Sinematik Spaghetti

Tomas Milian ve Spaghetti Westernleri

noreply@blogger.com (YOJIMBOOO) — Mon, 27 Mar 2017 01:56:00 +0000

TOMAS MILIAN VE SPAGHETTİ WESTERNLERİ

“Keoma Rises” projesinde yer alacağı ilan edilen isimleri bir biri kaybediyoruz. Maalesef, Tomas Milian da gitti. Bir anma yazısı yazmasam olmazdı. Belki adını bile duymayan çoktur ama Milian, benim için çok önemli bir aktör. Aslında İtalyan usulü western tarihi için de…

Birçokları onu İtalyan zanneder ama usta aktör aslen Kübalıdır. Tomás Quintín Rodríguez Milián adıyla Havana’da doğar (Yazının geri kalanında, “Tomas Milian” şeklinde anıyor olacağım). Yıl 1933. Babası Başkan Gerardo Machado yanlısı Kübalı bir generaldir. Machado iktidarı devrilince babası tutuklanır ve hapsi boylar. Babası daha sonra salıverilir ama mesleki hakların tamamından ve (oy kullanma, ülke dışına çıkma vb.) birçok sosyal haktan mahrum edilir, dayanamaz ve 1946 yılında intihar eder. Hem de küçük Tomas’ın gözleri önünde!

Milian ailesi 1957 yılında Amerika’ya göç eder. Hiçbir kaynakta bu zamanlamaya dikkat çekilmiyor ama biz söyleyelim, yıl çok kritik çünkü, bu devrimci ayaklanma sırasında ülkeyi terk ettikleri anlamına geliyor. Yani Milian’ın ailesi Castrocu değil. Haliyle, solcu falan da değil. Hatta düpedüz muhalif. O nedenle, onun sinemada canlandırdığı sol kimlikli karakterleri ya da gariban köylüleri onun (ve ailesinin) “solcu” geçmişiyle irtibatlandırmaya çalışanlar büyük bir garabete imza atıyorlar, onu belirteyim. Tomas Milian solcu falan değildi. Ailesi hiç değildi. Milian, karakterlerini de o şekilde yorumlamamış (devrim soslu Corbucci filmleri de dahil) ve çeşitli defalar farklı platformlarda bunu belirtmek ihtiyacı gütmüştür. Özellikle de, Andy Garcia’nın çektiği “The Lost City” (Kayıp Şehir, 2005) filminden sonra verdiği röportajlarda. Tamam, Cuchillo ve Tepepa karakterlerini o şekilde okumak mümkün ama bunu Milian’ın gerçek hayattaki politik çizgisiyle örtüştürmeye çalışmak yanlış. Bunu not düşelim.

Amerikan vatandaşlığına geçen Milian, New York’daki o meşhur Actor’s Studio’da Lee Strasberg’den metot oyunculuğu eğitimi alır. Kısa sürede dikkatleri üstüne çeker. İlk filmi, Mauro Bolognini’nin, Pier Paolo Pasolini’nin kısa romanından uyarladığı “La notte brava” (The Big Night, 1959) olur. Bolognini kendisini, sıradaki filmi “Il bell'Antonio”da (Acı Nikah, 1960) da görmek ister. Marcello Mastroianni ve Claudia Cardinale ile aynı filmde yer alınca ülke çapında meşhur olur. İtalyan sinemasının onu bırakmaya niyeti yoktur. Peş peşe sağlam filmlerde oynar: “L'imprevisto” (1961), “Laura nuda” (1961), “Un giorno da leoni” (1961), “Giorno per giorno disperatamente” (1961), “Boccaccio 70” (1962) ve “Le soldatesse” (1965) gibi.

Ama bizim onu tanımamıza vesile olan asıl filmler İtalyan usulü kovboy filmleri, nam-ı diğer spaghetti/spagetti westernler olur.

1966 yılında “The Bounty Killer” (El precio de un hombre, 1966) ile westernlere bir giriş yapar. Akabinde Lee Van Cleef ile karşılıklı oynadığı, ülkemizde “Kolorado” adıyla bilinen “The Big Gundown” (1966) gelir. Efsane başlamıştır.

Şimdi sizlere Tomas Milian’ın oynadığı bir düzineyi aşkın spagetti westernden kısa bir seçki yapacağım. Bunlar, izlediğim ve beğendiğim westernler olacak. İzlemeyenlere tavsiye ederim. Bu sitede hepsi hakkında ayrı ayrı incelemeler yayınlıyor olacağım. Hadi başlayalım.

THE BOUNTY KILLER (1966)

“The Bounty Killer” (El precio de un hombre, 1966), Milian’ın ilk spagetti westerni. Jose Gomez rolü, Tomas Milian’ın daha sonra oynayacağı sayısız kanun kaçağı rolünün adeta bir prototipi. At arabasındaki halini ya da uğradıkları yerde elleri kelepçeli yemek yerkenki halini unutmak mümkün değil. Milian, Gomez rolünde sıkı bir iş çıkartıyor. Bir teorim var burada paylaşayım, eğer bu filmde, Gomez’in peşindeki kelle avcısı Luke Chilson rolünü Richard Wyler’dan çok daha sağlam biri oynasaydı, bu film de “The Big Gundown” kadar olmasa da, çok meşhur olurdu. Hele açılış sahnesinde kendisine ateş edilirken hiç kımıldaman duruşu falan. Ayrıca Mario Brega’ya da dikkat. Bu sefer çok farklı bir rolde karşınıza çıkıyor.

THE BIG GUNDOWN (1966)

Şahsi kanaatimce, “The Big Gundown” (La resa dei conti, 1966) sadece spagetti western tarihinin değil, sinema tarihinin de en sağlam filmlerinden biri. Bir western şaheseri. Tabii, burada, özellikle uzun versiyonda, Cuchillo karakterini unutulmaz kılan Tomas Milian’ın payı büyük. Lee Van Cleef zaten olağanüstü. “The Big Gundown”ın ilginç bir özelliği de şudur. Bu filmden bir spin-off çıktı ama Jonathan Corbett’i değil, Cuchillo (bıçak) lakaplı Manuel Sanchez’i anlattı. Bu, Tomas Milian’ın kalplerde (ve tabii ki gişede) taht kurduğunun önemli bir kanıtı olsa gerek. Sitemizde, “The Big Gundown” ile ilgili kapsamlı bir analiz de yayınladım. Kaçırılmaması gereken bir film. Başyapıt!

DJANGO KILL! IF YOU LIVE, SHOOT! (1967)

Bizde “Altın Kurşun” adıyla oynayan bu filmin, yani “Se sei vivo spara”nın (1967) Django’yla hiçbir ilgisi yok. “Django Kill!” adıyla gösterime girmiş olduğuna bakmayın. Klasik bir ticari sinema tuzağı, oysa hikaye bambaşka. Gore Verbinski’nin “The Lone Ranger” (Maskeli Süvari, 2013) filmini izlediniz mi? Onun uyarlandığı 1949 tarihli (ve aynı adlı) diziyle John Boorman’ın “Point Blank”i (Dönüşü Olmayan Yol, 1967) arasında teorik açıdan bir benzerlik vardır. Bu da, ana kahramanın çoktan ölmüş olduğu olasılığıdır. Giulio Questi de ilk filminde bu sulara girer. Filmi, türün diğer tüm yapımlarından ayıran en önemli özellik de budur.

FACE TO FACE (1967)

Lafı gevelemeye gerek yok. Bence bütün Sollima westernleri başyapıttır. Üçünde de Milian oynar. “Face to Face” (Faccia a faccia, 1967) politik bir taşlama. Milian’a ilaveten, Gian Maria Volontè ve William Berger de var. Filmi, Volontè sürüklüyor. Müzikler Ennio Morricone’den. Ama dikkat çekici olan Sollima’nın Donati ile birlikte yazdığı hikaye.

RUN, MAN, RUN (1968)

Ülkemizde “Serseriler Kralı” olarak bilinen “Run, Man, Run” (Corri uomo corri, 1968), “The Big Gundown”ın kanlı devam filmi. Bu sefer, Cuchillo başrolde. Milian’ın Sollima ile birlikte çektiği üçüncü ve son western. İlk filminde, ufak hırsızlıklar yapan ama büyük umutlarıyla seyircisini büyüleyen Meksikalı köylü rolüne cuk oturan Tomas Milian, tadına doyum olmaz bir performans daha sergiliyor. Donald O’Brien başta olmak üzere yan roller adeta dökülüyor, bunu itiraf edeyim. Ama iyi ki, bu film çekilmiş dedirten yine Milian. Zira, filmi tek başına sırtlıyor.

TEPEPA (1969)

Tepepa, Cuchillo’nun etkisiyle çekildiğini düşündüğüm bir film. Bu defa Milian’a Meksikalı gerilla lideri Tepepa rolü düşüyor. Baş düşmanı ise polis şefi, Cascorro. Belki inanmayacaksınız ama, Cascorro’yu oynayan kişi, (Milian’ın idollerinden biri olan) koskoca Orson Welles! Bu, üstadın, ilk ve tek spagetti westerni. Film, finaline doğru dramatik bir hâl alıyor ve ameliyat sahnesinden sonra iş ciddiye biniyor. Set o kadar gerginmiş ki, naifliği ile tanınan Welles, “Tepepa”daki rol arkadaşı Milian’a “pis bir Kübalı”, demiş. Bu gerginliğin filme yaradığını not etmekle yetineyim.

COMPANEROS (1970)

Orijinal adıyla, “Vamos a matar, compañeros” (1970) birinci sınıf bir devrim taşlaması. Yönetmen Sergio Corbucci. Milian’a ilaveten Franco Nero, Jack Palance ve Fernando Rey var. Fena halde matrak senaryosu, güçlü oyunculuklar ve teknik açıdan stilize bir çalışmayla taçlandırılıyor. Benim, hakkında yazdığım ilk Tomas Milian filmi budur. Bilhassa, Jack Palance’ın eksantrik karakteri unutulacak gibi değil. Müziklerin Ennio Morricone’ye ait olduğunu bilmem söylememe gerek var mı?

THE WHITE, THE YELLOW, AND THE BLACK (SHOOT FIRST... ASK QUESTIONS LATER, 1975)

Ülkemizde “Üç Şeytan Adam” adıyla oynayan “The White, the Yellow, and the Black” (Il bianco il giallo il nero, 1975), “Trinity Sonrası Dönem”in ruhuna uygun olarak bolca komedi unsuru içeriyor, özellikle de Sakura rolündeki Milian atıyla, makyajıyla ve tuhaf dublajıyla akılda kalıcı bir iş ortaya koyuyor. Ama filmin asıl kozu, kadrosu. Giuliano Gemma, Tomas Milian ve Eli Wallach üçlüsü ilk ve son kez bir arada. Müzikler de Guido De Angelis ve Maurizio De Angelis’den. Yönetmen ise Sergio Corbucci. Daha ne olsun?

Yazan : Ertan Tunç

Not:
Sitemizde daha önce yayınlanmış Tomas Milian filmleri incelemeri için buraya tıklayınız.
Sinematik Mafia'da yeralan Tomas Milian filmleri incelemeleri için buraya tıklayınız.

TOMAS MILIAN (1933 - 2017) ANISINA:

KAYNAKLAR

Grant, Kevin. “ANY GUN CAN PLAY: THE ESSENTIAL GUIDE TO EUROWESTERNS”, 2011. Fab Press, İngiltere.

http://variety.com/2017/film/global/cuban-american-actor-tomas-milian-italian-genre-movies-star-dead-dies-1202015438/

http://fistfulofspaghetti.blogspot.com.tr/2017/03/rip-tomas-milian-cuchillo-forever.html

http://www.imdb.com/name/nm0587401/bio?ref_=nm_ov_bio_sm

http://www.imdb.com/title/tt0063679/trivia?ref_=tt_ql_2

Tonino Valerii'nin Ardından

noreply@blogger.com (YOJIMBOOO) — Sun, 23 Oct 2016 12:02:00 +0000

TONINO VALERII’NIN ARDINDAN

Geçtiğimiz hafta çok sevdiğim İtalyan bir yönetmen öldü, Tonino Valerii. Öldüğünü ancak 2 gün sonra öğrenebildik, gazeteler yaşını ve bazen de soyadını yanlış yazdı, filmografisine dair de pek bir kelam edemediler. Halbuki kendisi, sağlam avantür filmlere imza atmış son derece seçici bir yönetmendi. Bu filmlerden bir tanesini öyle zannediyorum ki, izlemeyen yoktur. Benim açımdan asıl önemi de çocukluğumdan beri sayısız defa severek izlediğim ve her defasında da ayrı bir haz aldığım o filmdir, yani Terence Hill ile Henry Fonda’yı biraraya getiren ve spaghetti westernlerin adeta dip toplamını çıkarıp parodisini yapan o kusursuz “My Name is Nobody” (Benim Adım Hiçkimse, 1973) filmi. Bana bu küçük yazıyı yazdıran film de, hiç kuşkusuz odur.

Tonino Valerii’nin ardından birkaç kelam etmesem olmazdı, hazır burada böyle bir fırsatımız varken onun yönettiği spaghetti westernlere odaklanan küçük bir yolculuk yapmak istiyorum. Tonino Valerii şanslı biri. Sinemaya yönetmen olarak adımını atmadan önce asistanlık yaptığı filmlerden ikisi, sinema tarihinin en iyi yönetmenlerinden biri tarafından çekilen sinema tarihinin en önemli filmlerinden ikisi. “A Fistful ofDollars” (Bir Avuç Dolar, 1964) ve “For a Few Dollars More” (Birkaç Dolar İçin, 1965).

Haliyle, Sergio Leone sinemasıyla yoğrulmak onun sadece sinemasal vizyonunu değil, ileride kendi filmlerindeki oyuncuların istihdam edilmesi süreçlerinde de bir anlamda kredibilitesini arttıracaktır. O nedenle, Craig Hill ve George Martin’in oynadığı ilk westerni “Taste of Killing” (Öldüren Haydut, 1966) hariç Valerii’nin diğer filmlerinde türün en büyük isimleri adeta cirit atmaktadır.

Tonino Valerii, spaghetti western filmlerinde her seferinde ayrı formatta bir film çekmiştir. Beş filmi vardır, beşi de birbirinden farklı yapılara sahiptir. Kadroları, anlatı yapısı ve temaları çeşit çeşittir. Hikayelerinde ortak bir izlek yakalamak çok zordur. Belki bir tek “Day of Anger” (1967) ile “My Name is Nobody” (1973) arasında bir takım korelasyonlar yakalayabiliriz, o da özü itibariyle çok da abartılamaz çünkü ana karakterlerinin motivasyonları son derece farklıdır.

Valerii’nin yönetim tarzında belirgin bir Leone etkisi olduğu su götürmez, bunun kusursuz versiyonu bir iki sahneyi bizzat Leone’nin çektiği “My Name is Nobody”dir. Ustaya yaklaşan ve yer yer onun bazı sahnelerini aşan sahnelerinde bulunduğu tek filmi bence budur. Tüm westernlerinde yakın plan, hareketli kamera, eril bakış açısı yer alır. Filmlerinde intikam, şiddet ve sistemi sarsan özgür bireyler vardır.

Müzik, filmlerinde (özellikle son dört filminde) önemli bir yer tutar. Bu saydığım özelliklere ilaveten Leone sinemasından bazı önemli oyuncuları da kadrosuna katmıştır. Seçicidir, sağlam aktörlerle çalışır. Şimdi Tonino Valerii’nin spaghetti westernleri üzerinden kısaca geçelim ve yazıyı tamamlayalım.

TASTE OF KILLING (ÖLDÜREN HAYDUT, 1966)

Açılışında bile (hem görüntü hem jenerik) belirgin bir Sergio Leone etkisi olan filmin, her ne kadar uluslararası isimlerden oluşan bir kadrosu olmasa da, türün yapıtaşlarına hakim bir anlatısı, sürükleyici bir hikayesi, sıkı bir kurgusu ve yetkin bir yönetmenliği olduğunu söylemek mümkün. At arabasına kurulan bir pusuyla açılan film, Craig Hill’in dürbünlü tüfeği, Fernando Sancho’nun meymenetsiz suratıyla dur durak bilmeyen bir maceraya dönüşüyor. Spaghetti westernlerin birçok klasik figüranı bu filmde mevcut. Beni filmde rahatsız eden tek şey dublör gerektiren işlerin çok vasat olması, yapımcı amatör Meksikalıları toplamış gibimi geliyor. Filmin finalini seyredince, Tom Selleck’in o meşhur westerni “Quigley Down Under”ın (Avcı, 1990) finalindeki hangi hoş detayın bu filmden esinlenilerek alındığını hemen fark edeceksiniz, hatta belki “Saving Private Ryan”daki (Er Ryan’ı Kurtarmak, 1998) bir imgenin. Sonuç olarak, “Taste of Killing”, bir ‘ilk film’ (debut) olarak gayet güzel bir film.

DAY OF ANGER (ÖFKELİ GÜNLER, 1967)

Bir spaghetti westernin senaristlerinden birisi Ernesto Gestaldi’yse orada duracaksın. İleride hakkında başlı başına bir yazı kaleme alacağım bu önemli isim 18 tane westernin senaryosuna katkıda bulunmuş, ben izleyebildiklerimin tamamını beğenirim. Gestaldi, Valerii’nin yönettiği 6 filmde senaryo koltuğunda oturmuş, ilki “Day of Anger” (Öfkeli Günler, 1967). Bu film aynı zamanda Giuliano Gemma ile Lee Van Cleef’in biraraya getiren ilk ve tek film. “Kill Bill Volume 1”nın en kritik sahnesinde de çalan o müthiş müzikler Riz Ortolani’den. Tarantino bu filmin müziklerini o kadar çok sever ki, bir pasajını da “Django Unchained”de (Zincirsiz, 2012) kullandı. “Day of Anger”ın görüntü çalışması ise Enzo Serafin’den. Bu film hakkında çok kapsamlı bir yazı yazacağım için şimdilik konusundan bahsetmeyeceğim ama son derece keskin bir politik okumaya müsait olduğunu söylemekle yetineceğim.

THE PRICE OF HONOR (IL PREZZO DEL POTERE, 1969)

“The Price of Power” adıyla da bilinen “The Price of Honor” (1969) bence Valerii’nin gizli hazinelerinden biri. Öncelikle temposu emin adımlarla ilerliyor, karakterlerin altı iyi çizilmiş. Giuliano Gemma 15 dakika sonra falan ortaya çıkıyor. Hem komplo hem de diğer olaylar doyurucu bir şekilde aktarılmış. Aksiyon filme ustaca yayılmış ama aksiyonun hikayenin özüne zarar vermesine izin verilmemiş, mesela final buna iyi bir örnek teşkil ediyor. Luis Bacalov’un müzikleri özellikle gerilim anlarını ustaca pekiştiriyor ve tempoya büyük bir dirilik katıyor. Karanlık ve yağmurlu sahneler süper. Stelvio Massi geniş planlarda ve açık havada da harikulade resimler yakalamayı başarmış. Filmin asıl hoşluğu ve onu tüm bir spaghetti janrında tamamen ayrı bir konuma oturtan özelliği, John F. Kennedy suikastını metaforize ediyor oluşu.

A REASON TO LIVE, A REASON TO DIE (9 HIZLI ADAM, 1972)

“The Dirty Dozen” (12 Kahraman Haydut, 1967) çakması mı? Evet. Öyle. Finalde “Wild Bunch” (Vahşi Belde, 1969) etkisi var mı? Bence biraz var. Ama ne önemi var? “A Reason to Live, A Reason to Die”da (9 Hızlı Adam, 1972) bomba gibi film. Kadro desen olağanüstü. James Coburn, Bud Spencer, Telly Savalas bir arada. Hele Savalas’ın finaldeki baskın sırasında iki üç defa beşer saniyelik birer bakışı var ki, işte oyunculuk budur dedirtiyor. Ölümü ise spaghetti western filmleri külliyatının en çarpıcı ölümlerinden biri. Tonino Valerii bir sonraki western başyapıtında kullanacağı bir sürü sinemasal hileyi bol bol bu filmde kullanmış, özellikle de odak değiştirme, mercek oyunları ve tuhaf kamera açıları eser miktarda mevcut. Yine senaristlerden biri Gestaldi. Müzikler Riz Ortolani’den. Üstelik “Once Upon a Time in the West”teki (Batıda Kan Var, 1968) o meşhur McBain evi burada da kullanılmış. Tam bir nostalji geçidi. “A Reason to Live, A Reason to Die”da finale kadar aksiyon zayıf ve tempo yer yer düşüyor. Seyirciden yeterli teveccühü görmemiş olmasını bir ölçüde buna bağlıyorum. 15 yıl kadar önce 100 dakikalık bir versiyonunu izlemiştim, sonra erişebildiğim en uzun versiyon 112 dakikalık olan oldu. İnşallah bir gün 119 dakikalık uncut’ı izlemek nasip olur. Yine de beğendiğim bir filmdir. Meraklısına tavsiye ederim.

MY NAME IS NOBODY (BENİM ADIM HİÇKİMSE, 1973)

Şahsi kanaatimce en iyi spaghetti westernlerden biri. İlk izlediğimden beri hastası olduğum onulmaz bir yara, bir sinema olayı. Tonino Valerii’nin şaheseri bu filmdir. Kadro, Leone kökenli. Oyunculuklar (Fonda, Hill), müzikler (Morricone), kurgu (Baragli) ve görüntü çalışması (Ruzzolini) muhteşem. Senaryo zaten on numara. Her şeyden önce hikayenin fikri Sergio Leone’den çıkmış. Filmin muazzam bir açılışı var, spaghetti western tarihinin zirvelerinden biri. “My Name is Nobody” (Benim Adım Hiçkimse, 1973) ana gövdesinde sağlam bir hikaye barındırırken, türün klişeleriyle de dalga geçmeyi ihmal etmiyor ve bir sürü başyapıta göndermelerle dolu girift bir senaryo ortaya koyuyor. Hakkında çok ama çok kapsamlı bir yazı yazmayı düşündüğüm için fazla detaya girmeyeceğim. “My Name is Nobody”, Henry Fonda’nın da son westerni. Yani daha iyi bir final olamazdı. Tek kelimeyle, başyapıt! Üç kelimeyle: Başyapıt, başyapıt, başyapıt!

Yazan : Ertan Tunç

El Emeği Spaghetti

noreply@blogger.com (YOJIMBOOO) — Sun, 22 May 2016 21:08:00 +0000

Nisan ayı içerisinde Modern Alt Kültür'de Spaghetti Western başlığı altında çeşitli örneklerini sunmuş olduğumuz yeni nesil hayran çalışmalarına bir örnekte Türkiye'de ki Spaghetti severlerden sevgili dostumuz Turgut tarafından ulaştırıldı.

Sinematik Spaghetti'de zaman zaman yer vermekte olduğumuz Ken Parker'e ilişkin haberlerle beraber, spaghetti tarzının çizgi roman yansımaları her zaman ilgi odaklarımızdan birini oluşturmakta. Bu sefer filmlerle oluşan grafik kültürünün günümüze uyarlanmasından ziyade, günümüzün bir çizerinden eski usüle saygı duruşu çerçevesinde o yılların çizim zevkini yansıtan çalışmalarla karşılaşıyoruz.

Spaghetti hinliğine sadık kalarak öz geçmişini ve hatta ismini dahi paylaşmamızın çokta gerekli olmadığının altını çizen dostumuzun Clint Eastwood üzerine hazırlamış olduğu çizimlerinin sizler tarafındanda sevileceğini düşünüyoruz.

Leone'nin Adsız Kovboyuna sadık kalınarak çizgi roman albümlerinin kapak tasarımından, spaghetti western afişleri anlayışının bir harmanı şeklinde hazırlanmış çizimlerin yanında setin bonusu olarak Sartana çalışmalarıda çabası.

Turgut'un Yeşilçam üzerine hazırlamış olduğu diğer çizimlerinide Sinematik Yeşilçam sitemizden takip edebilirsiniz.

İyi seyirler diliyoruz.

Spaghettilere Emek Veren Besteciler - Bölüm 4

noreply@blogger.com (YOJIMBOOO) — Sun, 15 May 2016 16:29:00 +0000

Guido ve Maurizio De Angelis :

Spaghetti Westernlere emek veren müzisyenler serimize türün eski usul ve klasikleşmiş isimleri üzerine saygı duruşumuzu ihmal etmeyerek başladığımızda elbette türün vazgeçilmezi olan 'Hinlik' öğesine sadık kalarak yeni bir anlayış ve taze kan düsturuna bağlı isimlerle de sürdürmenin gerekliliğini ihmal etmeyecektik.

Spaghetti Western, İtalyan sinemasının hem klasik hemde yeni nesil anlamda tarih yazmaya ramak kaldığı dönemde, sadece köklerinden beslendiği Amerikan anlayışının bir taklidiyle sınırlı kalmayacağının, kendi öz birikimiyle yeniyi harmanlayarak çevresindeki komşu ülke sinemalarına yeni bir soluğu ihraç edebileceğinin kanıtıydı. Müzikal anlamda Morricone ile başlayan yeni usül, oyunun temel kuralı gereği değişim ekseni içerisinde günün popüler müzik akımlarıyla klasik anlayışın harmanını esas almaktaydı.

1940 lı yılların sonlarında dünyaya gelme şansına nail olarak dünyanın topyekün değişime doğru yol alacağı 1960 lı yılların son yarısında müzik sahnesinde ilk olgun meyvelerini vermeye başlayacak iki İtalyan kardeşte bu harman ve değişim rüzgarının odak noktasında müzikal çalışmalarını sürdürmekteydiler. Roma yakınlarında dünyaya gelen ikili , 1970'li yıllarda Spaghettilerden beslenerek yeni bir alt kol halini alacak 'Belly Laugh' komedi filmlerinin en ünlü ikilisi Bud Spencer ve Terence Hill ikilisi filmlerinin müziklerine can verdiler.

Bud Spencer ve Terence Hill'in sinema serüvenleri Spaghetti Westernlerle başlamış ve ünlerinin doruğuna yukarıda bahsetmiş olduğumuz yeni akımla kavuşmuşlardı. İkilinin koca adamı Bud, geniş kadrolu spaghetti western filmlerinin oburluk ve mizah öğesini temsil eden karakterdi. Terence ise Franco Nero'ya alternatif olarak düşünülerek Django serisiyle tanınmaya başlamış ve ardından daha önce ele aldığımız My Name is Nobody ve Un Genio, Due Compari, Un Pollo ile türün komedi açısından zirve eserlerinde başrolü üstlenmişti. İkilinin beraberce rol aldığı Trinita Kardeşler serisi de Belly Laugh'a uzanan yolun kapısını aralayan çalışmaydı.

Spaghettilerin güç kaybetmeye başladığı 1970'lerin ikinci yarısında çıkışı arayan yapımcı ve yönetmenler türün alternatif anlamda en sıradışı örneklerini sunarken De Angelis kardeşlerin müzikal anlayışını arka planda görmeyi tercih ettiler. Böylece Keoma ve Mannaja gibi ağıt havasında ve progresif yaklaşımla çekilmiş spaghettilerin müzikleri ortaya çıktı.

Spaghettilerin ortaya çıkışından bu yana sürdürülmekte olan ballad geleneğinin rock müzik anlamında modernize edilmiş versiyonlarıda bu yöntemle yeni ancak uzun ömürlü olmayan bir akımı oluşturmuş oldu. Saykodelikten progresife oldukça ilginç kulvarlara göz kırpan besteler ikilinin asıl uzmanlaştığı komedi filmleri müziklerinin yanında birer önemli deney olarak film müzikleri tarihindeki yerini aldı.

Poliziesco filmlerinden komediye, Spaghettilerden çizgi filmlere kadar pek çok sinema türüne kendilerine has tarzlarıyla katkıda bulunan kardeşler sahnede çeşitli farklı isimlerle yer almayı tercih ediyordu. Bu isimlerden en çok bilineni Oliver Onions du ve spaghettilerin İtalyadan sonra (belkide İtalyadan daha çok) popülerleştiği ikinci ülke olan Almanya'da bilinen isimleride buydu.

Guido ve Maurizio De Angelis Resmi web sitesi için buraya tıklayınız.
Full diskografi için buraya tıklayınız.
Yazan : Gökay Gelgec - Yojimbooo

Trinity Stand Tall :

LA RESA DEI CONTI : The Big Gundown - 1966 (Birinci Bölüm)

noreply@blogger.com (YOJIMBOOO) — Tue, 03 May 2016 06:00:00 +0000

Birinci Bölüm :

Sergio Sollima hakkındaki bir yazımda ve “Sinemada Für Elise” adlı kısa incelememde bahsetmiştim ama “The Big Gundown” (La Resa Dei Conti, 1966) hakkında bugüne kadar hiç yazı yayınlamadım. Nasip, bugüneymiş. Ülkemizde “Kolorado” adıyla oynayan “The Big Gundown” (La Resa Dei Conti, 1966) benim en sevdiğim İtalyan usulü westernlerden birisi, bunun nedeni sadece Lee Van Cleef ya da Sergio Sollima hayranı olmam değil. Şahsi kanaatimce, “The Big Gundown”, hafif ama ustaca dokunuşlarla şekillenen politik alt-metniyle ve ustaca serpiştirdiği ipuçlarını finale kadar takip edenlerin daha bir büyük keyif aldığı, en kuvvetli Avrupa westernlerinden biri. Bu filmde, onlarca adamın öldüğü sürekli bir cinayet ve katliam hali yok. Filmin çok kanlı bir finali de yok. Niye böyle, çünkü bu filmin derdi başka.

“The Big Gundown”un (La Resa Dei Conti, 1966) adını ilk kez 1990’larda duymuştum. Video kaseti ve (sonra da) DVD’si çıkmadığı için bu filme bir türlü ulaşamamıştım. 2000’lerin başında bu filme ulaşabilmek için yurtdışıyla divx takası yapmak durumunda kalmıştım. Ama gelen versiyon maalesef kısaltılmış versiyonlardan biriydi. Ama hiç ziyanı yoktu, zaten biliyordum ve ona rağmen almıştım. Şimdi bu filmin bilinen en uzun versiyonu 110 dakika, Pal tipi kayıtlardaki FPS (frame per second) farkı nedeniyle (görüntü daha hızlı aktığı için) bu filmin bizim izleyebileceğimiz versiyonu 105 dakikanın azıcık üzerindedir (Kesintisiz/uncut da olarak bilinen bu versiyon 105 dakika 38 saniye). Filmin 85 dakikadan 105 dakikaya kadar yarım düzine kadar versiyonu mevcut. Zaman içinde çeşitli versiyonları seyredip, farkların bir dökümünü çıkardım, bu yazımda uzun uzadıya hepsinden bahsetmeyeceğim, sadece kısaca anmakla ve seneler önce elime ulaşan 95 dakikalık versiyon (ki, en bilinen versiyondur) ile şu an bu yazıya temel teşkil eden 105 dakikalık versiyon arasındaki farkları belirtmekle yetineceğim. Bunu yapmamın sebebi, kesilen kısımların filmin okumasını değiştiriyor olmasından kaynaklanıyor olacak. Sonra da filmin kilit sahnelerini hafiften mercek altına alacağım ve film hakkındaki bu ilk ve tadımlık yazımı tamamlayacağım.

LA RESA DEI CONTI

Öncelikle şunu araya sıkıştırayım. Filmin bazı ülkelerdeki versiyonunda Lee Van Cleef’in canlandırdığı karakterin lakabı “Colorado”dur, o nedenle Türkçe ismi “Kolorado”dur, bu bir. Filmin çeşitli versiyonlarında bazı karakterlerin isimleri farklıdır, duyarsanız, okursanız şaşırmayın (mesela, Brokston’un kızının adı İngilizce versiyonda Lizzie, İtalyanca versiyonda Kate’dir, yardımcısının/sekreterinin adı bazı versiyonlarda Lynch bazılarında Linch’tir vb.), bu iki. Bir de ben, bu yazı boyunca “Bıçak” anlamına gelen “Cuchillo” lakabını, orijinal haliyle koruyacağım ve Tomas Milian’ın canlandırdığı karaktere (Manuel Sanchez’e) Cuchillo demeyi tercih edeceğim, bölümler için de bu yazıda “sekans” yerine “sahne” kelimesini kullanıyor olacağım, bunun için de affınıza sığınıyorum, bu da üç. Hadi başlayalım.

Öncelikle, filmi kabaca parçalara ayıralım. 105 dakikalık versiyon 24 ayrı sahneden oluşuyor.

Sahne 1: Kanun Kaçaklarıyla Düello,

Sahne 2: Şerif Jellicol’un Ofisi,

Sahne 3: Düğün,

Sahne 4: Sanchez Meksika Köyünde,

Sahne 5: Kasaba ve Şerif,

Sahne 6: Fahişe,

Sahne 7: Mormon Kampı,

Sahne 8: Sinyora’nın Çiftliği,

Sahne 9: Su Birikintisi ve Yılan Isırığı,

Sahne 10: Keşişler/Rahipler 1: Çörek,

Sahne 11: At Arabası ve Corbett,

Sahne 12: Keşişler/Rahipler 2: Smith&Wesson,

Sahne 13: Meksikalı Komutan Segura,

Sahne 14: Kasabadaki Genelev,

Sahne 15: Cuchillo Paraları Eziyor,

Sahne 16: Kodes,

Sahne 17: Ölüler Günü,

Sahne 18: Brokston’la Sohbet,

Sahne 19: Cuchillo Karısıyla,

Sahne 20: Kasabada Sürek Avı ve Yüzbaşı,

Sahne 21: Für Elise,

Sahne 22: Rosita’nın Dayak Yemesi,

Sahne 23: Baron ve Silah Kılıfı,

Sahne 24: Kamış Tarlasında Sürek Avı ve Tepelikteki Final.

Kesilmemiş (uncut) versiyonların haricindeki eski ve kısa versiyonların çoğunda, yukarıda adı geçen üç sahne yani, “2. Sahne (Şerif’in Ofisi)”, “10. Sahne (Keşişler/Rahipler 1: Çörek)” ve “19. Sahne (Cuchillo Karısıyla)” hiç yoktur. Bazı daha kısa versiyonlarda “Sahne 15: Cuchillo Paraları Eziyor” da yer almaz.

Giriş :

Önce bu dört sahneden bence en önemlisi olan “Şerif Jellicol’un Ofisi”ndeki sahnenin olmamasının filmi nasıl etkilediğine bakalım. Bize az çok Jonathan Corbett’i tanıtan görkemli açılışın ardından, Corbett’i Şerif’in ofisinde görürüz.

İkinci sahne. Şerif, duvardan aranan adamların afişlerini sökmektedir. Şerif, Corbett’i yüzüne över, ona içki ikram eder ve artık ciddi ciddi senatörlüğü düşünmesi gerektiğini söyler. Akabindeki düğün sahnesinde, Corbett’in arkadaşlarım senatör olmamı istiyorlar derken, kast ettiği kişilerden biri de Şerif’tir. Ofis’te Şerif ona senatörlüğe aday olması yani siyasete atılmasını tavsiye ederken şöyle der “düello yok, havada uçuşan kurşunlar yok, dağlarda kanun kaçağı kovalamak yok. Ve en iyisi artık cinayet işlemek yok”. Bu son cümleden sonra düğün sahnesine geçeriz.

Filmin, şahsi kanaatimce, ana karakterleri yakından tanımamıza vesile olan ve tüm filmle bir şekilde bağlantılı olan o kilit sahnesine. Şimdi şöyle düşünüyor olabilirsiniz, Şerif sahnesi olmasaydı ne olurdu yani? Ne olurdusu var mı? Eğer o sahne olmazsa, Şerif’in arkadaşı Corbett’i senatör olması için gazlamasının ardındaki asıl sebebin, Şerif’i çoktan satın aldığını anladığımız Brokston olduğunu anlayamazdık!

Şerif de düğündedir. Çok da sarhoştur (arkadaşını yemleyip, bir tuzağa çektiği için mi acaba?). Anlaşılan o ki, “Corbett’e Oy Verin” afişini de Şerif bastırmıştır (ve belki de Brokston’a getirivermiştir). Bunların arkasındaki gizli teşvikçi Brokston’dur. Brokston’un Corbett’i Washington’a göndermek istemesinin sebebi sadece yapacağı proje için senatoda sağlam bir destekçi bulmak değildir. Teksas topraklarını tek tek ele geçirirken, ülkesini ve halkını seven Corbett’i de uzaklaştırmak istiyordur çünkü Corbett’in ona mani olabileceğini bal gibi biliyordur.

Sanchez’i kovalama görevi verilen Corbett’e Şerif Yardımcısı rozetini çıkarıp uzatan da Şerif’in ta kendisi olur. Bu da acaba, Şerif, küçük kıza tecavüz ve akabindeki cinayet olayını biliyor muydu sorusunu akıllara getirir. Neden? Çünkü, Şerif tatil günü olduğu için Sürek Avı (Posse) düzenlemeyi reddeder de ondan! O ikinci sahnenin kesilmesi çok net bir şekilde anlatılmaya çalışılan çürümenin dozajını azaltmış ve politik sermayenin güvenlik güçleriyle (mevcut iktidarla ve yasal silahlı güçlerle) olan ilişkisine dair izleri silivermiştir.

Peki, diğer üç sahnenin silinmesinin filme etkisi nedir? Üçünün de kesilip atılması Cuchillo’ya duyulan sempatinin azalmasına neden olur. Birinde aç kalıp rahiplerden çörek alan, öbüründe parayı bulduğu gibi o parayı çatır çatır yiyen, en sonuncusunda da her şeye rağmen karısını çok seven ve onu okyanusu gören Sierra dağlarına götürmeyi vadeden bir Cuchillo portresi çizilmektedir. Evet, Cuchillo hırsızdır, kirli ve pasaklı biridir ama insani yönleri de olan biridir.

Filmin son 20 dakikasına kadar hikayenin sürprizi açık edilmez. Bu sahneleri kestiğiniz zaman, finale doğru yaşanan şokun etkisini değiştirmiş ve azaltmış olursunuz. Cuchillo’nun filmin yayınlandığı dönemde, başrol olmamasına rağmen, neden bu kadar çok sevildiğini ve onun başrolde yer aldığı bir devam filminin niye çekildiğini daha iyi anlamak için bu sahneleri seyretmenizi öneririm. Bu zeki, kurnaz ve aynı zamanda yakışıklı haydudun cazibesi o kesilen sahnelerde tavan yapıyor.

Film hakkındaki bu ilk yazıda, filmin politik içeriğine kısaca değinmeye çalışacağım ve bunun için de hikayenin katmanlarını genişlettiğini ve farklı okumaları mümkün kıldığını düşündüğüm iki kilit sahneye küçük bir giriş yapacağım. Kabaca 24 bölümden oluşan filmin dört sahnesi diğerlerinden biraz daha uzunca. Benim, “Sinyora’nın Çiftliği” adını verdiğim sekizinci sahne ile final sahnesi (Sahne 24), süreleri 17 dakikanın birazcık üzerinde olan iki uzun bölüm. Ama kritik sahneler bunlar değil. Bence iki kritik sahne var, “Düğün” adını verdiğim üçüncü sahne ile “Für Elise” adını verdiğim 21. Sahne.

Düğün :

Filmin üçüncü sahnesi olan ve 7 dakika süren “Düğün” bölümü, filmdeki en sevdiğim kısım. Sollima, burada, Visconti kadar olmasa da harikalar yaratıyor. Düğün sahnesi o kadar güzel yazılmış ki, ders niyetine sinema okullarında okutulması lazım. Gelinin babası Brokston’u, gelini, damadı, damadın babası Miller’ı, Brokston’un yardımcısı/sekreteri Lynch’i, yakın koruması olan Baron’u, Corbett’i, şerifi, McCoy kardeşleri hatta gıyaben Sanchez’i ve daha bir çok karakteri biz bu sahneyle yakından tanırız. Brokston’un, Corbett’in ve Baron’un kişiliklerini daha yakından analiz eden diyaloglar yazılıdır bu sahnede. Ana karakterlerin tutkularını, önceliklerini, ilkelerini, planlarını ve zaaflarını öğreniriz.

Bu sahnede ilk olarak, Brokston’un sesini işitiriz. Asıl otoritenin o olduğu bellidir, kendisini bekleten fotoğrafçıyı kalaylar. Corbett ile Brokston ilk defa burada şahsen tanışırlar ve birbirlerini tartarlar. Gelinin babası Miller’ın zengin biri olduğunu öğreniriz, Brokston’un genç sevgilisi Melissa’nın varyete sanatçısı (varyete; müzik, dans ve tiyatro karışımı bir sanat kolu) olduğunu da. Brokston’un baş koruması Avusturya’lı Baron von Schulenberg’in son derece tehlikeli biri olduğunu da bu sahnede öğreniriz. 23 düello’da 23 kişi öldürmüştür. Şöyle der, onu övmek için hınzırca gülümserken Brokston, “23 düello, 23 dul”. Kendisine yapılan bir iltifatla, Avusturya’da bile meşhur olduğunu öğrenen Corbett ise silahını başka bir şansı olmadığı için kullandığını söyler. İlk sahneden sonra buna inanmak güç olsa da, filmin geri kalanında Corbett’in doğru söylediğini anlarız.

Brokston’la konuşurken, “Bazı arkadaşlarım politikaya girmemi istiyorlar” diyen Corbett’in de o işte biraz gönlü olduğunu anlarız. Bölgeyi haydutlardan temizlemiş, ayrıca bir dönem gayri resmi şeriflik yapmıştır. Corbett’in, şerifken, aynı zamanda kumar oynattığı bir salonu varmış ve daha kârlıymış ama pokerde hep kaybediyormuş. Savaşta Albay’mış, iç savaşta 10 ay içinde Albaylığa yükselmiş. Generalin oğluna yumruk atınca bir saat içinde er rütbesine indirilmiş. Brokston, Teksas’ta Davey Crockett’ten bile daha meşhur olduğunu söylediği Corbett’i kendi tarafına işte bu düğünde çekmeyi başarır ve el sıkışırlar. Onun senatörlük kampanyasının finansörü olacaktır. Şöyle anahtar bir cümle sarf eder buradaki bir sahnede Brokston, “Her erkeğin hayatında ışık (aydınlık) ve gölge (karanlık) vardır. Tarih ışığı saklar ve gölgeyi yok sayar”. Filmin geri kalanı da, aşağı yukarı bu minvalde ilerler. Dakikalar ilerledikçe “İyi” adamların, karanlık taraflarını öğreniriz. Sadece Brokston’un değil, Cuchilllo’nun, Şerif’in, Mormonlar’ın liderinin, Yüzbaşı Segura’nın, Rahip Smith-Wesson’un, von Schulenberg’in karanlık yönlerini de öğreniriz. Tam, eksiksiz, acımasız ve korkunç bir çürüme portresi çizer “The Big Gundown” (La Resa Dei Conti, 1966).

Bu bölümde, hakkında en çok şey öğrendiğimiz kişi baş kötü Brokston olur. Etrafını en iyilerle (tabii ki, parayla) donatmış olmakla övünen Brokston’un en büyük hayali Amerika Birleşik Devletleri’nden Meksika’ya gidecek olan ve Teksas’tan geçecek olan bir demiryoludur.

Ülkesini seven, iyi ahlaklı Corbett’i ikna etmeye çalışan Brokston, “Demiryolum bu eyaleti bir günde 20 yıl geliştirecek” der ve Corbett onu biraz sıkıştırınca da ekler, “Demiryolu yapıp milyonlar kazanacağım ama eyalet de kazanacak”. Corbett, “Teksas’ın kalkınmasını önemsiyorum ama senin (zenginleşmeni) değil” deyip, şerhini de düşerek, Brokston’un senatörlük için finansörlük/sponsorluk teklifini kabul eder. Tam beraber hatıra (ve kutlama) fotoğrafı çektireceklerken kılıksız McCoy kardeşler gelir. “Birkaç saat önce Lonely Corner’daydık, Baker’ın 12 yaşındaki kızına tecavüz edip bıçaklayıp öldürmüşler, yapan bir Meksikalı, onu 20 mil takip ettik, Güney’e (ülke dışına/Meksika'ya) gidiyor” derler damada ve babasına.

Katil, lakabı Cuchillo/Bıçak olan Meksika’lı barmen Sanchez’dir. Şerif Jellicol, “ofis bugün kapalı takip ekibi kuramam” der ve iş birden Brokston’un kurnazlığıyla Corbett’e ihale ediliverir.

Sadece 7 dakika içinde, neredeyse tüm ana karakterleri az çok tanımış oluruz, filmi sürükleyen iki temel çatışmadan birinin tohumları (Corbett-Brokston) bu düğün sahnesinde atılmıştır. Finale doğru, bu düğün sahnesinin neden kritik olduğu yavaş yavaş gün yüzüne çıkar. Hem kızını Miller’ın arazisine konmak için onun oğlu Chet’le evlendiren Brokston’un, hem damat Chet’in yediği herzenin, hem Brokston ve von Schulenberg’in ne denli gaddar olduklarının (McCoy Kardeşler meselesi), hem Brokston’un Şerif Jellicol arasındaki kirli ilişkinin derinliği (Meksika’dan çekilen faksı anında Brokston’a gammazlayan kimdi sanıyorsunuz?), hem de Cuchillo’nun ortadan kaldırılmasının neden önemli olduğu işte bu düğün sahnesinde detaylarda gizlidir. Ben bu ilk kritik sahneye, “senaryonun tüm kartlarını dağıtan sahne” adını veriyorum, gelelim “dağıtılan kartları toplayan” kritik sahneye. O bölüm ise, benim “Für Elise” adını verdiğim 21. sahnedir.

Für Elise :

“FürElise”, büyük bestekar Ludwig Van Beethoven’ın bir kadına yazdığından emin olunulan ama uzmanların kime yazıldığı konusunda henüz uzlaşı sağlayamadıkları, ustanın ölümünden 40 (bestelemesinden 57) yıl sonra, 1867’de ortaya çıkan meşhur bir piyano kompozisyonudur. Bu parçayı bilmeyeniniz yoktur. Neyse, benim bu 5 dakikalık bölüme “Für Elise” dememin sebebi, bu bölümün bu parçayla “diegetic” eşleşmesinden kaynaklanıyor.

Brokston’un yapmayı planladığı demiryolunun Meksika ayağını yürütecek olan, toprak sahibi, iyi vergi ödeyen ve kiliseye bağış yapan Don Gomez Serrano’nun malikanesindeyiz. Brokston, ortaklığa dair imzaları atmakla meşguldür. Fonda, “Für Elise” çalmaktadır. Kamera takriben 20 saniye kadar pan yapınca, Brokston’un sevgilisinin ev sahibiyle küçük bir dans gerçekleştirdiğini, yeni gelin ve damadın bahçede olduğunu ve bu parçanın piyanonun başındaki Baron von Schulenberg tarafından çalınmakta olduğunu görürüz.

Bence sinemasal açıdan filmin zirvesi, hem büyük bir derinlik hem dinamizm içeren ve çok şey anlatan bu küçücük, mini minnacık 20 saniyelik plandır. Peki, neden? Hadi sahneyi parçalara ayıralım ve okuyalım...

Evin içi son derece güzel dizayn edilmiştir.

Ferah, rahat, iyi aydınlatılmış ve bahçeye açılan kapısıyla iyi havalandırıldığını anladığımız büyük bir odadayızdır.

Brokston’u mutlu görürüz, imzayı attığı gibi işin Meksika ayağını da garanti altına almıştır, imzayı gören genç sevgilisi de mutludur tabii.

Kamera sağa doğru, piyanodan yükselen dingin tınılar eşliğinde usulca ilerlerken, ev sahibi ve konuğu birkaç saniye karşılıklı saygı ve nezaket çerçevesinde dans ederler.

Serrano da mutludur çünkü artık o da Kilise’ye daha büyük bağışlar yapacak ve daha çok vergi ödeyecektir! (Şaka tabii, o da bu anlaşmayla yırttığını düşünmektedir hatta emindir!)

Baron von Schulenberg mutludur çünkü insan öldürmek için fırsat çıkmıştır. Aynı zamanda da Corbett’le kapışmak için bir fırsat kolladığı gözümüzden kaçmaz.

Arkada, bahçe terasında, karanlıkta ise yeni evli, karı koca vardır. Bu, işlerin onlar açısından iyiye gitmediğine işarettir, herkes içeride eğlenirken, onlar karanlık bir köşede kendilerini izole etmiş gibidirler.

“Für Elise”nin dinginliği tüm sahneyi adeta sarıp, sarmalar. “Für Elise”yi her dinlediğimde bana, kötü bir şeyler olmadan hemen önce gelen o huzurlu dinginliği anımsatır. Burada da durum değişmez.

EnnioMorricone kusursuz bir seçim yapmıştır. Kamera müzikle adeta vals yapmaktadır. Carlo Carlini’nin görüntüleri, Beethoven’ın ölümsüz notalarıyla iç içe geçmiş, hikayeyi adeta iğne oyası gibi işlemektedir. Evet, 20 saniye içinde bunlar olur. Topu topu 20 saniye içinde. Ve şahsi kanaatimce, sinema denilen şey tam da budur!

Böylesi büyük eserler tek yazıyla geçiştirilemez, “The Big Gundown”a (La Resa Dei Conti, 1966) devam edeceğiz…

Yazan : Ertan Tunç

THE BIG GUNDOWN INTRO :

Spaghettilere Emek Verenler : Alessandro Alessandroni

noreply@blogger.com (YOJIMBOOO) — Sun, 24 Apr 2016 05:00:00 +0000

Spaghetti Westernlerin dayandığı hikayelerin tümü Vahşi Batıyı model almakla beraber, hikayelerin veriliş biçimindeki tüm detaylar Akdenizlidir. Karakterlerden olay örgüsüne bu görsel sunumu destekleyen diğer yan öğelerdede bu akdenizli sıcaklığı sürmektedir. Dolayısıyla bu filmlerin Avrupa ve Yakın Doğu'da yaratmakta olduğu etkiler Kuzey Amerika'da yaratmış olduğuna oranla daha coşkuludur.

Coşkudan bahsedildiğinde aklımıza ilk gelen kısım müzik olmakta, kaldı ki bu konuda Spaghettilere Emek Verenler serimizin başlangıç noktasını da büyük bestecilere ayırmıştık. Morricone ve Bacalov gibi usta isimlerin beraberinde, Yeşilçam'a olan bağlılığımında bir neticesi olarak Emek Veren Karakterler ile devam bu seride çorbada tuzu bulunan her insanı mümkün olduğunca ele alarak tanıtabilmenin önemli olduğunu düşünüyorum.

Böylelikle serinin bir önceki yazısında Lardani ile başlamış olduğum az bilinen emek verenler serisinde bu sefer Alassandroni'ye yer veriyorum. Spaghetti Westernlere aşina veya orta seviyede bu filmlerle ilgilenen her izleyici için bu ismin yarattığı çağrışım muhtemelen bir bestecidir şeklinde olacaktır. Bu konuda doğru bir tahminde bulunulmakla beraber sanatçıyı (veya kendi tabiriyle icracıyı) zamandaşı diğer müzisyenlerden ayıran çok önemli bir özelliği bulunuyor.

Sergio Leone'nin Dolar Üçlemesi (A Fistful of Dollars ve For A Few Dollars More )ve Bir Zamanlar Batı'nın müziklerinde duyulmakta olan ıslık sesinin sahibi Alessandro Alessandroni.

Sadece ıslığı ile değil bahsedilen müziklerin gitar müziklerine de temel riffleri ile katkıda bulunan sanatçı, 1925 yılında İtalya'nın Lazio bölgesinde Soriano nel Cimino'da dünyaya geldi. Kendi sözleriyle 'Çocukluğumuzda çok az iş yaptık ama çok müzik yaptık' şeklinde müzikle tanışmasını belirten sanatçı öncelikle mandolin, ardından gitar ve takip eden yıllarda çeşitli enstrümanlarla müzikal sevgisini tatmin etmeye devam etmektedir. Çocukluk arkadaşı Ennio Morricone ile Leone'nin ilk spaghetti filminin müziklerine katkıda bulunması için aldığı davetle Spaghetti Westernlerin yazılı olmayan ama coşkuya hitap eden raconlarından biri olan insan sesleri ekolü de başlamış olur.

Spaghetti Westernlere besteci kimliği ile (daha çok yardımcı besteci olarak) katkıları bulunan Alessandro Alessandroni'nin ana besteci olarak müziklerini yapmış olduğu Spaghetti Western adedi bir elin parmakları kadar olmasına karşılık, ıslığıyla hayat vermiş olduğu tüm filmlerin klasikleşmiş olmasında oynadığı rol o kadar büyük.

Benim için sanatçıyı emek verenler dizisine eklemem için oluşan en önemli sebep ise aşağıda sarfetmiş olduğu cümledir :

"Ben bir yıldız değil sadece icracıyım, bence yıldızlar Morricone gibi bestecilerdir."

Alessandroni'nin kişisel web sitesi için buraya tıklayınız.

Yazan : Gökay Gelgec - Yojimbooo

Not : Videoda kullanılan elektro gitar, Leone filmlerinin müziklerinde kullanılan gitardır.

Alessandro Alessandroni Canlı Performans :

Modern Alt Kültür'de Spaghetti Western

noreply@blogger.com (YOJIMBOOO) — Sun, 17 Apr 2016 07:00:00 +0000

Post-Modern şehirli alt kültür'ün son dönemlerde klasikleşmiş filmler ve müziklerin yeniden keşfi ve sanki dünyada şu ana kadar hiç varolmamışcasına bir keşif yarışına girdiği bu günlerde Spaghetti Western kültlerinin modern grafik tasarımlarıyla buluşması kaçınılmaz bir dönüşüm olarak göz zevkimizi şenlendiriyor.

Filmlerin orjinal afişleri ve filmlerle beraber bir dönem Avrupa'da oluşan yepyeni moda akımının bugün grafik sanatlara da ilham vermesi Spaghetti Western seven bizleri mutlu eden gelişmeler. Sosyal medya, interaktif ve siber katılımcılık, paylaşmanın dayanılmaz doyumu veya doyumsuzluğu içerisinde yeni nesil çalışmaları sadece görsel tabanlı sosyal içeriğe dayandıran Pinterest içerisinde toplu halde bulma şansını edindim.

İliya Peyson'a ait pinterest alanının içinde sadece Spaghetti olarak ayrı bir pano bulunuyor. Pano'nun amacı geçtiğimiz haftalarda Spaghettilere Emek Verenler serisinde incelediğim Iginio Lardani gibi, türün animasyon ve görsel grafik tasarımları üzerine yoğunlaşmak olmuş. Spaghetti Westernler üzerine popüler alt kültüre hizmet etmesi koşuluyla tüm eski ve yeni grafik çalışmalar ve kısa sunum videoları bir araya getirilmiş.

Neticede bizlerede bu güzel derlemeyi izlemek ve kullanıcıyı favorilerimize eklemek kalmış. Şahsi fikrimce bu yazıda kullanmış olduğum Çizme ve Makarnaya dolanmış altı patların beraberinde Dolar Üçlemesi üzerine yapılmış minimalist tasarımlar son derece ilgi çekici.

Clint Eastwood'u zombie olarak görmek isterseniz link ve fazlası için aşağıdaki satırı takip etmeniz yeterli

İliya Peyson Pinterest Spaghetti Sayfası için buraya tıklayınız.

Yazan : Gökay Gelgeç - Yojimbooo

KILLER KID : Kibar Haydut - 1967

noreply@blogger.com (YOJIMBOOO) — Sun, 10 Apr 2016 06:00:00 +0000

Sergio Leone bir röportajında, “westernleri çekerken, biraz da solculuk oynuyorduk” minvalinde bir laf etmişti. Gerçekten de sadece Leone’ninkiler değil, diğer tüm İtalyan usülü westernlerin ya da daha çok bilinen ismiyle spagetti westernlerin hatırı sayılır bir kısmı politik alt-metinlerine sahiptir. Kabul etmek gerekir ki, furyaya dahil olan çoğu westernde bu politik alt-metinler, hikayenin içindeki işlevini yerine getirememesi, biçimsel tercihin içerikle örtüşmemesi gibi başlıca nedenlerden ötürü akim kalmaktadır.

Politik nitelikli spagetti westernlerin çoğu, inandırıcılıktan bir hayli uzak, masalsı hikayelere sahiptir ve bu nedenle de seyirciden teveccüh görmemişlerdir. Bunu farkeden filmciler (yapımcı, yönetmen ve senaristler), hikayelerini Meksiya’ya taşıyarak, sosyal içerikli görüşlerini yansıtabilecekleri doğal bir fon oluşturup, biçimsel tutarlılık geliştirmek istemişseler de, Corbucci ve Leone gibi bir-iki örnek hariç hemen hemen tüm yönetmenler genelde kullandıkları “faşist yönetim-direniş örgütü-halk devrimi” kurgusunda fena halde çuvallamıştır.

Leopoldo Savona’nın “Killer Kid”i (Sahte Haydut, 1967) de buna bir örnek teşkil ediyor. Aksiyon dolu bir western olarak iyi ama politik bir film olarak değerlendirildiğinde durum çok da parlak değil.

“Killer Kid” (Sahte Haydut) başrolünde Anthony Steffen’in oynadığı bir spagetti western. Aslında demin de belirttiğim gibi, sürprizlerle dolu hikayesi bir aventür olarak fena değil, kurgu çok başarılı, müzikler ve çekimler gayet güzel, Steffen’in güçlü ekran kişiliğine ilaveten rolüne cuk oturan Fernando Sancho ve Giovanni Cianfriglia gibi güçlü kozları da var ama iş politika yapmaya gelince çok başarılı olduğunu öne süremeyiz.

Açılış gaddar bir Meksikalı kumandanın, Ramirez’in, bir grup köylüyü kurşuna dizdirmesiyle başlıyor. Devrimci hareketin bölge sorumlusu olan “El Santo/The Saint” (Aziz) adında bir liderin yerini öğrenmeye çalışan komutan konuşmaktan kaçınan Meksikalıları acımasızca katledince, onun “kötü”, köylülerin “masum”, “iyi” ve “doğru yolda” olduklarını anlıyoruz.

Anthony Steffen’in canlandırdığı karakteri ilk kez gördüğümüzde, kendisinin bir Amerikan askeri hapishanesinde hücre mahkumu olduğunu öğreniyoruz. Kendisine akşam yemeği için getirilen ekmeğin içinden kağıda yazılmış bir mesaj çıkıyor, biz mesajı göremiyoruz. Daha sonra aynı askeri üsdeki komuta odasına geçiyoruz. Bir komutan sınırda silah kaçakçılarına karşı alınacak önlemlerle ilgili astlarına direktifler veriyor.

Haydut “Killer Kid”in Knox Kalesi’ne nakledileceğini ve çetesinin onu kurtarmaya çalışabileceğini bu sahnede öğreniyoruz. Mahkumun nakli komutandan gelen emirle iki haftalığına erteleniyor çünkü “Washington”, üzerinde Amerikan Ordusu amblemi olan çok sayıda silahın çalındığını/kaçırıldığını ve bu silahların Meksikalı gerillalara gönderileceğine dair istihbarat aldıklarını komutana bildirmiş. Önceliği, sınırdaki olası mühimmat geçişini önlemeye veriyorlar çünkü eğer Meksika Hükümeti bunu haber alırsa bu durumun nahoş diplomatik sıkıntılara sebep olacağını öngörüyorlar (mevcut hükümeti/yönetimi devirmek için devrimci gerillalara örtülü destek verilmiş gibi olacak çünkü).

Takip eden sahnede, “içeriden” birinin Anthony Steffen’in canlandırdığı mahkumun kaçışına çaktırmadan yardım ettiğine şahit oluyoruz. Yardım eden kişiyi göremiyoruz. Hücresinin kilidi açık bırakılmış, artık nasıl oluyorsa oraya bir yere de kendisi için bir at ve yeterli miktarda silah bırakılmış (tabanca, tüfek vb.). Steffen, bir-iki nöbetçiyi bayıltıyor ve kendisi için hazırlanan ata binip, firar ediyor.

Sonraki sahnede yine komutanın odasındayız. Komutan; batının en tehlikeli silahşörü “Killer Kid”i ellerinden kaçırdıklarını, onun canlı olarak yakalanması gerektiğini çünkü terfisinin buna bağlı olduğunu söylüyor. Anthony Steffen “Killer Kid”miş. Komutan Çavuş Mulligan’a emir veriyor, “git onu bana canlı getir”. Komutan ayrıca ivedilikle Meksika Hükümeti’ne “Killer Kid” kaçtı, canlı getirilmesi karşılığında konan ödül de “5000 Dolar” diye haber verilmesini emrediyor. Yakında hem Amerikan Ordusu’nun hem de Meksika Ordusu’nun “Killer Kid”in peşine düşeceğini öğreniyoruz.

Sonra Amerikalı silah kaçakçılarını tanıyoruz. İki ayrı grup var. Hem üzerinde Amerikan Ordusu’nun amblemini taşıyan silahları ordu deposundan çalanları hem de bu silahları büyük paralar (ödeme altınla yapılacak) karşılığında Meksikalı devrimcilere satacak olanları görüyoruz. Silahları Meksikalı devrimcilere satmaya gidiyorlar, silahları alan komutan Vilar (Fernando Sancho) bu alış-veriş için gönderilen kaçakçıları öldürtüyor, sonra -aniden- kaçakçıların geri kalan ekibi baskın veriyor ve Vilar’ın adamlarını temizleyip, paralarını alıyorlar. Vilar, gerillaların bölge lideri “El Santo”nun adamıymış ama “El Santo”nun olan bitenden haberi yokmuş. Vilar’ı serbest bırakıyorlar, ne de olsa ekmek teknesi.

Sonra film, ilk 6 sahnesinde tanıttığı bütün bu grupları (“Killer Kid”, Meksika Hükümeti ve gaddar komutan Ramirez, Amerikan Ordusu, Meksikalı masum köylüler ve devrimci gerillalar, silah kaçakçısı Burnes ve adamları vb.) kâh biraraya getirip, kâh karşı karşıya getirterek süresi boyunca ilgiyi canlı tutmayı başarıyor.

Yönetmen Leopoldo Savona’nın Sergio Garrone’yle beraber yazdığı senaryo, aksiyonu filme ustaca yayıyor. Sürekli yaşanan çatışmalar, kavgalar, güç dengelerinin mütemadiyen değişimi hem dramatik çatıyı ayakta tutmaya hem de aksiyon ihtiyacını karşılamaya yetiyor.

Öte yandan, filmi politik açıdan çaptan düşüren birinci etken, karakterlerin tek boyutlu oluşu. Derinlikten yoksun sığ karakterler olarak resmedilen politik figürler filmin düz bir şablonda ilerlemesine vesile oluyor. Mesela açılıştaki sahnede köylüler, gözleri önünde hunharca yapılan katliam karşısında bir bile gram duygusallık göstermiyorlar, hiçbir tepkileri yok sadece sükunetle seyrediyorlar, ki katledilenler sonuçta onların arkadaşları, komşuları, oğulları. Tamam bu köylüler metanetli, cesaretli falan ama bu kadar da olmaz ki.

Pablo, Dolores ve Mercedes de aynı şekilde dümdüz karakterler, hiçbir zenginlikleri yok. Dramatik çatışmanın iki ayrı ucundaki Ramirez ve “El Santo” (Aziz) de ha keza öyle. Eylemlerin sebep ve sonuçları, karakterlerin olumlu-olumsuz yönleri ve “davalar”ın insan üzerindeki etkileri peliküle sağlıklı bir şekilde aktarılmamış. Bu da filmin politik söyleminin basmakalıp gözükmesine yol açıyor.

Mesela “Aziz”, sırf iyi bir silahşör olduğu için büyük bir halt yiyen Viral’i hemencik affediyor, olacak iş mi bu? Bu nasıl devrimcilik? Filme zarar veren bir diğer hikaye ise, Ramirez’in bir türlü yerini tespit edemediği devrimci gerillaların bölge lideri “Aziz”in saklandığı yerin Pablo’nun köyü oluşu. Bu Meksika köyüne gelirken herhangi bir güvenlik önlemi görmediğimiz gibi, köyün içinde de güvenlik adeta sıfır.

Mesela köye geldiği gibi “Killer Kid” bir anda “Aziz”i koruma görevini üstleniyor, hatta dağlara doğru gittiklerinde neredeyse onu bir lider statüsünde görüyoruz. O zaman Ramirez niye bu koca köye bir tane casus göndermeyi akıl edemedi diye sorası geliyor insanın. Bu gibi detaylar hikayenin inandırıcılığını büyük ölçüde zedeliyor.

Filmde benim sinemasal açıdan “zengin” olarak nitelendirebileceğim 3 kişi var;

Ordu Komutanı görevindeki Binbaşı, gerillaların teğmeni Vilar ile silah ve mühimmatı Vilar’a getiren kaçakçıların yardımcı kumandanı Sam (ihanet ettiğini öğrenince Vilar’a baskın yapıp, adamlarını öldürtüp, Vilar’ı bağışlayan adam).

Bu karakterlerin tavır, tutum ve davranışları, replikleriyle beraber kompleks ve ilgi çekici bir hâl alıyor. Filmde en zor rol Fernando Sancho’ya düşmüş, o da nadiren kendisine uygun görülen başrolde fena oynamamış hani, buna çok şaşırdığımı itiraf etmeliyim. Sancho’nun canlandırdığı Vilar, devrimin sadece silahla yapılacağını düşünen ahmaklardan. Darbe yapıp bölge yönetimini ele geçiriyor ki, 2000 tüfeği alıp bir an evvel ayaklanmanın fitilini ateşleyebilsin. Dolores’le ilişkisi de hayli dikkat çekici. Bu filmde canlandırdığı karakterin iniş-çıkışlarını başarıyla yansıtan Sancho’nun açıkça Steffen’den rol çaldığını söyleyebiliriz.

Alegre Geçidi’ndeki finale gelince. Burada benim tek tutarsız bulduğum şey, liderliğin (Capo) hemencecik “Killer Kid”e geçişi, onun dışında filmi güzel bir şekilde bitiriyorlar, özellikle dinamitle patlatma sahneleri iyi çekilmiş ve finaldeki acımasızca verilen “kurşuna dizin” talimatı hikayenin içinde dairesel bir döngü yarattığı için şık durmuş.

Son tahlilde; Leopoldo Savona’nın “Killer Kid”i (Sahte Haydut, 1967) Berto Pisano’nun müzikleriyle ve Sandro Mancori’nin görüntü çalışmasıyla öne çıkan bir Anthony Steffen westerni. En büyük artısı da Fernando Sancho. Sancho ve Steffen ikilisinin biraraya geldiği bir önceki spagetti western olan “7 dollari sul rosso”ya (7 Kanlı Dolar, 1966) kıyasla çok daha iyi bir film. Türün meraklılarına tavsiye ederim.

Yazan : Ertan Tunç

KILLER KID Italian Trailer :

Sergio Leone : Morton ve Sermaye'nin İstilası

noreply@blogger.com (YOJIMBOOO) — Sun, 03 Apr 2016 15:08:00 +0000

Leone'nin Bir Zamanlar Batı'yı filme almasının üzerinden yarım asra yaklaşan bir zaman dilimi geçti.

Bir Zamanlar Batı, romantik ve özgür batının bitişinin üzerine meydan okurcasına tasarlanmış bir modern operaydı. 1968'in dünyasından bugüne bugünün gözünden bakıldığında romantik ve mazide kalmış olarak tanımlanabilecek koca bir tarih geçti.

Filmin sinemalarda yayınlanan ilk versiyonu, çeşitli montaj faciaları ve yapımcı isteklerine bağlı olarak İngiltere ve Amerika gösterimlerinde yaşanan hayal kırıklığına karşı Fransa'da inanılmaz bir popülariteye ulaştı. Toplamda 15 dakikayı geçmeyen diyaloğa karşı 3 saatlik süresiyle efsaneleşen film edebiyatını görüntüyle kurmayı başarmıştı.

Fransa'da o yıl patlayan 68 olaylarının beraberinde genç kuşağın mihenk taşı haline getirdiği bu filmin Avrupalı çeşitli sinema eleştirmenlerine göre politik bir alt metni olduğu veya politik bir element içerdiği belirtilmektedir. Yaygın Amerikan görüşüne göre ise filmin politik bir temeli bulunmamaktadır.

Açıkçası filmin politik kimliğinin olamayacağı o dönemin İtalyasında yönetmen olup şarap tatmayan veya spaghetti yememiş bir yönetmen olabileceğine inanmakla eş değerdir. Bir Zamanlar Batı'nın alt metnini oluşturan eş zamanlı hikaye tarihin kendisidir. Demiryolunun Amerikan tarihine geri dönülmez girişi Sergio Leone'nin Bernardo Bertolucciyle beraber filmin üzerinde belkide yıllarca en az incelenen karakter olan Morton üzerinden verilmiştir.

Filmin tamamı bir ölüm operası üzerine şekillenmiş ve ana karakterlerin tamamı birer ölüyü canlandırırken, Morton (Gabriele Ferzetti) bugünün bakış açısında tarihin yazılı bir parçasıdır. Nitekim tarihide savaşlarda olduğu gibi kazananlar yazar.

Avrupa'dan yeni dünya'ya elinde olanca büyük bir birikimle göç eden ve yeni dünya'da açgözlülük ve daha çok kazanmak adına tüm etik değerleri hiçe sayan karakterin gözünden sermayenin eski düzeni istilası anlatılmaktadır.

İzleyici Vahşi Kapitalizm'e evrimin prototipini izlemektedir, gözü kara ve etik sahibi olmayan herkesi sermayeyle kendisine bağlayan ve sonunda yine kendisine bağladıkları tarafından ihtişamla beklediği büyük hayali okyanus yerine bir su birikintisi önünde son nefesini veren insanın hikayesidir anlatılan.

Başka bir deyişle;

"Aydınlanmayı getiren Çöküşüde getirendir."

Gerçekte Amerika'nın demiryolu ağını ören iki büyük şirket (Union Pacific ve Central Pacific) okyanusun her iki kıyısını demir raylarla ördükten sonra başkan Grant'in kararıyla 1869 yılında iki büyük hattı Utah'ta birleştirir. Böylelikle sanayi devrimi, iç turizm, ticaretin ve gelişimin zirveye ulaşacağı dönem başlar. Başlayan dönem aynı zamanda tekelleşme, 2 milyona varan demiryolu ve bağlantılı sektörde yer alan iş gücünün, ağır bedellerle sisteme boyun eğdirilen tüm sıradan insanların hikayesidir.

Eskiyi yokeden sistem rolünü otomobile devredene kadar yarım asırdan fazla bir dönemin tek hakimi olmuştur. Günümüzde ise otomobil ve petrol ilişkisi düşünüldüğünde dünyadaki kaynak sıkıntısı ve global tıkanıklıklar bu devrinde son demlerini yaşamakta olduğunu göstermekte. Petrolle kurulan dünyanın normal bir hayatı seçen her bireyin yaşamına ne denli etki ettiğini dünyanın neresinde yaşıyorsak olalım hissedebiliyoruz.

Bir Zamanlar Batı'nın müziklerinin diğer Leone filmlerinde olduğu gibi filmden önce bestelendiği, ancak farklı olarak filmin çekimleri boyunca sette çalmakta olduğu çeşitli kaynaklarda belirtilmektedir. Bununla beraber filmin müzikleri üzerine yaygın bilgi 4 adet farklı temanın 4 ana karakter üzerine bestelenmiş olduğudur. Jill, Chayenne, Harmonika ve Frank dörtlüsü üzerine kurulmuş bu yapıya aslında beşinci ve filmin alt metninin temsil açısından en önemli öğesi olan Morton dahil edilmez.

Açıkçası Morton teması filmin müziklerinin erken zaman basımlarında da yer almamaktadır. Morricone'nin deniz dalgalarının huzuru ve müebbet acı duygusu arasında gidip gelen teması filmin ana yapısını oluşturan diğer temalardan bağımsız kendi başına bir hikayeyi anlatacak kadar güçlü.

Ömrünü okyanusu görmek adına herkesin ömrünü hiçe sayabilecek kadar zalimleşen bir davaya adamış insanın kimliğinden öğrendiklerimizle bugünün güç ve sermaye sahiplerinin aç gözlülüğünün dizginlenebileceği bir dünyayı arzuluyoruz.

Dünyada Demiryollarının Gelişimi üzerine kısa bilgilendirme yazısı için buraya tıklayınız.
Nükhet Işıklıoğlu'nun 'Dünyayı Değiştiren Demiryolu' yazısı için buraya tıklayınız.

Yazan : Gökay Gelgec - Yojimbooo

Ennio Morricone - Morton :

Spaghettilere Emek Verenler : Iginio Lardani

noreply@blogger.com (YOJIMBOOO) — Sun, 27 Mar 2016 06:00:00 +0000

Jenerikler sinema filmlerinin fragmanları kadar önemli bir role sahiptir, zira izleyici için ön ipuçlarını verebilecek ve filmin ilişkilendirileceği hikayeye hazırlanmanın temel koşulu başarılı bir jenerik veya eş değer seviyede ki açılış sahnesiyle tüm algıları istenilen noktaya çekebilmektir.

Yeşilçam'ın box-office western filmi Çeko'da yönetmen Çetin İnanç bu sistemi daha farklı bir şekilde ele alarak filmin jeneriğini sona eklemiş ve afiş tasarımında olduğu gibi filmin başlangıcında da oyuncu isimlerini bir şekilde seyirciden gizleyerek filmin etrafında bir ilgi alanı oluşturmaya gayret etmiştir.

Sinema tarihi olarak ele alındığında ise tüm zamanların jeneriğe en çok önem verilen film serisinin James Bond filmleri olduğu açıktır. Bununla beraber Spaghetti Western filmleri Sergio Leone'nin Dolar Üçlemesiyle oluşan kendi kanunları içerisinde film jeneriğini bir animasyon ve müzik cümbüşü mantığı içerisinde ele almıştır. Bu yaklaşıma göre ya filmin açılışında oldukça ihtişamlı bir avantür sahnesi veya fimin enerjisiyle örtüşen bir müzik teması etrafında şekillenen kinetik resimler bütünü varsayılan açılış kanunu haline gelmiştir.

Özellikle animasyon tercihiyle hazırlanan Spaghetti Western filmleri açılışları zamanla kendine has figürlerini oluşturarak bu tip jeneriklerin olmazsa olmazı üç adet tema ile şekillendirilmiştir. At - Kovboy ve Kırmızı rengin hakim olduğu bu üçlemeye filmin müzik temasının belli noktalarına serpiştirilen yine İtalyan ses teknisyenlerinin seçimine özgü silah sesleri eşlik eder. Leone filmlerinde ağlayarak birbirini kovalayan ve temelde üç farklı tondan oluşan silah sesleri diğer pek çok Spaghetti Western filminde de kullanılmaktadır.

Silah seslerinin en belirgin örneği için For A Few Dollars More'de Lee Van Cleef'in El Indio aranıyor afişi önünde ki göz ve silah sesi sekansını izlemek yeterlidir.

Leone'nin dönemi için devrim niteliğinde düşünülebilecek bu açılış sistemi düşüncesini hayata geçiren kişi ise İtalyan sanatçı Iginio Lardani'dir. 1924 doğumlu sanatçının sinema sektörüyle ilk ortak çalışmaları önemli Holywood filmlerinin İtalyanca afişlerinin hazırlanmasıyla başlamıştır.

Sergio Leone Dolar Üçlemesinin tüm filmlerinin afiş ve jenerik çalışmalarına imzasını atan sanatçı, kendine özgü stiliyle diğer Spaghetti Western filmlerinin de jeneriklerine hayat vermiştir. Böylelikle sadece animasyon ve çizim olarak değil bugün kullanılmakta olan font tiplerinde de Lardani etkisinin altı çizilmelidir.

Lardani'nin jenerik ve afiş tasarımında yer aldığı filmler :
A Fistful of Dollars
For a Few Dollars More
The Good, The Bad and The Ugly
Run, Man Run
Face to Face
Day of Anger

Leone ve Lardani'nin ana hatlarını oluşturduğu jenerik anlayışının Spaghetti Western ve popüler kültür ilişkisi seyrinde en başarılı örneğini ise I Giorni Dell'ira (Day of Anger) nin açılışı oluşturmaktadır.

Dönemin pozitif alternatif kültürünü oluşturan Psychedelic Rock müziğine resim ve tasarım olarak göndermelerde bulunan bu açılış Lardani'ye ait tasarımlar serisinin Faccia a Faccia ile beraber en renkli zirvelerinden birisini oluşturmaktadır.

Not : A Fistful of Dollars, sanatçının Leone ile işbirliğinin ilk ürünü olmasına karşın filmin jeneriğinde ismi geçmez.

Iginio Lardani youtube kanalı için buraya tıklayınız.

Faccia a Faccia analizi için buraya tıklayınız.

Yazan : Gökay Gelgec - Yojimbooo

I Giorni Dell'ira Açılış :

KEOMA : Teknik Açıdan Bir Başyapıtın Anatomisi - 1976

noreply@blogger.com (YOJIMBOOO) — Tue, 22 Mar 2016 07:00:00 +0000

İtalyan usülü westernleri ya da en çok bilinen ismiyle “Spaghetti Westernler”i kabaca ikiye bölmek mümkün: Sergio Leone Westernleri ve Diğerleri.

İtalyan yönetmen Sergio Leone; bu Amerikan taklidi kovboy filmlerinden mürekkep alt-türü sinemasal açıdan öyle benzersiz bir noktaya taşımayı başarmıştır ki, bu gruba mensup tüm üyeleri onun nev-i şahsına münhasır bir yerde duran filmleriyle kıyaslamak ve bu bakış açısıyla bir türlü değerleme yapmak adeta bir gelenek halini almıştır. Dürüst olmak gerekirse, yüzlerce filmden oluşan Avrupa westernlerinin sadece birkaç tanesi o muhteşem Sergio Leone westernleri ile aynı zirvede değerlendirilmeyi hak eder. Bu bir avuç kaliteli westernden biri de Enzo G. Castellari’nin yönettiği 1976 tarihli “Keoma”dır.

“Keoma”nın 97 dakikalık versiyonu kabaca 28 ayrı sekanstan/sahneden oluşmaktadır. Bu 28 ayrı sekansın çoğu aşağı yukarı dörder dakikalık bölümlerden oluşur. Açılış sahnesinde Keoma’yı savaştan dönerken görürüz. Yıkık dökük, terkedilmiş bir kasabada Keoma’yı karşılayan sürekli açılıp kapanan ve gıcırdayan bir kapı olur. Film burada başlayacak ve burada bitecektir. Savaştan dönen bir başka askeri, Ethan Edwards’ı (John Wayne) akıllara getiren bu açılış (hatta kapanış) sahnesi çok net bir şekilde John Ford’un “The Searchers”ına (Çöl Aslanı, 1956) bir saygı duruşudur. Zaten film boyunca başta westernin üç büyük ustası (John Ford, Sam Peckinpah ve Sergio Leone) başta olmak üzere sayısız atıflarda bulunur Castellari.

Örneğin; Keoma’nın üç kardeşi vardır, büyükten küçüğe sırasıyla Butch, Sammy ve Lenny. Burada ‘Butch’ hem “Butch Cassidy and the Sundance Kid”e (Sonsuz Ölüm, 1969) hem de dolaylı olarak Butch’un çetesi “Wild Bunch” üzerinden aynı isme sahip olağanüstü bir film yapan Sam Peckinpah’a bir göndermedir. ‘Sammy’ ismi zaten çok net bir şekilde Sam Peckinpah’a bir saygı duruşudur. Peckinpah’ın lakabının Wild Sam (Vahşi Sam) olduğunu da bu arada not düşelim. ‘Lenny’nin adı da bilmem söylemeye gerek var mı, Leone’ye bir saygı duruşudur. Anormal sayıda insanın öldürüldüğü “Keoma”da tıpkı erken dönem John Ford filmlerinde olduğu gibi hemen hemen hiç kan göremeyiz. Vahşice ölümlerde ya da yakın mesafeden tüfekle infazlarda bile kan gözükmez. Bu da ilginç bir detaydır.

Enzo G. Castellari, ustalara atıfta bunlarla da yetinmez, sık sık yakın çekime aldığı yüzlerle Leone’nin üslubunu, şiddet (kavga ya da ölüm) sahnelerinde ise Peckinpah’ın ağır çekim üslubunu benimser. Filmin 97 dakikalık versiyonunda 9 ayrı sahnede 15-16 defa ağır çekim tekniği kullanır Castellari. Bunlardan ilki, ikinci sahnedeki (kontrol noktası sahnesi) toplu kıyım ile Keoma’nın ilk cinayetidir. Takip eden sahnede Keoma, bardaki kanunsuzları da ağır çekimde öldürür. Kardeşleriyle kasaba meydanında dövüştüğü bölümde (16. sahne) bir kez daha ağır çekim kullanıldığına şahit oluruz. Keoma’nın kasabaya ilaç getiren doktor ve George’u kurtardığı sahnede (Sahne 21) vurduğu adamlar yine ağır çekimde ölürler. 25. ve en uzun süren sekansta birden fazla kere ağır çekim tekniği kullanılır, hepsi de ölümler için. Sadece Keoma ya da Caldwell’in adamları değil ya da bizzat Caldwell’in (William Shannon’u öldürdüğü kısım) değil, Keoma’nın 3 kardeşi de ağır çekimde adam öldürür. 23. sahnede, kasabanın giriş ve çıkışının kontrol edildiği noktada Shannon’un 3 oğlu (Butch, Sammy ve Lenny) Caldwell’in adamlarını yine böyle öldürür ve en sevdiğim düellolardan birinde (25. sahnede) yine 3 kardeş Caldwell ve en yakın korumalarını ağır çekimde öldürür. Final sekansında (Sahne 28) üç kardeş de babaları gibi ağır çekimde öl(dürül)ürler. Bu stil çok net bir şekilde Sam Peckinpah’a bir saygı duruşudur. Castellari, “Keoma”yla çok sevdiği popüler kovboy filmlerinin bir tür diptoplamını alır.

“Keoma”, spagetti westernlerin birçok klişesini içinde barındırır, kabul ediyorum ama aynı zamanda zengin bir alt-metne sahip olduğu da açıktır. “Keoma”, ilk bakışta derebeyliğe soyunan kanunsuzlara karşı gösterilen bir direnişin hikayesidir. Irkçılık üzerine, ayrımcılık üzerine, zavallı halkın sömürülmesi üzerine söyleyeceği sözleri vardır. “Keoma”, baba-oğul ilişkisi ve çatışması üzerinden ve kutsal kitaplara kadar yansıyan kadim bir düşmanlığın, kardeş kavgasının yeniden hortlayışı üzerinden de okunabilir. Savaş sonrası dönemin kendini dayattığı yeni koşullar (siyahlara özgürlük, otorite boşluğu ve salgın hastalıklar vb.) üzerinden de değerlendirilebilir. Ama bunlar “Keoma”yı unutulmaz bir western yapmaya yeten özellikler değildir, onu benzerlerinden ayıran şey, anlatısındaki teknik detayların zenginliğidir.

“Keoma”da kamera genelde hareket halindedir, kamera sabitken (Geçit sahneleri gibi) ya da bazen hareket halindeyken (verandadaki baba-oğul sohbeti vb. sahnelerde) sürekli zoom değiştirir. Bu dinamik tarz daha çok Robert Altman’ın “The Long Goodbye”ını (1973) anımsatır. Kameranın sabit olduğu sahnelerde, yakın plan ve uzak planlar arasında odaklanma mütemadiyen değişir (yaşlı kadının uzaktan gözüktüğü sahneler gibi). Kameranın sabit olduğu çoğu sahnede, belirgin figürler (insan, at, atarabası vb.) sürekli yer değiştirir ve filme inanılmaz bir dinamizm katar.

Yönetmen Enzo Castellari ve filmin kurgucusu Gianfranco Amicucci kurgu masasında harikalar yaratırlar. Bazı sahnelerde (küçüklüğünü geçirdiği çiftliğe gittiği sahne, George’un anlatımından sonra madene gittiği sahne vb.) Keoma’nın bir yerden bir yere dörtnala gidişi, vardığı yerdeki görüntüleri üzerinden kısa kesmelerle birleştirilir. Öte yandan filmin ses miksajı ve ses bantlarının kurgusu da ilgi çekicidir. Ses kurgusu ustaca bant bindirmeleriyle filmi zenginleştirir. Örneğin filmin 7. sahnesinde (çiftlik evindeki sahne); baba ve oğulun daha sonra gerçekleştirdikleri bir sohbet, zamansal açıdan daha önce yaptıkları atış talimi sahnesinin üzerine ustaca bindirilir. George’un öldüğü sahnede, kopan bir banjo telinin çıkardığı nota ile daha önce Keoma ile aralarında geçen bir konuşmaya ses üzerinden atıfta bulunulması gibi küçük hoşluklar da vardır. Benzer bütçelerle benzer amaçlar uğruna çekilen onca Avrupa westernine kıyasla teknik açıdan gerçekten büyük emek harcanmış bir filmdir “Keoma”. Ama Castellari bununla da yetinmez ve filmini bugün eşi benzeri olmayan bir western statüsüne kavuşturacak olan 3 baba hamle daha yapar.

Hadi şimdi filmin o yönlerine ışık tutalım :

Şahsi kanaatimce “Keoma” (1976) asıl başarısını anlatısındaki 3 önemli devrimci hamleye (De Angelis balad’ları, Bergman “Persona”sı ve “Macbeth” cadısı diyelim) borçludur ve bu olağanüstü yaratıcı hamleler sayesinde Leone’nin inşa ettiği görkemli yapıya birkaç ilave tuğla koymayı başarır hatta yer yer onun bazı westernlerini aşar. Bu üç önemli hamleden ilki, filmin Guido ve Maurizio De Angelis kardeşler tarafından bestelenen müzikleridir.

Bilindiği gibi Sergio Leone westernlerinde Ennio Morricone’nin o harikulade müzikleri filmin en önemli öğelerinden birini teşkil etmektedir. Morricone’nin doğal sesleri (kuş, tilki vb. hayvan sesleri, patlayan toplardan çıkan gülle sesleri, kurşun sesleri vb.) içeren müzikleri belirli duygulanım yönlendirimlerine araç teşkil etmekle kalmaz, düpedüz hikayenin/anlatının bir öğesine de dönüşür (“Birkaç Dolar İçin”deki müzikli cep saati sesi vb.). Morricone’nin iki önemli başarısından biri filmin geçtiği ‘filmsel doğa’daki olası sesleri (savaş, çatışma, orman, nehir sesleri vb.) müziği içinde eritmeyi başarmaksa bir diğer başarısı da ‘diegetic’ ve ‘non-diegetic’ müziği ustalıkla içiçe geçirebilmiş olmasında yatmaktadır. Tabii bunda en büyük pay da bizzat Sergio Leone’dedir çünkü Leone filmini müzikleriyle beraber tasarlayan ve müzikleri düşünerek kurgulayan (“Batıda Kan Var”daki Cheyenne’in attan düştüğü anda bir saniyeliğine susan müzik vb. örneklerde olduğu gibi) nadir yönetmenlerdendir. Sergio Leone filmlerindeki Ennio Morricone müziklerine ve ikilinin başarılı işbirliklerinin tarihsel önemine dair ayrı bir yazı sözü vererek “Keoma” filminin müziklerinin hangi anlamda Ennio Morricone müziklerinin filmsel anlatıdaki işlevini yer yer aştığını ortaya koyalım.

Ennio Morricone’nin İtalyan avantür (kovboy filmleri, mafya filmleri, giallolar, polisiye filmler vb.) sinemasına en büyük katkılarından biri, bu filmlerde yeterince görselleştirilemeyen duygu ve düşüncelerin yarattığı boşlukları ustaca kapatmayı bilmesi ve zaman zaman filmin ritmini büyük ölçüde tek başına belirlemesidir. Guido De Angelis ve Maurizio De Angelis’in “Keoma” için yaptıkları müziklerin de farklı bir yöntem kullanarak aşağı yukarı aynı işlevi yerine getirebildiğini söylemek mümkün. “Keoma”da müzik sadece seyirciyi sahneye hazırlamak ya da farklı sahneleri birbirine bağlamak için kullanılmaz, balad’ları yardımıyla tıpkı müzikallerde olduğu gibi yer yer hikayeyi anlatma işlevi de üstlenir. İlk kez şahit olduğunuzda biraz yadırgatıcı olsa da zamanla o benzersiz cazibesiyle sizi de kendine çekmeyi başarır filmin müzikleri.

Gelin bu hususu biraz daha yakından inceleyelim. Açılış sahnesinde Keoma’nın kimliğini anlatan bir balad (sözlerinde insan draması içeren bir şarkı türüdür ve içerik olarak bizim türkülerimizi andırır) duyarız. George’un hamile kadının başına gelenleri Keoma’ya anlattığı sahnede (9. Sahne) de baladların hikaye etme işlevi vardır. Örneğin 11. sahnede çalan balad’ın sözleri, Keoma’nın kadına niçin o kadar değer verdiğini (çünkü ona annesini hatırlatıyormuş) anlatmakla kalmaz, onu kurtarmakla hayatının amacını gerçekleştirmiş olacağını da bize haber verir. Filmin en sevdiğim balad’larından biri de kasaba meydanında üvey kardeşleriyle dövüştükleri sahnede işitilir.

Babaları kavgaya bir son verince duyulan balad, “İşte bu benim babam bunlar da kardeşlerim” sözleriyle sahnedeki karakterleri tanıtmakla kalmaz, Keoma’nın içinde biriken ve dışavuramadığı öfkesi/kırgınlığı da dışavurur: “Şimdi anlat bana baba, neden benden bu kadar çok nefret ediyorlar?”

Film boyunca parçaların sözleri içinde sürekli Keoma’nın ruh durumunu ve hayallerini simgeleyen “Barış istiyorum”, “Sevgi istiyorum” gibi cümleler işitiriz. Keoma’nın kasaba meydanında Caldwell ve adamlarının karşısına dikildiği sahnede çalan müzik de benzer bir işleve sahiptir. “In Front of My Desperation” (Çaresizliğimin Karşısında) adlı bu parça hem içinde bulunulan durumu, hem de ana karakterin yani Keoma’nın duygularını izah etmeye çalışır. Ve hem sözlerinin ana temaları hem de gitar tınıları sayesinde Leonard Cohen’in ve Bob Dylan’ın erken dönem baladlarını hatırlatır.

PERSONA :

“Keoma”nın (1976) başarısını borçlu olduğunu düşündüğüm ikinci özelliği ise, kurgusal trükleridir. Castellari, film boyunca 8 defa geriye-dönüş (flashback) kullanır. Bunların tamamı hikayenin amacına hizmet eden anlatı örgüleri kurmak içindir. Bu geriye-dönüş sahneleri sayesinde, Keoma’nın aslında kim olduğunu, nereden geldiğini, nasıl bir çocukluk geçirdiğini, kardeşleriyle, babasıyla ve babasının çocukluğundaki yardımcısı George ile olan ilişkilerini öğreniriz. Buna ilaveten George’un iyi bir ok atıcısı olduğu gibi bilgiler de bu geriye-dönüşler sayesinde açığa çıkar.

Örneğin, Castellari üçüncü ve dördüncü sahneyi (George’u hatırladığı bir) geriye-dönüşle bağlar. Onuncu sahnede hem Keoma hem de üç kardeşin üçü de geçmişe dair aynı sahneyi hatırlar (katliamdan sağ kurtulan Keoma’nın babası tarafından ilk kez çiftliğe getirildiği sahneyi). Ama başarı bu 8 geriye-dönüşü hikayenin içine ustaca yerleştirilmiş olmasında yatmaz, başarı bunların bazılarını aktarma biçiminde gizlidir. Castellari; birinci (açılış) ve yedinci sahnelerdeki geriye-dönüşlerde (flashback) mükemmel bir işe imza atar, karakterleri bizzat (hatırlanan) geçmişin içinde gösterir. Yani, zamanı büker ve geçmişte yaşanmış olayı gösterirken, o olayı hatırlayanları olayın geçtiği mekanda resmeder. Hatta kendi çocukluğuyla gözgöze bile getirir. Bu yöntem hiçbir şüpheye mahal vermeyecek netlikte Ingmar Bergman’ın başyapıtlarından “Persona”ya (1966) yapılan bir göndermedir (örneğin benzer bir yöntemi kullanan ve Bergman’a atıfta bulunan Woody Allen başyapıtı “Annie Hall” 1977 tarihlidir). Bergman, “Persona”da anılara yolculuk yaparken aynı yöntemi kullanır. Allahtan, Castellari bir Bergman hayranı olduğunu beyan edip, bu filmde bu nedenle onun bu meşhur tekniğini kullandığını söylemiştir de muhtemel soru işaretleri sıfırlanmıştır.

İtalyan usülü westernler üzerine kitap çalışması yaptığım için abidik gubidik örnekleri dahil yüzlerce spagetti western filmi izledim, benim bildiğim kadarıyla bu yöntemin kullanıldığı ilk ve son yani tek film “Keoma”dır. Eğer filmi ilk kez izliyorsanız; özellikle açılış sahnesinde, daha ne olduğunu bile kavrayamadığınız için bu anlatı tarzı size büyük bir sinemasal şok yaşatır. Gerçekten harikuladedir.

MACBETH :

“Keoma”yı aynı türe mensup olduğu filmlerden ayıran diğer bir özelliği ise çok ilginç. Bu filmde paranormal bir karakter var. Belki bir tek Giulio Questi’nin spagetti western başyapıtı “Django Kill!”de (1967) benzer bir paranormal alt-metin yer aldığını öne sürebiliriz. O da belki. “Keoma”nın açılış sahnesinde Michigan Topçu Birliği tabelası asılı duran terk edilmiş bir kasabadayızdır. Keoma atıyla yavaşça yaklaşmaktadır. Toprağı eşeleyen yaşlı bir kadın görürüz, topraktan insanlara ait değerli eşyalar bulup bir arabaya dolduran bu yaşlı kadın Keoma’yı karşılar ve onunla diyaloğa girer. Saçları kırarmış, üstü başı pejmürde yaşlı bir kadındır bu. Keoma’yı tanıyordur, hatta onu katliamdan kurtaran kişi de odur. Ya da kurtaran babasıdır, işte orası da biraz karışıktır. Kadının hikaye içindeki işlevini ilerleyen sahnelerde netleştiririz. Bu yaşlı kadın 28 sahneden oluşan filmin 9 ayrı sahnesinde, bazılarında birden fazla defa olmak üzere gözükür. Bu sahnelerin dördündeki varlığı mantık çerçevesinde değerlendirildiğinde akıl alır gibi değildir (olmadık anlarda beliriverir ya da yokolur ya da bir yerden bir yere sanki ışınlanmış gibi çok hızlı ilerlemiştir vb.) ve sahneler ilerledikçe bu kadını Keoma dışında birinin görmediğini anlarız. Onu tek gören kişi Keoma’dır! İşte orada jeton düşer. Bu paranormal karakter başka birşeyi simgeliyordur. Peki ama neyi?

“Keoma”da yaşlı kadının kim olduğuna dair yaygın görüş, kadının gaipten haber veren bir cadı oluşu. Bu görüş, öyle tahmin ediyorum ki; yaşlı kadının görünüşünden çok Shakespeare’in “Macbeth”i ile kurulan bir ilişkilendirmeye dayanıyor. Macbeth’in başlarında (üçüncü sahnede) savaştan dönmekte olan ve savaşı kazanmış bir komutan olan Macbeth’i ve adamı Banquo’yu yolda 3 Cadı karşılar. Ve askerle kaderiyle ilgili diyaloğa girerler. “Macbeth” de “Keoma” gibi kader ve kaderi değiştirmeye çalışmakla ilgilidir.

Yaşlı kadının/cadının kim/ne olduğuna ve aslında neyi simgelediğine dair bir teori, cadının Keoma’nın vicdanının cisimleşmiş hali olduğuna dairdir. Buna dair güçlü argümanlar yok değil, mesela, ikinci sahnede hamile kadına acır ve bir ölüm riski alıp onu kurtarır. Yine aynı şekilde beşinci sahnede George’la konuşurken kadın ortaya çıkar. Tam da merhamet ettiği, acıdığı bir anda yani. Dokuzuncu sahnede Keoma kadını kurtarmak için madene doğru at sürerken tekrar yaşlı kadını görürüz. Fedakarlığı mı, merhameti mi simgeliyor acaba diye aklımızda geçiririz. 19. sahnede; Keoma kadınla beraber saklanmak için girdikleri bir ardiyede çıplak elle düşmanını boğarken yaşlı kadın yeniden ortaya çıkar. Ya da 25. sahnedeki balad’ta “içimde bir şey vahşi olmamı istiyor” der. Öte yandan bu iddiayı yani yaşlı kadının Keoma’nın vicdanını simgelediği önermesini sarsan sahneler de mevcut. Mesela 10. sahnede yaşlı kadın olanları düşünür, herşeyden haberdardır, Keoma’ya “hiçbir faydası yok, onu kurtaramazsın” der. Yani Keoma’nın hayırlı bir iş yapmasına engel olmaya çalışır. Final sahnesinde Keoma’nın gidişini ve küçük bebeğin oracıkta öylece kalmasını engelleyemez. Bir de eğer yaşlı kadın Keoma’nın vicdanıysa açılış sahnesindeki geriye-dönüşte Keoma’yı katliamdan kurtaran yine nasıl aynı kadın oluyor? Sanırım bu teori yere sağlam basmıyor.

Yaşlı kadının kaderi simgeliyor olabileceğini de düşünmek mümkün. Ama bu etliye sütlüye pek dokunmayan bir teori, o nedenle şimdilik geçiyorum (zaten öyle olsaydı, “bir kez kaderini değiştirdim” demezdi). Ve gelelim benim teorime. Yaşlı kadının/cadının neyi simgeliyor olabileceğine dair benim teorim, kadının ölümü simgeliyor olabileceği. Sonuçta, yaşlı kadının gözüktüğü 9 ayrı sahnenin tek ortak özelliği ölümün o sahnelerde adeta kol geziyor oluşu. Bu teori; hem katliamları (kızılderili kabilesinin uğradığı, geçitte tutsakların uğradığı vb.), hem diğer cinayetlerin gerçekleştiği sahneleri, hem de yöreye musallat olan salgın hastalığı açıklayabiliyor. Kapanış sahnesinde kardeşlerin ölümünü ve kadının ölümünü de açıklayabiliyor. Ayrıca bu cadı ölen insanların hatıralarını toplayan biri, bu da birçok inanışta ruh toplayan iblisleri andırmıyor değil. Yine de yaşlı cadının/kadının yer aldığı tüm sahnelerin ortak özelliği ölüm, burası kesin. Bu teoriyi sarsan tek yer, 28. sahnedeki (kapanış) doğumdan sonra yaşlı cadının/kadının yeni doğan çocuğu kucağına almış olması. Yani o sahneye kadar metafizik bir anlam biçtiğimiz kadının fiziksel bir varlığa bürünüyor oluşu.

İşte bu ilginç, çünkü bu küçücük, miniminnacık dokunuş, eşitlik ve özgürlük uğruna mücadele eden ve ömrü g

ölgeleri kovalamakla geçen Keoma’nın filmin çeşitli yerlerinde söylediği

“İnsanoğlunun yegane varoluş amacı kaderini gerçekleştirmektir”,
“Hepimizin doğmaya hakkı vardır”...
“Bu dünyaya gelişimin bir nedeni olması lazım, fakat, korkarım bunu öğrendiğimde çok geç olacak.”...
“Sanırım kendimi arıyorum“...
“Kim olduğumu öğrenmem lazım”...
“özgür insanlar asla ölmez!”...
“Dünya dönmeye devam ediyor, onun için hep başladığın yere geri dönüyorsun”

gibi sözlerle, bir balad’ta mevzubahis olan ‘Keoma’nın hamile kadını annesine benzetiyor oluşu’ ve yaşlı kadının/cadının tüm olacakları önceden eksiksiz (“hiçbir faydası yok, onu kurtaramazsın” vb.) biliyor oluşu gibi sayısız detayla birleşip öyküyü dehşet verici bir aşamaya sürükler ve adeta dairesel bir döngüye hapseder.

Dünya dönmeye devam etmiş, Keoma da kaçınılmaz olarak başladığı yere geri gelmiştir. Filmin finalinde doğan çocuk, Keoma’nın ta kendisidir!

“Keoma” çapında bir film tek yazıya sığmaz. Devam edeceğiz…

Sinematik Spaghetti - Keoma ilk analizi için buraya tıklayınız

Yazan: Ertan Tunç

Guido & Maurizio De Angelis - In Front of My Desperation :

Yeniden ve Daima : SPAGHETTI WESTERN

noreply@blogger.com (YOJIMBOOO) — Mon, 21 Mar 2016 13:29:00 +0000

Yeniden ve Daima : SPAGHETTI

Sevgili Spaghetti dostları,

Üç senelik bir molanın ardından yeniden tüm sevenlerimize merhaba.

Leone'nin İyi Kötü ve Çirkin'i 50. yılını kutlarken internet üzerinde Türkçe kaynak olarak doldurmakta olduğumuz alandan vazgeçmeden, yayınlarımızı ekibimize katılan Ertan Tunç'un çalışmalarını da sunarak devam ettirmeye karar verdik.

Geçen zaman zarfında Spaghetti'ye film yapımı konusunda dünya çapında en önemli desteği vermeye devam eden Quentin Tarantino'nun Django Unchained ve Hateful Eight gibi çalışmalarının da bu kulvarda değerlendirilmesi gerektiğini düşünerek alanımız Spaghetti Western'in köklerine sadık kalmaya devam ederek genişletmeyi düşünüyoruz.

Sevgiyle kalın

İyi, Kötü ve Çirkin 50. Yıl

IVO MILAZZO Türkiyede

noreply@blogger.com (YOJIMBOOO) — Tue, 19 Mar 2013 00:23:00 +0000

1980'li yıllarda Tay Yayınlarından ALASKA ismi aracılığıyla bir daha hayatımızdan çıkmamacasına konuğumuz olan Ken Parker'in çizim sanatçısı Ivo Milazzo, renkli olarak yayınlanan Nefes ve Düş albümünün tanıtımı kapsamında Rodeo Yayıncılığın konuğu olarak Türkiyedeydi.

Ken Parker ve temsil ettiği spaghetti western ruhunun önemini tekrar hatırlamak için bundan 6 sene önce blogumuzda ilk kaleme aldığımız yazıya tekrar dönelim,

http://sinematik-spaghetti.blogspot.hu/2007/05/ken-jeremiah-parker.html
Teşekkürler Murat Mıhçıoğlu,

FISTFUL OF DOLLARS : Bir Devrin Başlangıcı

noreply@blogger.com (YOJIMBOOO) — Tue, 16 Nov 2010 17:47:00 +0000

PER UN PUGNO DI DOLLARI
"Colt taşıyan bir adam Winchester taşıyan bir adamla karşılaştığında...
Colt taşıyan adam, ölü bir adamdır ..."

"Ramon" Gian Maria Volonte

Baxter ve Rojo ailelerinin iktidar savaşı altında ezilen sefil bir kasabaya gelen bir yabancı (Clint Eastwood) böyle gelecek vaad eden (?) bir çöplükte eli çabuk ve zeki bir silahşör olarak kısa sürede büyük bir vurgun yapmayı planlar.

Amerikan geleneğine bağlı olarak Meksikalı rakiplerine kıyasla daha az vahşi olan Baxterler'in 4 adamı silahşörümüze kolay bir lokma, kasabanın cenaze levazımatcısına yağlı birer müşteri olarak yabancının Rojoların hizmetine girmesine katkıda bulunur. Ailenin reisi Don Miguel Rojo'nun (Antonio Prieto) ailenin en vahşi üyesi Ramon'un (Gian Maria Volonte) gelişine kadar arka planda tuttuğu yabancının boş durmaya niyeti yoktur.

Rio Grande kıyısında yorucu bir posta arabası yolculuğu ( silah ve altın pazarlığı için buluşan Amerikan ve Meksika askerlerinin temizliği amaçlı ) sonrasında kasabaya dönen Ramon'un yabancıya göreceli sıcak karşılaması takip eden günlerde iki güçlü adamın karşıt kutuplarda karşı karşıya gelişinin ilk tohumlarını filizler ...

Aralarında Ramon'un kapatması Marisol'un (Marianne Koch) kurtarılışını da Fidye, şantaj, adam kaçırma ve bir dolu şiddet olayının ardından yabancının zaten birbiriyle kıyasıya çekişme içerisinde ki iki ailenin boşluklarından faydalanan bir sahtekar olduğunu anlayan Ramon için işkence ve katliam seramonileri başlar ...

Katliamlardan kıl payı kurtulan yabancı, taş ocaklarında yeniden hayata tutunmaya çalışırken, büyük kötüyle son karşılaşma için kendini hazırlar ...

Bir Avuç Spaghetti:

Bir Avuç Dolar, dünyanın hangi ülkesinde ele alınıyor olursa olsun Yeni başlayanlar için Spaghetti Western konulu bir çalışmanın ilk satırını oluşturacaktır. Böyle bir yazıya başlamadan önce bizleri yeni takip etmeye başlamış olan spaghetti severlerin, 2007'de hazırladığım Vahşi Doğu'yu okumalarını öneriyorum ;

http://sinematik-spaghetti.blogspot.com/2007/08/vahsi-dogu.html

Vahşi Doğu'da Fistful of Dollars üzerine değindiğim öğelere yeniden dönmemeye özen göstererek (ve Leone - Kurosawa çekişmelerini bir tarafa bırakarak) filmin Japon kaynaklarından ziyade dünya sinemasına katkıları konusuna eğilmek istiyorum;

Akira Kurosawa ve kılıcıyla şiir yazan efsanevi aktör Toshiro Mifune'nin Yojimbosu'nun 1963 noelinde ki İtalya gösterimi oldukça renkli bir izleyici kitlesine ev sahipliği yapıyordu. Sergio Leone, Sergio Corbucci ve ilerleyen yıllarda Spaghetti Westernlere emekleriyle isimleri duyulacak pek çok önemli kişi filmin gösterimi için biraraya gelmişti. Bu grubu buluşturan ortak nokta, Leone'ye uçurulan "bu filmi mutlaka izlemelisin" haberiydi. Nitekim Leone sinemadan çıkar çıkmaz aklına filmin westernleştirilmiş bir versiyonunu çekmeyi kafasına koymuştu bile...

Leone'nin 200.000 $ gibi bir bütçeye malolan ve o zamana kadar westernlerde yapılmayanın kalmadığına dair yaygın inanışı yıkan filmi sadece Amerikan pazarında yaklaşık 11.000.000 $'lık bir gişe başarısına imza atmıştı. Filmin İspanya, Almanya, İtalya gibi diğer önemli ülkelerde de büyük bir başarıya sahip olması, hem yönetmenin daha ilerici bir kariyere devam etmesini hem de bizler gibi dünyanın nerdeyse bütün kıtalarında faaliyet gösteren binlerce spaghetti western konulu çalışmanın ortaya çıkmasını sağlamıştır.

Dolar Üçlemesi'nin ilk ayağı sonraki yıllarda Adsız Adam lakabıyla bütünleşecek anti kahraman Eastwood'a da şöhret ve yepyeni bir kariyerin yolunu açar. Aslında Eastwood bu filmde adsız bir karakteri oynamaz. Bir kere geçmesine rağmen bir ismi (Joe) vardır. Bu kahraman westernlerde yapıldığı zannedilen herşeyi ters yüz etmiştir. O zamana kadar John Wayne ve Garry Cooper gibi gelenekselleşmiş, olgun ve yaşlanmış kahraman mitinin karşısına genç, kurnaz ve iyi - kötü bir kahraman miti çıkmıştır. Üstelik bu anti kahramanın düşmanları emsallerine Amerikan westernlerinde rastlanılamayacak derecede kötü adamlardır.

James Coburn ve Charles Bronson gibi o dönem kendisinden daha ünlü pek çok ismi geride bırakarak Leone'nin başrolüne getirilen Raw Hide'ın sakin oyuncusunun seçiminde ne tip duygusal ($) veya görsel faktörlerin geçerli olduğunu bilemiyoruz. Ancak Leone'nin bu ilk film için başrole düşündüğü kimler var ise gelecek filmlerinde bu isimleri başrolde oynatabilme şansına sahip olduğunu görebiliyoruz.

Clint Eastwood'un ise bir mit olarak diğer isimlerden çok daha başarılı bir anti kahraman olduğunu eklemek gerekiyor. Gerek Raw Hide dönemine gönderme yapan kabzası işlemeli silahı, gerekse panço ve jean'den oluşan giyim stili ve en önemlisi karikatürize etmeye yatkın bir yüz şeklinin oluşu Adsız Adam'ı daha popüler bir karakter kılmıştır.

Eksiler ve Artılar:

Bir Avuç Dolar'ın Leone sinemasının kitsch öğeleri konusunda tüm olgunluğuyla ortaya çıkaramadığı detaylar bulunmaktadır. Ancak kalleş Meksikalı konusunda Dolar Üçlemesinin diğer filmlerini (Spaghettilere Emek Veren Karakterler) aratmayan bir aile çetesi olarak Rojolar ve reisleri Ramon'un spaghetti raconlarına (oburluk, destansı sözler, işkence ederken ve adam öldürürken gülmek..vs) sonuna kadar sadık kaldıklarını belirtmek gerekir. Bu noktada blogumuzda konu edindiğimiz her yazıda olduğu gibi büyük aktör Gian Maria Volonte'yi saygıyla anıyoruz.

Spaghettilerde ne kadar çok adam ölürse filmin o derece başarılı olacağına dair B usulü bir yaklaşıma fazlasıyla göz kırpan Leone'nin (kısa bir süre sonra bu anlayışın bayrağı Sergio Corbucci'nin Django'su ile elinden alınacaktır) filmin kısıtlı imkanları sebebiyle veremediği iki önemli detay bulunmaktadır;

Birincisi, nehirdeki katliam sahnesi dahil olmak üzere finalde Ramon'un ölüşü harici neredeyse kan faktörü unutulmuştur.

İkinci önemli öğe ise, mitralyöz kullanan karakterin bir Meksikalı olmasına karşı kullanılan mitralyöz'ün değirmen tipi değil daha modern ve Birinci Dünya Savaşı makineli tüfeklerini andıran modelde olmasıdır.

Filmin kutsal anne öğesinin temsilcisi, Spaghetti Westernlerin çok uluslu oyuncu kadrosu içerisinde boy göstermiş en güzel kadınlardan birisi olan Marianne Koch'un, sanılanın aksine bir İtalyan değil, bir Alman oyuncu olarak yer aldığını belirtmek isterim. Ayrıca filmin diğer kadın karakteri anne Baxter, Margherita Lozano'da İspanyol bir oyuncudur.

Film, Sergio Leone'nin yetişme sürecinin bir aşaması olduğu gibi Ennio Morricone'nin stilinin oluşması içinde bir geçiştir. Aynı ekibin sadece bir yıl sonra çektikleri For A Few Dollars More'de hem müzikal hem de sinematik anlamda yol aldıkları pozitif süreç, sinemanın en ünlü ikililerinden birisinin sanki yıllardır bekledikleri bir ustalaşma devresinin zihinlerinde çoktan bitmiş olduğunu ve bizlerin izleyiciler olarak sadece bu gelişimin keyfini çıkarmamız gerektiğini göstermektedir.

Leone'nin Yojimbo'nun hikayesine ne kadar güvense de bir çeşit kumar oynadığını ve bunun farkında olduğunu gösteren kaygılarının en önemlisi filmin Amerikan piyasasında gösteriminde oluşabilecek tepkilerden kaynaklanıyordu. Yönetmenden besteciye kadar filmin oluşumunda payı olan kişilerin Avrupalı olduklarını gizleme ve isimlerinin Amerikanlaştırılması çalışmalarıda bu yüzdendir. Kaldı ki kendisini çok kısa bir sürede tüm dünyaya kabul ettiren spaghetti westernlerde ki bu "eksiklik sorunu" bazı oyuncuların isimlerini (Giuliano Gemma - Montgomery Wood) uzun süre Amerikan ve İtalyan şekilleriyle kullanmalarıyla sürmüştür.

Spaghetti Westernler, kökenlerini aldıkları türün filmleri bugün klasik olarak anılacak kadar eski bir zamandan kalmış havası taşırken, kendileri bugünde sanki dün çekilmişcesine içlerinde ki mükemmel enerji ve dinamizmlerini korumaktadırlar.

Üç Büyüklerin Amerikanlaştırılmış isimleri :

Sergio Leone - Bob Robertson
Gian Maria Volonte - John Wells
Ennio Morricone - Dan Savio

Yazan: Gökay GELGEC - Yojimbooo

FISTFUL OF DOLLARS DÜELLO (İtalyanca) :

MANNAJA : Bir Devrin Sonu

noreply@blogger.com (YOJIMBOOO) — Fri, 29 Oct 2010 16:56:00 +0000

A MAN CALLED BLADE

"Para, insan kalbini satın alamaz ..."

Ödül avcısı Mannaja (Maurizio Merli) Serkeş kanun kaçağı Burt'u (Donald O'Brien) yakaladıktan sonra en yakın kasaba şerifine teslim etmek üzere yola çıkar.

Valler (John Steiner) ve adamlarının yönetiminde ki bir madenci kasabasına geldiğinde buranın kanun kaçaklarına hoşgörülü davranan bir belde olduğunu anlamakta gecikmez ve ödül parası almak yerine yakaladığı kanun kaçağını serbest bırakmanın daha uygun bir yol olduğunu görür.

Kasabada yıllardır aradığı babasının katili Mc Gowan (Philippe Leroy) maden yataklarını işleten büyük bir işadamı olarak bulan Mannaja, intikam için peşine düştüğü adamdan beklemediği bir teklif alır.

Kızı kendi adamları tarafından fidye için kaçırılan Mc Gowan'ın, onu geri alabilmek için tek umudu yıllardır öldürmek için kendisini arayan Mannajadır...

Bıçak Denen Adam:

2010'un son çeyreğine girdiğimizde başlayan Machete çılgınlığına bir atıfta bulunarak sinema tarihinde kesici aletleri kullanmada uzmanlaşmış maço karakterlerin, hikayelerinin sağlam temellere oturtulması ve bu temelin sinematik olarak güçlendirilmesiyle her devir ilgi odağı olabileceğini görebiliyoruz.

Mannaja'nın spaghetti westernler için önemli bir plato görevi üstlenen İspanya yerine İtalya'nın Manziana bölgesinde çekilmesi, filmin bir devrin sonunun habercisi ve kapanış çalışması olduğunu destekleyen doğal öğelerin de kendiliğinden oluşmasını sağlamıştır.

Çorak topraklar, sis, çamur ve haraplaşmış platolarıyla görüntüde ki herşey unutulmaya yüz tutan bir devrin son kalıntısıdır. Açıkçası hava şartlarının kötü olması, gerçekte de eskimiş olan ve tamirat görmesi gereken, dolayısıyla yapım maliyetlerinin artmasına yol açacak olan dekorları gizlediğinden film ekibi içinde olumlu bir etken olmuştur.

Spaghetti'ye Giallo Soluğu:

Yönetmen Sergio Martino'nun, Mannaja'ya gelene kadar çektiği bir adet ve senaryo yazımına katkıda bulunduğu bir adet spaghetti western bulunmaktadır. İtalya'nın yılda 300 civarında film çekerek spaghetti westernlerin yarısını dış ülkelere pazarlayabildiği 1967 - 1971 dönemi arasında, yönetmen bir diğer önemli tür olan Giallo'lar üzerine yoğunlaşmış ve bu alanda önemli yapımlara (Torso) imzasını atmıştır.

Sam Peckinpah'ın şiddet sahnelerinde ki kontrast anlatımını kendine esin kaynağı seçen Martino'nun gerilim filmlerinden elde ettiği atmosfer yaratabilme kabiliyeti ve şiddet sınırlarını üst seviyelerde tutuşunu bir spaghetti western için artı bir değer olarak kabul edebiliriz.

Mannaja'nın , Spaghettiler'de şiddet öğesi kadar, kitsch olarak kabul edilecek detayları konusunda Balta kullanan bir kahraman, güldürü öğesini yüklenen bir kanun kaçağıyla başarılı olabileceğini söylemekle beraber karakter derinlikleri açısından aynı başarıyı yakalayamadığını belirtmeliyim.

Blogumuzda daha önce ele aldığım ve Mannaja'dan bir sene önce Castellari tarafından çekilen ve Franco Nero'nun başrolünü oynadığı Keoma gerçek bir kapanış zirvesidir. Martino'nun bir çeşit Eastwood ve Nero karışımı olarak seçtiği Maurizio Merli'nin başarılı performansına rağmen, oyuncunun italyan polisiye gerilimlerinde yarattığı Kirli Harry benzeri karakterinin ardından bir spaghetti yıldızı olamayacağı açıktır.

Filmin müzikleride Keoma ile örtüşen yönlerinden biridir. De Angelis kardeşlerin Keoma'da uyguladıkları sahneye özel parça ve balad tarzı yaklaşım bu filmde de devam etmiş ancak ortaya çıkan sonucun belkide görüntü olarak aynı duyguyu yakalamakta zorlanıldığından Keoma'da ki parçalar kadar güçlü olduğunu söyleyemeyiz.

Not: Spaghettiler devrinin kapanışı Mannaja olarak bilinmekle beraber bu türde çekilen son film 1 yıl sonra Lucio Fulci'nin yönettiği ve Giuliano Gemma'nın başrolünü oynadığı bir ödül avcısının intikam hikayesini ele alan Sella D'Argento (Silver Saddle) filmidir.

Yazan: Gökay GELGEÇ - Yojimbooo

MANNAJA Fragmanı:

YÜZ YÜZE : Milian & Volonte

noreply@blogger.com (YOJIMBOOO) — Mon, 17 May 2010 01:51:00 +0000

FACCIA A FACCIA

"Her insan yaşamak için bir tarih yaratır...
ve her insan tarihte kendine bir yer seçer..."

Öğrencilerine verdiği son tarih dersini bu cümlelerle kapatan Profesör Fletcher (Gian Maria Volonte) İç Savaşın bitmesiyle beraber yeni bir hayata başlamak ve tüberküloz problemlini yenmek için Texas'a yerleşmeye karar verir.

Akademik kariyerinde hiç bir zaman yükselmek için hırslı davranmamış ve meslektaşlarıncada önemsenmeyen bu silik karakterin yolu vahşi batıda kanunsuz Bennet(Tomas Milian) ile kesişir. Tüm adamları kanun koruyucular tarafından yakalanmış veya öldürülmüş olan bu kanunsuz adamın en büyük isteği kısa bir zaman içerisinde yeni bir çete oluşturmak ve hayatına kaldığı yerden kanunsuz bir şekilde devam etmektir.

Koşulların zorlamasıyla başlayan bu birliktelik zamanla erkekler arası terkedilmez bir dostluk haline dönüşür. Kanunsuz bir dünyada sahip olduğu bilgi birikimi ve zekasıyla büyük işlere imza atacığını anlayan profesör ile bu adamdan hayat üzerine dersler alan Bennet'in karakterleri birbirlerinden etkilenmeye başlar.

Zaman içerisinde her iki karakterde birbirinin tersi bir yönde gelişmeye başlamıştır. Ancak hırslı her insan için "hayatta bir şeyler olabilme" ihtimalinin olduğu bu ülkenin diğer yüzü iki arkadaş içinde kötümser bir kaderin ağlarını örmeye başlamıştır.

Bennet'in iç güdüleri sayesinde hayatta kaldığı Vahşi Batı eski kanunsuz ama mert günlerini geride bırakmış ve kanun yoluyla arkadaş bildiği insanların katliam yaparak sorunları halletme yöntemlerini kabul edilebilir bir düzen öğesi olarak gören bir sistemin esiri olmuştur. Bu yeni düzen içerisinde zekasıyla küçük bir ordu oluşturup tüm sermaye sahiplerinin korkulu rüyası haline gelebilecek eski dost Fletcher, her ne olursa olsun yokedilmesi gereken büyük bir düşmandır.

İki eski dost ortak düşmanları pinkerton ajanı Siringo'nun(William Berger) eski batının kanun tarafındaki tek adamı olarak karşılarına çıktığı gün geçmişleri ve gelecekleriyle yüz yüze gelirler...

Sistem Eleştirisi:

Blogumuzda spaghettiler üzerine Türkçe bir bilgi birikimi oluşturmayı hedeflemekle beraber bu yazıların tarihin ilerleyen dönemlerinde kendi dilimizde yazılmış bir metin olarak külliyata geçmesi en büyük dileğimiz. Bu noktaya ulaşmak isterkende kişisel bir seçim olarak şu ana kadar çekilmiş tüm spaghettileri tek tek ele almaktansa dünyadaki her sinema tarzında olduğu gibi birbirinin tekrarı olan eserleri es geçmeye ve bunlar arasında ilk veya getirdikleri yeniliklerle ilk olmaya aday olmuş ancak zamanla unutulan filmleri öncelikli olarak ele almaya çalışıyoruz.

Faccia A Faccia bu açıdan spaghettilerin kendi kurallarının oluşumunu tamamlamak üzere olduğu bir dönemde eğlencelik öğeler yerine politika, insan doğası üzerine eleştirel bir yaklaşım ve depresif öğeleri bir araya getirmeye çalışan ilk çalışmalardan birisi. Depresif yönüyle Great Silence gibi büyük bir kilometre taşı olamasada getirdiği sistem eleştirisi ve sürpriz finaliyle Spaghettiler içerisinde ayrıksı bir noktada tutulabilecek kadar önemli.

Kara Gerçekçilik:

Sergio Sollima'nın blogumuzda ilk olarak ele aldığımız Run Man Run ile tamamlanan üçlemesinin ikinci ayağı olan Faccia A Faccia, yönetmenin kendi kara sinema anlayışına daha yakın olan ancak bir spaghetti westernin alışılageldik pek çok öğesini daha durağan bir tempoyu tercih etmesiyle es geçtiği bir çalışmadır.

Burada hedef alınmış ana nokta Amerikan sisteminin "iti ite kırdırma" politikası üzerine kuruludur. İnsanın hayattaki seçimlerinin, karakterinin değişiminin, iyi ve kötü olmanın insanın doğasındaki bencillik üzerine şekillendiği hakkında vermek istediği mesajları elinden geldiğince inandırıcı bir anlatımla sunmaya çalışan Sollima, bazı gereksiz sahnelerle bu eleştirel yaklaşımının güç kaybetmesine yol açmıştır.

Kanun ve kanunsuzluk arasındaki süregelen bilindik savaşın içerisine bir bilim insanın büyük değişimini yedirebilmek ne kadar ustacaysa, bir kanunsuzun tekrar özgürlüğe kavuşabilmek için kanunun yanında yer alması ancak bu değişimi vahşi doğasının ölçüleri içerisinde kendine göre yontmasıda aynı derece gerçekçi bir öğe. Nitekim filmin sürpriz finalinide spaghetti usulü büyük bir kan revan gösterisi yerine öz ama akılda kalıcı ölümlerle vermek yönetmenin spaghettilere göre vasat, bağımsız olarak incelemeye değer bir çalışmaya imza atmış olduğunu gösteriyor.

Büyük Jübile:

Filmin en büyük sürprizi ise kuşkusuz Spaghetti Westernlerin gelmiş geçmiş en büyük racon sahibi kötü adam karakteri El Indio ile başlayan western kariyerini kötü veya kötü iyi adam rolleriyle sürdürmektense Profesör Fletcher'e geçişiyle büyük bir sürpriz yaratan Gian Maria Volonte. Daha önce blogumuzda A Bullet For General'daki El Chucho karakteriylede yer verdiğimiz büyük oyuncu, spaghetti westernlerdeki jübilesini büyük bir dönüşümle tamamlıyor.

Burada dikkati çeken en önemli unsur filmin ilk yarısında kendini bilime adamış, hayata karşı hiçbir hırsı olmayan, tüberküloz hastası ve nerdeyse silik bir karakterin kendini kanunsuzluk içerisinde yepyeni bir çizgiye taşıyarak büyük bir suç beyni haline gelişini yansıtabilmesi. 1993 yılında kaybettiğimiz bu büyük oyuncuyu bu vesileyle tekrar saygıyla anıyorum.

Tomas Milian konusunda ise bu karakter farklılığının sonraki çalışmaları ile değerlendirilmesi gerekmektedir. Sollima'nın üçlemesiyle bir star haline gelen Milian'ın onlarca tatlı ve başına buyruk serseri karakteri arasında, bir B karakter olarak (eğlendirici unsuru hiçbir zaman azalmamak kaydıyla) zengin bir portföy oluşturmuş ama aslında birbiriyle aynı kulvarda ilerleyen karakterleri yaratmıştır. Bu sebeple Faccia A Faccia'da ki Milian performansının diğer alışılageldik Milian karakterleri içerisinde farklılık açısından Four of Apocalypse'de ki Chaco ile eşdeğer olduğu düşünülebilir.

Faccia A Faccia'nın müzikleri Ennio Morricone'nin westernlere getirdiği değişik tatların yanısıra kendi müzikal birikimlerindede yeni tatlara ulaşmaya çalıştığı bir döneme denk gelmiştir. Ortaya çıkan eserler Leone'nin Dolar Üçlemesi'ndeki kadar güçlü değildir. Morricone'nin Sergio Corbucci ile beraber ortaya çıkacak Il Grande Silenzio ve Vamos A Matar Companeros gibi mükemmel çalışmalara bir geçiş sürecinde kilise orgu ve vurmalılar üzerine şekillendirdiği bir albüm oluşmuştur.

Bu albümün dikkat çekici özelliği ise yarım asıra yaklaşan bir zaman diliminin ardından ülkemizin son 6 yıldır en tanıdık melodilerinden birisi olan Cendere'nin müzik sahnesindeki ilk modern versiyonlarından birini içermesidir. (Bu konu ile ilgili daha detaylı bir yazı için aşağıda yazılı olan adresi ziyaret ediniz)

Filmin ana temasını için buraya tıklayınız.

Morricone ve Kurtlar Vadisi üzerine 3 yıl önce film müzikleri koleksiyoncusu sayfamda yazmış olduğum yazı için buraya tıklayınız.

Yazan: Gökay GELGEÇ - Yojimbooo

DVD BOX: Bir Avuç Batı ...

noreply@blogger.com (YOJIMBOOO) — Thu, 04 Mar 2010 21:32:00 +0000

Sergio Leone'nin sinemasını yeteneğini kanıtlayıp tüm dünyaca kabul görmüş filmlerine methiyeler düzerek ele almak yerine bulabildiğimiz en nadir paylaşım öğeleriyle incelemeye devam ediyoruz.

Ustanın ikinci üçlemesinin ilk bölümünü oluşturan şiddet operası Bir Zamanlar Batı'yı 35 yıl sonra izleyicilere doyurucu bir set olarak sunan Paramount Pictures'i kutlamak gerek.

DVD teknolojisinin doğal müttefiği olarak gelişen ekstra seçenekler sektörünün en güzel koleksiyon parçalarından birini oluşturan bu çitf disklik edisyon, sadece ses ve görüntü olarak üstün bir görsel transferini paylaşmakla kalmıyor...

Bir Zamanlar Batı'nın toza bulanmış sarımtrak tonlarını kapak tasarımına yansıtan ekip, güzel bir photoshop işçiliği ile filmin can alıcı repliklerini çok güzel bir şekilde serpiştirmiş. Görsel olarak herkesin kolaylıkla ulaşabileceği bu güzelliklerin yanında koleksiyonerliğin vazgeçilmez bir özelliği olan keşfetme duygusuna hitap eden ufak bir sürprizde DVD'nin ilk diskinde izleyici tarafından bulunmayı beklemekte ...

İnteraktif DVD Menülerinin en sevdiğim yönü gerçekten tasarım harikası sayılabilecek kadar filmin ruhuyla özdeşleşmiş animasyonları yaratabilen ekiplerin işlerine şahit olmaktır. Bir Zamanlar Batı gibi önemli bir sinema filminde de bu özverili çalışma kendini hissettirmekte ve bir para operasyonu ile değil bedelini ödeyerek keyfinizi sürmeye layık bir eserle buluşmanızı sağlamakta.

Tüm bunlarla beraber 2003 yılında basılmış bu DVD nin günümüzde çok uygun bir fiyata bulunabileceğini ve koleksiyonerliğini sadece divx arşivi üzerine kurmak istemeyip elle tutulan bazı şeyleride seven kişilerce kaçırılmaması gerektiğini söylemek isterim. Bu yazı ile beraber blogumuzun yapısına uygun olarak tekrar tasvir edilmiş resimler ve video dvd nin orjinal içeriğinde yeralmaktadır.

Bir Zamanlar Batı DVD Fragmanı:

Ken Parker Sayı 40 : APAÇI

noreply@blogger.com (YOJIMBOOO) — Mon, 04 Jan 2010 16:52:00 +0000

Sinematik Spaghetti'nin ilk yazısı olan Ken "Jeremiah" Parker'in üzerinden 2 yılı aşan bir zaman geçti. Bu zaman zarfında Ken Parker'in kronolojik yayın dizisine sadık kalarak Türkiye'de yeniden yayınlanmasını sağlayan sevgili Murat Mıhçıoğlu'nun serinin 40'ıncı kitabı ile ilgili bilgilendirme yazısını sizlerle paylaşmak istedik.

"Yüzyıllardır dünyanın bir çok köşesinde şu veya bu isimle yaşanmış tehcir, soykırım, terör gibi kavramlar arasındaki bağa dikkat çekmesi. Berardi, olayların perde arkasına sızdığı senaryoda, hem kızılderililerin hem de beyazların yaşadığı tarifsiz dehşetleri çarpıcı biçimde gözler önüne seriyor."

Ken Parker # 40 : Techir, Soykırım, Terör

Çizgi Roman kültürünü özümsemiş bir kuşak olarak, çocukluk tutkumuzun titiz bir seçicilikle koleksiyon olarak raflarımızda yer almasını sağlayan Rodeo Yayınlarına teşekkür ediyoruz.

Mutlu Yıllar

noreply@blogger.com (YOJIMBOOO) — Wed, 30 Dec 2009 22:51:00 +0000

Sinematik Spaghetti

Mutlu, Sağlıklı,
huzurlu ve sinema dolu
bir 2010 yılı diler.

FISTFUL of DYNAMITE - Bir Zamanlar Devrim

noreply@blogger.com (YOJIMBOOO) — Sat, 18 Apr 2009 16:43:00 +0000

A FISTFUL OF DYNAMITE

"Devrim, bir akşam yemeği değildir.

Devrim, bir edebi eser değildir.

Devrim, incelikle yapılmış bir nakış değildir.

Devrim, bir şiddet eylemidir."

Mao Tse Tung

Gayrı meşru altı çocuğu, dedesi ve büyük babasıyla soygunculuk yapan Juan Miranda(Rod Steiger), asilzade taşıyan posta arabası işinin ardından tuhaf bir yabancıyla tanışır. Motorsiklet kullanan, her türlü sorunu patlayıcı kullanarak halleden ve ilginç bir İngilizce aksanı olan bu adamın ismi John'dur(James Coburn).

John'un eşyaları arasında ki gazete küpürlerinden IRA için çalışan bir patlayıcı uzmanı olduğunu ve ana vatanında devrim hızını alamayarak Meksikaya göç ettiğini öğrenen Juan hayatı boyunca eline bir kez geçebilecek bir fırsatın bu adamla ayağına geldiğine inanmaktadır.

Juan, John'u tüm gücüyle Mesa Verde Bankasını soymaları için kendisine yardım etmeye zorlar. Ufak işleri bırakarak Amerika'ya gitmeleri ve orada hayallerini gerçeğe dönüştürmek için önlerinde ki tek adım budur.

Mesa Verde'yi her tarafı askerlerle kuşatılmış şekilde bulan ekip, bankaya girdiklerinde ilginç bir sahneyle karşılaşır. Para ile dolu olduğunu düşündükleri dehlizler Meksikalı Asilerin Liderleriyle doludur ve operasyonun sonunda Juan ünü Pancho Villa'ya kadar yayılan bir kahraman olur.

Zengin ve sorunsuz bir hayat isteyen basit bir Meksikalı hırsız olan Juan Miranda'nın hayalleri devrim günlerinin ateşine doğru ilerlemeye başlar...

GIU LA TESTA - DUCK YOU SUCKER

Spaghetti Westernlerin önemli bir gişe kuralı yabancı yıldız oyuncuya yer vermektir. James Coburn'un mükemmel John performansı ile Rod Steiger'in Juan Miranda'sında ki eşitliğin izleyici gözünde ilk çeyrekte kabul edilebilir olamadığını söylemek mümkün. Leone'nin en sevimli Meksikalısı ve lokomotif karakterlerinden Tuco'sunun efsane aktörü Eli Wallach'ın Juan Miranda için biçilmiş kaftan olduğunu düşünürdüm.

Tarihin ve hayatın kendisi gibi sinema dünyasının da tesadüflerinin kimi zaman olumlu kimi zaman ise facia olarak nitelendirilebilecek seçimlere şahit olduğunu göz önünde bulundurmak gerek. Seyirciler kadar yapım ekibinin de öncelikli olarak düşündüğü Eli Wallach o sırada başka bir projede yer alması sebebiyle filme katılamaz. Leone ise bu konuda oldukça ısrarlıdır ve Wallach'ın oynamasını istemektedir ancak başrolün James Coburn'e gitmesiyle beraber yapımcı ekibin kesinlikle Coburn'un şöhretine yakın bir isim olarak Rod Steiger konusunda uyguladığı baskıyla konu kapanır.

Sergio Leone'nin Bir Zamanlar Batı'da izleyiciyi ters köşeye yatırarak hayatının ilk kötü adam rolünü oynattığı Henry Fonda'dan bu filmden rol teklifi aldığını ve yönetmen hakkında bilgi isteyen James Coburn, Fonda'nın "Hiç düşünmeden git, hayatımda çalıştığım en iyi yönetmen o" sözüyle projede yer almaya karar verir.

Öncelikle Sergio Donati'nin hikayesini filme almak isteyen EIA films United Artists ile anlaşma sağlayarak filmi çekebilecek bir yönetmen arayışına girişilir. Sam Peckinpah ta bu yönetmenlerden birisidir ancak yönetmenlik konu hakkında öncelikle gönüllü davranmamış Sergio Leone'ye kalır. Bu noktada senaryoyu kendi kafasındaki hikayeyle yeniden düzenleyen yönetmen, hikayenin kendi filmi olarak anılabilmesini sağlayacak bir hale getirir. Öyle ki bu hikayenin Leone'nin ikinci üçlemesinin bir parçası oluşu da bu değişimlerin ardına denk gelir;

Bir Zamanlar Üçlemesi:

Sergio Leone'nin sabun köpüğü olarak nitelendirdiği Dolar Üçlemesinin ardından sinema tarihinde ki çizgisini pekiştirdiği Bir Zamanlar üçlemesiyle kendisinden sonra yolunu izleyen takipçilerine en güzel mirası bıraktığı şüphesiz;

Bir Şiddet Operası olan Bir Zamanlar Batı ile başlayan bu yeni serüvenin ikinci bölümü bu üçlemenin önemli bir özelliği olan zaman kronolojisine de sadık kalarak Meksika Devrimini esas almaktadır. Bir Zamanlar Batıyla sanayi devriminin ve sömürgeci kapitalist düzenin kendi kurallarını yaratmaya başladığı yeni dünyaya ışık tutan ilk bölümün ardından , halk devrimi ve feodal düzen arasında ki hesaplaşmayı inceleyen Bir Zamanlar Devrim'e geçilir.

Blog yapımız gereğince bir spaghetti western olarak ele alamayacağımız ama Sinematik Mafia'nın çizgisiyle birebir örtüşen üçlemenin son bölümü Bir Zamanlar Amerika ise Leone usulü spaghetti temalarının yakın modern zamana adaptasyonu olarak düşünülebilir.

Bir Zamanlar Devrim, dağıtım hakları ve yapımcı firma değişiklikleri sebebiyle Sergio Leone sinemasının en gölgede kalmış filmidir. Bununla beraber her Spaghetti Western'de bulunan, filmin İtalyan ve dünya pazarında gösterimleri için belirlenmiş çift isimlilik konusunun bu filmde dört isme kadar yayılışı söz konusudur. Dolar üçlemesini çağrıştıran Bir Avuç Dinamit( Fistful Of Dollars), Bir Zamanlar üçlemesinin bir parçası olan Once Upon A Time in Revolution, filmin orjinal İtalyanca ismi (filmin müzik albümüde bu isimle basılmıştır) Giu La Testa(Başını Eğ*) ve bu isimden üretilen argo Amerikan Duck You Sucker(Eğil Sersem)'dir.

Ennio Morricone'nin Bir Zamanlar üçlemesiyle başladığı karakter uyumlu müzik çalışması duygusal temalarla süslenmiş bir bütüne yol alır. Belki de bu melodiler olmasa John'un IRA için en yakın arkadaşının ihanetini ölümle cezalandırdığı sevgi, hayat ve ihanet üçlüsünün tasviri bu kadar güçlü olamazdı.

Filmin müziklerinden örnekler dinlemek için buraya tıklayınız.

Leone ve Devrim:

Spaghettilerin Avrupalı köklerine sadık kalarak dünyaya ve zamanında ki gelişmelere yeni dünyaya kıyasla daha hümanist bir tavır sergilemektedirler. Sovyet Tanklarının harekete geçtiği, Avrupanın ikiye bölündüğü, soğuk savaş, 68 olaylarıyla terörizmin etkisini tümüyle hissettireceği 1970'lere geçişin ara döneminde gerçekleştirilmiş bu filmin günümüze yaptığı göndermelerde kuşkusuz Spaghettilerin zirvesinde ki yönetmen olarak daha duygusaldır.

Rod Steiger ve ailesinin düzenlediği ilk soygunda saldırdıkları posta arabasının seçkin yolcularıyla ırkçılık, Mesa Verde'de ki banka operasyonunda terör yaratmak, kahraman olmak ve kullanılmanın çok kolay ve kısa sürede gerçekleştirilebilecek kadar ucuz olması, askerler cephesinde sadist albay Gunther karakteriyle militarizmin kural tanımaz biat ve temizleme kültürü eleştirilmektedir.

Kimi zaman Meksikalı cahil ve basit bir soyguncunun ağzından dökülen kelimelere kimi zaman ise Leone'nin sınır tanımayan şiddetini dahi zorlayan hazımsız sahnelere gizlenen mesajlarla 70'lerden günümüze bazı çizgilerin hala değişemediği dünyamıza göndermeler yapılmaktadır. Özellikle hendeklere atılarak topluca katledilen Meksikalı siviller ve köprü sabotajının ardından askerlerin asilerin mağarasına düzenledikleri operasyonun sonucu savaşın acımasızlığı üzerine birer mısra gibi kazınmaktadır.

Spaghetti Westernlerin önemli bir motifi olan Meksika Devrimi temasını en başarılı şekilde işleyen A Bullet For General ve Fistful of Dynamite analizimi, yorumunu şahsi görüşlerinize bırakarak Rod Steiger ve James Coburn arasında ki devrim sohbetini noktalayan cümleyle sona erdiriyorum;

"Devrim mi? Okuyan bir kaç kişi cilalı masalarda birşeylere karar veriyor, ardından okumamış cahil köylülere bir yerlere gidip birilerini öldürmeleri ve onlar için savaşmalarını istiyorlar. Cahiller her zaman ölüyor, okumuşlar ise aynı masada oturmaya devam ediyor"

Yazan: Gökay GELGEC - Yojimbooo

* Birebir çeviri için Utku ve Enrica'ya teşekkürler.

"VAMOS A MATAR" COMPANEROS !!

noreply@blogger.com (YOJIMBOOO) — Sat, 21 Mar 2009 00:46:00 +0000

COMPANEROS

"Silah sattığım heryerde özgürlük ve devrim laflarını duyarım"

Ayakkabı boyacılığından devrim ordusu teğmenliğine yükselen El Vasco(Tomas Milian), General Mongo'dan(Francisco Bodalo) aldığı emirle şirin kasabaları San Bernardino'ya gelecek İsveçli silah satıcısı Yoldaf Peterson'u (Franco Nero)karşılamak için hazırlanır. Ufak bir çatışma ve işkence terapisinin ardından Vasco, kasabaya gelen ve Penguen lakabını taktığı sarışın'ın bekledikleri kişi olduğunu anlar.

Yoldaf'ın silahları teslim etmesi için generalden söz verdiği parayı tahsil etmesi gerekmektedir. Ancak paraların kapalı bulunduğu kasanın şifresini bilen tek kişi sürgünde ki profesör Xantos'tur.(Fernando Rey)

Profesör'ü Texas'tan San Bernardino'ya geri getirmek için yola çıkan ikili yolculuk boyunca Xantos taraftarları, federaller ve Yoldaf'ın eski rakiplerinden kelle avcısı John(Jack Palance) ve şahini Marshall ile mücadele etmek zorundadır.

Profesör Xantos humanist düşünceleriyle ikiliyi etkilemekte gecikmez ve ekip geri döndüğünde devrimi öncelikle General Mongo'ya karşı başlatmaya karar verirler. Açıkçası her ikisininde aklında farklı hayaller vardır.

Vasco, Lola ile evlenmenin hayalini kurarken, Yoldaf ise kasanın şifresini profesörden alarak içindekilere sahip olmanın arzusundadır...

Corbucci Kanunları:

Spaghetti Westernlerin iki büyük ismi Tomas Milian ve Franco Nero'yu ayrı çalışmaları ile blogumuza bir kaç sefer konuk etmiştik. Sergio Corbucci'nin 1970 yapımı Companeros'u ikilinin kendi kariyerlerinde spaghetti western karakteri olmaya tümüyle ısındıkları ve tür üzerinde stil yaratmaya başladıkları bir zamana denk gelmektedir. İkili, 1900'lerin ilk çeyreğinde çekilen Westernlerle beraber sinema dünyasına armağan edilmiş olan "erkekler arası dostluk" filmlerinin en güzel örneklerinden birisini yaratmaktadır.

Tomas Milian'ın metot ve karakter üzerine şekillenen oyunculuğunu tamamlayan doğaçlama özellikleri, B sınıfı içerisinde yer alan bir filmin verdiği özgürlükle kurgu masasında katledilmeksizin beyaz perdeye aktarılmıştır. Su deposuna asılarak hayatı bacaklarının ucunda ki bir fıçıya bağlı olan Nero'yu kurtarmak için eşek üzerinde olay yerine gelen Milian'ın, şarkılar, dini söylevler ve bunun ardına eklediği "yükseklik korkusu" tamamen kendi başına doğaçladığı sahnelerden bir örnektir.

Bütçe kısıtlamaları ve iflah olmaz aksiyon sevgisi sebebiyle spaghetti westernlerin en B yönetmenlerinden birisi olan Corbucci'nin kendi sinema kuralları içerisinde bir saniye durmak bilmeyen hikaye, yönetmenin Tomas Milian haricinde aynı oyuncu kadrosuyla 1968 yılında çektiği Il Mercenario'nun geliştirilmiş halidir. Politik bir spaghetti olarak A Bullet For General ile kıyaslanamayacak bir sığlıkta olan hikaye, Run Man Run ve Faccia e Faccia gibi aynı oyuncuların yer aldığı diğer örneklerle aynı seviyede sayılabilecek bir siyasi soslu dönüşümlü kovalamaca ve çatışma gösterisidir.

Sergio Corbucci'nin uzuv kesme sahnelerine olan düşkünlüğünden ödün vererek boşluğu karın deşme teması üzerine yoğunlaştırdığı gözlemlenmektedir. Yetişkinler için hazırlanmış çizgi roman kahramanı Sadistik - Kilink'in sıkça başvurduğu işkence yöntemlerinden birisi olan karın boşluğu üzerine bırakılan bir sıçanı tencere ile hapsetme tekniği Jack Palance ve ekibi tarafından Tomas Milian üzerinde uygulanmaktadır.

Milian ve Nero ikilisi arasında ki tatlı rekabeti dengeleyen ve ikilinin ortaklaşa çalışmasının yürütücü öğesi haline gelen kötülerin kral pozisyonunda Jack Palance'nin Batman'in müebbet düşmanı Joker'e armağan ettiği gülen kötü imajı yer almaktadır. Sinema tarihinin karizmatik kötü adamı Palance siyah eldivenleri ve kadim dostu şahin Marshall ile kameraya ilk resmini verdiği andan itibaren hikaye içerisinde ki iyi ve kötü dengesinin yegane unsuru haline gelmektedir.

Franco Nero'nun dünya pazarı için çevrilen tüm filmlerinde bir eleştiri sebebi olarak sunulan kötü ingilizce aksanının Amerika'nın dünyanın en büyük göçmenler ülkesi olduğu hesaba katıldığında Companeros'ta rol almış bir İsveçli karakter için John Wayne'li tipik Amerikan ağzından daha samimi olduğu bir gerçektir.

Ennio Morricone'nin kafkas armonilerinden esinlenerek yeniden düzenlediği devrim melodileri, iki saati bulan macera şöleninin işitsel zenginliğini sunmaktadır. Her büyük çatışma öncesinde başlayarak çatışmanın sonuna kadar konukluğunu sürdüren bu zengin öğeler, sabun köpüğü bir spaghettinin göz ve zihin yormayan hafifliğini süslemektedir.

Not: Spaghetti Western fanatiği Quentin Tarantino'da, kendine hedef olarak belirlediği B tipi filmler eksenine sadık kalarak, KILL BILL serisinde ki kilisede evlilik sahnesiyle COMPANEROS'un finalinde ki evlilik sahnesine gönderme yapmaktadır.

Yazan: Gökay GELGEC - Yojimbooo

DVD BOX : "ONCE UPON A TIME IN ITALY"

noreply@blogger.com (YOJIMBOOO) — Tue, 03 Mar 2009 19:52:00 +0000

ONCE UPON A TIME IN ITALY

DVD teknolojisiyle buluşmamızdan bugüne 10 yılı aşkın bir zaman dilimini tamamladık. Kısa bir süre içerisinde Blue Ray tarafından zorlanacak gibi görünsede, DVD'lerin menü seçenekleri ve ekstra özellikler gibi yeniliklerle tüm sinefiller için zamanının en bilgilendirici yeniliği olduğu şüphesiz.

Evde sinema keyfi ve kültür aşılanmasının keyfine doyum olmayan ilk zamanlarda DVD'leri kendinden önceki formatlardan ayıran bir diğer önemli sunuş taktiği olan Box Setler'de , izleyicilerin "koleksiyonculuk" hislerine tercüman olmuştur. Ticari bir ürün olarak her şekilde bu sunumlardan para kazanıldığını bir an için arka planda bırakırsak, box setleri ucuz para operasyonları (örneğin bir yönetmenin 2 filmini satmak için 5 filmini bir arada fahiş fiyatlarla sunmak gibi ) ve gerçek koleksiyon parçaları olarak ta ikiye ayırmak mümkündür.

Anchor Bay Entertainment imzalı Once Upon A Time in Italy, Spaghetti Westernler için gerçek koleksiyon değeri taşıyan ve eğer bir tür aşığı iseniz kaçırılmaması gereken değerli bir box set.

Blogumuzda bugüne kadar incelemeye almış olduğumuz Keoma, Four of The Apocalypse, A Bullet For General'in yanısıra önümüzde günlerde inceleyeceğimiz Companeros ve Texas Adios'tan oluşan bu beş filmlik dev eser sadece filmlerin aktarımı açısından değil, ekstra seçenekler ve belgeselleriyle de toplamda 9 saate yaklaşan bir spaghetti şöleniyle kucaklaşmamızı sağlıyor.

Box set'in ağır topu kuşkusuz Franco Nero, üç filmiyle bu arşivde yer alan Nero'yu Tomas Milian ve güzide bir siyasi spaghetti örneğiyle Gian Maria Volonte izlemekte.

Şahsi görüşüm açısından bu setin en hafif parçası Franco Nero'lu Texas Adios'un yerine Tomas Milian'lı Run Man Run'ın veya Jean Louis Trintignant'lı Great Silence'nin yer alması çok daha iyi olabilirdi. Tabii ki filmlerin dağıtım ve satış haklarının farklı firmalarca alınmış olmasıda (Blue Underground) bu noktada bir dezavantaj. Ayrıca hazırda Texas Adios söz konusuyken, Yeşilçam takipçilerinin yakından tanıdığı Robert Widmark'ın (Alberto Dell'Acqua) yardımcı erkek oyuncu olarak bu filmde yer aldığını belirteyim.

Box set'e verilen isimle misyonlarınıda sunmuş olan, İtalyan sinemasının kayıp zamanlarda ki incilerini bulmakta uzmanlaşan, Kuzey Amerikalı Anchor Bay Entertainment ve ayrıca aynı yoldan ilerleyen Blue Underground firmalarına teşekkürler.

Yazan: Gökay GELGEC - Yojimbooo

En Büyük: Hiçkimse ...

noreply@blogger.com (YOJIMBOOO) — Thu, 05 Feb 2009 21:49:00 +0000

Nobody is The Greatest

Dahi silahşör Joe Thanks (Terence Hill) günlerini tembellik ederek ve arta kalan zamanında da Vahşi Batının söylence silahşörlerinin ünvanlarını ellerinden alarak geçirmektedir. Tavuk hırsızı kardeşler Bill (Bill Locomotiva)ve Lucy(Miou Mioun) ile yolları kesişir. Lucy ile uzatmalı bir birliktelik yaşamakta olan Joe, kardeşleri ekibine dahil eder.

Üç arkadaşın hedefi, düzmece saldırılarla beyazları kızılderililere karşı kışkırtan Binbaşı Cabot'un (Patrick Mc Goohan) yöreye gelmekte olan demiryolu şirketine ait paraları ele geçirmesini önlemektir. 300.000 $ değerinde bu iş üçlünün bir araya gelmesi için yeterli bir sebeptir.

Tavuk hırsızlarının hesap edemekleri nokta, Joe'nun paranın eşit paylara bölünemeyeceğini bilecek kadar kurnaz olmasıdır.

Un Genio Due Compari Un Pollo:

Nobody serisine yapımcı ve yönetmen olarak katkılarıyla ele aldığımız Sergio Leone, filmin açılış sahnesini bizzat kendisi yönetmiştir. Leone usulü spaghetti westernlerin özellikle stres temasıyla tüm motiflerinin işlendiği bu ciddi açılışın ardından son derece eğlenceli bir komediye geçiş yapılmaktadır.

Spaghetti Westernlerin en önemli politik örneklerinden General'e Bir Kurşun ile incelediğimiz Damiano Damieni'nin yönetimi devraldığı diğer bölümlerde açılış sahnesinin ciddiyeti ile tipik bir Terence Hill komedisinin absürd yönlerinin birbirlerine zıt düştüğü açıkça gözükmektedir. Bu sebeple bu filmin açılış jeneriğine kadar olan bölümü ile jenerik sonrasını iki ayrı film şeklinde ele almak daha mantıklı olacaktır.

Terence Hill'in dayak atmak ve oburluk gibi klişelerini akrobatik yetenekleriyle harmanladığı film süresince çocukluğunu Bud - Terence veya sadece bu ikiliden birinin filmlerini beğeniyle izleyerek geçirmiş tür severlerin sıkılmayacağını garanti edebilirim. Özellikle Terence Hill'in (Sergio Leone'nin senaryo üzerindeki katkılarını es geçmeden) kaleden kaçış sahnesinin insanı gülme krizine sokacak kadar küstahça uzatılması, zoraki komedi ve sululuk üçlüsünden arındırılmış bir mizah örneğidir.

Filmin İtalyada İyi Kötü Çirkin ile nerdeyse aynı hasılatı elde etmiş olması Avrupa seyircisinin spaghettileri avantür kadar mizahi yönleriylede sevdiklerini göstermektedir. Ayrıca Spaghetti Westernlerin uluslarası oyuncu kadrolarına yer vermesi gibi olmazsa olmaz gelenekler bu filmde de sürmektedir, başrollerin İtalyan, Fransız ve İrlandalı üç ayrı oyuncudan oluştuğu bu sevimli hikayede Klaus Kinski'de western kariyerinin en eğlenceli karakterlerinden birisiyle görülmektedir.

Ennio Morricone'nin Nobody serisinin emektar bestecisi olarak müziklerini ele aldığı yapımda spaghettilerde sıkça başvurduğu yöntemlerden birisi olan klasik müzikle harmanlama örnekleri filmin kaleden kaçış sahnesinde William Tell üvertürü ve son büyük kovalamada Mozart etkilenimleri ile sürmektedir. Filmin müzikleri tümüyle bir komedyadan öte her tür tadın elde edilebileceği bir toplama gibidir. Özellikle dönemin Yeşilçam'ının gangster filmlerinde bu filmin müziklerinden alıntı yapılmıştır.

Un Genio Due Compari Un Pollo, Sergio Leone'nin bizzat görev aldığı son spaghetti western filmidir. Önceki bölümde belirttiğimiz gibi 1970'lerin ortalarından itibaren türün iyice gücünü kaybettiği bir dönemde çekilmiş son önemli örneklerden birisidir.

Not: Filmin çekimlerinin ardından ortadan kaybolan orjinal negatiflerinin bulunamaması sebebiyle yıllar sonra Almanya'da ortaya çıkan Almanca dublajlı 8mm lik bir kopyası dvd'ye aktarılmıştır bu sebepten ana hikaye ve eklenmiş sahneler arasında yeniden kurgu yapılması gerekmiştir.

Yazan: Gökay Gelgeç - Yojimbooo

DJ LEGOMAN SOUNDTRACKS SPAGHETTI WESTERN@ ARTERIA

noreply@blogger.com (YOJIMBOOO) — Thu, 29 Jan 2009 18:03:00 +0000

SINEMATIK SPAGHETTI ve CHE TORNI BABELE

Sunar

BOLOGNA SPAGHETTI WESTERN GECESİ

Sevgili sinematik dostları;

29 Ocak 2009 Perşembe gecesi Bologna Arteria'da blogumuzun kurucuları Utku ULUER'in (Dj Legoman) performansı ve Gökay GELGEÇ'in (Yojimbooo) müzik seçimleriyle Spaghetti Westernlerin dünyasında müzikal bir yolculuğa çıkıyoruz.

Ekip olarak uluslararası çalışmalarımızın hızlanarak ilerleyeceği bir 2009 yılı dileklerimizle bizlere destek olan tüm Sinematik dostlarına sevgilerimizi gönderiyoruz.

Sinematik Ekibi

Benim Adım Hiçkimse

noreply@blogger.com (YOJIMBOOO) — Sun, 04 Jan 2009 20:07:00 +0000

MY NAME IS NOBODY

"- Baba ondan hızlı hiçkimse yok mu?"

"- Hiçkimse evlat."

Jack Beauregard(Henry Fonda) devrinin son silahşörüdür. Suçların büyüdüğü ve organize olmaya başladığı bir devirde sadece iyi bir silah ve onu kullanan kişi artık herşeyi ifade edememektedir ve Vahşi Batı artık son demlerini yaşamaktadır. Vergi, merkezi otorite, senato gibi terimler gündelik hayatın popüler sözcükleri haline gelmiştir.

Gözleri uzağı eskisi gibi seçemeyen ve içgüdüleriyle silahına davranan Jack, Vahşi Batının acımasız dünyasında yaşlanabilecek kadar yaşamış bir silahşör olarak kimseyi öldürmekten yana değildir. Yinede eski düşmanları ve ondan daha hızlı olduğunu kanıtlamak isteyen şöhret meraklısı pek çok silahşör Jack'i ortadan kaldırmak istemektedir.

Tam bu anda karşısına çıkan ve kendisine Hiçkimse(Terence Hill) diyen genç, ona hayatının son günlerini huzur içerisinde geçirmesini sağlayacak bir teklifte bulunur.

Jack'in kaderi Vahşi 150 ile kesişecek ve adı tarih kitaplarına geçecektir.

IL MUO NOME é NESSUNO

Sergio Leone, 1970'lerin ilk yarısında Bir Zamanlar Üçlemesi'ne önceki çalışmalarına kıyasla daha politik bir film olan Fistful Of Dynamite (Once Upon a Time in Revulotion) ile ara vererek kariyerine yapımcı ve yardımcı yönetmen olarak desteklediği Nobody serisi ile devam eder. Burada ki amaç, politik veya endirekt yollarla izleyiciye sanatsal bir western sunmaktansa, Dolar Üçlemesi'nde yapmış olduğu gibi çizgi roman ve mizah harmanı çalışmalarla çok sevdiği Western türünü yaşatabilmektir. Zira Giallo, Poliziesco ve Uzak Doğu filmleri furyası Spaghetti Westernlerin karşısında ciddi rakipler halini almaktadır.

Dolar Üçlemesi'nde hikayelerin içerisine yedirilen mizah unsurunun daha ön plana alındığı bu filmin başrolüne, o dönemde daimi ortağı Bud Spencer ile beraber rol aldığı Trinita Kardeşler serisiyle yeterince ünlenmiş olan Terence Hill düşünülür.

Spaghetti Westernlerin kendi geleneklerinin yaratılmasında ki en önemli beyin adamlarından olan Leone'nin spaghetti karakteri ve raconları konusunda "Berberde traş olurken usturanın doğru adamın elinde olduğundan emin olmak" gibi şahsına özgü detaylarla, türde hala yapılabilecek bir şeyler olduğunun altını çizmektedir.

Bernardo Bertolucci'nin katkılarıyla ortaya çıkan başyapıtı Bir Zamanlar Batı'da iki yönetmenin gözüyle bir hikayeyi sunmanın daha başarılı sonuçlar verdiğini gören Leone kendi ismini yönetmen olarak filmin jeneriğine ekletmeden, çekimler esnasında Tonino Valerii'ye destek vermiştir.

Film boyunca Vahşi 150 olarak geçen ve orjinal adı Wild Bunch olan büyük çete ile klasiğine; Tarzının en önemli özelliği olan slow motion çekimlerle; Mezarlık sahnesinde taşlardan birinin üzerinde "Bir Navajo için güzel bir isim" monoloğuyla şahsen onurlandırılan Sam Peckinpah sinemasına düzeyli bir saygı duruşunda bulunulmaktadır. My Name is Nobody, Henry Fonda'nın rol aldığı son western filmidir.

Ennio Morricone'de Spaghettiler üzerine hala yapılabilecek bir şeyler olduğunu kanıtlamak istercesine kariyerinin en neşeli western melodilerini film için besteler. Bu başarı filmin ikinci bölümünde biraz daha dinleyicisine özel temalarla devam eder. Genel olarak her iki müzikte Dolar Üçlemesinin koro geleneğinden esinlenmektedir.

Filmin müziklerinden örnekler için buraya tıklayınız.

Yazan: Gökay GELGEÇ - Yojimbooo