tag:blogger.com,1999:blog-64659496269879218992022-11-08T11:36:57.167-05:00SAVAŞ TUNCASavaş Tuncahttp://www.blogger.com/profile/02121356669193220944noreply@blogger.comBlogger1125tag:blogger.com,1999:blog-6465949626987921899.post-65072008547245084072021-05-14T13:37:00.002-04:002021-05-14T13:38:29.948-04:00BITCOIN: BAŞLANGIÇ - Satoshi Nakamoto<p style="text-align: justify;"><span style="font-family: inherit; font-size: large;"> <span>Bitcoin, altında yatan teknoloji, bu teknolojiyi yarattığı düşünülen kişi ya da kişilerin gizli kimliği ve bu kimliğin Satoshi Nakamoto altında toplanması...</span></span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-family: inherit; font-size: large;"><span>Bu teknolojinin yazılım tarafının kolay keşfedilebilir olması ve Bitcoin'in pazar kazanması yeni yeni sanal paraların </span><span>(crypto currency) </span><span>üretilmesine yol açtı. </span></span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-family: inherit; font-size: large;">Diğer yandan Bitcoin'in altında yatan teknoloji "Blockchain" ya da Türkçe uygun karşılığını kabul edebileceğimiz haliyle KÜTÜK ZİNCİRİ, IBM gibi pek çok teknoloji firmasının ilgilendiği alanlardan biri oldu.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-family: inherit; font-size: large;">Bu pazarın (2.3 trilyon dolar) Bitcoin'un fiyat dalgalanmaları bir yana aşırı ve umulmadık büyümesi, Türkiye dahil pek çok ülke vatandaşlarını sistemi anlasın anlamasın kripto para almaya itti. Sistemin teknik kapasitesi ve getirdiği yenilikler bireysel yatırımcıların pek az umurunda olmakla birlikte, ülkeler bu "paranın" kendi ekonomilerini nasıl etkileyeceğini ve hukuken nasıl düzenlebileceğini farklı yollarla cevaplamaya başladılar.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-family: inherit; font-size: large;">Türkiye'de kripto para satıcısı (cryptocurrency exchange) Thodex'in yarattığı dalga, kripto paralar ile ödemelerin yasaklanması; diğer yandan kripto paranın bu yasağın ötesinde nitelenmesi ve düzenlenmesindeki belirsizlikler...</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-family: inherit; font-size: large;">Yeniden başa dönecek olursak, bir yandan yazılım olarak kütük zinciri (blockchain) ve uygulamaları (Bitcoin gibi); bir yandan devletlerin ekonomik ve hukuki yönden buna verdikleri tepkiler; ve diğer yandan da trilyon dolarlık pazar büyüklüğünde bu pazarda kazanmak isteyenlerin oluşturduğu "ecosystem"... "Sokaktaki vatandaşın" anlayış kapasitesini çoktan aştığı gibi, hayatı boyunca iki satır yazılım kodu görmemiş, ya da görse de tanımamış hukukçuların konu üzerindeki patinajı, bizi bir tür "veri çorbası" ile karşı karşıya bırakıyor.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-family: inherit; font-size: large;">O halde gelin, en baştan başlayarak anlamaya çalışalım.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-family: inherit; font-size: large;">Öykü, 18 Ağustos 2008'de "bitcoin.org" alan adının kaydedilmesi ile başlıyor. Bu alan adını Satoshi ile birlikte alan kişi, Satoshi'den farklı olarak gerçek bir kimliği olan Martti Malmi.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-family: inherit; font-size: large;">Aynı yılın 31 Ekiminde, Satoshi Nakamoto Bitcoin'in "bildirisi" (whitepaper) olarak anladığımız "Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System" adlı yazıyı yayınlıyor.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-family: inherit; font-size: large;">Bu bildiri toplam 9 sayfadan oluşuyor ve halen Bitcoin.Org'tan ulaşılabiliyor.</span></p><p style="text-align: justify;"><a href="(https://bitcoin.org/bitcoin.pdf)"><span style="font-family: inherit;"><span style="font-size: large;">(</span><span style="text-align: left;"><span style="font-size: large;"><b>https://bitcoin.org/bitcoin.pdf)</b></span></span></span></a></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-family: inherit; font-size: large;">Bu bildiriye girmeden önce, şunu anlamak lazım. Bildiri, Satoshi'nin yazmış olduğu "Bitcoin" yazılımının amacını, kabaca nasıl çalıştığını ve 9. sayfada da bu fikrin referanslarını sunuyor.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-family: inherit; font-size: large;">Önce referanslara bakarsak, en eski tarihli referansın 1957 yılına kadar gittiğini görüyoruz.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-family: inherit; font-size: large;">Buradan anladığımız şey şu ki, Satoshi "kriptoloji" ya da "şifreleme" alanı ile içli dışlı ve 1957 yılında yazılmış bir yazıyı dahi takip ediyor. Dahası bu alanı bilgisayara uyarlayabiliyor, şifreleme bilgisini "bilgisayar ağlarının ve veri iletiminin ve depolanmasını şifrelenmesi ve güvenliği" ile birleştirebiliyor.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-family: inherit; font-size: large;">Tüm bu bilgi birikimi, açık kaynak kodu (open source code) bugün herkesin elinde olan bitcoin yazılımının C++ ile yazılması / kodlanması ile sonuçlanıyor.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-family: inherit; font-size: large;">Bitcoin kaynak kodunun açık kod olarak tasarlanması ve yayınlanması, tersine mühendislik (reverse engineering) konusunu gündem dışına iterken, konuya ilgi duyan yazılımcıların benzer yazılımlar ve haliyle benzer kripto paralar yaratmasının da önünü açıyor.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-family: inherit; font-size: large;">Satoshi, bildirisini yayınlayıp, kendi yazdığı Bitcoin kodunu çalıştırıp ilk kütüğü (Genesis block, Block Number 0) 3 Ocak 2009'da üretiyor (mining) ve bu üretimden (madencilik=mining) 50 bitcoin kazanıyor.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-family: inherit; font-size: large;">Daha sonra bu projeye başkalarının da katılması, ilgi göstermesi ile, Satoshi 2010 yılının ortasından sonra sistemi çalışır halde bırakıp, ortadan kayboluyor. </span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-family: inherit; font-size: large;">Peki ama Satoshi'nin bildirisi ne diyor? Neyi amaçlıyor?</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-family: inherit; font-size: large;">Başlıklar halinde bakıldığında,</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-family: inherit; font-size: large;">1. Tanıtım,</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-family: inherit; font-size: large;">2. İşlemler,</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-family: inherit; font-size: large;">3. Zaman mührü sunucusu,</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-family: inherit; font-size: large;">4. Çalışma kanıtı,</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-family: inherit; font-size: large;">5. Ağ,</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-family: inherit; font-size: large;">6. Özendirme,</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-family: inherit; font-size: large;">7. Bellek kazanımı,</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-family: inherit; font-size: large;">8. Basitleştirilmiş ödeme kontrolü,</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-family: inherit; font-size: large;">9. Değerin birleştirilmesi ve bölünmesi,</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-family: inherit; font-size: large;">10. Gizlilik,</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-family: inherit; font-size: large;">11. Hesaplamalar,</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-family: inherit; font-size: large;">12. Sonuç,</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-family: inherit; font-size: large;">ve atıflar (referanslar).</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-family: inherit; font-size: large;">(Bir sonraki yazıda, bildiri ile anlatılan sistemin uygulanmasını bulacaksınız)</span></p>Savaş Tuncahttp://www.blogger.com/profile/02121356669193220944noreply@blogger.com0