Sets | brainstormingarea

bilisim stk'lari ulastirma bakanindan neler ister?

2011-12-27T13:12:00.000+02:00

bilisim stk'larinin vizyonsuzlugundan ve STK olarak islevsizliginden her onume getirildiklerinde bahsediyorum. vekil secimleri oncesi parti liderleri ile gorustuklerinde vergi duzenlemesi, ihaleleri daha rahat alabilmek vb gibi maddi kaygilardan dert yanan bu STK'lar siyasetin oyuncagi olmaktan oteye gecemedigi gibi kendi rantlari disinda birseyi de siyasi otoriteye sunmayan, trost olabilmek icin cabalayan fonksiyonsuz veya sadece kendi cikarlari ekseninde fonksiyonel kurumlar olmaktan oteye gecemediler.

bu seferki konuya muhattap olanlar, en azindan bu sacmalikta imzasi olanlar kimler?

BGD, BIYESAM, BMD, BTD, CMD, ECID, EDER, INETD, ITO, LKD, MOBISAD, MOBILSAD, TBD, TBGD, TEDER, TELKODER, TESID, TID, TOBB Yazilim Meclisi, TUBISAD, TUBIDER, TUBIFED, TUTED, TZV, YASAD. bunlar bir araya gelmis, toplanmis, ulastirma bakanina sunmak uzere bir calisma hazirlamislar ve taleplerde bulunmuslar.

nedir bu talepleri?

onlarin sunumlarindan sayfalari buraya aktarip altina da kendi yorumlarimi ekleyecegim.

2010 gerceklesen ile 2023 hayalini gerceklemek icin isaret ettikleri yonde ilerlenmesinin gerekliliginden dem vurarak baslamislar, vakti zamaninda e-devlet, e-donusum ve e-ticaret konularinda bilirkisilik yapan, bagimsiz kurullar olarak calisan bu STK'lar bugune geldigimizde kendi vizyonsuzluklarini gozler onune seren "eylem planlari eskimistir" cumlesini kurmayi basarmislar. 2011'de 2010 gercekleseni ustunden 2023 hayali kuran kurumlarin bu calismalar sirasinda varolan vizyonsuzluklari ve basiretsizlikleri ne hikmetse gelir beklentisi ve piyasa hacmi ongorusunde aciliveriyor ve 10 yil sonrasina iliskin tahmin yurutebiliyorlar.

bilisim ile kalkinma/bilisim stratejisi haluhazirda mevcut ve yurutulmekte iken bundan bihaber sekilde "yapilmali" diye ortaya cikmak da ayri bir basiretsizlik ornegi.

tubitak konusunda soyledikleri umursamazlik ve vurdumduymazliga basiretsizlik, vizyonsuzluk ve yeteneksizligi de ben ekleyeyim ama turksat icin ayni seyleri soyleyemeyecegim. yakin donem kamu bilisim vizyonunda (biraz takip etseler farkederlerdi) turksat'in rolu ve onemi cok buyuk. ilerleyen surecte hep beraber bunu gorecegiz.

yani diyorlar ki, kobi'lere biz satamadik, bunu kararname ile zorunluluk yapin (sirketlerin web sitesi zorunlulugu gibi) ustune kdv'yi dusurun, vergi muafiyeti uygulayin ve RANT yaratin, biz de bundan faydalanalim. KOSGEB zaten anasini aglatti ve kendi uyeleri olan bir cok firmayi zengin etti ama yetmiyor, ayni stk'larin uyesi olan bilisim firmalari personel egitiminden maas artisina, hizmet kalitesinden devleti dolandirmamaya, ihale usulsuzlugu yapmamaya bir cok temel ilkeden uzakken ustune bir de "armut pis, agzima dus" politikasini bariz bir sekilde ulastirma bakanina sunmak abes.

ozel sektor oyuncularinin daha mali regulasyonlara dahi uymadigi bir ortamda, varolan girisimleri ve innovation'lari korumaya yonelik bir cok yasal acigin oldugu, ustune sektor oyuncularinin cok da temiz olmadigi ortamda girisimcilerin bilgilerini paylasmak, onlarin projelerini ozel sektorde varolan buyuklere sunmak ve seffaf olmak; bu oyuncularin durust olmasini beklemek abes ile istigaldir. kaldi ki devlet fonlarina ortak olmak isteyen ozel sirketler gayet guzel bir araya gelerek private equity, venture capital firm kurabilirler, bunu yapmak yerine neden devletin fonlarina ortak olmak istediklerinin net ve samimi bir aciklamasi varsa duymak isterim.

giris bariyeri istenmis, sebep? cunki koklu sirketler cok yuksek ucretler ile hizmet saglayabilirken yeni firmalar cok dusuk ucretler ile referans toplamaya calisirlar, biraz buyuduklerinde onlarin da fiyatlari yukselir ve ekosistem yasayisina devam eder. rahatsizlik duyduklari ise yeni oyuncularin baz fiyattan is alip kendi ekonomilerini baltalamasi. peki ama kamu'da sizin girdiginiz ihaleye bir sekilde dahil oldugumuzda aranizda en dusuk fiyat verenin yarisindan az fiyat verip ustune isi layigi ile yaptigimiz gercegi ne olacak? evet, sertifikasyon ve akreditasyon sart ama bu STK'lar tekeline birakilamayacak kadar hassas, devlet gozetiminden uzak tutulamayacak kadar onemli bir konu. haliyle kendi isaret ettiginiz kurumlar degil devlet organlari bu akreditasyon ve sertifikasyonu yapmali. turksat tarafinda tekrar not dusmekte fayda var, bi zahmet bunu yazan stk'lar toplanip turksat istiraklerini, sirket yapisini ve konumlanmasini incelesin. "gitsin uyduculuk yapsin, kablo internet satsin" okuyan ve bilenin gulup gececegi bir yonlendirme/gonderme.

yine vergilendirmenin duzenlenmesi, para kazanamiyoruz isyanlari, onumuz kesiliyor hezeyanlari. stk'larin icerisinde yargi, ekonomi vb gibi kollardan anlayan insanlar var, bir araya gelip "bu bu bu adimlar atildiginda soyle sonuclar alinir ve bu sekilde bir kazanc saglanir/sektor genislemesi elde edilir" diyemiyorlar mi? vergi dusurulsun, kaldirilsin, oran azaltilsin deniyor ve sonrasinda ciddiye alinmayi mi bekliyorlar gercekten?

peki vergi dusurulsun yapilsin edilsin, yarin MASAK ve maliye bakanligi beraber calisma yapsa ve bu STK'lara uye olan sirketleri incelese, personel sigortasindan vergilendirmeye, maas odemelerinden gelir beyanina kadar tum firmalariniz tertemiz gececek mi bu denetimden? siz ekonomiyi kayit disi ve yaniltici bir durus ile ilgili bakanliklara sergilerken onlar neyin analizi ustunden hareket edip neyin kararini alacaklar?

isin ozunde 24 slide'lik sunumda hic mi dogru birsey yok? toplasak 5-6 cumle dogru illaki cikar, geri kalani vergi dussun, kredi karti bilgileri saklanabilsin (kamu bunun muhattabi degil, master visa bunun muhattabi ki bundan bile haberleri yok), vergi dussun, STK'lar daha cok soz sahibi olsun ve muhattap alinsin, vergi dussun, baz istasyonlari rahat birakilsin, vergi dussun vs vs.

ayni adamlar afet durumunda alternatif iletisim alt yapisi ile ilgili bir calisma grubu kurulsun demisler ki ne AKOM'dan ne de alternatif omurgalardan haberdarlar demektir, durum bu kadar icler acisi. gectim gelecege yonelik vizyonu, gecmis 10 yillik vizyonu dahi takip etmeyip izlememisler..

benim sinirim ve midem ilk 5 slide'i degerlendirmeye yetti, daha fazlasini da ayni sekilde yorumlayarak devam edersem agir konusmaya, muhattap almadigim bir kitleye yonelik luzumsuz vakit kaybina girmis olacagim.

her firsatta onume sunulan bilisim stk'larinin ulastirma bakanindan taleplerinin yer aldigi sunumun geri kalan slide'larini da ekliyorum asagiya, usenmeyen okusun.

turkiye, startup'lar ve ilintili kavramlar uzerine

2011-02-20T13:50:00.000+02:00

bir sure once yine friendfeed'de sohbet ederken sekillenen konuyu blog yazisi ile toparlayacagim demistim, araya hastalik, ilgilendigim sirket sayisinin ve dolayisi ile islerimin artmasi sebebi ile bir suru sey girdi ve ancak bugun vakit bulabiliyorum.

aslinda hersey gectigimiz haftalarda sabaha karsi danismanlik verdigim sirketlerden birinde calisan personel, sirketin ceo'su vs hep beraber emirgan'a giderek sohbet etmeye basladigimizda gecen diyalog ile basladi.

hisse opsiyonu sunulmustu personele, personel hisse opsiyonunun sirket ortakligi oldugunu dusunuyordu ve kendisine direkt olarak hisse verilecegini saniyordu, bunun uzerine bir sohbet gecti ve kavramlardan emin olmadan nasil kabul edebildigini sordugumda bir cevap gelmedi.

startup'larda herkesin dikkatini ceken konular sirketlerin hisse veriyor olmasi, sirketlerin guzel ortamlar sagliyor olmasi vs gibi seyler, aslinda startup olarak adlandirdigimiz ve bir fikrin execution'i ustune calisan ve bunu hizlica gerceklestirebilmek icin bir cok proseduru atlayarak, daha uzun mesai saatleri ve yogun tempo ile calisan yeni kurulmus, kurumsalliktan uzak kalarak hizli karar alabilme ve hareket edebilme kabiliyetini koruyan, yatirim alma odakli kurulmus sirketler. bir cogu angel investor'lar olmadan ilk bir kac aylarini tamamlayamayacak durumda iken yine bir cogu seed dedigimiz destekleyici ve buyutucu yatirimi almadan fikirlerini yeterli buyukluge gercekleyemedikleri icin yokolup gidiyor.

angel investor kavramina baktigimizda, genel olarak paraya ihtiyaci olan firmalara hem parasi hem de tecrubesi ile ortak olarak firmayi mali darbogazdan cikartarak deger yaratmasi icin tesvik eden, tecrubesi ile finansal konulara ve piyasaya yonelik olarak firmayi hazirlayan, yon veren kisiler olarak ozetleyebiliriz. (anlattiklarim turkiye geneline yonelik olmayacaktir, etrafimda olanlar turkiye'deki "yatirimci" kitlesine bakis acimi iyi bilirler, yazinin ilerleyen sureclerinde de deginiyor olacagim zaten). angel investor'lar, genellikle belirli bir yuzde veya satin alma hakki karsiliginda yatirimlarini da koruma gudusu ile yonetimde soz hakki alarak sirketlere dahil olurlar. koyduklari para sirketin belirli bir noktaya gelmesi icin gereken masraflari karsilayacak duzeydedir (bu $10.000 olabilecegi gibi ~$700.000 gibi rakamlar oldugu da gorulmustur.). bu surec icerisinde firma masraflarini karsilar, gelistirme icin gereken ekibi, malzemeyi karsilayabilir hale gelir ve darbogaza girmeden urune odaklanir, sonunda fayda saglayacak urun ortaya cikar ve bu surecte execution'in dogru olduguna inanan seeder'lar gelebilir, 1 veya 2 round daha yatirim doner, arkasindan VC (venture capital) firmalari ile gorusmeler baslar ve nihai sonucta tum bu terane "VALUATION" dedigimiz sirket degerlemesinin artarak ilerlemesi ile sonuclanir. (zynga ve facebook ornekleri cok goz onunde gerceklesiyor, ilerlemeye ve valuation'in adim adim nasil arttirildigina biraz arastirarak vakif olabilirsiniz).

ornegin bir sirket actiniz, bu sirket mouse'lariniz ustunden muzik dinleyebilmenizi saglayacak teknoloji gelistirmeye odaklandi ve bu fikir cok tutacak bir fikir. (tamamen ornek olarak yazdigimi anlamissinizdir herhalde) angel investor ile gorustunuz, fikir, fikrin kagit uzerinde sekillenmesi, business plan ve sunumunuz onun da cok hosuna gitti, kurdugunuz ekibe ve sirkete guvendi ve size ekibinizi buyuterek urunu daha hizli cikartmaniz ve masraflarinizi karsilamaniz icin sirketin %40 karsiligi $100.000 para verdi (boylece sirket valuation'imiz $250.000 olarak belirlendi angel'imiz tarafindan). arkasindan isler iyi gitti, ilk demo urununuzu cikartmayi basardiniz, bu arada ilgilenen 2 yatirimci arkadasi ile gorustu angel investor'iniz, onlar da yatirim karari aldilar, 1. round yapildi, burada %10 hisse karsiligi $300.000 gibi bir giris kabul edildi ve hisse dagitimi yapildi. sirket hisseniz %50'a duserken sirket degeriniz $3.000.000 gibi bir rakama yukseldi, arada 2. bir round daha yapildi ve yine yukseldi vs vs, seeder'larin round'lari bittikten sonra VC'nin gelisi ile birlikte oncul yatirimlari yapan grup genel olarak ilk exit'ini yapmak ister, bu noktada bir miktar para aldilar ve ortakliklarini korudular, isler buyudu vs vs.

bu, isin aslinda keyifsiz, yogun calisma gerektiren, sozlesmelerden cok iyi anlamaniz ve isi bilen avukatlar ile calismanizi gerektiren kismi. canim ulkemde bir suru ornegini duyabileceginiz ve gorebileceginiz olaylar silsilesi, yasanmislik mevcut. cok dusuk paralara sirketin cogunluk hissesini alip sonrasinda sermaye arttirimi ile sirket disi birakilan fikir ve emek sahiplerinden tutun da yonetimsel anlamda kar/zarar ortagi gibi gosterilip sonrasinda gelir gider dengesi uzerinden sirkete surekli borclandirilan insanlara kadar bir cok degisik ornege rastlamak mumkun. buna karsilik guzel ornekler de yok degil. hep anlattigim step hali ornegi vardir, is yatirim'in guzel bir case'idir ve mutlaka arastirmanizi oneririm.(is yatirim 3.5 milyon ile basladigi yatirimini nasil sekillendirdi, sirkete ilk ortak olan grup ne kadar para ile ne kadar hisse aldi, su anki sirket degeri nedir gibi seylere bir bakin.)

gelelim isin asil bahsetmek istedigim personel bacagina, cok uluslu firmalar ise personel alirken hisse opsiyonu sunarlar. buradaki temel mantik opsiyon sunulan her personelin sirketin bir parcasi olmasini saglamak, sirket kulturunu "hepimiz kazaniyoruz" lafindan cikartip gercekligi uzerine kurmak ve sirketin her parcasinin sirkete ve gelirlere faydasi olmasi durumunda bundan kazanc saglayabilecegi sistemi gerceklemektir. bir sirket ile calismaya basladiginizda size belirli sayida hisse opsiyonu, emekliliginize yonelik fon opsiyonu gibi bir cok sey sunarlar, hisse opsiyonunda size doner "x yil icerisinde, 1. yil %y, 2. yil %z, 3. yil...." verilecek sekilde toplamda verilecek hisseyi sunarlar ve bunu sizin yapacaginiz belirli seylere baglarlar. bunun disinda bazi sirketler doner der ki "kendi basiniza yatirim amacli sirketimizin hisselerinden almak istediginizde son x ay icerisindeki en dusuk degerden almaniz icin employee discount programimiz var, bundan faydalanabilirsiniz" vs vs. bunlarin tamami sirket kulturu ve beraberinde olusturulmus yapinin parcalaridir, sizin butunun bir parcasi olmaniz ve butunun ilerlemesi icin gerekenleri yapmanizi saglamaya yonelik motivasyon unsurlaridir.

startup'lar ise bu kadar kurumsal kavramlara sahip olacak, bu kadar oturmus kulturel unsurlari gercekleyecek vakte "henuz" sahip olamamistir vefakat yaptiklari isi kaliteli, hizli, profesyonel sektor oyunculari ile rekabet edebilecek duzeyde gerceklestirmeye ihtiyaclari vardir. bu noktada personellerine cok yuksek maas odeyemeyecek olan yeni sirketler personellere hisse opsiyonu, borsa kotasyonu sirasinda kendilerine avantaj saglayacak anlasmalar, gelen yatirimlar dogrultusunda maas iyilestirmeleri, bonuslar vb gibi imkanlar onerirler.

bunu para sacmayi sevdiklerinden veya super iyi niyetlerinden yapmazlar tabii ki; ) normal kosullarda bulundugunuz konumu dolduracak kisiye verilmesi gereken maas $10.000'ken sizi $4.000'e iceri alarak startup'in maliyetlerini dusuk tutmak, sizi de yatirimin ve "RISK"in parcasi yapmak gibi sebepleri var.

takip edenler farketmistir, startup'lar cok ciddi transferler yaparlar, daha ilk bastan buyuk hatalar yapmamak, personel kaynakli olusabilecek hatalari minimuma indirmek, zaten cok riskli olan girisimin personel odakli olan gelistirme, urunlestirme kisminda minimum sorunu yasayarak maksimum verimi elde etmek icin kayda deger tecrubeye ve bilgiye sahip insanlari alirlar. bu insanlar hem bilgieri ile urunun kalitesini yukseltir, hem de edinmis olduklari tecrube dogrultusunda firmanin stratejilerini, bir sonraki hamlesini, alt yapisini dogru kurmasini saglarlar. kurulan yapi dogru ise, fikir dogru ise ve dogru alt yapi ile gerceklenirse sonrasinda yuzlesilmesi gereken bir cok sorundan kurtulmalarinin anahtari olur bu kararlari ve ilk ise alim surecleri.

ps: facebook'un kurulusunda 4. adam olarak ise alinan (employee #4 olarak da bilinir) Taner Halicioglu'nun ozgecmisi, facebook'ta neler ile ugrastigi, su anda calistigi firma gibi bilgilere bakarsaniz anlattiklarim belki biraz olsun netlesir kafanizda.

olaya personel acisindan baktigimizda neden bunlarin yapildigi, neden bu firsatlarin sunuldugu daha net anlasiliyordur artik. personel olarak sizler de bir startup'a girdiginizde belirli bir riski kabul ediyorsunuz, cogu zaman almaniz gereken maastan daha azini aliyorsunuz ve firmanin gelisim surecinde sizler de "YATIRIMCI" olarak bulunuyorsunuz. ortaya koydugunuz deger hem kendinizin hem de firmanin gelecegi icin onemli unsurlar barindiriyor (firma icin tecrube, bilgi birikimi vs iken kendi geleceginiz icin maddi karsilik beklentisi/vaadi ile zamaniniz ve emeginiz gibi).

bu noktada ulkemizde en sik duymaya alistigimiz sozlerden bir kac tanesi;
"biz burada bir aileyiz", genel olarak meali: "hepinizin ustunden super zengin olacagim"
"hepimiz kazanacagiz", genel olarak meali: "maaslariniza tabii ki zam yapacagim, ferrari'min taksidi bitince.."
"para kazanmaya basladigimizda senin kendi ekibin olacak ve sen onlari yoneteceksin", genel olarak meali: "ferrari aldigimi soylemis miydim? taksit hani? sen cok guzel hallediyorsun isleri zaten.."

en acisi da personellerden duydugum "patronum cok iyi bir insan, verdigi sozu tutar" tarzi sozler. yasadigimiz dunya, ozellikle is dunyasi sozler degil sozlesmeler ile, kanunlar ve mevzuatlar ile sekilleniyor. size verilen sozlerin mahkemede bir hukmu olmadigini, sozlesmelerin ve ilintili kanuni duzenlemelerin herhangi bir sorun durumunda sizi koruyacagini asla unutmayin.

turkiye gercegine dondugumuzde, burada sirketlerin borsaya kote olmasina dair duzenlemeler henuz yeni yeni yapiliyor(tum a.s.'lere zorunlu hale gelmesi vs), sirketten hisse opsiyonunu aldiniz, 3 yillik bir anlasma yapmistiniz %3 hisse icin, bu sure icerisinde sirket 2 kere sermaye arttirimina gitti, hisse oraniniz da buna bagli olarak %1.2'ye dustu, 3 yilin sonunda tum hisseyi aldiniz. sirket ortagisiniz, ve?

sirket satisina kadar bu hisse karsiliginda pay almaniz cok zor, sirket satisi sirasinda rakamlar ticari olarak gizli tutulabilir, avukatiniz uzerinden bilgileri istersiniz, surec isler, bilgileri alirsiniz, acquisition sirasinda cikacak kaostan avukatinizin cikartacagi (eger basarabilirse) degerleme ile basbasa kalabilir, firmanin odenmis sermayesi uzerinden almak zorunda birakildiginiz pay ile yetinebilirsiniz. (yasanmis "kotu" ornekler uzerinden ilerliyorum hala). veya hersey cok guzel gider ve sirketiniz $100M valuation'dan satilir, siz de $1.2M'in sahibi olursunuz.

diger yandan hisse opsiyonu anlasmalarinda denk geldigim "personelin isinin gereklerini yerine getirmemesi durumunda" gibi muglak ifadeler is tecrubesi olarak belirli olgunluga ulasmis kisilerin bile dikkat etmedigi, saniyorum sahip olma algisinin gozlerini koreltmesi sebebi ile es gectikleri sikintili unsurlar da fazlasi ile can sikici ve onemli. dikkat etmeden imzaladiginiz sozlesme belirli hayaller ve yatirim ile sahip olmaya calistiginiz geleceginizin ellerinizden ucup gitmesine sebep olabilir. dedigim gibi, sizler de sirkette yatirimci konumundasiniz ve yatiriminizi korumak istiyorsaniz sizlerin de yapmasi gereken yukumlulukler var. kendi calistigim sirketler acisindan kafamin rahat olmasinin sebebi sirket sahiplerinin personellerine "sozlesmeyi mutlaka avukatina goster ve avukatinin onayi ile geri getir, bilmedigin ve sana zarar verecek maddeler var ise karsilikli mutabakat saglayalim" seklinde yaklasim gosteriyor olmalari. buna karsilik denk geldigim pek cok firma (ki iclerinde gecmiste beraber calistiklarim da var) sozlesmeyi personelin onune koyup "bugun icerisinde imzalayip bize teslim etmen gerek" gibi cinlikler ile personelin sozlesmeyi dogru duzgun okumasina bile firsat vermiyor. (kaldi ki bunu yapan cok buyuk olcekli sektor oyunculari da var.). bir cok oyuncu ise yukarida yazdigim sozlere benzer sozler ile (hepimiz zengin olacagiz, hersey cok guzel olacak vs) personeline vaatte bulunmayi tercih ediyor. personeller de iyi niyet cercevesinde bu vaatlere guvenerek is yapiyor ve bir cogu mutsuzluk ve hayal kirikligi ile sonuclanan tecrubelere sahip oluyorlar.

peki nasil olmali, sirketi kuranlar nasil ilerlemeli, bu sirketlerde calisanlar nasil sozlesmelere imza atmali vs gibi konulara simdi girmeyecegim, o da bir sonraki yazinin konusu olsun, ben de firsattan istifade pazar gunumun keyfini cikartmaya devam edeyim.

mola!

bulut

2010-07-22T00:45:00.000+03:00

uzun uzun yollarim oldu yillar icerisinde. bir suru ucu bucagi belli olmayan seyahatte ogrendigim, bazilarina defalarca giderek pekistirdigim, kimini ise simdi arasam bulamayacagim bir suru yol. kilometrelerce asfalt, kimi zaman toprak, bazen cakil.

bazi yollari nasil acele ile, kafam mesgul gecmek zorunda kaldi isem.. 10. defa gectigim bir koy yolunda daha once hic farketmedigim bir cesme gorebiliyorum, bir dagin eteginde daha once farketmedigim bir kasaba, koy gorebiliyorum. baktikca gorebiliyorum aslinda. bakabildigim surece daha cok keyif aliyorum yollardan.

bugun ise biraz daha ilgincti yol.. herkesin garipsedigi rituellerime bir yenisini ekledim. eski zamanlarda yollar icin kimi zaman sebebim vardi, kimi zaman ise istegim. bir sebepten gitmem gerekirdi, ya o sebep ben olurdum, ya isler. bugun ise biraz daha garipti. bir bulutu bulmam gerekiyordu.

yola cikarken dusundum biraz bunu, bulut nasil aranir onu bile bilmiyordum. (ki hala da bilmiyorum..) sonra hayatimin genelini dusundum. basladigimda bir cok seyi bilmiyordum, ya bilen yoktu, ya biz yapmak zorunda idik ilk defa, cabaladim, ogrendim bir sekilde ve basardik bugune kadar gerekenleri. bugun ise bir bulutu bulmam gerekiyordu ve yine bilmiyordum bir seyin baslangicinda.

daha once arayan var miydi onu bile bilmiyordum ama yola cikmak istedigimden emindim ve emektar arabamin direksiyonuna gecip dolasmaya basladim. eski oyunum aklima geldi, bulutlarin sekillerine anlam yukleme oyunu, bazen abartip akan bulutlarin hikayeler anlatmasi gibi kurgular turetirdim kafamdan, birbirine bagli gorsellerin anlattigi hikayeler. yine gozum gokyuzunde, ben direksiyonda, fonda bu sefer bir tini yok, niyeyse sanki bulutun sesini duyabilirmisim gibi bir his ile ciktim yola, gozum gokyuzunde, elim direksiyonda..

bir 50 km kadar gittim oldugunu tahmin ettigim yere dogru, sonrasinda kagit kalem ile calismanin daha iyi olabilecegini dusundum. ne de olsa eski kulturlerin gok bilime dayandirarak cozdukleri yasam bicimleri, yonetim sistemleri vardi. gokbilime siginabilirdim. durdum turk kahvesinin olmasi muhtemel bir yerin onunde.. gozum hala gokyuzunde. turk kahvemi soyledim, her zamanki gibi, duble, bol sekerli. kagit kalem onumde cizmeye basladim, bulutu dusundum, olmasi muhtemel yerleri, duydugum sesleri ekledim, bazi vizyonlari ve ek bir kac bilgiyi. ufak bir harita elde ettim yaklasik 40 km2'lik bir alanda.. dogru bolgedeyim biliyordum ama 40km2 cok buyuk bir alandi.

bir elimde direksiyon, gozlerim gokyuzunde, diger elimde kagit, ara ara cizdigim haritaya bakar sekilde ciktim tekrar yola.. gectigim yerleri isaretlemeyi denedim ama kus bakisi harita uzerine karadan motorize isaretleme cok mumkun degildi. biraz daha dusunmem gerektigine karar vererek geri dondum gozum yolda, ellerim direksiyonda.

ve bugun bulutu bulamadim.. ama kendimce bir haritam var elimde. gectigim yollari isaretleyerek sabir ile aramaya devam edecegim. niye bulmam gerektigi ise basli basina muamma. tek bildigim antik yunan'da yagmur yagdiktan sonra olusan gokkusaginin icerisinden bir tek bu bulutun gecebildigi ve bulutun golgesinin dustugu yerde gulumseyen bir cin oldugu.

ps: bu cine iliskin dusunce asamasinda kurgusal bir masal mevcut zihnimin kivrimlarinda. vefakat bu kivrimlar sicaktan duzlestigi icin soguyup burustuklari gibi onu da kaleme almak niyetindeyim.(kendime not)

kendine tahammul edebilmek

2010-04-18T14:02:00.001+03:00

yaziya friendfeed'de sevgili Uğur Özmen'den gelen yorumu noktasina virgulune dokunmadan yazinin girizgahi yapiveriyorum. bu kadar guzel oturabilirdi zira..

"Acının vergisini verdik, gülün haracını ödedik... Hüznü demirbaş defterinden düşmeye geldi sıra (demiş Hilmi Yavuz) "

uzunca bir suredir dusunuyorum etrafimdaki insanlara ve sifati insan olanlara karsi tahammulsuzlugumun nedenlerini. neden kopruleri yakmaya meyilli fevri tavir. evet cogu zaman dogru ve gecerli karari veriyor olmama ragmen, cogu zaman gereken tepkiyi veriyor olmama ragmen uzunca bir suredir pismanligini yasadigim tek hareket yuzunden sorgular oldum.

1000 tane dogru karar veriyor olsam dahi 1 tane verdigim yanlis karar yuzunden, bir tane hata yuzunden kaybettigim insan hem hayata bakisimi hem hayata karsi durusumu degistirecek kadar etkili oldu hayatimda. bugun bir kahvalti donusunde arabada tek basima kaldigimda radyo dinlerken duydugum bir parca ve hiz ibresini gormem ile tetiklendi yine dusunceler, yine her zaman "evimize" gittigimiz yolda oldugumu farkettim, "evimiz"in onune geldigimde tekrar farkindaliklarim yerine oturdu ve "burada ne isim var"i sorgulamaya basladim.

ve tekrar farkettim ki onca olup gidene, onca duzeltebilecek yanlisima ragmen bugun zaman makinasini bulsam o gune doner bugun mutlu bir adam olurdum.

insanlarin karsilarindaki veya etraflarindaki insanlara karsi gosterdikleri tahammul siniri ve iyi niyetin olcutu saniyorum kendilerine tahammulleri ile korelatif. kendine tahammulun, kendi hatalarina karsi tahammulun yoksa karsindakilere de hata sansi vermiyorsun. sonuc? yillardir duymaktan biktigim tanrisal yalnizlik.

o kadar kritik insanlardan o kadar agir cumleler duydum ki buna dair, insanlar ve yalnizliklari, bu kadar yalniz olunmamasi gerektigi, hayatimda insanlarin bulunmasi gerektigine dair. soyle bir bakildiginda mutemadiyen diyalogda oldugum herhalde son 10 yildir 1000'den fazla insan(sirkulasyon halinde) var. internet araciligi ile duzenli olarak diyalogda oldugum, sokakta temas ettigim, cok nadiren de olsa disari ciktigimda selamlastigim veya beraber disari ciktigim vesaire vesaire. bir kismini "evet sorumluluk almak gerek" diyerek hayatimin cok ufak kismina dahil edip onlarin dertleri ile de ilgilenmeye basliyorum. cok ufak bir kismini. kalan ise umurumda olmuyor. her zaman yaptigim profession based sohbetler ve alinabilecek know how var ise bu know how'i almak uzerine genel diyaloglar. veya usumus parmaklari isitabilmek icin (uzun suredir taniyanlar bu tabirimi bilir) klavye uzerinde hareketler.

bugune geldigimizde.. yasadigim bilinc kaybi sonrasinda tekrar farkediyorum ki hala konusmak, hala bir seylerin eskisi gibi olmasi icin cabalamak istiyorum. gel gor ki o kadar yiprandim, o kadar yiprattim ki tekrardan herhangi bir uzuntu yasatabilecek olma olasiligi icin icin tuketiyor gunden gune. ve hersey eskisi gibi olsun isterken ben eskisi gibi olursam yine yipratacagim, uzecegim endisesi sebebiyle uzak durmam gerektigini dusunerek "mantigimin" kazanmasina izin veriyorum.

belki de en buyuk hata mantiga bu kadar yer veriyor olmak ozel hayatta. bilemiyorum.(aslinda biliyorum ama bunu degistirmenin zorlugu ile dogru orantili inkar ediyor olacagim bir sure daha.)

bir gun zaman makinasini bulacagim ve ben haric hersey cok guzel olacak. ben ise bu sefer olmam gerektigi gibi.

bir diger "ke$ke"mdir. bugun sahip oldugum hayata bir kac yil oncesinde sahip olabilmek.

eger bugun sahipsem neden bugun olmasin..

cevap bulmam gereken cok soru var. cevaplamam gereken de bir o kadar fazla.

ama biliyorum ki hepsi bir gun gececek.

mutlu olmamin tek sebebi, bugun farkettim yine. hakkinda tek bir kotu soz soylememis olmak. kimse hakkinda kimseyle konusmadigimdan denebilir ama bugune geldigimde donup bakiyorum, ne kimseye ne de kendime "kizginligimi ve kirginligimi ifade etmek" disinda herhangi bir kotu soz soylemisligim yok. bugun bir arkadas sohbetinde gecen diyalog uzerine farkettigimde yuzume bir tebessum yayildi.

mutluydum galiba o an.

neyse, hepsi gececek.

semantic web ve dunyanin yeniden (ve yeniden) kesfi

2010-04-08T13:35:00.003+03:00

yine Ugur Ozmen'in bir blog yazisi uzerinden hareketlendim, friendfeed'den de konusmalara bakabilirsiniz. bir ara bu konunun sohbeti de acilmisti, pek de keyifli bir sohbet olmustu diye hatirliyorum ama ayrintilari kafamda cok net kalmamis.

gelelim konumuza, Ugur Ozmen ile her bir araya geldigimizde ucundan kosesinden de olsa CRM'e bir dokunmadan gecmiyor sohbetler, her seferinde bilgilerin yanlis degerlendirilmesi ve kullanimin hatali olmasi durumunda nasil ornekler olustuguna dair gerek deneyimlenmislikler gerek tecrube gerekse olasi senaryolardan bir veya iki orneklem sohbet icerisinde yerini aliyor. yavas yavas sekillenmeye baslayan (once kullanici bazli icerik, interaktivite/interaksiyon ile gelen) web 2.0, simdi de semantikte semantik diye tutturulan web 3.0.

internetin gercek dunya orneklemlerinden feyz alarak sekillenmesi cok da anormal bir sey degil, hele de herseyin buyuk donanimlari tasimanin zorlugu ile basladigi dusunulecek olursa(TCP ilk zamanlar). gunumuze geldigimizde, markalarin ve sosyal topluluklarin etkilesim icerisinde oldugu bir dunyaya gecis sureci tamamlanir tamamlanmaz web kendisini web 2.0 olarak lanse etti, kullanicilarin internette gecirdikleri sure ve varliklarini ispatlama cabalarini gayet guzel bir sekilde kendi bunyesine entegre ettigi cozumler ile harmanladi ve web 2.0 olarak hepinizin tanismis oldugu interaktif, kullanici orijinli (odakli demiyorum ozellikle) yapilar kurulmaya baslandi. bunlarin temel amaci collaboration(kullanici orijinli isbirligi) odakli (kimi zaman competitive collaboration/kullanici orijinli ranking(siralama) mimarileri ile desteklenmis ve bir biri ile karsilastiran) kullanici deneyimleri saglamakti. sonuc? facebook, twitter, friendfeed diye sayacaktir insanlar ama bunlarin cok daha oncesinde varolan icerik ekleme ve yorumlama siteleri, forum mimarisi, daha evveliyati bbs'lerin yayginlasmasi gerceklesti.

varolanin "kavramlar" ile sinirlarinin belirlenmesi ve bu kavramlar dogrultusunda teknolojiler ile beslenmesi ile belirlenen teknoloji ve kullanici deneyimi odakli cozumler silsilesi diyebiliriz rahatca web mimarileri icin. yillardir kullanici verileri isleniyor, bu veriler dogrultusunda site arka planindan kullaniciya ozel avatarlara, kullaniciya ozel hosgeldin mesajlari ve kampanyalardan kisinin bulundugu ulkenin saatini gostermeye kadar pek cok "kisisellestirme" gerceklestiriliyorken web 3.0 cikip "semantik" olacagim diyor ve bunu "3.0" olarak lanse edip yeni bir seymis gibi sunuyor.

insanlari vuran kisim ise yillardir varolan teknolojilerin web mimarisine standart olarak eklenmesi ve anlatilanlarin kavramsallastirilmis olmasi sebebiyle ilgi cekici gelmesi. (2000'lerin basinda ftuff.com'u hatirlayanlar gunumuzde ajax dediginiz temelinde javascript callback'ten ote bir sey olmayan teknolojinin site icerisinde kullanildigini da hatirlayacaklardir.). teknolojilerin kullaniciya inmesi ve yayginlasmasi ne yazik ki kimi zaman dayatmalar ile oluyor, web konsorsiyum da bu konuda ustune duseni masallah pek guzel yerine getiriyor.

web 3.0'a geldigimizde, her konusu acildiginda aklima gelen sahne yillar oncesinde google ile hazirlanan bir video idi. google diger firmalari alarak bir dev haline geliyor, bir sure sonra news corp'u alip basin tekeli oluyor, sonra televizyon vs derken tum "telekomunikasyon ve iletisim odakli" mecralarin sahibi olup cikiyor, sonrasinda tum internete bagli kullanicilari "editor" olarak kullanarak yeni bir haber/iletisim yapisi olusturuyordu bu felaket senaryosu gerceklemesinde.

genele baktigimizda, zaten halu hazirda varolan bir cok teknolojinin (ornegin: kullanici deneyimini kisisellestirme, kullaniciya ozel icerik saglama, kullaniciya ozel arayuz saglama, kullanici bilgileri ve yonelimleri dogrultusunda ona ozel davranis modelleri belirleme, kullanici ve sosyal cevresinden hareketle kullanicinin taleplerini ve hamlelerini tahmin ederek ona uygun urunu onune cikartma vs vs) tekrardan kavramlar ile bezendigini ve insanlarin onune sunuldugunu goruyoruz. gel gor ki bu sisteme zaten cok uzun bir suredir "social profiling" denmekte, hatta kriminal tarafta suclu profili calismalarinda, akademik/sektorel arastirmalarda anket sonuclarinin degerlendirilmesinden ucu topluluklar ve insanlara dokunan calismalarin degerlendirilmesine bir cok alanda kullanilmakta.

gelelim hadisenin benim icin eglenceli kismina;

Ugur Ozmen der ki, web 3.0 trendi ile birlikte CRM'in onemi cok daha iyi anlasilacak, evet, anlasilmaliydi da zaten, web konsorsiyum ve internet kullanicilarinin gucu ile herkesin kafasina vura vura CRM'in ne kadar onemli oldugu ezberletilecek. identity management'in, varolan veri ambarlarindaki datanin boyutunun degil islenebilirliginin, icerisindeki verinin analiz edilebilirliginin onemi anlasilacak.

bu noktada sormak istedigim basit bir soru var, ayni zamanda da eglendigim soru bu. "peki ama simdiye kadar varolan veriler ne olacak?"

bu soruya cevap "yahu koca koca firmalar coktan hazirlardir" ise donup o koca koca firmalarin identity management, CRM mimarisi tarafinda yaptiklari hatalar sonucu size yasattiklari sacma sapan kullanici deneyimlerine bakin, Ugur Ozmen'in yazmis oldugu, diger konuda uzman insanlarin yazmis oldugu orneklere bakin ve tekrar dusunun derim.

web 3.0 ile yayginlasacak ve hizla gelisecek olan "kullanici odakli" mimari "kullanici orijinli" olan eskisine oranla cok daha ciddi bir analiz sureci, onemli kararlar ve dogru hamleler gerektiriyor. tipki tum CRM projelerinde sureclerin en bastan ele alinarak dogru analiz ve strateji ile cozume gidilmesinin gerekliligi gibi.

onumuzdeki surecte keyifle izleyecegim o copluge donmus veri havuzlarinin optimizasyonu icin harcanacak paralari, kaybolan verileri, yasanan sorunlar sebebi ile saatlerce, gunlerce hizmet veremeyecek devleri.

neden keyifle? cunki; nush ile uslanmayana etmeli tekdir, tekdir ile uslanmayanin hakki kotektir.

evet.

Amazon, warehouse management ve big data store, cloud, distributed processing uzerine

2010-03-08T13:26:00.005+02:00

Ugur Ozmen'in yazdigi "veri ambari olustururken" yazisi uzerine friendfeed'de konusmaktayken boyle bir yazi fikri cikti ortaya. Ugur Ozmen'in yazisinda cok keyifli onermeler mevcut, bir gun gidip buyuk supermarketlerin urun dongusunun incelenmesi (inanin musteri olarak, sadece iceride dolasarak dahi cok fazla ayrintiyi yakalayabilirsiniz) bile cok ciddi fikir olusturacaktir.

gelelim isin ticari boyutu ve anlasilabilirligi kismina; gecmiste varolan ve yaygin adi ile "depoculuk" olarak adlandirilan sistem temel kategorizasyon ve taleplerin kategorize edilmis icerik/urun gruplarindan ayristirilarak yeniden paketlenmesi, talebin karsilanmasi seklinde gelismekte idi. bu yapi icerisinde gerek kirilimlarin dogru konumlanmasi, gerekse raf yapilarinin esnekligi(urun kirilimlarinin bir anda degismesi veya ornegin tekstil sektorunde yeni sezon kreasyonunun daha seri islenebilmesini saglayacak hizli degisikliklerin yapilabilmesine musait raf gruplarinin olusabilmesi gibi) ve operasyonel planlamada "critical path method" uygulanabilirligini saglamasi cok yeni gelismeler.

Turkiye'de bir ornegini Levi's deposunda gorebileceginiz paletli raf/kayan raf olarak adlandirilan sistem normal kosullarda depo konumlandirmasinda varolan buyuk urun gruplarinin paletler ile stokta tutulmasi, erisilebilir yerlerdeki urunler bittikce forklift yordami ile urun beslemesi yapilmasi mantigini kiran, gittikce de yayginlasan "insan odakli" sistemlerden biri. (insan odakli dememin sebebini birazdan diger ornekte aciklayacagim).

temel olarak "biten urun/besleme stogundan urun indirilmesi/urun beslemesi" seklinde yasanan donguyu kiracak gelismenin cikis sebebi yogun transfer donemlerinde forkliftlerin cok fazla besleme yapmasinin gerekmesi ve urun beslemesinin gecikmesi(oncelik ve kuyruk tanimlama(priority ve queue) ihtiyaci), haliyle gelen taleplere yonelik paketlemenin cok uzun surelerde gerceklesmeye baslamasi. bu noktada yeni raf sisteminin sundugu esneklik: normal kosullarda her rafta bir urun turunden (birim olarak koli alirsak) 1 koli mal bulunurken kayan raf sisteminde arka arkaya dizilmis 4 koli mal bulunuyor, ondeki bittiginde koli atiliyor ve bir arkadaki one kayiyor. bu yapinin surecsel basarisi

1- rafta urun bitmesinin onune gecilmesi
2- urun beslemeleri sirasinda paketlemenin durmamasi
3- besleme onceligi ile ilgili listeleme/oncelik belirleme yapilabilmesi
4- artan besleme ekipmani/personeli maliyetini optimize etmesi seklinde siralanabilir.

bu noktaya gelindiginde baska bir ihtiyac daha goze carpiyor, bu sureci otomatize edecek sistemler. iste burada ayni raf sisteminin bilgisayarli olanlari devreye giriyor. stoga giren urunlerin bilgisayar sistemlerine de girilmesi ile birlikte temel sorulara cevap araniyor.

1- hangi urunden ne kadar stok mevcut,
2- raf sisteminde yeterli urun var mi,
3- raf sisteminde urun tukendiginde otomatik is emri yaratarak urun beslemesinin yapilmasini saglamak,

zaman icerisinde bu sorularin/calismalarin da cevabi/cozumu ortaya cikti. once 3 ila 6 aylik araliklarla gerceklestirilen depo sayimlari, bunlarin varolan ERP yapilarina islenmesi ve sonrasinda depo icerisinde kullanilan stok modulleri ile varolan raf yapisinin entegre edilmesi gibi cetrefilli cozumler ile ugrasildi. bir yerden sonra 3 ila 6 aylik sureclerde gerceklestirilen sayimlarin ve sonrasinda firma icerisinde gerceklestirilen operasyonlarin "depo maliyeti" unsuruna cok ciddi etkisinin oldugu, 3-6 aylik sureclerde gerceklesen firenin ve bu kadar uzun zamanlari "kismen goreceli" veriler ile gecirmenin gerek depo maliyetinde gerekse firma ile ilgili oncul kararlar vermede sorunlar yarattigi farkedilmis olacak ki RFID yayginlasmaya basladi, firmalarimiz gunumuzde yeni yeni bu teknoloji ile tanismaya basladi.

RFID(radio frequency identification) temel olarak kullanmakta oldugumuz barkod sisteminin radyo dalgalari araciligi ile yayin yapani seklinde tanimlanabilir. ne demek bu dersek, normal kosullarda bir urunumuzu etiketledigimizde bu etiketi bir "barkod okuyucu" ile okutarak urune dair bilgilere ulasabiliyorken RFID'li etiketlerde kullanilan etiket turune gore urunun belirli bir mesafede olmasi yeterli oluyor. (ornegin normal kosullarda tamami eski usul barkodlarla etkietlenmis urunler ile dolu bir depoyu saymak icin tek tek urunleri indirip uzerlerindeki barkodlari okutmak gerekirken RFID'de bu islemi herhangi bir calismaya gerek kalmadan (gerekli teknolojik altyapi kurulduktan sonra) an be an gerceklestirebilirsiniz.)

RFID'nin yayginlasmaya baslamasi ile birlikte "teknoloji odakli" diye adlandiracagim depo mantigi gelisti. onceleri yogun transfer gerceklestiren askeri lojistik merkezlerde, sonrasinda sektordeki lojistik firmalarinda ve gunumuzde kargo firmalari ve retail sektorundeki bir kac firmada kullanilmaya baslanan, tamamiyle otomatize edilmis sistemler. sistemin calisma mantigi

1- tum urunlerin RFID etikletler ile isaretlenmesi,
2- gelen siparislerin bilgisayar sistemi tarafindan islenmesi,
3- depoda varolan robot yapilar/sistemler araciligi ile raflardan toplanmasi,
4- kutulanmasi,
5- talebin sahibine yonelik adreslemesinin yapilmasi,
6- kargoya teslim edilmesi seklinde gerceklesiyor. retail sektorunde bu konuda en ciddi calismalardan birini yanlis hatirlamiyor isem Zara gerceklestirmis durumda, aklimda kaldigi kadari ile;

merkez depolarinda toplam personel sayisi 5 ve ayni gun icerisinde oglen 3'e kadar magaza olarak gectiginiz siparisler ertesi gun sabah kapinizda olacak sekilde bir besleme mantigi kurmuslar. dagitik stok yapisi kurmamalarinin lojistik maliyetlerini arttiracagi dusunulsede merkezi stok ve tek bir depo maliyetine indirgenmis urun bazindaki maliyetin dagitik stok ve bunun lojistigi ile ugrasmaktan cok daha dusuk maliyetler ile kotarildigini ogrendigimde sasirmistim acikcasi. (CEVO gibi lojistik firmalarinin kurdugu alt yapilar da bu mantiga yonelik, agirlikli CRM uygulamalari ile desteklenen ERP yazilimlarinin saha entegrasyonu ile cok daha efektif ve alternatif depolama cozumlerinin gelismesini sagladi.)

Amazon'a dondugumuzde, uzun zaman oncesinde stoksuz satisin dogru cozum oldugunu dusunerek baslayan, gunumuzde ise musteri yonelimi odakli verinin ciddi analiz sureclerinden gecirilmesi ile "trend takibi" ve "musteri yonelimlerinin sekillendirilmesi" olarak adlandirabilecegimiz bir dizi unsur sonucunda urun stoklarinin belirlenmesi, bu stoklarin kanalize edilmesi ve hizli sekilde kullanici ile bulusturulmasi esasinda hareket ediliyor.

yani;

oncelikle fokusunda yer alan ulkede ve globaldeki trendleri takip ediyor amazon, bu takip surecinde varolan musterilerinin davranislarini inceliyor, hangi urunleri inceledikleri, hangi urunleri aldiklari, aramalari, yasam standartlari, internet uzerindeki hareketleri gibi bir cok veriden hareketle bir kullanici profili olusturuyor, bu kullanici bazli profilleri kitlesel hareketleri yorumlayabilmek icin genelliyor. sonrasinda kendi stoguna bu hareketleri karsilayacak urunleri cekiyor ve bunlari bir dizi pazarlama stratejisi ile kullanicilarina hizli bir sekilde ulastiriyor. amazon'un temel olarak bir e-ticaret sitesi olarak adlandirilmamasi, is taniminin "warehouse management" seklinde yapilmasi da bundan kaynaklidir.

gelelim Amazon'un bizim tarafimizda parlayan yildizina; uzun yillar boyunca musteri odakli veri analizi, urun maliyet analizi vs gibi konularda ellerinde bulunan cok ciddi olcekli datanin analizi icin yogun ugraslar/ar-ge calismalari ve maliyetlere katlandiktan sonra mukemmel bir ongoru ile bunu urune cevirdiler ve insanlarin hizmetine sundular. buyuk veri havuzlari uzerinde gerceklestirilen analiz calismalari, bu verilerin islenmesi icin harcanan islemci gucu ve bu sureclerin yonetilmesinde kullanilan ekipmanlari bir bir urun haline getirdiler ve yillar boyu yuruttukleri ar-ge calismalarinin, yuklendikleri maliyetlerin nakite donusumunu gerceklestirdiler.

Amazon AWS adi ile duyurdugu Amazon Web Services mimarisi kendi icerisinde EC2(elastic compute cloud), elastic mapreduce, simpledb, RDS(relational database service), FWS(fulfillment web service), SQS (simple queue service), cloudwatch, VPC(virtual private cloud), elastic load balancing, FPS(flexible payments service), devpay, s3(simple storage service), EBS(elastic block storage), web information service, mechanical turk(ki bu basli basina bir yazi konusu) gibi urunleri barindiriyor.

butune baktigimizda varolan buyuk veri ambarlarinin islenmesi ve cozumlenmesi icin gerekebilecek her adim kendi ic isleyislerinde varoldugundan ve uzun suredir kullandiklarindan her urunun butunlesik bir yapinin parcalari oldugunu gormek de zor degil. uzun zaman oncesinde database'in temellerine yonelik Oracle agirlikli egitimi veren bir dostum ile sohbet ederken degindigimiz bilinen databaselerin atalarindan olan Maya'larin veri yonetim sistemi Quipu, sonrasinda gelisen veri isleme ve veri depolama yontemleri, gunumuzde varolan urun depolama mantiginin bunun ile esgudumlu ilerlemesi ve sonunda iki mimarinin tek bir odakta (depolama) birlesmesi biri olmadan digerinin de varolamayacagini an be an kesinlestiriyor.

Ugur Ozmen'in yazisina atif ile baslamamin sebebi de temel olarak buydu, Carrefour'da gecirdigim bir gunun sonunda (anlik stok hareketlerinin dogru yonlendirmeler ile firmaya katacaklari, bu hareketlerin anlik gerceklestirilebilmesini saglayacak esnek mimariler ile ilgili bir problemin cozumune kafa yormaktaydim) Carrefour'un uyguladigi "mikrofon ile anons yaparak indirimlerinden iceride yer alan musterilerini anlik olarak faydalandirmalari" yaklasimi gayet yerinde olmak ile birlikte(haluhazirda internet ekosisteminde varolan "gunun firsati" ve mailing dinamiginden tek farki "o anda haluhazirda musterisi olan/alis veris yapmakta olan insanlara yonelik direct marketing uyguluyor olmasi), o anda cozmem gereken problem ile ilgili olarak da ampulun yanmasini saglayacak tetikleyici unsur olmustu.

ufak bir not ile toparlamak istiyorum zira genelini okudugumda 2. bir yazi ile data structure, big data store, cloud, distributed processing, map reduce vs odakli ayri bir calisma gerekebilecegini farkettim;

eskiden beri varolan yaygin hata "toplayabilecegimiz tum datayi toplayalim, isimize yarasin yaramasin hepsi elimizde bulunsun" inanisidir. kucuk olcekli islerde bu dusunce yapisi hic bir sorun olusturmayacakken(evet mantik olarak hatali ama surece baktigimizda islenecek veri miktarinin azligi sebebiyle sonucu almak cok uzun surmeyecektir) milyarlarca satirdan olusan, yuksek trafige sahip veri ambarlarinda bu data uzerinde islem yapmak, "aman hepsi bulunsun" diyerek "depo maliyeti" unsurunu gozetmeden aldigimiz kararin sonucunda bizim icin son derece kritik olan herhangi bir raporu cekmemiz cok uzun vakitler alacaktir. bu "cok uzun" sureyi 10 dakikaya dusurmenin maliyeti ayni oranda yuksek cikacaktir.

yapilan is dogrultusunda henuz "projelendirme" asamasindayken (ne yazik ki ulkemizde pek sevilen bir kavram degil) ihtiyac analizinin dogru yapilmasi, hangi verilere ihtiyac oldugu, ilerleyen surecte hangi raporlarin karar almada etken olacagi, bu rapor icin gereken verilerin dogru konumlandirilmasi, veri tabani mimarisinin profesyoneller tarafindan hazirlanmasi ve verinin tutulacagi yapinin dogru belirlenmesi son derece onemli unsurlar. bu sebepten amerika'da is yapmakta olan firmalardan biri cloudera ve ceo'su ilginc bir noktaya deginiyor, start-up'larin cogunun goz ardi ettigi buyuk veri ambarlarinin islenmesi ve firma icin deger olusturacak verinin islenmesi ile ilgili bir cok startup sorun yasiyor, ilk basta alinan yanlis kararlari duzeltmeye kalktiklarinda buyuk boyutlu veriler uzerinde islem yapmak zorunda kaliyorlar ve sonucun saglikli olabilmesi icin projelerini durdurmak, islemin sonuclanmasini beklemek zorunda kaliyorlar. (benzer sorunlari twitter'in da yasadigini hatirlamak gerek). bir cok start-up bu dagitik ve yanlis kararlar ile olusturulmus veri yiginlarinin duzenlenmesi icin gereken bilgi birikimine sahip olmadigi gibi bunu yapabilecek firmalara odeyebilecekleri paralari da yok.

son olarak Ugur Ozmen'in soyledigi, benim de tekrar altini cizmek istedigim bir soz ile bitireyim, "Unutmayalım ki, bir veri ambarı kurmak pazarlamacının ana amaçlarından biri olmadığı için, bu talebin HAKLI BİR NEDENİ olmalıdır. Yani, bu aracı kullanmak istiyorsanız ne amaçla kullanacağınızı bilmeniz gerekir." buradaki pazarlamaci yerine ben veri ambarina ihtiyac duyan her sektor insanini getirerek soyluyorum kapsamini biraz daha genisletip.

mola.

HTC Hero 2.73 ve custom rom hadiseleri

2010-03-03T15:47:00.001+02:00

turkiye'den bir htc hero aldi iseniz size 2.73 firmware ile verirler, ki kendisi android 1.5 temelli bir rom'dur.

piyasada varolan tum modified romlar ve htc hero root sohbetleri once firmware'i tekrar yukleyerek basliyor, burada onerilen ve sagda solda bulunan rom'da inadina 2.73'u downgrade etmenizi gerektiriyor.

is bu noktada insani delirtecek bir donguye giriyorsunuz.. baseband + boot image degistigi icin daha onceki versiyonlara donmenize izin vermiyor rom update utility, internette verilen 2.73 odakli rom linkleri bir sekilde calismaz hale gelmis. bu noktada yapilmasi gereken http://theunlockr.com/2009/10/18/how-to-downgrade-your-htc-hero-so-it-can-be-rooted/ adresinde yer alan yonergeleri izleyerek gold card'i olusturmak. (sagda solda bunun bir suru turkcesi de mevcut, anlamiyorum diyen bakinsin.) sonrasinda indirilmesi gereken rom ise ftp://xda@ftp.xda-developers.com/ adresinde mevcut.

ftp kullanici adi: xda
sifresi : xda

indirmeniz gereken rom htc klasorunde yer alan romlar icerisindeki (tam klasor adini xda'in ftp'si su anda calismadigindan veremiyorum) RUU_Hero_HTC_WWE_2.73.405.66_WWE_test_signed_NoDriver.exe isimli olan.

gold card'i olusturduktan sonra telefonu restart edip HTC Sync'in yesile dondugunu gorun, calistirin rom update utility'i gerisini o hallediyor. ardindan internette varolan diger makaleler ile root'tur custom rom'dur ugrasir durursunuz.

not: experimental android 2.0 ve 2.1 release'ler mevcut ancak HTC 2 ve 2.1 icin herhangi bir rom cikartmadigi icin tam bir driver destegi ve donanim uyumu mevcut degil. mart ortasinda resmi rom ciktiktan sonrasinda gecmek daha akillica.

hadi bakalim.

kendime not: bir ara bunun article'ini yapayim.

dell inspiron 9400, windows 7 ve base system device

2010-03-03T15:29:00.000+02:00

eger ki bir adet inspiron 9400'unuz var ise, windows 7 kurulumu sonrasinda "base system device" adi altinda driver'i detect edilememis 2 tane device goruyor iseniz aradigi driver:

Ricoh_R5C833_A00_R240788.exe dir. kendisi sd card reader'in driver'i olmak ile birlikte http://support.us.dell.com/support/downloads/download.aspx?c=us&cs=19&l=en&s=dhs&releaseid=R240788&formatcnt=1&libid=0&typeid=-1&dateid=-1&formatid=-1&fileid=347097 adresinde yer alir.

kaptanin seyir defte...

bitisin muhattapsizligi

2010-01-20T07:23:00.001+02:00

"her bitis tipki olum gibidir aslinda, nasil ki olum bir sonlanissa tercihsiz, kimi zaman tercihli fakat bahaneler ile dolanmis, her bitis, ayrilis da keza aynidir. kimi zaman bahaneleri vardir, kimi zaman gercekleri.

her bitisin ardindan insan nasil ki oncesi ile yad eder ve oncesini ozlerse, bitisin sonrasini bilmez, bitisin sonrasina dair ani biriktiremediginden mutevellit bitisi hissedip sonrasini idrak edemezse iste o zaman baslar ozlemeye, anmaya, yad etmeye.

eger bu bitis olume dair degil ise, insana dair ayriliksal bir bitis ise idrak edilen, ara ara yad edilen, ozlenen, kimi zaman kisi kendini muhattap sanir bu ozleme, yad edislere, hasretlige.. oysa kisi bitis ile beraber muhattap olmaktan cikmistir artik, bitenin bittigi ana kadar muhattabi vardir zira, bittikten sonrasinda tek muhattabi kendidir kisinin, ozlemini de, hatiratini da kendi icinde yasatir" dedi..

"her ne zaman ki birileri kendini muhattap saymaya kalkar senin bitene dair hatiratini yad edisine, bil ki icinde uktedir, dokunma" dedi,

"gozlerinin icine bakarak muhattabin ile son konustugun ani ve soylenenleri unutmadiktan sonra vedahi kendi tarihceni satir satir okuyup her ani hatirlayabildikten sonra zaten muhattapsizligina muhattap olmaya calisanlarin beyhude cabasi senin kendilliginden vazgecip soyledigin samimiyetine cevap vermeyisleri gibi sessizlige burunecektir.. nasil ki sen kendi tarihini bir bir yasandigi zaman ile ortaya koyup hatalarin icin ozur dileyebiliyorsan hem muhattabina karsi, hem kendi icinde hesaplasman ile basbasa, nasil ki kulaklarinda yankilaniyor her soyledigin soz, her ani gozlerinde cakiyor simsek simsek.. muhattabin da kendi insan bedenindeki mulki tanrisalliginin bedelini sozleri ile yuklenmeli, hakkaniyet cercevesinde karsinda yuzu ak, basi dik durabilmeli idi" dedi..

ve sonrasinda kimse konusmadi, sadece kar, alabildigine soguk, isigi yanmayan bir daire.

sevgiliye oykuler

2010-01-16T11:26:00.000+02:00

zamanin birinde, simdiki olur, gelecek olur, sensiz gecmis olmayan zamanin birinde farkettim ki;

sensiz uyandigim her sabahin; seninle biten bir gunun sabahinda seni soluyarak baslamam kadar gercek oldugunu anladigim an inanmaya basladim masallarin aslinda varolmayan dunyalari vadederek 'hayalgucu' denen safsatalar diyarini costurmak amacli oldugunu.

seni izleyerek uykuya daldigim, seni ozledigim icin uykumdan uyandigim geceler, 'acaba ustunu acti mi' endisesi ile uyanip kapali gozlerine bakarken optugum alnin ise bir masaldi yasamayi beceremedigim cocukluguma inat.

agzinda peyniri ile kargaya seslenen kurtundan tut, kafasini siseye sikistiran leylege kadar, gole maya calan nasrettinden uykuya dalan pamuk prensese kadar, her birinin masumiyeti, dinleyen cocugun safligi gibi..

safligin ve utangacligin guzelligini hatirlamam bu yuzdendir belki de sana her baktigimda, her uykuya dalisim oncesi alnindan opusum, sarildigimda yanimda olmanin verdigi sicaklik ile uykuya dalisim, sen olmadiginda ise 24 saatlik bir tespihin tanelerini asindirircasina saatleri bir bir cekisim bu yuzdendir, belki de; kim bilir?

ozlemeyi ozlemeyisim, ozleyislerimin anlara dair olusu ve zaman tanimayisi bu yuzdendir, evet. bunu ben bilirim.

defalarca sorup ayni cevabi alacagim bir aynanin olmayisina oykunmek ise masallarda yasamak, sonsuz uykundan, tum hircinligindan, kirilmisligindan, yipranmisligindan ve bikmisligindan alnina konduracagim bir opucuk ile uyanacagina inanmak ise masallarda yasamak, varsin masal olsun yasanan..

ve bir gun uyandigimda sairin dizeleri olsun dudaklarimda..

'hayalle yasamisiz gercek dunyayi, zamani icmisiz farkinda degiliz' diye cikiversin tek solukta.

bahcesinde filler oynasan mor panjurlu villanin havuz basinda muz yiyelim, gobegimizi kasirken semirelim.

yine parmaklarim saclarinin arasinda dolansin sana 'olacaklari' anlatirken.. ve yine dogruluklarina inat isyanin olsun tum hircinliginla.

filleri sevelim, muzlara sevinelim.

yasayalim, ve gorelim.

evvel zamanin sensizliginde, seninle olan zamanin ebediyetinde, develerin kamburlugu henuz masallara konu edilmemisken ve masallar dandinilerin masumlugundan arinmis, dungangalarin hoyratligindan siyrilmis iken bir sensizlige oykunmemin daha sonuna geldim.

gokten uc elma duseyazdiginda birinin ayva olma ihtimali ile sonlandirdim dusunumu.

10.12.2008 - ek$i.

jailbrake islemi yapilmis iphonelara virus/worm bulasmasini engellemek icin root ve mobile kullanicilarinin sifresini degistirmek / how can i change jailbroken iphone root and mobile user password

2009-11-09T08:06:00.000+02:00

son donemde yayginlasan iphone worm ve iphone virusten etkilendi soylentileri aslinda cok basit bir kullanici hatasindan kaynaklaniyor. temel olarak son kullanicinin bilmesi/tahmin etmesi zor olan bu hata iphone'da jailbrake isleminin yapilabilmesi icin *nix sistemlere ozgu SSH uzaktan erisim arabiriminin aktive ediliyor olmasi ve tum iphone'larin ayni yonetici sifresine sahip olmasi ile ilintili.

siz telefonunuza jailbrake islemini yaptiginiz anda telefonunuz uzaktan erisilebilir ve yonetilebilir hale geliyor. ki bunu halletmek gayet basit, adim adim bakalim.

oncelikle Cydia'yi calistiriyoruz;

Cydia acildiktan sonra alt menuden Sections'a tikliyoruz.

Sections icerisinde Terminal Support'u buluyoruz ve ona tikliyoruz.

MobileTerminal'e tikliyoruz;

sag ust kosede yer alan install butonuna tikliyoruz;

yine sag ust kosede yer alan confirm'e tikliyoruz;

kurulum tamamlandiktan sonra return to cydia'ya tikliyoruz

sonrasinda cydia'dan home butonuna basarak cikiyoruz, aplikasyonlarimiz arasinda yerini alan Terminal'e tikliyoruz.

terminal acildiktan sonra "su root" yazip return'e tikliyoruz.

"Password:" satirina "alpine" (tirnaklar olmadan) giriyoruz ve tekrar return'e tikliyoruz. sifreyi dogru girersek asagidaki ekrani gormemiz gerek; (not: sifre girdiginiz kisimlarda ekranda karakter gorunmez)

passwd yazıp enter'a tikliyoruz, "New Password:" kismina yeni root sifremizi yaziyoruz, unutmayacagimiz bir sifre vermemiz sonradan erismemiz gerekebilecegi icin onemli. sifreyi yazdiktan sonra return'e tikliyoruz. (not: sifre girdiginiz kisimlarda ekranda karakter gorunmez)

"Retype new password:" kismina sifremizi tekrar yaziyoruz ve yine return'e tikliyoruz. (not: sifre girdiginiz kisimlarda ekranda karakter gorunmez)

herhangi bir sorun olmamasi durumunda ekranin asagidaki gibi olmasi gerekir;

simdi bir diger kullanici olan mobile kullanicisinin sifresini degistirecegiz, "passwd mobile" yazip return'e tikliyoruz ve "New password:" kismina mobile kullanicisi icin yeni sifremizi yaziyoruz, unutmayacagimiz bir sifre vermemiz sonradan erismemiz gerekebilecegi icin onemli. sifreyi yazdiktan sonra return'e tikliyoruz. (not: sifre girdiginiz kisimlarda ekranda karakter gorunmez)

"Retype new password:" kismina ayni sifreyi tekrar giriyoruz ve return'e tikliyoruz. iki sifreyi birbirinin ayni olarak girmeyi basardi isek ve sorun yoksa ekran asagidaki gibi olacaktir.

artik sifre degisimlerimizi tamamladik, terminal'i kapatabiliriz. parmagimizi ekranda basili tuttugumuzda acilan menu'den exit'i seciyoruz,

return'e basiyoruz ve terminal'i kapatiyoruz.

sonrasinda telefonu kapatip aciyoruz ve islem tamam.

mektup

2009-11-06T23:10:00.001+02:00

ilk izledigi gunden beri vizontele tuuba'yi ara ara doner izler ayni sahneyi, kutuphaneci ile esi sohbet eder sahnede.. arkada bir muzik calar. sahne zaten can sikici, muzik ayri dert..

arkada calan muzik mektuptur.. (bkz: mektup/#17199099) calar arkada usul usul yillardir.

yillardir mektubu dinler ara ara, ayni sahne gozunde canlanir ama kulaklarinda yine ayni filmden baska sozler ile..

"- yazarim sana.

+ yazma. o zaman, o zaman bekliyor insan. e buraya az insan geliyor, cok insan gidiyor. kalan da bekliyor ama.. bazen çok uzun bekliyor... yani hani mesela zannediyorsun ki bir yoldan birisi gelecek. bo$, uzun bir yol. devamli ona bakiyorsun. sonra kimse gelmiyor... yazma, bo$ver.

- ben seni hic unutmiycam..."

yillardir ayni sozler yankilanir kulaginda.. fonda mektup calarken, gozunde ayni sahne ile.

ve yine yillardir o kadar asina ki kulaklari bu sozlere..

"insan"lar tartisir.. tanri'yi, tanrilari tartisir.. en buyuk lanetidir tanrilarin herseyi gormek ve dahi unutamamak. oysa ne kolaydir iyiyi bir kenara atip kotuye kizarak kendini avutmak.. ve bir o kadar zor iyisi ve kotusu ile hatirlayip ozlemek.. hicbir seyi unutmadan, an be an..

herseyi hatirlarsin, fonda bir tini.. unutmak istedikce uzerine gelir, unutmak istedikce yigilir ustune. nefes almaya calisirsin izin vermezler. unutmaya calistikca ustune gelirler. yillar gecer, fonda bir tini. hatirlarsin unutmaya calistigin zamanlari. vazgecersin, hatirlarsin. az insan gelir, cok insan gider.. kalirsin.. beklersin.

her gidenin uzerine bir avuc toprak atarsin.. ellerinde, eldivenlerinde toprak vardir artik hep.. topraga baktikca gezdigin mezarlari, defnettigin sahiplerini hatirlarsin. upuzun bir yoldur mezarlik.. bakarsin belki biri kalkar diye kalkmayacaklarini bile bile.. uzanirsin topraga sen de boylu boyunca, biraz daha yakin olmak, o gunleri yad etmek icin..

bir avuc toprak da kendi uzerine. nefes aldikca lanet eder, her damla ile hatirlarsin.

sessiz gemi calar diger tarafta.. mirildanarak kalkar, yuzyillardir kaderini paylastigin digerleri gibi yoluna devam edersin dimdik. ne de olsa kimse bilmez, kimse gormez aslini. herkesin derdi sana bir vucut bahsedip belirli kaliplar icine sokmaya calismaktir, kimse istemez gercekten muhattabini anlamayi.. herkes anlattigini anlayani arar.. anlayani buldugunda dahi anlamak istemez kendini anlayani.

ve fonda yine ayni tini. yol uzun. ama artik kalabalik degil..

kasim sancisi

2009-10-31T01:42:00.005+02:00

icimde bir sikinti vardi bir suredir, dusunuyordum neden olabilir diye.. bugun dank etti.. ibre 190'i gosteriyordu bogaz koprusu donusu.. hatirladim ki senin uyanma hizindi bu.

gecen sene bu zamanlardi baslangic, bu sene bu zamanlar, 1 yil ne cabuk akip gitmis. farkettim ki bir mezari ziyaret etme vakti gelmisti. cagiriyordu.

usenmedim, gittim. acibadem ile basladi.. acibadem, sonrasinda taksim, usenmeden bebek, dudullu, uskudar, beykoz, kanlica, sariyer,

besiktas, nakkastepe, neresi varsa beraber gittigimiz dolandim.. teypte bir vega cd'si. doldurmustuk niyeyse. seviyordun. e5'te 160'i geciyordu kadran.. aklima geldi. ne de cok severdin o gucle, hizla uyanmayi.. gozlerini yarim yamalak, uyku sersemi ve sarhos aralardin.. "ehi" nidasi cikardi agzindan ve gozunu yola dikerdin..

yol bitmesin isterdin.. cengelkoy'e dondum sonra. cebimdeki son 50 milyon ile aldigim benzinle tum istanbul'u tavaf ettim, attigimiz her adim, bagdat caddesinde yurudum araba ile, cengelkoy'de kahvalti ettim farlarimi denize dogru tutup, beykoz'da yemek yedim, dudulluya biraktiktan sonra uskudar'a donerken 160'i gecti yine kadran.. yine sen yoktun ama gozlerini kirpistirdigin gedi gozume. hala vega vardi ve hala ayni sarkilari sayikliyordu.

sonra besiktas, taksim.. beyoglundan gectim araba ile, gittigimiz her mekana goz atmak icin.. selam verdim kapida bekleyenlere, her mekanin kapisindan soyle bir goz attim. sonra yine uskudar, yine 160'i gecen kadran, neseli fakat kederli hatiralar.

kanlica'ya gittim, sukran ve minnet ile baktim, guzeldi, sonra yine uskudar.. cok uzundu bu gece yollar, her uskudara gidiste eski huysuz traktoru aradi gozlerim, o da yoktu artik.

bu sefer donerim belki diye her cikisimda tekrar daha once gittigimiz bir yere sapiyordu yolum, sonra tekrar uskudar'a, eski aliskanliklar. o tunele her girisimde arabanin yukselisinde "huuvv" diyisini bekledi kulaklarim.. tek duydugum motorun bagirtisi.. bir de vega.

bu gece olen bir ruhu yad ettim.. ruhu sad olsun. her olen ruh ile ziyaret edilecek bir mezar daha ekleniyor hayatima, her olen dost ile eklendigi gibi. her olen ile anilari ve hatirlari ekleniyor yasantima..

bir inci tanesi kadar berrak, bir kus tuyu kadar ayrintili anilar silsilesi, unutulmamak uzere kaziniyor bir sekilde beynime ve kurtulamiyorum..

yoruldum..

dun unuttugum yarinlar..

2009-10-04T22:09:00.003+03:00

yeni donmustum daha uzun suren seyahatlerden, basarmistim sanki bu sefer hayatima kesin donus yapmayi. toz toprak icerisinde, kaygi ile karisik endisenin, stres ile yogurulmus tuketilmisligin verdigi bikkinlik ile donmustum.

saclarim her zamankinden beyazdi, sakallarim uzamis, kirlar karismisti aralarina.. vucudumda yara izleri, bir kac hatira. uzun suren 7 aylik bir seyahatti bu seferki, bu seyahatti seninle beni tanistiran bir sekilde, seni varetmisti, beni dondurmustu geri, kimileri "vesile oldu" derler ama hangisinin hangisine vesile oldugunu bile belirtmeden 10 saatlik bir seyahatin ardindan kavusmustum ulkeme. sehrime girisimi hatirliyorum, guzel bir tini vardi kulaklarimda, gecen 7 ay film seridi gibi akmisti, yaptiklarim, yasadiklarim, yapmak zorunda kaldiklarim ve yuzlestiklerim ile.. gecen 7 ay icerisinde ne cok 7 ay yasamistim meger, icindeyken farketmeden neler yapmak zorunda kalmistim.. insan bir seyleri anlatmak isteyip anlatamadiginda yutkunur.. o yutkunusla tum yukunu de yutar sanki.. bogazindan gecmez, fazla gelir.. yutar ama, yutar ve susar.. yutkundum. belki dedim anlatirim. anlatamayacagimi bile bile.. avundum..

yine yeni bir kimlige ihtiyacim vardi bu sehir icin, yeni bir yasama ve yeni yasanmisliklara.. ne kendi yasantim ne de yasanmisliklarim ile varolma sansim vardi. bir "o" varettim her zamanki gibi, bir de sen vardin zaten. ona seni anlattim hakkinda fikir sahibi olmasi icin, beni zaten tanimiyordu, hic bir zaman da tanimayacakti, ben ise ona dair herseyi biliyordum, bir de sana dair merakim. o, sen, ben.. benim islerim, onun sana duskunlugu, ve sen.

zaman akti gitti, ben islerim ile, o sana olan duskunlugu ve senin ile, sen ise kendi duskunluklerin ve onunla doldurmustun artik hayatini, "o" uyandiginda yaninda seni goruyordu, mutluydu hayatinda. kendince aradigini bulmus, ideal hayata kavusmustu, ben islerime daha az vakit ayirabilmekten muzdarip, uykumdan ve kendime kalan zamandan calip islerimi halletmeye calisiyordum, sen ise "o" seni uyandirdiginda gozlerinde isilti ile ona bakip seviyordun, tipki onun seni sevdigi gibi. kendi icinde kalabaligi yasamayi basaran herkesin yasamin icerisindeki yalnizlik ile yuzlesmesi kadar gariptir iki yalnizin bir yalnizligi paylasirken bir ucuncuyu varetmesi.. sana seni sevdigini soyluyordu "o", senin ona soyledigin gibi, birbirinize sevgi cumleleri ile sesleniyordunuz sanki yaninizda ben yokmuscasina, orada oldugumu bilmemeniz gerekiyordu. bilmiyordunuz..

"o"nun sana verdigi onem arttikca sen de onun yerini saglamlastiriyordun hayatinda, artik bir hayatiniz vardi, ortak, bir arada. ilerliyordunuz. zaman zaman tartismalariniz, icten ice degisimleriniz, ozlemleriniz, hasretleriniz ve sevginiz ile. ben hem "o"nun hem senin sorumlulugun ile, kendi kaygilarim ile cebellesiyordum, ikinizin de umurunda degildim, olamazdim da. bilmiyordunuz bile varoldugumu. islerim vardi, seyahatlerim.. "o"nun sorumluluklari ile seyahatlerim cakistiginda baskalarini gorevlendiriyordum, "o"nun yuzunden "bu" ve "su"lar yaratip ayri yerlere gonderiyordum "ben"i temsil etmeleri icin.. gittikce karisiyordu ve kalabaliklasiyordu "benim" hayatim, "o"nun ve senin duzene giren, duzelen hayatlariniza karsilik..

varedilen her yasamin sorumlulugu yaraticisina aittir.. "o"nun sorumlulugu, mutsuzluklarinin duzeltilmesi, sorunlarinin giderilmesi, sana dair kaygilarinin ortadan kaldirilmasi.. "o"na dair negatif ne varsa yuku omuzlarimda idi.. pozitif olanlari ise bencilce kendine sakliyordu, onlar iyiydi.. sen mukemmeldin "o"nun icin, o ogrenmeye ve mukemmel olmaya calisiyordu, cabaliyordu.

bir gun sen gitmeye karar verdin onun yasamindan, "o" hic bir zaman senden vazgecemeyecekken, sadece senin icin varolmusken gitmeye karar verdin. ikiniz de kirilgandiniz, "o" yasamayi ogrenmisti, seni ogreniyordu daha, sen ise "o"nu ve onunla yasami. kirdin, kirildi, kirdi, kirildin.. bitti.

bittigi gun seni sevmekten vazgecmemisti.. cabaladi, dogruldu, tekrar denedi.. seninle varolmustu, sansi yoktu cok fazla. oldu.. gozlerini yumdu hayata, bir tek ben vardim cenazesinde. baska bir yakini yoktu, en yakininin ise varoldugunu bile bilmiyordu. tum yasanmisliklari bana miras kalmisti, kederleri, huzunleri, mutluluklari, huzurlariyla, tum anilari bana aktarildi.. acisi ve tatlisi ile. uzerine bir parca toprak serpip mezarina bir siyah gul biraktim "o"nun.. sen bile gelmedin. arkana baktin bir sure, sonra bakmamayi secerek hayatina devam ettin. hic bir sey olmamiscasina.

islerim vardi, yapmam gereken, biriken bir suru sey. sehrimden, ulkemden uzaklasmam gerekiyordu, "o"nu defnettikten sonra tekrar dustum yollara. uzun zaman gecti aradan, tekrardan mezarina ugradim "o"nun, mezar tasinda bir senin adin, bir de goz yasi figuru vardi, ona yasam veren tanricasi olarak seni tanrisallastirmisti kendi anitinda, olurken bile seni ifade etmekti endisesi. etmistide. bir siyah gul daha biraktim, yanar tas daginin eteginde onun mezari basinda oturmus dusunuyordum... o gunu sana bayram ilan ettim, yarattigini yoketme yetinden oturu, bir yasami bitirisinden, tipki can verebildigin gibi alabildiginden oturu..

tekrar sehrime donmek istiyorum, kulaklarimda bir tini ile belki, agzimda sigaram, kendi kaygilarim, kendi islerim ve anlatmakla yukumlu olmadigim hayatim ile. kendi gecmisimden sorumlu, kendi gelecegime kaygili. kimsenin soru sormayacagi yasanmisliklarim ile basbasa, huzurlu.

yoldayim simdi tekrardan, "o"nun yasaminda basardigi kesin donusu bile yapamayacak kadar fazla hayat var uzerimde, anlasilmasi gereken hayatlar, cozulmesi gereken sorunlar var.. bu sefer tek gidiyorum, donmeyi basarirsam yine tek gelmek uzere.

flight simulator 2004 ve leveld 767 ile ucus hazirligi

2009-09-13T23:16:00.004+03:00

flight simulator 2004 ve leveld 767 ile ucus hazirligi anlatimimiza hos geldiniz.

egitim pilotumuz Ozgur, ogrenci pilot Sets olmak uzere bugunki egitimde leveld ile ucus oncesi ayarlamalar ve kalkisi ogrenecegiz.

oncelikle kabaca bir ucus rotasi koyalim onumuze, kavramlari anlamamizi kolaylastiracaktir.

kalkis havalimani - fix1 - fix2 - fix3 - ... - fixn - varis havalimani

fix = ucus sirasinda gececegimiz noktalar(koordinatlar).

sid = kalkis havalimani ile fix1 arasinda onceden belirlenmis bir rota vardir. kalkis pisti ile, fix1 arasinda. atc hangi pistin aktif olduguna gore, hangi sid' in kullanilacagini kalkis oncesi (clearance asamasinda) pilota bildirir.

star = fixn ile varis havalimani arasinda tipki sid gibi bir rota vardir, varis havalimaninin inilecek pisti ile rota arasindaki dogru star yine atc tarafindan bildirilir. (ornegin : "big1a(star) ile 36r'ye(pist) inebilirsiniz" gibi)

tum ucus bilgilerimizi girecegimiz ve ucusumuzu programlayacagimiz cihazimizin adi fmc (flight management computer);

simdi ucusa hazirlanalim.

oncelikle `leveld` ile gelen 767-300 configuration manager'i calistiriyoruz.

karsimiza 767`nin koltuk duzeni geliyor, "select load type" kismindan "random" 'a tiklayin bir kez, arkasindan "cargo load" butonuna tiklayip tekrar "random" 'a tiklayin.

sizin icin random bir yuk olusturacaktir, x yolcu, x ton kargo gibilerden. bunu olusturduktan sonra save settings diyin ve dikkat!

"zfw", "zero fuel weight"` (exit'in ustundeki satirlardan en ustte olan, total zero fuel weight) degerini not alin, ileride neden onemli oldugunu anlatacagiz.

save etmistik, exit diyerek configurator'dan cikin.

http://simroutes.com/ adresine girin.

`departing`: kalkis havalimani

`arriving`: inis havalimani bilgilerini ilgili havalimanlarinin `icao` kodlari olacak sekilde doldurun.(bir cok havalimaninin icao kodunu sozlukte bulabilirsiniz.. (bkz: #858461) gibi.)

ornek olarak `istanbul ataturk havalimani`ndan `ankara esenboga havalimani`na ucalim.

`departing`: `ltba` `arriving`: `ltac` olacak sekilde doldurun, su an icin diger degerler standart olarak kalabilir. arkasindan "find plans" butonuna tiklayin.

size route'lari listeleyecektir (istanbul-ankara arasinda tek route bulabildiginden oturu tek geldi). listelenen route'un "route" satirnda yer alan linke tiklayin. acilan sayfada aircraft type'i 767-300 olarak duzeltin, sag tarafta download flightplan butonu goreceksiniz. onun yanindan level-d 767'yi secin ve download flightplan butonuna tiklayin.

ltbaltac.rte (dep. icao & arr. icao.rte) seklinde bir dosya cektiniz. bu dosyayi flight simulator 2004'u kurdugunuz klasorun icinde "level-d simulations\navdata\flightplans\" klasorunun altina koyun. (standart kurulum icin "c:\program files\microsoft games\flight simulator 9\level-d simulations\navdata\flightplans\")

evet, artik ucus rotamiz da hazir olduguna gore flight simulator'u calistirabiliriz.

"create a flight"i seciyoruz ana ekranda,

"selected aircraft" kisminda change`e tikliyoruz ve

aircraft manifacturer: level-d simulations

aircraft model: 767-300er

variation: level-d simulations olarak ayarliyoruz. ok`e tiklayip cikiyoruz bu ekrandan.

"selected location" kisminda change`e tikliyoruz ve airport id'ye kalkis havalimanimiz olan `istanbul ataturk havalimani`'nin icao kodunu (`ltba`) yaziyoruz.

asagidaki listede;

name: ataturk

id: ltba

city: istanbul

country/region: turkey olarak satirin secildigini goreceksiniz. ok'e tiklayip cikiyoruz bu ekrandan da.(selected location'in ataturk oldugunu gormeniz gerek simdi).

dikkat!: eger `vatsim` ortaminda ucus yapilacaksa, burada baslangic noktasi olarak aktif pist degil, gate belirtilmeli. vatsim kurallarina gore bu zorunlu.

"selected weather" kisminda change'e tikliyoruz,

clear skies(clear all wheather) seciyoruz. ok'e tiklayip cikiyoruz ekrandan.

"selected time and season" kisminda change'e tikliyoruz,

day'i seciyoruz. ok'e tiklayip cikiyoruz ekrandan.

(son 2 ayar, selected wheather ve time and season kismi yeni ucusa baslayanlar icin rahatlik olacaktir, gunduz ucusu ve sorunsuz hava kosullari, zaten ucmakta olan ve deneyimli arkadaslar buralari atlayacaktir ve kendi bildikleri sekilde dolduracaktir)

not: wheather ayarlari; egitim ucusu oldugu icin. eger vatsim'de ucmuyor isek (vatsim'de gercek hava durumu ile ucariz, o da network'ten otomatik olarak alinir) clear yapmak zorunda degiliz, keyfe bagli.

"fuel and payload"'a tikliyoruz.

"change fuel"'a tikliyoruz;

left: 25 %

center: 0 %

right 25 % olacak sekilde duzenliyoruz. ok'e tiklayip cikiyoruz ekrandan.

tekrar ok'i tikliyoruz ve "create a flight" ekranina donuyoruz.

%25 0 %25 olmasinin sebebi, uc ucus icin yeterli miktarda yakit olmasi (hattta fazla bile) ucusun uzunluguna gore daha fazla mitkarda yakit konabilir. asla %100 tank ile kalkmayin. ozellikle 767er hayvanlar gibi yakit tankina sahip oldugu icin (ist - jfk ucabiliyor) ucagi cok agirlastirir.

sag alt kosede yer alan "fly now" butonuna tikliyoruz.

karsimizda fs2004'un standart `cockpit`'erinden farkli bir cockpit gorunumu var.

oncelikle kullanacagimiz butonlari ve gostergeleri tanitmakta fayda var.

sol ust kosede (mach ve knot yazilari var ustunde, kirmizi seritli bir gosterge ibresi + beyaz bir ibre daha var) hiz gostergemiz mevcut. buradaki knot degeri bizim icin onemli.

en alt ortada (chr ve date yazilari var) ucus saatini gorebilirsiniz, ileride `fmc` ustunden `fix`ler arasi ne kadar surede gidecegimizi, tahmini ucus suremizi kontrol ettigimizde buradaki saat baz alacagimiz saat olacak.(`zulu time`)

yine en alt ortada 5'li ve 3'lu siyah tus takimi goreceksiniz, 3'lu grubun en sagindakinin ustunde fmc yazar, tikladiginizda fmc acilir, birazdan tum ayarlamalari yapacagimiz ekran bu.

panelin en ustunde otomatik pilotun ayarlarina dair bir panel goreceksiniz (tavanda degil, direk gosterge grubunun en ustunde)

burasi da kalkis oncesi son kontrollerde ayarlamalari yapacagimiz yer olarak aklinizda kalsin.

"shift + 6" tuslarina bastiginizda hiz, flap'ler gibi ayarlamalari yaptiginiz pedestal panelini acarsiniz, buradan `flap` ayarlarimizi duzenleyecegiz.

not: kasmayayim kolayca acayim ben flap diyenler icin;

f6 flap ac

f7 flap kapa

ve, `fmc` yi acarak baslayalim.(kisayolu shift + 7)

fmc'yi ilk actigimizda menu ekrani karsilayacaktir bizi(karsilamazsa da cok sorun degil.)

"init ref" butonuna tiklayin;

sol altta "index" goreceksiniz, onun yanindaki butona tiklayin, buradan pos'a tiklayin.

simdi karsimizda "pos init" ekrani var.

oncelikle ref. airport'u girecegiz. fmc'nin klavyesinden kalkis havalimanimiz olan `ltba`'yi yaziyoruz ve sonrasinda ref airport'un yanindaki butona tikliyoruz. ---- seklindeki satirin `ltba` oldugunu goreceksiniz. satirin devaminda koordinatlarini otomatik olarak dolduracak.

sonrasinda sag altta yer alan "route"'un yanindaki butona tiklayin. origin kisminin degeri olarak yine `ltba` yazin ve origin'in yanindaki butona tiklayin. origin degeri doldugunda runway'in ------ sekline dondugunu goreceksiniz.

o anda bulundugumuz pisti ogrenmek icin en ustte yer alan (eger full screen oynuyorsaniz alt'a bastiginizda cikan menu) world menusune tiklayin, buradan map'i secin, sonuna kadar zoom yaptiginizda bulundugunuz pistin adini goreceksiniz.

ornegin su anda 36r pistindeyim, fmc klavyesinden 36r yaziyoruz ve runway'in yanindaki butona tikliyoruz.

dikkat!: unutulmamasi gereken bir nokta , pist adi uc digit degil ise (yani 1r gibi) 01r yazilmasi gerekli.

simdi destination(dest) degerini girecegiz, bu da inecegimiz havalimani olan `ltac`. fmc klavyesinden ltac yaziyoruz ve dest'in yanindaki butona tikliyoruz.

simdi girmemiz gereken co route degeri kaldi, bu deger http://simroute.com adresinden indirmis oldugumuz dosyanin ismi. (uzantisi olmayacak, dosyanin adi ltbaltac.rte idi, buraya girecegimiz deger ltbaltac olacak.), eger dosyayi dogru yere koydu isek rotayi yukleyecektir.

fmc klavyesinden ltbaltac yaziyoruz ve co route'un yanindaki butona tikliyoruz. rotayi yukleyip yuklemedigini kontrol etmek icin panellerimizin sol tarafinda yer alan (uzerinde pembe kesik cizgiler vardir, trk ve m yazisi gorursunuz) gostergemize bakiyoruz, rotayi yukledi ise burada turkuaz renkli bir kesik cizgi daha goreceksiniz.

bu degerleri doldurduktan sonra fmc'de sag altta yer alan "activate" yazisinin yanindaki butona basiyoruz.

"exec" butonunun isiginin yanidigini goreceksiniz, exec butonuna basin. az once turkuaz kesik cizgi gordugumuz ekranda turkuaz cizginin mor ve kesintisiz bir cizgiye dondugunu goreceksiniz.

rotamizi boyleye yuklemis olduk.

simdi ucus degerlerimizi girelim.

"init ref" butonuna tiklayin;

en basta not almis oldugumuz zero fuel weight degerini (6 hanelidir, ilk 3 hane . 4. hane olarak kullanacagiz) asagidaki rakam tuslarini kullanarak girin. (ornegin zfw degerimiz 250392 olsun, 250.3 olarak girecegiz). index satirinin altinda yazdiklariniz cikacaktir, eger hata yaparsaniz fmc'nin klavyesinde yer alan del tusu ile silebilirsiniz.

simdi, sorunsuz olarak zfw degerini yazdiktan sonra ustteki ekranda zfw yazili olan yerin yanindaki butona tiklayin. fmc sizin icin otomatik olarak hesaplayip `grwt`(brut agirlik) ve fuel degerlerini dolduracaktir.

tekrardan fmc rakamlari ile 10 yazip reserves kisminin yanindaki butona tiklayalim ve doldugunu gorelim. (bu ucus icin normalde inecegimiz havalimanina inemememiz durumunda alternatif limana gidebilmek icin ekstradan aldigimiz yakit miktari.)

crz alt ucus yuksekligimizi tanimladigimiz kisim (sag ust kose). yine fmc klavyesi ile `fl`320 yaziyoruz ve sonrasinda crz alt'in yanindaki butona tikliyoruz. (crz alt degerinin fl320 olarak dolmus olmasi gerekir.)

not: fl320 diyerek tanimladigimiz flight level 320, 32000 feet irtifaya cikacagiz ve yolculugumuzu bu irtifada surdurecegiz anlamina geliyor.

bu ekran icin son olarak cost index degerini girecegiz, bu deger ucagimizin yukselis, alcalis degerleri, tuketecegi yakit orani gibi bilesenleri arttirip azaltmamizi sagliyor. (tam anlamiyla cost index). 60 ideal bir rakamdir. fmc klavyesinden 60 yazip cost index'in yanindaki butona tiklayin.

boylece perf init ekranindaki tum verileri doldurmus olduk.

sag altta yer alan takeoff yazisinin yanindaki butona tikliyoruz.

kalkis sirasinda kullanacagimiz flap acisini girecegiz. fmc klavyesinden 15 yaziyoruz ve ekrandaki flaps yazisinin yaninda yer alan butona tikliyoruz. flaps'ta 15 derece yazdigini gordukten sonra v1, vr ve v2 degerlerinin de otomatik olarak doldugunu goreceksiniz. bu degerlerin doldugunu gordukten sonra hiz gostergesinin sol alt kosesinde mouse'u hafifce gezdirdiginizde ikonun el ikonuna donustugunu goreceksiniz, bir kere tiklayin. hiz gostergesinin cemberinde yer alan 4 adet isaretleyicinin ve icteki turuncu isaretleyicinin hareket ederek ilgili degerlere yerlestigini gormeniz gerekiyor.

flap'lerin 15 dereceye ayarlanmasinin sebebi 767 nin optimum kalkis flap'inin 15 olmasi.

dikkat: v1 hizi temel olarak ucagin kalkis sirasinda olusacak herhangi bir acil durum halinde ucagin bulunabilecegi maksimum surattir. bu hiz gecildikten sonra guvenli olarak kalkmadan durabilmesi soz konusu olamaz.

vr hizi ucagin guvenli bir sekilde yukselmeye baslayabilmesi icin (tekerleri pistten kesebilmesi icin) ulasmasi gereken hizdir.

v2 hizi ucagin tirmanma ve sid manevralarini yapmaya baslamasi icin ulasmasi gereken hizdir.

bu adimi da tamamladiktan sonra fmc'nin sag alt kosesinde "complete" yazisinin yanindaki butona tiklayin.(ekran degismeyecektir paniklemeyin). ve fmc'yi artik kapatabiliriz.

simdi, shift + 6 ile pedestal panel'i aciyoruz ve sag ustte uzerinde flap yazan beyaz kolu goruyoruz.

bu kolun hareket ettigi alani goruyorsunuz, yukaridan asagi, bu alan ustunde mouse'u yukaridan asagi hareket ederseniz parmak ikonunun icinde yukaridayken - asagidayken + gorursunuz, asagi dogru geliyoruz (parmak ikonunda + olacak) ve -15 degerine gelene kadar kolu indiriyoruz. (`flap`larimizi 15dereceye ayarladik).

artik kalkisa haziriz,

kalkis oncesi otomatik pilot ayarlarimizi kontrol edip hemen kalkis sonrasinda otomatik pilot uzerinde yapacagimiz islemleri anlatalim;

konun basinda soyledigim uzre, otomatik pilot ayarlarimiz gostergelerimizin ustunde yer almakta. iki tane switch gorecegiz (ufak dugme seklinde, konsolun orta ustunde). biri f/d digeri a/t arm. bu ikisini on konumuna getiriyoruz (yukari dogru).

f/d : `flight director`; ucagin yonelimi ile ilgili kontrolleri denetleyen autopilot alt birimini aktive eder.

a/t : `auto throttle`; ucagin hiz ve tirmanis acisi ile ilgili kontrolleri denetleyen autopilot alt birimini aktive eder.

`alt` yazan gostergeyi goreceksiniz, sag tarafta. burada standart deger 10000'dir, bunu 32000'e cikartiyoruz (fl320 ucacagimiz icin) (arttirmak icin mouse'u rakamlarin oldugu yerin saginda tuttugunuzda parmak ve icinde + isareti, dusurmek icin sagina dogru tutgunuzda parmak ve - isareti goreceksiniz).

dikkat!: alt daki sayinin, fmc de ne ayarlanirsa ayarlansin, yuksekligi sinirlamak icin kullanilir. fmc de fl330 denmisse ve bu ayar 24000 de duruyorsa, ucak tirmanirken 24000 ft e gelince tirmanmayi keser zira bunu limit olarak algilar. ayni sey alcalma icin de gecerlidir.

kalkisimizi yaptiktan sonra sag tarafta yer alan a/p engage kismindaki siyah cmd butonlarindan birine basip isigi gorecegiz, arkasindan lnav ve vnav butonlarina basacagiz. otomatik pilot cikmasi gereken yukseklige cikarken bir yandan da rota dogrultusunda donusleri gerceklestirecektir.

lnav: sag ve sol donusleri `auto pilot` ayarlasin.

vnav: dikey hareketleri `auto pilot` ayarlasin.

artik haziriz.. su anda parking brakes aktif konumdadir (eger aktif ise ekranin sag altinda kirmizi bir satir gorursunuz, parking brakes seklinde). "." tusuna basarak parking brakes'i kapatiyoruz.

rotayi gordugumuz ekranin (trk ve m yazan, mor cizginin oldugu) uzerinde alti kahverengi, ustu mavi bir gosterge goreceksiniz. gyroscope'umuz kendisi, bunun sol ust kosesinde (bkz: v1 hizi)'ni gorebilirsiniz. bu gosterge ucagin yatayda ve dikeydeki acilarini gosterir bize.

"f4" tusuna basarak motora tam guc veriyoruz.

simulasyon bize v1'i gectigimizde sesli uyari verecektir, arkasindan vr'a ulastigimizda "rotate" diyecektir.(fmc'den de bakabilirsiniz vr'a, aklinizda olmasi daha dogru). rotate'i duydugunuzda asagi ok tusuna bir iki kere basin ve ucagin burnunun kalktigini gorun. ucak yukselmeye basladiginda officer tekerlekleri kapatacaktir. bu sirada "positive rate of climb" uyarisi duymalisiniz. sag ust kosede yer alan a/p engage'in altindaki cmd tuslarindan birine basin, lnav ve vnav tuslarina basin. ucagin rotasi dogrultusunda manevraya basladigini ve yukseldigini goreceksiniz..

sorunsuz bir kalkis yaptiniz.

gyroscope'un altinda yer alan (mor cizgili) gostergeye baktiginizda t/c yazan yesil bir nokta ve yesil bir egri goreceksiniz size dogru yaklasan. t/c = top of climb. tirmanisi tamamlayacaginiz nokta.

iyi ucuslar.

not: ayrica bir inis dokumantasyonu hazirlayacagiz inis egitimi sonrasi.

special thanks: bu dokuman Ozgur Demir ile gerceklestirilen bir egitim ucusu sirasinda yapilan msn gorusmesinin loglarindan hazirlanmistir.

ps: hazirlanan dokuman uzerine super kritik notlar geldi, onlar da dahil edildi, pek super pek guzel oldu.

hadi bakalim.

-`kafein.org` hatirasi...-

17 Agustos 1999 - deprem guncesi

2009-08-24T05:12:00.003+03:00

17 agustos 1999 sabaha karsi.. annemin "deprem oluyor uyan" cigliklarina uyaniyorum sersem sepet. televizyon ile akvaryumu tutun bir sey olmaz dedigimi hatirliyorum.. sonrasinda geri uyudugumu..

keyfim ve uykumun kactigini hatirliyorum, herhalde 1 saat gecmis. su icmek icin uyandigimda ailemi gordum balkonda, istanbul'da, kadikoy'deki evimizin balkonunda.. elektrik yok, eski bir pilli radyo bulmuslar.. radyo'da aglamakli bir dj duydugumu hatirliyorum.. "tum sehir yikildi, biz mahsur kaldik radyoda, yasayan varsa bize ulassin telefonla.. sehir tamamiyle yikildi" diye kendini tekrarlayip duruyordu.. babam ara ara bunu dinleyip sonra kanal aramaya basladi. ben de oturdum yanlarina.

ilk duyduklarim avcilarin tamamiyle yikildigi, istanbul'un yerlebir oldugu idi fisilti gazetesinden, bazi insanlar apartman bahcesine inmisti, bakiyorlardi oradan binadakilere, digerlerine siz de inin kalmayin binada diyorlardi ve konusuyorlardi. gun aydinlanmadan kipirdamanin cok dogru olmadigini dusundugumu hatirliyorum. sehir ne durumda bilmiyordum, telefonlar calismiyordu, ulasamiyordum.. ve ulasilamiyor.

gun aydinlandiginda tahsis araci ile avcilara gectim. hala anlamaya calisiyordum hasarin boyutlarini, gecerken gordugum bir cok semt duruyordu yerli yerinde.. peki ya duyduklarim. endise yerini yavas yavas rahatlamaya birakiyordu. avcilara ulastigimda devam eden calismalari gordum, yikilan binalar. insanlarin konusmalarini duymaya basladim tekrar. izmit yikildi, yalova yikildi diyorlardi. bu konusmalar arasinda "istanbul cok ucuz atlatti" laflarini hatirliyorum hasbel kader..

gunun aksaminda bir helikopter izmit'e jenerator birakacak, sonrasinda yalova'ya inecek, donuste oradan yaralilari getirecek. izmit'e yaklastigimizda idrak edebildim boyutlarini. bolgesel aydinlatmayi ve calismalari hatirliyorum.. donup kalmisken gozumden inen bir damla yasi.

hep kesik kesik sahneler.. birbiri ile baglamakta cok zorlaniyorum zaman zaman. kimi zaman da bir film gibi izleyip sicradigimi bilirim. geceler boyu uyuyamadigimi.

yalovaya inisimizi hatirliyorum. hastane kurulmaya calisiliyordu, sahra hastanesi, insanlar etrafta, hala aglayanlar, askerler ile konusmaya calistigimi hatirliyorum, neler olup bittigini, durumu ogrenmeye calistigimi. etrafi dolasip anlamaya calistim bir sure.. daha vakit gecenin basi. ustu basi toz duman icinde insanlari goruyorum kosusturan, aglayanlari goruyorum bolca etrafta.. yeni gelen ekipler ne yapmalari gerektigini anlamaya calisiyorlar.. afet koordinasyon yazisi hatirliyorum yarim yamalak, bir a4 ciktisinda. kurulan cadirlar.

gecenin ilerleyen saatlerinde askerler ile cikiyoruz.. ses dinleme ve arama yapacagiz diyorlar. bir askeri kamyon ile yoldayiz, siteler mevkii dedikleri bir yere gidiyoruz. elimizde fenerler, baretler. metal cubuklar ile insaat demirlerine vuruyoruz, duyan var mi diye bagiriyoruz 1 dakika boyunca. sonra herkes enkazin belirli yerlerine dagiliyor.. dinliyoruz.. acaba bagiran veya bir yere vurarak bize ulasmaya calisan var mi diye.. gunun ilk isiklarina kadar devam ediyoruz.. tek bir ses duymadan, kimseye ulasamadan..

tekrar stad bolgesine donuyoruz, gecici cadirlar kurulmus kismen, hala insanlar hareket halinde, saate aldirmaksizin bir kesmekes.. ne yapacagimizi anlamaya calisiyorum hala, dostlar ile konusuyorum, neler oldugunu anlatiyorlar, az cok fikir sahibi olmaya basliyorum.. neler yapabilecegimizi konusuyoruz.. ceset torbalamak, gida dagitmak, enkaz altindan ceset cikartmak, gecici yerlesimler kurmak, denetim\denetleme gibi bir cok adim var yapilmasi gereken, ekipler organize ediliyor gonullulerden.. bir ekibi alip gida dagitmak icin cikiyorum yalova'nin biraz daha sayfiye bolgesi olan bir mintikayi veriyorlar gida dagitimi icin..

kamyon dolusu yiyecek ile ulastigimizda baska bir grup gordugumu hatirliyorum.. insanlar aracin etrafinda toplanmis, gidalari havaya atiyorlar ve insanlar kapisarak alt alta ustuste almaya calisiyorlar.. kamyondan atlayip ustlerine kostugumda yanimdakilerin zor tuttugunu hatirliyorum.. araclarindaki gidaya el koyduktan sonra insanlari siraya sokup her birine elimizde olan erzaklardan ufak paketler dagittik.. sadece 1-2 gun yetecek kadar gida dagitiyorduk ama devaminin yolda oldugunu soyluyorlardi.. dua eden teyzeler, tesekkur eden gencler vardi.. bir kismini yardimci olarak yanimiza alip devam ediyorduk mahalleler icerisinde dagitima..

gunun baslangici ile basladigimiz gida dagitimi oglen aracin bosalmasi ile son buldugunda tekrar geri donduk stada.. enkazdan ceset cikartilmasi gerekiyor dediler. stad yakinlarinda 5 katli bir bina oldugu soylendi.. tamam diyerek yanima 4 kisi alarak yola ciktim. sicak vurmaya baslamisti ve garip bir koku vardi havada.. cigerimi yakiyordu. sonraki gunler daha da agirlasacagini o an kestirememistim. yolda giderken baska bir ekip gorduk.. yardima ihtiyaclari olup olmadigini sordugumda "vucudun ust kismini bulduklarini, belden asagisini da bulduklarinda baska bir enkaza gececeklerini, sorun olmadigini" soylediler.. gayet sakin ve duragan bir sekilde soyledikleri sey algimi zorlamisti. daha kotu sahneler de gormus olmama ragmen anlam veremedim uzun bir sure. kolay gelsin diyerek devam ettik..

5 katli binaya ulasmistik ama 1.5 katli bir ev vardi yol kenarinda, yaninda baska bir 4 katli bina.. bakkala sorarak teyid ettik ve donup binaya tekrar goz gezdirdigimizde kot farki yuzunden goremedigimiz gercekle yuzlestik. 5 katli bina oldugu gibi yikilmis, 4 katin ustune oturmus, 4. katin yarisi ile en ust kat yol seviyesine inmisti.. aglayarak bir adam geldi yanimiza, 50'li yaslarinda herhalde. annem iceride kaldi, naasini alabilirsek defnetmek istiyoruz dedi buruk bir sesle.. siz acsinizdir diyerek gidip ellerinde olan domatesler ve salataliklar ile bir tepsi yapip yanimiza getirdi.. hic birimizin bir lokma yiyecek hali yoktu. enkazda calismaya basladik, oglenden hava kararana kadar gecen vakitte surekli olarak calistik fakat naasa ulasamadik.. hava kararmaya yuz tuttugundan ve aydinlatma olanaklari kisitli oldugundan ertesi gun devam edecegimizi soyleyerek tekrar stad mevkiine donduk..

sivil kiyafet ile denetleme yapilacagini ogrendim, ustumde silah bulunmasinin iyi olacagini soylediler. tedbiren bir silah aldim. yine anlam veremedim. boyle aci dolu bir ortamda neyi denetleyecegiz, niye silah.. daha bunlari dusunmeme firsat kalmadan bagiris cagiris duyduk ilerimizdeki bir sokaktan.. orada ne oldugunu ogrenemedik, gittigimizde sakinlesmisti heryer. gecici cadirlarin oldugu bolgeye gittik once, kalin musambalar gondermisti birileri, yardim amacli.. cadirlarin altina sererek toprak ile temasi kesmek ve yalitim saglamak icin kullaniliyordu. birinin bu yardim amacli musambalari askeriyeye ait olmayan, stadin uzagindaki depolardan calip satmaya kalktigina sahit olduk.. zaten parasi olmayan, evi barki yikilmis insanlara satiyorlardi.. linc edilmesi icin birakmayi cok istedim o an.. oracikta linc etmeyi.. tutuklandigi gibi uzaklastirildi bolgeden.. anlamaya baslamistim neyi denetledigimizi.. kepengi acik bakkalar gorduk.. fahis fiyatla (karton sigara fiyatina tek paket) sigara satan, gida malzemelerini, suyu fahis fiyatla satan.. malzemeler halka dagitilmak uzere alindi bir kismindan, dukkan icerisinde olanlar olmasa da dukkanin onune karaborsa amaci ile cikarttiklari depolara aktarilirken sahislarin da bir kismi alikonuluyordu.. yuruduk kilometrelerce belkide, insanlari dinleyerek, konusarak, ogrenerek yuruduk.. tekrar geri dondugumuzde geceyarisina geliyordu saat. ustumuz basimiz perisan, enerjimiz bitmis haldeydi ve daha bir lokma yememistik. yiyememistik..

tekrar ses dinleme, bu sefer baska bir mevkiiye gittik, yalova'dan siteler mevkiine giderken sag tarafta kaliyor diye hatirliyorum gittigimiz yeri hayal meyal.. siteler mevkiine girdigimizde gecenin karanligi yuzunden binalarda cok hasar olmadigini sanip fenerleri actigimizda hemen hemen tum birinci katlarin bina altinda kaldigini, koca koca binalarin sarsinti etkisi ile 2-2.5 metre birbirinden uzaklastigini gordugumu hatirliyorum.. buradaki manzara da pek farkli degildi.. yine saatler suren arama tarama. yine bir umut bekleyisler ve yine umutsuzca donus.. bu sefer gittigimiz bolgede calisma yapan kurtarma ekibini hatirliyorum. hayatta kalan bir depremzedeyi kurtarmaya calisiyorlardi, santim santim bina parcalarini temizleyerek, santim santim ilerleyerek. cok duramadik orada, aramamiz gerekiyordu.

gun agarirken stada dondugumuzde cay buldugumuzu hatirliyorum, ustu basi toz toprak icinde asker bir cocuk cay getirdi agabey cok yorgunsunuzdur diyerek.. cayin iyi hissettirdigini hatirliyorum, beyaz onlukluleri ve biraz daha duzene kavusmus oldugunu. daha once ceset cikartma calismasi yaptigimiz binaya birilerinin yonlendirilmesini istedigimi hatirliyorum.. eger kimse gidemezse haber verilmesini ekleyerek.. balikesir tugayinin gelecegini duymustum, bir grup vardi, bolgeye 2 buyuk cadir, bir yemekhane cadiri ile geldiklerini hatirliyorum. astsubay bir genc ile tanismistik orada, yarin gecici yerlesimlere erzak ve malzeme goturecegim, civar bolgeyi dolasacagim, merkezde herkes, yakin bolgeye bakan cok fazla olacagini sanmam bu karmasada dedi, gidelim dedim.. once biraz dinlenelim dedik ama 1 saat bile duramadik yerimizde, ustumuzde sera gibi bir cadir, altimizda naylonlar ile 1 saat kadar uzanabildik toz topragin icinde, yorgunluktan uyuyamiyorduk ve yapilmasi gereken cok sey vardi. 1 saat ya gecti ya gecmedi sozlesmis gibi kalkip yurumeye basladik, bir askeri kamyon alip yalova icerisindeki askeri depolara gittik.. malzemeleri araca yuklerken bir binbasi geldi, gerektigi kadar alin gibi bir soz sarf ettigini hatirliyorum.. ve astegmen cocugun gozlerinden yaslar akarak bagirislarini.. bu ortamda "gerektigi" ne demek, satmak icin almiyorum bunlari insanlara dagitacagim, kendi anneme babama malzeme vermedim daha durumlari iyi oldugu, daha fazla ihtiyaci olanlar oldugu icin diye haykirislarini. binbasinin once kizginlasip sonra gozleri dolarak sarilisini izledim.. alin ne gerekiyorsa sozu ile beraber kamyonu yukledik.. yalova cikisi, yonumuzun denize ters oldugunu hatirliyorum, yasli mi yasli bir teyze, bir de amca. ufak kulubeleri de yikilmis depremde, dag basinda bir baslarina tarla ortasinda kalmislar.. yiyecekleri var, barinak ise agac dallarini catarak ustune gerdikleri bir ortu. elde olan imkanlarini cikartiyorlar, ortuler, silteler, bir cadir kuruyoruz onlara kendi olanaklari ile, amca israrli.. daha fazla ihtiyaci olanlar vardir diyerek cadir vermemizi reddediyor.. onlari merkeze goturmemizi de.. taslardan ufak bir ocak hazirlayip biraz cira birakiyoruz ama amca yine reddediyor.. bizim burada odunumuz var yakariz biz onunla.. yutkunuyoruz.. ellerinde olan az erzaklarindan bize ikram ediyorlar acsinizdir diyerek.. yine acligimizi unutmusuz, yiyemiyoruz bir lokma bile.

tekrar donuyoruz sehre dogru, yine erzak dagitimi, kurulan, adini cadirkentler koydugumuz gecici cadirlara gidiyoruz, cadirlari saglamlastiriyoruz elimizden geldigince, ne kadar saglam olabiliyorsa. naylon ile destekliyoruz malzememizin ve gucumuzun el verdigi kadarini.. vakit ogleni gecerken ceset torbalamaya gidiyoruz.. cesetler torbalanmazsa salgin hastalik bas gosterecek, ekipler icin asilar geliyor, yeni gelen insanlara asi yapiliyor hastaliga karsi, ne asisi oldugunu bile bilmiyorum.. ceset torbaliyoruz.. kara kara torbalar, bedenler, bedenler, bedenler. havanin karardigini biliyorum ama orada ne kadar kaldigimizi kestiremiyorum.. tek kelime etmeden gecirdik saatleri..

tekrar stad, bu sefer stadda nefes alamadigimi farkediyorum, astegmen genc gel ailemin yanina gidelim dedi, ailesinin evinin onunde cimlik bir alan var, herkes o cimlik alana yerlesmis, annesi gorur gormez sariliyor oglunun boynuna, opuyor, kokluyor. ikisinin de gozleri yasli.. evden alinacak esyalar oldugunu ve korktuklarini soyluyor. gidip alalim dedigimde astegmenin bakislarini hatirliyorum.. sonrasinda da yan yatmis merdivenleri karsimda gordugumu.. nasil bir cesaret, niye yaptik bilmiyorum ama ayakta durabilmek icin duvara tutunmak zorunda kalacagimiz kadar egilmis binada 2. kattaki evlerinden annesinin ihtiyaclarini alip geri donuyoruz.. ustumuzu degistiriyoruz yan yatmis evde kapali bir yer bulmanin rahatligi ile. dus almak ise hayal.. en fazla yuzumuze bidonlardan akitarak carptigimiz bir avuc su. geri dondugumuzde annesinin bizim icin buldugu cayi iciyoruz, bir bardak, bir bardak daha derken dinclestigimi hatirliyorum.. sonrasinda cimlere uzanmis, basimin altinda baretim ile uyudugumu. geldigimden beri ilk ve son uykum buydu zaten.

yakalasik 2 haftam gecti bu duzende, kimi gun ceset torbalayarak, kimi gun sahra hastanesi kurarak, erzak dagitarak, naas arayarak.. golcukten bir binbasi ile sohbet etmistik, hasarlari uzerine, ne durumda olduklari uzerine.. balikesir tugayi gelmisti, yerlesmisti.. yemeklerinin guzel oldugunu, askerin moralini yuksek tutmaya calistiklarini hatirliyorum. depolar duzene kavusmustu, her gun gelen yardimlarin depolarda duzenli istiflenisini ve giris cikislarin duzene koyulusunu gormustum.. ustumde en son astegmenin evinde giydigim askeri kamuflaj, palaskam, ona takili ekipmanim ve bir tanede beyaz baretim. ustum basim toz toprak, ceset kokusu.. dinlenmem gerektigini soylerek beni evime gondermeye karar vermislerdi, en azindan gecici olarak, 1-2 gun bile olsa.. migdemde bozulma ve yanma vardi, atesim de yuksekti son 1-2 gun. ne kimlik, ne para, hic bir sey yoktu uzerimde. sadece kiyafetler.. bir de gorev karti. deniz otobusune gittik astegmen ile. paraniz yoksa binemezsiniz demesi uzerine askerlerin gisedeki gorevliye kizdiklarini ve azarladiklarini hatirliyorum.. sonra geriye donen 3-4 ekip ile deniz otobusunun ust katini bize verdiklerini. ilk basta iyi niyet sanmistim, kokuyorduk.. ceset kokuyorduk hepimiz.. kamuflajim, palaskaya takili ekipmanlarim, baretim.. deniz otobusunde soguk sandovic ve cay verdiklerini hatirliyorum.. yine yiyemedim ama caya sevindim.. istanbul'a indigimizde insanlarin garip gozlerle bakip uzaklastiklarini hatirliyorum..

dolmuslarin arkasinda yer alan kampanya afislerini gormustum.. sehir garip gelmisti.. dolmuscunun param yok sozume karsilik ne parasi diye sitemini hatirliyorum.. gozu gorevli kartimda.. ustumde kurumus kan izleri olan kamuflajimda.. baretimde.. onun yaninda yari uyuklayarak yari uyanik annemin evine ulastigimda annemin bembeyaz yuzunu, ustunu cikart cabuk diyisini hatirliyorum. apartman boslugunda soyunup eve girdikten sonra dusta agladigimi ve bana 1 hafta gibi gelen uykumu.

talimat uzerine hastaneye giderek tahlillerimi yaptirip saglam oldugumu ogrendikten sonra, -doktorun ishale ilac olarak verdigi kolayi saymazsak..- tekrar dondum yalova'ya. yunan gezici hastanesi gelecekti ve kurulum yapilacakti.. tum depolari gezip son durumu gordukten sonra askeri yerleskeleri dolanip yunanistandan gelen doktor dolusu 2 katli otobusu karsilamistik, onlara sahra hastanesi kurmus, bolgede gezerek calisma yapabilmeleri icin arac ayarlamistik.. 2. gidisimde 3 gun kaldim. yine uyumadik ama daha anlasilabilirdi benim icin.

aradan 10 yil gectikten sonra meren'in blogunda okudugum yazi uzerine paylasmak istedim bunlari.. 10 yil once oradayken, yine ses dinlemesine giderken bir asker cocuk anlatmisti.. "agabey adam yataginda uyurken bina cokmus.. adam uyanmis ve tavanin kendine dogru geldigini gormus.. gozunu kirpmaya korktugunu soyledi o an.. duvar burnuna 5 santim kala durmus.. tavana delik acarak cikartmislar adami.. sabah kendisi anlatti, bu adam nasil uyur bir evde tekrar, ben delirirdim herhalde.." diyerek oradaki bir yasanmisligi.. okudugumda bunun aklima gelmesi ile beraber corap sokugu gibi geldi gerisi. paylasmak istedim.. biraz olsun aklimdan cikar, uzaklasir belki diye.

hic sanmiyorum..

yardim etmek icin oradaydim.. bugun bile kare kare hatirliyorum oradaki bir cok sahneyi.. birebir yasayanlarin hatirladiklarini tahayyul etmek cok zor..

war does not determine who is right, only who is left..

2009-08-11T00:54:00.004+03:00

"iliskiler" diye basladi sozune.. "iki sevenin bir sevgide, iki yalnizin ortak bir yalnizlikta bulusmasi.."

"tipki savaslara benzer. ordulara, stratejilere, tecrubeye sahip iki komutanin kendilerine ait olani koruyarak yeni zaferlere, ilerlemeye olan susuzluklarini dindirmesi.. iki muhattabin birbirlerine dair meraklarini gidermeleri, sevgilerini doyurmalari, yalnizliklarini paylasmalari.."

artik biliyorlardi tanri'nin geceden geldigini ve sadece gece anlatacagini. gun agarmadan gokyuzune yitip gidecegini de ogrenmislerdi.

"bir sevi sirasinda yasanacak savaslar olacaktir. ogrenme sureci sancili. tipki iki kumandanin guclerini sinamasi gibi, kayiplar, acilar ve yikim getirecektir beraberinde. sivri kenarlara sahip iki buz daginin carpismasi gibi.. sivrilikler kirilacak.. birbirlerine yanasabilmek icin dogru yuzey olusana kadar butun sivriliklerden arinacak, en sonunda tek olacaklardir."

huzunluydu.. sigarasinin dumani ile sakladi goz yasini.

"aslolanin bir arada oldugunu anlayana kadar bu savaslar sadece yikim getirecektir her birliktelikte.. amacin beraberlik oldugunu, mutlak niyetin bir arada olmak oldugunu anladiklari gun kazanmaya baslarlar ve ilerlerler..

iki muhattabin bakis acisi farki yuzundendir bu savaslarin yikimi.. bir kadin ile erkegin savasi iki komutanin savasi yonetis ve meydani algilayis bicimlerinin farkliligindandir esasinda.. farkliliklardir hayati yasanabilir kildigi kadar savaslari kacinilmaz yapan. kadin her savasin, her yaklasmanin ve kirilmanin ardindan bitisi gorur.. bir bitis gorur ve bununla yuzlesmek zorunda hisseder.. tekrardan birlikteligin gercekligini gormek, kutsanmasini izlemek ister.. erkek ise savasin ve savasimin kacinilmazliginin bilinci ile anlasmazliklari sonlandirip hayata ve iliskiye devam etme telasindadir..

iki muhattabin bakis acilarindaki farklilik birinin aldigi yaralar ve acilari ile hayata ve iliskiye devam edebilmesine, digerinin ise bu yaralar ve acilar ile durup kutsanmayi beklemesine sebep olur.."

gozleri yine muhattaplarinin gozlerinde dolaniyordu.. her birinin kendisi ile oldugundan emin olmak istercesine bakti kapsonunun icerisini dolduran dumanlarin ardindan.

"bir taraf devam ederken diger tarafin durmasi mesafeleri dogurur.. her kim ki mesafeleri gordugu, uzaklastigini bildigi halde bunu devam ettirirse o uzaklasmayi secmis demektir.. sonunun ayrilik olacagini bile bile uzaklasmayi. ne zaman ki mesafenin arttigini farkederek iliskisini tekrar kutsar, ne zaman ki onurlu bir komutan edasi ile muhattabinin hamlelerini dogru yorumlayip tekrar meydana donerek geride biraktiklarini yanina alir.. o zaman yoluna birlikte devam eder. velev ki farketmedi ve yoluna gitti mesafelere aldirmaksizin.. iste o zaman son umudu da onuru ve gururu ile beraber yiter gider."

son nefesini aldi sigarasindan..

"paylasilmis yalnizliklar yegdir yalniz yasama sirasinda olume.. ama ancak kiymetini bilene. eger ki bir savasiminiz varsa once saygi gosterin muhattabiniza.. onun hamlelerini, taktiklerini benimseyin, dogru analiz edin ve mertce savasin.. ne zaman ki kahpelik eder mertlikten vazgecersiniz, ne zaman ki geride birakirsiniz yalnizliginizi paylastiginiz muhattabinizi.. o zaman yalnizliginiz o kadar buyuk olur ki ne paylasabilirsiniz ne de mucadele edebilirsiniz. ancak ve ancak teslim olur kendi yalnizliginiza boyun egersiniz.."

gidisi ile beraber ay tekrar varligini gostermisti.. zifiri karanligin icerisinde parildayan ay yeni anlatilanlar ile farkli bir yorum getirmisti dinleyenlere.. hayata kaldiklari yerden devam ettiler caylari ve sigaralari ile..

taa ki tekrar gelip bir seyler anlatincaya kadar.

kazdagi darili mesire alani

2009-07-27T00:24:00.007+03:00

hersey rutin seyahatlerimden birinde "narli koyune ne zamandir gitmedim bir bakayim" dememle basladi. bunca yildir balikesir bolgesine gelip gitmeme ragmen bugune kadar dikkatimi cekmemisti acikcasi "darili" tabelalari. zaten sonradan ogrendigimde anladim bunun sebebini, isletmeci degisikligi olmus gecen sene ve tabelalar gelmis...

kucukkuyu altinoluk arasinda yer alan narlialti mevkiine geldiginizde iceri giren dar bir yol ve kemer karsilayacak sizi, buradan vurun kendinizi yola, tatli bir yokus tirmanacaksiniz, ara ara kivrimlarda mukemmel korfez manzarasi, etrafinizda yesil ve altin sarisi tonlari ile. gercekten cok keyifli bir parkur. en sonunda narli koyu icerisine gireceksiniz. koyun icerisinden gecen yolu bitirdiginizde sol tarafa dogru tabelalar goreceksiniz, iki adet restaurant ve darili tabelasi. (mecburen sola donuyorsunuz burada zaten, sag taraf koy meydanina, araclarin bekledigi yere gidiyor.)

koyu bitirip sola kivrildiginiz andan itibaren stabilize sayilacak bir asfalt, az ilerisinde de stabilize (toprak) yol ile basbasasiniz..

yol toprak olmasina ragmen sorunsuz ilerleyebileceginiz guzel bir parkur, araciniz ile 30 km civari hizla 16-20 km arasi yolu tadini cikartarak geciyorsunuz ki ekledigim fotograflardan da farkedebilirsiniz, mukemmel bir doga harikasi. uzun bir sure korfezi gorerek ilerliyorsunuz yolda (her ne kadar arkanizda kalsa da aynadan kacamak capkin bakislar ile suzebilirsiniz denizin ve gokyuzunun mavisini yesil tonlari arasindan).

yol boyunca kafanizi cevirdiginiz, arabanin burnunun gosterdigi her yonun yemyesil orman olmasi muthis keyif verici, belirli bir yukseklige kadar circir bocekleri eslik ediyor, yogun bir sekilde eslik ediyorlar hem de, sonrasinda yamaclardan cirladiklarini duyuyorsunuz ve geride kalmaya basliyorlar. tirmanisi tamamladiktan sonra vadiye hafif bir egim ile inis basliyor.

yesilden bu kadar keyif alarak araba kullandigim son parkur herhalde karadeniz rotamdi, orada da her gordugum sapaktan iceri kivrilarak daglarin, yesilin arasinda dolanmistim, bu kadar yogun bir agac toplulugu gormek keyif veriyor. ah bu arada, kucukkuyu\altinoluk bolgesinden ayrilip daga tirmanmaya basladiginiz noktada o bunaltici, sizi yakan havadan da uzaklasmaya basliyorsunuz, ilerledikce hissettiginiz sicakligin yerini tatli bir serinlik aliyor ve nefes alabildiginizi hissediyorsunuz. hatirlatmakta fayda var, kazdagi dunyanin 2. oksijen deposu durumunda ve ciddi bir turist potansiyeli var bu ozelligi sebebi ile. velhasil, kivrilarak inisi tamamlamaya yaklastiginizda darili cikiyor karsiniza, ara ara kendini gosteriyor once, sonrasinda orman isletmesinden kalma mesire yeri girisi karsiliyor sizi, giris ucretleri yazan bir tabela var ama dikkatimi ceken bir gorevli olmadigi icin basip gectim giristen, genis, hic beklenmeyecek kadar genis ve guzel bir alan karsilayiverdi bir anda..

arabayi hemen araclar icin hazirlanmis kisma birakip soyle bir goz gezdirdim, gercekten cok genis bir duzluge sahip darili, sonradan sitesinden inceleme sansim oldu, toplamda 10 hektarlik bir alan mesire yeri, 4 hektari yamaclardaki agaclarin oldugu bolge, buna karsilik 6 hektarlik acik alana sahip. bolumlere ayrilmis cadir alanlari var, kendileri de cadir kurmuslar ve isterseniz gidip kiralayabiliyorsunuz. 2 adet karavanlari mevcut yine kiralanabilir durumda, her kamp alaninda oldugu gibi ortak kullanim alanlari (bulasikhane\camasirhane gibi) yapilmis. mumkun oldugunca cevreci ve doga ile uyumlu yapilar olmasi dikkat cekiciydi benim acimdan. yesillendirilmis, cimlendirilmis alan. gercekten goz alabildigine orman.

bu tarz yerlere gittigimde ilk isim caylarinin tadina bakmak oluyor nedense. hemen cay icilebilecek yer arayisim basladi, orman icerisine gizlenmis tatli bir klube gordum, yemek islemlerinin de halledildigi kafeterya\mutfak tarzi bir yapi. bir cay soyledim, isletmeci ile tanistik bu sirada, yasadiklari zorluklardan ve bugun geldikleri noktadan bahsettik, sohbet sirasinda bir adet selale, bir adet de dogal gol oldugunu ogrendim, selale 1 km mesafede oldugu icin gitme sansim olmadi ama gol cok yakindi, giderseniz goreceginiz cadirlarin arkasinda 100-150 metre ileride..

cay biter bitmez gole yoneldim ve biraz kendime sitem ettim. bu tarz yerleri bulup cikartmam ile ovunurdum hep, bir donem eksi sozlukte de "tatilde gidilesi, gorulesi yerler" adi altinda toparlamaya calismistim. bu kadar zaman gelip gittigim halde nasil burayi kacirdigima hayiflandim.

rahatca yuzebileceginiz genislikte bir dogal gol, mihli cayinin oyma yolu ile olusturdugu golde caydan gelen alabaliklar yuzuyor, bir kac tanesini gorme sansim oldu. isletmeciden aldigim bilgiye gore kirmizi benekli alabalik yasiyormus golette ve cayda. bilincsiz avlanma sebebi ile tur tukenme noktasina gelmis, aklievvel, kendince kurnaz yore avcilari once dinamitle avlanip sonra av cikmamaya baslayinca ciftlik baligi getirip atmaya kalkmislar, bu sefer o ciftlik baliklari da kirmizi benekli alabaliklari yiyerek iyice kotu bir duruma sokmuslar turu. simdilerde avlanma yasagi uyguluyorlar, en azindan yeniden cogalip eski konumuna gelene kadar da izin vermeyeceklerini soyluyorlar ki benim icin sevindirici bir haberdi bu.

sohbetleri tamamladiktan sonra son bir bardak daha cay icerek ayrildim darilidan. son notlari da ekleyeyim, avlak sahasi ayni zamanda darili, avlanmak isteyenler icin gayet guzel bir alan, ayrica foto safari meraklilari, fotografcilar icin gercekten nimet. arada japonlar gelerek foto safariye cikmislar, bolgede nadir turler olduguna dair bilgi aldim velhasil ilgi alanim olmadigi icin bir sey soylemeyecegim, meraklilari zaten bolgeyi biliyorlardir.

son olarak http://www.kazdagi.com.tr seklinde bir sayfa hazirlamislar, gidemeseniz bile mutlaka sayfaya goz gezdirmenizi isterim.

yarin bir hakim dostumun daveti uzerine 3 gunlugune sarkoy'e dogru yola cikacagim, onu da bir yol yazisi haline getirip paylasmak niyetindeyim, en azindan sarkoy'un canakkale rotasini fotograflayip yazi haline getirmek istiyorum. bakalim neler olacak.

fotograflarin orjinal boyutlarina ve web site'larindan aldigim bir kac fotografa suradan ulasilabilir. http://picasaweb.google.com/setstrn/KazdagiDarili

biten yollarin ardindan.

2009-07-15T01:18:00.002+03:00

aralik vererek yola cikinca yolun kendine has dusunce rutinlerini unuttugumu farkettim. yolun kendine has dusunce bicimi oldugunu, hatta insanin yolculuk sirasinda kendine dair yolculugunu da surdurdugunu. yol boyunca dusunceler vardi kafamda, merak ettigim, endiselendigim, dusundugum, hatirlayip keyif aldigim veya uzuldugum.

yol bitti, kafami kurcalayanin karsima cikmasi pek aliskin oldugum bir sey degildir. genellikle kafami kurcaliyor ise ben ulasir, cozumler, oldugu yerde birakir devam ederim. gun boyu kafami kurcalayanin surekli karsima cikmasi yorucu kildi bu sefer yolculugu. ankara'ya ulastigimda bahcelievler'e zor attim kendimi. ankara'daki sabit open office'im olan pompero'ya kostum. bir cay ile gunumu senlendirdim, aklimdan gecenleri kontrol ettim bir bir. hersey yolunda gorunuyordu.

yola ciktim, kafamda dusunceler, kendi dusuncelerimi toplayamaz halde, yol bitti, aklima takilanlar yolunda ama bir terslik var.

yavas yavas hatirlamaya basladim sonrasinda. "bitti" demedigin, surmesine izin verdigin bitislerin eninde sonunda seni yakalayip "bir zamanlar ........" paradoksu yasatacagina dair tezimi. curutememistim, netekim curutmemem de gerekiyormus. ; ) bir seylerin bittigine kanaat getirdigimde soylemem ve geri adim atmamam meshurdur. ne zaman geri adim atsam bir sekilde sorun cikar, basima bir isler gelir. bir projeyi almiyorum dedikten sonra alirsam kesin inconvinial sorunlar cikar. bir insan ile diyalogumu bitirmeye karar verdigim halde bitti diyip kestirip atmadi isem eninde sonunda doner bir salaklik yapar ve kararimi teblig etmeyisim yuzunden kendime kizmama sebep olur. hayatin her alaninda kendime dair kural bu. murphy'de sagolsun cukur kazmaya merakli buyuksehir belediye baskani gibi.. ne zaman kendi yolumda bir seyleri es gecsem hop cukuru konduruveriyor.

iyi oluyor arada kurallari hatirlamak, insanin kendine has, kendi icin koydugu kurallari, hayata dair durusunu belirleyen netliklerini hatirlamasi iyi oluyor. bazen de hatirlatilmasi.

en garip gelen de "war does not determine who is right, only who is left" gibi bir sozu hayat mottosu edinmisken yillardir, boyle hatalari 5-10 yilda bir dahi olsa tekrarliyor olmam.

super bir ankara yolculugu ardindan guzel bir gun bitisi ile noktayalim bu yaziyi da.

ah bu arada unutmadan. bitti.; )

senin ile.., seninle!, sensiz? ah.. bensiz..

2009-07-11T23:59:00.003+03:00

senin ile baslayacak gunlerim varmis eskiden, dedim.

"eyvah" demesine bile firsat vermedim bu sefer..

senin ile biten gunlerin sabahi varmis eskiden,

senin ile baslayan gunlerin ise sensizligi.

sensiz gunlerim oldu sessiz, sessiz gunlerim ise sana dairdi, dedim hizlica.

"neden o zaman" diyebildi kendince, anlam veremez masumlugu ile bakti.

en sevdigim seydi belki de masumlugu, anlam veremediginde bundandi belki de hircinligi.

hircinligin masumlugundandir diye dusunuyorum, masumlugun ise safligindan, diyebildim. (kisik sesle..)

her seni uyurken izledigimde masumlugunu hatirlayip,

uyandiginda safligini gorecegimi dusunup,

kizdiginda hircinlasacagini hatirlayisim bundadir belkide..(diyemedim ama dusundum..)

hatirlar misin? diyebildim konusmanin en can almaya uzak, en namusait noktasinda.

"n'lur dusuncelerini kontrol etmeyi ogren artik.. senin dusunce hizinda, agzindan cikmayan cumlelere cevap vermek cok yoruyor beni", dedi. sitemkar.

isyanin inkarin ise eger dusundugum seylere dair, sitemin tacizdir beni dinlemeyisine, dedim.

bakti yuzume sadece.. gozlerinde bir damla yas vardi artik.

mutsuzlugunun sebebi kendin isen.. diyebildim..

"biliyorum" diyerek kesti.

biliyorsun da niye benden kurtulmaya calisiyorsun o zaman? dedim o gun, az once.

gozlerinde yaslar vardi.

basini omzuma yaslamak istedim. "eger aglayacaksan da benim yanimda.." unutma.. diyebildim..

gozlerimi ovusturdum, ne o vardi, ne ben. fonda bir muzik vardi sadece.

bulutlar geciyordu.. haber var mi diye baktim.. sarkinin sozlerine takildi aklim. "burusuyor hala gelmeyen mektubun avucumda" diyordu.

"bu da benim kafamda!" diyebildim.

votka ictim uzun bir aradan sonra, yudumluyorken dunu, muzu soydum yarinlara inat.

yedim.

[fonda bir muzik vardi]

vmware workstation ve mac os x (ipc osx86) adim adim kurulum

2009-07-05T21:36:00.012+03:00

hersey bir kac gun once test amacli iphone applicaton gelistirmem gerekmesi ile basladi. development platform'un sadece mac os uzerinde calistigini ogrendim once, ardindan macosx 10.5.x uzerinde calistigini. elimin altinda iphone disinda bir apple urunu olmadigindan eski dost vmware'e sarildim.

bir adet vmware workstation 6.5.2 ile aval aval bakinmakta idim, nasil kurarim ederim diye, derken ipc osx86'ya denk geldim, hemen 10.5.6 dvd'sini cektim, ardindan PPF5'e kadar olan patchleri, site'da zaten nasil patchleyeceginiz anlatilmis durumda, hersey cok guzel, kurulumu gerceklestirdim ve heyecanla desktop'i gorecegim derken bekledigim ile kaldim. kurulum sirasinda kurulum yapilacak disk'i secerken dikkatimi ceken bir kac sey olmustu, ben de tarihin tozlu sayfalarinda bir daha kurmam gerekirse not olarak bulunsun diye buraya kucuk capli bir kurulum adimlari listesi koyayim istedim.

1- vmware uzerinde bir vm olusturun, tek cpu, tercihen 1 ekranli ve cozunurlugu sabit, floppy'si olmayan. benim tarafimda su sekilde:

guest os: other -> other

memory: 1024

hdd: 35 gb

cd\dvd: ipc os86 image

network adapter: nat

usb controller: present

sound card: auto detect

display: 1 monitor (1280x1200)

processors: 1

diski olustururken pre allocated tercih etmeniz ve IDE kullanmaniz onemli. (minimumda 6 ila 8 gb oneriyorlar)

2- vm'i olusturduktan sonra ilgili dizine gidip .vmx uzantili file'i bir text editor ile acin;

floppy0.present = "FALSE" oldugundan emin olun

ethernet0.virtualDev = "e1000" satirini ekleyin

guestOS = "darwin" olarak duzenleyin

en sona;

paevm = "TRUE" satirini ekleyin ve kaydedip kapatin.

3- ardindan vm'i boot edin ve bios'a girin(f2)

main ekraninda legacy diskette a'yi disable edin;

advanced ekraninda I/O device configuration kismina girin ve serial port a, serial port b, parallel port, floppy disk controller'i disable edin.

hepsini hallettigimize gore artik boot edebiliriz. cd'den boot edeyim mi sorusuna bir tusa basarak cevap verdikten sonra karsimiza kurulum ekrani gelecek. bir sure gri yuzey uzerindeki tatli isirilmis elmayi gorecegiz ve ardindan secenekler gelmeye baslayacak karsimiza.

dili secerek basliyoruz, pesinden bir hosgeldin ekrani vs, burada onemli olan 1. kisim "select destination" yani diski secmemiz gereken ekran, burada disk goremezseniz menu'de yer alan utilities altinda disk utility'i secin.

sonrasinda sol taraftan virtual diskinizi secin, sagdan erase'i secin, volume format'in "mac os extended (journaled) oldugundan emin olun, erase diyin ve disk yapilandirilsin. ardindan sol ust kosedeki kirmizi yuvarlaga tikayarak burayi kapatin ve kurulum ekranina geri donun.

select destination ekranindan yapilandirmis oldugunuz diski sectikten sonra devam edin, install summary ekranina geleceksiniz. burada "customize" secenegini secin.

acilacak olan ekrandaki seceneklerden;

kernels - > 9.5.0 voodoo kernel

drivers - chipset drivers -> legacyappleintelpiixata

drivers - audio drivers - adxxxx-> ad1980

drivers - usb drivers -> patched usb drivers

drivers - power management - > powermanagement package

fixes and patches -> acpi fix

fixes and patches -> cpus=1 one core fix

fixes and patches -> finder 10.5.5 + keyboard.prefpane

fixes and patches -> seatbelt.kext 10.5.5

fixes and patches - alternate disablers -> intelcpupmdisabler

fixes and patches - ps/2 device support -> ps/2 keyboard fix

fixes and patches - dsdt patches -> patch dsdt

fixes and patches - applesmbios patch -> applesmbios toh

sectikten sonra done diyin ve install edin.

herhangi bir sorun cikartmadan kurulumu tamamladiktan sonra sorunsuz olarak 10.5.7'ye guncelleme yapabildim, stable olarak calismakta.

bugun bir cocugumu kaybettigimi ogrendim..

2009-07-03T18:52:00.004+03:00

yillar oncesi bir firma, turkiye'den bir firma, kendi sektorunun lideri, gorusuyoruz IT direktoru ile, beraber calisalim diyoruz, ben "sifati belli olmayan" bir adam olarak basliyorum calismaya.. konumlandiramiyor IT direktoru beni, 6 ay sonrasinda Turkiye operasyonunun basindayim, 6 ulke ofisi, 3 ulkede warehouse, 19 ulkelik operasyon, tum turkiye operasyonu + call center'in sorumlulugu, buna ek olarak global'in tehnical coordinator'u olarak calismaya devam ediyorum.

girdigim donem en civcivli donem, bilisim alt yapisi oldugu gibi bastan kurulacak, global ofislerin kablolamalarindan system room'lara kadar hersey yeniden duzenlenecek, mobilite vs gibi kavramlar entegre edilecek, hersey cok guzel.. kilometrelerce kablo, 70'e yakin sunucu, yeniden kurulan client'lar, AD, exchange, microsoft'un ciddi kurulumlarindan biri bunyede tum is istasyonlari (1000+ client) microsoft urunleri ile calisiyor, arka tarafta bir kac sun\linux sunucu, vmware ESX sunucular, kalani yine microsoft urunleri.

kurulum, entegrasyon, yeni alt yapinin tasarimi, global entegrasyon derken 19 ayda tum operasyon tamamlaniyor.. bir cocugumuz oldugu icin seviniyorum.. alt yapi sorunsuz islemeye basliyor, call center + help desk tarafindan takip ediyoruz, haftalik sorun sayisi 2000'lerden ~100'lere inmis durumda, sorun yogunlugu store + independent calisan personel tarafinda, demek sirkette isler duzgun. sistem gecisi tamamlandigi icin ic yapida 2\4 SLA uygulamayi tartisiyoruz. sistemi otomatize ederek fail safe mimarileri tartisiyoruz, bir yandan da yapiya bunlari adapte ediyoruz ufak ufak..

ip phone tarafi icin calismalar yapiyoruz ayni donem, tum alt yapi icin cisco ile gorusuluyor, global bir kurulum yapalim diyoruz ve cisco ile anlasiyoruz turkiye tarafinda, cisco urunleri getirip kuracak, beraber gelistirme calismasi yapacagiz, bedelsiz gelen urunler ile sistem calisiyor olacak, cisco bizi referans gostererek diger musterilerine calisan sistem gostermek icin TR headquarter'i kullanacak, guzel gelismeler bunlar. hem firma adina yararli, hem it tarafinda gelistirme\yenilestirme surecleri icin calisan personellerimiz acisindan yararli.

turkcell ile gorusuyoruz, daha 3g yok, turkcell ile store tarafinda kesintisiz alternatif baglanti \ backup gateway tasarimlari tartisiyoruz, nasil bir box tasarlanabilir konusuluyor, yine yenilikler, yine guzel calismalar..

aradan bir kac yil gecmis ben o firma ile yollarimi ayrilali, bugun baktigimda.. darmaduman olmus bir AD mimarisi, yetkilendirmeler karman corman, folder structure namina dogru duzgun bir sey kalmamis, "gunu kurtarmak" adina yapilabilecek hersey yapilmis ve "sistem kurmak\otomatize etmek" adina yapilan tum calismalar cope atilmis.. 1 ESX ile tum aplikasyonlari handle edebilecek iken 5 adet ESX kurulmus, gerekce? ESX cok guzel calisiyor.. peki ama lisans bedelleri? firmaya maliyetler? ihtiyacin olmayan sistemi kurmanin getirecegi ekstra personel kulfeti.. bunlari dusunen yok mu artik aranizda? ilk basta temizlemek adina, bir coplugu temizlemek adina attigimiz tum adimlar gerisin geriye atilmis.. ayni kaos, isletim sistemleri daha guncel artik..

kurdugum, dahil olup yonettigim ve bir yerlere getirdigim, islettigim her sistemi cocugum gibi goruyorum, bir cocugumun dogumunu izlemistim, o zaman ki direktorum tanidigima en sevindigim, beraber calisma olanagi buldugum icin gercekten mutlu oldugum ve hala gorustugum degerli bir insan, beraber konusuyorduk bugun, bir cocugumuzun olumunu gorduk diyebildik, ikimiz de suskunlastik sonra.. ardindan (ikimiz de keske demeyi sevmeyiz hayatin eksik yani oldugundan olsa gerek) keske o zaman firma burokrasiye dayali firma ici yonetimsel diyaloglari yerine ise odaklansa idi ve dogmasini saglayip buyuttugumuz ve adimlarini izledigimiz cocugumuzu birakmak zorunda kalmasa idik dedik..

cocugun dogdugu donemde microsoft turkiye, ibm turkiye ve cisco turkiye bizi basari hikayesi yapmak istiyordu.. bu kadar kisa zamanda bu kadar ciddi bir gecisin, boyle bir guncellemenin bu kadar iyi kotarilmasi, ozverili calisma ve cikan sonucun basarisi yuzunden.. simdi donup baksalar, simdi tekrar o zaman kurdugumuz sisteme, bugunun gozleri ile baksalar ibret hikayesi olarak yazmaya tenezzul ederler mi acaba..

bugun bir cocugumun olum haberini aldim. gercekten icim acidi. umarim yarinlarda bir cocuk dogacagi zaman ayni enerjiyi koruyabilirim sonunda birilerinin oldurecegini bile bile..

nasil(?)sin(..)

2009-07-01T22:28:00.002+03:00

nasilsin diye sorabilmeyi isterken nasil oldugunu dusunmem ile basladi bu sefer..

nasil oldugunu merak edebilmemi garipsememi garipsedim.

usenmeyip nasil oldugunu sormak gecti icimden,

uzun zaman sonra usenmezligime usendim.

neden diye sorabilmeyi istedigim zamanlari hatirladim..

neden oldugunu merak edebilmek olaylarin, makul idi o zaman.

cok sonralari nedenlere ihtiyaci olmadigini farkettim "insan"larin.

uzun zaman sonra nedenleri hatirladim.

huzun ile geceye baktim soyle bir, sevindim sonra gece oldugu icin.

gece olduguna sevindim ve huzunlendim sonra.

sevinirken huzunlenebilmenin karmasasini dusundum.

ne zaman bu kadar dusunmeye basladigimi dusundum. duramadim.

yillar oncesinden bugune, bugunden yillar sonrasina dedim,

sigarami yakip caydan bir yudum aldim yillar oncesinden bugune gelen ile.

bir nefes daha verdim dunyaya, bugunden yillar sonrasina.

ne zaman ve nasil oldugunu dusundum. bulamadim ama buldurdular.

derken (adettendir) gezici bir manav carpti gozume..

seslendim sakince, yaklastim sessizce.

uzandim usulca, bir muz aldim.

muzu yedim, kabuguna bastim..

bitenlerin ardindan..

2009-06-30T21:27:00.008+03:00

her biten iliskinin ardindan bir dusuncedir alir beni.. "peki ya oncekiler" ile baslar genelde. neler yasadigim, hatalarim, neler ogrendigim. yeni tecrubeler, gecen bir miktar sure daha ve yine basa donus. (ki en cok tartistigim konu budur kendimle, aslen bir basa donus olmasina ragmen su anki bilgimiz ile cocuklugumuza donme sansi gibi gelir bana bu basa donus.. deneyim ve tecrube ile harmanlanmis bir surecin ardindan "durumsal" olarak geriye donmek pek de geriye donus sayilmamali.. ileriye yonelik gibi daha cok.)

geceleri sehri izlemek cok uzun yillardir sevdigim, geceyi

solurken izleyebilecegim ve yasadigimi hissettiren nadir olgulardan biridir.. yine sehri izliyorum yekten, yanip sonen isiklara bakiyorum, sehir yasiyor henuz ve yasayan sehir icerisinde gece ile basbasa kalmak mumkun gozukmuyor.. aklimda iliskiler, gece ile basbasa kalabilmeyi bekler halde.

anlatilan bir sey vardi vakti zamaninda buyuklerimden biri tarafindan.. "yasanan her ne olursa olsun tesekkur etmeyi bil" demisti. yasanan anlara, paylasilan anilara, acisi ve tatlisi ile ogrettiklerine karsilik tesekkur etmeyi bil. her biri tecrubedir ve bedel bicemezsin tecrubeye, tesekkur etmeyi bil. sessizce yutkunarak dinlemistim, simdi sessizce yutkunarak tesekkur ediyorum bitislerde elimden geldigince..

uzunca bir sureyi yalniz gecirdikten sonra "biz" olabilmek kavraminin uzakligindan midir, hayata karsi durusun ve hayatin getirdikleri sayesinde "birey olma" algisinin "tek" olma algisi ile ortusmesinden midir bilmiyorum ama daha da cok tesekkur ederim gibi gozukuyor.

son olarak neden bitenlerin ardindan diyoruz.. cevap: [tini] (yedikaranfil uzun yillar gecse de tek kisilik yolculuklarimin yol arkadasidir hala, uzun sure de oyle olmaya devam edecek gibi gozukuyor.)

mr. past perfect tense

2009-06-27T14:50:00.004+03:00

yillar icerisinde ogrendigim bir diger sey belki de, ogrenmekten keyif almadigim, ogrenirken gercekten canimi yakan.. kendi gecmisi ile yuzlesememis; kendi gecmisi ile barismamis insanlarin ikili iliskiler sirasinda (bu dostluk, arkadaslik olabilecegi gibi sevgililik de oluyor bazi bazi) sizin gecmisinizi sahiplenmeleri, sonrasinda sorgulamalari hatta hesabini sormalarina kadar gidebiliyor.

kendi yasanmisliklarim icerisinde "bitti" dedigim seyleri bitirebilmem, "geride kaldi\mazi oldu" dedigim seyleri gecmisimde

birakabilmem hep hosuma gitmistir. gecmiste kalan bir seyi de "tarih yasandigi zamanin kosullari ile degerlendirilir" sozu aklimdan cikmamak sarti ile, bakis acima bu sozu de dahil ederek degerlendiririm eger cok gerekirse.

bir cok insanin kendi gecmislerine dair kabullenememisliklerini alip hayatiniza dayatmasi ile yasadiginiz zaman karmasasi bir yana, geride birakmayi "tercih ederek\uygun gorerek" geride biraktiginiz ve adini "gecmis" koydugunuz anilarin; ana vakif olmayanlar tarafindan degerlendirmeye alinmasi ve yorum yapilabilir addedilmesi\yargilanabilir addedilmesi cok buyuk bir acimasizlik, had bilmezlik ve saygisizlik gibi gozukuyor bana..

sonuc? zamana hukmetmeyi bilen her tanrinin sectigi yalnizlik ile yola devam. gecmisten alinan dersler, zaman zaman yasanan ic hesaplasmalar ve ogrenilmislikler ile yogurulmus tecrubelerle kainata goz gezdiris.

tabii ki tek basina..