De Migratieradar Asiel zomer 2026 van de IND schetst een ander beeld. De dienst ziet in de belangrijkste herkomstlanden geen reden om een daling van het aantal eerste asielaanvragen te verwachten. Als het gebruikelijke seizoenspatroon terugkeert, kan het aantal in mei tot en met augustus boven de 9.000 uitkomen. In dezelfde periode van 2025 waren het er 7.800. Daarmee zou het nog altijd onder 2024 (10.100) en 2023 (12.500) blijven, en dat is precies het punt: de aantallen bewegen op en neer om redenen die weinig van doen hebben met de stand van de Haagse knop.

Het is ook geen exacte voorspelling. De IND benadrukt terecht dat migratie door veel factoren wordt bepaald en dat aan de prognose geen rechten kunnen worden ontleend. Maar juist die onzekerheid is politiek relevant. De uitvoeringsdienst ziet geen empirische basis om nu alvast van een stevige daling uit te gaan. Een overheid die opvang, personeel en huisvesting afbouwt op basis van het gewenste effect van haar beleid, gokt met een keten die al jaren overbelast is.

De wereld leest het regeerakkoord niet

Volgens de IND zijn de omstandigheden in belangrijke herkomstlanden niet zodanig verbeterd dat minder mensen zullen vluchten. In Ethiopië, Somalië, Soedan, Afghanistan en Egypte lijken de factoren die mensen tot vertrek aanzetten juist te zijn versterkt. Wereldwijd waren eind 2025 naar schatting 117,8 miljoen mensen ontheemd. Het aantal actieve conflicten waarbij staten betrokken zijn, ligt volgens de aangehaalde Global Peace Index op het hoogste niveau sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog.

Onderzoek waarop de IND zich baseert, wijst de veiligheidssituatie in een land aan als de belangrijkste factor bij de keuze om te vertrekken of verder te reizen. Daarnaast spelen sociale netwerken en financiële mogelijkheden een rol. Nederlandse beleidswijzigingen kunnen invloed hebben, maar vormen slechts één onderdeel van een veel groter geheel.

Dat beleid geen effect heeft, beweert niemand. De IND noemt zelf verschillen in nationaal beleid, inwilligingspercentages en mogelijkheden voor gezinshereniging als factoren die meewegen zodra iemand eenmaal in Europa is. Het punt is een ander: dat effect is klein naast de veiligheidssituatie elders, het werkt traag, en het laat zich vooraf niet in een getal vangen waarop je een begroting kunt bouwen.

In het politieke debat worden oorzaak en instrument ondertussen gemakkelijk verwisseld. Nieuwe beperkingen worden niet alleen verdedigd als een manier om aanvragen anders te behandelen, maar ook verkocht als garantie dat veel minder mensen zullen komen. Als die afname vervolgens uitblijft, geldt dat zelden als reden om de belofte te herzien. Het antwoord is meestal dat het beleid nog niet streng genoeg was.

Zo kan iedere mislukking nieuw bewijs leveren voor dezelfde koers.

Het Europese pact als uitgestelde belofte

Ook het Europese Asiel- en Migratiepact, dat op 12 juni in werking trad, moet de indruk wekken dat de knop eindelijk is gevonden. Snellere procedures aan de buitengrens, een gezamenlijke lijst van veilige landen en meer samenwerking met landen buiten de EU moeten het aantal aanvragen terugdringen.

De IND is over het kortetermijneffect opvallend terughoudend. Volgens de Migratieradar wordt breed aangenomen dat de invoering van het pact niet snel tot een significante afname zal leiden. Niet alle lidstaten hebben hun nieuwe procedures direct op orde. Pas wanneer de grensprocedure daadwerkelijk goed functioneert, zou het aantal aanvragen in Nederland kunnen afnemen.

Dat voorbehoud verdwijnt gemakkelijk uit de politieke vertaling. Daar wordt voorgenomen beleid vaak behandeld alsof het verwachte resultaat al is geboekt. De opvang kan dan worden begroot op minder mensen, de uitvoeringsorganisaties moeten met minder middelen toe en gemeenten krijgen te horen dat de druk binnenkort zal afnemen. Wanneer dat optimisme onjuist blijkt, volgt weer dure noodopvang en heet de zelfgeorganiseerde capaciteitscrisis een onverwachte instroom.

De Kaderwetevaluatie van het COA over 2019 tot en met 2024 laat zien wat dat kost. De benodigde opvangcapaciteit groeide van gemiddeld zo’n 31.000 plekken naar bijna 73.000, de uitgaven van ruim 658 miljoen naar ruim 4,5 miljard euro. Door tekorten aan reguliere locaties moest noodopvang worden geopend: duurder, en vaak van een lager kwaliteits- en voorzieningenniveau. Bij de IND loopt dezelfde rekening op, tot en met de 50 miljoen euro die in de begroting voor 2026 is gereserveerd voor dwangsommen wegens te laat genomen beslissingen. Wat het voortdurende op- en afschalen precies heeft gekost, weet intussen niemand: de Rekenkamer stelde vast dat het ministerie daar geen inzicht in heeft, en constateerde dit voorjaar hetzelfde over de effecten van de maatregelen bij de IND.

Nederland beweegt anders dan de EU

De cijfers bevatten nog een waarschuwing tegen eenvoudige verklaringen. In de EU+ lag het aantal asielaanvragen in de eerste drie maanden van 2026 zestien procent lager dan een jaar eerder. Nederland ging juist tegen die Europese trend in: van januari tot en met april werden hier 8.093 eerste aanvragen ingediend, meer dan in dezelfde maanden van 2025.

Als nationale strengheid de doorslaggevende factor was, zou zo’n verschil gemakkelijk te verklaren moeten zijn uit een plotseling ruimhartiger Nederlands beleid. Dat beleid is er niet; de afgelopen tertalen gingen juist over aanscherping. De ontwikkeling onderstreept vooral dat migratiestromen verschuiven door een combinatie van routes, bestaande gemeenschappen, omstandigheden in andere Europese landen en informatie die rondgaat binnen netwerken.

Een opvallend voorbeeld is de grote groep aanvragers die in de Nederlandse registratie onder ‘onbekende nationaliteit’ valt. Volgens een analyse in Ter Apel gaat het vrijwel altijd om mensen met een Palestijnse achtergrond. Van hen had in de eerste vier maanden van 2026 tachtig procent al bescherming in Griekenland.

Zo’n cijfer wordt voorspelbaar aangegrepen als bewijs dat Nederland te aantrekkelijk zou zijn. De Migratieradar vermeldt inderdaad dat Nederland op sociale media als voorkeursbestemming wordt gepresenteerd. Maar dezelfde bron wijst ook op onderzoek waaruit blijkt dat de Griekse autoriteiten snel een verblijfsvergunning verstrekken en daarna nauwelijks voorzieningen bieden. Een formele beschermingsstatus betekent weinig wanneer huisvesting, inkomen en basale bestaanszekerheid ontbreken. De secundaire migratie die daarop volgt, is niet uitsluitend een Nederlands toelatingsprobleem, maar ook een gevolg van de ongelijke kwaliteit van bescherming binnen Europa.

Hoe dat in de praktijk wordt opgelost, laat zich intussen goed aflezen aan de afspraak die Nederland en Griekenland in januari maakten. Dublin-overdrachten kunnen weer worden hervat, maar in ruil neemt Nederland de verantwoordelijkheid voor de stapel verzoeken die er al ligt. De kosten zijn zeker en direct, de verlichting is voorwaardelijk en hangt bovendien af van het oordeel van Nederlandse rechters over de Griekse opvang. Ook dat wordt in de politieke communicatie zelden zo gepresenteerd.

De administratieve categorie ‘onbekende nationaliteit’ maakt daarnaast zichtbaar hoe gemakkelijk cijfers hun context verliezen. In een Kamerdebat of krantenkop klinkt de categorie als een groep van wie zelfs de herkomst niet kan worden vastgesteld. In werkelijkheid gaat het grotendeels om een herkenbare groep met een specifieke juridische en Europese voorgeschiedenis.

Begroten op wat je hoopt

Het probleem is niet dat de overheid probeert migratie te beïnvloeden. Beleid doet ertoe, procedures moeten uitvoerbaar zijn en Europese samenwerking kan voorkomen dat een klein aantal landen een onevenredig deel van de opvang draagt. Het probleem ontstaat wanneer politieke wenselijkheid de plaats inneemt van planning.

Wie belooft dat strengere regels de aantallen snel verlagen, moet ook uitleggen wat er gebeurt wanneer oorlog, repressie en falende opvang elders sterker blijken dan het afschrikwekkende vermogen van een Nederlandse wetswijziging. Zonder die uitleg is ‘grip op migratie’ vooral een begrotingsaanname met een verkiezingsslogan eromheen.

De IND doet wat een uitvoeringsorganisatie hoort te doen: onzekerheden benoemen, internationale ontwikkelingen meewegen en waarschuwen dat het Europese pact niet onmiddellijk of helemaal niet het beloofde effect zal hebben. De politiek kan die waarschuwing serieus nemen en voldoende structurele capaciteit organiseren. Of ze kan opnieuw op een snelle daling rekenen, reguliere opvang afbouwen en over een jaar geschokt vaststellen dat de bedden op zijn.

Die tweede optie heeft inmiddels als voordeel dat iedereen precies weet hoe zij afloopt.

Bloemen houden van mensen! Destruction niet. Blijkens het fraaie ‘Scumbag Human Race, afgelopen vrijdag te bewonderen op Dynamo Metalfest. Oude Duitse thrashers, what’s not to love?

In de weken ervoor raakte Arday verwikkeld in een steeds breder onderzoek naar zijn academische werk en levensverhaal. Wat begon met beschuldigingen van plagiaat in zijn proefschrift, groeide uit tot vragen over publicaties, functies, fondsenwerving, sportprestaties en zelfs zijn jeugd.

De Volkskrant kopte: ‘In opspraak geraakte ex-hoogleraar aan Cambridge Jason Arday dood gevonden’.

Feitelijk klopt dat. Arday was in opspraak geraakt, en het artikel zet ‘neutraal’ neer waarvan hij beschuldigt werd. Maar de volkskrant zegt ook een hoop niet. Want wat in deze zaak niet genegeerd kan worden, is dat die opspraak zich ontwikkelde in een context waarin raciale aannames en raciale verdenking een steeds grotere rol gingen spelen. En dat begon al met de persoon die dit alles aan het licht bracht.

Wie begon te graven?
Een belangrijk deel van de recente beschuldigingen kwam van Nathan Cofnas, een filosoof die zelf aan Cambridge verbonden was en zich nadrukkelijk keert tegen diversiteitsbeleid. Cofnas noemt zichzelf een ‘rassenrealist’ en raakte eerder in opspraak met publicaties over ras en intelligentie. Hij haalde Ardays proefschrift door plagiaatsoftware en publiceerde zijn bevindingen onder de veelzeggende titel DEI Fraud and Cover-Up at Cambridge. Daarmee werd de verdenking vanaf het begin gekoppeld aan een politieke these: Arday was voor Cofnas niet alleen een wetenschapper die mogelijk plagiaat had gepleegd, maar een voorbeeld van wat er volgens hem misgaat wanneer universiteiten diversiteit nastreven. Wetenschappelijke integriteit interesseerde hem minder dan de zwarte persoon die daar niet had mogen zijn. Hij zocht gewoon een stok om hem mee te slaan, en vond deze. Vervolgens pakten onder meer Britse media de beschuldigingen op en werd ook naar andere onderdelen van Ardays cv en levensverhaal gegraven. Dat maakt de herkomst relevant: eventuele fraude moet op haar eigen merites worden beoordeeld, terwijl de campagne eromheen vanaf het begin onderdeel was van een veel bredere ideologische strijd over ras, meritocratie en DEI.

Van werk naar persoon
Opvallend is dat de beschuldigingen niet nieuw waren. Eerder was zijn werk al beoordeeld door de Liverpool John Moores Universiteit en werd Arday vrijgesproken van wetenschappelijk wangedrag en werd geoordeeld dat de overeenkomsten het gevolg waren van ‘eerlijke en begrijpelijke fouten’, veroorzaakt door een gebrek aan academische begeleiding in de beginfase. Maar dit keer bleef niet bij zijn werk. Zijn cv, zijn liefdadigheidsactiviteiten, zijn sportprestaties en uiteindelijk zijn persoonlijke levensverhaal werden opnieuw doorgelicht.

Op een gegeven moment ging het niet meer alleen over wat hij had gedaan, maar over wie hij was en daarbij speelde racisme een steeds zichtbaardere rol in hoe dat “wie” werd geïnterpreteerd.

Het recht op individueel falen
In een interessant essay over deze zaak wijst Indie George op een ongemakkelijke realiteit: niet iedereen beschikt over het recht op individueel falen.

In het geval van Jason Arday werd zijn falen niet neutraal benaderd. Omdat hij een zwarte hoogleraar was die volgens sommigen symbool stond voor diversiteitsbeleid, werd zijn mogelijke fout al snel gelezen in een raciaal kader. Zijn werk werd niet alleen beoordeeld op academische integriteit, maar ook op de vraag of een zwarte man wel “terecht” op deze positie was gekomen, of zelfs maar kon komen.

Dat is een klassieke vorm van institutioneel en cultureel racisme: niet alleen openlijke discriminatie, maar het structureel anders interpreteren van dezelfde feiten afhankelijk van iemands huidskleur. Een witte academicus die plagiaat pleegt, blijft in de regel een individu die een fout heeft gemaakt. Zijn falen wordt niet automatisch een bewijs dat “witte mensen niet thuishoren in de academie” of dat “meritocratie faalt door witte benoemingen”.

Bij Arday gebeurde precies dat wel. Zijn mogelijke fouten werden al snel gebruikt als bewijs tegen diversiteitsbeleid zelf. Zijn zwarte identiteit werd zo een lens waardoor zijn werk niet alleen werd onderzocht, maar ook verdacht werd gemaakt.

Dat is geen neutrale analyse meer, maar een raciaal geladen verschuiving: van individuele verantwoordelijkheid naar collectieve verdenking.

Wanneer racisme bepaalt wat “verdacht” is
Zodra iemand niet meer alleen als individu wordt gezien, maar als representant van een raciale groep, verandert de betekenis van fouten fundamenteel. In Ardays geval werd zijn academische integriteit niet alleen getoetst, maar ook gebruikt om impliciete raciale aannames te bevestigen: dat zwarte academici “extra controle” nodig hebben, dat hun succes uitzonderlijk moet worden verklaard, en dat hun fouten systemisch betekenisvol zijn.

Dat is precies hoe racisme in moderne contexten vaak werkt: niet via expliciete uitsluiting, maar via een asymmetrische last van bewijs en wantrouwen. Een onregelmatigheid wordt een patroon. Een twijfel wordt een bevestiging van een vooraf bestaand vermoeden. En dat vermoeden is in dit geval niet neutraal, maar raciaal gekleurd.

En dat maakt zijn zaak groter dan alleen hemzelf: het laat zien hoe racisme niet alleen bepaalt wie ergens binnenkomt, maar ook hoe iemands fouten worden gelezen zodra die persoon er eenmaal is.

Zo nu en dan geef ik ook wat ‘klassieke’ muziek door in Closing Time. Van ‘oud klassiek’ tot wat moderner repertoire.

De interesse voor klassiek begon in mijn erg jonge jaren bij de Brandenburgse concerten van Bach. En met name het Brandenburg Concerto No. 3. Een lichtvoetig werkje, dat ook rockmuzikanten inspireerde. Onder andere The Nice met Keith Emerson (van de latere Emerson, Lake and Palmer).

Awel, van het een kwam het ander en ‘klassiek’ heeft nog steeds mijn grote belangstelling. Zeker het ‘moderne klassiek’ (denk aan Louis Andriessen of Edgar Varèse).

Met dank aan Bach dus, dit Brandenburg Concerto No. 3 voor 3 violen, 3 altviolen, 3 cellos en contrabas en klavecimbel.

Tegen beter weten in misschien. Maar ook weer niet. Want, zoals Joe Speedboat zegt in het gelijknamige boek waarmee Wieringa doorbrak bij het grote publiek: ‘Er is geen vooruitgang, er is alleen beweging.’ En als je zo’n beweging lang genoeg volhoudt, dan kan het zomaar zijn dat er op een gegeven moment iets is wat er eerst niet was. Iets wat zowaar zelfs zin blijkt te hebben.

‘I am gonna do something’
Neem de eenvoudige tegelzetter van Italiaanse komaf uit het derde fragment, die in een kleine 34 jaar met ontelbare kapotte flessen, scherven en cement een kathedraal voor het menselijke kunnen wist te bouwen. Wat Wieringa bewonderde aan deze Simon Rodia was diens verbeeldingskracht en werklust. ‘Hij zag schoonheid en betekenis in iets wat anderen weggooien.’ Wat dat betreft was hij een circulair kunstenaar avant la lettre. ‘I am gonna do something’, met die woorden was hij ooit aan het project begonnen.

Of neem de Indiase man die, toen hij in 1974 merkte dat de droogte de slangen liet sterven,  boompje voor boompje een bos wist te planten waar nu tijgers, neushoorns en pauwen leven. En slangen.

Of neem A.L. Snijders die elke dag een Zeer Kort Verhaal maakte en zo een uniek oeuvre bij elkaar wist te schrijven. Waarin hij, zoals Wieringa het zei, het dadaïsme en taoïsme samenbracht.  Snijders’ favoriete Taoïstische wijsheid, zo weet ik toevallig, is dat de weg onbestendig daadloos is, maar dat niets ongedaan blijft. Hij hield zich op aan de rand van de wereld, zegt Wieringa, om die wereld haarfijn te kunnen beschrijven. ‘Alles geeft licht in die verhaaltjes.’

Tussen kunst en actie
Toen hij nog fictie schreef, was hij denk ik met hetzelfde bezig: het bouwen van een kathedraal van romans over excentrieke moeders en vliegtuigen. Maar toen werd hij in 2023 door Jaap Scholten uitgenodigd om per konvooi mee te gaan naar Oekraïne. Sindsdien heeft hij aan den lijve ondervonden wat er op het spel staat en rijdt hij geregeld met Protect Ukraine mee om medische hulpmiddelen, drones en wat dies meer zij naar het front te brengen. En is hij eigenlijk fulltime bezig om geld in te zamelen.

Zo nu en dan merkte je een soort spagaat. Aan de ene kant vindt hij niet dat het individu verantwoordelijk is voor de staat van de wereld en begrijpt hij dat de Ciorans en A.L. Snijdersen aan de zijlijn blijven staan. Aan de andere kant doet hij wel degelijk een beroep op ieders morele verantwoordelijkheid om iets te doen.

Janine Abbring probeerde hier en daar nog wat tegengas te geven. Na een fragment over de problemen van kernafval voor toekomstige beschavingen, stipte ze aan dat we kernenergie nodig hebben om het gat te vullen dat fossiele energie achterlaat en wind- en zonne-energie nog niet kunnen vullen (een argument dat ooit in Zondag Met Lubach werd gemaakt – waar Abbring hoofdredacteur is, zoals u ongetwijfeld weet). Wieringa had één woord voor haar: koelwater. Volgens hem zijn onze zeeën te zeer opgewarmd om als koelwater te kunnen dienen.

En toen Abbring voorzichtig zei dat Wieringa in Konvooi de Oekraïners iets te simplistisch als vrijheidslievende helden afschildert terwijl hij de Russische soldaten Orks noemt, wist hij haar vrij snel en eloquent de mond te snoeren. Maar ik moest toch ook denken aan een fragment dat een eerdere Zomergast, Sana Valiulina, had laten zien, over een dorp, diep in Rusland, ver verwijderd van Moskou, waar straatarme mannen zich voor wat roebels en een beter leven voor hun gezin laten verleiden om ten strijde te trekken. En ik moest ook denken aan het bericht dat de gemiddelde levensverwachting van een Russische soldaat aan het front amper dertig minuten is. Ik neem het de Oekraïners niet kwalijk dat voor Poetin een mensenleven niks waard is, maar ik blijf het belangrijk vinden om me te beseffen dat het wel degelijk mensenlevens zijn die daar worden opgeofferd. Maar net toen Wieringa, kreeg ik de indruk, een belangrijk punt wilde maken, werd hij onderbroken door Abbring, die naar het fragment met Cioran wilde.

Tijd voor een koude verbinding
‘Als het je lukt om mensen mee te nemen, als je je niet geneert voor het grote gebaar, en ook niet voor sentimentaliteit, en zelfs niet voor clichés, als je je allemaal niet bekommert om wat mensen vinden, dan krijg je dit soort literatuur’, zei Wieringa over The World According To Garp, waarmee hij de avond begon. ‘Belangrijk is dat ik niet aan lezers denk’, zo verwoordde A.L. Snijders het. Datzelfde kun je zeggen over Zomergasten: als iemand zich niets aantrekt van de kijker, dan levert dat de mooiste uitzendingen op.

Tommy Wieringa schuwde het grote gebaar niet, schuwde de sentimentaliteit niet, schuwde zelfs het cliché niet, maar de kijker vergeten? Dat was denk ik te hoog gegrepen. Had volgens mij twee redenen. De eerste reden schuilt in Wieringa’s activisme: het is een man met een missie. Als je zulke belangrijke boodschappen hebt over te brengen, kun je je niet veroorloven de kijker te vergeten.

De tweede reden schuilt in zijn kunstenaarschap: Wieringa is teveel maniërist om te vergeten hoe hij overkomt. Het is iemand die niet alleen schrijver is, maar ook schrijver speelt. Een schrijver die op televisie in ronkende volzinnen wil spreken. Die zegt dat dingen hem ‘midscheeps raken’ en die het woord ‘machteloosheid’ in een klein notitieblokje schrijft terwijl hij naar een zeer, zeer indringend fragment kijkt, dat hij voor de vijfde keer ziet. Om dan in een notitieblokje het woord ‘machteloosheid’ te schrijven, lijkt mij puur performatief, om met Merel Pauw te spreken.

Maar goed, hoor mij zeuren. Mierenneukerijen van een fan met een iets te gevoelig afgestelde antenne voor aanstellerij. Met Joe Speedboat en Dit Zijn De Namen heeft Tommy Wieringa wat mij betreft twee van de beste Nederlandstalige boeken van de laatste vijftig jaar geschreven. Ik lees zijn columns graag en ben het van harte eens met zijn kijk op zowel klimaatverandering als Oekraïne, enige theatraliteit is hem van harte vergeven.

Een fraaie avond, kortom, over het leven als hel waarin ieder moment een wonder is.

Vorige maand hadden we hier het origineel. Deze tropische versie is geschreven door @wetenschapsrijm, het alter ego van geoloog en wetenschapsjournalist Marlies ter Voorde. De buitentemperatuur is hier weliswaar weer eens nog vóór middernacht tot ruim onder de twintig graden gezakt, maar de binnentemperatuur wil nog niet echt volgen. Dus, aansluitend op het Vlammend Betoog van gisteren, past dit vandaag nog wel. De video is gemaakt door cabaretier Edo Berger, die ook de imitatie van de Doctorandus voor zijn rekening neemt.

Lou Reed noemde Sweet Jane van de Cowboy Junkies zijn favoriete versie van dat nummer. Ik weet niet of dat inclusief of exclusief zijn eigen uitvoeringen was. (En eerlijk is eerlijk, die versie met dat lange intro op Rock’n’Roll Animal is ook niet onverdienstelijk.)

Sweet Jane stond op de tweede plaat van Cowboy Junkies, The Trinity Session. Ze namen die hele plaat op in iets meer dan een dag en met een enkele microfoon, in de Church of the Holy Trinity in Toronto. Bijna twintig jaar na die opnames ging de band terug naar die kerk, voor een film waarin ze de nummers van die plaat opnieuw speelden: Trinity Revisited. Met enkele gastmuzikanten, waaronder Ryan Adams die hier meespeelt en -zingt.

Heel mooi, al dacht ik bij het beluisteren wel even: “Jammer dat die accordeon nu niet meedoet”. Waarna ik er achter kwam dat er in de oorspronkelijke versie van de Cowboy Junkies helemaal geen accordeon zit. Die moet ik dus onthouden hebben van weer een andere versie, waarschijnlijk deze, uit een aflevering van de Tonight Show uit 1989. Kies uw eigen favoriet!

Bij zomer denken we graag aan een tijd van zorgeloosheid: van buiten genieten van de zon, van de zeelucht in je haren en van lange avonden buiten zitten en naar de sterren kijken.

Niet zorgeloos

Dit idyllische beeld wordt steeds lastiger vol te houden, al is terwijl ik dit schrijf de zomer amper op de helft. Dagelijks zien we op het Franse nieuws, dat we als francofielen graag volgen, beelden van ongekend veel en zware bosbranden door de extreme hittegolven die ze daar zo mooi canicule noemen. Ook in Spanje, Griekenland, Portugal woeden hevige branden. Die zorgeloze vakantie kun je inmiddels wel vergeten. Vakantiegangers kregen het advies om de auto vluchtklaar te zetten en belangrijke spullen bij zich te houden. Niettemin zijn er inmiddels toeristen omgekomen, huizen afgebrand en honderdduizenden inwoners en vakantiegangers geëvacueerd.

Voor de inwoners is het een ramp. Er zijn dit jaar al drie hittegolven geweest en de vierde is op komst. De problemen die dat geeft: smeltend asfalt, strandende treinen en bloedhete huizen. In Parijs overleed bijvoorbeeld een 66-jarige vrouw in haar onbeschermde appartement onder een zinken dak. Sowieso kwam de regio plek tekort in de mortuaria wegens de enorme oversterfte door de hitte, tot nu toe bijna 6000 doden bovenop het normale aantal. Tel hierbij op de onweersbuien met bizar grote hagelstenen, de tornado’s en modderstromen, dieren die omkomen in de branden of van de droogte, mislukkende oogsten. Het is allemaal niet leuk meer.

Nieuwe realiteit

Als er iéts is wat deze zomer duidelijk wordt, is het dat wat we eerst heel neutraal klimaatverandering noemden, die wellicht rond 2050 merkbaar zou worden, nú al een full-blown klimaatcatastrofe van ongekende proporties blijkt te zijn.  En we weten niet wat ons nog te wachten staat, als straks de oceanen hun tipping point bereiken.

Veel mensen hebben moeite met deze nieuwe realiteit en gaan zwaar in de ontkenning. Regelmatig worden boodschappers van het slechte nieuws aanvallen, variërend van hoon- en haatreacties en dreigingen met geweld via de socials tot en met fysieke aanslagen. Ook in de politiek overheerst de afweer. De Amerikaanse president Donald Trump noemde klimaatverandering een hoax en een con job (oplichterij), Thierry Baudet had het over groene gekte en Geert Wilders sprak van klimaatgekkies.  Zij geven brandstof en rechtvaardiging aan de haat tegen klimaatbewustzijn.

Niet voor niets: juist politiek rechts – en dat zijn inmiddels bijna alle partijen – is sterk verbonden met de belangen van bedrijven en het grootkapitaal. Denk aan de BBB die ontstaan is vanuit behartiging van de belangen van grote agrobedrijven en niet van de boeren. Denk aan de politie die bij protesten graag met boeren babbelt maar vreedzame klimaatdemonstranten (activisten genoemd) met honderden tegelijk, of zelfs in hun huis, oppakt.

Treuzelbeleid

Ondertussen verdwijnt de kans dat klimaatdoelen gehaald worden achter de rokende horizon. Bedrijven krijgen juist lánger de tijd om aan klimaateisen te voldoen. De politiek is ruimhartig met subsidies, terwijl er nauwelijks gehandhaafd wordt. Zo is de luchtvaartsector grotendeels vrijgesteld van BTW en accijnzen. Slaagt Shell erin om in Nederland geen cent belasting te betalen, kan het vervuilende Tata-Steel rekenen op miljarden subsidie om te vergroenen (terwijl directieleden per persoon een miljoen euro per jaar opstrijken) en wordt Schiphol ondanks ontbrekende milieuvergunningen, geen strobreed in de weg gelegd. Terwijl de vleesindustrie een van de grootste vervuilers is, wordt het stikstofdebat vakkundig over de zomer heen getild.

Natuurlijk wordt er aan innovatie gedaan, bijvoorbeeld te zien in de enorme opkomst en populariteit van zonnepanelen. Het is alleen lastig dat die ontwikkeling indruist tegen de belangen van energieleveranciers die hun winst zien verdwijnen als mensen zelf voor hun energie zorgen. En dús schaft de politiek de salderingsregeling af.

Clusterfuck

Burgers worden aangemoedigd om hun energieverbruik te verdelen om piekmomenten te voorkomen en om korter te douchen. Tegelijkertijd schieten energie- en water slurpende datacenters sneller uit de grond dan paddenstoelen in de herfst en wil Musk een miljoen datacenter satellieten om de aarde laten draaien. Zeg maar dag tegen je sterrenhemel.

Terwijl AI ons door een stel miljardairs door de strot wordt geduwd als de technologie van de toekomst, worden kennis en informatie gemonopoliseerd en desinformatie verspreid. Bovendien worden datacenters ook gebruikt door inlichtingendiensten en grote bedrijven om vooral veel informatie over hun klanten te verzamelen.

De grootste clusterfuck is dat de politiek met name de economische belangen van grote bedrijven beschermt, dat de grootste vervuilers zich aan democratische besluitvorming onttrekken. De democratie dreigt in handen te vallen van de veroorzakers van de klimaatramp.

Veel minder polarisatie

Terwijl sommigen zich nog niet laten overtuigen als hun eigen onderbroek in de fik staat, is de consensus onder klimaatwetenschappers bijna 100 procent. Sterker nog, al in 1972 waarschuwde de Club van Rome dat ons economisch systeem zijn grenzen zou bereiken. Ook Shell wist reeds in 1968 dat de fossiele industrie tot opwarming van de aarde zou leiden, Desondanks zette het bedrijf zijn  vervuilende fossiele activiteiten vrolijk voort. Voor wat we nu zien gebeuren wordt al decennialang gewaarschuwd.

Zorgen over het klimaat blijken inmiddels breed gedeeld. Uit cijfers over 2023 blijkt dat 67 procent van de Nederlanders zeker weet dat het klimaat aan het veranderen is en nog eens 27 procent acht het waarschijnlijk. Ook onder kinderen en jongeren – het gaat immers om hun toekomst- is een grote groep bezorgd, namelijk 78 procent. De polarisatie op dit gebied is duidelijk kleiner dan vaak wordt verondersteld. De steun voor klimaatmaatregelen juist veel groter.

De ontkenners en agressievelingen blijken sterk in de minderheid. Toch domineren zijn het verhaal. Vooral talkshows en online nieuwsrubrieken hebben meer belang bij ophef en extreme meningen – want kijkcijfers en hits- dan bij nuance. Dat versterkt het beeld dat we elkaar de kop afbijten. Het idee van polarisatie is een both sides drogreden, waarin beide partijen even schuldig zijn en de waarheid in het midden ligt.

Daar huist wel een groot probleem. Net als in de coronapandemie missen we sturing en een eerlijk verhaal, hetgeen niet bijdraagt aan doelgericht beleid.

Bofkonten, nog wel

De realiteit waarin we ons bevinden, is er niet alleen een van dreigende en actuele rampen, maar ook een van verwarring, haat en gebrek aan leiderschap. Hoe moeten we ons tot deze werkelijkheid verhouden? Paniek helpt ons niet, maar wegkijken is ook geen optie meer.

Allereerst is het belangrijk te beseffen dat wij, inwoners van Nederland, vooralsnog de mazzelaars zijn, ook al dreigen nu een tekort en straks mogelijk een te veel aan water in ons land. Elders betaalt men al de hoofdprijs, zoals in Afrika. Op dat continent bevinden zich volgens de Verenigde Naties 17 van de 20 meest getroffen landen. Daar zijn nu al droogte, mislukte graanoogsten, honger bij mensen en dieren en verwoestende overstromingen en modderstromen die honderden levens kosten. Dit, terwijl die landen juist de kleinste ecologische voetafdruk hebben.

Wereldwijd kost klimaatverandering jaarlijks vele honderdduizenden doden, aldus de World Health Organization.

Maar ook binnen Nederland zijn er grote sociale verschillen. Bijvoorbeeld tussen bewoners van oudere huizen of slecht gebouwde sociale woningbouw, waar het binnen bijna 40 graden wordt tegenover bewoners van zwaar geïsoleerde nieuwbouwhuizen waar het heerlijk koel blijft. Of tussen degenen met geld voor een airco en zonnepanelen en zij die amper geld hebben voor zonwering of daklozen die nauwelijks beschutting hebben tegen de warmte. Ook op scholen kan het tot 37 graden worden in de klas. En terwijl sommige werknemers in een kantoor met airco achter een bureau zitten, verrichten anderen zwaar werk in een werkplaats, fabriek of in de felle zon. Niet alle bedrijven hebben een hitteplan.

Allemaal even schuldig?

Je hoort vaak de mensheid zichzelf te gronde richt, dat we niks doen tegen klimaatverandering. Dat we zelf ook vlees eten, autorijden en vliegreizen maken. Hoewel er een kern van waarheid in zit, werken deze argumenten alleen maar verlammend. Het zijn, excuseert u mij de woordspeling, rookgordijnen die discussies onmogelijk maken en de echte schuldigen aan het oog onttrekken.

Want wie zijn die we? De mensheid opereert niet als één organisme. Het overgrote deel van de mensheid heeft part noch deel aan klimaatverandering. Een relatief kleine groep rijke mensen richt de grootste milieuschade aan. Zelfs binnen het welvarende Nederland zijn daarin verschillen zichtbaar.  Miljardairs blijken de allergrootste vervuilers.

Zelf gekozen

Maar in een democratie hebben we hier toch zelf voor gekozen? Nergens heb ik een partijprogramma gezien dat méér, méér, méér bosbranden beloofde. Het klimaat was nauwelijks een onderwerp in de verkiezingsprogramma’s en al helemaal niet in de debatten. Ik zag wel hoe angsten werden omgeleid naar zondebokken. Nog steeds gaan de Kamerdebatten voortdurend over een handvol vluchtelingen. De manier waarop de opvang daarvoor beroerd wordt geregeld, belooft trouwens niet veel goeds voor een toekomst waarin we zelf massale opvang nodig kunnen hebben.

Wat te doen?

Wat de herrieschoppers ook mogen beweren: wij, de mensen die zich zorgen maken over de klimaatramp, zijn in de meerderheid. Alle pogingen tot polarisatie ten spijt: de behoefte aan een schone en veilige leefomgeving en een toekomst voor je kinderen is niet links, maar een universeel menselijke behoefte.

Het wordt tijd dat de journalistiek haar kritische rol weer serieus gaat nemen en de media hun maatschappelijke verantwoordelijkheid gaan inzien.  Hoe meer mensen hen daarop aanspreken, hoe beter.

Laat je niet afleiden door beschuldigingen en drogredenen. Natuurlijk zijn aanpassingen in je eigen leven zinvol. Trek bijvoorbeeld die tegels uit je tuin, vlieg niet, eet minder/geen vlees en/of douche korter. Maar houd je aandacht wel gericht op de grote lijnen. Dat grote, ingrijpende maatregelen wel degelijk mogelijk zijn hebben we in de coronatijd gezien.

Er zijn nog steeds democratische instituties zoals de rechtspraak, die politici en bedrijven aan de wet houden – al is het een gotspe dat dat nodig is. Steun daarom groepen die collectief een bedrijf voor de rechter slepen. Sluit je aan bij een milieubeweging, loop mee in of verklaar je solidair aan de klimaatmars en ervaar de saamhorigheid. Collectief protest helpt, zo protesteert de bevolking van Albanië massaal en waarschijnlijk met succes, tegen de bouw van een resort door de schoonzoon van Trump, in een beschermd natuurgebied. En ook boycots werken, bijvoorbeeld van ChatGPT.

En houd elkaar vast, lieve mensen. Uiteindelijk hebben we elkaar nodig. Ik wens iedereen een veilige zomer.

Sofia Isella werd op jonge leeftijd bekend via Tik Tok, en trad daarna op als voorprogramma bij bekende artiesten als Taylor Swift en Tom Odell. Het zijn niet de eerste associaties die opkomen bij het bekijken en beluisteren van deze video. Het lijkt erop dat Sofia Isella inmiddels heeft besloten om niet te kiezen voor het grote, commerciële succes, maar voor haar eigen artistieke ideeën.

De nummers in de titel verwijzen naar een Bijbeltekst. Die luidt, volgens de Statenvertaling (in een nieuwe vertaling is het laatste stukje weggelaten):

Nu dan, doodt al wat mannelijk is onder de kinderkens; en doodt alle vrouw, die door bijligging des mans een man bekend heeft.

Doch al de kinderen van vrouwelijk geslacht, die de bijligging des mans niet bekend hebben, laat voor ulieden leven.

Het zal duidelijk zijn dat Sofia Isella de Bijbel niet aanhaalt om zieltjes te winnen voor het christelijk geloof.

De wet bouwt voort op de uitgangspunten van de Participatiewet in balans en moet gemeenten beter in staat stellen om proportioneel te handhaven. Bij besluiten kunnen zij straks nadrukkelijker rekening houden met de aard en ernst van een overtreding, de mate van verwijtbaarheid en de rol die de gemeente zelf heeft gespeeld bij het ontstaan van de situatie.

Nieuw is ook het zogenoemde ‘vergisrecht’: het recht op het maken van een vergissing. Hiermee moet worden voorkomen dat inwoners door een enkele fout in een onomkeerbare spiraal van schulden en problemen terechtkomen.

Hehe, dat mag ook wel, na de ellende die we hebben gehad met onder andere het toeslagenschandaal (en tal van andere misstanden in de handhaving in de sociale zekerheid, waar foutjes werden bestraft met het stempel ‘fraudeur’ en draconische boetes). Wie kan daar nou tegen zijn?

Nou:

Het wetsvoorstel kon in de Tweede Kamer op een ruime meerderheid rekenen. Alleen BBB, FvD, JA21, Groep Markuszower en Mona Keijzer stemden tegen.

Dan weet u dat, als er weer landelijke verkiezingen zijn.

De moord op de Palestijnse bevolking gebeurt niet alleen met bombardementen en geweervuur van sluitschutters vanaf de aarden wal. Ook de vele niet-ontplofte explosieven die na jarenlang oorlog voeren door het hele gebied liggen, hebben al honderden slachtoffers gemaakt. Begin dit jaar waarschuwden artsen al voor de dodelijke gevolgen van infectieziekten, vooral onder kinderen. “Het gevaar schuilt in de verzwakte immuniteit van de bevolking in Gaza als gevolg van hongersnood, ondervoeding en het gebrek aan noodzakelijke vaccinaties, wat een ernstige bedreiging vormt voor het leven van de patiënten.” Een kinderarts: “Voedsel, onderdak, een beschermend gezin, gezondheidszorg en onderwijs. Dat zijn de vijf essentiële dingen die elk kind nodig heeft. En in Gaza is elk van deze zaken doelwit geweest.” Gynaecologen die tijdens de genocide in Gaza werkten, vertelden de organisatie dat alle vrouwen die ze behandelden – “zwanger of niet” – ondervoed waren. Anderen beschreven hun ervaringen bij terugkeer naar gezondheidsinstellingen die belegerd en geplunderd waren door Israëlische bezettingsmacht, wat de overtuiging bevestigde dat de Palestijnse gezondheidszorg zelf een doelwit is. De-Healthification heet Israëls ‘georkestreerde ineenstorting van het Palestijnse leven’ in een uitgebreide studie van Layth Malvis van het Georgetown University’s Center for Contemporary Arab Studies. Andere spreken van ‘medicide‘, langs de medische weg een bevolking uitmoorden. 

Verpleegkundigen, artsen en andere medische professionals waarschuwen onophoudelijk dat de systematische vernietiging van gezondheid en leven in Palestina een blauwdruk is voor wat er zou kunnen gebeuren als de bezettingsmacht niet wordt gestopt. Ze worden tegelijkertijd geconfronteerd met censuur en pogingen om hen binnen hun eigen beroepsgroepen in diskrediet te brengen. Zo werd chirurg Dr. Ghassan Abu Sitta in Groot-Brittannië door medische tuchtorganen beschuldigd van antisemitisme, een campagne waarbij onder andere de groep UK Lawyers for Israel lobbyde. Eind vorig jaar werd volksgezondheidsexpert Dr. Mary Bassett ontslagen als hoofd van het Frances-Xavier Bagnoud Center for Health and Human Rights van Harvard na campagnes van pro-Israëlische groeperingen.

Abu Sita, die in de oorlog tegen Gaza in het Shifa-ziekenhuis en het Al-Ahli-Baptist-ziekenhuis werkte sprak vorig jaar via een videoverbinding voor een bijeenkomst in Detroit. ‘Het was vanaf het allereerste begin van deze genocide overduidelijk dat Israël het idee van de verschroeide aarde in feite opnieuw had uitgevonden.’ Hij wijst op de systematische verwoesting van ziekenhuizen. ‘Vervolgens zien we de systematische moord op een hele generatie gezondheidswerkers. Inmiddels zijn er al meer dan 1600 om het leven gekomen.’ En op de vernietiging van alles wat leven mogelijk maakt. ‘Israël was in staat om het leven zelf als wapen in te zetten als onderdeel van zijn genocidale project.’

Ondertussen wachten 18.000 Palestijnen op medische hulp in het buitenland. Ook al heeft iemand toestemming om het gebied te verlaten, toch duurt evacuatie voor een deel van hen te lang. Niet alleen omdat Israël te weinig medewerking biedt, maar ook omdat er in veel landen niet genoeg bereidheid is om patiënten op te nemen. Behalve in de direct omringende landen, zoals Egypte, maar daar is inmiddels ook te weinig ruimte en er is niet altijd de vereiste specialistische hulp. In Nederland zijn na veel discussie afgelopen oktober slechts vijf patiënten uit Gaza opgenomen.

De Poolse componist Krzysztof Penderecki (1933 – 2020) kreeg in 1980 een opdracht van het Warschau Symfonieorkest om een stuk te schrijven voor hun eerste tubaïst, Zdzisław Piernik. Penderecki was echter met nog meer composities bezig en vergat de deadline voor het tuba-stuk, Drie dagen voor de deadline zette hij vlug deze capriccio op papier.

Mede daardoor staan er vrij weinig speelaanwijzingen in de partituur. Tuba-spelers hebben dan ook behoorlijk wat vrijheid aangaande de interpretatie voor de uitvoering. Ga er maar eens naar op zoek en ontdek de vele uiteenlopende uitvoeringen van dit werk voor tuba solo.

Een ‘capriccio’ is, zo leren we bij Wikipedia, een muziekstuk dat meestal vrij is in vorm en een levendig karakter heeft. Melodisch worden veelvuldig grote en grillige sprongen (intervallen) toegepast, en ritmisch is er grote diversiteit in materiaal.

Dat is ook precies wat we in deze tuba-solo horen. Het vergt veel van de embouchure (mondtechniek) van de blazer. Het is wat betreft de grote sprongen tussen hoge en lage noten en qua ritmiek een lasting stukje voor een toch wat log instrument. Maar daarom tevens een populair stuk onder tubaspelers

Omdat een nieuwe infectie klachten enorm kan verergeren, dragen veel mensen met long covid in het openbaar een mondmasker. ‘Mensen denken vaak dat ik een masker draag omdat ik zelf ziek ben,’ zegt Chowdhry. ‘Maar het is juist om te voorkomen dat ik een infectie oploop die ik door kan geven aan mijn partner. Een herinfectie kan hem nog zieker maken.’ Maar dit masker leidt tot veel onbegrip, merkt hij. ‘Ik krijg veel boze blikken als ik een masker opheb. Alsof mensen zich afvragen waar ik het lef vandaan haal. Terwijl diezelfde mensen snotterend en kuchend over straat lopen.’

En alsof dat nog niet genoeg is:

‘Als ik met mijn dochter over straat loop, dragen we allebei een masker,’ vertelt Matthies-Boon. ‘Wij wonen in Duitsland, waar men over het algemeen begripvol is. Maar we ervaren veel agressie als we in Nederland zijn of van Nederlandse toeristen in Duitsland. Zo hebben we meegemaakt dat we werden uitgescholden of zelfs dat mensen gingen schoppen of slaan. Wij zijn gedwongen om Duitsland inwaarts te rijden als we rustig boodschappen willen doen.’

Er is weinig begrip, weinig respect, en onze overheid wil niet investeren in grondig onderzoek om deze mensen te helpen. Als we zo omgaan met onze zieken, dan zegt dat veel over onze samenleving.

Nee, we hebben het niet over de laatsten der revolutionaire roden. Het is vandaag de Internationale Linkshandigendag. In 1976 werd de eerste Linkshandigen Dag gehouden in Amerika. Een initiatief van Dean R. Campbell, die een jaar eerder in de V.S. de eerste belangenvereniging van linkshandigen oprichtte.

Evolutionair gesproken is het een beetje vreemd dat er nog linksen zijn. Ondanks dat de wereld van oudsher ingericht is op rechtse dominantie, blijft het aantal linkshandigen stabiel. Een op de tien mensen gebruikt bij voorkeur hun linkerhand voor dagelijkse dingen als een boodschappenlijstje schrijven, een kop koffie vastpakken of het kammen van hun haren. Dat komt overeen met ruim 1,2 miljoen mensen van 18 jaar en ouder (bron CBS 2011, data Linkshandigheid, 2007/2009).

Internationaal gezien telt Nederland iets meer linkshandigen dan andere landen als de V.S., Canada, de UK en Frankrijk (bron Statista 2020, data 2009).

Landen met de meest linkshandigen, Statista 2020, data 2009

Een kleine groep, dus een klein probleem. In ieder geval groot genoeg om er een winkel voor te beginnen waar je bijvoorbeeld computermuizen, scharen  en kurkentrekkers kunt verkrijgen, ontworpen voor linkshandigen. Voor studenten zijn er collegeblokken met een spiraal aan de andere kant, die ze overigens slecht kwijt kunnen omdat in de collegezalen het klaptafeltje bijna altijd rechts zit.

Er is al veel over geschreven, dus het mag bekend verondersteld zijn, waar linkshandigen tegenaan lopen. Problemen met schrijven (leesbaar handschrift) zullen wel minder worden omdat we amper nog een pen gebruiken, maar er zijn genoeg andere zaken waar linkshandigen mee kunnen stoeien.

In het openbaar vervoer: De OV-chipkaart- en bankreceptoren op poortjes en losse palen bevinden zich standaard aan de rechterkant. De touchscreens en betaalautomaten op stations of in trams/bussen hebben pinautomaten en kaartgleuven die vaak zo zijn geplaatst dat je met rechts moet handelen.

Fietsen: De voorrem zit in Nederland bijna altijd rechts. Dit is lastig voor wie sneller reageert met links. Versnellingen en draaigrepen zitten vaak aan de rechterkant.

Autorijden: versnellingspook en handrem zitten rechts (tenzij je in een automaat rijdt), de pedalen bedien je met rechts. Knoppen, het contactslot of hendels voor verlichting zitten vaak rechts of zijn op rechtshandig gebruik afgestemd.

Linkshandigen leren zich wel aanpassen aan de rechtse wereld. Rechtshandigen voelen die noodzaak niet. Het heeft ook niet zo’n zin om op de dag van de linkshandigen aan rechtshandigen te vragen vandaag alles eens met de linkerhand te doen. Dat leer je niet in één dag. Je houdt er misschien wel fysiek ongemak aan over. Wellicht kun je je dan voorstellen dat een gemiddelde dag dagelijkse bezigheden voor linkshandigen toch wat vermoeiender is.

Full disclosure:
Ik kom uit een tijd waar op de lagere school de schrijflessen met kroontjespen en potjes inkt in mijn geval tot een continue knoeiboel leidde en waar ik tot op vandaag de dag een rommelig handschrift aan over heb gehouden. Een aantal andere dingen heb ik wel met rechts aan kunnen leren, bijv. de computermuis en gitaarspelen (ik was te lui om bij een akoestische gitaar de snaren andersom te zetten), maar in de keuken is het nog steeds gelazer met snijwerk.

Loneshore is een Braziliaanse doom/death metal band. Straylight komt van hun laatste album, dat dit jaar verscheen en dat de inspirerende titel Nothing Left to Deconstruct draagt. Alleraardigste muziek!

In de zomereditie van Sven op 1, was emeritus hoogleraar parlementaire geschiedenis Joop van den Berg te gast. Bij Sargasso kennen we hem van ons zusterblog Montesquieu Instituut, mede door hem opgericht en tot op vandaag nog een van de auteurs. Sinds 2005 schrijft hij ook een tweewekelijkse column bij de website Parlement.com.

Bij Sven op 1 citeert de redactie Joop van den Berg in de kop van hun artikel:

Emeritus hoogleraar: ‘Einde kabinet-Jetten zit er dik in’

Joop van den Berg blijkt te reflecteren over of kabinet Jetten de komende Prinsjesdag (en daarop volgende debatten) in september zal doorkomen: “Ze komen in een hele lastige positie terecht in het najaar. Daarvan hangt af of ze enige toekomst hebben”

Joop van den Berg somt de inmiddels als bekend staande oorzaken voor een mogelijk debacle op.
– het kabinet heeft een minderheid in de Eerste en Tweede Kamer en heeft voor de financiële plannen dus steun nodig van een deel van de oppositie;
– het is geen hecht kabinet, waarin VVD versus D66, CDA “over een aantal dingen zeer verschillend denken.”
– als het kabinet dit jaar niet onderuit gaat, dan wel een jaar later, na de volgende Prinsjesdag. De VVD is immers de grote linkmiegel, die er op speculeert dat “na de statenverkiezingen er een meer rechtsgeoriënteerde Eerste Kamer komt”.
Joop van den Berg zei over dat laatste: “Dat denk ik, maar ik vind het wel een linke manier om de zaak naar de toekomst te verplaatsen. De begroting en het financiële kader zijn een ernstig conflictpunt”.

Toch een redelijk genuanceerde analyse, die de hoogleraar extra onderstreept met de kanttekening:

“Ik heb geleerd dat je de vindingrijkheid van politici nooit moet onderschatten. Het kan best zijn dat ze een oplossing vinden. En een begroting wijs je ook als oppositie niet zomaar af.”

De Tweede Kamer is nog tot en met maandag 31 augustus op zomerreces. Tot die tijd en in de aanloop naar Prinsjesdag 15 september, zullen werkgevers en middenstanders met de Prinsjesdagpeiling 2026 hun leden vragen welke kant het kabinet op moet. De ondernemende boeren leggen het kabinet ondertussen meer dan een strobreed in de weg en als ze niet anoniem de snelweg op gaan, zullen ze wel oprukken naar een of ander provinciehuis.

Tegelijkertijd zal vice-minister en minister van Defensie Yesilgöz dag en nacht bezig blijven met zaken die buiten haar portefeuille vallen. Alsof ze in haar eentje regeert. Reken maar dat als Jetten dat een keer zat is en er iets diplomatieks van zal zeggen, zij de stekker er met een niet geheel naar waarheid zijnde smoes uit trekt.

“Pretparkattractiemuziek” is niet het genre dat hier het meeste airplay krijgt. Maar als we het dan toch een keer doen, dan boem, ook gelijk de absolute klassieker in het genre. De componist is Ruud Bos.

Goed opstapje voor het gesprek zijn enkele opmerkingen die klimaatwetenschapper Kate Marvel op Bluesky over deze ontwikkelingen maakte.

Meedoen aan de open discussie Zomer 2026 doe je hier.

Alleen beschrijft dat volgens politicoloog Petter Törnberg slecht wat er op dit moment werkelijk gebeurt. In een recente studie stelt hij dat de dominante ontwikkeling in westerse democratieën asymmetrisch is. Radicaal-rechts beweegt richting autoritarisme, normdoorbreking en uitsluiting, terwijl centrumrechtse en zelfs sociaaldemocratische partijen juist regelmatig naar rechts meebewegen in plaats van naar links.

Wie die ontwikkeling toch als ‘polarisatie’ beschrijft, maakt van radicalisering een afstandsprobleem. En afstand kun je verminderen door beide kanten te laten bewegen.

In theorie althans. In de praktijk is ook de druk om te bewegen asymmetrisch. Links moet de rechtse kiezer ‘begrijpen’, luisteren naar diens zorgen, de toon matigen, strenger worden op migratie en erkennen dat het op sommige onderwerpen misschien toch te ver naar links is doorgeschoten. De omgekeerde oproep klinkt aanzienlijk minder vaak. Radicaal-rechts wordt zelden gevraagd wat meer begrip op te brengen voor migranten, trans mensen of moslims om zo de polarisatie te verminderen. Blijkbaar is toenadering vooral de verantwoordelijkheid van degene van wie rechts verlangt dat hij opschuift.

Als extreem- of radicaal rechts verder naar rechts schuift en links blijft staan, groeit de afstand. Wie vervolgens vooral van links verlangt die afstand te verkleinen, vraagt feitelijk om een beweging naar rechts. De oproep tot minder polarisatie is daarmee allerminst neutraal. Zij bevoordeelt degene die de afstand eerst heeft vergroot en legt vervolgens de verantwoordelijkheid voor herstel bij de ander.

Daar zit bovendien een merkwaardige paradox in. Minder polarisatie tussen politieke partijen kan op deze manier juist méér polarisatie in de samenleving opleveren. Wanneer middenpartijen radicaal-rechtse ideeën over migranten, moslims, trans mensen of andere minderheden overnemen, komen de partijen onderling misschien dichter bij elkaar. Voor de mensen over wie die politiek gaat gebeurt het tegenovergestelde. Zij zien een steeds groter deel van het politieke spectrum tegenover zich komen te staan.

Politieke convergentie is dus lang niet hetzelfde als maatschappelijke verbinding. Een parlement waarin vrijwel iedereen het eens is dat minderheden minder bescherming, minder rechten of minder plaats in de samenleving verdient, zou je zelfs buitengewoon ‘ongepolariseerd’ kunnen noemen. Voor die  minderheden zal het vermoedelijk anders voelen.

Dat sluit aan op wat ik eerder schreef over het verschuivende politieke midden. Ook dat midden is geen vast coördinaat. Zodra rechtse partijen opschuiven en hun nieuwe positie succesvol als redelijk of gematigd verkopen, verhuist het midden mee. Wie zelf nauwelijks beweegt, kan zo alsnog aan de rand terechtkomen, wat PRO de afgelopen verkiezingen overkwam.

Daar komt nog iets bij. Er is weinig reden om aan te nemen dat de huidige positie van radicaal-rechts ook het gewenste eindpunt is. Politieke partijen formuleren doorgaans wat binnen het bestaande krachtenveld haalbaar is, niet noodzakelijk alles wat zij uiteindelijk zouden willen bereiken. Wie vandaag een stap naar rechts zet om de afstand te verkleinen, verandert daarmee dus ook het krachtenveld. Wat gisteren te radicaal was, wordt bespreekbaar; wat vandaag als compromis geldt, kan morgen het nieuwe vertrekpunt zijn. Rechts krijgt vervolgens ruimte voor de volgende stap, en de afgelopen decennia zijn daar het bewijs van.

Precies daarin schuilt het gevaar van voortdurend tegemoetkomen. Het compromis sluit de discussie niet af, het verplaatst de grens waarover de volgende discussie begint. Wie steeds halverwege wil eindigen tussen zijn eigen positie en die van een tegenstander die daarna verder naar rechts beweegt, heeft uiteindelijk een vrij voorspelbare reisrichting.

Törnbergs kritiek gaat daarom verder dan terminologie. Een verkeerde diagnose levert een verkeerde behandeling op. Dialoog en compromis kunnen nuttig zijn bij gewone politieke meningsverschillen. Ze zijn veel minder vanzelfsprekend wanneer één kant pluralisme, rechtsstaat of democratische spelregels ter discussie stelt. Dan kan ‘elkaar tegemoetkomen’ vooral betekenen dat de grens van het aanvaardbare opnieuw naar rechts wordt verlegd.

Weigeren daarin mee te gaan is geen bewijs van polarisatie. Het kan simpelweg betekenen dat je vasthoudt aan dezelfde uitgangspunten terwijl een ander daarvan weg beweegt.

De studie zal in bepaalde rechtse kringen vermoedelijk eenvoudig te weerleggen zijn: ze komt uit de academische wereld, en die is immers links. Dat scheelt weer het omslachtige gedoe met methode, data en argumenten. Een onderzoek dat constateert dat rechts radicaliseert, kan zo meteen worden opgevoerd als aanvullend bewijs dat onderzoekers links zijn.

Het comfortabele aan het begrip polarisatie is uiteindelijk dat niemand meer hoeft te vragen wie er eigenlijk bewoog. Iedereen staat ver uit elkaar, dus iedereen moet matigen. Alleen blijkt bij de uitwerking opvallend vaak dezelfde partij te moeten bewegen.

En zelfs als dat lukt, hebben we hooguit de polarisatie binnen de politiek verminderd. De rekening daarvan komt vervolgens onherroepelijk bij de samenleving terecht.

Wij hoeven daar niet aan mee te doen.

Uit de oude doos: een mooi, meeslepende versie van Blueberry Hill, dat we vooral kennen van het origineel van Fats Domino.

Deze ‘cover’ door trompettist Lester Bowie en The Chicago Art Ensemble, met zang van Fontella Bass, werd in 1983 gespeeld op het North Sea Festival, destijds nog in Den Haag.

Het gezelschap tourde de wereld rond met het programma “From the Roots to the Source”, waarin traditionele gospel, rhythm and blues en moderne jazz met elkaar werden verbonden. Anders gezegd:  het legde de spirituele en historische wortels van de Afro-Amerikaanse muziek bloot.

In het filmpje ziet en hoort u een gedeelte uit dat programma, beginnend met ‘Blueberry Hill’, in een arrangement waarmee meteen de strekking van “From the Roots to the Source” duidelijk werd.