RRAJCA JONE

Hekurudha nga Prrenjasi deri tek hyrja e tunelit te Qafe Thanes

2025-09-11T20:36:00.001+02:00

Hekurudha nga Prrenjasi deri tek hyrja e tunelit te Qafe Thanes (vija e kuqe) kishte nje ngritje prej 135 metrash per 7,5 km gjatesi, pra malore apo pjerresi e forte (18/000, lexohet 18 per mije, pra hekurudha ngrihej 18 metra ne lartesi ne 1 km gjatesi. Prrenjasi eshte ~575 metra mbi nivelin e detit, hyrja tunelit te Qafe Thanes eshte ~700 metra mbi nivelin e detit pra 125 metra disnivel. Tuneli Qafe Thanes eshte 3015 metra i gjate, por ketu nuk po flasim gjatesine e tij). Gjithashtu ne Rrajce kishte dhe dy kthesa te forta me rreze 300 metra. Nga tuneli Qafe Thanes deri ne Prrenjas, ishte nje nga pjeset me te veshtira te hekurudhes shqiptare, pjerresi e madhe 18/000, si dhe dy kthesa te forta qe ndikonin shume ne fuqine e trenit ne ngjitje, ose ne kujdesin e madh per te frenuar ne zbritje qe te mos te vene vagonat perpara dhe te mos ndalosh dot, sidomos ne kohe ngricash, temperatura te ulta minus 10 grade e me pak, qe mund te ngrijne valvolat e frenimit se edhe vagonet e mineralit jane te ngarkuar me nje peshe rreth 60 ton per vagon (flasim per trenat e mallit, se trenat e pasagjerit jane shume me te sigurte). Gjithashtu tek ato dy kthesat e Rrajces me r-300 metra, edhe ne kthesa te tjera te forta te zones Librazhd-Prrenjas, konsumoheshin shume buzet e bandazhit (rrotave) te lokomotives dhe vagoneve.

NGA KOSMA BOROVA.

Koreografi Destan Karaj

2024-12-29T21:41:00.000+01:00

Koreografi Destan Karaj, lindur më 25/5/1944 dhe deri tani në pleqëri i ka kushtuar gjithë jetën traditës popullore folklorike të Rrajcës.

Koreografi Destan Karaj, lindur më 25/5/1944dhe deri tani në pleqëri ia ka kushtuar gjithë jetën traditës popullore folklorike të Rrajcës.

Koreografi Destan Karaj në moshen 6-vjecare ka kërcyer per here te pare ne Festivalin Folklorik te viteve 1950-1951 ne Pogradec, kur Rrajca ishte pjese e Pogradecit.

Ne vitin 1958 Rrajca u be pjese e Rrethit Librazhd dhe ne vitin 1959 mori pjese ne Festivalin Folklorik Kombetar ne Elbasan ku grupi i djemve mori medalje per here te pare.

Ne 1961 mori pjese perseri ne Festivalin Kombetar, kete here ne Tirane ku grupi u vleresua perseri per motivet unike te valles. Ne 1967 u mbajt Festivali Folklorik ne Lezhe me rastin e 500-vjetorit te Skenderbeut ku grupi perseri na nderoi per pjesemarrjen e tij.

Ne 1968 u mbajt FESTIVALI KOMBETAR I GJIROKASTRES ne te cilin kerceu me grupin shume te pergatitur dhe Rrajca mori cmimin e 2-te.

Ka qene ne te gjitha Festivalet Folklorike ne Gjirokaster.

Ne 1973 u nderua me 2 medalje, nje si VALLTAR dhe tjetren si KOREOGRAF nga Drejtori i Folklorit Shqiptar Zini Sako.

Me vone vazhdoi shkollen per koreografi ne Tirane dhe u emerua koreograf ne qytetin e Prrenjasit ku me mjeshteri ka punuar per te vene ne skene valle,tablo koreografike e suita. Gjate kesaj kohe ne Prrenjas ka pasur 4 grupe vallesh, Grupi i Prrenjasit, Teknikumit, Rrajces dhe Shtepise se Pionerit.

Gjate ketyre viteve ka bashkepunar me koreografin e talentuar Sadi Halili duke vene shume ansamble:Ansamblet e Klases Punetore, Ushtrise, Kooperativave Bujqesore etj.

Ka punuar ne Ansamblin e Shtetit duke vene valle burimore per te ashtuquajturat "Dekadat e Majit".

Puna ne rrethet e tjera gjithashtu nuk ka munguar si ne Elbasan, Gramsh, Pogradec, Patos etj si dhe ne shume fshatra: Rrajce, Rrajce Skenderbe, Urake, Pishkash, Skroske,Qukes,Karkavec,Stravaj,Funares, Kuturman etj.

Vite me pas ne 1998 pjese me Grupin Rrajces si perfaqesues te Shqiperise ne Festivalin Nderkombetar ne Turqi. Ne kete festival u vleresua me nje medalje koreografi Destan Karaj dhe gjithashtu me medalje edhe ansambli i pergatitur dhe i talentuar i Rrajces.

Arti, lidhja me vendlindjen, dhe tradita ishin motivi i tij per te ecur perpara per te nxjerre ne pah ne arena kombetare dhe nderkombetare vlerat e zones.

Ne shperblim te punes se tij te palodhur eshte vleresuar 2 here nga PRESIDIUMI I KUVENDIT POPULLOR TE REPUBLIKES me Urdherin Naim Frasheri te klasit te 3-te dhe te 2-te me dy DEKORATA.

Qe ne vitin 2002 dhe ne vazhdim ka punuar me Ansamnlin Valet e Liqenit ne Ladolisht. (Maqedoni e Veriut) me pergjegjes Mustafa Murtishi, ku jane vene ne skene koreografi te te gjitha trevave ne Shqiperi dhe ne Maqedoni (shqiptaret e Maqedonise).

Ky ansambel gjithashtu eshte vleresuar me medalje ne shfaqet brenda Maqedonise dhe jasht saj.

Ne vitin 2021-2022 ne perpjekjen e perbashket me zotin Destan Myftari per te trasheguar traditat rrajcare u krijua Konaku i Rrajces. Ky konak ka dhene shfaqet e para ne Prrenjas, me pas ne Berat, Maqedonine e Veriut ku eshte vleresuar me Çertifikate Mirenjohjeje grupi i valleve dhe koreografi Destan Karaj .

Se fundmi ne 2024 Konaku i Rrajces mori pjese ne Festivalin Nderkombetar ne Dregashe te Kosoves ku u vleresua me 3 medalje.

Vitet kalojne por pasioni per traditen dhe trashegimine kulturore nuk ka munguar asnjehere dhe vazhdon ta udheheqe edhe sot e kesaj dite.

Djemtë Rrajcarë

2024-10-06T10:08:00.001+02:00

Djemtē rrajcarë

Fusha përkulet drejt dritës,

Rrēzë qiellit nën Qafë-Thanë,

Dielli duket menduar,

Nga djemtë punëtorē rrajcarë.

Ai horizont sheshuar

Me ato gjelbērim arash

Shtrihet drejt Sutanit gēzuar

Si njē lojē ndërtimi garash.

Edhe stërgjyshërit tanë,

Se kishin për gjë gurin

Me gur ndërtonin kalatē

Mē lehtë seç rrihnin brumin.

Ja në Skēnderbe

Mulliri ende rrotullohet,

Mes shtëpive përrallore

Ku dhe rrezja po hutohet.

Duart e rrajcarëve

Zbukuruan dynjanë

Çanë nē rrugën e flakëve

E ndritēn këto anë.

Nuk mund tē gjej fjalē

Ashtu si u takon

Djemtē rrajcarē

Ëndrra që s'mbarojnë.

Djemtë rrajcarë

Nuk prishin tradita

Me nusen brenda fshatit

Zor se shuhet drita.

Gjithcka është kaq bukur

Kur sheh nëna plot gaz

Hëna kaq bukur, dukur

Në kinema "Rrajca e Artë".

@Mimoza Vasku

13.12.2023, Tirane

Valle plakash

2019-12-25T09:20:00.001+01:00

Rrajca mbi 2500 vjeçare

2019-10-21T20:06:00.001+02:00

EDHE MALET KAPUR KRAHE PER KRAHE
DUKET SI KUR KERCEJNE VALLEN RRAJCARE
SHEBENIK ,LIKOPATHER E QAFTHANE.

KETA MALE JANE LEGJENDE,
KETA E VALLEN E DINE MIRE
KETA I PANE BURRAT E PARE,
KERCIMTARE E ORKESTRANTE.

ATA BURRA ME NAM
QE NA DHANE KETE PASURI
NE ME SY THON MALET I PAME
QE TE RRALLE ,Tundnin shesh e konake.

PRANDAJ JEMI SUP ME SUPA
THONE MALET ,E JEMI KRAH PER KRAHE
NE SIMBOLIZOJME VALLTARET BURRA
MOTRA DOMOZDOVE ,NUSEN ME XHYBE E KESULE MBI KOKE.

PO THE RRAJCE I KE THENE TE GJITHA,
Kemba mbi gjuh Lind femija
SKA KONAK MOS KETE HYRE DAULLJA
SKA DASME MOS ESHTE VESHE XHYBJA.

KESULA MBI KOKE RRI KRENARE,
VELLA KAM THOT ,GJERDANIN NE GUSHE
JAM E LASHTE JAM RRAJCARE
MOTER KAM XHYBE E QESIKEN ME RAFTE E PARE.

Ku pershendes .miq RRAJCE MBI 2500 VJECARE.
EDHE MALET KAPUR KRAHE PER KRAHE
DUKET SI KUR KERCEJNE VALLEN RRAJCARE
SHEBENIK ,LIKOPATHER E QAFTHANE.

KETA MALE JANE LEGJENDE,
KETA E VALLEN E DINE MIRE
KETA I PANE BURRAT E PARE,
KERCIMTARE E ORKESTRANTE.

ATA BURRA ME NAM
QE NA DHANE KETE PASURI
NE ME SY THON MALET I PAME
QE TE RRALLE ,Tundnin shesh e konake.

PRANDAJ JEMI SUP ME SUPA
THONE MALET ,E JEMI KRAH PER KRAHE
NE SIMBOLIZOJME VALLTARET BURRA
MOTRA DOMOZDOVE ,NUSEN ME XHYBE E KESULE MBI KOKE.

PO THE RRAJCE I KE THENE TE GJITHA,
Kemba mbi gjuh Lind femija
SKA KONAK MOS KETE HYRE DAULLJA
SKA DASME MOS ESHTE VESHE XHYBJA.

KESULA MBI KOKE RRI KRENARE,
VELLA KAM THOT ,GJERDANIN NE GUSHE
JAM E LASHTE JAM RRAJCARE
MOTER KAM XHYBE E QESIKEN ME RAFTE E PARE.

Ju pershendes miq

Feta Halili 21 Tetor 2019.

Feta Halili 21 Tetor 2019.

Rrajcë vetem nje eshte

2019-10-18T19:19:00.001+02:00

Nje eshte ne gjith Shqiperine
S'ngjason me ty as nje
Je me madhja ,je krahine
S'ka emer tjeter si ty ,mbi dhe.

Ti je ikone je vlere
Je si nuse me duvak
Edhe hena LIND MBI KRYE
DIELLI NE MENGJES SI BARDHE ZAMBAK.

TEK TY KAN ARDHE TE GJITHA
VALLJA KENGA ,E MIKPRITJA
HATRI ,KONAKU E TRADITA!,
Tek ty puna ,tek ty uji e drita.

Ti ke veshje shum te lashte
Per dasma e gezime
Sa hije kesula mbi balle
Xhybja e nuses me tel vishnje.

Ti legjende, je embleme
Emrin Rrajce vec ti je nje
Je nga perendia dhurate
Nuk le mik pa dreke a darke.

Valle ne dasmen e Blerim Henes

2019-08-04T22:04:00.001+02:00

Valle plakash-Live në dasëm

2019-07-21T22:19:00.001+02:00

Valle dhe kende dasme

2019-06-26T21:50:00.001+02:00

Çfarë fshihet në nëntokën e Rrajcës?

2019-05-06T22:25:00.000+02:00

Gërmimet e vetme arkeologjike të viteve "80 në zonën e Rrajcës dhe përkatësisht në fushën e Marajt (megjithëse ishin të pakta) nxorrën në dritë disa të dhëna shumë të rëndësishme historike dhe arkeologjike të periudhës së Neolitit të hershëm.

KUR TEKNOLOGJIA MODERNE PERPUTHET ME PERVOJEN E ARKEOLOGEVE EKSPERT TE VITEVE '80
Shkrim i marrë nga faqja Albanian Archaeology

Rezultatet e analizave të radiokarbonit të kryera në material kockor nga vendbanimet e neolitit të hershëm të Rajcës dhe Podgorisë, na ofrojnë datime të kronologjisë absolute të këtyre dy siteve. Ndërsa për Podgorinë kemi datime absolute edhe nga mostra karbonike (Allen, Gjipali, 2013), në rastin e Rajcës analiza e kryer në kampionin e kockës përbën datimin e parë absolut. Rezultatet e marra nga matjet tregojnë se dy mostrat kishin kolagjen të mjaftueshëm për të kryer matje të C14. Kështu kampioni i Rajcës dha datimin 5791-5291 vite para Kr., ndërsa mostra e Podgorisë datimin 6216-5616 vite para Kr. Duke ju referuar kurbës grafike të datimeve të tyre të kalibruara, për Rajcën datimi duket se lëviz në kufijtë e 5650-5450 B. C., ndërsa për Podgorinë 6000-5700 B. C.

Datimet karbonike të vendbanimit të Podgorisë me kampione të marrë nga sonda në disa pika të tij në 2006 nga Projekti SANAP, luhaten brenda këtyre vlerave gjë që e bën më të qëndrueshme përkatësinë kronologjike të vendbanimit të Podgorisë në fund të mijëvjeçarit të VII -fillimin e mijëvjeçarit të VI B. C. Për sa i përket vendbanimit të Rajcës, ajo rezulton se i përket një periudhe më të vonë rreth mesit të mijëvjeçarit të VI B. C. Parë në kontekstin e analizave të bëra për kulturën materiale të vendbanimeve të referuara dhe të vlerësimeve kulturore e kronologjike të kryera nga autorët e gërmimit të realizuar në vitet ‘ 80’ të të shekullit të kaluar, këto të dhëna duket se përkojnë plotësisht me ato që u përfituan nga datimet absolute.
Në vlerësimin kulturor e kronologjik të vendbanimeve të hershme neolitike, Prendi e inkuadron Podgorien në grupin e vendbanimeve të fazës së vonë të neolitit të hershëm të Shqipërisë, me lidhje të ngushta kulturore me vendbanime të varianteve kryesore neolitike brenda e jashtë territorit të Shqipërisë “ si një kulturë me një zhvillim relativisht të lartë, por në të njëjtën kohë, me sa duket, me fillim diçka më vonë në krahasim me grupet fqinje të neolitit të hershëm të Maqedonisë egjeane (Nea Nikomedia) dhe të asaj jugosllave Anzabegovo-Vrshnik I)” 27 Datimi me C14 në të dy rastet (me kampione thëngjilli dhe kocke) konfirmon plotësisht këtë pozicion kronologjik.
Në rastin e vendbanimit të hershëm neolitik të Rajcës ai është vlerësuar si vendbanim që “ përbëhet nga dy shtresa kulturore që përfaqësojnë faza të periudhës së neolitit të hershëm. Tiparet e tij e vendosin atë në një fazë të zhvilluar dhe fundore të Neolitit të Hershëm të zonës lindore” 28 me tendencë të shtresës së dytë kulturore drejt fillesave të neolitit të mesëm. Kjo do të thotë se Rajca përfaqëson një fazë finale të neolitit të hershëm dhe tashmë kjo fazë na jepet e shprehur në vlera absolute (nga analiza e C14 ) në kufijtë kohorë të 5650-5450 B. C.
Përputhja e plotë e rezultateve të datimeve relative me datimet absolute në të dy rastet, e qartëson më tej renditjen kronologjike të vendbanimeve të neolitit të hershëm të Shqipërisë Juglindore (ku përfshihet zona e Korçës, Pogradecit dhe Librazhdit). Datime të reja me C14 për vendbanimet neolitike të Rajcës dhe Podgorisë
Credit : Iris Bakiu & Ilir Gjipali

Valle rrajcare nga valltaret e vegjel

2019-04-21T21:50:00.001+02:00

Rrajce moj ,vend i bekuar

2019-04-01T21:41:00.002+02:00

Rrajce moj,o vend i bekuar
po valle nga erdhe ti,
dhe perendia te ka uruar
Ty s'te ngjan as nji.

Rrajce moj je legjende ,
Je fisnike ,je mikpritese!
Kush tek ty ka hyre e ardhe
nuk ka dale pa dreke e darke.

Rrajce moj zonje e rende,
lind femija me daulle valle ,
kenge, keto tradita kush ti ka dhene ?,!!
nuk marton djale ,pa nxjerre ne leme.

Rrajce moj Zonje e rralle
Po at veshje te bukur nga e ke marre
po ato rafte e pare ,po at xhybe e gjerdane,
po ate kesule si mbretereshe nuset mbi balle??!!.

Un thot Rrajca jam e vjeter me nam,
un jam mbi 2000 vjecare.
jam bio natyrare
nuk jam fallco e atrificiale.

Poezi nga Feta Halili

Këngë grash për nusen nga fëmijët e klasës së 4 në Shkollën "Sali Halili...

2019-03-30T21:43:00.001+01:00

Valle dyshe nga fëmijët e klasës së 4 në Shkollën "Sali Halili", Rrajcë-...

2019-03-30T21:38:00.001+01:00

Lista e Monumenteve të kulturës në Rrajcë.

2019-03-03T21:42:00.001+01:00

E vërteta mbi Kishën e Orakullit në Qafë Thanë

2019-02-28T09:35:00.006+01:00

E vërteta mbi Kishën e Orakullit në Qafë Thanë-Një shkrim nga i nderuari Dr Moikom Zeqo per Kishen e Orakullit

Ka dy vjet që botohen në shtyp artikuj rreth një shpelle-kishë në fshatin Urakë të Komunës së Rrajcës, pranë Qafës së Thanës. Në një mënyrë të bujshme është thënë se gjoja në këtë shpellë duhet të ketë qenë një orakull, madje orakulli më i madh i Ballkanit, pas atij të Dodonës në Janinë. Njerëz jo profesionistë, që nuk janë as arkeologë dhe as historianë e kanë artikuluar këtë ide, madje duke e cilësuar datën e zbulimit të kësaj shpelle si diçka e re dhe e papritur, që nuk dihej kurrë më parë.
Unë vetë, i tërhequr nga kurioziteti shkova dhe e pashë shpellën në fjalë. Por duke fotografuar afreskun e fragmentuar që ndodhet në këtë shpellë që vërteton se shpella ka qenë një shpellë eremite mesjetare, ende nuk isha i informuar që ky zbulim qe ditur shumë më përpara nga njerëz, që jo vetëm e kishin parë shpellën, por dhe e ishin përshkruar saktësisht.
Mësuesi pensionist, intelektuali 64 -vjeçar Gjergji Gusho, që jeton në Pogradec më dërgoi para ca kohe, librin e tij shumë interesant “Mbi përhapjen e krishtërimit dhe të kishave në rrethin e Pogradecit”, botuar në vitin 2000. Duke e lexuar këtë libër unë mësova shumë gjëra dhe dua të shprehem me nderimin më të madh për këtë njeri modest, por të ditur i cili në heshtje, në gjithë jetën e tij kishte bërë hulumtime të kujdesshme diturake dhe me profesionalizëm shkencor për historinë e trevës së Pogradecit dhe konkretisht për traditën e krishtërimit dhe të monumenteve të tij.
Në librin e Gjergji Gushos ka një kapitull ku përshkruhet kisha -shpellë e llojit eremit të Qafës së Thanës. Ky studiues i kujdesshëm e kishte parë dhe vizituar shpellën në vitin 1972, pra 31 vjet më parë. Kjo shpellë ka qenë e ditur dhe e njohur edhe nga studiuesi mesjetarolog i krishtërimit Theofan Popa i cili ka botuar një studim substancial për një numër shpellash eremite të kësaj treve. Pra shpella eremite e Urakës nuk është diçka e vetme, por lidhet me një traditë shekullore mesjetare të afro 8 shpellave të tilla, gjithashtu të dekoruara me piktura kishtare të trevës së Pogradecit si dhe të Prespës së Korçës. Askush deri më sot nuk e ka vlerësuar siç duhet këtë traditë të eremitëve të vetmuar në shpella që ka qenë kaq e çuditshme, por dhe kaq e pranishme në këtë hapësirë të krishtërimit të vjetër iliro-shqiptar.

Por çfarë thotë dhe shkruan Gjergji Gusho? Ai thotë se para grykës së shpellës, që ndodhej në rrëzë të një shkëmbi të lartë, ishte një vend i sheshtë i rrethuar me drurë dushku ku kishte dhe mbeturina muresh me gurë të palidhur me llaç, në një nivel thuajse të barabartë me sipërfaqen e tokës dhe me përmasa 4 x 4 metër. (Gjatë vizitës sime në vitin 2002 unë vura re se këto mure janë prishur). Por ekziston shpella e cila ka qenë e mbuluar nga një rëzim dheu, kurse sot është hapur.

Gjergji Gusho tregon se gjatë hyrjes në shpellë e cila zgjerohej në brendësi shihej në faqen në të djathtë të hyrjes së shpellës dy piktura murale, afreske ku ishin ravijëzuar disa figura shenjtorësh. Këto afreske qenë dëmtuar rëndë në vitin 1967 kur drejtori i shkollë së fshatit Rrajcë kishte urdhëruar disa nxënës t’i godisnin afresket për t’i shkulur, por meqenëse shkëmbi ishte i fortë dhe afresket gati të gurëzuara ato vetëm sa ishin dëmtuar vende- vende. Në thellësi të shpellës, nga krahu i majtë dhe në pozicion më të lartë se rrafshi i dyshemesë, ishte një si kthinë e ndarë me mur, e ndërtuar enkas ku me sa kuptohej duhej të kishte qenë qela e priftit eremit që predikonte krishtërimin dhe asketonte vetveten. Në majë të shkëmbit është gjithashtu një vend i dystë me gurë të gdhentur e të shpërndarë me mbeturina themelesh e qeramikë mesjetare.
Konkretisht mund të thuhet se përshkrimi i këtij mësuesi veteran është tepër i saktë. Duke gjykuar nga mbeturinat e mureve dhe nga qeramika mesjetare del llogjikisht se para grykës së shpellës ka qenë një paraklisë, kishëz e vogël, ndërtuar me mure mesjetarë. Një ndërtim më i vogël i ngjashëm me mure të njëkohshëm është ngritur dhe sipër shkëmbit të shpellës. Nga përvoja ime si arkeolog gjykoj se fillimisht shpella eremite ka funksionuar për asketët e vetmuar brez pas brezi pa strukturat e mëvonshme me mur. Ne nuk e dimë se cilët kanë qenë asketët që janë nderuar nga populli në këtë shpellë. Nuk mund të klasifikojmë dot se ç’përfaqësojnë afresket, për të identifikuar emrat e shenjtorëve. Gjithashtu në një kohë të mëvonshme hyrja e shpellës është mbuluar nga struktura e një kishëze e cila patjetër i ka qenë kushtuar një emri shenjtori. Është e nevojshme që të vijë një ekip arkeologësh dhe arkitektësh për të bërë të mundur një rikonstruktim të përafërt të kësaj strukture.
Pra zbulimi i kishës së Urakës ka qenë diçka e njohur jo vetëm para 31 vjetësh, por populli i zonës e ka ditur shumë kohë më parë. Është për të ardhur keq që Instituti i Monumenteve nuk e ka shpallur me statusin Monument Kulture këtë shpellë dhe të kujdesej qoftë për restaurimin, qoftë për ruajtjen e saj. Kjo shpellë sot përfaqëson një subjekt jo vetëm historik të krishtërimit por mund të bëhet një pikë turistike jashtëzakonisht interesante.
Tani le të kthehemi tek ideja e artikuluar e gjoja Orakullit të Qafës së Thanës, më i madhi në Ballkan, pas Dodonës në Janinë.
Studiuesja austriake, Eleonora Vagner, profesore në Universitetin e Vjenës, ka shkruar se kjo shpellë është shpella e një orakulli të lashtë. Ajo mbështetet në dy argumente aspak arkeologjikë por thjesht të rrafshit linguistik. Ajo mendon se fjala Urakë është një metamorfizim i fjalës orakull. Një ekuacion i tillë nuk është i saktë dhe është i pavërtetueshëm. Kujtoj që edhe për fshatin Frakull të Fierit është thënë nga studiuesi Hasan Ceka se është një formë shqipe e fjalës orakull. Edhe ky ekuacion linguistik nuk është mbushamendës. Të mos harrojmë se fjala Urakë është dhe emri i ndonjë fshati ose vendi tjetër në Shqipëri.
Argumenti i dytë lidhet me emërvendin Qafa e Thanës. Gjoja kemi të bëjmë me një formë të tillë si “Qafa e të Thënës”, duke mëtuar se e Thëna shpreh kështu funksionin e orakullit. Edhe ky shpjegim i një etimologjie vulgare popullore nuk qëndron. Përkundrazi, shumë vende në Shqipëri janë emërtuar nga drurët dhe është më llogjike që Qafa e Thanës të lidhet me drurin e një thane, ashtu si emri i dardanëve të Dardanisë siç është shpjeguar shkencërisht nga Nopçja dhe Çabej, lidhet me emrin e drurit të dardhës.
Për të përcaktuar se në këtë shpellë ka qenë një orakull duhen argumente shkencore të padiskutueshme. Këto lidhen me dhuratat ex voto, me qëllim kushtimi që janë të shumta në territorin e shpellave të tilla. Të tilla janë gjetur në Dodonë të Janinës dhe akoma më shumë janë gjetur në shpellën e Delfit. Ky material arkeologjik është baza e identifikimit të shpellave me orakuj të lashtë. Për fat të keq, një material i tillë arkeologjik nuk është gjetur në shpellën e Urakës.
Të gjithë orakujt e botës së lashtë antike janë përshkruar nga autorët antikë. Dëshmitë për Dodonën dhe Delfin janë të shumta, sepse orakujt kishin një rëndësi kolosale për rëndësinë dhe praktikën mitologjike të kohës, këto orakuj jo vetëm bënin parashikime, por qenë edhe vende dlirësimi dhe egzorcismi. Mendoj që shpella e Urakës nuk i plotëson këto kushte. Nëse do të kishte qenë një orkull i lashtësisë në këtë shpellë, autorët antikë do të kishin përmendur me siguri, nuk do të kishin heshtur për të. Dua të ngre këtu një problem të rëndësishëm dhe konceptual. Ka ardhur koha të heqim dorë nga shpjegimet vulgare të etimologjive popullore, të ekuacioneve linguistikë të emrave, që nuk kanë gjë të përbashkët me analizën shkencore, bazuar në ligjet fonetike. Ka ardhur koha për t’u shkëputur nga buja e kotë dhe apologjitë false të pambështetura qoftë në dokumentacionin historik dhe sidomos pa asnjë bazë arkeologjike, që në këtë rast është vendimtare.
Është e vërtetë që në shtyp mund të flitet për shumë çudira dhe zbulime të bujshme nga njerëz të entuziasmuar dhe me fantazi romantike por kjo gjë nuk ka të bëjë fare me të vërtetën shkencore. Nuk ka asnjë kuptim që botohen libra edhe të ashtuquajtur shkencorë ku merren disa mbishkrime të monumenteve antike të Durrësit dhe të Apolonisë të shkruar në greqishten klasike apo dhe në latinisht dhe duke bërë kombinime alkimike gjoja të zbulohen në to emra ilirë apo shqip, metodë kjo terësisht e dështuar dhe pa perspektivë. Më vjen keq që disa herë kjo metodë jo shkencore është përdorur dhe nga një intelektuale e nderuar që e do Shqipërinë siç është psh. zonja Nermin Vlora Falaski. Kriticizmi është shpirti i vërtetë i shkencës dhe jo alkimizmi i disa fakteve për të kaluar në gjëra të paqena dhe fantazmagorike.
I shkrova këto radhë jo vetëm për të përshëndetur mësuesin modest dhe të kujdesshëm Gjergji Gusho, jo vetëm për të saktësuar të vërtetën e zbulimit dhe të funksionit të shpellës eremite të Urakës, por dhe për të ngritur një problem i cili është shqetësues dhe që nuk duhet të zerë vend më përfundimisht në studimet dhe në shkrimet tona për të dhënat dhe monumentet historike.

Vallja e kamarierëve në dasmën e Ramiz Bogdanit

2019-02-26T21:14:00.001+01:00

Një jetë me çekiçin dhe me ndërtimet - bashkëbisedim me 95 vjeçarin nga Rrajca, Vesel Bexhet Coka

2019-02-25T19:09:00.000+01:00

Xha Vesel, ju urojmë 95-vjetorin e lindjes dhe jetë të gjatë. Jeni një nga të moshuarit e Rrajcës duam të dimë diçka më tepër për jetën tuaj?

Unë jam nga lagjja e Cokajve, në kufi me lagjen e Cukut. Unë kam dy djem dhe një vajzë. Deri në këtë moshë kam punuar në fshat me atë pak tokë e pak blegtori që kishim. Aty rreth vitit 1938-1939, kur erdhi Italia me një grup shokësh nga Rrajca filluam punë në Tiranë me Shoqerine “Stasoli’’, në ndërtime. Kam punuar në ndërtimin e Pallatit të mbretit Zog dhe e mbaj mend si sot. Kemi ndërtuar 333 dhoma atje tek kodra si quhet tani ”Pallati i Brigadave”. Kam punuar me shoqërinë Italiane “SALCINO” që shtronte rrugët dhe ndërtonte ura e pallate. Atë ditë që erdhi Duçja me Viktor Emanuelin ne na rreshtuan dhe po prisnim të vinte makina. Na thoshin se duhet të bërtasim e thërrasim “Rroftë Duçja”, ”Rroftë Italia” e të duartrokasim. Ne kështu vepruam. Në këto çaste u dëgjua një krismë pistolete. Unë e pashë me sytë e mi atë djalin që qëlloi se isha shumë afër tij. Iu drodh dora dhe plumbat ranë poshtë në tokë. Nuk e mbajti dot mirë pistoletën, u plagosën nja dy-tre veta e u bë një rrëmujë e madhe. Arrestuan disa persona. Ne na pyetën si shoqëri që punonim dhe nuk dinim se çfarë të thoshim, se nuk e njihnim atë që qëlloi dhe pse qëlloi. Në vitin 1947 pasi mbarova detyrimin ushtarak u ktheva në fshat se isha i martuar. Jam dekoruar me medaljen e çlirimit dhe kam dëshmi e certifikata të ndryshme nga ushtria. Pas lirimit nga ushtria unë meqë isha usta, fillova dhe punoja në ndërtim..

Kur është ndërtuar vija e lumit që shërben edhe në ditët e sotme për vaditje dhe çfarë dini për ndërtimin e saj?

Në vitin 1845 është bërë vija e ujit. Për ndërtimin e vijës së lumit është ngritur fshati dhe në krye të punës ka vënë si përgjegjës Mahmut Bogdanin nga Guri i Koklit, në Policë. Ka qenë dhe Ramadan Bogdani. Tregojnë se si e lidhte litarin pas trupit për të punuar në vijë kur pjesa e vijës ishte në shkëmb. Mahmut Bogdani mblodhi miqtë nga Ohri dhe theri dy a tre qe. Hidhnin lekët në shami. Miqtë hidhnin florinjtë në shami për ndihmë. Bije ne mendime. Fshatarët e mi me cekanë, me qysqira, me sharra, paskan lindur të bëjnë të lumtur të tjerët, po jo vetën e tyre. Në maje të Qafe Thanës ndricon një reklamë me drita neon, ndersa makinat nuk pushojnë, zbresin nëpër ato kthesa të forta, dhe pushojnë tek uji tunelit. Nga një makinë zbrete një Rrajcar i kthyer nga kurbeti i largët dhe shikon fshatin e tij me kurreshtje… E meriton krahina e vendlindjes sime të bëhet një atraksion turistik, duket se thotë. Dhe këtë gjë jo vetëm e ndjejnë shumë banorë aty, por dhe shenjat janë se gradualisht po bëhet e tillë.

S'TE LENE MOR I GJORE. (PRRENJAS)

2019-02-20T20:15:00.000+01:00

S'TE LENE MOR I GJORE.
(PRRENJAS)
S'TE LENE MOR I MIRE
TE SHOSH PAK DRITE
PUNOVE NATE DITE
GJITH JETEN PER SHQIPERINE.

S'TE LENE MOR I GJORE
QE TE TE VENE DORE
TE TE KTHENE SHPERBLIME
PER GJITH C'DHE AT PRODHIME

QYTET QE PER 50 VJET
S'PATE GJUME ,VEC PUN
NATE DITE SA NE GALERI
SA NE THELLESI NE PUS.

SOT S'TE DUAN ,SKAN NEVOJE
PRAP RUAJ TE VJEDHIN
ME UJIN E ZONES
PRAP TAKSAT TI VJEDHIN.

S'TE LENE MOR I MJERE
TE MARTISH RESTON
PER GJITH AT VLERE
TI DUHETE TE ISHE BERNE .(QYTET I ZVICRES.
.
S'TE LENE MOR I GJORE
TE MARRISH FRYME
TE JANE LESHUAR CAKEJE
O BO BO PRRENJASI STADIUME.

TI MERTON SHUM
TI METITON OBELISK
TI NUK JE QYTET FANTAZME
SI DISA QYTETE QE AS GJE NUK DHANE.

TI VEC PUNE SA NE MINIERE
SA NE FUSHE DOMOZDOVE
SA NE FERME E VRESHTA
SA NE PYJE TRUPA U SHQYEN SAURRELAT.

TEK TY SKISH PUSHIM
TEK TY S'PATI REHAT
TEK TY VEC PUNE
PER RELAKS E GJUM NE AT KOHE
E PALLE VEC GRAMSH E LIBRAZHD.

UROJ TE TA KETHENE
RESTON E E SHPERBLIME
POR NJERZIT ATY
MOS MBAJNE VESHE TE TJERE.

F HALILI .
NAPOLI ITALI
20 SHKURT 2019

Rrajca është e të gjithve

2019-01-30T19:50:00.000+01:00

Rrajca eshte e te gjitheve.
Kjo toke autoktone
Nuk eshte e disave
Nuk eshte e dy tre individeve.

I gjith populli ka pjese
Cdo familje foshnje Rrajcare
cdo nip e cdo mbese
Cdo fis e cdo dege.

Cdo pasuri e kesaj zonje
Uji ,mali toke pyll
Kemi te gjith
Pjese aty.

At pasuri se ke vec ti
qe shfrytezon ne kete dite
Pse tu dha nje mundesi
Ti pasurohesh e populli rri.

Njeri vjen e Ze malin
Tjetri vjen e Ze ujin
Njeri vjen Zapton pyllin
Zini dhe diellin , zini e qiellin.

Dalin dy a tre te forte
gjejne sponsor
Ne qytete e evrope
Behen mashe ,e mish per tope.

Ashtu qenka mira Te dalim te gjithe
Te zaptojme pasurite
Te gjejme parelli ketej "e Rrajcen ta bleje.

Jo mor mik nuk eshte ashtu
Ka faj populli qe ju le ju.
Po ja keni mate pulsin
po shiko cbejne ata banore te kuksit.

Rrajca eshte e te gjithe
nuk eshte e dy a treve
Prandaj rrini mbi dafina
se u punon biznesi e Fabrika.

Feta Halili

Valle dyshe në konak - Rrajcë

2019-01-23T19:41:00.001+01:00

Lumi I zallit Rrajce - Poezi nga Feta Halili

2019-01-17T22:05:00.000+01:00

Rjedh ky lume i kulluar
nate e dit pa pushuar
zbret ne zall me ngadale
uje i kristal e qelibar.

Un jam uje per merak
jam i paster ne kete zall
keshtu kam qene e ne lashtesi
Dhe Skenderbeu ketu i jepte uje kalit te tij.

jam uje qe vij nga mali
vij nga bora ,jam magjik
Jam uje si kristali
lindjen e kam likopather shebenik.

Duke Duke zbritur me ngadale
e i gjith takohemi ne zall
aty behem shum si uje
aty marr tamam emrin lume.

Duke ecur dite nate
me cdo gur ndahem ne qafe
Lamtumire ju o troje
Se ne det un do shkoje.

Jam Lumi I zallit Rrajce
jam i lashte sa eshte toka
ne bushtrice do takona
motren lingajce e vellaun nga mokra.

Aty behem fuqi
e behem sa nji ushtri
aty fillon emri tjeter im
Emer i lashte emri shkumbin.

kemi rruges dhe te tjere
Xhyre babje e cermenike
nga malet per rreth e polis
Ne Elbasan e peqin e Zaranike.

Pastaj hec drejt me dredha ne fushe
dal rrogozhine e lushnje
e pastaj ndahem nga kjo toke
E gjith i bashkuar ne det do zbarkoje.

Dy krahina rrine perballe.

2019-01-17T21:52:00.000+01:00

DY KRAHINA RRINE PERBALLE
NJERA MOKRA E TJETRA RRAJCE.
JANE TE LIDHURA SHUM BASHKE
QE NE KOHERA ,DHENE E MARRE.

TE DYJA KANE TRADITA
TE NDRYSHME NGA NJERA -TJETRA
PO NJE KANE TE PERBASHKET
SOFER SHTRUAR BUJARE TE SHKATHET

QE NE SHEKUJ , JANE TE LIDHURA
ME MIQESIRA E KRUSHNJIRA
MARRE NUSE NGA MOKRA
DHE NGA RRAJCA SHUM BIJA.

RRAJCE -MOKER DY KRAHINA
QE NE LASHTESI ,SI TE DORES GISHTA
RRINE TE DYJA ,PER KASHINE
NJERA TJETERES I PRESIN MIQESINE.

RRAJCE E MOKER JAN DY TREVA
QE NE KOHERA SHUM VJETRA
KAN PAS SHUM MIQESIRA
PER TE MIRA E TE LIGA.

RRAJCE E MOKER SHUM TE LIDHURA
SHUM NUSE DHENE E MARRE
SHUM NIPER EDHE MBESA
tek gjysherit shkojne nga dy anet.

TE DYJA PESHOJNE SHUM
KANE JANE VLERE E LEGJENDE
MOKRA PER DOLLI E KENGE
RRAJCA VALLEN ,USTALLIKUN EDHE PUNEN.

VIJNE NIPER EDHE MMBESA
NGA MOKRA NE RRAJCE
GEZOHET GJYSHI E SHTEPIA
GEZOHET PRAGU KUR VJEN E BIJA.

DHE E NJEJTA GJEN NDODH
KUR NGA RRAJCA NE MOKER SHKON
GEZOHET TRARET E SHTEPIA
KUR NE OBORR HYN ME FEMIJ E BIJA.

Letra e bardhë - Fabul nga Feta Halili

2019-01-17T21:47:00.000+01:00

Un jam Letra e bardhe
Tek un shkruhet me te zeza
Te gjitha un i mbaj ,
Fjale te hidhura e te mira ,c'jane.

Qe ne kohe te lashta kam dale
jo kaq e bukur e holle e bardhe
Me trashe e pak e verdhe
Pa mua nuk mbahen ,mend ato fjale.

Po nuk qesh un,ska zhvillim
Nuk ka e behet shtet
Pa mua nuk ka vizatim e projekt
Pa mua nuk ka shkolle e fakultet.

Tek letra shkruhen marrveshjet
Tek un shkruhen pershendetjet
Tek un shkruhet gjuhesia
shkruhet tregime ,e histroria.

Tek un letra jan firmosura luftrat
jane shkrojtur datat e pavarsise
jane shkrojtur data e clirimit
Kujtimet e vegjelise.

Un pra jam letra
Tek un fillon jeta
Tek un shkruhet ABC-ja
tek un ne afishe ,data vdekja.

Un pra jam e bardhe ,si bora letra
Pa mua nuk prodhohen libra
s'ka pa mua regjistra e hipoteka
pa mua nuk shkruhet drama ,e notat muzika.

15 janar 2019 .
Ju pershendes miq
Nje mbremje te bukur ju uroj.

Pleqeri e shkrete - Kendon Tefik Tarushi ne dasmen e stermbeses.

2018-11-26T14:41:00.001+01:00