SILOHA

St. John Baptist de la Salle

2017-04-06T23:41:00.001+09:00

John Baptist de la Salle was born in Rheims, France, on April 30, 1651. His parents were from the nobility. John was used to elegant living. But he was a prayerful boy, too. He loved Jesus and his Church. In fact, he was studying to become a priest when both his parents died.

John had to leave the seminary and go home to take care of his brothers. But while he was teaching and training them, John kept on studying too. His brothers turned out to be fine young men. When their studies were completed, John Baptist was ordained a priest.

At that time, the nobles, like Father John Baptist's family, had the chance to be well educated. But the common people remained poor and ignorant. They had no opportunity to go to school. Father John Baptist felt very sorry for the children of the poor. He decided to do something about their situation. He began to open schools for them. To provide teachers, he started a new order, the Brothers of the Christian Schools. Although Father John Baptist also taught the children himself, he spent most of his time training the teaching brothers. For them he wrote a rule of life and a book explaining the best way to teach. Father John Baptist was one of the best educators of all time. He believed in teaching in the language of the people, not in Latin, as others did. He grouped the students into classes. He stressed the importance of silence while the lesson was being taught.

After a while, the brothers opened more schools. They taught the sons of the working people and nobles, too. Many difficulties faced the new order. But Father John Baptist's constant prayer and sacrifices blessed the work. It continued to grow and spread. Father John Baptist's health was never good. His asthma and arthritis caused him constant pain. In spite of this, he would never allow himself to take on an easier lifestyle. He died on Good Friday, April 7, 1719, at the age of sixty-eight. He was proclaimed a saint by Pope Leo XIII in 1900. Pope Pius XII declared him the patron of teachers in 1950.

❦

St. John Baptist de la Salle and his religious congregation teach us how important our education is. Do we really try to learn from all the wonderful things we're taught in school? Do we pay attention in class and do our homework? When we begin studying, we can pray to St. John Baptist to help us.

Sent via iMissal

http://www.imissal.com

🎼🎸🎶🎵🎋

Jb Phan Duc Dinh

〒165-0033

Scholasticate of the Society of Jesus

Wakamiya 2-60-21

Nakano-ku, Tokyo, Japan

Tel: (+81) 03-5356-9813

Cầu Nguyện Với Lòng Biết Ơn

2012-05-18T15:27:00.003+09:00

Cầu Nguyện Với Lòng Biết Ơn[1]

Người có tâm hồn biết ơn luôn cảm tạ về mọi điều trong cuộc sống. Chẳng có gì đến với tôi là tình cờ. Chính sự hiện hữu của bản thân đã là một món quà, bởi tôi không thể sinh ra chính mình. Mọi thứ tôi có đều là ân huệ. Mọi cuộc gặp gỡ giữa tôi và người khác đều mang đến cho tôi những sự chúc lành nào đó, ngay cả khi họ chẳng đem lại cho tôi sự may lành nào. Cho nên chúng ta vẫn thường hay nói 'trong cái rủi cũng có cái may' đấy.

Lòng biết ơn là một thái độ không thể thiếu trong mọi chiều kích của đời sống. Lòng biết ơn vừa giúp chúng ta nhìn thế giới với cả bề rộng chiều sâu của nó (như nó là), vừa biểu lộ cái tôi chân thực của chúng ta. Ronald Rolheiser, một tác giả của nhiều sách thiêng liêng, nói rằng: để trở nên một vị thánh, tâm hồn người ấy không có gì khác hơn là chỉ có thể ngập tràn sự biết ơn.[2] Theo Gustavo Gutiérres, một thần học gia giải phóng, thì duy nhất người có lòng biết ơn mới có thể biến đổi thế giới tục hóa này.[3]

Một sự biến hình theo tinh thần của Chúa Giê-su phải trải qua một quá trình hun đúc và uốn nắn con tim mình hướng tới lòng biết ơn. Một phương cách hiệu quả nhất để có được lòng biết ơn là thực tập những lời cầu nguyện tạ ơn mỗi ngày. Không phải thỉnh thoảng chúng ta dâng lời tạ ơn khi có một điều may mắn ngoại thường nào đó xảy đến với chúng ta. Đúng hơn, lời tạ ơn của chúng ta phải liên tục nối dài ngày qua ngày. Như thánh Phao-lô đã nói: “hãy cầu nguyện không ngừng; (và) hãy tạ ơn trong mọi hoàn cảnh” (1 Tx 5, 17b-18a). Để làm cho lòng biết ơn của mình trở nên phong phú và lớn mạnh, chúng ta cần tạ ơn Chúa ngày đêm, bất kể khi nào chúng ta có cơ hội và trong suốt cuộc đời của chúng ta.

Ngoài ra, lời tạ ơn chung chung về mọi thứ là không đủ. Lời tạ ơn của chúng ta phải cụ thể như: tạ ơn về sức khỏe của tôi, về thị lực của tôi, về trí khôn và về kinh nghiệm sống của tôi… Chúng ta cũng có thể dâng lời tạ ơn để cám ơn những người bạn, những thân nhân, những ân nhân của chúng ta, cũng như cám ơn tất cả những ai hay những biến cố sự kiện nào đã giúp hình thành nên tôi trong những năm qua. Danh sách những lời tạ ơn này thật là vô cùng tận. Chúng ta cám ơn hoài, cám ơn mãi mà chẳng bao giờ hết được.

Dầu vậy chúng ta lại có khuynh hướng lập một danh sách, ít là trong đầu của chúng ta, về tất cả những phàn nàn của chúng ta, về mọi thứ mà chúng ta cần hoặc ước muốn và về những gì chúng ta không có. Chính vì thế chúng ta thường thấy rất nhiều những lời nguyện dâng lên Thiên Chúa chỉ để cầu xin điều này điều nọ, mà ít thấy những lời tạ ơn được dâng lên. Dĩ nhiên lời cầu xin không phải là không cần thiết nhưng chúng ta cần biểu lộ lòng biết ơn ra nhiều hơn nữa vì vô vàn ân huệ mà chúng ta đã nhận được. Tác giả David Steindl-Rast, trong cuốn sách của ông với tựa đề Lòng Biết Ơn, tâm điểm của cầu nguyện[4] đã định nghĩa cầu nguyện là “sống biết ơn”.[5] Meister Eckhart[6] có lần cũng đã nói: “Nếu như lời cầu nguyện duy nhất mà chúng ta có thể dâng lên Thiên Chúa là Tạ Ơn, thì như thế cũng đã đủ rồi.”

Tuy nhiên cái ngã (ego) lại là một kẻ lừa bịp tinh ranh. Những lời tạ ơn của chúng ta cũng có thể dễ dàng trở thành ích kỷ bởi cái ngã có thể dùng ngay cả những lời tạ ơn ấy của chúng ta để phục vụ cho mục đích ích kỷ của nó.

Nếu tôi cảm tạ Chúa vì mọi ơn lành tôi có và tất cả những ơn ấy đã được ban cho tôi, mà trong lòng không có chút biết ơn đối với những gì mà cũng đã được ban cho người khác, thì lời tạ ơn của chúng ta sẽ hoàn toàn mang tính ích kỷ. Tạ ơn Chúa vì tôi có đủ thức ăn trong khi nhiều người khác đang đói lả. Tạ ơn Chúa vì tôi khỏe mạnh trong khi những người xung quanh tôi lại ốm đau tật nguyền. Tạ ơn Chúa vì tôi an toàn trong khi tôi chẳng cần biết đến những người bên cạnh tôi có an toàn hay không. Tạ ơn Chúa vì tôi lương thiện và từ tâm không giống như những người khác. Đó là lời cầu nguyện của người Pha-ri-sêu trong dụ ngôn theo thánh Luca: “Lạy Thiên Chúa, xin tạ ơn Chúa, vì con không như bao kẻ khác: tham lam, bất chính, ngoại tình, hoặc như tên thu thuế kia” (Lc 18, 10-11). Đó không phải là lời cầu nguyện xuất từ lòng biết ơn thật sự. Nó chỉ là sự ích kỷ và kiêu ngạo của cái ngã tự tôn.

Một tâm hồn biết ơn sẽ tạ ơn Chúa về mọi điều tốt lành có được trong đời sống của tôi cũng như trong đời sống của những người khác. Có thể thật khó khăn để tạ ơn Chúa về những may mắn, những thành đạt, những món quà, và những người bạn mà người khác có, nhưng tôi lại không có. Nhưng đó chính là thách đố cho lòng biết ơn đích thực. (Tất cả những cái khác chỉ là ghen tuông và đố kỵ.)

Chúng ta dễ dàng tạ ơn Chúa về những gì mình có, trong khi đó chúng ta lại ghen tị với những người có nhiều hơn mình hoặc những người mà họ có những thứ chúng ta ước muốn. Khi một ai đó được người ta thích hơn là thích tôi, thay vì tạ ơn Chúa thì tôi lại cảm thấy ghen ghét vì người đó được yêu và được đón nhận. Một tâm hồn biết ơn thật sự sẽ hân hoan vui mừng trước số phận may mắn của mọi người và của mỗi người.

Một tâm hồn biết ơn cũng sẽ đọc được những dấu chỉ của thời đại với một ánh mắt mong muốn điều tốt nhất đến với mọi người chứ không chỉ cho riêng mình mà thôi. Cái tôi thực của tôi sẽ cảm kích khi nhận thấy rằng thần khí vẫn đang hướng dẫn con người hôm nay tìm kiếm một nền linh đạo mới. Cái tôi ấy sẽ mừng vui với những thành quả đạt được từ các cuộc đấu tranh cho công bình. Ở bất cứ nơi đâu trên thế giới mà có lòng trắc ẩn và bình an thì chúng ta đều có thể học được từ nơi đó lòng biết ơn tự sâu thẳm trái tim mình. Người biết ơn thật sự sẽ hạnh phúc để khám phá rằng những người không cùng tôn giáo của mình cũng có thể dạy mình nhiều điều nhằm giúp siêu việt hóa cái ngã của chính mình. Chúng ta cảm tạ ơn Chúa vì điều đó.

Hơn hết chúng ta cần cảm tạ Chúa vì những phát minh mới trong khoa học, những khám phá về sự giãn nở của vũ trụ với tất cả chiều kích nhiệm mầu của nó. Bởi vì những phát minh khám phá ấy sẽ đem lại một thuận lợi rất lớn cho các thế hệ mai sau. Chúng ta cũng cảm tạ Chúa khi có ngày càng nhiều người ý thức về những tai hại của chủ nghĩa cá nhân cũng như nhận thức về sự hủy diệt mà chúng ta đang đối diện. Những nhận thức ấy có thể được coi là 'trong cái rủi vẫn có cái may'.

Một điều nữa chúng ta có thể nói thêm ở đây là những lời nguyện tạ ơn cũng chứa đựng một sự biến hình tận căn. Khi chúng ta thực tập mỗi ngày cầu nguyện với lòng biết ơn, chúng ta sẽ cảm nhận được sự thay đổi về thái độ sống của chúng ta. Cầu nguyện như thế sẽ giúp chúng ta yêu mến - tôn trọng sự sống, con người và Thiên Chúa nhiều hơn. Ở mức độ nào đó, thái độ sống ấy sẽ làm thay đổi nhân cách của chúng ta.

Nếu chúng ta học nhìn mọi thứ trong đời sống như những quà tặng nhưng không, thì chúng ta không còn nhăn nhó bực bội khi chúng ta kinh nghiệm cuộc sống này thật cực khổ chẳng khác gì kiếp trâu ngựa, ngày ngày vật lộn cách nhàm chán với hết vấn đề này đến vấn nạn khác. Thay vì trong lòng đầy ắp những lo âu, phàn nàn, bi quan và chẳng hài lòng với bất cứ điều gì, thì với lòng biết ơn, chúng ta sẽ cảm thấy hạnh phúc, mãn nguyện và tri ân với những gì chúng ta đang có. Chúng ta sẽ tôn trọng và đánh giá cao sự tốt lành nơi người khác thay vì hoài nghi, chỉ trích hay chỉ thấy được những tiêu cực nơi họ mà thôi.

Một tâm hồn dạt dào lòng biết ơn cũng sẽ thay đổi thái độ của mình đối với Thiên Chúa. Tôi không còn nghĩ rằng Thiên Chúa là Đấng Tốt Lành và tôi tin điều ấy chỉ vì tôi được dạy bảo như vậy. Giờ đây tôi cảm thấy rằng Thiên Chúa là Đấng Tốt Lành và Thiên Chúa yêu tôi cũng như yêu hết thảy mọi người.

Siloha
Chuyển ngữ

[1] Theo Albert Nolan, Jesus Today – A Spirituality of Radical Freedom, (New York: Orbis Books, 2006), chương 10: “With a Grateful Heart”, 111-116.

[2] Ronald Rolheiser, The Holy Longing: The Search for a Christian Spirituality (New York: Doubleday, 1999), 66.

[3] Ibid., 67.

[4] Gratefulness, the Heart of Prayer

[5] Steindl-Rast, Gratefulness, 59.

[6] Meister Eckhart là một tu sĩ người Đức thuộc Dòng Đa-minh, là thần học gia, triết gia và là một nhà huyền nhiệm thời Trung Cổ.

Kỷ niệm 400 năm CÁCH MẠNG TRUYỀN GIÁO DI NOBILI BÊN ẤN

2012-05-13T22:18:00.003+09:00

Hoành sơn

Năm 2010 vừa qua, cả thế giới (gồm Trung Quốc luôn) đã tưng bừng khánh niệm 400 năm ngày ly trần tại Bắc Kinh của một nhân vật vĩ đại, cha Matteo Ricci, được ngưỡng mộ vừa như người tiên phong trong giao lưu khoa học-văn hóa Đông-Tây, vừa như một trong hai nhà truyền giáo, cũng tiên phong trong kế sách hội nhập văn hóa. Người tiên phong thứ hai về mặt này, đó là cha Roberto Di Nobili, cũng người Ý (và Dòng Tên). Phải chăng vì dân Ý là dân cởi mở nhất bên Tây trong việc tiếp thu ánh sáng của những nền văn minh xa lạ? Chúng ta nên nhớ, vào thế kỷ XIII, cũng một người Ý khác là Marco Polo đã du hành Phương Đông, cho tới tận xứ sở các Con Trời (Thiên Tử), và nói về văn minh này với nhiều kính nể.

Năm 2010, tôi đã viết về Ricci, năm nay không thể tôi không nói về Di Nobili nhân 400 năm (1612-2012) cuộc Cách mạng truyền giáo của cha bên Ấn Độ. Tôi nói CÁCH MẠNG TRUYỀN GIÁO, vì tuy việc trruyền giáo đã khởi sự từ trước ở đấy, nhưng cách làm của cha đi ngược hẳn cách làm của những thừa sai tiền nhiệm, do đó gây sóng gió lớn, không những làm cha đau khổ, mà còn khiến thiệt hại cho việc Phúc âm hóa đất nước đông dân thứ hai của thế giới ấy.

Tình trạng xã hội Ấn và ngõ cụt truyền giáo

Không dân tộc nào sùng đạo như dân Ấn, nhưng cũng không đất nước nào bị phân hóa xã hội cho bằng đất nước Nam Á này..

Về mặt tôn giáo, tuy Ấn giáo chia thành hai ngành, ngành lấy Vishnu làm thượng thần, ngành lấy Shiva làm đấng tối cao, nhưng các thần đều được thờ chung ở cả hai bên. Sống đạo cũng vậy, cư sỹ (tín đồ tại gia) tới cầu nguyện ở đền thờ, còn tu sỹ sống một mình trong rừng hoang hay sơn cốc, nhưng hai bên không hề va chạm nhau.

Về mặt xã hội thì khác hẳn. Dân Ấn chia thành những giai cấp cha truyền con nối, tức tập cấp (castes), và giữa những tập cấp khác nhau, người ta không kết hôn với nhau, tránh tiếp xúc với nhau. Thậm chí một số người bị loại khỏi tập cấp (outcastes), trở thành dơ dáy, được gọi là Candala (sanskrit), Dalit, Pariah (tamil), nghĩa là BẤT KHẢ XÚC ( Intouchables, Untouchables). Theo niềm tin lâu đời, sự phân cấp ấy là tự nhiên. Kinh Veda cho biết, từ Con người nguyên sơ Purusha[1] bị sát tế, các thần đã phân chia thân thể ấy mà làm nên bốn tập cấp cao thấp khác nhau:

Khi các thần phân xẻ Con người,

Họ làm nên mấy phần?

Miệng thành gì, cánh tay thành chi?

Là gì cẳng chân, là chi bàn chân?

Miệng thành tế sư (brahmana)

Cánh tay thành chiến tướng (ksatriya),

Cẳng chân nên công-nông (vaisya),

Bàn chân nên nô bộc (sudra).

Rigveda X.90

Có điều quyển X của sách Rigveda tập hợp những bài kinh khá mới, riêng bài kinh 90 chỉ có mặt sau công nguyên, cốt ý giải thích một tình trạng xã hội sẵn có rồi, đồng thời xác định địa vị cao nhất của tế sư. Chứ hẳn nhiên trước đó, địa vị cao nhất phải thuộc về giai cấp cai trị là ksatriya (do chữ ksatra là việc cai trị) từ đó chọn ra vua và những sỹ quan trong quân ngũ cùng với người cai quản trong vương quốc. Bằng chứng được tìm thấy trong bộ sử thi vĩ đại Mahâbhârata được hoàn tất vào thế kỷ II trước công nguyên, trong đó rõ ràng địa vị của vua và ksatriya là cao nhất.

Thật ra, cách đây 3500 năm sau khi dân Ârya từ Tây-Bắc sang xâm lăng Ấn Độ, tại xứ sở này chỉ có hai giai cấp : giai cấp thống trị là Ârya da trắng, giai cấp bị trị, gọi daisyu hay man di, là người Ấn da đen. Chính vì thế, tiếng dùng để chỉ tập cấp là Varna, nghĩa là mầu sắc, sắc da. Phân biệt thống trị-bị trị nay đã đổi thành phân biệt theo ngành nghề, nhưng tiếng Varna thì vẫn được dùng để chỉ tập cấp.

Có bốn tập cấp chính : tế sư, vương tướng, công nông và nô bộc, trong đó chỉ ba tập cấp trên có khả năng tôn giáo. Thật ra, khả năng ấy đầy đủ nhất là ở tập cấp tế sư, balamona (brahmana). Và cũng chỉ balamona mới học hành cao, và phải cố sống theo bốn giai đoạn (âsrama) của bộ luật Manu : lúc niên thiếu thì làm tập sinh (brahmacârin), thụ huấn với một sư phụ; lớn lên thành cư sỹ (grihastha), nghĩa là lập gia đình, có bổn phận tế tự; khi đã lo cho con cái thành gia thất thì vô ẩn tu trong rừng; đợi khi lòng thoát tục, sẽ đi lang thang và trở thành tu sỹ bỏ đời, chờ ngày giải thoát hay giác ngộ.

Như đã nói trên, thuộc tập cấp khác nhau thì khó tiếp xúc với nhau. Nhất là không thể tiếp xúc với người ngoại tập cấp (outcastes), vì bản chất họ dơ dáy, bất khả xúc (untouchables). Chỉ cần bóng họ đi qua, phủ lên thức ăn, là thức ăn ấy phải đổ đi, không ăn được nữa. Biết như thế, ta mới hiểu sự trruyền giáo xuyên tập cấp là điều khó khăn thế nào.

Sự bế tắc truyền giáo ở Madurai vào đầu thế kỷ XVI

Madurai là một thành phố lớn, nay thuộc bang Tamil Nadu với thủ phủ Chennai (xưa là Madras) .. Về phía đối diện ở Tây Nam có căn cứ quân sự của Bồ Đào Nha tại Goa, từ đó hải quân Bồ có thể kiểm soát toàn vùng bờ biển Nam Ấn. Do đó, người Bồ theo sang đấy buôn bán và truyền giáo. Họ đi sâu vào đất liền, ở đó có những tiểu vương quốc như Madurai.

Theo đạo lúc ấy rất ít người, và hết thảy thuộc tập cấp Bất khả xúc (Pariah, Dalit). Trước hết, đó là dân Paravers mò ngọc trai. Vì bị người Hồi đoạt hết miếng ăn và đàn áp khốn khổ, nên họ chạy đến xin quân Bồ che chở, và quân Bồ đánh đuổi lũ cướp biển Hồi giáo, giúp Paravers trở lại với nghề mò ngọc trai cũ. Do đó mà họ theo đạo đông. Cho đến năm 1537, tất cả đã chịu Phép rửa, khoảng hai chục ngàn người, nhưng gần như không được dạy dỗ gì, lại chỉ có một linh mục coi sóc thôi. Năm 1542, thánh Phan sinh Xavier tới, thấy họ dốt giáo lý quá, nên dừng lại một thời gian để dạy.

Loại người thứ hai theo KTG là một số rất ít những cô gái thuộc tập cấp rất thấp hay ngọai tập cấp, họ theo đạo để lấy chồng Bồ, nhờ đó được cấp phát nhà cửa và ruộng đất tịch thu từ người Hồi giáo.

Người theo KTG thuộc cả hai loại, đều ăn mặc như Bồ, ăn thịt như Bồ và sống theo cách Bồ, nên họ bị người Ấn ghê tởm và xa lánh. Nhất là từ khi có sắc dụ 1546 của vua Bồ, ra lệnh cấm thờ thần tượng trong vùng thuộc địa của Bồ Đào Nha; riêng tế sư nếu bị bắt quả tang tiếp tục hành nghề, sẽ bị tù khổ sai và tịch biên gia sản. Vì thế, người Ấn càng ghét Bồ và ghét người theo đạo Bồ, mà họ gọi là Prangui một cách khinh bỉ. Không may là các thừa sai, phần vì dốt tiếng Tamil và không hiểu phong tục Ấn, phần khác ít tiếp xúc với người Ấn học thức nên không hiểu họ nghĩ gì, nên tự đồng hóa mình với Prangui, để rồi thay vì hỏi ai đó có muốn theo Kytô giáo không, thì lại hỏi :-Có muốn gia nhập tập cấp (markam, vedam, kulam) Prangui không?

Như thế, làm gì có ai vì tôn kính mà theo Kytô giáo đây? Sau 12 năm trời làm việc, cha sở Fernandez không kiếm nổi dù chỉ một tân tòng, đành làm phép rửa gấp gáp “in articulo mortis” cho mấy kẻ hấp hối, thế thôi. Tình trạng bi đát đến nỗi cha Giám tỉnh dòng Tên Laerzio phải than thở :

-“Sự ghê tởm của dân Ấn đối với người Bồ hay Prangui, đi kèm với nỗi lo mất danh hiệu quý tộc để rồi bị (đồng bào) khinh bỉ mãi mãi, chính những điều ấy khiến người ta không cách nào theo Kytô giáo được. Truyền giáo kiểu này, đi đôi với sự dốt tiếng Tamil, đã gây những hiểu lầm thực vô cùng tai hại.”

Đang lúc cha Laerzio và đức Tổng giám mục Roz, cũng dòng Tên, lâm cảnh bế tắc không lối thoát như thế, thì Trời gửi đến cho họ một cứu tinh, cha Roberto Di Nobili!

Cha Di Nolili và cuộc cách mạng truyền giáo ở Madurai

Roberto sinh năm 1577 ở Roma, từ dòng họ quý tộc danh tiếng Di Nobili, trong đó có giáo hoàng Julius III (trị vì từ 1550 đến 1555) và một số hồng y, mà vị đang sống lúc ấy là hồng y Sforza, con nữ bá tước Sforza Di Santa Fiore. Hồng y này, vì thấy Roberto học rất giỏi, nên đặt nhiều kỳ vọng vào người em họ của mình, mong ít là cậu cũng trở thành hồng y như mình.

Thế nhưng Roberto lại nuôi một tham vọng ngược lại, cậu muốn vô dòng Tên, mà dòng này muốn các thành viên phải lánh xa những chức tước như hồng y và giám mục. Thế là hồng y Sforza bèn vận động cả gia tộc chống lại ý định trên của Roberto, khiến cậu bé 16 tuổi phải “đào vi thượng sách”, một mình vượt biên giới đến ẩn lánh ở vương quốc Napoli, trong dinh của nữ công tước Di Nocera, tên Anna Carafa. Bà này cho cậu hầu cận hai năm bên mình, và giúp cậu tiếp tục việc học. Trong khi ấy, bà cũng dùng thế lực của mình mà vận động gạt bỏ những rào cản từ phía gia tộc Di Nobili. Cuối cùng, một cách “không kèn không trống”, Robeto đã có thể vô tập viện dòng Tên ở Napoli. Sau nhà tập, Roberto theo đuổi việc học ở Napoli, rồi Roma, kế đó thụ phong linh mục năm 1603.

Ngay khi còn ở nhà tập, Roberto đã bày tỏ ý nguyện muốn được đi truyền giáo bên Ấn. Một lần nữa, sóng gió lại nổi lên từ phía dòng tộc Di Napoli, nhưng Roberto cương quyết giữ nguyên ý định của mình. Cuối cùng, cha Tổng quyền D.T. Aquaviva phải can thiệp, và gia tộc Di Nobili chịu lui bước.

Với ý chí kiên cường đi đôi với tài học như vậy, lắm người đã thấy trước được những gì phi thường cha sẽ thực hiện ở phương trời xa xôi kia.

Di Nobili xuống tầu năm 1604 và cập bến Goa một năm sau. Tại đây, cha bệnh tưởng chết. Sau khi khỏi bệnh, cha được Giám tỉnh Laerzio điều tới làm việc ở Madurai.

Ở Madurai, Roberto thấy rõ sự bế tắc truyền giáo, và sau một thời gian ngắn tìm hiểu, cha nhìn ra căn bệnh. Căn bệnh ấy là sự kém hiểu biết về địa phương của thừa sai, sự khinh bỉ của dân Ấn đối với cái mà họ gọi là “Đạo người Bồ”, cũng là sự lẫn lộn Kytô hữu với Prangui.

Vì thế, để bắt đầu, cha ra ở riêng để khỏi dính dấp tới người Bồ và Prangui. Đồng thời, cha dành hết thời gian để học kỹ ngôn ngữ Tamil, không phải thứ Tamil bình dân, mà Tamil văn học. Cha cũng học kỹ tiếng Sanskrit, nhờ đó đi sâu vào Veda và các kinh thư khác của Bàlamôn giáo[2]. Qua hai ngôn ngữ này, dần dà cha nắm vững được các vấn đề văn hóa-xã hội-tôn giáo của chung xứ Ấn và của riêng miền Nam.[3]

Bằng cách ra ở riêng, ăn vận và sống theo kiểu các tu sỹ bỏ đời, cha tỏ ra cho thấy cha thuộc dòng quý tộc Roma, cũng là một samnyâsin sang truyền bá nền minh triết (vidya) đích thực. Quả thế, cha ăn chay chứ không ăn thịt như Prangui và người Bồ, cha cũng bỏ giầy mà đi guốc, lại mặc áo cà sa, quấn khăn, mang dây đeo balamona (có thánh giá) và để chỏm tóc kudumi. Cha lại sống cô độc, ở nơi thanh vắng và ít tiếp khách. Riêng về mặt kinh thư Ấn giáo, khi tranh luận cha có thể trưng thuộc lòng bất cứ đoạn nào, y như một balamona thông thái vậy. Số là cha được học với một balamona uyên bác, tên Shiva-dharma, và ông này, cảm phục vì đức độ và sự thông minh của cha, đã chép tay các kinh thư cho cha học, trong khi những sách thánh này, đáng lẽ chỉ hàng balamona mới có quyền tiếp cận thôi.

“Tiếng lành đồn xa, tiếng dữ đồn xa”, chẳng bao lâu khắp xứ nghe bàn tán về nhà tu hành quý tộc da trắng ấy, và khá nhiều balamona cùng quan chức Madurai bắt đầu xem cha như một guru (hiền triết sư phụ) để sẵn sàng nghe cha giảng thuyết. Cha thuyết cho họ về thứ Pháp (dharma) Kytô giáo, mà cha không gọi là đạo Prangui. Cha cũng cho họ biết, muốn thành đệ tử của cha, người ta không phải bỏ tập cấp của mình và những thói tục đi theo tập cấp ấy. Vâng, ai là balamona thì vẫn là balamona, cứ việc đeo dây balamona, giữ chỏm tóc kudumi, dùng bột trầm và làm các nghi thức tắm rửa. chỉ cần thay các lời kinh cũ bằng lời kinh Kytô giáo, khi đeo dây chẳng hạn. Tiến xa hơn nữa, thay vì đặt tên Bồ cho người chịu Phép rửa, cha lấy tên tamil hay sanskrit đặt cho họ, như Devadatta (Thiên Chúa-được tặng trao),v.v…[4]. Cha cũng thích nghi trong vấn đề cúng cơm-sữa ngày đầu năm, bằng cách cứ cho cúng, nhưng thay vì cúng trước thần tượng, thì cúng trước thánh giá, thế thôi. Cha còn ban phép lành cho cơm-sữa dùng để cúng nữa.

Dĩ nhiên là trước khi thi hành những thay đổi như thế, cha đã thỉnh ý cha Giám tỉnh, còn vị này thì bàn với Đức cha Roz. Cả hai vị, cùng với đức Giáo trưởng Goa đặt rất nhiều kỳ vọng vào phương pháp mới này, mong rằng nó mở được cánh cửa Madurai và Ấn Độ nói chung cho Phúc âm hóa.

Và xảy ra đúng như vậy. Ngay năm đầu tiên đã có năm chục tân tòng, trong số đó có chính balamona thông thái Shivadharma, thầy dạy ngôn ngữ của cha. Ông này, sau 20 ngày tranh luận với cha, mỗi ngày năm giờ, đã chịu khuất phục và chịu Phép rửa dưới tên mới là Alberto. Một khi đã thành Kytô hữu, ông trở nên một nhà truyền giáo hăng say, và nhiều người quý tộc theo gương ông.

Cánh cửa đã mở, và thành công lớn không ngờ, khiến Đức cha Roz phải reo lên trong bức thư gửi cha Tổng quyền Aquaviva như sau :

-“Thế là cha Roberto tốt lành ấy đã đi trước hết mọi người -tôi tin như thế-, để nhờ sự linh ứng rất đặc biệt của Chúa Thánh Thần, cha tiến vào thành phố Madurai vĩ đại, thủ đô của thần tượng cũng như của nền bác học balamona… Cha đã ăn mặc và sống theo người địa phương, từ bỏ hết mọi tiện nghi thể xác cùng với quốc tính của mình. Cha đã học được ba ngôn ngữ rất khó [tamil, sanskrit, telougou], đã hiểu sâu những bí nhiệm thần thánh Ấn Giáo… Tôi đã trao đổi với cha Roberto về ngôn ngữ và phong tục địa phương. Nghe cha, tôi rất ngỡ ngàng. Tôi nghĩ mình cũng nắm được phần nào ngôn ngữ [tamil] ấy, nhưng tôi phải thề trước Phúc âm rằng : không ai có thể ngờ cha đã thể hiện ngôn ngữ nói trên một cách tự nhiên đến vậy, cũng như đã sống khổ hạnh đến độ ấy.

…………………………………………………………….

“Sau khi đức Giáo trưởng Menezès biết truyện, nhất là khi thấy cha Roberto đã lôi kéo được một số balamona vào đạo, thì Ngài cảm động vô cùng. Ngài còn thêm câu phát biểu tuyệt vời như sau; “Tạ ân Chúa nếu số người sống đạo hạnh theo gương cha Roberto cũng đông bằng số kẻ gièm pha lối sống của cha! Riêng tôi, tôi chẳng ngại đeo sáu trăm dây balamona chỉ vì sự cứu độ dù của một linh hồn!”

Và cứ vậy công cuộc truyền giáo tăng tốc. Nên nhớ, không như trước kia khi người theo đạo là kẻ ít học, và họ theo đạo chỉ vì cái lợi vật chất trước mắt thôi. Chứ người theo đạo bây giờ là người có học,: họ tự đến nghe giảng, tranh luận, rồi mới quyết định. Công việc tuy bận rộn, nhưng đầy hưng phấn, và một số linh mục, như cha Vico, cũng tới gia nhập đoàn quân viễn chinh. Dù bị cấm làm phép rửa trên mười năm, nhưng khi cha Roberto qua đời năm 1656, đã có 40.000 người theo đạo. Con số sẽ thành 75.000 vào đầu năm 1688, và vào đầu thế kỷ sau, vọt tới trên 100.000.

Đất bằng nổi sóng

Một cuộc thay đổi lớn, đến đảo lộn tất cả như thế, sao khỏi gây sóng thần.

Sóng gió bắt đầu từ chính hàng tế sư Ấn Độ giáo. Trước đó, chỉ có ngoại tập cấp theo “đạo Bồ” thôi, nên không mấy ai quan tâm. Nhưng nay thì đã có hàng quý tộc, thậm chí balamona tới làm đệ tử người samnyâsin xa lạ kia, nên sự việc ấy làm chấn động Madurai. Hàng tế sư bèn tới kiện nơi tiểu vương Nayakker. Theo họ, thì Roberto vô thần, phá bỏ việc thờ cúng Vishnu và Shiva. Nhân dịp đang có nạn hạn hán, họ bèn đổ tội cho cha, rằng đây là hình phạt do các thần giáng xuống vì sự phạm thánh của cha.

May mắn thay khi ấy, một bạn thân của cha rất có thế lực tại triều đình đứng ra bênh đỡ cha. Không chịu thua, 800 tế sư tập họp lại để nghe một người tố cáo cha. Lần này, chính ông thầy dạy ngôn ngữ cho cha đứng lên phản bác. Ông nói khéo léo đến nỗi, thay vì luận tội cha, các tế sư lại đem lòng kính trọng nhà tu hành thoát tục da trắng ấy.

Một lần khác, trong đám dân mò ngọc trai có kẻ tới xúi dục đệ tử cha, rằng họ bị cha đánh lừa, rằng chính cha cũng chỉ là một prangui, và thứ muối cha cho họ ăn lúc chịu phép rửa, cũng như chính phép rửa, đều thuộc nghi thức gia nhập prangui. Thế là nhốn nháo cả lên, và một số bỏ cha. Không sao được, cha đành phải viết rõ trên lá tán treo trước cửa nhà, rằng cha thuộc dòng quý tộc Roma, chứ không phải prangui gì cả.

Dẫu sao chăng nữa những khó khăn từ phía dân Ấn chỉ là chuyện nhỏ so với những chống phá cha gặp từ chính anh em đồng đạo của mình, các thừa sai dòng Tên.

Quả thế, sóng gió nổi lên từ phía anh em dòng Tên, bắt đầu là cha Gonsalo Fernandez.

Để giúp cha Roberto dễ thi hành kế sách mới, cha Giám tỉnh Laerzio bèn sai cha Fenandez đi công tác một thời gian ở bờ biển. Lúc trở về, cha này thấy cha phụ tá làm đảo lộn tất cả, và hình như muốn dạy mình một bài học.

Quả vậy, Roberto bỏ hẳn cách sống quen thuộc của các thừa sai. Cha ăn mặc theo địa phương chứ không theo Bồ, nói tiếng Tamil chứ không nói tiếng Bồ, ăn chay chứ không ăn mặn như các anh em khác. Nhất nữa còn tuyên bố thẳng thừng: để thành Kytô hữu, người ta không phải trở thành Prangui, lại cứ việc giữ nguyên cách phục sức và tắm rửa theo tập cấp của mình. Nên nhớ, cách phục sức và tắm rửa đó vẫn bị các thừa sai coi là dị đoan. Sự việc càng trở nên rắc rối khi Roberto rời bỏ xứ đạo mà ra ở riêng, rồi làm nhà thờ riêng luôn.

Tức giận, Fernandez đi gõ cửa mọi nơi để kiện. May mắn cho cha, đúng lúc ấy, có một Kinh lược sứ (Visiteur) đến thanh tra hai tỉnh dòng Tên là Goa và Malabar. Đây là cha Nicolas Pimenta. Vừa là người Bồ, vừa có định kiến là phải y theo phương pháp truyền giáo cũ, nên ngài chỉ nghe Fernandez và làm ngơ trước mọi lời trần tình của Roberto, cũng như ý kiến của Giám tỉnh Laerzio, của Tổng giám mục Roz, của Ban tư vấn Tỉnh dòng, của những Kytô hữu được vời đến điều tra. Tệ hơn nữa, Pimenta còn ra lệnh ngưng chức Laerzio và thay thế bằng một giám tỉnh mới thuộc phe mình.

Trong khi ấy ở Roma, với các báo cáo của Kinh lược sứ, người ta tưởng như Roberto đã cải đạo sang Ấn giáo, khiến cả những bạn thân của Roberto, như hồng y Bellarmino, cũng trách cứ cha. Năm 1613, cha Tổng quyền Aquaviva gửi thư sang Madurai, tuy vẫn ủng hộ cách làm của Roberto, nhưng phải tỏ ra dè dặt hơn, khiến Pimenta và giám tỉnh mới có thể giải thích thư ấy theo hướng suy nghĩ của mình, nhờ đó thắt chặt hoạt động của nhóm Roberto. Vâng, giám tỉnh mới, một mặt ngăn chặn thư từ trao đổi giữa Roberto với Đức cha Roz, mặt khác cấm cha không được làm thêm Phép rửa nào nữa. Phe địch còn tìm cách mua chuộc một vài đệ tử của Roberto để họ bỏ cha và đứng lên tố cáo cha.

Thế nhưng, chưa kịp hoàn thành ý nguyện là bãi bò sứ vụ Roberto, thì giám tỉnh mới đột ngột qua đời năm 1615. Cùng lúc, Roma cũng hiểu ra vấn đề, và cả Aquaviva lẫn Bellarmino đều trấn an Di Nobili. Rồi khi Tổng giám mục mới của Goa muốn ép cha từ bỏ kế sách truyền giáo của mình, thì năm 1616, bằng đoản sắc (bref) Cum sicut Fraternitas, Đức Phaolo V hết lòng khen ngợi Di Nobili và căn dặn phải nghiên cứu kỹ phong tục xứ Ấn để thích nghi trong việc truyền giáo. Đến lúc Tổng giám mục nói trên quay sang Tòa Thẩm sát (Inquisition) Lisbonne để xin kết án cha, thì Thẩm sát trưởng lại khuyên ông phải tuân phục Tòa Thánh.

Không chịu thua, Tổng giám muc Goa bèn tổ chức một cuộc tranh luận công khai, với thành phần tham dự phần lớn là người do ông đưa vào. Biết việc ấy, Tòa Thánh cho phép Roberto được tranh cãi bình đẳng với Tổng giám mục. Vì người tham gia hội thảo hầu hết là của Tổng giám mục, nên ông thắng trong bỏ phiếu, trong khi Kinh lược sứ mới cùng với các thần học gia lại ngả theo lập luận của Di Nobili. Bất chấp tất cả, Tổng giám mục bèn vận động lần nữa với Roma để hạ gục cha, trong khi Thẩm sát trưởng ở đây lại gửi báo cáo tán thành việc làm của cha, có kèm theo lời chứng của 130 balamona, họ trưng dẫn kinh thư Ấn giáo để xác nhận bản chất dân sự (civil) của các tập tục mà cha cho phép.

Cuối cùng, bằng sắc dụ (bulle) Romanae Sedis Antistites ký năm 1623, Đức Gregorio XV chính thức cho phép các balamona theo đạo được đeo dây balamona và để chỏm tóc kudumi.

Mười hai năm sóng gió (1613-1624) và bị cấm làm phép rửa, đã khiến công cuộc truyền giáo của nhóm người cách mạng bị chựng lại rất nhiều. Sóng gió ấy nay đã yên, cha Roberto đi lập thêm căn cứ ở những vùng xa xôi, như Tiruchirapalli và Salem. Tại đây, nhiều học giả đến nghe cha thuyết, và một vương gia gửi gấm bốn con trai cho cha dạy dỗ, để rồi cả nhà xin theo đạo. Trở lại Madurai, cha gặp một pandaram đến xin học đạo. Pandaram không phải tập cấp cho bằng một loại người từ nhiều tập cấp miền Nam làm nên. Họ thuộc Shiva giáo, có đeo biểu tượng linga trên người. Họ có thể là người phục vụ trong đền thờ như một thủ quỹ, hay thầy tế ở đền thờ làng... Họ cũng có thể làm tu sỹ khất thực nhưng thuộc tập cấp thấp. Hàng quý tộc không khinh rẻ pandaram, mà pandaram lại không ngại tiếp xúc với tập cấp thấp và ngoại tập cấp. Thấy thế, cha De Nobili bèn nảy ra ý định dùng pandaram để truyền giáo cho những tập cấp này. Điều may mắn là anh chàng pandaram xin học đạo, sau khi theo đạo đã trở thành nhà truyền giáo rất năng nổ, khiến qua anh ta, rồi qua một linh mục Bồ tự cải thành Pandaramsvâmin (pandaram-sư phụ), cha đưa về cho Chúa cả ngàn con chiên. Riêng anh pandaram đầu tiên theo đạo, vì bỏ đạo Shiva và hăng say truyền đạo mới, nên bị chính đồng đạo cũ của mình giết. Và đây là tử đạo đầu tiên của vùng trời phía Nam. Tử đạo thứ hai ở đó sẽ là thánh Gioan De Brito, một quý tộc dòng Tên Bồ. Cha tới Madurai khi Di Nobili mới qua đời. Cha cũng làm Samnyâsin theo gương Di Nobili và mang được mấy chục ngàn người về với Chúa.

Tuy biển đã lặng, nhưng vẫn còn những cơn giông nho nhỏ. Nhất là khi về già, cha không được sống già giữa những người thân tín và con chiên của mình. Lấy cớ là để cha được nghỉ hưu, người ta điều cha tới tận Sri Lanka từ 1646 đến 1648, rồi khi được trở về Ấn Độ, cha lại phải ở xa tít về phía Bắc của Tamil Nadu, tại Madras. Khi ấy cha đã 71 tuổi, hoàn toàn mù lòa, nhưng vẫn sống đời sống khổ hạnh của một samnyâsin. Cả Kytô hữu lẫn người Ấn giáo đều gọi cha một cách kính cần, là Cha thánh. Cha qua đời năm 1656.

Sau khi Roberto đã ly trần được 80 năm, cuộc tranh cãi về phương pháp mới một lần nữa được khơi dậy, gây thiệt hại thêm cho việc truyền bá Phúc âm. Phải chờ sang thế kỷ XX, cánh cửa mới được mở hẳn, và một số thừa sai, như Jules Monchanin và Henri Le Saux đã có thể tiến xa hơn Roberto Di Nobili trong con đường hội nhập văn hóa, mà chẳng ai bắt bẻ gì nữa. Đó là đi vào con đường tu luyện và huyền nghiệm của các sâdhu, và đây mới là thế mạnh của Ấn Độ huyền nhiệm. [5]

Nhìn lại để tổng kết

Với quan niệm Mọi người bính quyền-bình đẳng hiện nay, khó ai còn có thể chấp nhận sự kỳ thị giai cấp, nói chi đến chế độ tập cấp quá khắc nghiệt của Ấn Độ thời ấy. Gần đây, hiến pháp của Ấn Độ độc lập đã xóa bỏ tập cấp, tuy một số người bảo thủ vẫn cố níu kéo lại. Những nhân vật như M.K. Gandhi và R. Tagore, cùng với những phong trào canh tân như Brahmo Samaj đều cương quyết đấu tranh cho sự bình đẳng, và cho một tình huynh đệ không bất cứ biên giới nào.

Vì thế, để hiểu con đường truyền giáo dựa theo tập cấp của Di Nobili, chúng ta phải đặt mình vào thế kỷ XVI, XVII khi mà bên Tây phương vẫn còn nặng sự phân chia giai cấp, giữa một bên là hàng quý tộc và bên kia là các nông nô. Quả thế khi ấy, đất đai thuộc hết về lãnh địa của các công tước, hầu tước, bá tước, tử tước, nam tước. Dân chúng còn lại trở thành nông nô cho họ, làm cật lực mà chỉ được giữ lại phần nhỏ hoa mầu để tạm sống thôi. Và cũng chỉ hàng quý tộc mới được làm quan trong triều, làm tướng lãnh trong quân đội, làm giám mục hay tu viện trưởng trong tôn giáo. Vâng, khi ấy, cả trong Kytô giáo, người ta cũng chấp nhận sự phân biệt giai cấp như một điều tự nhiên, và chưa ai ý thức gì về quyền được đối xử bình đẳng của mọi người.

Trong thời kỳ mà cả bên Âu lẫn bên Ấn, người ta coi phân biệt giai cấp là điều tự nhiên như thế, Roberto Di Nobili chỉ có ý khai phá một con đường cho những giai cấp cao nói riêng, cho dân Ấn nói chung, có thể tiếp cận Tin mừng, thế thôi. Chính những kẻ chống đối cha, họ cũng không hề chống đối vì chủ trương bình đẳng, mà chỉ vì tưởng lầm việc đeo dây balamona và mang chỏm tóc kudumi, v.v.…là dị đoan. Điều đáng trách nơi họ, là trước khi đem Tin mừng đến một vùng trời xa lạ, họ đã không chịu đi sâu vào ngôn ngữ và văn hóa địa phương, hầu giúp Kytô giáo nhập thể vào văn hóa ấy. Vâng, vì kiêu ngạo, họ chỉ biết ban phát chứ không thèm ngửa tay ăn xin, điều ấy đi ngược với con đường nhập thể trọn vẹn của Ngôi Hai Thiên Chúa.

[1] Về huyền thoại Con người nguyên sơ trên thế giới và bên Ấn, xin đọc Hoành sơn Hoàng Sĩ Quý, Le mythe de l’Homme cosmique dans son contexte culturel et dans son évolution, trong Revue de l’Histoire des Religions, avril-juin 1969, tr.133-154.

[2] Ấn Độ giáo chia thành Vishnu giáo và Shiva giáo. Bàlamôn giáo là hướng đi tôn giáo truyền thống, đặt nền trên kinh thư cổ điển là các Veda, các Brahmana, các Aranyaka và các Upanishad.

[3] Tamil là ngôn ngữ phổ thông ở miền Nam ngay trước khi người Ârya tới. Có một nền văn học Tamil và một văn minh Tamil.

[4] Bên Tây phương, người ta quen lấy tên một vị thánh mà đặt tên cho con mình, nhưng không luôn như thế. Thánh Gemma chẳng hạn, vì bố mẹ già rồi mới sinh được một mụn con, nên quý như ngọc, và đặt tên Gemma, nghĩa là Ngọc; chứ trước đó, chẳng có thánh nào tên Gemma cả. Sau này, vì các thừa sai quen lấy tên một thánh mà đặt tên Phép rửa trong xứ truyền giáo, nên giáo luật cũ mới theo thói quen ấy mà ấn định làm như vậy, nhưng bên các xứ truyền giáo thôi. Nhưng đây là việc xảy ra sau này. Đến 1972, vì thấy việc đặt tên thánh không tốt cho hội nhập văn hóa, nên thánh bộ Phụng tự đã bãi bỏ.

[5] Xx. Hoành sơn, Một chứng từ của Đttg bề sâu : Henri Le Saux, trong Sống đạo với Phương Đông, tr. 14-24.

Học Nhỏ Để Sống Lớn

2012-05-07T20:21:00.000+09:00

CHÚT SUY TƯ NHÂN NGÀY LỄ CẦU NGUYỆN CHO ƠN THIÊN TRIỆU

Một ngày nọ, vào năm 1975, ngay giữa chợ trời tấp nập người qua lại nơi cuối đường Trương Minh Ký, Sài Gòn, thi sĩ "điên" Bùi Giáng thong thả bước đến một cửa hàng bán phụ tùng xe đạp cũ, lặng lẽ vơ lấy cái "ghi đông" xe rồi tỉnh bơ bỏ đi như không có chuyện gì xảy ra. Thế là, bà chủ cửa hàng hoảng hốt, tức tốc chạy nhào ra đường, la toáng um sùm nhờ thiên hạ bắt "cái thằng ăn cắp." Chẳng cần ai đến bắt, ông bình thản đi trở lại để trả cái ghi-đông vào chỗ cũ và từ tốn nói: "Bà con thấy chưa, mất tất cả... mà phải câm, thế mà mất có cái ghi-đông thì la rầm trời! Kỳ khôi quá!"

Ồ! Nghĩ kỹ lại cũng nực cười cho phận kiếp người, nhưng sâu xa cũng thấy đáng thương làm sao ấy! Con người vẫn thường hoảng hốt hay giận dữ khi bị người khác lấy đi những cái "ghi-đông" của mình, hoặc có người suốt cả cuộc đời chỉ lo thu lượm mấy cái "ghi-đông", và sẽ trở thành giống như con trẻ thét rống lên khi bị chúng bạn giật lấy cây cà rem trên tay nó. Thế giới của người lớn, hiểu theo cách nào đó, cũng chẳng khác gì trẻ con. Người lớn cũng có những trò chơi cho riêng mình, cũng muốn chơi, cũng muốn thay đổi những món lạ, món mới... như xe mới, nhà mới, công việc mới, quần áo mới, đầu tóc mới, tương quan mới, và thậm chí, cả vợ mới, chồng mới... Nếu không được toại nguyện thì bực dọc, điên tiết... Tại Bắc Ninh (Miền Bắc) Việt Nam vừa qua, một ông chồng đã lấy búa đập liên tiếp vào đầu vợ khiến vợ chết ngay lập tức chỉ vì vợ không cho ông đi hát quan họ. Một người anh ở Vĩnh Long đã giết đứa em gái chỉ vì một miếng cá bị mất trên mâm cơm... Rồi nhiều cái chết, nhiều xung đột vẫn đang xuất phát từ những nguyên nhân rất bé nhỏ, thậm chí rất nực cười. Xét cho cùng, nếu có dịp dừng chân lại một chút để ngắm nhìn thế giới người lớn, chúng ta không khỏi buột miệng cười thầm, hay bật tiếng ha...ha..... vì hình như mọi cử chỉ, lời nói đều rất trẻ con! Các nhà nghiên cứu tâm lý học ngày nay cũng cho thấy điều đó.

Nhưng, nếu quan sát thật sự thế giới của trẻ con, thì hình như chúng ta không khỏi giật mình, vì xem ra trẻ con lại dạy người lớn chúng ta rất nhiều bài học vô giá thì phải.

Dành trọn một buổi chiêm ngắm bầy trẻ đang nô đùa tung tăng cùng nhau, chúng ta không khỏi cảm thấy xấu hổ khi nhìn lại bản thân người "lớn" của mình. Người lớn chúng ta không sống được như chúng. Người lớn chúng ta đang rất nghiêm nghị, đang rất đạo mạo, đang rất ư là trầm trọng hóa vấn đề. Chỉ khi chúng ta trở thành cụ ông cụ bà thì mới thấm thía cái lẽ tương đối trên cõi đời này! Vậy mà chúng ta vô minh hoang phí cả đời để trở thành người càng lớn càng tốt, càng muốn là người lớn thì chúng ta lại càng phải hết mình hết trí khôn để diễn trọn vai nghiêm túc và trầm trọng.

Thế giới của người lớn chúng ta đang quá nặng nề và căng thẳng! Nhất là những ai làm lớn một chút, thường hay trầm trọng hóa mọi vấn đề, vì vậy người làm lớn thường "phải bận" suốt, cho dù có đi nghỉ ngơi cũng nói là bận việc, là không có thời gian... Chẳng có giám đốc nào, bác sĩ nào, nhân viên cao cấp nào, hay một cha xứ nào dám treo bảng nơi làm việc của mình là "tạm đóng cửa 1 tuần để xả hơi." Thì ra nghỉ ngơi là một tội, thì ra nghỉ phép đi du lịch là không ổn...! Cũng như là thông lệ khi những ai đã làm ra nhiều tiền thì càng "phải bận bộn". Ngày nay, khi quan sát khắp nơi, hầu hết con người sống và đánh giá nhau theo hiệu năng và hiệu quả. Người càng làm ra nhiều tiền càng có tiếng nói, là tiếng nói mà có vẻ như "luật bất thành văn" vốn hầu hết mọi người hoan hô vỗ tay, cho dù tiếng nói ấy rất tầm thường hoặc thậm chí vô cùng sáo rỗng. Cũng thế, con người vẫn đang chọn bạn mà chơi, chọn đối tác mà làm ăn theo não trạng sàng lọc như thế. Thấy rõ nhất là trong một nơi làm việc mà có nhiều sắc tộc khác nhau, chúng ta sẽ thấy rõ trắng chơi với trắng, đen nói chuyện với đen, mũi tẹt quây quần cùng mũi tẹt... Ngay cả trong các nơi thờ phượng tôn giáo - nơi để yêu thương đại đồng, để hiệp nhất cầu nguyện - cũng không tránh được sự phân biệt nào đó nơi các tín đồ. Nếu vậy, trong Kinh Lạy Cha, thì phải đọc là "Lạy Cha của con ở trên Trời" và Kinh Lạy Cha sẽ không còn cầu nguyện với một Cha duy nhất nữa, mà sẽ nhiều "Cha ở trên Trời"!

Sân chơi ở trường tiểu học là trường dạy cho người "lớn" nhiều bài học vô giá. Nơi đó, các trẻ em dù với các màu da trắng đen vàng nâu đều đùa vui và tung tăng cùng nhau một cách hồn nhiên vô tư. Còn sân chơi của người "lớn" thì chẳng phải là sân chơi thật sự, nhưng mà là những chiếc mặt nạ che đậy cả khối hiềm tỵ, cạnh tranh, tiêu diệt, thống trị, danh lợi,... Trẻ con không phân biệt, không nghiêm túc và đạo mạo như người lớn. Thế giới của chúng là vui nhộn và hồn nhiên hiệp nhất. Chúng không ý niệm kẻ thù. Ai biết vui đùa đều có thể là bạn của chúng. Hình như người "lớn" không có can đảm như trẻ con, vì chúng có sao nói vậy, chúng nghĩ sao tỏ bày ra thế, chúng có thể chơi với rắn, bò cạp mà không bị giết chết!

Thế giới người lớn ngày nay đang gặp quá nhiều trục trặc, quá nhiều những con người lủng củng do "phản ứng phụ" của nền khoa học kỹ thuật hiện đại gây ra, nên con người cứ phải vừa thúc đẩy hiện đại hóa tất cả nhưng đồng thời cũng vẫn chữa lành theo kiểu đắp vá những lỗ hổng do chính sự hiện đại đó nảy sinh. Chẳng hạn, càng có nhiều bộ máy cao cấp, càng nảy sinh nhiều căn bệnh thể lý và tinh thần kéo theo, như cell-phone, Ipad, vi tính, máy điều hòa nhiệt độ...

Thiết tưởng, bài thơ Nơi Gặp Gỡ Tuyệt Diệu của Trẻ Em của đại thi hào Ấn Độ Rabindranath Tagore xem ra càng lúc càng là bài học thức tỉnh cho người lớn hôm nay:

Trẻ em gặp nhau trên bờ biển của các thế giới mênh mông vô tận.
Bên trên, bầu trời bao la, trong xanh và bất động.
Bên dưới, nước không ngừng chuyển động lao xao.
Trên bờ biển của các thế giới mênh mông vô tận, trẻ em gặp nhau, chạy nhảy và la giỡn.
Chúng xây những ngôi nhà cát và chơi với những vỏ sò trống rỗng.
Chúng kết những chiếc lá úa thành những con thuyền và vui cười thả trên biển bao la.
Trẻ em chơi trên bờ biển của các thế giới mênh mông vô tận.
Chúng không biết bơi, cũng chẳng biết quăng lưới.
Những người thợ lặn xuống biển mò ngọc trai, còn những nhà buôn xuôi ngược tàu thuyền, trong khi trẻ em lượm những hòn sỏi rồi lại ném đi.
Chúng không tìm kiếm kho báu, cũng chẳng biết quăng lưới.
Biển dâng lên thành tiếng cười rộ, còn bãi cát ánh lên nụ cười.
Sóng dữ ì ầm những khúc hát vô nghĩa như tiếng hát ru của người mẹ lúc đưa nôi. Biển chơi đùa với trẻ em, còn bãi cát ánh lên nụ cười.
Trẻ em gặp nhau trên bờ biển của các thế giới mênh mông vô tận.
Bão tố lang thang trên bầu trời không lối, thuyền bè bị đánh đắm trên biển cả không đường.
Thần tử ở khắp nơi, còn trẻ em cứ mải chơi đùa.
Trên bờ biển của các thế giới mênh mông vô tận là nơi gặp gỡ tuyệt vời của trẻ em. (Rabindranath Tagore - Gitanjali)

Con trẻ vui đùa với những nhà cát chúng làm ra, chúng múa nhảy hát ca chung quanh những thành quả của chúng, thế rồi chợt một cơn sóng ập đến và chỉ tích tắc chỗ ấy trở thành là một bãi cát phẳng lỳ không một dấu hiệu của thành quả nào nữa. Rồi bọn trẻ òa lên cười vui và lại cúi xuống xây tiếp... Biết rằng chỉ là dã tràng xe cát biển đông, nhưng bọn trẻ vẫn vui đùa và thật hạnh phúc bên thành quả "dã tràng" ấy. Trong khi chúng hòa nhập vào thiên nhiên, vào những gì là sức sống trời cho thì người lớn lại hòa nhập vào thế giới của sự chết, là những máy móc đang không ngừng phát ra các loại sóng điện tử, từ trường và những bức xạ xấu. Từ đây, vì thế, người lớn chẳng còn nhạy cảm về những sinh linh bé nhỏ đang làm tổ trên cành cây, chẳng còn rung động trước ngọn cỏ đang cúi rạp xuống cơn gió thoảng, chẳng còn ngạc nhiên trước một con kiến đang vác đồng loại trên miệng để đưa về tổ... Thế rồi, dĩ nhiên sẽ không còn cảm động trước một giọt máu đang lớn dần thành người mỗi phút giây trong dạ mẹ...!

Trẻ thơ là đùa vui. Đùa vui có nghĩa là quên quá khứ và dừng nghĩ về tương lai. Vậy, đùa vui chính là sống hiện tại. Trong bữa cơm gia đình nọ, khi mọi người lớn đang tranh luận về đề tài: "Ai sẽ là người ứng cử tổng thống Mỹ nhiệm kỳ tới?" Cuộc tranh luận rất sôi nổi và thậm chí có những lúc gay cấn. Tất cả mọi ý kiến và dự đoán đều xoay quanh về chiến tranh I-rắc, về kinh tế Mỹ vừa qua, về những cuộc bạo động hay khủng bố Tòa Tháp Đôi... Phút chốc, bầu khí trong bữa ăn trở nên căng thẳng và xung đột. Bất ngờ, một cậu bé 4 tuổi từ ngoài vườn, hai bàn tay ôm cẩn thận một chó con đang ngủ, chạy vào đến bên cha cậu đang tranh luận tại bàn ăn: "Ba ơi, Baby bị bệnh rồi!" Thế là, giờ đây cậu trở thành sự chú ý của tất cả mọi người lớn. Và đề tài là cậu bé và con chó đang bệnh. Cậu bé 4 tuổi như trở thành bậc thầy đưa tất cả người lớn về với quà tặng sự sống, về với hiện tại.

Vâng! Nghiệm lại trong một ngày sống, chúng ta thường nói nhiều hơn, tranh cãi nhiều hơn, phê phán nhiều hơn... nhưng lại rất ít hoặc không có giờ để chiêm ngắm, để quan sát, để chiêm niệm, và để thinh lặng. Có lẽ người lớn chúng ta cũng cần dành cho cuộc đời mình những thời khắc lắng đọng như dòng nhạc với những dấu lặng làm cho nội dung bản nhạc thêm sâu lắng và chuyển tải những gì nhạc sĩ mong muốn. Một bản nhạc không có dấu lặng hay những bài hát liên khúc sẽ chỉ là những tiếng ồn tra tấn làm cho thính giả thêm mệt mỏi và dễ khùng điên. Đúng vậy, thời đại hôm nay chính là bài "hét" liên tục không có dấu chấm nghỉ!

Đã đến lúc, mỗi người lớn chúng ta tạm dừng chân đôi chút, dù đang quằn qụai giữa dòng thác cuồn cuộn của cơm áo gạo tiền, của tranh đua hơn thiệt, để trở về với cõi thật - là quê nhà ấm êm và chất chứa ngập tràn yêu thương mà ai ai khi đã làm người cũng đều khát khao. Tạm dừng nghỉ làm người lớn trong phút chốc, để thấy được cái lung linh dịu vợi của quà tặng Thiên Chúa đang diễn ra từng giây phút cho hết thảy mọi người trên hành tinh này, mà bao lâu nay chúng ta đã đánh mất hoặc không muốn nhìn thấy, đó là Thiên Chúa - Chúa Tể Đất Trời - đang rất lặng lẽ ở với nhân loại qua cử chỉ giản dị và sâu lắng, là Bữa Tiệc Bẻ Bánh, Ngài đang mong mỏi nuôi sống con người vốn đói khát từ thẳm sâu lòng mình. Chỉ có Ngài, Đấng mới có thể lấp đầy mọi nỗi trống vắng lòng người, mới có thể làm no thỏa cơn đói khát khôn nguôi của kiếp nhân sinh.

Lạy Chúa Giêsu, hơn lúc nào hết, xin cho thế giới ngày hôm nay cảm nhận được quà tặng dịu vợi nhất trên tất cả mọi quà tặng và vinh quang trần gian, đó là Chúa trở thành Thịt và Máu qua tấm bánh nhỏ bé đơn sơ sau khi đôi bàn tay linh mục đọc lời truyền phép.

Vâng, lạy Cha chúng con ở trên trời, hãy thương xót tất cả chúng con vì cuộc khổ đau của Chúa Giêsu, để chúng con nhận ra rằng thế giới đang càng ngày bất ổn và có nhiều lủng củng trên mọi bình diện cuộc sống, do con người thời đại đang xây cho mình những "xe cát biển đông", đang nắm giữ và bảo vệ những chiếc "ghi-đông" của đời mình, do càng ngày con người hôm nay đang làm cho mình "lớn" dần, không còn muốn chân nhận giá trị vô giá và cao cả - trong hình ảnh thật là khiêm cung nhỏ bé là nam nữ tu sĩ - của ơn gọi thánh hiến và ơn gọi làm cho bánh và rượu trở thành Mình và Máu Thánh Chúa, để dưỡng nuôi hành tinh vốn đang quằn quại trong cơn đói khát sự sống trường sinh.

"Bà con thấy chưa, mất tất cả... mà phải câm, thế mà mất có cái ghi đông thì la rầm trời! Kỳ khôi quá!"

Thương lắm, những con người "lớn" ngày hôm nay!

Xin Cha thương xót chúng con và toàn thế giới, để quà tặng của Cha vẫn ở mãi với hành tinh chúng con qua ngày càng thêm nhiều bạn trẻ nam nữ can đảm sống đời thánh hiến. Amen.

Lm. Raphael Amore Nguyễn

(trích trong Đặc San Giáo Sĩ số 170, ra ngày 6/5/2012)

Hoa Hồng Dâng Mẹ

2012-05-03T11:16:00.011+09:00

Tuyển Tập Một Số Bài Hát Về Mẹ Maria
do Lm Nguyễn Sang thể hiện

Ave Maria - Huyền Linh
Khúc Hát Dâng Hoa - Hải Triểu
Dâng Ngọn Lửa Hồng - Nhật Minh
Nguyện Cầu Cho Xứ Đạo - Lm Văn Chi
Xin Vâng - Lm Mi Trầm
Dao Ca Mẹ Diệu Hiền - Lm Văn Chi
Nữ Vương Mân Côi - Hải Linh
Tiếng Gọi Fatima - Phan-xi-cô
Con Xin Dâng Mẹ - Lm Văn Chi
Tấu Lạy Bà - Vinh Hạnh
Vòng Hoa Dâng Mẹ - Phan-xi-cô
Tiến Dâng Lên Mẹ - Trầm Hương
Bông Hồng Dâng Mẹ - Phan-xi-cô
Lời Mẹ Nhắn Nhủ - Lm Huyền Linh
Mẹ Là Bóng Mát - Phan-xi-cô
Đền Tạ Trái Tim Mẹ - Nguyễn Khác Tuần
Mẹ Nhân Loại - Phan-xi-cô
Kìa Bà Nào - Hoàng Diệp

Nghe cả Album

01 Ave Maria - Huyền Linh

02 Khúc Hát Dâng Hoa - Hải Triều

03 Dâng Ngọn Lửa Hồng - Nhật Minh

04 Nguyện Cầu Cho Xứ Đạo - Lm Văn Chi

05 Xin Vâng - Lm Mi Trầm

06 Dao Ca Mẹ Diệu Hiền - Lm Văn Chi

07 Nữ Vương Mân Côi - Hải Linh

08 Tiếng Gọi Fatima - Phan-xi-cô

09 Con Xin Dâng Mẹ - Lm Văn Chi

10 Tấu Lạy Bà - Vinh Hạnh

11 Vòng Hoa Dâng Mẹ - Phan-xi-cô

12 Tiến Dâng Lên Mẹ - Trầm Hương

13 Bông Hồng Dâng Mẹ - Phan-xi-cô

14 Lời Mẹ Nhắn Nhủ - Lm Huyền Linh

15 Mẹ Là Bóng Mát - Phan-xi-cô

16 Đền Tạ Trái Tim Mẹ - Nguyễn Khác Tuần

17 Mẹ Nhân Loại - Phan-xi-cô

18 Kìa Bà Nào - Hoàng Diệp

Mười Nét Đặc Trưng Nổi Bật Của Dòng Tên

2012-04-28T20:12:00.001+09:00

Vào những năm gần đây thường thấy xuất hiện những nỗ lực tìm cách thu thập một vài nguyên tắc nổi bật trong các văn bản của thánh I-Nhã, vốn được coi là những đặc tính thường hằng của một hội dòng mà ngài đã sáng lập. Dĩ nhiên một danh sách loại đó giả thiết có những yếu tố chung cho mọi hội dòng trong Giáo Hội Công Giáo, bao gồm sự trung thành tuân giữ những lời khấn tu trì thường tình: khó nghèo, khiết tịnh và vâng phục. Mười đặc tính sau đây có thể coi như là bản tóm kết về điều được coi như riêng biệt nhất của tinh thần thánh I-Nhã:

1. Tận hiến cho vinh quang Thiên Chúa, một Thiên Chúa luôn cao cả hơn, mà ta chẳng bao giờ có thể chúc tụng và phục sự đủ. Điều này khiến cho Giêsu hữu cảm thấy như có một sự lo toan thánh thiện, một nỗ lực không ngừng nghỉ đến làm tốt hơn, để hoàn thành nhiều hơn nữa, hay là “magis” như trong tiếng La-tinh. I-Nhã có thể được coi như một con người bị “nhiễm Chúa” theo nghĩa là ngài lấy “vinh quang lớn hơn của Chúa” làm tiêu chuẩn tối cao cho mọi công việc, dầu lớn hay nhỏ.

2. Một tình yêu thân thiết đối với Chúa Giêsu Kitô và một ước muốn được xếp vào hàng ngũ những bạn thân của Ngài. Trong Linh Thao, Giêsu hữu không ngừng cầu xin để hiểu biết Chúa Giêsu rõ ràng hơn, yêu mến Người nhiều hơn và bước theo Người gần kề hơn. Khi giảng dạy tại các thành phố ở Italia, các bạn hữu đầu tiên đã cố gắng bắt chước nếp sống của các môn đệ mà Chúa Giêsu đã sai đi loan báo Tin Mừng trong các thành phố ở Galilêa.

3. Hoạt động trong và cho Giáo Hội, bằng cách luôn đồng cảm với với Giáo Hội trong sự vâng phục các mục tử của Giáo Hội. Xuyên suốt qua các Hiến Pháp, I-Nhã nhấn mạnh đến việc dạy giáo lý “vững chắc hơn và được chấp thuận nhiều hơn” để cho các học viên có thể nhận một giáo thuyết “chắc chắn và bảo đảm hơn.”

4. Sự ứng trực luôn sẳn sàng để cho Giáo Hội định đoạt, sẳn sàng để làm việc bất cứ nơi nào, vì sự thiện lớn hơn và phổ cập hơn. Khi nhìn Dòng Tên như một đạo quân thiêng liêng của Đức Giáo Hoàng, thánh I-Nhã nhìn thấy toàn thể thế giới, một cách nào đó, như môi trường hoạt động của ngài. Được linh hướng bởi viễn tượng bao trùm vũ trụ, ngài không chấp nhận những sự phân loại dựa trên biên giới quốc gia hay liên hệ sắc tộc.

5. Sự hợp nhất hỗ tương. Giêsu hữu phải nhìn thấy chính mình như thành phần của một thân thể nối kết với nhau bởi sự hợp nhất trí tuệ và tâm hồn. Trong Hiến Pháp, thánh I-Nhã khẳng định rằng Dòng Tên không thể đạt mục tiêu của mình, nếu các phần tử không được nối kết bởi một tình yêu sâu xa giữa họ và với thủ lãnh. Trong lĩnh vực này, nhiều người trích dẫn thuật ngữ mà thánh I-Nhã dùng để chỉ các bạn đầu tiên: “những người bạn hữu trong Chúa.”

6. Ưu tiên cho thừa tác vụ thiêng liêng và tư tế. Dòng Tên là một dòng tư tế, mọi thành viên đại thệ phải được truyền chức linh mục, mặc dù sự cộng tác của các “trợ sĩ” linh vụ và thế vụ được đánh giá cao. Trong việc chọn lựa các thừa tác vụ, thánh I-Nhã viết: “sự thiện thiêng liêng phải được chuộng hơn sự thiện thể lý,” và chúng dẫn đến “mục đích cuối cùng và siêu nhiên” hơn.

7. Nhận định. I-Nhã là bậc thầy trong đời sống thực dụng và trong nghệ thuật quyết định. Ngài cẩn thận phân biệt giữa mục đích và phương tiện, bằng cách chọn lựa những phương tiện thích hợp nhất để đạt mục đích đang nhắm đến. Trong việc xử dụng các phương tiện ngài luôn áp dụng nguyên tắc: “tantum…quantum,” theo nghĩa: “bao lâu nó trợ giúp” chớ không hơn nữa. Trong bối cảnh này ngài dạy kỷ luật của sự “dửng dưng” (bình tâm – indifference) theo nghĩa siêu thoát khỏi bất cứ điều gì không được tìm kiếm vì chính nó.

8. Thích nghi, uyển chuyển. I-Nhã luôn cẩn thận chú ý đến thời gian, nơi chốn và con người mà ngài đang đối diện. Ngài lưu đến việc xếp đặt các lề luật tổng quát như thế nào để có thể cho phép sự uyển chuyển khi áp dụng.

9. Trân trọng khả năng nhân bản và tự nhiên. Mặc dù I-Nhã ưu tiên dựa trên các phương tiện thiêng liêng, như ân sủng thần linh, cầu nguyện và thừa tác vụ bí tích, nhưng ngài cũng chú trọng đến các tài năng tự nhiên, kiến thức, văn hoá và cách hành xử lịch sự như các tặng phẩm phải được sử dụng cho việc phụng sự và làm vinh danh Thiên Chúa. Vì lý do này, ngài bày tỏ một sự chú tâm đặc biệt đối với việc giáo dục.

10. Một tổng hợp độc đáo giữa đời sống hoạt động và chiêm niệm. Cha Jerome Nadal (1507-1580) nói đến thực hành của Giêsu hữu là “tìm kiếm sự hoàn thiện trong cầu nguyện và thao luyện thiêng liêng để giúp người thân cận, và bằng việc giúp họ này, thâu đạt toàn thiện hơn nữa trong cầu nguyện, để có thể giúp tha nhân nhiều hơn nữa.” Theo Nadal, đó là một ân sủng đặc biệt cho toàn Dòng Tên là chiêm niệm không chỉ trong những lúc cô tịch nhưng cả trong hoạt động, nhờ đó mà “tìm kiếm Thiên Chúa trong tất cả mọi sự.”

(Theo Hồng y Avery Dulles, S.J.)
Vũ, S.J.

Ai đã thành lập Giáo Hội Việt Nam?

2012-04-23T10:48:00.001+09:00

Câu hỏi trong khuôn khổ lịch sử khách quan:
Ai đã thành lập Giáo Hội Việt Nam?

LTS Tập San Định Hướng : Nhật báo Công Giáo Pháp La Croix ngày 18/1/1996 tường trình về chuyến viếng thăm chính thức của phái đoàn hàng giáo phẩm Công Giáo Pháp đến Việt Nam. Phái đoàn do Tổng Giám Mục Joseph Duval, Chủ Tịch Hội Đồng Giám Mục Pháp hướng dẫn. Ký giả Frédéric Mounier viết rằng: “Cho đến ngày 28-1, các Giám Mục Pháp sẽ gặp các Giám Mục Việt Nam. Chuyến đi sẽ dẫn họ từ Hà Nội đến Huế. Dẫu có lời yêu cầu của họ, chính quyền không cho phép họ đi đến miền Nam. Đức Cha Duval nhấn mạnh đến “bổn phận” của Giáo Hội Pháp đối với Giáo Hội huynh đệ Việt Nam. “Giáo Hội này có gốc từ Pháp, nó đã được thành lập nhờ những nỗ lực của các nhà truyền giáo Pháp”. Như thế trong tinh thần của những người đã khai sáng nên Giáo Hội này, đây đúng là một cuộc hành hương”. Mười Linh Mục của Hội Thừa Sai Balê đã chết tử đạo tại đây, và đã được phong thánh...”.

Lối tường trình sự kiện và nội dung câu trích dẫn lời phát biểu (nhấn mạnh) của Giám Mục Joseph Duval đã dấy lên một câu hỏi cho Roland Jacques, một nhà nghiên cứu về lịch sử Giáo Hội Việt Nam: trên bình diện khách quan của lịch sử, có những vấn đề nào cần lưu ý về lời phát biểu này?. Tháng 2-96, Roland Jacques đã viết thư cho Đức Tổng Giám Mục Joseph Duval để trình bày về quan điểm của mình liên quan đến lời phát biểu đó.

Một bản văn tóm lược bức thư này đã được đăng trên nhật báo La Croix vào tháng 6-1997. Nguyên bản bức thư được Nguyễn-Đăng-Trúc, dịch ra Việt ngữ và đăng trên Tập San Định Hướng số 14 / Winter 1997 Pp 120-124- * Tập San Đinh Hướng, Trung Tâm Văn Hóa Nguyễn Trường Tộ

Giáo Hội Công Giáo Việt Nam có phải phát xuất từ Pháp không?

Ts Roland Jacques

Gs khoa trưởng Phân khoa Giáo Luật,

Đại học Công Giáo St Paul, Ottawa , Canada

Thư gởi Đức Cha Joseph Duval,

Chủ Tịch Hội Đồng Các Giám Mục Pháp.

Kính Đức Cha,

Nhật báo Công Giáo La Croix ngày 18-1-1996 đã cho phổ biến một bài báo ký tên Frédéric Mounier với tựa đề: “Giáo Hội Pháp quay lại với Giáo Hội của Việt Nam ”. Cơ hội để có bài báo này, một bài báo vốn rất đáng lưu ý, là cuộc khởi hành của một phái đoàn Giám Mục Pháp đi Việt Nam . Ký giả trích dẫn trong ngoặc kép những lời phát biểu mà Đức Cha đã nói để giải thích lý do chuyến viếng thăm này: “Giáo Hội này có gốc từ Pháp, nó đã được thành lập nhờ những nỗ lực của các nhà truyền giáo Pháp”. Có lẽ người ta đã méo mó những lời nói của Đức Cha, nhưng dẫu sao một sự xác quyết như thế là một sự sai lầm lịch sử, và là một phương cách rất đáng tranh cãi để chuẩn bị khung cảnh (thuận lợi) cho cuộc gặp gỡ.

Ai đã thành lập nên Giáo Hội Việt Nam ?

Trả lời cho câu hỏi có tính cách lịch sử này, phải khẳng định (sans ambiguité) rằng các vị thành lập, kể từ năm 1615, là những giáo sĩ dòng Tên của tỉnh dòng Nhật Bản, tỉnh dòng có tính cách quốc tế trong việc tuyển chọn (nhân sự) và thuần túy Bồ Đào Nha trong các mối lệ thuộc về mặt pháp lý. Từ thế kỷ 16, các vị thừa sai Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha thuộc nhiều Hội dòng tu khác nhau đôi lúc đã cố thử mở đường rao giảng Phúc Âm, nhưng phải đợi đến phương pháp và sự kiên trì quyết tâm của các tu sĩ dòng tên để thấy được những hy vọng đó được cụ thể hóa. Khi những vị người Pháp đầu tiên – các tu sĩ Joseph Francis Tissanier và Pierre Jacques Albier – đi tàu biển đến xứ này vào năm 1658, thì có gần 70 vị truyền giáo gồm tám quốc tịch đã tiếp tục nhau đến trước, trong số đó có 35 vị người Bồ Đào Nha, 19 vị người Ý và 7 vị người Nhật. Vào chính thời gian này, theo những ước tính lạc quan nhất, thì số người Kitô hữu Việt Nam đã có trên 100.000 rải rác trong vài trăm cộng đoàn địa phương. Những người giáo dân được đào tạo kỹ lưỡng hướng dẫn họ; (những giáo dân này) có đủ khả năng để đương đầu với những hoàn cảnh khó khăn nhất; ngay từ các năm 1644 đến 1645, họ đã có những vị tử đạo của họ, đó là những vị tử đạo đầu tiên với một danh sách rất dài.

Thật sự có sự kiện là lịch sử được viết theo lối người Pháp cố nêu lên sự nghiệp to lớn này cho một mình cha Alexandre de Rhodes. Tuy nhiên cần thiết phải đặt lại con người truyền giáo nổi danh này trong khung cảnh thực (của lịch sử). Ngài sinh tại Avignon, lãnh địa của Giáo Hoàng, cha Rhodes cũng không phải người Pháp như trường hợp của thánh François de Sales, dẫu ngài thuộc nền văn hóa Pháp như vị kia. Ngài vào Hội Dòng Chúa Giêsu tại Roma, và chính lý lịch Roma này đã cho phép ngài được đi đến Đông Phương vào một thời kỳ mà người Pháp không có quyền. Khi cha Rhodes đến Việt Nam vào năm 1624, các nền tảng xây dựng Giáo Hội Kitô giáo đã được thành lập vững chắc tại vùng miền Trung; công trạng lớn lao của ngài là đã đưa cuộc truyền bá Phúc Âm đến miền Bắc xứ này; ở đây ngài chỉ lưu lại một thời gian duy nhất từ năm 1627 đến năm 1630 và đó là một thành quả lớn lao cho việc truyền giáo. Ngoài ra, tên tuổi ngài được gắn liền với các công trình ngữ học về tiếng Việt nhờ những tác phẩm ngài đã xuất bản tại Âu Châu vào năm 1651. Trong lãnh vực này cũng như trong công việc truyền giáo nói riêng, sự thành công của ngài lệ thuộc vào công trình của các vị tiên phong đi trước ngài. Đây là một công trình tập thể rõ rệt, không thể gán cho công lao một xứ nào riêng, dẫu người Bồ Đào Nha gián tiếp đã là những bậc thầy thi công, cũng như họ là những người thợ đông nhất.

Hội Dòng Truyền Giáo Ngoại Quốc Paris (MEP) và các vị tử đạo

Khởi từ năm 1664 (miền Trung Việt Nam) và 1666 (miền Bắc), Hội Dòng Truyền Giáo Ngoại Quốc Paris đã cống hiến một thế hệ thứ ba các người thợ Phúc Âm, và đặc biệt những vị Giám Mục đầu tiên mà Roma muốn ban cho Giáo Hội còn trẻ này. Tiếp đó, các Cha đường du Bac đã đóng một vai trò có tầm vóc quan trọng to lớn không thể chối cãi được trong Giáo Hội của Việt Nam. Nhưng không vào một thời kỳ nào bất kỳ, kể cả dưới thời thực dân Pháp trong các năm của thập niên 1860, các vị truyền giáo Pháp không phải đã là những vị truyền giáo duy nhất tại Việt Nam. Tác giả bài báo đã nhắc lại rất đúng rằng mười trong các vị truyền giáo Pháp đã bị giết chết vì đức tin trong thế kỷ 19; cách đây vài năm, họ được tôn vinh vào bậc thánh tử đạo cùng một lúc với 96 vị tử đạo tại Việt Nam. Nhưng khi nói đến các vị truyền giáo ngoại quốc chịu tử đạo, có lẽ đúng hơn đừng cho người ta hiểu rằng người Pháp là những vị tử đạo đầu tiên, và chỉ có người Pháp mà thôi. Trong nhóm các vị thánh đã được Giáo Hội tôn vinh, thực ra có 11 vị dòng Đaminh gốc Tây Ban Nha, mà những vị lâu đời nhất trong họ đã từng chịu án tử ngay từ năm 1745, nghĩa là 88 năm trước thánh François Isidore Galelin. Còn những vị tu sĩ Dòng Tên thuộc tỉnh dòng Nhật bản, họ lại đã đi trước tất cả các vị này, với hai vị tử đạo người Ý vào năm 1723, ba vị người Bồ Đào Nha và một vị người Đức vào năm 1737; sự việc Roma đã chưa chuẩn y sự tử đạo của hai nhóm này lệ thuộc vào những hoàn cảnh lịch sử, trong đó các nạn nhân này không can dự gì.

Những người Công Giáo Việt Nam và nước Pháp

Trong các lời nói của Đức Cha, không phải chỉ có sự sai lầm lịch sử là đáng tiếc. Thật vậy, hẳn nhiên là vô tình, nhưng Đức Cha đã mang lại một thế dựa cho một luận cứ từng gây nên nhiều tai hại cho người Công Giáo Việt Nam, và luận cứ đó từ mấy năm nay lại dấy lên lại một cách mạnh mẽ. Lời mỉa mai của dân chúng hoặc cả đến các giáo sư đại học tên tuổi đã từng kịch liệt chứng minh về sự thông đồng giữa Chủ Nghĩa Thực Dân Pháp và sự lan tràn của đạo Công Giáo vào Việt Nam. Nhiều đợt, người Công Giáo xứ này đã phải đương đầu với lời luận tội như là “đảng” của người ngoại quốc, đóng vai kẻ thù của xứ sở. Hôm nay cũng như hôm qua, ở Việt Nam và ở hải ngoại, nhiều người thuộc nhiều chủ trương ý hệ khác nhau dường như muốn thấy tôn giáo nhập cảng từ trong các gói hành lý của người Pháp (theo lối nói của họ) tan biến đi. Nếu ngày nay các mối liên hệ của Giáo Hội Việt Nam với các Giáo Hội anh em trên toàn thế giới còn gặp nhiều khó khăn, một phần lớn cũng do sự nghi ngờ luôn hiện hành này, do chính sự bất công lịch sử trong đó chúng ta, những người Pháp, không phải là bàn tay hoàn toàn sạch.

Vào lúc lên đường đến Việt Nam, Đức Cha thấy phải khẩn trương để nhắc lại cho Giáo Hội xứ này một nguồn gốc người Pháp nặng tính cách giả thiết này hay không? Làm như thế, các lời nói của Đức Cha dường như lại đặt Giáo Hội ấy trong một vị thế mãi lệ thuộc và mang nợ với Giáo Hội Pháp, hoặc nước Pháp nói gọn như thế; các lời ấy củng cố cho những lập trường của những người gièm pha Giáo Hội Việt Nam, và làm giảm uy thế những luận chứng của tất cả những ai đang nỗ lực thiết định lại chân lý lịch sử hầu trả lại danh dự cho Giáo Hội Việt Nam.

Kính thưa Đức Cha, không phải như thế, Giáo Hội Việt Nam không phải phát sinh do người Pháp. Giáo Hội đó là con của Giáo Hội hoàn vũ đúng theo mẫu mực điển hình của nó; trong thời còn non trẻ, Giáo Hội này đã hưởng được sự cung ứng của nhiều nền văn hóa và truyền thống dị biệt, cho phép nó dần hồi bước đến tuổi trưởng thành theo con đường đặc thù của mình. Ngày nay, khi phải đương đầu với nhiều vấn đề, Giáo Hội này ưu tiên phải (tự củng cố), xác định vị thế đặc thù của mình, tìm lại chỗ đứng trọn vẹn trong lòng của xã hội Việt Nam và trong nền văn hóa có từ ngàn năm của Việt Nam, với những giá trị mà Giáo Hội đó đang ôm sẵn và chúng cũng là những giá trị của Công Giáo tính phổ quát. Trong viễn tượng này, Giáo Hội Việt Nam không cần đến một quyền lực đỡ đầu, nó không chờ đợi để được “bú mớm” bởi bất cứ ai. Người Công Giáo Việt Nam chỉ cần tìm lại những mối liên hệ hiệp thông, chia sẻ và liên đới cụ thể hơn và thiết thực hơn với những người Kitô hữu anh em trên thế giới, như bao nhiêu người Công Giáo trong tất cả các xứ khác. Chúng ta hết lòng mong mỏi rằng cuộc viếng thăm của phái đoàn Giám Mục Pháp sẽ cống hiến điều đó.

*****

Đôi Khi - Thông Vi Vu

2012-03-31T10:02:00.004+09:00

Album Đôi Khi
Thông Vi Vu

Con Tim Khát Khao

2012-03-13T15:46:00.005+09:00

Con Tim Khát Khao - Rufino
Nhạc Cầu Nguyện

Hồi Chuông Nguyện Cầu
Dâng Mẹ
Ca Khúc Trầm Hương
Dâng Chúa Trời
Lễ Dâng
Tình Chúa Cao Vời
Ở Lại Thôi, Chúa Con Ơi
Tâm Tình Hiến Dâng
Dấu Ấn Tình Yêu
Trông Cậy Chúa
Lời Thiêng

Nghe cả Album

10 KHUYẾT ĐIỂM CỦA CHÚA GIÊSU

2012-01-18T14:10:00.004+09:00

Chúa Giêsu kém trí nhớ!
Chúa Giêsu không biết làm toán
Chúa Giêsu không sành luận lý
Chúa Giêsu không biết kinh tế tài chánh
Chúa Giêsu làm bạn với kẻ tội lỗi
Chúa Giêsu thích ăn uống, tiệc tùng
Chúa Giêsu không giữ luật Do thái
Chúa Giêsu như điên cuồng
Chúa Giêsu phiêu lưu
Chúa Giêsu có những lời giảng dạy xem ra mâu thuẫn

1 - Chúa Giêsu kém trí nhớ!

Lúc sắptrút hơi thở, Chúa Giêsu có cuộc đối thoại cuối cùng với hai người gian phicùng bị treo trên thập giá cạnh ngài. Một trong hai người đó thốt lên lời nầy vớiChúa Giêsu: "Ông Giêsu ơi, khi ông vào Nước của ông, xin nhớ đếntôi". Và Chúa nói với anh ấy: "Tôi bảo thật với anh, hôm nay, anh sẽđược ở với tôi trên Thiên đàng" (Lc. 23, 42-43).

Chúa Giêsukhông sưu tra lại lý lịch người đó để nhớ xem hắn gian ác đến mức độ nào, khôngcân nhắc tội nặng, nhẹ để châm chước hay tạm ra hình phạt thế nào đó cho thíchđáng. Người gian phi kêu nài Ngài nhớ, thì Ngài "nhớ" một điều là thấyngười ấy trước mắt, còn tất cả mọi điều gian ác trước đó Ngài đã quên hết, quênđến độ ngay hôm đó hứa ngay Nước Thiên đàng cho anh ta. Các thánh nói: tên nầysuốt đời ăn trộm, đến lúc chết nó ăn trộm nước thiên đàng luôn!

Trong Phúcâm chúng ta gặp lại nhiều chứng tích về việc Chúa Giêsu kém trí nhớ như thế.Nhưng qua chuyện ngụ ngôn người cha nhân hậu, sự kiện đó rõ ràng. Thánh sử Lucakể rằng người con út trong hai con của cha già đã lấy hết phần gia tài của nó,để bỏ nhà ra đi sống đời phóng đảng, quên cha, quên anh. Ðến khi tiêu hết tiền,gặp năm đói, thì quay trở về nhà, xin khai thú tội lỗi mong cha già xét tìnhcha con mà tha thứ...

Người cha(là hình ảnh Chúa Giêsu), không kể đến tội cũ, chỉ trông ngóng chờ con; thấycon đằng xa, thì chạy ra đón. Con có thú tội, thì cũng không cố nghe để hạch hỏitội cũ mà ra lệnh cho tôi tớ: lấy áo đẹp, giày tốt, nhẫn quý mang lại cho cậu,làm thịt con bê béo dọn tiệc vì con ta chết mà nay nó sống lại.

"Anhta còn ở đằng xa, thì người cha đã trông thấy. Ông chạnh lòng thương, chạy raôm cổ anh ta và hôn lấy hôn để. Bấy giờ người con thưa rằng: "Thưa cha,con thật đắc tội với Trời và với Cha, con chẳng đáng gọi là con cha nữa...".Nhưng người cha liền bảo người giúp việc rằng: "Mau đem áo đẹp nhất ra đâymặc cho cậu, xỏ nhẫn vào ngón tay , xỏ dép vào chân cậu, rồi đi bắt con dê đã vỗbéo làm thịt để chúng ta mở tiệc ăn mừng!..." (Lc. 15, 20-23).

Chúng tathấy ở đây trí nhớ của Chúa Giêsu dường như không còn làm việc nữa! Ngài quênvô điều kiện, quên tức khắc tất cả quá khứ không hay không tốt của ta, mỗi khichúng ta quay trở về. Ngài chỉ nhớ mỗi người là con Cha Ngài, là em Ngài, nênkhi ta quay lại gặp Ngài, thì tức khắc ta lại được mặc áo vinh hiển sự sống củaThiên Chúa.

2 - Chúa Giêsu không biết làm toán

Trong dụngôn con chiên bị mất (xem Mt. 18, 12-14; Lc. 15, 4-7), chúng ta thấy lối cư xửcủa Chúa Giêsu tỏ ra không biết tính toán. Một kẻ có 100 con chiên ở giữa đồngtrống mà mất một con, hẳn phải tính toán xem làm sao một con đi lạc lại hơn 99con còn lại. Không những Chúa Giêsu cho rằng 1 con đi mất cũng bằng 99 con cònlại, mà còn đi xa hơn nữa: Ngài bỏ 99 con còn lại đấy để đi tìm cho kỳ được conchiên bị mất. Một mà hơn 99, hẳn Chúa Giêsu không biết làm toán!

Trongchương trình rao giảng của Ngài, không phải số lượng quần chúng đông đảo màChúa Giêsu tìm kiếm, nhưng là những con người; và Ngài đã không tiếc thì giờ đểtrao đổi với từng người, giảng dạy cho một người như chúng ta từng thấy trongcuộc đối thoại với người phụ nữ Samari trên bờ giếng Gia-cóp (xem Gioan 4,1-42).

3 - Chúa Giêsu không sành luận lý

Chúa Giêsukhông những không cân nhắc tính toán trên số lượng, mà có lúc lời của Ngài đingược lại sự khôn ngoan bình thường của con người.

"Khinào ông đãi khách ăn trưa hay ăn tối, thì đừng kêu bạn bè, anh em hay bà con,hoặc láng giềng giàu có, kẻo họ cũng mời lại ông, và như thế ông được đáp lễ rồi.Trái lại, khi ông đãi tiệc, hãy mời những người nghèo khó, tàn tật, què quặt,đui mù. Họ không có gì để đáp lễ, và như thế, ông mới thật có phúc... (Lc. 14,12-14).

Trong dụngôn về đồng bạc bị mất (xem Lc. 15, 8-10), người phụ nữ có 10 đồng, nhưngtrong đêm lỡ đánh mất 1 đồng: "bà thắp đèn, quét nhà, moi móc tìm cho bằngđược." - Khi tìm được, thì bất chấp giờ giấc nghĩ ngơi ban đêm của hàngxóm, bạn bè, mời họ phải đến chung vui với mình.

Chúa Giêsuví mình như người phụ nữ tìm đồng bạc bị mất trong đêm; không cần suy tính, luậnlý là đủng đỉnh ngày mai sẽ tìm, dù sao thì cũng còn 9 đồng khác trong tay; nônnóng đem nguồn vui của mình cho người chung quanh không ngại sự nghỉ ngơi trongđêm vắng. Chẳng qua vì Chúa là yêu thương, mà yêu thương của Thiên Chúa cao hơnlý luận con của người.

"Giữatriều thần Thiên Chúa, ai nấy sẽ vui mừng vì một người tội lỗi ăn năn sám hối"(Lc. 15, 10).

4 - Chúa Giêsu không biết kinh tế tài chánh

Chúa Giêsuđến để loan báo Nước Trời ở gần con người, gần cuộc sống của họ. Thế mà khi giớithiệu Nước Trời với các môn đệ và với người nghe Ngài nói, Ngài lấy dụ ngôn vềNước Trời như người chủ vườn nho thuê thợ làm cho mình trong một ngày (xem Mt.20, 1-16). Người chủ từ tảng sáng đã mướn thợ làm; rồi đến giờ thứ 3, giờ thứ6, giờ 11, mỗi giờ người ấy đều đi tìm mướn thêm thợ (giờ 11 trong lối nói củangười Do Thái thời của Chúa Giêsu tức là buổi cận chiều tối rồi).

Chiều tốiđó, ông chủ, là hình ảnh Chúa Giêsu, bảo người quản lý kêu thợ lại và trả cho mỗingười 1 quan tiền như nhau. Những kẻ làm nhiều giờ trong ngày bực tức vì thấyông chủ nầy không biết gì về kinh tế, tài chánh cả, hơn nữa còn bất chấp lốitính toán và sự công bình thông thường:

"Nầybạn, tôi đâu có xử bất công với bạn. Bạn đã chẳng thoả thuận với tôi là 1 quantiền sao?...Hay vì thấy tôi tốt bụng, mà bạn đâm ghen tức? Thế là những kẻ đứngchót sẽ được lên hàng đầu, còn những kẻ đứng đầu sẽ phải xuống hàngchót..." (Mt. 20, 13-16).

5 - Chúa Giêsu làm bạn với kẻ tội lỗi

Không phảitrong xã hội của người Do Thái vào thời Chúa Giêsu còn tại thế, mà ngay giữa xãhội chúng ta, người ta khó lòng chấp nhận chuyện người "đàng hoàng" lạigiao du với lớp người được đánh giá là không "đàng hoàng".

Thời bấygiờ người đồng hương với Chúa Giêsu cho rằng hai giới đặc biệt không "đànghoàng" là những quân thu thuế và người tội lỗi, đặc biệt là các người gáiđiếm. Người tội lỗi bấy giờ còn được xem là những kẻ không lành mạnh về cuộc sốngthân xác, như người phung cùi, tàn tật... Những người Pha-ri-siêu nhiều lần thắcmắc về thái độ sống của Chúa Giêsu và nhắc nhở với các môn đệ Chúa:

"SaoThầy của các anh lại ăn uống với bọn thu thuế và quân tội lỗi như vậy?"(Mt. 9, 11). "Ông nầy đón tiếp phường tội lỗi và ăn uống với chúng"(Lc. 15, 2).

Theo cácsách Phúc âm ghi lại, thì không những Chúa Giêsu chỉ gặp gỡ, chào hỏi, hay bấtđắc dĩ được mời ăn thì ngại lắm phải chiều người ta, mà thực sự Ngài tự tìm tớinhà người thu thuế, và kẻ tội lỗi, làm thân với họ và ăn ở với họ.

Ông Da-kêulà người "đứng đầu những người thu thuế" (Lc. 19, 2); khi biết ChúaGiêsu đi qua thành phố Giê-ri-cô, ông ấy sợ không chen lấn nổi với đông đảo dânchúng, nên chạy ra đàng trước, trèo lên cây sung để xem Ngài, chẳng qua vì ôngrất lùn. Chúa Giêsu đi qua, nhìn lên cây ấy thấy ông và nói ngay:

"Nầyông Da-kêu, xuống mau đi, vì hôm nay tôi phải ở lại nhà ông!" (Lc. 19, 5).

Ngườichung quanh xào xáo:

"Nhàngười tội lỗi mà ông ấy cũng vào trọ" (Lc. 19, 7).

Chúa Giêsutự đến để gặp gỡ Da-kêu và loan Tin Mừng:"Hômnay, ơn cứu độ đã đến cho nhà nầy" (Lc. 19, 9)

Và chúngta đều biết Chúa đã chọn 1 trong 12 vị tông đồ của Ngài là Mathêu, trước đó cótên là Lê-vi một người làm nghề thu thuế.Và để giảithích thái độ ngược đời của mình, chính Chúa Giêsu đã nói rõ sứ mệnh của Ngài."Ngườikhoẻ mạnh không cần thầy thuốc, người đau ốm mới cần. Hãy về học cho biết ýnghĩa câu nầy: Ta muốn lòng nhân chứ đâu cần lễ tế. Vì tôi không đến để kêu gọingười công chính, mà để kêu gọi người tội lỗi (Mt. 9, 12-13).

6 - Chúa Giê-su thích ăn uống tiệc tùng

Phúc-âmcũng cho chúng ta thấy sự kiện mỗi lần đến nhà nào, gặp ai, đặc biệt là nhữngngười được xã hội xếp loại không "đàng hoàng", Chúa Giêsu lại thườngăn uống. Ngài mở đầu sứ mạng rao giảng công khai bằng việc dự tiệc cưới Cana miềnGalilê (Gioan 2, 1), kết thúc cuộc gặp gỡ chung với các tông đồ trước khi đivào cuộc khổ nạn bằng bữa tiệc ở Giêrusalem gọi là tiệc ly (Mt. 26, 17 và tìếptheo).

Thế nhưnglịch sử nhiều tôn giáo và tâm thức nhiều nền văn hoá không phải đã cho chúng tathấy rằng nói đến thần thánh, đạo đức, tôn giáo thì hẳn phải nói đến ăn chay cầunguyện hay sao!

Luca thuậtlại rằng, sau bữa tiệc lớn tại nhà Lê-vi (tức thánh Mathêu sau nầy) những ngườiPha-ri-siêu và những người thông luật nói với Chúa Giêsu: "Môn đệ ôngGioan năng ăn chay cầu nguyện, môn đệ người Pha-ri-siêu cũng thế, còn môn đệông thì ăn với uống" (Lc. 6, 33). Chúa Giêsu đã dùng những bữa ăn để cứungười tội lỗi như Mađalêna, Da-kêu...

Cái mới củaChúa Giêsu làm cho người Pha-ri-siêu và cả chúng ta khó hiểu đó là tất cả sứ điệpcủa Ngài, không còn phải là ăn chay hay ăn tiệc, nhưng tiên quyết là Yêu thươngphát xuất từ tận đáy lòng mình. Như thánh Augustinô sau nầy tóm tắt trong câu:"Hãy yêu rồi làm gì thì làm" (Ama et fac quod vis).

7 - Chúa Giêsu không giữ luật

Do tháiKhông nhữnglui tới bạn bè, với kẻ tội lỗi, lại còn hay dự tiệc với họ, Chúa Giêsu không giữluật lệ của cộng đồng người Do Thái đương thời. Ngài bất chấp luật phải rửa taytrước bữa ăn, đi thẳng vào bàn tiệc nên "ông Pha-ri-siêu lấy làm lạ vì lúcđầu Ngài không rửa tay trước bữa ăn" (Lc. 11, 38). Ðặc biệt trong nhữngngày sa-bát, Ngài hay chữa lành bệnh tật cho người ta, và điều đó đối với ngườiDo Thái đương thời cho là phạm luật. Phúc âm ghi lại nhiều sự kiện như thế, nhưviệc chữa lành người bại tay (Lc. 6, 8-11), chữa người mắc bệnh phù thủng (Lc.14, 1-6), chữa lành một phụ nữ còng lưng (Lc. 13, 14)... Thánh sử Luca ghi rõ:"Ông trưởng hội đường tức tối vì Ðức Giêsu đã chữa lành bệnh vào ngàysa-bát (Lc. 13, 14). Ngài không giữ luật, và các môn đệ theo Ngài cũng không giữluật:

"Vàongày sa-bát, Ðức Giêsu đi băng qua một cánh đồng lúa; các môn đệ đưa tay bứtlúa ăn. Nhưng có mấy người Pha-ri-siêu nói: "Tại sao các ông làm điềukhông được phép làm trong ngày sa-bát" (Lc. 6, 1-2).

Nhưng trướcnhững lời chỉ trích nầy, Chúa Giêsu trả lời: "Con người làm chủ ngàysa-bát" (Lc. 6, 9). Chúa Giêsu đến để làm trọn lề luật, để ban luật mới làluật yêu thương, là luật có chiều kích nội tâm, để xoá bỏ những lối giải thíchlề luật rắc rối bên ngoài: "Khốn cho các ngươi giả hình, như má tô vôi,bên ngoài trắng trẻo mà bên trong thối tha" (Mt. 23, 13-36).

8 - Chúa Giêsu như điên cuồng

Trong ToàTổng trấn Phi-la-tô, lúc chịu xử án, Chúa Giêsu bị lính của Tổng trấn chochoàng áo đỏ, đội vương niệm bằng gai để chế nhạo như là kẻ điên cuồng. Nhưngkhông phải chỉ người ngoài, mà ngay cả Phê-rô, người vừa được Chúa Giêsu cử sẽlàm đầu Hội thánh Ngài: "Anh là Phê-rô, nghĩa là Tảng đá, trên tảng đá nầy,Thầy sẽ xây Hội thánh của Thầy, và quyền lực tử thần sẽ không thắng nổi..."(Mt. 16, 18), người được Chúa tin yêu như thế cũng không chịu nổi những lời nóinhư điên dại của Chúa Giêsu: "Người phải đi Giê-ru-sa-lem, phải chịu nhiềuđau khổ do các kỳ mục, các thượng tế và kinh sư gây ra, rồi bị giết chết, vàngày thứ ba sẽ sống lại" (Mt. 16, 21). Ðiên dại vì gọi môn đệ theo mình, đồngthời thông báo mình phải chịu khổ đau, bị giết chết; và xem ra điên dại hơn nữakhi bảo rằng chết sau ba ngày sẽ sống lại! Và suốt cả các cuốn Phúc âm trangnào cũng làm cho chúng ta ngạc nhiên về thái độ và lời nói khác lạ của Ngài:

"Hãyyêu kẻ thù và làm ơn cho kẻ ghét anh em, hãy chúc lành cho kẻ nguyền rủa anh emvà cầu nguyện cho kẻ vu khống anh em. Ai vả anh má bên nầy, thì hãy giơ cả mábên kia nữa. Ai đoạt áo ngoài của anh, thì cũng đừng cản nó lấy áo trong. Aixin thì hãy cho, ai lấy cái gì của anh, thì đừng đòi lại... (Lc. 6, 27-31).

Nói như thế,làm sao có thể nghe cho được, khi tâm tư ta còn sống trong tâm trạng "mătđền mắt, răng đền răng"!

Và tôi xinkể cho các bạn kinh nghiệm của tôi về sứ điệp "điên dại" nầy của ChúaGiêsu. Lúc tôi sống những năm tháng tù đày tại quê nhà, có lúc những người canhtù tâm sự cho tôi hay, họ thắc mắc và ngạc nhiên về thái độ vui cười, thân thiệncủa tôi đối với họ: trong hoàn cảnh nầy làm sao có thể thanh thản và dung thứnhư thế được! Tôi đã có dịp chia sẻ các kinh nghiệm đó trong cuốn sách"Năm chiếc bánh, và hai con cá", tôi vừa cho phổ biến trong năm nầy.Nhưng ở đây tôi muốn nói, chính sự "điên dại" của tình yêu thươngThiên Chúa đối với tôi, đối với mọi người là "khuyết điểm" làm tôisay mê hơn cả; sự điên dại đó lôi kéo tôi bước theo Chúa Giêsu!

9 - Chúa Giêsu phiêu lưu

Một chươngtrình cứu chuộc toàn nhân loại, một dự tính gửi người đi rao truyền Phúc âm chomọi dân nước, mọi thế hệ, thế mà lại chọn và đặt hết tín nhiệm, quyền hành cho Phê-rô,một người chài lưới bộp chộp, ít học rồi còn sợ sệt chối mình nữa!

Và vềphương cách truyền bá, rao giảng nước Thiên Chúa, thì Chúa Giêsu lại dạy cácmôn đệ: "Anh em đừng mang gì đi đường, đừng mang gậy, bao bị, lương thực,tiền bạc, cũng đừng có hai áo" (Lc. 9, 3).

Phiêu lưutrong việc tuyển lựa các môn đệ, Chúa Giêsu còn bị ngay các môn đệ Ngài nghi ngờlà quá phiêu lưu. Khi Chúa Giêsu loan báo chương trình Ngài sẽ bị bắt nạp, bịgiết chết và sẽ sống lại trong ngày thứ ba, thì "Các môn đệ buồn phiền lắm"(Mt. 17, 23). Khi Chúa nói với họ: "Nếu các ông không ăn thịt và uống máuCon người, các ông không có sự sống nơi mình" (Gioan 6, 53), thì "nhiềumôn đệ của Ngài liền nói: "Lời nầy chướng ta quá! Ai mà nghe nổi"(Gioan 6, 60). Và, vì thấy lời giảng dạy của Chúa Giêsu khó nghe và phiêu lưuquá, nhiều môn đệ rút lui. Nên Chúa quay hỏi nhóm 12 tông đồ "Cả anh em nữa,anh em cũng bỏ đi sao?" (Gioan 6, 67).

Có lầnkhác, có người lại muốn đi theo Ngài làm môn đệ, nên hỏi: "Thưa Thầy, Thầyđi đâu, tôi cũng xin đi theo". Người trả lời: "Con chồn có hang, chimtrời có tổ, nhưng con người không có chỗ tựa đầu (Lc. 9, 58).

Và cuộcphiêu lưu tột đỉnh của Yêu thương nơi Chúa Giêsu được diễn tả cô động nơi bàica trong thư của Thánh Phaolô gửi giáo đoàn Phi-líp-phê:

"ÐứcGiêsu Kitô

Vốn dĩ là Thiên Chúa

mà không nghĩ phải nhất quyết duy trì

địa vị ngang hàng với Thiên Chúa,

nhưng đã hoàn toàn trút bỏ vinh quang

mặc lấy thân phận nô lệ,

trở nên giống phàm nhân

sống như người trần thế

Người lại còn hạ mình,

vâng lời cho đến nỗi bằng lòng chịu chết,

chết trên cây thập tự (Phl. 2, 6-8).

10 - Chúa Giêsu có những lời giảng dạy xem ra mâu thuẫn

Mâu thuẫnvì Lời từ Thiên Chúa khác với lời chúng ta.

Làm saochúng ta thấy hợp lý được khi tuyên dương Phúc cho kẻ nghèo, kẻ phải đói, kẻ phảikhóc, kẻ bị người ta oán ghét (xem Lc. 6, 20-22).

"Aimuốn cứu mạng sống mình, thì phải mất; còn ai liều mất mạng sống mình vì tôi,thì sẽ cứu được mạng sống ấy" (Lc. 9, 24).

Làm sao cóthể ví Nước Thiên Chúa, Nước của Ðấng toàn năng, vô tận với một hạt cải (xemLc. 13, 18-19).

Mà làm saocó thể tuyên xưng là "Con Thiên Chúa, Ðấng hằng sống" lại phải chấpnhận sự chết và chết nhục nhằn trên Thập giá (xem Lc. 23, 70).

Ngày12.10.1998, có một cuộc tĩnh tâm linh mục quốc tế, tại thành phố Monterrey, nướcMexico: 91 giám mục, 1,500 linh mục tham dự. Lúc tôi vừa nói: Tôi yêu các khuyếtđiểm của Chúa Giêsu, các ngài nhìn nhau với vẽ ngạc nhiên, bỡ ngỡ! Nhưng nói đếnđâu các ngài lại cười đến đó, cuối bài các ngài xúm lại quanh tôi và bảo:"Chúng tôi cũng yêu các khuyết điểm của Chúa Giêsu".

**************************

Các bạnthân mến,

Bây giờ, sau khi chúng ta cùng nhau lược qua 10 khuyết điểm của Chúa Giêsu, 10khuyết điểm ghi lại nơi các bản Phúc-âm, tôi lại một lần nữa xác quyết với cácbạn rằng: vì tôi yêu 10 khuyết điểm nầy của Chúa Giêsu, nên chọn Chúa Giêsu làmThầy, làm Mẫu-mực tuyệt đối cho đời tôi. Tôi cũng tâm sự với các bạn rằng, chođến giây phút nầy, tôi không hề có một chút gì ân hận, Chúa Giêsu đã cuốn hútcuộc đời của tôi. Vì Chúa là Tình Yêu đã dẫn lối cho tôi đi, đặc biệt trong nhữngngày tháng tôi cảm thấy xao xuyến, bứt rứt; chúng đã đem lại nguồn vui và hy vọngcho tôi, nhất là trong những giây phút khổ đau, tưởng chừng như không thể chịuđựng nổi. Các bạn biết lý do tại sao không? Vì 10 khuyết điểm đó phát xuất từTình yêu thương mà Thiên Chúa là cha chúng ta ban cho để chúng ta được sống nhờChúa Giêsu:

"Khôngai có tình thương lớn hơn tình thương của người hy sinh mạng sống mình cho bạnhữu" (Gioan 15, 13).

Tình yêuđó không nhớ lỗi lầm, không tính toán, không xét nét, không vị kỷ, không phêphán, không câu chấp, không gò bó, không biên giới, không điều kiện; Tình yêuđó yêu điên cuồng đến độ phiêu lưu và hy sinh cả mạng sống mình; tình yêu đókhác với mẫu mực nhỏ hẹp của xã hội và của lối cân nhắc giới hạn của chúng ta.Chúa là Ðấng trọn lành, làm sao có khuyết điểm được, nhưng Chúa lại là tình yêuvô hạn, mầu nhiệm. Trí khôn loài người không hiểu nổi, không tin nổi, nên gọilà khuyết điểm! Khuyết điểm ấy lên đến cùng độ trên thánh giá. Cả 10 khuyết điểmcô đọng vào đó, khi người lính thách đố Chúa: "Nếu ông thật là con ThiênChúa, hãy xuống khỏi Thánh giá để chúng tôi tin" "Chúa Giêsu thinh lặng,lại còn cầu nguyện: "Xin Cha tha cho họ..." Lạy Chúa lúc ấy Chúakhông chết thì làm sao chúng con được sống đời đời.

Tôi khíchlệ các bạn chọn lựa cuộc sống làm chứng 10 khuyết điểm tuyệt vời đó của ChúaGiêsu.

Và để chấmdứt buổi chia sẻ nầy tôi xin kể cho các bạn một sự kiện trong cuộc đời của mộtdanh nhân thế giới đã từng chọn Chúa Giêsu, chọn giáo huấn của Ngài, một giáohuấn mà ông ấy cho là kỳ lạ, mâu thuẫn "Kitô giáo kỳ lạ" (LeChristianisme est étrange, Pascal, Pensées, No 537). Danh nhân ấy là ông BlaisePascal (1623-1662). Khi ông Pascal vừa qua đời vào tuổi 39, người giúp việctrong gia đình xin người chị của ông cho phép mở gấu áo ông mặc lần cuối để xemông thu giấu cái gì trong ấy. Vì mỗi lần thay áo cho ông, chị giúp việc thấyông luôn mở gấu áo cũ lấy một cái gì trong ấy rồi lại tự may vào gấu áo mới.Người chị của Pascal cũng như người giúp việc cắt gấu áo và thấy có một miếnggiấy nhỏ, trên ấy ghi vỏn vẹn câu sau đây:

"Sự sốngđời đời là hiểu biết và yêu mến Ðức Kitô và Ðấng đã sai Người... lửa, lửa, lửa;nước mắt, nước mắt, nước mắt của tình yêu". Ðó là bí quyết của B. Pascal mộtvăn hào, một triết gia, một nhà toán học.

(Ghi lại bài chia sẻ của Ðức Tổng Giám Mục Phanxicô XaviêNguyễn Văn Thuận, sáng thứ Bảy, ngày 12.9.1998, tại nguyện đường Dòng Truyền-GiáoÐức Mẹ Vô Nhiễm (O.M.I), Strasbourg, Pháp trong cuộc họp mặt "Niềm Vui SốngÐạo" của các bạn trẻ Việt Nam Công Giáo sống tại Âu Châu, do Trung-TâmNguyễn-Trường-Tộ tổ chức).

Tác giả Nguyễn Văn Thuận, HY

Nguồn: http://www.dunglac.org

Bài Ca Trên Núi

2011-11-01T23:24:00.007+09:00

Bài Ca Trên Núi
Nhạc: Nguyễn Duy; Hòa Âm: Trung Chính
Thể Hiện: Phương Thảo

St Alphonsus Rodríguez

2011-10-31T09:12:00.005+09:00

Saint ALPHONSUS RODRÍGUEZ, Brother
October 31

Đọc Tiếng Việt:

Thánh Anphong Rodriguez

Alonso (Alphonsus) Rodríguez was born in Segovia, Spain, July 25, 1533 (?). His first contact with the Society was when Peter Favre lodged with his family in 1541 and prepared the child Alonso for his first communion. Alonso was studying Latin in Alcalá when, on his father's death in 1546, he had to return and help run the family's wool and cloth business. He married around 1560, but his wife and their three children all died within 10 years. He sold his declining business and entered into a long period of depression over his various losses and failures. He gave himself to prayer and penance and sought direction from the Jesuits, newly arrived in Segovia.

Applying for admission to the Society in 1568, he was rejected because of his age, weakened health, and lack of education. He followed his spiritual director, Fr Luís Santander, to Valencia, where he began to study Latin so as to prepare for the priesthood. He again applied for admission in 1570. The Provincial of Aragón overrode the opinion of two of the examiners and admitted Alonso to the Society at Valencia as a brother on January 31, 1571. He was 37 years of age. He was sent to the new college of Montesión in Palma de Majorca that August and spent his remaining 46 years there mainly as doorkeeper until his death on October 31, 1617.

Whenever the doorbell rang, he would say, "Coming, Lord," receive the visitors graciously and go looking for the Father or student they wanted to meet. Many came to seek his wise advice. His humility, charity, obedience, and fervent devotion to our Lady were exemplary. He had a deep sense of his own sinfulness, which, far from being negative, led him to overcome whatever hindered encounter with God. The writings he left behind show that he was blessed with truly mystical graces.

He had a childlike simplicity in obeying difficult commands. The story has it that one day during the provincial's visitation, after the Scripture had been read in the dining room, the provincial said, "Brother Alphonsus, will you get up and give us a little sermon in Greek?" Nonplussed, Alphonsus ascended into the pulpit and repeated "Kyrie eleison, Christe eleison, Kyrie eleison" for a full minute until told to stop.

Though Alonso himself never left Spain, he greatly influenced the missionary vocation of a young student at Montesión named Peter Claver, who later became the Apostle of the Slaves in South America.

Alonso Rodríguez was beautified by Pope Leo XII on June 12, 1825 and canonized by Leo XIII on January 15, 1888, together with Peter Claver.

"The protection of so great a patron is most appropriate for helping us become 'thoroughly humble and prudent in Christ as well as conspicuous in the integrity of Christian life' (Exposcit debitum no. 9), as our Institute truly demands of us." (W. Ledochowski, AR II [1917], 394)

********************************************

祈り　2011年11月7日ー12日

2011-10-27T09:57:00.004+09:00

2011年11月7日
主イエスよ、私たちが御心を行うことを妨げる罪の破壊的な力と有害な欲望からの勝利をあなたは与えて下さいます。私が常に良いものを選び、悪いものを拒むために信仰の強さを与えてください。主よ、私の心を支配してください、そして、あなたの助けを必要とする人々を導き、また私を害する人々を許すことができますように。アーメン。

2011年11月8日
主よ、取り上げて、　
受け入れてください。
私の自由を、私の記憶、私の理解、私の意思のすべてを。
私がもっているもの、自分のものと呼んでいるすべてのものを。
私がもっているものはすべてあなたが私に与えてくださったもの。
これらすべてをあなたにお返しし、あなたのみ旨に委ねます。
ただあなたの愛と恵みをお与えください。
わたしはそれで満たされ、
それ以上は何も望みません。

2011年11月9日
（今日のミサはラテラン教会の献堂の記念です。）
ラテラン教会は教皇による教区の教会なので、
この教会は世界中のすべての教会の母です。
だから、ラテラン教会の献堂はすべての神殿の献堂です。
教会で人間は神に会うことができます。
今日の福音には「イエスの言われる神殿とは、
御自分の体です。」と書いてあります。
それから、使徒パウロの手紙も、
私たちの体が聖霊の神殿であることを語ります。
だから、私たちの命は神にとって、非常に必要なのです。
神殿を通して、私たちは神と、イエスと、聖霊とつながっているのです。
神を愛することは、イエスを愛することです。
そして、イエスを愛することは、イエスの教会を愛することです。
私たちも神の神殿としての自分の体と命を愛することができますように。

2011年11月10日
ファリサイ派の人々はイエスに神の国はいつ来るのかと尋ねました。
イエスは答えて言われた。
神の国は見える形では来ない。
実に、神の国はあなた方の間にあるのだ。
そして、あなた方の心の中にあるのだ。
イエス・キリストよ、
御国が来ますように、
御心が天に行われる通り、
地にも行われますように。
私の心の支配者になり、
私の生活の師となってください。
そして、私がいつもあなたの愛と真実の自由に生きることができますように。アーメン。

2011年11月11日
私たちは誰でも、
待ち望むことあるいは希望することがあります。
しかし、時々、望まないことが起こり、
本当に待ち望んでいることは起こりません。
キリスト者として私たちは何を待ち望みますか。
イエス・キリストが来ることではないでしょうか。
人によって、イエスが来られる仕方は、さまざまに異なります。
その仕方の中には私たちが望まれないものもあるかもしれません。
しかし、イエスに信頼し、
イエスを愛している私たちは
イエスが来るのを待ち望んでいるので、
今の生活の中でいつもめを覚まして気を落とさずに絶えず
神に祈りましょう。

2011年11月12日
この世の中では、
悪霊の力はまだとても強く、
暗闇は光を飲み込み、
悪は善よりほうが強いように見えます。
寂しく、不正に苦しむ未亡人もいるし、
搾取されて虐待される女性や子供もまだいます。
この世を見ると、キリスト者は信仰が揺らぐかもしれません。
私たちは弱さと無力をよく感じます。
時々自分は神がどこにいるか分かりません。
しかし、イエスは、気を落とさずに絶えず
祈らなければならないことを教えてくれました。
私たちの神は愛の神です。
主よ、私たちの信仰を強めてください。
私たちが神の効果的な道具となることができますように。
アーメン。

Meditation 2011年10月27日

2011-10-27T09:17:00.005+09:00

説教：ルカ 13，31－35　(Click here to read and listen this passage)

毎日の生活は冒険的な旅の歩みです。人間としてイエスはこういう生活をしました。イエスの生活は遊牧民の生活のように、固定された場所はないし、「狐には穴があり、空の鳥には巣がある。だが、人の子には枕する所もない」(マタイ8，20)という生活です。この生活は他人の親切によるもので、不安定です。また、この生活は宗教の権威にも、政治の権威にも、脅かされていました。今日の福音で、ファリサイ派の人々が何人か近寄って来て、イエスにヘロデがイエスを殺そうとするということを言いました。ヘロデ自身こそは預言者ヨハネを殺したその人なのです。

しかし、イエスは落ち着き、恐れませんでした。悪霊を追い出し、病気を癒すという御自分の道を進まねばなりませんでした。今日も明日も、この仕事を続けます。預言者たちを殺した所とあるエルサレムに向かって、行きました。これはヘロデの権威を恐れるのではなく、神の権威の下で、供え物として死ぬことを受け入れたためです。

確かに、イエスはエルサレムが御自分を拒んで、殺すということを知っているけれども、雌鳥が雛を羽の下に集めるように、エルサレムを愛しています。イエスはそういうエルサレムのために、御自分を拒む人々のために祈り、悪霊を追い出し、病気を癒し続けます。そして特に彼らのために十字架の上で死にました。

イエスの愛によって私たちの生活には意義があります。聖パウロはどうかこの愛を深く経験したので、今日の第一朗読で「キリストの愛から私たちを引き離すことができましょう。艱難か。苦しみか。迫害か。飢えか。裸か。危険か。剣か。しかし、これらすべてのことにおいて、私たちは、私たちを愛して下さる方によって、輝かしい勝利を収めています。私は確信しています。死も、命も、天使も、支配するものも、どんなものでも、私たちの主キリスト・イエスによって、示された神の愛から、私たちを引き離すことはできないのです。」と言いました。このミサの中で、私たちもこの確信をもって、冒険的な旅を生きることができるよう、神に祈り求めましょう。

2011年1o月27日
ディン　・　シロハ

＊＊＊＊＊＊＊＊＊＊＊＊＊＊＊＊＊＊＊＊＊＊＊

Nhìn Những Mùa Thu Đi

2011-10-25T23:38:00.003+09:00

Nhìn Những Mùa Thu Đi
Album tổng hợp

Buồn Tàn Thu (Văn Cao) - Thái Thanh
Chia Tay Mùa Thu (Tăng Nga) - Quỳnh Lan)
Chiếc Lá Thu Phai (Trịnh Công Sơn) - Quang Dũng & Mỹ Linh
Giấc Thu (Hoàng Thanh Tâm) - Lệ Thu
Giọt Mưa Thu - Khánh Hà
Giọt Mưa Thu - Phạm Đức Thành (Đàn Bầu)
Lá Thu Vàng (Thơ Hàn Thiên Lương) - Khánh Hà
Mùa Thu Chết (Phạm Duy) - Khánh Ly
Mùa Thu Cho Em (Ngô Thụy Miên) - Tùng Dương
Mùa Thu Không Trở Lại - Sĩ Phú & Khánh Hà
Mùa Thu Lá Bay - Như Quỳnh
Mùa Thu Paris (Phạm Duy) - Khánh Hà
Nhìn Những Mùa Thu Đi (Trịnh Công Sơn) - Khánh Ly
Nhớ Mùa Thu Hà Nội (Trịnh Công Sơn) - Tuấn Ngọc
Nước Mắt Mùa Thu (Phạm Duy) - Lệ Thu
Thu Ca (Pham Manh Cuong) - Nguyễn Hưng
Thu Hát Cho Người (Vũ Đức Sao Biển) - Quang Dũng
Thu Quyến Rũ (Đoàn Chuẩn & Từ Linh) - Thu Hà
Thu Sầu (Lam Phương) - Ý Lan
Thu Vàng - Hồng Nhung
Tiếng Thu (Luu Trong Lu) - Khánh Ly & Lệ Thu

1. Buồn Tàn Thu (Văn Cao) - Thái Thanh

2. Chiếc Lá Thu Phai (Trịnh Công Sơn) - Quang Dũng & Mỹ Linh

3.Giọt Mưa Thu - Phạm Đức Thành (Đàn Bầu)

4. Giọt Mưa Thu - Khánh Hà

5. Giấc Thu (Hoàng Thanh Tâm) - Lệ Thu

6. Mùa Thu Lá Bay - Như Quỳnh

7. Mùa Thu Chết (Phạm Duy) - Khánh Ly

8. Chia Tay Mùa Thu (Tăng Nga) - Quỳnh Lan

9. Mùa Thu Không Trở Lại - Sĩ Phú & Khánh Hà

10. Mùa Thu Cho Em (Ngô Thụy Miên) - Tùng Dương

11. Mùa Thu Paris (Phạm Duy) - Khánh Hà

12. Nhìn Những Mùa Thu Đi (Trịnh Công Sơn) - Khánh Ly

13. Thu Ca (Pham Manh Cuong) - Nguyễn Hưng

14. Lá Thu Vàng (Thơ Hàn Thiên Lương) - Khánh Hà

15. Thu Hát Cho Người (Vũ Đức Sao Biển) - Quang Dũng

16. Nước Mắt Mùa Thu (Phạm Duy) - Lệ Thu

17. Thu Vàng - Hồng Nhung

18. Thu Quyến Rũ (Đoàn Chuẩn & Từ Linh) - Thu Hà

19. Tiếng Thu (Luu Trong Lu) - Khánh Ly & Lệ Thu

20. Nhớ Mùa Thu Hà Nội (Trịnh Công Sơn) - Tuấn Ngọc

21. Thu Sầu (Lam Phương) - Ý Lan

St John Ogilvie

2011-10-13T13:14:00.004+09:00

Saint JOHN OGILVIE, (1579 - 1615)
Priest, Martyr
October 14 (Jesuit liturgy)
March 10 (Roman Liturgy)

John Ogilvie was born of noble Calvinist parents in 1579 in Drum-na-Keith, Scotland. In 1592 at the age of 12, he was sent to the European Continent to further his education. Only 4 years later, while studying at the Scots College in Louvain, he was received into the Catholic Church with the help of Fr Cornelius van de Steen (à Lapide) and began to study under the Jesuits of Louvain. However, the college had to close for lack of funds in 1598. John went first to the Scottish Benedictines in Ratisbon for 6 months and then to the Jesuit college in Moravia (eastern third of the present Czech Republic). Less than a year later this college was beset by the plague and had to move, but by then John had decided to enter the Society.

John entered the Austrian Province on November 5, 1599, and was sent to the novitiate in Moravia. After the usual studies he was ordained priest at Paris in 1610 and finally, after insistent pleading with his superiors and fully aware of the dangers involved, ha was able to return to his native country in 1613, disguised sometimes as a horse trader and sometimes as demobilized solder. His unfailing humor and creativeness stood him in good stead.

His ministry to Catholics in Edinburgh and other areas got off to a slow start. Even zealous Catholics were reluctant to harbor him, but at last, in the spring of 1614 three families received him and he was able to say Mass and preach and even made several visits to Edinburgh prisons to strengthen Catholics confined there. His work, however, was suddenly cut short when he was betrayed by a prospective convert to Catholicism and arrested in Glasgow on October 14, 1614.

During five months in prison, where he underwent detailed questioning and severe tortures (beatings, needles under his fingernails, deprivation of sleep for 9 days), he refused to divulge the names of Catholics who had sheltered him or attended his services. He wrote a record of his imprisonment and interrogations, which he managed to smuggle out of the prison.

Finally he was hanged as a traitor on March 10, 1615, the principal cause of his martyrdom being his continued insistence on the supremacy of Pope over King in spiritual matters. "In all that concerns the king," he said, "I will be lavishly obedient. In any attack on his temporal power, I will shed my last drop of blood for him. But in the things of spiritual jurisdiction which a king unjustly seizes I cannot and must not obey."

He was beautified by Pope Pius XI on December 22, 1929, and canonized by Pope Paul VI on October 17, 1976.

"May his intercession help us so that our Society, faithfully following the Ignatian charism, may be in the Church today, too, a true source of apostolic sanctity, while serving 'the Lord alone and the Church, his spouse, under the Roman pontiff, the vicar of Christ on earth.'" (P. Arrupe, AR XVI [1976], 907.

***************************************

BL John Beyzym

2011-10-13T12:31:00.014+09:00

Blessed JOHN BEYZYM, Priest (1850 - 1912)
October. 12

Đọc Tiếng Việt

Fr Jan (John) Beyzym is best known for his dedication to serving abandoned lepers in Madagascar. Born in what is now the Ukraine on May 15, 1850, he was the eldest of 5 children. On completing his secondary studies in Kiev, Jan thought of becoming a diocesan priest. His father suggested the Jesuits and even went all the way with him to see him off at the novitiate of Stara Wieś on December 11, 1872.

After first studies at Stava Wieś, Jan did regency in Ternopol (Ukraine) as prefect of resident students and teacher of music, then went to Kraków for theology and was ordained July 26, 1881. He taught French and Russian in Ternopol until 1887, when he was posted to Chirov to teach and to be in charge of the large school infirmary. The students loved him for his kindly solicitude and the captivating stories he could tell.

From his years as a young regent Fr Beyzym had been seized with a desire to work for lepers. In 1897, at the age of 48, he wrote about this to Fr General, and the next year he was assigned to Madagascar, where a few French Jesuits were working at two hospices for lepers. On arriving at the large of the two hospices, near the capital Tananarive, he found some 150 lepers living totally abandoned in a desert area, with insufficient food and no medical care. The first thing he did was to start living among them. He put his earlier infirmary experience to use cleaning and bandaging wounds. He repaired huts and provided food and clothing and water for bathing. He was called "father and mother of the lepers."

He quickly realized that a proper hospital was needed and got the approval of civil authorities, but lacked funds. He placed the whole project into the hands of Our Lady of Częstochowa and began writing to Polish missionary organizations and magazines, describing the misery of the disease and the plight of its victims. The response was surprising, bringing in enough donations to make the hospital possible.

In 1901 Jan chose to build in Marana, site of the smaller of the two hospices, near Fianarantsoa in the south, where there was water and arable land. He himself designed the hospital and supervised the building project, which began in 1903. Before long patients that could traverse the long mountainous roads from Tananarive arrived in Marana to rejoin Fr Beyzym, who welcomed them all warmly. After many setbacks the hospital, named after Our Lady of Częstochowa, finally opened on August 15, 1911.

Weakened by labors and austerities, he fell victim to a fever caused by an infection contracted from the lepers and died before long, on October 2, 1912. He and his helpers had laid solid foundations for continued work among the lepers of Madagascar.

Jan Beyzym was beautified by Pope John Paul II in Kraków on August 18, 2002.

"The life of our Polish confrère offers us a model of faith which brings about the Kingdom of love by serving our fellow humans who suffer from social ostracism no less than from physical maladies." (P-H. Kolvenbach, AR XXII [2002], 872.

+++++++++++++++++++++++++++++++

Another version from

vatican

****************************************

Một Bức Thư Tình

2011-10-09T21:50:00.002+09:00

Tôi nhặt được một chiếc ví ở hè phố. Khi tôi mở ví với hy vọng tìm được manh mối nào đó về người làm rơi thì chỉ thấy 3 đôla và một bức thư nhàu nát. Phong bì đựng thư đã rách và thứ duy nhất còn đọc được là địa chỉ người gửi. Lá thư được viết năm 1944, tức là đã 60 năm về trước. Bức thư được viết bằng nét chữ con gái, bắt đầu bằng:"Anh Michael thân yêu". Đọc thư tôi biết cô gái rất đau khổ vì mẹ cô không cho cô gặp Michael nữa, nhưng cô vẫn rất yêu anh. Cô gái ký tên là Hannah. Tôi gọi tổng đài thử tìm số điện thoại của địa chỉ trên bì thư. Cô tổng đài bảo tôi đọc địa chỉ, rồi nói: - Có một số điện thoại ở địa chỉ đó, tôi sẽ gọi giúp anh xem họ có muốn liên lạc với anh không. Tôi hồi hộp chờ cô nối máy. Một người phụ nữ trả lời máy. Tôi hỏi bà có biết ai tên Hannah không. - Ôi - người phụ nữ ngạc nhiên - Chúng tôi mua lại ngôi nhà này của một gia đình, họ có con gái tên là Hannah... Nhưng đã 30 năm rồi... - Chị có biết họ chuyển đi đâu không? - Tôi vội hỏi. - Tôi chỉ nhớ là sau đó vài năm, cô Hannah phải đưa mẹ vào viện dưỡng lão... Và người phụ nữ cho tôi tên viện dưỡng lão. Khi tôi gọi điện, một cô y tá nói rằng bà cụ đã mất, nhưng cô lại cho tôi số điện thoại của con gái bà cụ - Hannah. Một lần nữa, tôi gọi điện. Nghe điện là một phụ nữ, cô ấy nói rằng bà Hannah đã vào viện dưỡng lão rồi. "Thật ngớ ngẩn" - Tôi nghĩ - "Tại sao mình lại phải mất thời gian tìm chủ nhân cho một cái ví chỉ có 3 đôla và lá thư viết cách đây 60 năm cơ chứ?” Nhưng cuối cùng tôi vẫn gọi điện đến viện dưỡng lão, và đàn ông nghe điện nói: "Đúng là ở đây có một bà cụ tên Hannah". Lúc đó là 7h tối. Tôi hỏi liệu tôi có thể đến gặp bà cụ được không. - Cũng được. Có lẽ bà cụ đang ngồi ở phòng xem TV . Tôi lập tức lái xe đến viện dưỡng lão và bắt đầu thấy tò mò. Một y sỹ dẫn tôi lên tầng 3 gặp bà Hannah. Đó là một bà cụ tóc bạc trắng và nụ cười hiền hậu. Tôi kể cho bà cụ nghe về chiếc ví và đưa bức thư ra. Ngay khi nhìn thấy bức thư, bà lặng đi, rồi thở dài: - Con trai, lá thư này là lần cuối cùng tôi liên hệ với Michael. Bà cụ cắn môi, đôi mắt đỏ lên: - Chúng tôi đã rất yêu thương nhau. Nhưng lúc đó tôi còn quá trẻ và mẹ tôi cấm tuyệt đối. Michael Goldstein là một người tuyệt vời. Tôi vẫn thường nhớ tới ông ấy. Tôi đã không kết hôn. Vì không ai làm cho tôi quên được Michael... Tôi tạm biệt bà Hannah. Khi tôi ra đến cổng, người bảo vệ hỏi: - Đó có đúng là bà cụ mà cậu cần tìm không? - Đúng, bây giờ tôi biết được cả họ tên của chủ nhân chiếc ví rồi! Tôi vừa nói vừa lấy cái ví cho người bảo vệ xem. Vừa nhìn thấy nó, người bảo vệ thốt lên: - Ôi, ví của ông Goldstein! Chỉ mỗi ông ấy còn dùng cái ví cổ lỗ sĩ này thôi! Mà lúc nào cũng làm rơi! Tôi đã nhặt được hộ ông ấy đến 3 lần rồi đấy! - Ông Goldstein là ai? - Tôi hỏi, tay bắt đầu run lên vì hồi hộp. - Một ông cụ sống trên tầng 8. Tôi cam đoan ông ấy lại làm rơi ví khi đi dạo. Tôi nhanh chóng quay lại và nhờ cô y tá đưa lên tầng 8. Trong phòng đọc sách ở tầng 8, một ông cụ đang đọc sách. Cô y tá lại gần và hỏi có phải ông lại làm rơi ví không. Ông cụ sờ vào túi và thốt lên: - Ôi, lại rơi mất thật rồi! Tôi đưa cái ví cho ông Goldstein. Ông cụ thở phào: - Đúng nó rồi! Tôi phải trả ơn cậu mới được! - Không cần đâu ạ! Nhưng cháu xin lỗi là đã đọc bức thư trong đó... Cháu chỉ định tìm xem ai rơi ví thôi. Nụ cười của ông lập tức biến mất: - Cậu đọc thư của tôi? - Nhưng nhờ thế mà cháu tìm được bà Hannah - Tôi vội "lấy công chuộc tội". Ông cụ mở to mắt: - Hannah? Cậu gặp bà ở đâu? - Ông Goldstein nắm tay tôi - Tôi rất muốn gặp bà ấy. Kể từ khi không được gặp bà ấy nữa, cuộc sống của tôi như đã kết thúc vậy. Tôi thậm chí đã không kết hôn... Tôi đưa ông Goldstein xuống tầng 3 - nơi bà Hannah ở. Phòng xem TV chỉ còn một cái đèn nhỏ. Bà Hannah đang ngồi một mình. - Bà Hannah - Cô y tá nhẹ nhàng - Bà có biết ông ấy không? Bà Hannah chỉnh lại kính, nhìn ông trong vài giây, im lặng. - Hannah, - Ông Michael thì thầm - Michael đây mà! Cả hai người như lặng đi. Và họ nắm tay nhau. 3 tuần sau, tôi nhận được thiệp mời dự đám cưới của ông Michael và bà Hannah. Đó là một lễ cưới rất đẹp. Viện dưỡng lão dành cho họ một căn phòng riêng. Và nếu bạn muốn thấy một cô dâu 75 tuổi, một chú rể 79 tuổi mà vẫn yêu thương và chăm sóc nhau như "teenagers", thì bạn rất nên gặp họ .

Arnold Fine Thục Hân dịch

20 Mầu Nhiệm Mân Côi - Rosary

2011-10-07T12:42:00.012+09:00

+++++++++++++++++++++++++++++++++++++++

Bl Diego de San Vitores (Oct. 6)

2011-10-06T08:48:00.002+09:00

Blessed DIEGO DE SAN VITORES
Priest, Martyr
October 6

Đọc Tiếng Việt

Diego Luis de San Vitores, Apostle of the Marianas, was born of a noble family in Burgos, Spain, on November 12, 1627. On July 25, 1640, not yet 13 years old, he entered the Society after overcoming his family's opposition. (Originally named Diego Jerónimo, he renamed himself Diego Luis, after St Aloysius, whom he admired.)

Diego was ordained on December 23, 1651, and longed for the missions of China or Japan, but his first assignments were to teaching. In 1659 he was finally missioned abroad, but to the Philippines. He left Spain for Mexico City in 1660 and worked there in parishes, preaching in the streets and visiting hospitals until able to get a ship bound for the Philippines in 1662.

Arriving in Manila on July 10, he spent 3 months studying Tagalog, then served as novice master and later as dean of studies at the university, while also engaging in missionary work in outlying areas. His great desire, however, was to evangelize the Ladrones Islands ("Islands of Thieves"), where his ship had stopped off on its way to Manila. In 1664 he wrote a letter to King Philip IV of Spain encouraging the king to open a mission there. The king approved and Fr San Vitores was asked to head it.

In 1667 Diego first traveled back to Mexico City to receive the royal authorization and subsidy from the viceroy. Crossing the ocean again with 5 other Jesuits, ha landed on Guam June 16, 1668. (That year the islands were renamed the Marianas in honor of Queen Mariana of Austria, who sponsored the mission after Philip IV's death in 1665.)

Diego already knew the language, and a shipwrecked Spaniard who had been living on Guam for 30 years facilitated access to the chief of Agaña, where the Jesuits made their headquarters. The chief was one of his first converts and the mission flourished with 13,000 baptisms in 6 months. San Vitores also evangelized the large islands of Saipan and Tinian, while others went to the smaller islands.

In 1670, Fr Luis de Medina was killed on Saipan, the first Jesuit martyr of the Marianas. Fr San Vitores's turn came on April 2, 1672. On entering the village of Tumon with a lay companion, he heard cries of a newborn baby in the hut of Matapang, who had been one of his converts. When Diego offered to baptize the baby, Matapang threatened to kill him and went off to seek the help of a friend named Hirao. Meanwhile, the mother was afraid the baby might die, so Diego baptized it. On his return Matapang thrust a spear into the layman's chest, while Hirao split Diego's head down to neck with a cutlass. Both bodies were taken out by canoe and dumped into the sea.

Diego Luis de San Vitores was beautified by Pope John Paul II on October 6, 1985.

"He worked tirelessly at the first evangelization of the Marianas, undaunted by calamities and the violent deaths of some of his companions. As Superior he also gave himself unselfishly to taking care of the needs of his brothers and comforting them in the difficult situations in which they had to live." (P-H. Kolvenbach, AR XIX [1985] 320).

**********************************************************

Yoga-Thiền Trên Thế Giới và Với Ki-tô Giáo Ngày Nay

2011-09-30T10:55:00.004+09:00

YOGA - THIỀN TRÊN THẾ GIỚI VÀ VỚI KITÔ GIÁO NGÀY NAY

Hoành Sơn HOÀNG SỸ QUÝ

Từ nửa thế kỷ nay, Yoga và Thiền được phổ biến rộng khắp bên Âu Mỹ và bắt đầu xâm nhập Việt Nam rồi. Vâng, tại chính Việt Nam chúng ta, sách Yoga được dịch, in bán ngày càng nhiều, đồng thời những khóa Thiền hay Yoga được tổ chức đó đây[1], và lác đác có những nhóm hay cá nhân tu sỹ Công giáo đến thọ giáo ở Trúc Lâm Thiền Viện Đà Lạt.

Do đó, không thể không tìm hiểu những kỹ thuật tu luyện rất đông phương ấy, xem ở ngọn của chúng hiện nay trên thế giới ra sao, đồng thời ở gốc là Ấn Độ và Phật giáo, bản chất và hướng nhắm của chúng là gì, có thế mới biết ứng dụng thế nào cho phù hợp với đức tin và sống đạo KTG được.

Thiền và Yoga trên thế giới xưa

Ngay từ thế kỷ III trước công nguyên, từ nước Ấn nhiều đoàn truyền (Phật) giáo đã được hoàng đế Asoka (AÌoka)[2] phái đi về hướng Tây đến Ba Tư…, về hướng Đông đến Đông Á và Đông Nam Á. Riêng ở Việt Nam thì miền Bắc tiếp nhận Đại thừa từ Trung Quốc tới, miền Nam đón Tiểu thừa từ Thái Lan, Myanmar… truyền sang. Cũng tại Việt Nam, người Chăm được Ấn hóa (cùng với nhiều nước Đông Nam Á khác) từ rất sớm cũng theo Ấn giáo và Phật giáo (riêng người Chăm Châu Đốc sau này ngả theo đạo Hồi). Chính qua Phật giáo, nhất là Thiền tông, mà việc tham thiền trở thành quen thuộc đối với chúng ta. Chỉ có Yoga (tôi có ý nói Hatha-yoga (Haưha-yoga) là món ăn còn tương đối mới lạ, dù Yoga rất gần gũi với Thiền, như sẽ nói sau này.

Ở Trung Quốc xưa, không thấy ai nhắc đến Yoga, nhưng xem ra Yoga và Tantra đã ngầm ảnh hưởng rất mạnh đến y học và luyện công qua lý thuyết về huyệt (chakra hay luân xa) và lực đạo (nadi). Riêng việc luyện nội lực của một hai phái Đạo giáo : đưa tinh lực từ dưới dọc theo xương sống đi lên về phía huyệt bách hội, thì đó là cách làm quen thuộc của ai tu theo Sakti-giáo (Tantra) ở Bắc Ấn hay Phật giáo mật tông (tantrika) ở Tây Tạng xưa. Vâng, cứ đọc sách Thái nhất kim hoa tông chỉ của Đạo giáo (nói về cách tu luyện kiểu ấy), người không biết có thể tưởng đó là một kinh thư của Tantra (Mật giáo) Ấn Độ. Việc luyện nội lực và luyện phép (cũng là của Yoga) rồi sẽ được khai thác triệt để trong các truyện tiên (luyện phép) và truyện chưởng với người khởi xướng là Kim Dung. Kim Dung cũng đả động đến “thiên lý nhĩ” (nghe xa ngàn dặm), trong khi các truyện như Phong thần thì nói nhiều đến các phép khác như “đằng vân giá vũ” đã được vẽ trong đồ họa cổ về yogin (người tu Yoga).

Về phía Tây, Thiền và Yoga cũng được truyền sang Trung Đông và Đông Âu khá sớm. Dấu vết nay còn tìm thấy trong lời cầu Định an (Hêsukhia) bên Giáo hội đông phương. Đây là lời kinh Xin Chúa thương xót (kurie eleison), lời kinh ấy có thể ngồi mà đọc, vừa đọc vừa tập trung vào rốn mà dùng ý đưa lên trái tim.[3] Và đây là phưong pháp Yoga nói đến trong Chú giải-Yoga III.1.Bẵng đi một thời gian, nay Thiền và Yoga tái xuất hiện gần đây, với một bề thế khác hẳn, bắt đầu từ Âu-Mỹ.

Thiền và Yoga bên Âu Mỹ gần đây

Yoga, và trước hết là Thiền, được Âu châu tái khám phá kể từ thế kỷ XVII qua giới nhà tu KTG. Số là những người như Di Nobili (1577-1656), rồi Monchanin và Henri Le Saux (thế kỷ XIX-XX) đã sang Tây trúc phổ đạo và phổ đạo bằng con đường hội nhập văn hóa. Họ hội nhập bằng cách tu theo kiểu các tu sỹ bỏ đời (samnyasin) bà-la-môn. Mà tu như thế thì cần cả sự hợp tác của thân thể nữa. Và đây là các tọa thế (âsana) và việc điều tiết hơi thở (prânâ-yâma).

Nhờ những nhà tiên phong này, KTG trời Âu mới hiểu được cái lợi của Thiền và Yoga. Thế là nhũng người can đảm nhất bèn mời đón các guru (sư phụ Ấn) và thiền sư Phật giáo sang dạy. Cùng lúc ấy, thấy có thị trường xuất khẩu, nhiều bậc tôn sư khác cũng tự động sang mở các khóa thiền, mở luôn thiền viện hay tu viện nữa. Trong số phải kể trước tiên đến các tu viện của tân Ấn giáo Ramakrisna Mission ở Pháp, Anh, Hoa kỳ…, trong đó người ta vừa thuyết pháp, vừa mở cửa cho những ai muốn vào tu tập một thời gian.

Từ Đông Á, một số thiền sư cũng sang thuyết pháp, dạy thiền và lập chùa. Trong số những vị được Âu Mỹ mến mộ, phải kể đến hòa thượng Thích Thanh Từ của Trúc lâm thiền viện Đà Lạt. Sau khi đã thụ giáo với các guru hay thiền sư rồi, một số tu sỹ Công giáo bắt đầu biến chế thiền để đưa thiền vào chiêm niệm chính thức KTG, trong số đó phải kể đến Thomas Merton, John Main, James Finley.

Riêng Yoga -tôi có ý nói Hatha-yoga quen thuộc- thì phổ biến nhanh và được tiếp đón nồng nhiệt như một môn thể thao (và chữa bệnh theo kiểu vật lý trị liệu) kể từ giữa thế kỷ XX. Tại Paris trong thập niên 60, hình như chỉ có những khóa Yoga do Trung tâm văn hóa Ấn Độ tổ chức, mà tôi có đến tập mấy tháng. Thế mà nay đã xuất hiện hàng chục lớp Yoga khác nhau, và có cả một Liên đoàn Yoga Pháp quốc được pháp luật công nhận.

Thật ra, các lớp Yoga, với nhiều cấp khác nhau, được mở trong khắp các thành phố lớn Âu Mỹ, và những thành phố như New York, thì các studio yoga được lập rất rất nhiều, các studio ấy được chính phủ công nhận và những người dạy trong đó được những tổ chức như Yoga Alliance, Yoga Education Instiutute cấp chứng chỉ hành nghề thày dạy Yoga. Điều ấy chứng tỏ rất đông người thích Yoga, học Yoga, luyện Yoga hằng ngày, chuyên gia bơi lội thì để cơ bắp dẻo dai, người khác để có sức khỏe bền và thân thể tráng kiện.

Thế nhưng nếu chỉ nhắm sức khỏe suông, thì ý nghĩa tôn giáo của Yoga bị quên lãng. Cũng như nếu chỉ luyện thiền để tránh stress mà không tuân giữ các quy tắc sống kèm theo, thì ích lợi sẽ rất hạn chế. Ngoài ra, có tu sỹ ngồi thiền mà lại quán (suy niệm) theo kiểu Tây, thì rút cuộc thiền chỉ là cái áo khoác không kém không hơn.

Chính vì thế, trước khi dấn thân vào những kỹ thuật ấy, cần tìm hiểu đúng bản chất của chúng cùng với cả mớ những đòi hỏi kèm theo, nhờ đó xem cái gì phù hợp để khai triển, cái gì chưa phù hợp để biến chế, làm sao cho tất cả thích ứng được với niềm tin và đường lối Phúc âm của chúng ta. Nhưng trước hết, hãy xem thực sự Thiền và Yoga đang được ứng dụng trên thế giới như thế nào đã.

Thiền và Yoga bắt đầu xâm nhập mạnh vào Phương Tây từ giữa thế kỷ XX, lúc mà giới trẻ học thức ở đó vùng lên trong các phong trào phản biện (contestation), chống lại xu hướng duy lý và những khuôn sống cứng nhắc xưa cũ, cũng như sự ngự trị của những xu hướng tân đại khác, như duy vật chất, duy kinh tế và duy hưởng thụ. Trước tiên, đó là đám hippy bên Mỹ muốn một cuộc sống phóng khoáng, không gò bó nhưng hưng phấn. Đó là đám sinh viên bất mãn thích đập phá bên Âu Châu, bắt đầu từ Paris năm 1968. Họ đập phá vì họ mong muốn một cái gì mới hẳn, nhưng lại không xác định được là gì. Riêng những nhà trí thức thì muốn phá bỏ những nền tảng cũ của văn minh tân đại, và đây là triết học duy lý khởi sụ với Descartes nó khai sinh cho khoa học và giúp phát triển nhanh công nghiệp và kinh tế Tây phương. Chống triết học duy lý nữa, một đằng thì có triết lý hiện sinh nó đề cao con người cụ thể, ở đây và lúc này (dasein), chỉ con người ấy mới có vấn đề như áo cơm, nhà ở để bận tâm (souci), chứ không phải con người trừu tượng. Đằng khác, có thuyết Mác xít nó lấy hạ tầng Nghiệm tác (Praxis) làm cơ sở, chứ không đặt cơ sở từ cao ở lý thuyết nữa. Vâng, Praxis, đó là hành động cách mạng: cứ lao mình vào cách mạng xã hội, thì rồi người ta sẽ phát hiện đúng lẽ; phải và công lý nằm ở đâu.

Lúc Tây phương không còn tin vào thế mạnh của mình nữa, cũng là lúc những con rồng và cọp Châu Á bừng thức, hiểu rằng mình cũng có những cái hay để xuất khẩu sang Âu Mỹ: cái hay ấy không nằm ở súng ống và máy móc, nhưng ở cái nó giúp con người tìm ra chân hạnh phúc của mình, và đây là minh triết (wisdom) và các kỹ thuật tu luyện đông phương. Quả thề, giàu có và quyền lực làm gì, khi mà người ta luôn bức xúc, âu lo, nhàm chán, đến nỗi phải chạy trốn bản thân (tức khỏi nội tâm) bằng cách lao mình vào hoạt động và các cuộc truy hoan, kể cả rượu và ma túy nữa! Cái mà thiền và minh triết Á đông có thể mang lại cho họ, đó là sự an lạc “mà thế gian không cho được” (Ga.14.27).

Sự an lạc này, phải tìm ở chính mình, tức ở nội tâm, chứ không phải từ những gì tích góp từ bên ngoài. Cho nên phẳi vét rỗng khỏi mọi ham muốn, bằng lòng (santosa) với những gì đơn giản thôi (Yoga), và đây cũng là “Tri túc giả phú” của Đạo đức kinh Lão tử. Minh triết phương đông còn chỉ cho thấy rằng thân xác không phải chỉ là phương thế để thụ hưởng, để rồi đi tu không thụ hưởng nữa thì buông bỏ nó đi. Vâng, để tìm an lạc bên trong, thậm chí để thoát khỏi thân xác như Yoga chủ trương, thì thân xác cũng đóng một vai trò quan trọng : và đây là những tọa thế (âsana, do AS có nghĩa là ngồi) và sự điều hòa hơi thở (prânâ-yâma) chúng khiến tâm an định, nhờ đó có thể định thần.

Bắt đầu hiểu ra đâu mới là giá trị thật của nhửng món hàng đông phương ấy, các cô cậu hippy không còn thích Yoga vì cái dáng vẻ rừng rú là lạ của nó nữa, và người ta nghiêm túc đi vào Yoga vì một cuộc sống tốt đẹp hơn (wellness), cũng như đi vào Thiền để tránh những cơn stress mà sự âu lo trong cuộc sống làm phát sinh quá dễ.

Như thế, bắt đầu được coi như một cái “mốt” là lạ, nay Yoga đã có một chỗ đứng vững vàng trong xã hội Âu Mỹ. Các lớp, trường dạy Yoga mọc lên như nấm; dạy Yoga trở thành một nghề nghiệp, và người làm thầy được cấp chứng chỉ do những tổ chức như Liên đoàn (Fédération) Yoga, Liên minh (Alliance) Yoga, Viện (Institut) Yoga…có uy tín và được pháp luật công nhận. Chả hạn như bên Pháp năm 1967, các liên đoàn huấn luyện Yoga (fédérations d’enseignement du Yoga) được chính thức nhìn nhận như những hiệp hội (associations) theo qui định của đạo luật 1901.[4]

Dẫu sao chăng nữa, từ một phương trời xa xăm được nhổ sang trồng nơi đất lạ, Yoga và Thiền không thể không biến dạng rất nhiều. Do đó, để áp dụng chúng một cách hiệu quả hơn, nên tìm lại tận gốc nguồn của chúng, Yoga thì bên Ấn Độ, Thiền thì trong các thiền viện ở Á Châu.

Yoga là gì ở nền tảng của nó

Yoga là một danh từ xuất phát từ động từ Yuj, Yunakti, Yuyoga…, có nghĩa là Buộc (buộc ách vào cổ bò), là Nối với, Đạt tới, Kết hợp. Nên xem ra nó do cùng một nguồn với những chữ có gốc Ấn-Âu như Jungere tiếng la tinh, Joindre tiếng Pháp, To join tiếng Anh. Cụ thể, Yoga biểu thị Con đường (để đạt tới), và đây là đường (hay phương cách) tu luyện. Nói cách khác, Yoga là Đạo.

Còn tiếng Yoga quen thuộc đối với người thường, nhất là người nước ngoài, thì đó là Hatha-yoga hay Yoga mãnh-vận, phải gồng mình lên mới làm nổi. Hatha-yoga có một trong những mục tiêu là luyện cho có một sức khoẻ lành mạnh và dẻo dai. Dẫu sao chăng nữa, mục đích tối hậu của mọi thứ Yoga, kể cả Hatha-yoga hay Kundalini-yoga, đều là tôn giáo: và đây là giải thoát Tinh thần (Purusa) khỏi xiềng xích của vật chất (prakriti) nói chung, đồng thời hiệp nhất hồn với Chúa (Isvara) nếu đây là Yoga chính thống.

Chính vì có nhiều loại Yoga nhưng chúng lại có những điểm tương tự, nên vào đầu công nguyên, Patanjali đã tập hợp những con đường tu luyện quen thuộc nhất thời ấy vào cuốn sách Yoga kinh điển gọi là Kinh Yoga (Yoga-sutra). Thế nhưng vì Kinh Yoga quá vắn tắt nên khó hiểu, Vyâsa phải viết tập Chú giải (Yoga-Bhâsya) vào thế kỷ IV; rồi vào thế kỷ IX Vâcaspati Misra lại viết cuốn Tattva-vaisâradi giải thích rộng hơn chính bản Bhâsya này; và càng bàn giải rộng hơn rất nhiều có bản Phụ chú của Vijnânabhiksu gọi là Yoga-vârttika viết trong thế kỷ XVI.

Trong bài này, để diễn giải vắn tắt nhưng có cơ sở về Yoga, chúng tôi sử dụng vừa Yoga-sutra với ký hiệu YS., vữa bản Yoga-Bhâsya với ký hiệu YBh., và bản Phụ chú với ký hiệu YV..

Trên lý thuyết, Yoga được coi như kỹ thuật giúp thực hiện mục tiêu mà học thuyết nhị nguyên của Sâmkhya đề ra. Theo học thuyết này thì nơi chúng ta có hai thực thể đối đầu nhau, và đây là Tinh thần Purusa bị phong tỏa bởi Vật chất Prakriti (Pra-kriti có nghĩa là cái còn nguyên sơ, chưa làm thành gì cả, nên có gì giống như Materia prima của triết học thánh Tôma, do đó chúng tôi xin phép dịch là Bản nhiên, Thuần nhiên). Chính vì thế, mỗi người phải tìm cách giải phóng Tinh thần, và đây gọi là Cô lập, Kaivalya (cô lập Tinh thần, tách nó ra khỏi mối liên hệ với Bản nhiên). Yoga cùng chủ trương nhị nguyên và cùng nhắm mục tiêu Kaivalya như thế. Chỉ trong cấu trúc tâm lý, để biểu thị tâm trí, họ lại dùng tiếng Citta thay vì tiếng Mahat (Đại) hay Buddhi của Sâmkhya,. Thêm vào đấy, nếu Sâmkhya chủ trương vô thần, thì họ lại đề cao Đức Chúa thiêng liêng (Isvâra) và dạy phải sùng mộ Ngài, đặt hết tin tưởng vào Ngài để Ngài giải thoát ta bằng ơn tuệ giác. Đồng thời, tuy không nói đến con đường Thiền (Dhyâna-yoga) của Phật giáo, nhưng trong số những điều kiện luân lý, họ lại đưa Từ-Bi-Hỉ-Xả của Phật môn vô (YS.I.33).

Nói cho đúng ra, tuy kinh thư Yoga tập trung vào Vương-đạo (Râja-yoga) vốn lấy con đường tri thức (Jnâna) cùng với tôn sùng (Bhakti) làm căn bản, nhưng cũng kể thêm làm thí dụ một số các Yoga khác. Thế rồi, tuy không nêu đích danh Hatha-yoga, những tập sách ấy cũng nói đến việc điều tức và kể ra một số các tọa thế của Hatha-yoga.

Kinh Yoga chia thành bốn tập (và các sách Chú giải hay Phụ chú…cũng chia theo như thế) : tập 1 bàn về Đại định (Samâdhi), tập 2 bàn về tu hạnh (đạo đức) và các chuẩn bị khác, tập 3 nói về Nhập định (tức Tập trung tâm trí), và tập 4 nói về việc Giải thoát gọi là Cô lập.

Tất cả những phương thức sử dụng được Kinh Yoga gồm vô trong Bát chi (Asta-anga) : (1) Giới (yama), (2) Giữ (ni-yama), Thế (tọa thế, âsana), (4) Điều tức (Prânâyâma), (5) Thoái giác (pratyâhara), (6) Định thần (Dhyâna), (7) Quán (Dhârana), (8) Đại định (samâdhi). Năm chi đầu là phương thế gián tiếp và cố gắng bên ngoài, trong khi ba chi cuối là con đường chính nó thuộc cố gắng bên trong.

Thuộc năm chi đầu, liên quan đến đức hạnh, có Giới, Thoái giác và Giữ

Giới, đó là Ngũ giới quen thuộc mà hết thảy mọi người Ấn đều tuân thủ, kể cả Phật tử, cố nhiên. Giới đầu tiên là Giới sát, A-himsâ, mà thế giới quen dịch là Bất bạo động, không những nó cấm giết, mà còn tránh nuôi hận thù; không những cấm giết người, mà cấm giết động vật nói chung.

Mahâtma Gandhi đã kết hợp Ahimsâ với luật yêu kẻ thù của Phúc âm (mà ông rất thích) để sáng tạo nên một đường lối đấu tranh có ảnh hưởng lớn trên thế giới vào giữa thế kỷ XX, và đây là Đấu tranh bất bạo động. Trung thành với đường lối này, trong khi giành độc lập cho quê hương, ông vẫn coi viên toàn quyền Ấn Độ người Anh là bạn hữu, rồi đến khi bị ám sát do hô hào Hồi (giáo)-Ấn(giáo) hòa hợp với nhau, bắt chước Chúa Giêsu, ông đã xin tha cho kẻ giết mình.

Bốn giới tiếp theo là cấm vọng ngôn (nói dối), cấm trộm cắp, cấm dâm dục, cấm tích lũy (aparigraha, do tham tiền và hà tiện) mà Phật giáo đổi lại là Giới tửu.

Ngũ giới nhắm hành vi bên ngoài, còn Thoái giác hướng về sự giữ gìn bên trong, và đây là tránh không để lục căn (indriya hay giác năng+ý thức) tiếp xúc với đối tượng của chúng là lục trần (thanh, sắc, xúc thức…+ý niệm), nhờ đó khỏi phân tâm, vấn vương, có thế mới định thần nổi (YV.2.54). Nếu Giới nói về những gì phải tránh, thì Giữ lại hướng về những gì tích cực. Và đây là Ngũ hạnh : trong sạch (sauca), bằng lòng (santosa), khổ hạnh (tapas), học hỏi (thánh kinh) và sùng mộ Chúa (YS.II,32).

Trong sạch nhắm cả bên ngoài lẫn bên trong, vì tuy bên trong mới cần, nhưng sự thanh khiết ở cơ thể lại dễ ảnh hưởng đến tâm hồn chúng ta. Do đó mà sách Ca tụng Chúa (Bhagavadd-gitâ) dạy ăn những thứ dương thanh (sattva) như rau quả, sữa thay vì thức ăn âm tà (tamas) như mắm thối và thức ăn kích động (rajas) như rượu thịt. Còn bằng lòng, thì đây là “Tri túc giả phú” của Đạo đức kinh, thế nào cũng xong, cũng đủ, không thèm muốn gì cả, và cuộc sống thanh đạm ấy làm phát sinh niềm an lạc thường hằng bên trong. Còn khổ hạnh sẽ tăng cường sức chịu đựng đối với dù nóng lạnh hay đói khát, đồng thời củng cố sự kiên định, tự chủ nó giúp tu thân và đi vào tu luyện (Yoga Bh. và V.). Riêng việc sùng mộ Chúa đi đôi với hành động vô cầu (làm vì bổn phận, chứ không vì lợi lộc chi hết) sẽ khiến Chúa ban ơn tuệ giác hòng giải thoát hành giả.

Những vần đề trên thuộc chuẩn bị xa nó bao quát hết cuộc sống. Còn chuẩn bị gần thì đi liền với tập trung. Chuẩn bị gần nằm ở tọa thế và điều hòa hơi thở.

Kinh Yoga (II.46) chỉ nói đến cách ngồi thẳng vững (sthira) và thoải mái, buông xả (sukha), còn bản chú giải của Vyâsa thì kể ra hằng chục tọa thế có tác dụng như trên, mà đứng đầu là tọa thế Hoa sen (padma). Những cách ngồi như thế, thường phải cố gắng và luyện tập lâu mới thành.[5] Nhưng khi ngồi dễ dàng rồi, thì sẽ thấy đây là cách ngồi giúp tập trung rất tốt. Có guru còn giải thích bằng mục tiêu tập trung nhân điện, không để thoát ra ngoài tí nào. Có điều để ngồi vững và thoải mái như thế, thì sống lưng phải thật ngay, đầu hơi cúi để cần cổ theo cùng một đường thẳng đứng với xương sống.[6]

Ngồi vững xong, phải điều hòa hơi thở. Trong đời sống thường, ta dễ quên thở và thở ra không hết, hít vào không đủ sâu, khiến phổi thành như cái ao tù, khí trong đó dơ bẩn, khiến máu và cơ thể cũng đục theo luôn. Để thở sâu như vậy, Yoga cung cấp hằng chục cách thở khác nhau. Nhưng nếu chỉ nhắm định thần, thì chỉ cần một hai cách đơn giản; cũng như để làm trong sạch khí huyết thì thở sâu vài chục lần cũng đủ rồi. Kế đó, phải thở thật êm, nhẹ lại khiến tim cũng đập êm nhẹ luôn và tâm không biến động nữa, có thế mới tập trung được (II.53).

Những cách vận tức đặc biệt, theo YV., còn sinh ra những phép thần thông (siddhi) như bay (YV.II.51) và thính nhãn, nhĩ, xúc, thấu thị YV.III.36) . Thật ra, thì hiện tượng thân thể nhẹ và nổi lên trong không khí (lévitation), thì trong huyền học KTG cũng gặp, và ngày nay đôi khi cũng còn gặp nơi các Yogi. Thật ra, các bức tranh cổ cũng vẽ họ bay như thế. Theo tôi, rất có thể hiện tượng “khinh thân” (lévitation) là cơ sở mà các truyện thần tiên Trung Quốc dựa vào để thổi phồng thành phép đằng vân giá vũ. Cũng như hiện tượng thính nhãn, nhĩ được Kim Dung khai thác trong Thiên long bát bộ hay Lục mạch thần kiếm thành Thiên lý nhãn và Thiên lý nhĩ luôn. Ngoài ra, một số yogi siêu quần có thể điều tức đến giai đoạn bốn là ngưng thở hoàn toàn, ngưng cả giờ, ngày, thậm chí một năm luôn (YV.II.51-52), và người ta có thể chôn ông dưới đất, để sau khi đào lên và chà sát một lúc là (ông) tỉnh lại.

Có điều những thành tựu lạ (siddhi) này, hãy để chúng tự nhiên đến và tự nhiên đi, chứ nếu ham thích mà bận tâm vào thì chúng sẽ cản trở hành giả tiến tới đại định và giải thoát (YV.III.37).

Liền sau khi ngồi hoa sen và thở êm nhẹ lại rồi, hành giả hãy tập trung hay quán (dhârana). Đối tượng của tập trung là một điểm (YS.III.1) trên người hay bên ngoài. Điểm trên người có thể là rốn, hoa sen-trái tim, sống mũi, giữa hai con mắt…(YBh.III.1). Đức Phật cũng dạy tập trung vào hơi thở ra, vô. Tập trung như thế là cốt để tâm trí khỏi rối lên như chợ trời, với cả ngàn vạn những ý tưởng và ảnh tượng chen lấn nhau. Làm sao để chỉ có một dòng chảy, một sợi chỉ xuyên suốt (quán). Khi tâm định dược rồi, cũng có thể đưa một câu chú (mantra) vào mà niệm, dùng một hình tượng Đức Chúa hay Brahman để quán tưởng.

Hễ định được vô một điểm… hơi lâu, thì đó là thiền (dhyâna). Sẽ có đại định khi một cái gì đó (?) tự hiển sáng lên trong khi đối tượng (dòng quán tưởng?) không còn nữa (YBh. và YV. III.2-3). Định được như thế sẽ sinh ra sự an lạc gọi là hạnh (ânanda) nó phát triển thành định an thiêng liêng tinh thuần. Trong khi ấy, ranh giới giữa Ngã với cái Thể bao la siêu việt cũng mờ biến đi (III.2-3).

Thật ra, thì hướng nhắm gần của Yoga là thoát ra khỏi dòng biến dịch bên ngoài và sự biến động (tư tưởng) bên trong. Nhưng đây chỉ là điều kiện cho cái kinh nghiệm khác thường là Đại định ấy. Đại định bắt đầu còn ít nhiều niệm lý (samprajnâta) làm sườn. Và nếu đây là kinh nghiệm về Brahman hay Đức Chúa, thì Ngài còn xuất hiện với hình tượng như của một người, và đây là chỗ thô của Bản nhiên. Hình tượng thô ấy có thể chuyển thành phiêu hốt, mờ ảo, và đây chỗ tinh vi (suksma) của prakriti, đi đôi với tính dương thanh (sattva) của tam cách (tri-guna). Đại định hữu niệm sẽ chuyển thành siêu niệm (a-samprajnâta) lúc chỉ còn kinh nghiệm (kinh nghiệm về Chúa chả hạn) mà không kèm theo ý niệm hay hình tượng nào. Chắc đây có gì giống với huyền kiến tuệ trí (vision intellectuelle) mà thánh Tiên sa Avila nói đến. Dù sao, ở cấp siêu niệm này, samâdhi vẫn còn phân thành hai cấp, cấp dưới với ít nhiều mầm mống (bija) do dư vị dương trần còn sót, do đó hành giả chưa thoát khỏi luân hồi; còn ở cấp trên thì mọi vương nhiễm đã sạch hẳn, và đây là Đại định siêu niệm không mầm mống, khiến xác hễ đi hết trớn sống của nó, thì Tinh thần được giải phóng hoàn toàn ngay.

Về mặt ý thức, thì kinh nghiệm trong đại định là trực giác, mà đối tượng không phải cái gì trừu tượng, tổng quát nữa, nhưng cụ thể và thiêng liêng, trong khi đối tượng và chủ thể thành một với nhau. Theo tôi hiểu, thì đây là một kinh nghiệm chủ thể quan (nơi chủ thể hay subject, chứ không phải subjective theo nghĩa thường hiểu). Ngã và Chúa thành một với nhau có thể được hiểu như một sự hợp nhất huyền nhiệm. Mà thực ra, Yoga chủ trương hữu thần, nên cũng chủ trương vẫn còn phân biệt Chúa-hồn sau tình trạng giải thoát. Ngay cả nhiều triết gia Vedânta, như Ramânuja và Badhva cũng nghĩ như vậy. Cũng về ý thức nữa, trong đại định, vào một lúc nào đó, sự hiểu biết (huyền nhiệm) có thể phụt lên như tia chớp (sphuta), và đây là Mây-dharma (Dharma-megha) nó khiến Chân lý hiển sáng toàn cảnh. Chúng ta nên nhớ, theo các nhà huyền nhiệm học Công giáo như Tiên sa Avila và Inhã Loyola, đôi khi trong huyền nghiệm cũng xảy ra hiện tượng giống thế, khiến cho hành giả đột nhiên hiểu tất cả, cái mà cả đời học hỏi cũng không đạt được. Cố nhiên đây không phải là kiến thức khoa học, mà một thứ ánh sáng (đức tin) siêu nhiên nó đọi vào mọi hiểu biết sẵn có của hành giả để chúng biến hình trong một sắc thái (ý nghĩa) hoàn toàn mới.

Nếu trong KTG, ở cấp cuối của huyền nghiệm là hôn nhân thiêng liêng, chiêm không còn tách khỏi cuộc sống bình thường nữa (hành giả vẫn hoạt động, mà vẫn cảm nghiệm sâu xa sự có mặt của Thiên Chúa), thì ở cấp cuối của huyền học Yoga hay Thiền, trạng thái cũng được diễn tả gần như vậy. Và đây là bức đồ họa thứ mười trong Thập ngưu đồ Phật giáo Trung hoa, có tên là “Thõng tay vào chợ”.

Sở dĩ chúng tôi so sánh được huyền nghiệm Công giáo với huyền nghiệm Phật giáo và Yoga, vì sau công đồng Vatican II, nhất là sau Thượng hội đồng giám mục Châu Á năm 1998, chúng ta đã hiểu ra rằng Chúa Thánh Thần có thể hoạt động “cách nào đó” trong các tôn giáo lớn để cứu vớt “những người lòng ngay” ở đó. Mà nếu họ được cứu, dù cách nào đó”, họ cũng sống trong ân sủng Chúa Kytô, để rồi tu luyện lên cao, họ có thể được ơn huyền nghiệm Thiên Chúa (nơi và qua Chúa Kytô), dù khó khăn hơn và khiếm khuyết hơn chúng ta nhiều.

Thiền : hướng đi và kỹ thuật

Thiền là một trong những đường tu Phật giáo[7], nên có thể coi Thiền là một loại hình Yoga, nhất là khi các đức Từ-bi-hỉ-xả của Phật giáo cũng được mang vô Yoga-sutra (I.33). Giống như Râja-yoga, Thiền-đạo không sử dụng các thế nhiêu khê của Yoga mãnh vận, mà chỉ ngồi Hoa sen hoặc bán kiết (siddhâsana). Về vận tức cũng thế, thiền sư chỉ vận tức kiểu đơn giản, và vận tức mấy phút thôi để thanh lọc cơ thể trước khi điều hòa hơi thở cho êm nhẹ giúp dễ tập trung.

Còn khi quán, có thể lấy (hình tượng) Đức Phật làm đối tượng tập trung, nhưng về sau, phải vượt trên mọi niệm tưởng để đi vào vô thanh vô sắc, hầu đạt sự hừng sáng sâu cao của Chân lý, nhờ đó giác ngộ. Xem ra, hơn mọi con đường khác, Phật giáo nhấn vào tính vô thường, tính Không của tất cả, dù của thực tại bên ngoài, dù của cái tâm bên trong.

Ứng dụng Thiền và Yoga trong KTGYoga được trình bày đầy đủ là trong những tập kinh thư nói trên, chứ không phải thứ Yoga bề ngoài viết cho người Âu Mỹ đọc. Trong loại sách này, ít nhất niềm tin tôn giáo đặc thù của Yoga không được đề cập tới. Do đó, không có gì ngăn trở người Công giáo luyện Yoga. Vâng, người ta chỉ trình bày các thế và ích lợi của mỗi thế, kể cả ích lợi về mặt trị liệu và phòng bệnh. Như thế, Yoga như một thứ thể dục chỉ giúp ta có một sức khoẻ lành mạnh và dẻo dai. Cũng có sách Yoga nói thêm về cách ăn uống và cách sống của người luyện Yoga, một cách đơn giản thôi, chứ không cầu kỳ như trong kinh thư. Dẫu sao, ăn uống dương thanh, có chừng mực và sống tiết chế được như thế, thì chẳng những sức khỏe tốt, mà đức hạnh cũng tăng tiến luôn.

Chỉ nên lưu ý rằng: luyện Yoga thì các động tác phải chậm, nghịch lại với thể thao Tây phuơng vốn nghiêng về nhanh, mạnh và dồn dập, do đó hại cho cả nội tạng lẫn thần kinh. Lại nữa, nếu giữ được tâm thanh lặng theo tinh thần Yoga, thì đây là cách giảm stress (bấn tâm) và làm phát sinh niềm an lạc thanh tao.

Với ai muốn tu thân, tốt nhất hãy vào thiền. Thiền đạo giữ hết cả Bát chi của Yoga, nhưng chú trọng nhất đến nội tâm. Vì thiền hướng về Vô, cả Thiền lẫn Yoga đều cố đạt vô niệm tưởng, thế mà KTG lại là Đạo nhập thể và huyền tích, có cả trong lần ngoài, cả hình thức lẫn siêu hình thức, nên trước khi đi vào vô sắc tướng và trực giác theo thiền môn, hãy suy niệm về Phúc âm một thời gian cho thấm sâu đã. Thiền sau đó sẽ đến giúp ta có được những cảm nhận Phúc âm một cách đơn giản hơn, kế đó rời bỏ niệm tưởng cũng là phần nào đi vào đêm tối (nuits obscures) để chuẩn bị cho một thứ tri thức và tình cảm khác hẳn trong huyền nghiệm.

Và bây giờ, để bắt đầu tham thiền, chúng ta hãy làm như sau:

Trước hết, tập ngồi hoa sen, hay ít là bán kiết. Hoa sen thì ngửa bàn chân phải gác lên đùi trái, ngửa bàn chân trái gác lên đùi phải. Bán kiết chỉ gác một bàn chân thôi. Gác chân như thế hơi đau đấy, mà phải luyện sao hết đau thì tập trung mới dễ. Thường thì phụ nữ và trẻ em luyện rất nhanh, chứ không như đám mày râu. Có điều khi tập trung, các ông, nhất là khi có tuổi rồi, lại dễ tập trung hơn. Để dễ ngồi, có thể ngồi trên một cái gối nhỏ. Có guru khuyên nên ngồi trên tấm len hay da thú để nhân điện khỏi thoát ra ngoài. Vì cói cũng giữ nhiệt và truyền điện, nên hẳn cũng có tác dụng ấy. Có điều ngồi trên chiếu cói thì đau.

Ngồi, phải liệu sao cho xương sống thẳng đứng. Để được thế, hãy tỳ hết trọng lượng trên một mình xương cùng thôi, do đó phải ưỡn người lên, đồng thời hơi cúi đầu tí ti cho xương cần cổ cũng trên đường thẳng đứng ấy. Để dễ tập ngồi thẳng, có thể tựa thật sát lưng vào tường. Khi ngồi thẳng đã quen, thì xoay lưng lại (tức diện bích) như quen làm ở chùa, để khỏi phân tâm lúc tập trung. Sau khi ngồi xong, nên khẽ rùng mình một cái để các cơ bắp không cần đến chùng lỏng hết ra. Còn hai bàn tay khi ấy thì hoặc úp trên hai đầu gối, hoặc ngửa trên hai đầu gối nhưng với ngón trỏ và ngón cái bấm vào nhau (để nhân điện khỏi thoát ra, như có người nói), hoặc lồng lên nhau để ngửa dưới rốn. Ngồi xong, đến lượt vận tức, rồi điều tức. Vận tức thì phải thở sâu, thở gắng. Vận tức kiểu thiền môn thì đơn giản thôi : hít 1 thì, nín 1 hay 2 thì, thở (ra) 1 thì, nín tiếp 1 hay 2 thì. Khi nín sau hít, có thể phình bụng ra. Khi nín sau thở ra, có thể thót bụng tới tận xương lồng ngực để ép khí ra hết.[8]

Khi hơi thở đã nhẹ êm lại rồi, hành giả có thể tập trung. Hãy tập trung vào sống mũi giữa hai con mắt, tập trung vào hơi thở vô ra, tập trung vào giữa (hoa sen-)trái tim, tập trung vô ngọn đèn nhỏ síu sát mặt đất, để xa 1m50 là vừa,v.v… Sau khi tâm trí tạm định được rồi, có thể chuyển sự tập trung sang một câu niệm thiêng liêng, mantra. Mantra nên đơn giản, dễ đọc, đọc như trôi đi rất trơn. Có người như John Main chọn câu Maranatha (Xin Chúa hãy đến). Theo tôi, cũng có thể chọn câu niệm truyền thống của Giáo hội Phương Đông là Chúa ôi (hít vô) thương xót (thở ra) (Kurie eleison), hay dài hơn : Giêsu Con Thiên Chúa xin thương tôi là kẻ có tội. Hoặc câu của James Finley (trong Christian meditation): (Ta) Chúa yêu con (hít vô), Con yêu Chúa (thở ra)… Có người cho rằng chỉ cần âm thanh là đủ, không cần ý nghĩa của câu niệm. Theo tôi, nếu âm thanh cũng đủ, thì đâu cần chọn câu này thay vì câu kia nữa. Có điều câu niệm là câu quen thuộc, quen cả ý nghĩa luôn, nên nếu đọc lên đều đều, thì ý nghĩa tôn giáo của nó vẫn phảng phất, và thế là đủ cho tâm hồn ta chìm vô cõi thiêng liêng, ngày càng vô thanh vô sắc. Cũng theo cùng một hướng vô thanh sắc và thoát tục như thế, hành giả có thể quán về Nước chảy mây trôi để cảm nghiệm tính bể dâu của tất cả, cùng lúc với sự Vĩnh hằng. Hoặc quán tưởng Thiên Chúa như một luồng sáng ấm áp và bao la đang trùm xuống trên tôi, trên chúng tôi (hay Thiên Chúa đang nói với tôi từ những sự vật bao quanh tôi, nhất là hoa lá), và tôi sẽ cảm thấy mình nhỏ bé đi và buông mình trong tay Cha xót thương, che chở…Vâng, để quán hay niệm trên hướng thiền thì tất cả phải đơn giản như thế, đồng thời căng hướng về vô thanh vô sắc hơn là niệm lý rõ ràng. Do đó, như trên kia đã nói, trước khi vào thiền, phải suy niệm nhiều về Phúc âm, hòng nhiễm lấy tinh thần Phúc âm một cách sâu xa trước đã. Để khi đi vào siêu niệm lý và trực nghiệm cụ thể như thế, thì trực giác này cũng xuôi theo đúng dòng chảy Tin mừng. Ngoài ra, trong thời gian chuyển sang tham thiền, người ta vẫn có thể lúc thì tham thiền khi lại trở về với suy niệm.

Ngoài lúc tham thiền (hay luyện Yoga), cần phải sống tinh thần thiền, cũng là tinh thần Yoga luôn. Nghĩa là trong công việc hãy luôn luôn bình tĩnh, và để lòng luôn an tịnh như thế, phải năng nhớ thở và kiểm soát hơi thở sao cho êm nhẹ, điều hòa. Còn ăn uống thì chọn những gì dương thanh, sống thì sống thanh thoát trong những tâm tình Từ(thương yêu) - bi(thương xót) - hỉ(vui) - xả(thoát tục). Vâng, hãy vui sống, nhân hậu, không tham sân và bằng lòng với những gì hiện có…

Nếu ai đó muốn luyện thiền ở chùa để có bầu khí, thì đây là điều rất tốt. Nhưng hãy chọn một chùa thiền tông thì hơn, vì trong thiền tông, người ta không quan tâm nhiều đến giáo lý. Dĩ nhiên là trong tiếp xúc hàng ngày, hành giả Công giáo không thể không gặp thứ ngôn ngữ và cách ứng xử của Phật môn, do đó ít nhiều chịu ảnh hưởng. Vậy, trước khi đến sống chùa, nên học giáo lý cho sâu, sống đạo cho vững, và khi ở chùa, đừng quên năng cầu nguyện.

Tác giả: Hoàng Sỹ Quý, SJ.

*************************************************

Khỉ Thành Người - Không Do Tiến Hóa

2011-09-30T10:28:00.003+09:00

KHỈ THÀNH NGƯỜI: KHÔNG DO TIẾN HÓA
Hoành Sơn Hoàng Sĩ Quý

Khoa học xem ra không sai khi chủ trương có tiến hóa từ con khỉ, thậm chí từ Quantum sơ thủy (initial), đến con người. Nhưng nay thì phải chỉnh lại tí ti : Không phải tới con người, mà tới gần con người thôi. Bởi nếu như trên, thì con người thuộc hoàn toàn về guồng máy và bị chi phối bởi phần cứng (hardware) là cấu trúc mạng thần kinh, đâu còn tự do để sáng tạo, nhờ đó định đoạt về mình và thay đổi luôn luôn cách sống của mình, nhờ đó có lịch sử và văn hóa?

Chính từ phi biệt định mới có con người
Biến hóa trong khoáng giới xem ra đáng mặt tiến hóa nhất. Chứ sang đến sinh giới, thì biến hóa giàu tính ngẫu hứng hơn. Nếu tương quan trong khoáng giới được quy định dễ dàng trong hệ thống và quy luật, với quy luật có thể được biểu diễn bằng những công thức toán, thì sự sống lại trình bày một bộ mặt phóng khoáng và linh hoạt khác hẳn, khi mà mỗi sinh vật quy kết vào mình mọi chức năng và hoạt động trong tiến trình cá thể hóa, khiến nó có khả năng tự sống và trao đổi với môi trường, rồi tự nhân bản (auto-réplique) và truyền sinh trong tiến trình bảo vệ mình và giống nòi của mình. Vâng, không như khoáng vật bị tổ chức từ ngoài mình, và cũng chỉ phản ứng do tác động từ ngoài luôn, thì sinh vật trái lại, tự tổ chức và tự sống cho mình và vì giống nòi của mình.
Con người càng là một với mình hơn nữa khi nó có khả năng hành động tự do, nhờ đó tự định đoạt lấy mình. Không phải nó chỉ định đoạt hành vi và cách sống của nó, mà còn tự lập trình cho cách sống người và hiện hữu người ấy.
Quả thế, lối hiện hữu người khác hẳn cách hiện hữu thú. Hiện hữu của thú được quyết định trước bởi bản năng, nghĩa là bởi lập trình di truyền giống loại hoàn toàn, nhưng cũng nhờ thế mà trao đổi của nó với môi trường thành ổn định. Trái lại, hiện hữu đích thực con người vuột ra khỏi chu trình Lặp lại (repetition) đơn điệu nói trên, để ngỏ cửa 180o cho vô hạn những khả thể ở tương lai phía trước. Cũng là ngỏ cửa cho cả những dự án lẫn đe dọa bất ngờ, và sự bấp bênh ấy là số phận, cái số phận nó đi đôi với phẩm giá. Để rồi chính sự mò mẫm tự mình để giải quyết các vấn đề của mình ấy sẽ lập trình dần cho hiện hữu người của nó, cho hiện tại lẫn tương lai xa xăm của con cháu nó. Loài người vì thế biến hoá mãi mãi, vô kỳ tận, biến hóa không phải để không còn là người, mà để luôn còn là người. Vâng, con người không thuần là kết quả của biệt định do thiên nhiên, cũng không thuần là đích và đỉnh của tiến hóa thiên nhiên : con người còn là tác giả của chính mình, bên cạnh những gì nó đón nhận từ thiên nhiên ấy.
Quả thật, không như J.-B. Robinet chủ trương, rằng con người là đỉnh tiến hóa của thiên nhiên, E. Kant (đồng thời với ông) đã trả về cho con người cái triều thiên mà Robinet đặt lầm trên đầu của thiên nhiên ấy. Vâng theo Kant, cái cao quý của con người không do biệt định bởi thiên nhiên, mà giải định :
–“Sự giải phóng (ấy) gỡ con người ra khỏi lòng mẹ thiên nhiên, và đây là niềm kiêu hãnh nó đi đôi với cơ nguy. Bởi lẽ thiên nhiên đã đẩy con người ra khỏi cuộc sống thơ ngây bình hòa của một đứa trẻ, như thể ra khỏi khu vườn trong đó nó gặp thấy trong vô tư những gì giúp nó tồn tại dễ dàng, để rơi vào một thế giới mênh mông với biết bao ưu tư, lao khổ và tai ương không lường trước đón chờ nó.”
Quả thật, bước tiến từ con thú sang con người không thể hiểu trong ngôn từ của Liên tục cho bằng của Cắt đứt (rupture), nghĩa là Trần trụi nguyên thủy (manque originaire). Đúng như Nietzche nói:
–“Ở chính chỗ là sinh vật dang dở, mà con người mang lấy trong mình cái khả thể làm người.”
Để thấy rõ hơn chân lý ấy, có thể xem xét hai yếu tố người ta quen đánh giá là vật báu chúng đặc điểm hóa con người : cấu trúc đặc biệt não bộ và ngôn ngữ.
Những thoái lui cần thiết cho phát sinh hình thái não người
Xưa kia, để giải thích cho khả năng tư tưởng, người ta nhấn vào tầm vóc não bộ : Não đã lớn dần lên, từ cá đến người, nhất là ở phía trán. Có điều, não người phát triển chủ yếu ở những vùng thần kinh, mà rất nhiều vùng như thế, ở đó các chức năng để ngỏ, nghĩa là “để giấy trắng”, không biệt định gì trước. Như thế để chính hoạt động sau đó sẽ tạo hình, nghĩa là vẽ nên đường nét và xác định hướng đi. Và như thế để cái sản nghiệp hình thái (morphologic) não không phải là quà tặng của thiên nhiên cho bằng sản phẩm của cha ông chúng ta.
Quả đúng là những vùng bỏ ngỏ về chức năng ấy đã phát triển và góp phần chính yếu vào sự nở lớn khối não hôm nay. Còn phần không phát triển là phần thiên nhiên lập trình sẵn cho các chức năng nhất định, với thần kinh kết nối vô cùng chặt chẽ với nhau và với toàn cơ thể. Đó cũng là vùng mà ta có chung với con thú, vùng dành cho các chức năng thực vật, chức năng cơ động và tiếp nhận cảm giác…
Nói cách khác, không phải mạng lưới thần kinh do tiến hóa sự sống làm thành đã cho phép các ký hiệu tư tưởng chạy trên , mà chính các ký hiệu tư tưởng chạy trên đã dệt nên mạng lưới thần kinh ấy, đồng thời xác định và ổn định trên đó chức năng của từng vùng. Đúng như J.-P. Changeux nói :
–“Tổng thể di truyền cung cấp một mạng lưới với đường nét lờ mờ, mà hoạt động sau đó sẽ vạch rõ những góc cạnh.”
Ngày nay, tuy hình thái và chức năng xác định rồi, nhưng đường nét tuy đã rõ mà vẫn còn mờ đủ, để cho phép khám phá và những hướng đi mới, khiến con người có khả năng học tập suốt đời và canh tân luôn mãi, qua các thế hệ. Cái khả năng học tập đến vô tận ấy khiến con người là loài trưởng thành rất chậm, và ngày càng chậm thêm (trước kia ở tuổi 15, rồi 18, 21, và bây giờ là 25…).
Và như thế, ở bộ não con người, có một sự dung hợp và bổ túc cho nhau giữa một bên là các yếu tố tiên thiên của biệt định di truyền, bên kia là các yếu tố hậu thiên của thủ đắc từ mọi thứ ứng phó và sống nghiệm. Những ứng phó, học tập và thử nghiệm ấy sẽ tạo sinh và củng cố cho những kết nối (synapse) thần kinh mới, đồng thới biến đổi các allen di truyền, khiến cho lập trình ngày càng đa dạng và tinh tế thêm, trong đó kỳ diệu nhất có lẽ là ngôn ngữ.

Từ kẽ hở của tự nhiên mà ngôn ngữ khai sinh
Hẳn ta sẽ bỡ ngỡ khi biết rằng học nói có một “trần” (plafond) thời gian cho nó : Nếu không được học nói (và có môi trường “người” để học) trước lúc lên tám, đứa bé sẽ mất phần lớn khả năng để học. Và đây là trường hợp , vô cùng hiếm hoi, của những “đứa bé sói”.
Như trường hợp hai bé gái, Amala và Kamala, tìm thấy bên Ấn giữa bầy sói ngày 4 tháng 11 năm 1920 . Chúng chỉ có thể tru như đồng bạn sói, chứ phát thành âm thanh (son) thì không. May vì còn bé, nên sau này đứa sống sót là Kamala học nói và hội nhập xã hội gần như người thường được (Science et Vie , Avril 1994, tr.70-71).
Tại sao thế ?
Nếu bảo học nói được là do bản tính, thì sao khả năng ấy lại không lớn lên ở tuổi trưởng thành, với bộ não đã phát triển đầy đủ? Vâng, tại sao cấu trúc não bộ lại chỉ dành những “lỗ châu mai” cho học bắn trong ngôn ngữ? Và tại sao những “bé sói” nói trên, cùng với những ai khác cũng trục trặc về khả năng ngôn ngữ, lại cùng với trục trặc này, còn mắc thêm một trục trặc khác : khả năng giao lưu (với loài người) ? Để cái biến chủng “người rừng” ấy “không những đưa họ xuống cuối hạng giống người, mà còn cuối thang giống vật luôn”, khi mà con thú sinh ra có ngay đầy đủ khả năng giao lưu với đồng loại, chứ không phải tự thủ đắc lấy như con người.

Hãy trở về với Học nói
Nói, đứa bé không chỉ lặp lại giáo trình như con vẹt, mà còn cấu hợp các từ bằng ngàn cách khác nhau, đồng thời nối ký hiệu với bề sâu của nó là ý nghĩa. Phải chăng ngữ pháp là bẩm sinh, như Noam Chomsky nghĩ ? Và cái gọi là bẩm sinh ấy được lập trình bởi gen?
Năm 1998, người ta đã định vị được một gen : SPEECH ONE trên cánh tay dài của nhiễm sắc thể số 7. Lại trước đó, nghiên cứu một gia đình (đánh dấu bằng ký hiệu KE) bị rối loạn di truyền về ngôn ngữ, người ta nhận ra rất nhiều suy sụp :
dyspraxie: khó phát ra âm và lời
dysphasie: Khó lập câu, nên liên quan đến ngữ pháp
thêm suy yếu trí tuệ : của phân nửa thành viên gia đình
Cũng năm 1998, tạp chí Nature Neuroscience phát hiện qua nghiên cứu : những đứa bé hai tuổi chậm nói, nếu song sinh, thì tác nhân môi trường chỉ chiếm 18% ( tức cốt yếu là do gen) , trong khi tỷ lệ ấy là 69% (nên cốt yếu là do môi trường) ở những đứa bé không song sinh. Điều này cho thấy vấn đề học nói vừa là của gen, vừa là của môi trường luôn. (Xx. Science et Vie, Mars 2000, tr.89-99).
Vâng, do gen (người) mà đứa bé học nói dễ , học tiếng Baba, Mama ngay khi mới đẻ , để rồi từ tháng 28, học và nhớ các từ rất mau. Chẳng những học từ và hiểu nghĩa, mà về quy tắc đặt câu thì dù chẳng được dạy, nó vẫn làm chủ được chúng chỉ trong 36 tháng.
Còn tại sao khả năng ngôn ngữ lại đi đôi với và phụ thuộc vào khả năng giao tiếp ?
Xem ra nằm sâu dưới khả năng ngôn ngữ, có một cấu trúc hướng về giao lưu và truyền thông, từ đó làm vọt lên những cố gắng về mã hóa ký hiệu trong ngôn ngữ, khiến chức năng ngôn ngữ chỉ hiển động được giữa một môi trường người. Vâng, ngôn ngữ là một chức năng, chứ không phải một cơ quan. Cơ quan trong ngôn ngữ, chỉ có những cơ quan hữu ích cho việc phát âm, âm chứ chưa phải lời, và đó là phổi, thanh quản, vòm miệng, lưỡi, mũi. Còn bộ não, kể cả bán não trái, cũng chỉ là điểm tựa cho chức năng ngôn ngữ thôi. Chính sự truyền thông, được điều khiển từ những nguyên lý tổ chức ngôn ngữ, đã biệt định (tức cài chương trình) trên bộ não, khiến đứa trẻ sinh ra có thể học nói ngay và học giữa môi trường người. Vâng, chính ngôn ngữ nó tạo sinh chính mình trên hệ thần kinh của chúng ta.
Như thế, khác với các chức năng khác, như chức năng thực vật đã được di truyền cài sẵn một cách nhất định, không thay đổi, ngôn ngữ giả thiết một phi biệt định về chức năng, ngỏ cửa cho những biệt định hay chương trình sẽ được cài. Và như thế có một liên hệ vòng tròn giữa một bên là phần não bỏ ngỏ về chức năng, bên kia là hoạt động nó biệt định chức năng, đồng thời hình thái hóa phần não ấy. Hình thái hóa bằng cách tạo ra hay làm mất đi những kết nối (synapse, có từ 1000 đến 100.000 kết nối cho mỗi nơ-ron). Hình thái hóa nữa, có lẽ bằng tạo ra hay diệt đi những allen cho mỗi gen, đồng thời biến đổi cách thể hiện (nổi hay chìm…) của chúng.
Phải chăng sự ngỏ cửa về chức năng của phần não nói trên nhất định sẽ dẫn đến phát minh ngôn ngữ ? Hay ngôn ngữ chỉ là phát minh tình cờ do thúc bách của truyền thông và của hoàn thiện truyền thông ? Chỉ biết rằng, để tư tưởng và tiến hóa lớn như ngày nay, con người không thể thiếu ngôn ngữ, kể cả nói lẫn viết. Mà ngôn ngữ, thì không dân tộc nào là không có, khiến ngôn ngữ hình như đi đôi với con người, là yếu tố không thể thiếu để chúng ta sống cho ra người.
Có điều nó do con người tạo nên bằng kinh nghiệm và lao tác phối hợp của cả một dân tộc xuyên qua nhiều thế hệ, để rồi với đứa bé học nói, nó phải dựa vào thông tin trong giao lưu , vào giáo dục trên cơ sở của một di sản và hệ thống văn hóa. Di sản ấy, từ cha ông nhiều đời để lại, nó kết đọng trong truyền thống bên ngoài và di truyền bên trong, giúp cho đứa bé giữa môi trường đó học tiếng mẹ đẻ rất nhanh, như một tiềm năng bẩm sinh vậy.
Sự tiến hóa của ngôn ngữ giữa giống người là vô tận, cũng vô tận như sự tiến hóa của loài người dựa vào ngôn ngữ. Mà sự tiến hóa này diễn ra đồng thời trên cả hai mặt chủng loại (philogeny) và cá thể (ontogeny).

Kỹ tác nói chung với tự nhiên
Ngôn ngữ không phải là tạo sinh của thiên nhiên, mà kỹ tác (artefact) của con người. Kỹ tác cơ bản vào bậc nhất, nhưng không phải duy nhất. Vậy kỹ tác là gì và chúng đóng vai trò gì trong hiện hữu người chúng ta?
Như chúng ta thấy, con thú sinh ra từ thiên nhiên, nên ngụp lặn thong dong giữa thiên nhiên bởi được tự nhiên nơi nó (tức bản năng) hướng dẫn và chỉ huy, mà tự nhiên này lại là thành phần của thiên nhiên ấy. Chứ con người thì không được ưu đãi như vậy. Nếu con dê sinh ra đã biết đi và gặm lá, con ong sinh ra mấy ngày đã biết bay, gom phấn hoa và làm tổ… , thì để hội nhập vào môi trường, con người cần thời gian, phải học tập nhiều và học tập với đồng loại. Mau lắm cũng phải “ba tháng biết lẫy, bảy tháng biết bò”, rồi chập chững học đi, bập bẹ học nói, mà đấy mới chỉ là “khai vị” cho cuộc sống thôi. Còn phải luyện suy tư đi đôi với trau dồi kiến thức, tập giao tiếp và đối xử từ trong gia đình ra ngoài xã hội…Vì lắm thứ để chuẩn bị làm người và vào đời như thế, nên con người trưởng thành rất chậm, tới cả vài chục năm, chứ không như con vật chỉ mấy ngày hay dăm bảy tháng.
Đấy mới chỉ là cá thể người, nói chi đến giống người. Để trưởng thành như giống người, tiên tổ chúng ta đã trải qua gần triệu năm mò mẫm, để chỉ cách đây mấy chục hay trăm ngàn năm, nó mới bắt đầu biết đẽo đá làm công cụ, biết nguệch ngoạc trên vách hang thành mấy hình thú để yểm. Còn biết nói và suy tư, biết trồng trọt, chăn nuôi và đúc đồng làm khí giới,v.v., thì chỉ mới đây, mấy ngàn năm nay thôi.
Số là vì, giữa con người và thiên nhiên có một khoảng cách, và khoảng cách ấy ngày càng lớn thêm với những kỹ tác phát minh giúp chúng ta sống xứng như những con người. Vâng, chính nhờ khoảng cách ấy mới có những khe hở (của tự nhiên nơi thân xác chúng ta) trong biệt định chức năng, để rồi bằng mò mẫm và hoạt động của mình, chúng ta lập trình cho cơ thể, cũng là biệt định cho lối sống của chúng ta, cho lối sống ấy ngày càng nhân văn thêm mãi mãi.
Kỹ tác chúng giúp ta giữ một khoảng cách với thiên nhiên, kỹ tác ấy bắt đầu với chế tác công cụ, với sự thuần hóa cây cỏ trong canh nông và thuần hóa thú vật trong chăn nuôi. Từ nguyên liệu là thiên nhiên, chúng ta đang biến chế thiên nhiên vì một cuộc sống tốt đẹp hơn của chính mình.
Công cụ bắt đầu với vật cầm tay, để thay thế cho tay mà nắm bắt, đánh đập xa hơn và khéo, mạnh hơn, công cụ thủ công ấy rồi sẽ được thay thế bởi bán tự động bằng then máy (mecanism), toàn tự động bằng máy no, và siêu tự động với hướng dẫn từ xa (tele-guide), điều khiển từ xa (tele-command) và điều khiển gián tiếp bằng những chương trình cài đặt trước.Kỹ tác với cuộc sống người rồi ra sẽ phát triển thành những hệ thống và guồng máy, như hệ thống viễn thông, bộ máy truyền hình cáp. Thậm chí còn làm nên những thế giới, như thế giới điện ảnh trong đó những con người trong ngành tương tác với máy và sống với nhau bằng luật sống riêng, ngôn ngữ riêng.
Không những kỹ tác làm thành các tổ chức như trên, chúng còn bao trùm loài người dưới bóng, tác động vào tâm tư và cuộc sống của họ, khiến sống hiện nay với họ không thể thiếu thực phẩm chế biến và nước uống tinh chế; không thể thiếu nhà bêtông cao tầng cùng với điện, truyền hình; không thể thiếu xe hơi, điện thoại di động, cùng với máy tính và internet. Vâng, đời sống tràn ngập bởi kỹ tác và nhu cầu kỹ tác, khiến con người như thở hít chúng và bị chúng đeo cứng lấy. Vâng, người ta bắt gặp chúng mọi nơi, trong ngôn ngữ, ước mơ và ham muốn, trong hành động và suy tư của mình. Và như thế, kỹ tác vừa người-hóa chúng ta khi đưa chúng ta vượt lên trên thiên nhiên, vừa phi người-hóa chúng ta khi đưa máy móc vào thế chỗ thiên nhiên trên bàn thờ tâm hồn.
Theo Auguste Comte, nhờ Khoa học mà Nhân loại (Humanité) đang thế chỗ quỷ thần của hiện tượng thiên nhiên trong một thứ Tôn giáo mới. Thế mà giờ đây, lại chính là Kỹ thuật và Kỹ nghệ cùng với Hưởng thụ vô giới hạn mà nó cung cấp đang thống trị loài người và tha-hóa chúng ta. Và cùng thống trị với nó là tinh thần Xảo. Ngày xưa, điểm quy chiếu cho cách nhìn đời là Thiên nhiên và Tự nhiên. Ngay cả Lễ và Nhạc, Đức Khổng cũng quy chúng về lẽ vận hành của Trời đất : Lễ thì phân ra theo trời đất cho có trật tự, Nhạc thì hợp lại như trời đất để có hòa an (Nhạc giả thiên địa chi hòa dã, Lễ giả thiên địa chi tự dã; Nhạc giả vi đồng, Lễ giả ư dị: Lễ ký). Và để càng hợp hơn với cách làm của Trời đất, Lão tử đề nghị một Hóa dân (cải hóa dân chúng) bằng Vô vi (Đạo thường vô vi), giúp dân sống sao cho Thuần phác, Tự nhiên, tránh xa những gì là Xảo (Tuyệt xảo : Đạo đức kinh XIX).
Quả như hiền nhân xưa quen nghĩ, những gì do chế biến mà thành thì thiếu cái khí vị tự nhiên, khiến sống nhiều với kỹ tác thì lòng bớt đi sự thuần phác và tương giao thiếu chân tình. Chả có thế mà chữ Xảo vừa có nghĩa là Khéo làm trong Xảo công, Xảo thủ, vừa có nghĩa là Giả dối trong Xảo hoạt, Xảo ngôn.May mà ngày nay, sau khi đã sản xuất tràn lan, người ta chợt khám phá thấy năng lượng đang thiếu dần cho sự tăng tốc sản xuất, và sự tăng tốc sản xuất đi đôi với tăng tốc tiêu thụ đang làm ô nhiễm bầu khí, đất đai và dòng nước, trong khi tầng áo giáp ô-dôn bị thủng khiến ta đang tiêu diệt chính mình.
Thêm vào đấy, nhờ phát triển kỹ tác khiến khoa học khám phá được vào chiều rộng của không gian, bề sâu của vật chất và sự sống, mà cái cảm giác yên ổn của thời trung cổ và cận đại đã mất dần trong chúng ta. Vâng, trái đất của chúng ta không là một trung tâm lớn và vững chắc của vũ trụ nữa. Nó chỉ là cục đá nhỏ trong thái dương hệ, cũng như thái dương hệ này là nắm đá nhỏ trên lề của giải Ngân hà, và thiên hà trên rìa của một thế giới rộng tới hai chục tỷ năm ánh sáng . Sự sống, có lẽ chỉ xuất hiện ở trái đát nhỏ bé của chúng ta nhờ các điều kiện vật lý hãn hữu riêng của nó, sự sống ấy cũng “mành treo sợi tóc” trên những điều kiện vật lý rất mong manh, khiến chỉ cần một “hắt hơi” của thái dương, một “nhảy mũi” của mấy hạt cơ bản nhỏ xíu, là nó có thể tan như khói như mây.Những phát hiện trên khiến con người hôm nay trở lại với lòng tôn quý sự sống và thiên nhiên, lòng tôn quý đã có từ xa xưa nơi cổ nhân Phương đông khi họ cấm làm hại sinh vật với luật Ahimsâ bên Ấn, với quan niệm “Thiên địa chi đại đức viết Sinh” bên Trung hoa, với việc làm nhà dưới bóng cây và dựa vào phong thủy.
Nói thế không phải là chê bai kỹ tác (artefacts), mà muốn đặt kỹ tác vào đúng vị trí của nó là bộc lộ chiều cao của con người, chứ không phải đặt con người dưới bóng nó. Để được như thế, không thể ta không giữ một khoảng cách với máy móc và gần lại với Tự nhiên và Thiên nhiên. Để giữ một khoảng cách với công cụ thì phải từng lúc bất cần chúng, cũng là bất cần đến một số tiện nghi. Còn để gần gũi hơn với thiên nhiên thì phải năng rời thành phố đến nghỉ ngơi ở đồng quê, ven biển, núi rừng.
Một trong những cách gần lại với thiên nhiên, đó là chiêm ngưỡng nghệ thuật. Nếu kỹ thuật cho một cái nhìn thực dụng hay lôdích về thế giới và cuộc sống, thì nghệ thuật lại dựa trên trực cảm và hướng về tự nhiên , đưa con người gần lại với thiên nhiên.Đặc biệt khi đây là nghệ thuật Đông Á. Bởi, như J. Maritain nghĩ, nói đến Đẹp là nói đến “sự thấm nhập vào nhau giữa thiên nhiên với con người”. “Một cách huyền nhiệm”. Như “phép mầu” ấy !

Tác giả: Hoàng Sỹ Quý, SJ.

*********************************************

安息日の主

2011-09-02T23:52:00.003+09:00

説教：ルカ 6，1－5　(Click here to read and listen this passage)

なぜ、あなたたちは、徴税人や罪人などと一緒に飲んだり食べたりするのか。なぜ、あなたの弟子たちは、断食しないのか。なぜ、あなたの弟子たちは昔の人の言い伝えに従って歩まず、汚れた手で食事をするのか。これらは主イエスに対するファリサイ派の人々の質問です。今日の福音で、またファリサイ派の人々は「なぜ、安息日にしてはならないことを、あなたたちはするのか。」と主イエスに聞きます。ファリサイ派の人々はいつもなぜ、どうしてという質問をするのです。

そういう質問は哲学を勉強したとき、よくあったけれども、ファリサイ派の人々の質問は目的が違います。私たちがなぜという質問をするのは、ものの真実を知りたい、ものの起源が分かるようになりたいからですが、ファリサイ派の人々がそういう質問をするのは、主イエスと弟子たちをただ批判したかっただけだと思います。この態度は主イエスに度々注意されます。例えば、「人を裁くな。あなたがたも裁かれないようにするためである」とか、「わたしが求めるのは憐れみであって、いけにえではない」とか、「あなたたちは、自分の言い伝えのために神の言葉を無にしている」などです。

ところで、なぜ、安息日にしてはならないことを、弟子たちはしたのでしょうか。弟子たちがファリサイ派の人々に叱られたのは、麦畑で麦の穂を摘んで食べたからではなく、安息日にこのことをしたからです。安息日を守る戒律の深い意志は何でしょうか。弟子たちを守るために、主イエスは人間の必要が儀式の習慣よりも優先されていることを聖書から論じています。ダビデは自分も供の者たちも空腹だったときに、神の家に入り、供えのパンを取って食べました。イスラエルの伝統によって、すべての安息日の朝には十二のパンが、神聖な場所で黄金のテーブルの上に神の前に置かれました。それぞれのパンは、イスラエルの十二部族の一つ一つを表します。それらは神の存在を表してもいるので、ただ祭司のほかには誰も食べてはなりません。ダビデは、人間の必要性が、ルールや儀式の規則より優先することを理解しました。

どうしてファリサイ派の人々は規則や規制を超えて、神の憐れみを認識しなかったのでしょうか。儀式を守ろうとする熱意のため、彼らは神のいつくしみを理解することができませんでした。「このパンは私の体である」というイエスの言葉は、天からの真のパンをほのめかしています。このパンは主イエスを信じる者すべてに与えられます。ダビデの息子、人の子である主イエスは、「安息日の主」と自らを宣言されます。主イエスは安息日にお癒しになり、困っている人々に憐れみをお示しになります。疲れた者、重荷を負う者は主イエスに真の休みとリフレッシュメントを見つけることができます。つまり、安息日とは主日、すなわち日曜日だけではなく、いつでも主イエスに会って、休んで、リフレッシュする時だと思います。安息日の休みは神様の善良さと良いわざを思い出して、祝うための時間だと思います。

人の子は安息日の主である。このみ言葉を聞いた私たちは、このミサの中で主イエスの存在によってリフレッシュすることができるように、神に願いましょう。

2011年9月3日
ディン・シロハ

-------------------------------------------------------

Làm Dấu

2011-08-30T23:32:00.017+09:00

Làm Dấu
Sáng tác: Lê Đức Hùng
Thể Hiện: Phan Đinh Tùng

Karaoke version

@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@

Avoiding the Hypocrisy of the Pharisees

2011-08-23T15:23:00.003+09:00

It is difficult to love and to be loved as one would like. It is painful to realize that there are whole areas in the life of the mind that will never be revealed. Every man, one day or another, becomes aware of his poverty as a creature. And since this experience is a crushing one, the natural temptation is therefore distractions, or, as Pascal said, diversions. There is an “impatience with one’s limitations”, a natural temptation that urges us to flee before such limitations. We experience a fear in coming face to face with them, and this fear arises again and again inside us. Distractions, therefore, appear as the opposite of prayer, a refusal of our real condition, an evasion of it in flavor of illusion, dream, mirage (recall man’s pursuit of different kinds of drunkenness: evasion by the flesh, art, sports, etc.).

However, the first moment of true prayer occurs in the experience and awareness of one’s limitations. We do not know what our real needs are, and we must learn them all over again each day. In this sense, prayer has the value of pedagogy, it is the great pedagogy of God. While evasion and distractions draw us away from the road to real happiness, prayer brings us back to what is most authentic in man’s quest for happiness.

-----------------------------------------

“The truth will set you free.” Prayer makes us free; it preserves what is most fragile and most precious in us: the integrity of our desire, that desire which, in final analysis, is nothing but the need for God. This is what prayer preserves in us, and must teach us every day, this need for God, which is the distinctive, most profound trait that separates man from the animals. Man is the only being who turns to God to obtain what is lacking for his own fulfillment.

Father Bernard Bro, O.P.

(Thanks father Doyle, S.J., for this sharing to me)

..............................................................................