Research Blogging - All Topics - Polish

Nanorurki mogą pomóc oczyszczać oceany

2012-05-24T16:21:30Z

Gdy wiosną 2010 roku metan znajdujący się pod wysokim ciśnieniem w systemach platformy wiertniczej Deepwater Horizon wydostał się z przewodów i uległ zapłonowi, echa eksplozji odbijały się po świecie szerokim echem przez kolejnych wiele miesięcy. Wybuch, a w konsekwencji destrukcja platformy, pozostawiły po sobie otwarty odwiert, z którego przez kolejne tygodnie wydobywała się do Oceanu [...]...

Hashim, D., Narayanan, N., Romo-Herrera, J., Cullen, D., Hahm, M., Lezzi, P., Suttle, J., Kelkhoff, D., Muñoz-Sandoval, E., Ganguli, S.... (2012) Covalently bonded three-dimensional carbon nanotube solids via boron induced nanojunctions. Scientific Reports. DOI: 10.1038/srep00363

Insekty inspiracją dla nowego materiału

2012-05-20T08:56:44Z

Coraz częściej w poszukiwaniu nowych, lepszych materiałów badacze sięgają do zasobów środowiska naturalnego. Jesteśmy bowiem w stanie wyprodukować niezwykłą gamę syntetycznych materiałów o najprzeróżniejszych właściwościach, a mimo to wciąż często umykają nam sztuczki, które stosuje natura do uzyskania materiałów o niezwykłych właściwościach. Te substancje są zazwyczaj wielofunkcyjne. Potrafią układać się same w skomplikowane konstrukcje i [...]...

Chen, P., McKittrick, J., & Meyers, M. (2012) Biological materials: Functional adaptations and bioinspired designs. Progress in Materials Science. DOI: 10.1016/j.pmatsci.2012.03.001

Fernandez, J., & Ingber, D. (2012) Unexpected Strength and Toughness in Chitosan-Fibroin Laminates Inspired by Insect Cuticle. Advanced Materials, 24(4), 480-484. DOI: 10.1002/adma.201104051

Bakterie mogą żyć miliony lat w osadzie

2012-05-20T05:45:03Z

Bakterie należą do najliczniejszych organizmów na Ziemi, a 90% procent z nich występuje pogrzebanych w osadach na dnie oceanu. Nie od dziś wiadomo, że bakterie wiele zniosą. Okazuje się, że mimo wszystko nie docenialiśmy ich żywotności. W osadach liczących sobie 86 milinów lat, leżących 30 m pod dnem Pacyfiku znaleziono zespół bakterii tlenowych. I nie były to skamieniałości, lecz bakterie, które wciąż konsumowały tlen. Tyle, że robiły to naprawdę bardzo, bardzo wolno - taki bakteryjny slow-food w ekstremalnym wydaniu. Po prostu, bakterie mogą żyć wiele milionów lat w osadzie. Osady pstrych łupków oceanicznych wydobyto z dna Pacyfiku w rdzeniu wiertniczym, po czym w każdej z warstw pomierzono czujnikiem zawartość tlenu. Pomierzone wartości porównano z modelem dyfuzji tlenu z powierzchni dna wgłąb osadu. Różnica pomiędzy zmierzoną ilością tlenu a tą, która powinno dostać się z oceanu do osadu, to tlen skonsumowany przez bakterie. Oczywiście, im głębiej, tym warstwy są starsze. Tak więc, 30 metrów osadu reprezentowało sporo czasu, 86 mln lat. Na podstawie wcześniejszych badań stwierdzono, że bakterie tlenowe dość szybko zużywają tlen w osadzie i ich populacja z reguły nie sięga głębiej niż 10 cm. Poniżej rozwija się świat bakterii beztlenowych. W przypadku osadów wydobytych z dna Pacyfiku mamy do czynienia z wyjątkową sytuacją (Roy et al., 2012). Bakterie tlenowe nie były w stanie skonsumować całego tlenu zawartego w osadzie i wciąż w nim żyją, kilkadziesiąt metrów poniżej dna. Po pierwsze dlatego, że jest ich niewiele, po drugie dlatego, że zużywają bardzo niewiele tlenu. Środowisko oceaniczne, w którym zachowały się te zespoły bakterii cechuje się bardzo wolnym tempem przyrostu osadów. To taka oceaniczna pustynia, uboga w składniki pokarmowe, stąd produkcja organiczna w kolumnie wody jest niewielka, a do lądu daleko, więc mało co spada na dno. Osadu przybywa około 1 mm na 1000 lat. Jeśli już coś żywego spadnie, to jest tego naprawdę mało. Dlatego też w osadzie może zachować się niezużyty tlen, który będzie pożywką dla bakterii przez wiele pokoleń. Jak wiele? Okazuje się, że bardzo, bardzo wiele. Miejsce pobrania rdzenia w płn. Pacyfiku cechuje się bardzo niską produkcją organiczną - fioletowe barwy. Jest to cecha typowa dla wielkich wirów oceanicznych na Pacyfiku (ang. gyre) (fig. SEAWiFS) Oczywiście, ważne jest też tempo zużycia tlenu przez bakterie żyjące w osadzie. Wyliczono, że te żyjące 20 m pod dnem zużywają 0,001 mikromola tlenu na litr osadu w ciągu roku. W takim tempie 1 metr sześcienny osadu dostarcza bakteriom w ciągu 10 lat tyle tlenu, ile człowiek zużywa w jednym oddechu. Zatem gdybyśmy byli taką bakterią, oddychalibyśmy mniej więcej raz na 10 lat. Jak przystało na artykuł w Science wszystko kończy się dywagacjami na temat życia pozaziemskiego. Wiadomo, tak wytrzymałe bakterie mogą się utrzymać np. pod powierzchnią gruntu marsjańskiego przez szmat czasu, więc moglibyśmy je sobie stamtąd przywieźć. Lub wysłać tam ziemskie bakterie, niech sobie kolonizują Wszechświat. Zastanawiam się tylko, ile te bakterie mają naprawdę lat? Czy nie dostały się przypadkiem do tego osadu znacznie później? Źródła: Roy, H., Kallmeyer, J., Adhikari, R., Pockalny, R., Jorgensen, B., & D'Hondt, S. (2012). Aerobic Microbial Respiration in 86-Million-Year-Old Deep-Sea Red Clay Science, 336 (6083), 922-925 DOI: 10.1126/science.1219424 fot. w nagłówku: Analiza rdzenia wiertniczego (domena publiczna)...

Roy, H., Kallmeyer, J., Adhikari, R., Pockalny, R., Jorgensen, B., & D'Hondt, S. (2012) Aerobic Microbial Respiration in 86-Million-Year-Old Deep-Sea Red Clay. Science, 336(6083), 922-925. DOI: 10.1126/science.1219424

Zasada trzech sekund

2012-05-17T05:00:09Z

Wykonywane przez nas gesty pomagają w określeniu sytuacji jako znaczącej. Emese Nagy z University of Dundee analizowała spontaniczne objęcia sportowców po zawodach podczas igrzysk olimpijskich w Pekinie. Niezależnie od płci i narodowości wszystkie trwały średnio trzy sekundy. Ten odcinek czasu prawdopodobnie [...]...

Nagy, E. (2011) Sharing the moment: the duration of embraces in humans. Journal of Ethology, 29(2), 389-393. DOI: 10.1007/s10164-010-0260-y

Jak upierzenie jastrzębi dowiodło racji Huxleya

2012-05-14T13:28:07Z

Tygodnik Nature w swoim wydaniu online donosi o pracy dwóch australijskich badaczy, którzy wykazali, że polimorfizm barw przyspiesza specjację (powstawanie nowych gatunków) u pewnych ptaków, tym samym potwierdzając hipotezę promowaną już w czasach Juliana Huxleya (czyli w okolicach pierwszej połowy uprzedniego stulecia). Przyjrzyjmy się zatem powyższemu zdaniu krok po kroku… Polimorfizm to bardzo, ale to [...]...

Huxley, J. (1955) Morphism and evolution. Heredity, 9(1), 1-52. DOI: 10.1038/hdy.1955.1

Galeotti, P., Rubolini, D., Dunn, P., & Fasola, M. (2003) Colour polymorphism in birds: causes and functions. Journal of Evolutionary Biology, 16(4), 635-646. DOI: 10.1046/j.1420-9101.2003.00569.x

Hugall, A., & Stuart-Fox, D. (2012) Accelerated speciation in colour-polymorphic birds. Nature. DOI: 10.1038/nature11050

Ja, czyli mistrz

2012-05-13T06:30:31Z

Wyobraź sobie, że znajomy zrobił ci serię zdjęć. Na niektórych wypadasz słabo, większość stanowią kadry przeciętnie atrakcyjne, ale na kilku wyglądasz naprawdę świetnie. Które z ujęć uznasz za najbardziej reprezentatywne dla tego, jak wyglądasz na co dzień? Badania opublikowane w [...]...

Williams, E., & Gilovich, T. (2012) The better-than-my-average effect: The relative impact of peak and average performances in assessments of the self and others. Journal of Experimental Social Psychology, 48(2), 556-561. DOI: 10.1016/j.jesp.2011.11.010

Ekstremalnie miniaturowe mamuty z Krety

2012-05-12T11:16:02Z

Najnowsze analizy materiału kostnego z północno-wschodnich krańców Krety wskazują, że na wyspie tej występowały ekstremalnie małe mamuty. Mamuty z Krety są wspaniałym przykładem miniaturyzacji wyspowej. Jednocześnie uświadamiają nam, że jeszcze nie tak dawno w rejonie Morza Śródziemnego roiło się od różnej maści słoniowatych. Nie tak dawno, w tym przypadku oznacza plejstocen, czyli okres od ok 2,5 mln do 12 tys. lat temu. Plejstocen nazywany też epoką lodowcową większości kojarzyć się może właśnie z mamutami, nosorożcami włochatymi oraz słoniami leśnymi. Mamuty, ze względu na przypisywane im spektakularne rozmiary, dość często pojawiają się w mediach i chyba każdy je kojarzy właśnie z plejstocenem. Znaleziska kości kreteńskich słoniowatych traktowano przez ostatnie 100 lat z podobnym podejściem. Ponieważ reprezentowały one stosunkowo małe osobniki, zaliczano je do gatunków wymarłych słoni leśnych (Palaeoloxodon antiquus). Słonie leśne były dość popularne w Europie południowej przez cały plejstocen. Najdłużej utrzymały się na jednej z greckich wysp - Tilos, gdzie żyły jeszcze 4 tys lat temu (starożytni Egipcjanie stykali się z nimi)! Ogólnie rzecz biorąc, słonie leśne były duże, większe od obecnych słoni prawie dwukrotnie, ale bardzo często obserwowano ich skarłowaciałe gatunki, występujące na rozlicznych wyspach Morza Śródziemnego. Do tego worka, miniaturowych słoni leśnych, wrzucono kości z Krety, które zaklasyfikowano jako Palaeoloxodon creticus. Najczęściej tak wyobrażamy sobie mamuty (rys. J. Smit, domena publiczna) Mamuty podobnie jak słonie leśne, są typowe dla plejstocenu, jednak ich rozprzestrzenienie było znacznie większe. Występowały na całym przedpolu lodowca od Ameryki Płn., przez Azję do Europy. W rzeczywistości nie były sporo większe od słoni leśnych, ale trochę tak. Znano też przykłady karłowatych form mamutów. Do tej pory za najmniejszego mamuta uważano odkrytego na Sardynii Mammuthus lamarmorai (Palombo et al., 2012). Nasz grecki bohater, od teraz Mammuthus creticus, był jednak znacznie mniejszy od mamuta z Sardynii. Mniej więcej o połowę. Dorosły osobnik miał ok. 1 metra wysokości w kłębie (tyle co dwu-trzyletnie dziecko) i ważył ok. 300 kg (taki trochę kucyk pony). Jest więc najmniejszym znanym mamutem, porównywalnym wielkością do najmniejszych słoni leśnych (Herridge & Lister, 2012). Lokalizacja (a) i skamieniałości M. creticus (d-f). Na fot. (d) i (e) widać dolny ząb trzonowy, fot. (f) to kość udowa. Zwróć uwagę na skalę (za: Herridge & Lister, 2012) Jak pisałem we wstępie, jest to piękny przykład miniaturyzacji wyspowej. Autorzy piszą nawet, że jest to "ekstremalna miniaturyzacja". Prawdopodobnym przodkiem tego miniaturowego mamuta mógł być albo Mammuthus meridionalis albo Mammuthus rumunus. Pierwszy z nich żył w Europie od początku plejstocenu i wymarł 800 tys. lat temu. Gdyby przodkiem okazał się M. rumunus, mogłoby to oznaczać, że dotarł on na Kretę już 3,5 mln lat temu - jeszcze w pliocenie. Wystarczająco dawno, żeby zmniejszyć się do rozmiarów kucyka pony. Miniaturowy mamut z Sardynii razem z mamutem z Krety reprezentują dwie osobne linie miniaturyzacji mamutów (trochę to brzmi, jak opis linii do produkcji mikroprocesorów). Kiedy więc będziemy oglądać "Epokę lodowcową 4 lub 6" pamiętajmy, że zanim 250 tys lat temu pojawił się olbrzymi mamut włochaty (Mammuthus primigenus), w Europie mieliśmy całą plejadę miniaturowych słoniowatych. Źródła: Obraz w nagłówku: Kromaniończyk w jaskini, Charles R. Knight (domena publiczna) Herridge, V., & Lister, A. (2012). Extreme insular dwarfism evolved in a mammoth Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences DOI: 10.1098/rspb.2012.0671 Palombo, M., Ferretti, M., Pillola, G., & Chiappini, L. (2012). A reappraisal of the dwarfed mammoth Mammuthus lamarmorai () from Gonnesa (south-western Sardinia, Italy) Quaternary International, 255, 158-170 DOI: 10.1016/j.quaint.2011.05.037...

Herridge, V., & Lister, A. (2012) Extreme insular dwarfism evolved in a mammoth. Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences. DOI: 10.1098/rspb.2012.0671

Palombo, M., Ferretti, M., Pillola, G., & Chiappini, L. (2012) A reappraisal of the dwarfed mammoth Mammuthus lamarmorai () from Gonnesa (south-western Sardinia, Italy). Quaternary International, 158-170. DOI: 10.1016/j.quaint.2011.05.037

Zarost pożądany

2012-05-12T05:23:36Z

Naukowcy znaleźli powód, dla którego mężczyźni powinni unikać maszynek do golenia. Nick Neave i Kerry Shields z Northumbria University w Newcastle poprosili 60 kobiet o ocenę mężczyzn z różnym rodzajem zarostu – począwszy od gładko ogolonych, przez lekko zarośniętych, aż [...]...

Neave, N., & Shields, K. (2008) The effects of facial hair manipulation on female perceptions of attractiveness, masculinity, and dominance in male faces. Personality and Individual Differences, 45(5), 373-377. DOI: 10.1016/j.paid.2008.05.007

Dlaczego nie warto się wyróżniać?

2012-05-11T13:18:31Z

Druga połowa XIX wieku. Sir Francis Galton zamyka z trzaskiem drzwi do swojego laboratorium. Ostatnie krople deszczu spływają po pelerynie naukowca. Policja już niedługo przyjmie z ochotą wymyśloną przez niego metodę identyfikacji więźniów na podstawie odcisków palców – lecz to nie pora na odpoczynek. Drążony ciekawością podróżnik obmyśla szaleńcze idee.... Czytaj »...

Galton, F. (1879) Composite Portraits, Made by Combining Those of Many Different Persons Into a Single Resultant Figure. The Journal of the Anthropological Institute of Great Britain and Ireland, 132. DOI: 10.2307/2841021

Cunningham, M., Barbee, A., & Pike, C. (1990) What do women want? Facialmetric assessment of multiple motives in the perception of male facial physical attractiveness. Journal of Personality and Social Psychology, 59(1), 61-72. DOI: 10.1037//0022-3514.59.1.61

O czym teraz myślisz?

2012-05-10T07:00:49Z

Dlaczego ludzie tak często chwalą się swoimi dziećmi, samochodami i przeżytymi doświadczeniami? Diana Tamir oraz Jason Mitchell z Uniwersytetu Harvarda udowodnili, że mówienie o sobie, wywołuje przyjemność porównywalną z tą, którą osiągamy przy udziale jedzenia lub pieniędzy. Nie trzeba śledzić znajomych [...]...

Tamir, D., & Mitchell, J. (2012) Disclosing information about the self is intrinsically rewarding. Proceedings of the National Academy of Sciences. DOI: 10.1073/pnas.1202129109