Worancha ወራንቻ

ሀዋሳ ይገባታል! የስፖርት ካፒታሏ ስታዲየም መቼ ይጠናቀቃል? 'ቲም መሳይ' ምላሽ ይኖራቸው ይሁን?

2026-10-19T13:23:38.755-07:00

ሀዋሳ በኢትዮጵያ የስፖርት ታሪክ ውስጥ ልዩ ስፍራ ያላት ከተማ ናት። በተለይም በእግር ኳስ ዘርፍ ያላት ታሪክ፣ የውድድር ባህልና የስፖርት ፍቅር ሀዋሳን ከኢትዮጵያ ዋነኛ የስፖርት ማዕከላት አንዷ ያደርጋታል። በከተማዋ የሚገኙና በኢትዮጵያ ፕሪሚየር ሊግ የሚወዳደሩ ክለቦች፣ እንዲሁም በየአመቱ ከሲዳማ ክልል የሚመጡ በሀገር አቀፍ ደረጃ የሚሳተፉ ቡድኖች፣ የከተማዋን የስፖርት አቅምና የእግር ኳስ ተሰጥኦ በግልጽ ያሳያሉ።

ነገር ግን ይህን ያህል የስፖርት አቅምና ታሪክ ያላት ከተማ እስካሁን ድረስ የሚገባትን ደረጃ ያለው መሠረተ ልማት አላገኘችም። ሀዋሳ ዓለም አቀፍ ስታዲየም ግንባታ ከተጀመረ ከሃያ ዓመታት በላይ ቢያልፉም፣ እስካሁን ሙሉ በሙሉ አልተጠናቀቀም። እንደተገለጸው ግንባታው ከ80 በመቶ በላይ ተጠናቋል ቢባልም፣ የመጨረሻ ሥራዎች መጓተት ስታዲየሙ ለታሰበለት ዓላማ እንዳይውል አድርጎታል። ለስታዲየሙ ማጠናቀቂያ ዓላማ ሎተሪ ተካሂዶ ገንዘብ መሰብሰቡም ይታወሳል። ስለዚህ የተሰበሰበው ገንዘብ የት እንደደረሰ፣ ምን ያህል ለግንባታው እንደዋለና ቀሪው ሥራ መቼ እንደሚጠናቀቅ ግልጽ ማብራሪያ ለሕዝቡ ሳይሰጥ ሁሉ ቀርቷል።

የሀዋሳ ዓለም አቀፍ ስታዲየም ግንባታ መጓተት የአንድ ሕንፃ ግንባታ መዘግየት ብቻ አይደለም። ይህ የስፖርት ተሰጥኦን የማሳደግ፣ የወጣቶችን የሥራና የሙያ ዕድል የማስፋፋት፣ የከተማዋን ኢኮኖሚ የማነቃቃትና የሀገርን ዓለም አቀፍ የስፖርት ተሳትፎ የማጠናከር ዕድል ላለፉት 20 አመታት በአግባቡ ለመጠቀም እንዳይቻል አድርጓል።

ስታዲየም ማጠናቀቅ ማለት የኮንክሪት ሥራን መጨረስ ብቻ ሳይሆን ለሕዝብ፣ ለወጣቶች፣ ለንግድና ለሀገር የሚያገለግል ዘላቂ ሀብት መፍጠር ማለት መሆኑን ሁሉም ልብ ልለው ይገባል!

የሀዋሳ ዓለም አቀፍ ስታዲየም ሲጠናቀቅና በአግባቡ ሥራ ላይ ሲውል፣ ከእግር ኳስ ውድድሮች በላይ ብዙ ጥቅሞችን ሊያመጣ ይችላል፤ ከእነዚህ ጥቅሞቹ መካከል የሚከተቱትንን መጥቀስ አስፋላጊ ነው።

1. የወጣቶችን ተሰጥኦ ለማሳደግ። በሲዳማ እና በአጎራባች ክልሎች ያሉ ወጣቶች በዘመናዊ የስፖርት መሠረተ ልማት ውስጥ የመለማመድና የመወዳደር ዕድል ያገኛሉ። ይህም በስፖርት የሙያ እድገትን ከማበረታታት በተጨማሪ ወጣቶች ችሎታቸውን ወደ ተግባር እንዲቀይሩ ያግዛል።

2. ሥራ ዕድል ለመፍጠር። በስታዲየሙ ዙሪያ የሆቴል፣ የምግብ ቤት፣ የመጓጓዣ፣ የንግድ፣ የደህንነትና የቱሪዝም አገልግሎቶች እንቅስቃሴ ሊጨምር ይችላል። ይህ ለወጣቶችና ለአነስተኛ ነጋዴዎች አዳዲስ የገቢ ምንጮችን ይፈጥራል።

3. ቱሪዝምንና የከተማዋን ገቢ ለማሳደግ። ሀዋሳ ያላትን የተፈጥሮ ውበት፣ የሐይቅ ቱሪዝምና የስፖርት አቅም በአንድነት ማቅረብ ከተማዋን ለአገር ውስጥና ለውጭ ጎብኚዎች የበለጠ ማራኪ ያደርጋታል።

4. የከተማዋን የስፖርት ካፒታልነት በተግባር ለማረጋገጥ። የስፖርት ካፒታል መባል በታሪክና በስም ብቻ አይረጋገጥም። ዘመናዊ ስታዲየም፣ የልምምድ ሜዳዎች፣ የስፖርት ማሠልጠኛ ማዕከላትና ተደራሽ የስፖርት አገልግሎቶች ያስፈልጋሉ። ስታዲየሙ መጠናቀቁ ይህንን አቅም ለማጠናከር ወሳኝ መሠረት ይሆናል።

በዚህ ሁሉ ላይ ሌላ ታላቅ ዕድል ተጨምሯል። ኢትዮጵያ የአፍሪካ ዋንጫን (African Cup of Nations — AFCON) ለማስተናገድ የምታደርገው ጥረት የስፖርት መሠረተ ልማቷን ለማሻሻል እንደ ታላቅ ዕድል መታየት አለበት። ኢትዮጵያ የውድድሩን የማስተናገድ መብት ካገኘች፣ ሀዋሳም በሚያስፈልጉት መስፈርቶች መሠረት ተዘጋጅታ ከአስተናጋጅ ከተሞች አንዷ ለመሆን መዘጋጀት ይገባታል። ይህ ግን በስታዲየሙ ግንባታ መጠናቀቅ ብቻ አይወሰንም፤ የCAF መስፈርቶችን የሚያሟሉ የውድድር ሜዳዎች፣ የልምምድ ሜዳዎች፣ የተጫዋቾችና የዳኞች አገልግሎቶች፣ ደህንነት፣ መጓጓዣ፣ ማረፊያና ሌሎች ተያያዥ መሠረተ ልማቶችም ያስፈልጋሉ።

ሀዋሳ ለAFCON ማስተናገድ ብቁ ከሆነች፣ ውድድሩ የከተማዋን ስም ከሀገር ድንበር በላይ ለማስተዋወቅ፣ የቱሪዝም ፍሰትን ለማሳደግ፣ ኢንቨስትመንትን ለመሳብና አዳዲስ የሥራ ዕድሎችን ለመፍጠር ያግዛል። ከውድድሩ በኋላም የስታዲየሙ ጥቅም አያበቃም። ለሀገር አቀፍ ውድድሮች፣ ለክለቦች፣ ለብሔራዊ ቡድኖች፣ ለስፖርት ሥልጠናዎችና ለሌሎች ትላልቅ ዝግጅቶች ለረጅም ጊዜ ሊያገለግል እንደምችል መገመት አያቅትም።

ከዚህ አንጻር፣ የሀዋሳ ዓለም አቀፍ ስታዲየም ግንባታ ለክልሉ መንግሥት ቅድሚያ ከሚሰጣቸው የልማት ጉዳዮች አንዱ መሆን አለበት። ስታዲየሙ ሙሉ በሙሉ ሳይጠናቀቅ ለተለያዩ ስብሰባዎችና ዝግጅቶች መጠቀሙ ግንባታውን የማጠናቀቅ አስፈላጊነት አይቀንሰውም። የስታዲየሙ ዋና ዓላማ ለስፖርትና ለሕዝብ ዘላቂ ጥቅም ማበርከት ነው።

ስለዚህ መንግሥት ግልጽ የሆነ የማጠናቀቂያ ዕቅድ ማውጣት፣ ቀሪ ሥራዎችንና የሚያስፈልገውን በጀት ማሳወቅ፣ የግንባታውን ሂደት በየደረጃው ለሕዝብ ማቅረብና የተመደበው ገንዘብ ለታለመለት ዓላማ መዋሉን ማረጋገጥ ይገባዋል። በተለይም በሎተሪና በሌሎች የሕዝብ አስተዋጽኦዎች የተሰበሰበው ገንዘብ አጠቃቀም ላይ ግልጽነትና ተጠያቂነት መኖር አለበት።

በተጨማሪም የስታዲየሙ ማጠናቀቂያ ሥራ የአንድ መንግሥት ወይም የአንድ የፖለቲካ አመራር ጉዳይ ብቻ መሆን የለበትም። የሀዋሳና የሲዳማ ሕዝብ፣ የስፖርት ባለሙያዎች፣ የግሉ ዘርፍ፣ የሲዳማ ተወላጆችና የቀድሞ ተጫዋቾች በግልጽና በተቀናጀ ሂደት የሚሳተፉበት አጋርነት መፍጠር ይቻላል። የሕዝብ ተሳትፎ የመንግሥትን ኃላፊነት ለመተካት ሳይሆን፣ ሥራው በግልጽነት፣ በተጠያቂነትና በተሻለ ቅንጅት እንዲፈጸም ለማገዝ መሆን አለበት።

እናም፤ ሀዋሳ በስፖርት ያላት ታሪክና አቅም ብዙ ነው። የሚጎድላት የስፖርት ፍቅር ወይም የተሰጥኦ እጥረት ሳይሆን፣ ይህን አቅም ወደ ዘላቂ ውጤት የሚቀይር የመሠረተ ልማትና የአመራር ቁርጠኝነት ነው። የሀዋሳ ዓለም አቀፍ ስታዲየም ማጠናቀቅ ለከተማዋ ክብር፣ ለሲዳማ ወጣቶች ዕድል፣ ለክልሉ ኢኮኖሚ እንቅስቃሴና ለኢትዮጵያ ዓለም አቀፍ የስፖርት ተሳትፎ ጠቃሚ ነው።

የAFCON ዕድል ይኖርም አይኖርም፣ ስታዲየሙን ማጠናቀቅ በራሱ የሚገባው ቅድሚያ ሊሰጠው የሚገባ የልማት ጉዳይ ነው። የAFCON ዕድል ግን ለስራው ተጨማሪ አስቸኳይነትና ስትራቴጂያዊ ጠቀሜታ ይሰጠዋል።

ሀዋሳ የስፖርት ካፒታል ከተማ ከሆነች፣ የሚገባት ዓለም አቀፍ ስታዲየም ሊኖራት ይገባል። የስታዲየሙ ግንባታ ከሃያ ዓመታት በላይ መጓተቱ መቆም አለበት፤ ቀሪው ሥራ በግልጽ የጊዜ ሰሌዳ፣ በበቂ በጀትና በተጠያቂ አሠራር በአፋጣኝ መጠናቀቅ አለበት። ይህ የሀዋሳ ብቻ ጥያቄ ሳይሆን፣ የስፖርትን አቅም ወደ ልማት መቀየር የሚፈልግ የሲዳማና የኢትዮጵያ የጋራ ጥያቄ ነው!!

ይቅርታ መጠየቅ ተጠያቂነትን ያስቀራልን

2026-10-14T07:53:57.853-07:00

በእርግጥ፣ በሲዳማ ውስጥ ባለፉት ሰባት ዓመታት ትልቅ የፖለቲካና የማኅበራዊ ለውጥ ተከስቷል። በዚህ የሰባት ዓመት የቀድሞ አመራር ዘመን የተነሱ የሥራ ዕድል፣ የፍትሕ፣ የተሳትፎና የዲሞክራሲ ጥያቄዎች በቂ ምላሽ አግኝተዋል ወይስ አላገኙም የሚለው እንደየአተያዩ ሊለያይ ይችላል። ነገር ግን ሁሉም የክልሉ ነዋሪዎች ሊስማሙበት የሚችሉት አንድ ጉዳይ ቢኖር፣ ከመልካም አስተዳደር አንፃር የታዩ እና የክልሉን የዲሞክራሲያዊ እድገት ያደናቀፉ አሰራሮች፣ ሕዝባዊ ጥያቄዎችን የማፈን፣ የመናቅ እና አሳንሶ የማየት አባዜ የአመራሩ ባህል ሆኖ መቆየቱ ነው። በዚህም ሕዝቡ ቅሬታውን በተለያዩ መንገዶች ሲገልጽ ቆይቷል፤ ሰሚ ባያገኝም።

በዚህ አውድ፣ እኚህ የቀድሞ አመራር ሥልጣናቸውን ሲለቁ ከሕዝብ ይቅርታ መጠየቃቸው በራሱ አንድ አዎንታዊ የሞራል እርምጃ ሊሆን ይችላል። ግን ይቅርታ መጠየቅ ተጠያቂነትን አያስቀርም። በተቃራኒው፣ እውነተኛ ይቅርታ ወደ ተጠያቂነት የሚወስድ መነሻ መንገድ መሆን አለበት።
ይቅርታ እና ተጠያቂነት አንድ ነገር አይደሉም። ይቅርታ ጸጸትን መግለጽ ሲሆን፣ ተጠያቂነት ግን ምን እንደተፈጠረ፣ ለምን እንደተፈጠረ እና የማን ኃላፊነት እንደነበረ በማስረጃ መመርመር ነው። ሕግ የተጣሰበት ጉዳይ ካለም፣ ይቅርታ የሕግን ሂደት ሊተካ አይችልም። ተጠያቂነት ማለት በቀል ሳይሆን፣ እውነትን መፈለግና ፍትሕን ማረጋገጥ ነው።

በሲዳማ ውስጥ የወጣቶች ድምፅ እና ጥያቄ በተለይ ትኩረት ይፈልጋል። ወጣቶች በማኅበራዊ ሚዲያ ጥያቄና ቅሬታቸውን መግለጻቸው ችግርን በራሱ አይፈታም፤ ነገር ግን ድምፃቸውን የማሰማት አንዱ መንገድ ነው። እኚ አመራሪ፣ በአመራር ጊዜያቸው ወጣቶች በፌስቡክ ላይ የሚጽፉትን ጥያቄና ቅሬታ “ምንም ነገር አያመጣም” በሚል አመለካከት መመልከታቸው፣ እና ዛሬ ይቅርታ ከመጠየቅ ጋር ሲታይ፣ የሕዝብ ድምፅን መስማትና ተቃውሞን መቀበል በአመራር ውስጥ ምን ቦታ ነበረው? የሚለውን ጥያቄ ያስነሳል።

እዚህ ላይ ጉዳዩን ወደ የግል ክስ መቀየር አያስፈልግም። ዋናው ጉዳይ የአንድ ግለሰብ ስም ሳይሆን፣ በሰባት ዓመታት የአመራር ዘመን የነበረውን አሰራር፣ ውሳኔና ለሕዝብ ጥያቄ የተሰጠውን ምላሽ በተጨባጭ መመርመር ነው። ማን ምን አደረገ? ምን ሊደረግ ይችል ነበር? የተፈጠሩ ችግሮችስ ለምን ተፈጠሩ? እነዚህ ጥያቄዎች ከቁጣ ይልቅ ለሲዳማ የተሻለ የፖለቲካ ባህል ለመገንባት የሚያግዙ ናቸው።

ወጣም ወረደም፣ ይቅርታ ሊያስታርቅ ይችላል፤ ግን ተጠያቂነትን ሊያስቀር አይችልም። ሲዳማ የሚፈልገው ያለፈውን መርሳት ሳይሆን፣ ካለፈው በመማር የተሻለ አመራርና የተሻለ የሕዝባዊ ግንኙነት መገንባት ነው። ይቅርታ የመጀመሪያው ደረጃ ከሆነ፣ እውነት፣ ፍትሕ እና ተጠያቂነት ደግሞ የሂደቱ ቀጣይ ደረጃዎች መሆን አለባቸው። እናንተስ ምን ትላላችሁ?

ሲዳማ ብርቅዬ ልጆቿን ለልማትና ለመልካም አስተዳደር ግንባታ የምትጠራበት ጊዜ አሁን ነው!!

2026-10-14T07:51:21.508-07:00

የሲዳማ ክልል ፕሬዚዳንት ዶክተር መሳይ፣ በክልሉ የሚታየውን የኢኮኖሚ ስብራት ለመጠገንና የልማት ሂደቱን ለማፋጠን ከሲዳማ ዲያስፖራና ምሁራን ጋር በትብብር ለመሥራት መዘጋጀታቸው አበረታች እርምጃ ነው።

እንግዲህ ይህንን መልካም ፍላጎት በተግባር የሚገለጽ ለማድረግ ጊዜ ሳያጠፉ ሁሉንም የሲዳማ ብርቅዬ ልጆች የሚያሳትፍ ግልጽና ዘላቂ የትብብር መድረክ መፍጠር ያስፈልጋል። ሲዳማን በኢኮኖሚ ዕድገት፣ በመልካም አስተዳደርና በማኅበራዊ ልማት በአገሪቱ አርአያ የሆነ ክልል ለማድረግ የልጆቿ ዕውቀት፣ ልምድ፣ ሀብትና የፈጠራ አቅም ወሳኝ ናቸው።

ስለዚህ የክልሉ መንግሥት በኢኮኖሚ፣ በፖለቲካ፣ በትምህርት፣ በቴክኖሎጂና በማኅበራዊ ዘርፎች የተካኑ የሲዳማ ምሁራንንና ባለሙያዎችን በማሰባሰብ ዕውቀታቸውንና ልምዳቸውን ለክልሉ ዕድገት እንዲያውሉ ጥሪ ማቅረብ አለበት። ይህ ጥሪ በቃላት ብቻ ሳይወሰን፣ በግልጽ የተግባር ዕቅድ፣ በተጨባጭ የትብብር መዋቅርና በተጠያቂነት ሊደገፍ ይገባል።

ሲዳማ በብርቅዬ ልጆቿ ዕውቀትና ትብብር የምትገነባበት፣ በልማትና በመልካም አስተዳደር ለሌሎች ክልሎች አርአያ የምትሆንበት ጊዜ አሁን ነው!!

የሲዳማ ሕዝብ በኢትዮጵያ ብሔራዊ ፖለቲካ ውስጥ ያለው ውክልናና ተጽዕኖ እንደት ይታያል?

2026-10-14T07:45:12.689-07:00

በመጀመሪያ፣ በቅርቡ ሲዳማን በመወከል በፌዴራል መንግሥት ከፍተኛ ኃላፊነት ለተሰጣችሁ ሁሉ እንኳን ደስ አላችሁ ማለት እፈልጋለሁ። በተሰጣችሁ ኃላፊነት ውስጥ ለሕዝባችሁም ሆነ ለሀገራችሁ የሚጠቅሙ ሥራዎችን እንደምትሠሩና በሥራችሁም መልካም አሻራ እንደምታኖሩ ተስፋ አደርጋለሁ።

የቅርብ ጊዜውን ሹመት ተከትሎ፣ የተሾሙት ሰዎች ማንነት፣ የፖለቲካ ታሪክና በሲዳማ ክልል በነበሩባቸው የኃላፊነት ዘመናት የሠሯቸው ሥራዎች ሲወደሱም ሲተቹም እያየሁ ነው። ይህ የሚጠበቅ ነው፤ ማንኛውም የሕዝብ ኃላፊ በሥራው ሊመዘን ይገባል ባይ ነኝ።

እኔ ግን ዛሬ ማን መሾሙን ወይም ማን መሾም እንደነበረበት ለመከራከር አይደለም የምጽፈው። ከዚህ የበለጠ ሰፊ የሆነ አንድ ጥያቄ አለኝ፦ ይህም የሲዳማ ሕዝብ በኢትዮጵያ ብሔራዊና ፌዴራላዊ ፖለቲካ ውስጥ ምን ያህል ውክልናና ተጽዕኖ አለው የሚለው ነው።

ይህ ጥያቄ ስለ አንድ ሰው ወይም ስለ አንድ ሹመት ብቻ አይደለም። ስለ ሲዳማ ሕዝብ ያለፈውን የፖለቲካ ተሳትፎ፣ ያለበትን የአሁኑን ሁኔታና ወደፊት ሊኖረው የሚገባውን ቦታ በጥልቀት እንድናስብ የሚጋብዝ ጉዳይ ነው።

ሲዳማ በሕዝብ ብዛቱ፣ በታሪኩ፣ በባህሉና በሀገሪቱ ማኅበራዊና ኢኮኖሚያዊ ሕይወት ላይ ባለው አስተዋጽኦ ጉልህ ቦታ ያለው ሕዝብ ነው። ይሁን እንጂ ይህ አስተዋጽኦ በሀገራዊ ፖለቲካ ውስጥ ወደ ተመጣጣኝ ውክልናና ተጨባጭ ተጽዕኖ ተቀይሯል ወይ የሚለው ጥያቄ አሁንም በቁም ነገር መመለስ ያለበት ይመስለኛል።

እዚህ ላይ አንድ ነገር ማብራራት እፈልጋለሁ። ዋናው ጉዳይ ስንት የሲዳማ ተወላጆች በፌዴራል መንግሥት ውስጥ ከፍተኛ ሹመት ይዘዋል የሚለው ብቻ አይደለም። ዋናው ጥያቄ፣ እነዚህ ውክልናዎች በሀገራዊ ፖሊሲዎች፣ በፌዴራል በጀት ድልድል፣ በልማት ዕቅዶችና በወሳኝ የፖለቲካ ውሳኔዎች ላይ ምን ያህል ተጨባጭ ተጽዕኖ ማሳደር ችለዋል የሚለው ነው።

የሲዳማ ሕዝብ ፍላጎትና ጥያቄዎች በብሔራዊ አጀንዳ ውስጥ በተገቢው ሁኔታ ይንጸባረቃሉ፤ ¿ለዚህም በብቃት የሚሟገቱና የሕዝቡን ፍላጎት ወደ ተጨባጭ ውሳኔ ማሸጋገር የሚችሉ ተወካዮች አሉን ወይ? እነዚህ ናቸው ልንጠይቃቸው የሚገቡ ጥያቄዎች።

ሲዳማ ወደ ኢትዮጵያ ማዕከላዊ መንግሥት አስተዳደር ከተካተተበት ዘመን ጀምሮ ያለውን የፖለቲካ ታሪክ ስንመለከት፣ የሲዳማ ተወላጆች በሙሉ ሚኒስትርነት ደረጃ ያላቸው ውክልና እጅግ ውስን እንደሆነ የታርክ መዛግብት ያሳያሉ።

እንደ እኔ ያለኝ ግንዛቤ፣ ዶ/ር ፍጹም ከየረዳት ፕሮፌሰር ሀርቃ ሐሮዬ እና ሽፈራው ሽጉጤ በተሟላ ሚኒስትርነት ደረጃ ከተጠቀሱት የሲዳማ ተወላጅ ኃላፊዎች መካከል ይጠቀሳሉ። ይህም፣ በዚህ ያህል ረጅም የፖለቲካ ታሪክ ውስጥ የተሟላ ሚኒስትርነት ደረጃ የደረሱ የሲዳማ ተወላጆች ቁጥር እጅግ ውስን መሆኑ ያሳያል።

በተለይም ከተጠቀሱት ሰዎች መካከል ሁለቱ በቅርብ ዓመታት ውስጥ ወደዚህ ደረጃ መድረሳቸው ሲዳማ ክልላዊ መንግሥት ከሆነ በኋላ የተፈጠሩ አዳዲስ ዕድሎችን እንድናስብ ያደርጋል። ይህ የክልልነት ሁኔታ ለሲዳማ የፖለቲካ ውክልና አዳዲስ በሮችን ከፍቷል ማለት ይቻላል። ግን እነዚህ ዕድሎች ወደ ዘላቂ ተጽዕኖ ተቀይረዋል ወይ? የሚለው ጥያቄ አሁንም አለ።

እዚህ ላይ ልብ ማለት ያለብን ነገር፣ ቁጥር ብቻውን የሕዝብን የፖለቲካ ተጽዕኖ አይወስንም። አንድ ሰው ከፍተኛ የመንግሥት ሹመት ቢይዝም፣ የሚወክለው ማኅበረሰብ ፍላጎት በፖሊሲና በውሳኔ ውስጥ ካልተንጸባረቀ፣ የውክልናው ውጤት ምን ያህል ነው ብለን መጠየቅ ያስፈልጋል።

ይህ ጥያቄ በተሾሙት ሰዎች ላይ የግል ትችት ለማቅረብ ሳይሆን፣ በአጠቃላይ ስለ ውክልና ትርጉምና ውጤት ለማሰብ ነው። አንድ ተወካይ የሕዝቡን ፍላጎት ለማስጠበቅ ያለው አቅም ምን ያህል ነው? በፓርቲው ውሳኔዎችና በሕዝቡ ጥቅም መካከል ግጭት ቢፈጠር ምን ያህል የመደራደር አቅም አለው? እነዚህም ከውክልና ጋር በቀጥታ የተያያዙ ጥያቄዎች ናቸው።

የሲዳማ ሕዝብ በሀገራዊ ፖለቲካ ውስጥ ያለው ተጽዕኖ ውስን ከሆነ፣ ምክንያቱን በአንድ አቅጣጫ ብቻ መፈለግ አይገባም። ታሪካዊ ሁኔታዎችን፣ በብሔራዊ ፓርቲዎች ውስጥ ያለውን የኃይል ሚዛን፣ የፖለቲካ ግንኙነቶችንና አውታረ መረቦችን እንዲሁም የሲዳማ ምሁራንና ባለሙያዎች የትብብር ደረጃን በጋራ መመርመር ያስፈልጋል።

እውነቱን ለመናገር፣ የሲዳማ ተወላጆች በተለያዩ ተቋማት ውስጥ በግል ብቃታቸው የሚሠሩና አስተዋጽኦ የሚያደርጉ ቢሆንም፣ ይህንን የግል ብቃት ወደ የጋራ ጥቅም የሚቀይር ዘላቂ ትብብር ለመፍጠር ብዙ የሚቀር ሥራ አለ።

እንደ ሕዝብና እንደ ክልል የረጅም ጊዜ የፖለቲካና የልማት ስትራቴጂ ሳናዘጋጅ፣ የጋራ ጥያቄዎቻችንን በጥናትና በማስረጃ ሳናቀርብ፣ እያንዳንዳችን በየግላችን የምናገኘው ስኬት ብቻውን የሕዝቡን አጠቃላይ ተጽዕኖ ሊያጠናክር አይችልም።

በተጨማሪም፣ ለግል ጥቅም፣ ለቡድን ወይም ለአካባቢያዊ ተዛምዶ ከልክ በላይ ትኩረት ሰጥተን የጋራ ጥቅማችንን ካስቀደምን፣ በብሔራዊ ደረጃ ያለንን ድምፅ ራሳችን እናዳክመዋለን። ይህንን በግልጽ መናገር የራስን ሕዝብ መተቸት ሳይሆን፣ የተሻለ የጋራ የወደፊት ጉዞ ለመገንባት የሚያስፈልግ ራስን መመርመር ነው።

እናም በብሔራዊ ፖለቲካ ውስጥ ተጽዕኖ ለማሳደር በመንግሥት ውስጥ ሹመት መያዝ ብቻ አያስፈልግም። የሚያስፈልገው በዕውቀት፣ በማስረጃ፣ በብቃትና በተደራጀ ትብብር ላይ የተመሠረተ ሥራ ነው።

የሲዳማ ምሁራን፣ ባለሙያዎች፣ ተመራማሪዎች፣ የፖለቲካ አመራሮችና የሲቪል ማኅበራት በጋራ በመሥራት፣ የክልሉን ዋና ዋና ፍላጎቶች መለየትና በብሔራዊ ደረጃ ሊቀርቡ የሚችሉ የፖሊሲ አማራጮችን ማዘጋጀት አለባቸው።

ለምሳሌ፣ በትምህርት፣ በሥራ ዕድል ፈጠራ፣ በጤና፣ በመሠረተ ልማትና በኢኮኖሚ ልማት ዙሪያ የሚደረጉ ጥናቶች የሲዳማን ተጨባጭ ፍላጎቶች በግልጽ ሊያሳዩ ይችላሉ። እነዚህን ጥናቶች ወደ ብሔራዊ ውይይት ማምጣት፣ ከሌሎች ክልሎችና ማኅበረሰቦች ጋር በጋራ ጥቅም ላይ የተመሠረተ ትብብር መፍጠርም አስፈላጊ ነው።

በክልል ደረጃ የሚከናወኑ የፖለቲካና የልማት ሥራዎችን በጥናትና በማስረጃ መመርመር፣ ከተሳኩ ተግባራት ልምድ መቅሰም፣ ያልተሳኩትንም በግልጽነት መገምገም ያስፈልጋል። ይህ ልምድ በብሔራዊ ደረጃ የተሻሉ የፖሊሲ ሐሳቦችን ለማቅረብና የሲዳማን ድምፅ ይበልጥ ውጤታማ ለማድረግ ይረዳል።

ይህ ሥራ በጊዜያዊ የፖለቲካ ሁኔታዎች ወይም በግለሰቦች ተነሳሽነት ብቻ ላይ መመሥረት የለበትም። በዘላቂ ዕቅድ፣ በጋራ ራዕይ፣ በተቋማዊ ትብብርና በሀገራዊ ኃላፊነት ላይ መመሥረት አለበት።

የሲዳማ ጥቅምን ማስጠበቅ ማለት ከሌሎች ማኅበረሰቦች ጋር መጋጨት ማለት አይደለም። ይልቁንም የሲዳማን ፍላጎት ከሌሎች ሕዝቦች የጋራ ጥቅምና ከሀገሪቱ ሰፊ የልማት ፍላጎት ጋር አገናኝቶ ማቅረብ ነው። ይህ አካሄድ የሲዳማን ድምፅ ከማጠናከሩም በላይ ለሀገራዊ አንድነትና ለዴሞክራሲያዊ ውሳኔ አሰጣጥ አዎንታዊ አስተዋጽኦ ያደርጋል።

ሲዳማ ክልል መሆኑ በራሱ ትልቅ የፖለቲካ ለውጥ ነው። ይህ ደረጃ የክልሉን ራስን በራስ የማስተዳደር አቅም የሚያጠናክርና በብሔራዊ ፖለቲካ ውስጥ የበለጠ ተሳትፎ ለማድረግ ዕድል የሚፈጥር ነው።

ነገር ግን ክልል መሆን ብቻውን የሕዝቡን የፖለቲካ ተጽዕኖ አያረጋግጥም። ይህንን ዕድል እንዴት እንጠቀምበታለን፤ የክልሉን ተቋማት ለሕዝቡ ጥቅም እንዴት እናጠናክራለን፤ ከክልላዊ የፖለቲካ ተሳትፎ ወደ ብሔራዊ ውሳኔ ሰጪነት እንዴት እንሸጋገራለን የሚሉ ጥያቄዎችን መመለስ የግድ ይላል።

እነዚህ የክልሉ መንግሥት፣ የሲዳማ ምሁራን፣ የፖለቲካ አመራሮችና መላው ማኅበረሰብ በጋራ ሊያስቡባቸው የሚገቡ ጉዳዮች ናቸው።

ወጣም ወረደም፤ ለእኔ ዋናው ጥያቄ ስንት የሲዳማ ተወላጆች ሚኒስትር ወይም ከፍተኛ ኃላፊ ሆነዋል የሚለው ብቻ አይደለም። ዋናው ጥያቄ፣ የሲዳማ ሕዝብ ድምፅ በብሔራዊ ፖለቲካ ውስጥ ምን ያህል ይደመጣል፤ የሕዝቡ ጥያቄዎች በውሳኔዎች ውስጥ ምን ያህል ይንጸባረቃሉ፤ በሀገሪቱ አቅጣጫ ላይስ ምን ያህል ተጽዕኖ ማሳደር እንችላለን፤ የሚለው ነው።

የሹመት ብዛት ከተጨባጭ ውጤት ጋር ካልተያያዘ፣ የሕዝብን በብሔራዊ ፖለቲካ ውስጥ ያለውን ቦታ በትክክል ሊያሳይ አይችልም። የሚያስፈልገው የሲዳማ ሰዎች በተለያዩ የኃላፊነት ቦታዎች እንዲሾሙ ብቻ ሳይሆን፣ የሲዳማ ሕዝብ ጥያቄዎችና ፍላጎቶች በሀገራዊ ፖሊሲዎችና ውሳኔዎች ውስጥ ተገቢውን ቦታ እንዲያገኙ መሥራት ነው።

ስለዚህ የሲዳማን ቦታ በብሔራዊ ፖለቲካ ውስጥ በታሪካዊ ማስረጃ መመርመር፣ የውክልናና የተጽዕኖ ክፍተቶችን መለየትና ለእነዚህ ክፍተቶች የሚሆኑ መፍትሔዎችን በጋራ መቅረጽ ያስፈልጋል። ይህ ለአዲሱ የክልሉ መንግሥት ብቻ ሳይሆን፣ ለሲዳማ ምሁራን፣ ለባለሙያዎች፣ ለፖለቲካ አመራሮችና ለመላው ሕዝብ የሚመለከት የጋራ ኃላፊነት ነው።

እናንተስ ምን ትላላችሁ? ሲዳማ ክልል ከሆነ በኋላ በብሔራዊ ፖለቲካ ውስጥ ያለው ውክልናና ተጽዕኖ በተጨባጭ ጨምሯል ብላችሁ ታስባላችሁ? ወይስ ከሹመት ቁጥር በላይ የሆነ የጋራ ስትራቴጂና የተደራጀ ትብብር ያስፈልገናል?

Silencing a People Twice: Why the Attempt to Replace Sidama Radio Is a Historic Mistake

2026-01-27T17:14:00.000-08:00

The newsThe news that Sidama Radio—one of the oldest and most important community radios in Ethiopia—is slated to be replaced by a hospital construction is not merely administrative information. It is a cultural alarm. For me, it is also deeply personal. As a journalist who once worked at Sidama Radio as a university student, producing sports and international music programs, this decision breaks my heart—and it should trouble anyone who cares about cultural rights, history, and justice.Sidama Radio is not just a building. It is not just a frequency. It is memory, resistance, dignity, and voice.

A Radio That Defied Discrimination

Sidama Radio is one of the first community radios ever established in Ethiopia, created at a time when community media was neither fashionable nor politically convenient. It was built with the support of Irish development aid and, more importantly, through the vision and courage of Sidama intellectuals who understood that a people without a voice are a people made invisible.

For generations, Sidama people were told a cruel lie: that their language was not fit for the radio. That if Sidamu Afoo were spoken on air, it would “break the radio.” This was not ignorance—it was linguistic discrimination, designed to push Sidama people away from their own language and force dependence on others for even the most basic information.

Sidama Radio shattered that lie.

It proved that Sidamu Afoo is not only suitable for broadcasting, but powerful—capable of informing, educating, uniting, and inspiring. Through news, culture, music, sports, and public discussion, Sidama Radio became a symbol of linguistic liberation.

More Than Media: A Cultural Institution

For years, Sidama Radio has served as:

A voice for the Sidama people

A platform for Sidama culture, music, and oral traditions

A space for youth development and journalism training

A bridge between rural communities and public information

A rare example of true community-centered media in Ethiopia

Long before “cultural preservation” became a slogan, Sidama Radio was actively preserving culture—daily, consistently, and accessibly.

Replacing such an institution with another structure, no matter how socially important that structure may be, is not development. It is cultural displacement.

Development Without Destruction Is Possible

No one argues against hospitals. Health infrastructure matters. Lives matter.

But the framing of this decision presents a false and dangerous choice: health versus culture, as if the two cannot coexist. Why must cultural institutions always be the first to be sacrificed? Why is it always community media, libraries, theaters, and cultural centers that are treated as expendable?

A society that destroys its cultural voice in the name of development is not progressing—it is erasing itself.

Hospitals can be built elsewhere. Frequencies cannot simply be rebuilt. Trust cannot be relocated. History cannot be reconstructed once demolished.

A National and Moral Responsibility

Sidama Radio is not only Sidama heritage—it is Ethiopian media history. As one of the earliest community radios in the country, it represents a milestone in democratizing information and promoting linguistic inclusion.

To dismantle it now, without transparent public consultation and without a guaranteed plan for preservation, is to repeat the very injustices that the radio was created to resist.

This decision contradicts:

Ethiopia’s constitutional recognition of linguistic and cultural rights

The global principle of protecting community media

The moral obligation to preserve institutions built through sacrifice and vision

A Call to Stop This Action—Now

I call on the Sidama Regional State, cultural authorities, media institutions, intellectuals, and the public to immediately halt any plan that threatens the existence of Sidama Radio and its studios.

Preserve it.
Protect it.
Upgrade it.
Honor it.

Do not silence a people twice—first by denying their language, and now by dismantling the institution that proved that denial wrong.

Sidama Radio survived discrimination, doubt, and neglect. It should not fall victim to administrative convenience.

Once a voice is destroyed, it does not echo back.

Request for the Proper and Meaningful Organization of Fichee-Chamballala

2026-01-27T16:43:00.000-08:00

To the Honorable Sidama Regional State Government,

I am writing as a concerned and committed individual to respectfully, yet firmly, request the official organization of Fichee-Chamballala in the current year in a manner that fully reflects its cultural, social, and moral significance—and not merely as a symbolic or politically driven event.

Fichee-Chamballala, the Sidama New Year celebration, is officially recognized by UNESCO as an Intangible Cultural Heritage of Humanity. This recognition affirms that Fichee-Chamballala is not an occasion for political visibility or short-term consumption, but a living philosophy grounded in peace, renewal, social cohesion, reconciliation, and collective responsibility.

Historically, Fichee-Chamballala has served as a deeply rooted social institution through which the Sidama people renew moral commitments, strengthen unity, resolve tensions, and reaffirm shared values across generations. Its meaning lies in substance, participation, and respect for tradition—not in formality, spectacle, or political messaging.

Organizing Fichee-Chamballala merely to fulfill an administrative requirement or to serve political narratives risks emptying the celebration of its true purpose and undermining its credibility as a UNESCO-recognized heritage. Such an approach would fail both the Sidama people and the responsibility entrusted to us by the international community to safeguard this heritage with integrity.

I therefore respectfully urge the Sidama Regional State to ensure that this year’s Fichee-Chamballala:

Is organized with authenticity, dignity, and cultural integrity
Centers its core values of peace, renewal, and social cohesion
Encourages genuine community participation rather than political display
Reflects its role as a moral and social institution, not a political instrument

Upholding Fichee-Chamballala in its true spirit is a moral, cultural, and historical responsibility. Doing so strengthens trust, unity, and social harmony, and ensures that this sacred tradition continues to serve its purpose for future generations.

Thank you for your time and consideration.

Respectfully,

Nomonanoto Critica

Hawassa Is Not the Problem: Why Federal City Status Is a Misdiagnosis, Not a Solution

2026-01-27T12:26:00.000-08:00

The article “Awassa at a Crossroads: Federal City Status as a Path to Economic Revival, Accountability and National Balance” presents federal city status as a cure-all for Hawassa’s alleged decline. However, the argument rests on historical inaccuracies, selective interpretations of governance challenges, and a questionable political agenda that fails to withstand critical scrutiny. Rather than addressing real structural and national problems, the article redirects blame toward Sidama administration and proposes federal takeover as an unjustified and impractical solution.

Historical and Administrative Misrepresentation

First, the article repeatedly refers to the city as “Awassa,” ignoring the correct and official name Hawassa. This is not a minor semantic issue; it reflects a deeper disregard for the city’s historical and administrative reality. Hawassa has always been administered by Sidama, long before and after its role as the capital of the former SNNPR. Portraying Sidama regional administration as an external or recent imposition is historically inaccurate and politically misleading.

More importantly, blaming Sidama for an alleged “eight years of systemic decline” is analytically weak. Urban challenges such as unemployment, informal settlements, infrastructure strain, and corruption are nationwide phenomena in Ethiopia. Addis Ababa, Dire Dawa, Bahir Dar, Mekelle, and Adama face similar or worse issues—yet no one seriously argues that their regional administrations are inherently illegitimate or that federal takeover is the only remedy.

The Myth of Insecurity and Social Breakdown

The article claims that Hawassa lost its tourism appeal due to “political unrest,” “insecurity,” and an “unwelcoming” environment. This assertion is contradicted by observable reality. Hawassa is consistently regarded as one of the safest cities in Ethiopia, and the Sidama Region more broadly has remained among the most stable regions in the country during periods of national turmoil.

If insecurity is indeed the concern, the article fails to specify what incidents, what time period, and compared to which cities Hawassa is unsafe. Vague references to fear and perception are insufficient grounds for redefining a city’s constitutional status. Tourism fluctuations in Ethiopia are overwhelmingly driven by national-level instability, global travel shocks, and macroeconomic challenges, not by Sidama’s local governance.

Similarly, the claim of declining social cohesion is overstated and selectively framed. Hawassa is not unique in hosting Ethiopians from diverse nations and nationalities; this is true for nearly all major Ethiopian cities. If diversity alone justifies federal city status, then the argument logically collapses into suggesting that most Ethiopian cities should be federally administered, which is neither realistic nor constitutionally coherent.

Federal City Status: Accountability or Power Centralization?

The article assumes—without evidence—that federal administration is inherently more professional, less corrupt, and more accountable than regional governance. Ethiopian experience suggests otherwise. Federal institutions themselves struggle with corruption, inefficiency, and politicization. Transferring authority from one level of government to another does not magically create meritocracy.

What is notably absent from the article is a clear explanation of how federal city status would concretely improve governance, or why reforms cannot occur within the existing constitutional framework. Urban governance failures demand institutional reform, capacity building, and rule of law, not territorial reclassification.

More critically, the article never clarifies who benefits from federal city status. Is it the residents of Hawassa? Sidama taxpayers? Or political actors seeking administrative control over a strategic and economically valuable city? The framing suggests less concern for residents’ self-governance and more interest in redistributing power upward.

“Relieving Pressure on Addis Ababa”: A Geographical Fallacy

The argument that Hawassa would relieve pressure on Addis Ababa is among the weakest claims in the article. Hawassa is over 270 kilometers away from Addis Ababa. Urban migration patterns are influenced by proximity, connectivity, labor markets, and cost—not symbolic federal status.

If relieving Addis Ababa were the true objective, cities such as Bishoftu, Adama, Burayu, Sebeta, or Holeta would be far more logical candidates for development and expansion. Suggesting Hawassa as an alternative reveals either a misunderstanding of urban economics or a deliberate attempt to justify a predetermined political conclusion.

Infrastructure Without Context, Airports Without Demand

The proposal to expand Hawassa Airport and introduce international flights is presented as inevitable proof of revival. Yet airport expansion requires sustained demand, airline interest, and regional integration, not merely federal designation. Ethiopia already struggles to optimally utilize several regional airports.

Moreover, tourism recovery depends on national peace, macroeconomic stability, and international perception, none of which are solved by changing Hawassa’s administrative status. The same is true for corridor development projects: infrastructure alone does not fail because of regional governance, but because of poverty, unemployment, and unequal economic opportunity—issues that demand inclusive development, not administrative displacement.

Conclusion: A Solution in Search of a Problem

Hawassa is not a “ghost city,” nor is it collapsing due to Sidama administration. It is a growing Ethiopian city navigating the same economic and institutional challenges affecting the entire country. Federal city status is neither necessary nor sufficient to address these challenges. Instead, it risks undermining constitutional order, local self-rule, and inter-regional trust.

The real path forward lies in strengthening institutions, improving accountability, investing in human capital, and pursuing equitable economic policies—within the existing federal framework. Reframing Hawassa’s challenges as a failure of Sidama governance and using that narrative to justify federal control is not reform; it is political opportunism disguised as urban policy.

Hawassa does not need to be taken away from its people to thrive. It needs honest diagnosis, inclusive governance, and national stability—nothing more, and nothing less.

A Call to Action: Moving Hawassa Beyond Corridor Development

2026-01-24T14:53:00.000-08:00

Hawassa stands at a defining moment in its urban history. The city’s expanding road networks and corridor developments are visible signs of progress and ambition, and they deserve recognition. These projects have reshaped parts of the city and improved mobility. Yet Hawassa must now confront a critical truth: physical transformation alone will not secure a livable, inclusive, and sustainable future. The city deserves more than roads and corridors. It deserves people-centered development grounded in equity, good governance, and environmental stewardship.

This is a call for Hawassa’s leaders, planners, and development partners to move beyond a narrow infrastructure-first approach and address the city’s most urgent structural challenges. Rapid urbanization and population growth have pushed the city into a severe housing crisis, with nearly half of residents relying on informal housing. Skyrocketing rents, weak land administration, and illegal peri-urban land transactions have created widespread tenure insecurity and deepened urban poverty. Immediate action is required to reform land governance, expand affordable housing, and protect residents from displacement.

At the same time, decisive measures must be taken to protect Lake Hawassa, the city’s most vital natural asset. Pollution from untreated industrial waste, medical facilities, and households, combined with soil erosion from deforested surrounding hills, threatens the lake’s ecological balance and economic value. Weak waste management systems and poor enforcement of environmental regulations are accelerating this decline. Safeguarding the lake must become a central pillar of urban development, not an afterthought secondary to corridor construction.

This call also extends to addressing the city’s glaring infrastructure and service gaps. Clean water supply, sanitation, and solid waste management remain inadequate in many neighborhoods, undermining public health and environmental safety. Transport challenges persist despite new roads, as public transportation remains unreliable and inaccessible for many low-income residents. Hawassa must invest in integrated service delivery systems that prioritize everyday needs rather than isolated flagship projects.

Equally urgent is the need to reclaim urban livability through the development of public parks and green spaces. Hawassa suffers from a critical shortage of accessible recreational areas and natural spaces, particularly in low-income and peripheral neighborhoods. The absence of parks undermines physical and mental health, limits children’s safe play areas, and reduces the city’s resilience to climate and environmental stress. Urban development must intentionally preserve and expand green spaces, including public waterfront access, neighborhood parks, and urban forests.

Unemployment; especially among educated youth, demands immediate and coordinated action. The reliance on low-wage industrial park jobs has failed to generate inclusive and sustainable employment opportunities. Hawassa must diversify its economy, invest in skills development, and strengthen linkages between industry, education, and local entrepreneurship. Without meaningful employment pathways, infrastructure investments will not translate into improved quality of life.

Fundamentally, this is a call for better governance. Inefficient public service delivery, lack of transparency, weak accountability, and limited citizen participation continue to erode public trust. The city requires competent, visionary, and merit-based leadership capable of long-term planning rather than short-term, project-driven governance. Strengthening coordination among federal, regional, and city administrations is equally essential to avoid fragmented development and lost opportunities.

Here is my take, Hawassa must place its residents at the center of decision-making. Inclusive urban planning, meaningful public participation, and targeted support for vulnerable groups; women, youth, informal workers, and low-income households are not optional; they are prerequisites for sustainable development.

This is the moment for Hawassa to choose substance over symbolism. Corridor development can open pathways, but only holistic, inclusive, and well-governed urban development can build a city that is just, resilient, and livable. The future of Hawassa depends on acting now; boldly, collaboratively, and with people at the heart of every decision.

Celebrating Professor Anbessa Tefera: A Missed National Moment

2025-08-12T19:37:00.000-07:00

First of all, I would like to extend my deepest appreciation for the hard work and historical achievement of Professor Anbessa Tefera, which makes him not only a Sidama or Ethiopian exemplar, but a symbol of pride for all people of African descent. As someone from Sidama, I am overjoyed to see such an outstanding success in the scientific and academic sectors emerging from our community. There are indeed many Black and African-rooted professors around the world who inspire us, yet knowing that one of these exemplary figures is from Sidama fills me with a unique and profound happiness.

Recently, however, I have been reflecting on how Ethiopians, as a whole, have reacted to Professor Anbessa’s achievement. I expected a wave of recognition, national pride, and celebration for his appointment as an associate professor at Tel Aviv University, the first scholar from the Ethiopian community in Israel to reach this position. Surprisingly, the reaction from Ethiopians at large has been muted. I cannot help but think that if Professor Anbessa were from other major Ethiopian ethnic groups—such as Amhara, Oromo, or Tigray—there might have been louder voices, more publicity, and more collective celebration. Sadly, because he is not from those communities, this monumental achievement has not received the attention it deserves.

This is not a minor accomplishment. Professor Anbessa’s work goes far beyond personal success—it is an intellectual “Adwa” in the field of education, especially in Israel. In the Department of Hebrew Language and Semitic Linguistics at Tel Aviv University, he leads courses in Ge’ez and Amharic, the only such courses available in Israeli academia. Through these, he preserves and promotes the languages of the Ethiopian heritage. He also teaches about Ethiopia’s linguistic, cultural, and social fabric, as well as the interactions between Hebrew and Amharic.

Moreover, he plays a central role in the “Orit Guardians” program, which aims to study, preserve, and continue the biblical heritage of Ethiopian Jewry. Recently, this program discovered 15th-century Ethiopian Jewish holy manuscripts—the oldest found to date. Such work is invaluable not only for Ethiopian history but also for global cultural heritage.

Professor Anbessa’s appointment has been celebrated in Israel as both a personal and communal triumph. Professor Gali Cinamon, Dean of the Faculty of Humanities, praised his excellence as a scholar and his commitment to social responsibility, saying his work strengthens both science and knowledge about Ethiopian culture. Professor Anbessa himself has expressed deep pride in his appointment and emphasized the importance of integrating the Ethiopian community into academia.

And yet, in Ethiopia, this achievement has passed largely unnoticed. This silence is troubling. When one of our own reaches a groundbreaking milestone—especially in preserving and advancing Ethiopian languages, culture, and heritage—it should unite us in pride, regardless of ethnic background. Failing to celebrate such accomplishments diminishes our collective identity and undermines the very values we claim to uphold.

For me, Professor Anbessa’s success is a victory for all Ethiopians and for Black people worldwide, at least from an Israeli academic perspective. It is living proof that excellence knows no tribal boundaries. If Ethiopia truly wishes to honor its intellectual heroes, it must celebrate them equally, not selectively. Ignoring such moments is not only sad—it is a missed opportunity to inspire future generations.

To Professor Anbessa Tefera: you have made history once again. Your achievement belongs not only to Sidama, not only to Ethiopia, but to the entire Black community. For that, I am deeply proud of you.

Reclaiming Truth: A Rebuttal to the Misrepresentation of the Sidama People’s Struggle and Cultural Legacy

2025-07-30T07:48:00.000-07:00

How Cultural Misreadings and Political Bias Undermine Ethiopia’s Indigenous Movements

By Nomonanoto Critica

SIDAMA, ETHIOPIA — In recent months, a growing number of anonymous publications in the national newspapers have scrutinized the Sidama people’s cultural systems and political history, particularly targeting the traditional Wolapho institution and the Eejjeetto movement that led to regional statehood in 2019. Marketed as “balanced historical critiques,” these writings often obscure deeper biases that distort the Sidama struggle and reduce its multi-generational fight for self-rule to little more than tribal essentialism.

This response is not an effort to silence free speech and it´s inquiry—but rather, to correct the record.

Sidama Liberation Is Not Tribalism

The constitutional recognition of Sidama as Ethiopia’s 10th regional state was a product of sustained, peaceful resistance—rooted in civic discipline and inclusivity. The Eejjeetto movement mobilized broad support across age, gender, class, and clan lines, becoming a rare example of indigenous political activism achieving legal and democratic ends in modern Ethiopia.

To label this achievement as an outgrowth of “purification ideology” is not just erroneous—it is deeply unjust. Such framing weaponizes anthropological discourse to delegitimize a constitutional milestone, painting grassroots democratic expression as dangerous ethno-nationalism.

The Wolapho institution, frequently misrepresented as a primitive and exclusionary system, functioned historically as a cultural and moral compass. Like the Gadaa system among the Oromo or Igbo elder councils in West Africa, Wolapho was never static. It evolved, erred, reformed, and endured.

Cultural Erasure Disguised as Political Analysis

Reducing Wolapho to a form of tribal purification ideology not only strips it of historical context—it borders on cultural erasure. Indigenous governance systems across Africa are often judged by standards that Western-style democracies themselves fail to meet.

No society should be condemned for maintaining cultural continuity. The Sidama have demonstrated their ability to reinterpret tradition, challenge internal inequities, and move toward inclusive governance—on their own terms. The rise of reformist voices within the Sidama community is proof of this evolving dialogue.

A Narrative of Blackmail: Choose Modernity or Be Discredited

An alarming undertone in these critiques is the message that cultural reference equals political illegitimacy. The demand: abandon Wolapho, Aleta, and all ancestral touchstones—or be branded tribalist, undemocratic, or regressive.

This is not analysis; it is narrative coercion. It echoes colonial-era dismissals of African political systems that dared not mirror European liberalism. Today, it reappears cloaked in policy speak—warning of “clan dominance” and “archaic worldviews.”

The result is a false dichotomy: either conform to a state-approved version of modernity or be sidelined. It’s a standard rarely applied to power structures more closely aligned with federalist or elite political networks.

The Silence Around State-Aligned Powers

Curiously, the same critiques treat the Prosperity Party—descended from the very EPRDF machinery that manipulated ethnic identity for decades—with uncritical optimism. Despite ongoing exclusions, recycled elites, and hollow reforms, this centralized political force is cast as “promising,” while Sidama-led regional movements are painted as suspect.

This discrepancy speaks volumes. Grassroots struggles are framed as threats; state-aligned continuity is praised as stability. The implications are clear: legitimacy flows not from the people, but from power.

What an Inclusive Sidama Future Requires

Sidama society, like any society, must confront its inequities—past and present. But that reckoning must come from within. Sidama values and cultural systems must not be erased for convenience but critically examined, reformed, and integrated with democratic principles.

True inclusion is not about abandoning tradition but using it as a base for equity, participation, and transparent governance. The key question is not whether a political group invokes Wolapho or modern party structures—it is whether they serve all Sidama citizens justly.

Conclusion: Resilience, Not Regression

To critique without understanding is to misrepresent. To dismiss without listening is to silence. The Sidama people are not clinging to tribal relics—they are navigating modernity with a profound sense of rootedness and reform.

The story of Sidama is not one of tribalism refusing to die. It is the story of a people who refuse to forget who they are in the face of imposed narratives.

Sidama identity is not a threat to democracy—it is its foundation.

በሲዳማ ብሔር በሰፊው የሚታወቀው የ"አፊኒ" ባህላዊ የዳኝነት ስርዓትና የአዋጅ ረቂቅ ተሞክሮ በአማራ ክልል ባህር ዳር ከተማ በተዘጋጀው የውይይት መድረክ ላይ ቀረበ

2024-12-14T17:21:00.000-08:00

በባህርዳር ከተማ ተገኝተው ልምዱን ያካፈሉት “የሲዳማ ብሔራዊ ክልላዊ መንግስት የፍትህ ቢሮ ም/ሀላፊና የህግ ጉዳዮች ዘርፍ ሀላፊ ክብርት ወ/ሮ አሽሌ ዳንኤል ሲሆኑ:- እንደ ሲዳማ ብሔር ይህ ቱባ ባህል የከበረ ባህል ሲሆን ዕድሜ ጠገብና እጅግ የሚያኮራ እንዲሁም ለዕርቅና ለሰላም ግንባታ ትልቅ ሚና ያለው ባህል ብለዋል።
"አፊኒ" ትልቅ የሀገር እሴት መሆኑንና ይህንንም ባህላዊ የዳኝነት ስርአትን የሚደግፍ የማህበረሰብ ፍትህ አገልግሎትን ለማጠናከር የሚረዳ አዋጅ በሲዳማ ክልል ምክር ቤቱ እንዳፀደቀ ገልፀዋል::
በመድረኩ የኢፌዲሪ ፍትህ ሚኒስቴር ዴኤታ ክቡር ዶ/ር ኤርሚያስ የማነብርሐን, የክልሉ ም/ቤት አፈጉባኤ ክብርት ፋንቱ ተስፋዬና የጠቅላይ ፍርድ ቤት ፕሬዝደንት ክቡር አለምአንተ አግደዉ ተገኝተው መልዕክት አስተላልፈዋል::
የማህበረስብ አቀፍ ፍትህ አገልግሎት ሚናን አስመልክቶ የሲዳማ ብሔር "አፊኒ" ባህላዊ ዳኝነት ስርዓትና ተሞክሮን በተመለከተ ህብረተሰቡ ዘመናዊ የዳኝነት ስርዓትን በማይቃረን መልኩ ሳይጉላላና ለአላስፈላጊ ወጪ ሳይዳረግ ፍትህ እንዲያገኝ በማሰብ እየተሰራ ያለ መሆኑ ተገልፆአል::
በአማራ ክልል ባህርዳር ከተማ የተዘጋጀው መድረክ ላይ ክልሉ የራሱን የረቂቅ ሞዴል ህግ እንዲሁም ሌሎች የጥናት ጽሁፎችና የኦሮሚያ ክልል ልምድም ቀርቦ በሀገር ሽማግሌዎች: የሐይማኖት አባቶችና ምሁራን ሠፊ ውይይት ተደርጎአል።
የባህል ፍርድ ቤቶችን ስለማቋቋምና እዉቅና ስለመስጠት፣ የባህላዊ ግጭት መፍቻ ዘዴዎች ዳሰሳ መደረጉ ስርአቱን ለማጠንከር ማህበረሰዋዊና ብሎም ሀገራዊ ሰላምን አብሮነትን የሚያጠነክር መሆኑም ተነስቶ ከሲዳማና ከኦሮሚያ ክልል ለቀረቡ ልምዶች ላቅ ያለ ምስጋና ተችሮአል::

FastMereja.com

የፍቅር እና የአብሮነት ተምሳሌት የሆነውን የሲዳማ ህዝብ "ዳዮኤ ቡሹ" ለማስተዋወቅ እየተሰራ ነው

2024-12-13T12:45:00.000-08:00

በቢሮው ድጋፍ የሚሰራው "የዳዎኤ ቡሹ ፊልም የማስጀመሪያ መርሐ ግብር ዛሬ በሀዋሳ ከተማ ተካሂዷል።

በመርሃ ግብሩ ላይም የተገኙት የሲዳማ ክልል ባህል ቱሪዝም እና ስፖርት ቢሮ ኃላፊ የሆኑት አቶ ጃጎ አገኘሁ የፍቅር እና የአብሮነት ተምሳሌት የሆነውን የሲዳማ ህዝብን "ዳዮኤ ቡሹ" ለማስተዋወቅ እየተሰራ መሆኑን ተናግረዋል ።

የፊልሙ ደራሲ እና አዘጋጅ የሆኑት ዶ/ር በዛብህ ብርሃኑ ፊልሙን በአጭር ቀናት ውስጥ ሰርቶ ለማጠናቀቅ እና ቢሮው የሰጠውን ሃለፊነት ለመወጣት ቅድመ ዝግጅት ማጠናቀቁን ተናግረዋል።

በተጨማሪም የፊልሙ ተዋናዮችም ፊልሙ ላይ ለመሳተፍ በመመረጣቸው ደስታ እንደተሰማቸውና የሲዳማን እምቅ ባህልን በሙያቸው ቀሚመው ለማስተዋወቅ መዘጋጀታቸውን ተናግረዋል ።

በፊልሙ ላይም በተወዳጅ 9ኛው ሺ ተከታታይ ድራማ ላይ የምናውቃቸው ተወዳጅ ተዋናዮች አርቲስት አበበ ተምትም ፣ አርቲስት ስናፍቅሽ ተስፋዬ እንዲሁም በተለያዩ ፊልሞች ላይ የምናውቀው አርቲስት ፈለቀ ካሳ እንዲሁም ከ50 የሚበልጡ ተዋናዮች እንደሚሳተፉበት ታውቋል።

የአንካራው ስምምነት የኢትዮ-ሶማሊላንድ ስምምነትን ይሽራልን?

2024-12-13T12:23:00.000-08:00

ኢትዮጵያ እና ሶማሊያ ለአንድ ዓመት የቆዩበትን ውጥረት በቱርክ አደራዳሪነት በአንካራ ማርገባቸው ለሁለቱ አገራት እና ለአፍሪቃ ቀንድ እፎታን የሰጠ ይመስላል። ለስምንት ሰዓታት የዘለቀዉ ታሪካዊ የተባለው የአንካራው ስምምነት ኢትዮጵያ የሶማሊያን አገራዊ ሉዓላዊነት ባከበረ መንገድ ደህንነቱ የተጠበቀ የባህር በር እንደምታገኝ ያመላክታል፤ ተብሏል።

የአንካራው ስምምነት የኢትዮ-ሶማሊላንድ ስምምነትን ይሽራልን?
ኢትዮጵያ እና ሶማሊያ ለአንድ ዓመት የቆዩበትን ውጥረት በቱርክ አደራዳሪነት በአንካራ ማርገባቸው ለሁለቱ አገራት እና ለአፍሪቃ ቀንድ እፎታን ሰጥቷል፡፡
በቱርክ ፕሬዝዳንት ሬሲፕ ጣይር ኤርዶሃን አሸማጋይነት ስምንት ሰዓታትን የፈጀው ታሪካዊ የተባለው የአንካራው ስምምነት ኢትዮጵያ የሶማሊያን አገራዊ ሉዓላዊነት ባከበረ መንገድ ደህንነቱ የተጠበቀ የባህር በር እንደምታገኝ ያወሳል፡፡ ይህ የአንካራው ስምምነት ኢትዮጵያ እየተገባደደ ባለው የጎርጎሳውያን ኣመት መጀመሪያ ከ11 ወራት በፊት እራሷን እንደ አገር ከምትቆጥረውና ሶማሊያ ግን የግዛቷ አካል አድርጋ ከምትመለከተው ከራስ ገዟ ሶማሊላንድ ጋር ያሰረችው የመግባቢያ ስምምነት ስለመሻር አለመሻሩ ግን በግልጽ የተቀመጠ ነገር አልተሰማም፡፡

ኢትዮጵያ እና ሶማሊያ ባለፈው ዓመት ታህሳስ መጨረሻ ኢትዮጵያ ከራስገዟ ሶማሊላንድ ጋር የወደብ አጠቃቀም ስምምነት ማሰሯን ተከትሎ የለየለት ዲፕሎማሲያዊ መካረር ውስጥ ገብተው ዓመቱን ሙሉ ዘልቀዋል፡፡ ቱርክ ሁለቱን አገራት ከዚህ በፊት በሁለት ዙር በመጥራት ችግሩን በዲፕሎማሲያዊ መንገድ ለማርገብ ያደረገችው ጥረትም አልሰምር ብሎ፤ አሁን በሶስተኛ ዙር ለመጀመሪያ ጊዜ የኢትዮጵያውን ጠቅላይ ሚኒሰርትር ዐቢይ አህመድን ከሶማሊያው አቻቸው ፕሬዝዳንት ሀሰን ሼኸክ ሞሀመድ ጋር ፊትለፊት በማገናኘት ከስምምነት ተደርሷል፡፡

የአንካራው ስምምነት ይዘት
አንካራ ድክላሬሽን የተሰኘው ይህ የአንካራው ስምምነት ሁለቱ አገራት የመጡበትን ልዩነት ወደጎን በመተው በመከባበርና በወዳጅነት ስሜት ለጋራ ብልጽግና እንድተባበሩ ያዛል፡፡ ሁለቱ አገራት በዓለማቀፍ ህግ፣ በተባበሩት መንግስታት ቻርተርና የአፍሪካ ህብረት መርህ መሰረት አንዳቸው ለሌላኛው ሉዓላዊነትና የግዛት አንድነት እውቅና ተሰጣጥተዋል፡፡ እንደስምምነቱ ሶማሊያ የኢትዮጵያ መከላከያ ሰራዊት በአፍሪካ ህብረት ተልእኮ ስር ለሚከፍለው የደም ዋጋም እውቅና ሰጥታ ኢትዮጵያ የሶማሊያን ሉዓላዊነት ባከበረ መልኩ በተለያየ መንገድ ልገለጽ የሚችል የባህር በር አገልግሎት ታገኛለች፡፡

በኢትዮጵያ ውጭ ጉዳይ ኢንስቲትዩት የአውሮጳ እና አሜሪካ ጉዳዮች ጥናት ዳይሬክተር ዶ/ር ዳርእስከዳር ታዬ በተለይም ለዶይቼ ቬለ በሰጡት አስተያየት ይህ ስምምነት ለሁሉም ወገኖች አሸናፊ ነው ይላሉ፡፡ “ስምምነቱ ከሁለቱ አገራት በተጨማሪ ለአደራዳሪዋ ቱርክም ጭምር አዎንታዊነትን ይዞ የመታ ነው፡፡ እሱም ቱርክ በዚህ የሰላም ሚናን በመጫወት አንድ ነጥብ አስመዝግባለች እንዲሁም በአፍሪቃ ቀንድ ለምታደርገው ተሳትፎም ጥሩ ድል ይሆናታል፡፡ በኢትዮጵያ በኩል ትልቁ ግብ የነበረው የባህር በር ማግኘት ነውና ያ ተሳክቷል፡፡ ከዚያም ባሻገር ጥያቄው ዓለማቀፍ እውቅና አግኝቷል፡፡ በሶማሊያ በኩል ደግሞ አገሪቱ ለውጥረቱ እልባት አግኝታ አሁን የውስጥ ጉዳይዋ ላይ ትኩረት እንድትሰጥ ይረዳታል” ብለዋል፡፡
ዶ/ር ዳርስከዳር በአንካራው ድክላረሽን ኢትዮጵያ ያገኘችው ጥቅም ከባህር በር እውቅናም እንደሚሻገርም አክለው ባነሱት አስተያየታቸው፤ “ሶማሊያውያን የኢትዮጵያ ሰራዊት ከያዝነው ወር መጨረሻ በኋላ ከአገራቸው እንደሚወጣ ስገልጹ ነበር፡፡ ባሁኑ ስምምነት ግን በዚያ ሆነን በተሟላ መልኩ ደህንነታችንን ለማስጠበቅ በዚ እንደምንቆ ስምምነቱ ያሳያል” ሲሉ ስምምነቱ ለኢትዮጵያ የሰጠውን ተጨማሪ ያሉት ጥቅም አንስተዋል፡፡
የአንካራው የኢትዮ-ሶማሊላንድ ስምምነት

የኢትዮጵያ እና ሶማሊላንድ ስምምነት እጣፈንታ
በአንካራው ስምምነት ላይ ዝርዝር ይዘቶቹን በተመለከተ በኢትዮጵያ መንግስት በኩል የተሰጠ ዝርዝር ማብራሪያ እስካሁን አልተሰማም፡፡ በተለይም ስምምነቱ ኢትዮጵያ ባለፈው ዓመት ከራስ ገዟ ሶማሊላንድ ጋር ያኖረችውየመግባብያ ስምምነትንእጣፈንታ አጣብቂኝ ውስጥ የሚከት ይሆን ወይ በሚል ጥያቄ ያነሱ በርካቶች ናቸው፡፡ ዶ/ር ዳርስከዳር ግን የአንካራው ስምምነት ስለሶማሊላንድ የመግባቢያ ስምምነቱ ምንም እንደማይል በማስረዳት አሁን ላይ ስለተጨባጭ ጉዳዮች ማውራቱ ተገቢነቱ እንደሚጎላ አስተያየታቸውን አጋርተውናል፡፡ “ስለ ኢትዮ-ሶማሊላንድ የመግባቢያ ስምምነት በዚህ የአንካራ ስምምነት ላይ ምንም የተባለ ነገር የለም” የሚሉት ዶ/ር ዳርስከዳር በተጨባጭ መሬት ላይ ስላለው ነገር ማውራቱ ተገቢ ነው ሲሉ ተከራክረዋል፡፡ “መሬት ላይ በተጨባጭ ምን እየተሰራ ነው ብትል ይህ ስምምነት እየተደረገ ባለበት ሰዓት በዚያ በሶማሊላንድ የተደረገውን ምርጫ ተከትሎ በነበረው የአዲሱ ፕሬዝዳንት በዓለስመት ላይ ኢትዮጵያ መሳተፏ ለሶማሊላንድ እውቅና እየሰጠች እንደሆነ ይቆጠራል” ብለዋል፡፡ “ከአንካራው ስምምነት አንድ ቀን ቀደም ብሎም ኢትዮጵያ በሶማሊላንድ የባህር ትራንዚት ቢሮ መክፈቷ የሚሳየው የመግባቢያ ስምምነቱ (ከሶማሊላንድ ጋር የተደረገው) አለመታጠፉን የሚያሳይ ነው” በማለትም ትልቁ ምስል ያሉት የባህር በር የማግኘት አስቻይ ሁኔታ ላይ ማተኮሩ ግን እንደሚበልጥ አስረድተዋል፡፡ የአንካራው ስምምነት የሶማሊላንዱን የመግባቢያ ስምምነት አጣብቂኝ ውስጥ አይከትም ወይ የተባሉት ዶ/ር ዳርስከዳር እሱ በሶማሊያ ውስጥ በቀጣይ በሚወሰን ለውጥ (ለምሳሌም ሶማሊያ ከሶማሊላንድ ጋር በሚኖራቸው ቀጣይ ሁኔታ) እንደሚወሰን ገልጸው የአምናው የኢትዮ-ሶማሊላንድ ምግባቢ ስምምነት ሶማሊያ አሁን ላይ የትዮጵያን የባህር በር በአንክሮ ማስፈለግ ላይ እውቅና እንድትሰጥ ማስገደዱን ግን በምልከታቸው አስረድተዋል፡፡ ኢትዮጵያ እና ሶማሊያ በቱርክ አንካራ የደረሱበት ስምምነት እንደ የአፍሪካ ህብረት፣ የውሮፓ ህብረት እና አሜሪካ ባሉ ዓለማቀፍ ማህበረሰብ ተሞካሽቷል፡፡ የአፍሪካ ህብረት ስምምነቱ በፍጥነት እንዲተገበር ስጠይቅ አሜሪካ በበኩሏ ስምምነቱን አበጀ በማለት በቀጣይነት በሁለቱ አገራት መካከል የሚደረግ ተጨማሪ ውይይት በአገራቱ መካከል መረጋጋትና ብልጽግናን ለማረጋገጥ ጉልህ ሚና አለው ብላለች፡፡

ምንጭ፤ DW አማርኛ

በሲዳማ ክልል ከ489 ሚሊዮን ብር በሚበልጥ ወጪ የንጹህ መጠጥ ውሃ ፕሮጀክቶች ሊገነቡ ነው

2024-12-13T12:20:00.000-08:00

በሲዳማ ክልል ሁለት ወረዳዎች ከ489 ሚሊዮን ብር በሚበልጥ ወጪ የንጹህ መጠጥ ውሃ ፕሮጀክቶች ሊገነቡ መሆኑ ተገለጸ።

ለፕሮጀክቶቹ የውሃና ኢነርጂ ሚኒስትር ዴኤታ አምባሳደር አስፋው ዲንጋሞ (ዶ/ር)ን ጨምሮ የፌዴራልና የክልል የመንግስት የስራ ኃላፊዎች በተገኙበት ዛሬ የመሰረተ ድንጋይ ተቀምጧል።

በዚህ ወቅት ሚኒስትር ዴኤታ አምባሳደር አስፋው እንደገለጹት፤ የአንድ ቋት የመጠጥ ውሃና ሳንቴሽን ፕሮግራም አካል በሆነው በዋን ዋሽ ፕሮግራም በአገሪቱ የተለያዩ ወረዳዎችና ከተሞች የሚከናወኑ የውሃ ፕሮጀክቶች ይኖራሉ።

ዛሬ በሲዳማ ክልል ሁለት ወረዳዎች መሰረት ድንጋይ የተቀመጠላቸው የውሃ ፕሮጀክቶች በዋን ዋሽ እና በአፍሪካ ቀንድ ዘላቂ የከርሰ ምድር ውሃ ፕሮግራሞች አማካይነት የሚከናውኑ መሆኑን ተናግረዋል።

ለፕሮጀክቶቹ ግንባታ ከ489 ሚሊዮን ብር በላይ መመደቡን አስታውቀዋል።

የውሃ ፕሮጀክቶቹ 49 የሚደርሱ የውሃ ቦኖዎች፣ ዘመናዊ መጸዳጃ ቤቶች፣ የእንስሳት ውሃ ማጠጫዎችን እንዲሁም የጤናና ትምህርት ተቋማትን ተጠቃሚ የሚያደርጉ ግንባታዎችን እንደሚያካትቱ አብራርተዋል።

የሲዳማ ክልል ውሃ ማዕድንና ኢነርጂ ቢሮ ሃላፊ ኢንጂነር ከበደ ጋኖሌ በበኩላቸው፤ በሃዋሳ ዙሪያና ቦርቻ ወረዳዎች የሚገነቡት የውሃ ፕሮጀክቶች ከ60 ሺህ የሚበልጡ ሰዎችን ተጠቃሚ እንደሚያደርጉ ገልጸዋል።

ከዚህ ቀደም የነበረውን ከፍተኛ የውሃ ችግር የሚያቃልል መሆኑን ተናግረዋል።

ሁለቱንም ፕሮጀክቶች በአንድ ዓመት ጊዜ ውስጥ በማጠናቀቅ ህብረተሰቡን ተጠቃሚ ለማድረግ በትኩረት ይሰራል ብለዋል።

ከአካባቢው ነዋሪዎች መካከል አቶ ፍሬው ፈለቀና አቶ አለሙ ሳና፤ የውሃ ችግራቸውን ለማቃለል የፌደራልና የክልሉ መንግስት ላደረጉት ጥረት ምስጋና አቅርበዋል።

የውሃ ፕሮጀክቶቹ በተያዘላቸው ጊዜ እንዲጠናቀቁ የሚጠበቅባቸውን ድጋፍ እንደሚያደርጉ ገልጸዋል።(ኢዜአ)

9ኛው የኢትዮጵያ እጅ ኳስ ፕሪሚየር ሊግ የ2017ዓ.ም የመጀመሪያ ዙር ውድድር በሀዋሳ ከተማ እሁድ ታህሳስ 6 እንደሚጀመር ተገለፀ።

2024-12-13T06:12:00.000-08:00

በሀገራችን ካሉ ስኬታማ እና ውስን ፕሪሚየር ሊጎች ከግንባር ቀደሞቹ ተርታ የሚገኘው የኢትዮጵያ እጅ ኳስ ፕሪሚየር ሊግ የ2017ዓ.ም መርሀ-ግብር ሊጀመር እንደሆነ ተገልጿል።

ውድድሩ በ10 ክለቦች መካከል የሚካሄድ ሲሆን የመቻል፣ የኦሜድላ፣ የፌደራል ማረሚያ፣ የቂርቆስ፣ የኮልፌ ቀራንዮ፣ የመቀሌ 70 እንደርታ፣ የከንባታ ዱራሜ፣ የፋሲል ከነማ፣ የሚዛን አማን እና የባህር ዳር ከነማ እጅ ኳስ ክለብ ይሳተፋበታል።

ውድድሩ በሀዋሳ፣ በአዲስ አበባ እና በተመረጡ የሀገራች ከተሞች አመቱን ሙሉ የሚካሄድ ሲሆን መክፈቻ ፕሮግራሙ እሁድ ታህሳስ 6, 2017ዓ.ም የክብር እንግዶች በተገኙበት በድምቀት ይካሄዳል ሲሉ የፌዴሬሽኑ እና የምስራቅ አፍሪካ ዞን 5 ፕሬዝደንት ዶ/ር ፍትህ ወልደ ሰንበት አሳወቀዋል።

Harassment Allegations Surface at Fura College Gudumale Campus

2024-12-11T08:39:00.000-08:00

Reports from Fura College’s Gudumale campus reveal alarming claims of harassment involving more than 1,000 students. SDC with support from security forces, has allegedly obstructed students who have studied for years from accessing their academic credentials.

Students report facing intimidation and delays in obtaining the documents essential for their future endeavors. The situation has prompted calls for immediate intervention from higher authorities to investigate the allegations and ensure the rights of the affected students are upheld. Students emphasize the need for transparency and accountability to resolve the crisis and restore trust in the institution.

ከተማዋን ያነቃቃው የሀዋሳ ከተማ የኮሪደር ልማት

2024-12-10T18:19:00.000-08:00

ለተፈጥሮ እና ሰው ሰራሽ አደጋዎች መጠባበቂያ የሚውል በክልሉ ከ800 ሄክታር በላይ ማሳ በሰብል መሸፈኑን የሲዳማ ክልል

2024-12-10T18:18:00.000-08:00

ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) በሀዋሳ የመጀመሪያ ምዕራፍ የኮሪደር ልማት መረቁ

2024-12-10T18:13:00.000-08:00

የሀዋሳ ኮሪደር የራሱ ልዩ አሰራር ያለው ሆኖ በአዲስ አበባ የተጀመረውን የከተማ ልማት ጥረት ያስቀጠለ ሥራ ነው።

2024-12-10T18:12:00.000-08:00

የሀዋሳ ከተማ ነዋሪዎች ለጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) ያደረጉት አቀባበል፦ Etv | Ethiopia

2024-12-10T18:11:00.000-08:00

ቡና አቅራቢ እና ላኪዎች በቀጥታ የሚያገናኝ ኢግዚቢሽን እና ባዛር በሀዋሳ ከተማ ከታህሳስ 8 እሰከ 9 እንደሚካሄድ ተገፀ

2024-12-10T18:09:00.000-08:00

ትኩረት ለአካል ጉዳተኞች

2024-12-10T18:08:00.000-08:00

የሀገር ፍቅር ለተተኪው ትውልድ፤ ሰንኮፋ ሀዋሳ

2024-12-10T18:00:00.000-08:00

The Chinese Zero-Tariff Policy: A Game-Changer for Sidama Coffee and Regional Microeconomics

2024-12-10T17:02:00.000-08:00

The recent Chinese zero-tariff policy on Ethiopian coffee represents a pivotal opportunity for Ethiopia's Sidama region. Known for its rich, complex coffee flavor that resonates with the preferences of Chinese consumers, Sidama coffee is uniquely positioned to capture a significant share of this burgeoning market. However, the true potential of this opportunity lies in how the Sidama regional government strategizes to maximize its economic benefits for coffee farmers and the regional economy.

China’s coffee consumption has seen exponential growth over the past decade, fueled by urbanization, a growing middle class, and evolving consumer preferences. Chinese coffee drinkers are shifting towards high-quality specialty coffees, a trend that aligns well with Sidama coffee's flavor profile. Unlike Brazilian or Vietnamese coffees, which are often mass-produced and used for blends, Sidama coffee offers a unique, floral, and fruity flavor, appealing to connoisseurs and niche markets in China.

By eliminating tariffs, the Chinese government has removed a significant barrier for Ethiopian coffee exports, potentially increasing demand for Sidama coffee. However, capitalizing on this opportunity requires more than just supply—it demands a coordinated effort from regional stakeholders to build sustainable economic structures and support coffee farmers.
To leverage the zero-tariff policy effectively, the Sidama regional government must implement a strategic plan that addresses these challenges while fostering microeconomic growth. Key initiatives could include:

Capacity Building and Education: Organizing training programs for farmers on sustainable farming practices and specialty coffee production could enhance both quality and yield. Educating farmers about Chinese consumer preferences and quality standards will ensure they can tailor their product to market demands.

Investment in Infrastructure: Improving coffee processing facilities, transportation networks, and storage units will enable farmers to produce and export high-quality coffee consistently.
Direct Market Access: Facilitating partnerships between Sidama coffee cooperatives and Chinese importers or retailers can eliminate intermediaries, ensuring farmers receive a fairer share of profits. Setting up trade fairs and coffee expos in China, showcasing Sidama coffee, could also help build brand recognition.

Branding and Marketing: The Sidama government can invest in promoting the Sidama coffee brand (by the way NOT Sidamo coffee) as a premium product, emphasizing its unique flavor and origin story. Leveraging Ethiopia’s existing geographical indication (GI) for coffee could further enhance its reputation in international markets.

Supportive Policies and Financing: Establishing financial schemes to support small-scale farmers, such as subsidies or low-interest loans, can help them scale production. Additionally, policies that protect farmers from exploitation by middlemen and ensure fair pricing will be crucial.

Moreover, beyond coffee exports, this opportunity could stimulate broader economic benefits in Sidama. Increased incomes for coffee farmers can spur local demand for goods and services, creating jobs and supporting small businesses in the region. Additionally, the export revenues can be reinvested in education, healthcare, and infrastructure, contributing to long-term development.

The Chinese zero-tariff policy on Ethiopian coffee offers an unprecedented opportunity for Sidama to transform its coffee sector and promote regional microeconomic growth. However, realizing this potential requires proactive planning and strategic investment by the Sidama regional government. By prioritizing farmer empowerment, infrastructure development, and direct market access, the government can ensure that Sidama coffee not only captures the Chinese market but also uplifts the livelihoods of the region’s coffee farmers. This is not just an opportunity to sell coffee—it is a chance to redefine Sidama’s economic future.

ኖሞናኖቶ ነኝ
ለሲዳማ ቡና አብቃዮች የተሻለ ኢኮኖሚያዊ ተጠቃሚነት በጋር እንስራ!!
መልካም ቀን!!