Ik heb een collectie oude bidprentjes met foto, en ik heb een collectie 19de-eeuwse fotoalbums. Ik probeer de mensen in de fotoalbums te identificeren. Dat doe ik aan de hand van opschriften, datering, gezichtsvergelijking, groepsfoto’s, bidprentjes met foto, online onderzoek naar stamboom en andere foto’s, … en veel puzzelen.

Ik heb mijn volledige collectie gescande foto’s in een FotoLineage project gestoken. Zo kan ik over alles heen personen identificeren via de gezichtsherkenning van FotoLineage. Dat is handig binnen familiealbums of familiecollecties, maar de overkoepelende aanpak zorgt soms voor verrassingen.

Zo stak er in het fotoalbum Buysse een anonieme foto van een man door fotograaf Goulder. Charles Goulder was actief in de Rue des Tanneurs 29, Antwerpen in 1861-1865.

De foto is een albuminedruk op carte-de-visite formaat. Het achtergronddoek is atypisch voor de jaren 1860. Je had dan meestal de kale muren van de fotostudio als achtergrond. Ook Goulder had kale muren in zijn studio, zoals op ander foto’s te zien is. Maar als je goed kijkt naar de vloer, dan zie je dat er kasseien liggen.

De foto is buiten genomen, op verplaatsing! Wellicht in Zaffelare, fotografen reisden al eens rond met tijdelijke opstellingen in dorpen. Buiten was er geen duidelijke achtergrond dus nam Goulder een geschilderd achtergronddoek mee.

FotoLineage gaf een match aan met een bidprentje in mijn collectie, en daarmee kon ik de man identificeren.

De man is Heliodorus Dupont, schepen in Zaffelare. Hij is overleden in 1879, maar zoals je ziet is de foto uit 1861-1865 gekozen voor zijn bidprentje. Waarschijnlijk was het de enige foto van hem die bestond.

Een connectie met de families uit het album heb ik vooralsnog niet gevonden, misschien was hij gewoon een kennis.

The post Man in fotoalbum geïdentificeerd via fotobidprentje appeared first on Spoorzoeker.

Auto’s en motorfietsen dateren

Op oude foto’s zie je al eens auto’s of motorfietsen. Die kunnen helpen om de foto te dateren als je het merk en model kunt herkennen. Dat kan je doen met zoeken op afbeeldingen: door te foto te uploaden naar Google Images, of door het aan een AI chatbot te vragen. Verifieer dat dan wel verder door het gevonden model te Googlen en te vergelijken.

Als je de nummerplaat kunt zien dan is dat ook interessant. Een zekere Alain Dupont schreef in 2022 een uitgebreide geschiedenis van de Belgische nummerplaten, heel interessant! Het is in het Frans en staat op de website Francoplaque.fr, waar je nog veel meer info over nummerplaten vindt. Alleen al met het uitzicht en de grootte van het nummer kan je al een goede benaderende datering bekomen.

Nummerplaten en hun eigenaars: identificatie

In veel gevallen weet je niet van wie de auto of motorfiets was. Als je dat kunt achterhalen sta je al veel verder met identificatie van personen op de foto.

Provinciearchieven

Ik stelde in 2010 de vraag aan de DIV (Dienst Inschrijving Voertuigen) of ze eigenaars van historische nummerplaten konden opzoeken. Maar omdat nummerplaten tot 1957 per provincie uitgereikt werden, verwezen ze door naar de provinciearchieven.

Het provinciearchief Antwerpen antwoordde: “Het provinciearchief heeft inderdaad archivalia in verband met autonummerplaten. Helaas hebben wij maar een geordende reeks van belastingen op automobielen van de jaren 1906 tot en met 1913. Daarna is alles in ongeordende staat: belastingen, nummerbewijzen van auto’s, briefwisseling, enz… U mag al deze documenten doornemen.“

In principe wordt het provinciearchief na 30 jaar overgedragen aan het Rijksarchief, maar dat is niet noodzakelijk al gebeurd. Dus dat is even uitzoeken voor je eigen provincie (Antwerpen is al zeker overgebracht).
Niemand schijnt te weten waar die van Brabant zich bevinden, een gevolg van de splitsing in Vlaams-Brabant, Waals-Brabant en Brussels Hoofdstedelijk Gewest…

Gelukkig is er een alternatief:

Het Répertoire Général Officiel / Algemeen verzamelboek

Voluit het “Algemeen Verzamelboek der Automobielen, Autovrachtwagens en Motorrijwielen van het Koninkrijk” – “Répertoire général officiel des automobiles, camions automobiles et motocyclettes du Royaume“.

Het is een soort telefoonboek voor nummerplaten. Gesorteerd op nummerplaat, staat bij elk nummer de naam en het adres van de eigenaar. De repertoria werden door de politie gebruikt om auto’s en motorfietsen te identificeren. Een fantastische bron voor die periode!

Je vindt een hele reeks in de collectie van de Koninklijke Bibliotheek van België (KBR), waar je ze kan raadplegen.

Welke provincie

Je kan aan het nummer zien in welke provincie de plaat werd geregistreerd.

Let op dit is de nummering vanaf 1920! In 1900-1920 werd ook genummerd van 1 tot ±30000, maar op een ander type platen.

1920-1925: Uit het Répertoire van 1922 en supplementen 2, 3, 4, 5 en 7:

1926-1933: uit Fascicules I t/m VI

Alain Dupont vermeldt in zijn werk (link zie hoger) ook provinciale verdelingen van nummers in de periode 1899-1920. Bekijk zeker ook dat werk omdat het uitzicht van de nummerplaat ook aan een periode verbonden is.

Begin 1900 waren er naast de nummerplaten aparte taxplaten in verschillende vormen en kleuren (zoals vroeger de fietsplaten, voor degenen die zich dat nog herinneren), die de provincie vermeldden.

Digitaal?

Ze zijn niet digitaal beschikbaar bij de Koninklijke Bibliotheek (of elders, voor zover ik weet).

Onlangs verkreeg ik, dankzij een zeer gewaardeerde gulle gift, de delen voor de periode 1922-1933.

Ik ben ze tussendoor aan het digitaliseren met een CZUR ET-16 plus. Heel handig toestel! Eens ingesteld volgens je wensen, na wat experimenteren, werkt het bijzonder goed en snel, ik ben er heel tevreden van.

Het zijn naar schatting ±8000 bladzijden, dus digitaliseren duurt nog wel even. Wat ik al heb kan je via de links hieronder downloaden. Het is met OCR, zodat je ook zo goed mogelijk op naam of adres kunt zoeken (hou rekening met OCR fouten).
Ik heb de kwaliteit van de afbeeldingen in de pdf’s sterk verminderd om de bestandsgrootte binnen de perken te houden.
Laat me weten als er een bladzijde zou ontbreken, of als je graag een hoge resolutie afbeelding hebt van een bepaalde bladzijde.

• 1922,
• 1923-25 (supplementen 1-7),
• 1926-1930 (Fascicule I, Fascicule II en Fascicule III),
• 1931 (Fascicule IV)
• 1932-1933 (Fascicule V en Fascicule VI).

Een vermelding bestaat normaal gezien uit:

• de nummerplaat,
• “-” of “c” (voor usage commercial, commercieel gebruik, vermoed ik),
• de naam,
• soms een beroep,
• het adres,
• het automerk
• het jaar van inschrijving (in twee cijfers)

Zie ook de voorbeelden verderop. Merk en jaar ontbreken in heel wat gevallen en ook het adres ontbreekt regelmatig.

In elk boek staat vooraan een lijst met verdeling van nummers per provincie, en een lijst met afkortingen van auto- en motorfietsmerken.
Elk boek is onderverdeeld in een sectie auto’s en vrachtwagens en een sectie motorfietsen.

In elk deel staat achteraan een sectie met geannuleerde nummerplaten en met mutaties (naam- en adresveranderingen). Achteraan in Fascicule III is er nog eens zo’n aanvullende sectie voor Fascicules I en II.

Voorbeelden

18142

De eigenaar poseert trots in zijn auto.

Volgens Google Image search zou dit een Amilcar zijn, of een Alvis, een Salmson, een MG …

Aan het lettertype en het uitzicht kunnen we vermoeden dat het een witte nummerplaat is met rode letters, dus ten vroegste uit 1928. Ze zou volgens de verdeling per provincie uit Henegouwen stammen.

In het Répertoire Général Officiel staat:

Am. staat voor het automerk “Amilcar”, 29 voor 1929. De eigenaar is Edgard Quinet, uit Gosselies (Henegouwen).

111889

Een leuke foto bij een auto in panne.

Het is zo goed als onmogelijk om het merk en model van auto te herkennen op deze foto, omdat er weinig details zichtbaar zijn. Google Images noch AI slaagt erin. ChatGPT suggereert een Ford Model A Tudor Sedan.

Aan het lettertype en het uitzicht kunnen we vermoeden dat het een witte nummerplaat is met rode letters, dus ten vroegste uit 1928.

De nummerplaat staat in het Répertoire Général Officiel:

Wkn staat voor het automerk “Willys Knight”, 28 voor 1928. Eigenaar was Constant Hynen uit Antwerpen.

The post Belgische nummerplaten voor WOII appeared first on Spoorzoeker.

François Deron

De fotostudio van Deron was gevestigd in de Rue de la Madeleine 13, Brussel (zie ook Directory of Belgian Photographers). Ze werd achtereenvolgens uitgebaat door François zelf, zijn weduwe en zijn zoon:

• Deron Francois: 1857 – †1876
• Deron Francois veuve (Mathilde Van Caneghem): 1876 – 1880
• Evely Léon & Deron François fils: 1883 – 1887
• Deron Francois fils: 1885 – 1898

Deron was één van de eersten, wellicht de allereerste, om de carte-de-visite (CDV) te introduceren in België, getuige een advertentie eind 1857 (zie Directory), wanneer hij in de Rue de la Madeleine start.

In zijn necrologie in het Bulletin van de Association Belge de Photographie (1876-1877 nr. 5, jg. 3, vol 3, p. 150) staat zelfs dat hij en niet Disderi de CDV heeft uitgevonden.
Er staat ook in dat hij de eerste was die kooldrukken maakte in België.

Deze foto is een heel vroege kooldruk en wijst dus inderdaad in die richting. Omdat die zo vroeg is ga ik wat uitvoeriger in op de determinatie. [meer over kooldrukken en kooldrukfotografen]

Er is geen verval/verbleking van het beeld en de kleur laat kooldruk vermoeden. Je kan dan nog verwarren met een goede kwaliteit goudgetonede albuminedruk die heel goed bewaard is. Maar onder strijklicht zie je goed het reliëfverschil/glansverschil tussen de lichte en donkere delen, een typisch kooldrukkenmerk. En onder vergroting is duidelijk te zien dat het wel degelijk een kooldruk is aan de vele pigmentdeeltjes (roodachtige vlekjes).

De foto is te dateren tussen 1865 en 1870:

• De kaart is niet gekleurd (ze heeft gewoon de kleur van het karton).
• De kaart is dun: 0,44 mm. Onder 0,5 mm wijst op een datering voor 1870.
• De kaart heeft rechte hoeken (afgeronde hoeken verschijnen pas ca. 1870, rechte hoeken worden pas weer populair vanaf ca. 1900, maar dan zijn de kartonnetjes meer dan 1 mm dik)
• De opdruk op de voorzijde (grotendeels verborgen door de foto) is heel eenvoudig: naam van de fotograaf en de stad in eenvoudige getypte letters. Dat is typisch voor de jaren 1860, en consistent met andere foto’s van Deron in die periode.
• Het rechtse medaillon op de achterzijde vermeldt een expositie in 1865. Dat is dus een vroegste datum.
• De opdruk op de achterzijde staat centraal en is vrij eenvoudig, zonder extra tekst of versieringen buiten de medaillons, typisch voor de jaren 1860. Ook dat is consistent met andere foto’s van Deron in die periode.
• De pose is ten voeten uit, typisch voor de jaren 1860.

De foto toont een ernstige man, wat stijf rechtop zittend met een opengeslagen boek op de tafel. Het is een veelgebruikte pose voor die tijd. Hiermee toont hij dat hij een ernstig en belezen man is. Hij zal deze foto eerder aan kennissen en zakenrelaties gegeven hebben.

Op een internetveiling vond ik een albuminedruk van dezelfde foto, waarop duidelijk de verbleking en vergeling te zien is, karakteristiek voor albuminedruk. Die foto is niet in mijn bezit. Hij heeft zijn portret dus op twee manieren laten afdrukken.

Ik heb van dezelfde man wel een andere albuminedruk bij Deron, in een ontspannen pose met een hint van een glimlach. Deze is vrijwel zeker genomen in dezelfde fotosessie. Het meubilair is aangepast aan de andere stemming, het doek is iets anders gedrapeerd, maar hij draagt dezelfde kleren en vooral de haarkrul boven zijn linkeroor is identiek. Deze relaxte foto is waarschijnlijk eerder voor verspreiding binnen de familie.

Deze kaart is identiek aan de vorige, even groot maar een heel klein beetje dikker (0,47 mm). De verbleking en vergeling van de albuminedruk zijn duidelijk te zien.

Ik heb ook nog een albuminedruk van dezelfde man genomen bij Ghemar, ook jaren 1860:

The post Vroege kooldruk door F. Deron appeared first on Spoorzoeker.

Zowat alle referenties naar zijn naam betreffen platinadrukken (in Photo-Era Magazine 1908, 1912, 1912, 1922 en in National Geographic 1913).

Hij bedient vooral de toeristische markt met zijn foto’s. Tussen een divers lot toeristische foto’s van rond 1900 ontdekte ik twee van zijn platinadrukken van de Dom (Kathedraal) van Milaan.

Door de platinadruk op ruw papier en de vaak naturalistische thema’s speelt hij in op het picturalisme dat begin 1900 in trek is.

Pictures by G. R. Ballance are always welcome. His is the technique that captivates, for it is associated with discriminating taste and artistic perception. […] He uses virtually one equipment — a half-plate camera, a Goerz Dagor lens and he makes his prints on W. & C. rough platinum paper.

Photo-Era, Aug. 1912.

Ik vroeg mij af wat die lichtere strepen waren links voor de Duomo.
Het zijn de spookbeelden van de tram, door de lange belichtingstijd! De tram is gestopt achter de groep mensen (opschrift “Gala Peter” op een wit bord. Gala Peter is overigens reclame voor Zwitserse chocolade). Op ander plekken zie je nog spookbeelden van mensen die bewogen tijdens de opname. Op de foto hieronder zie je de tram rijden naast de Duomo, de sporen gaan voorlangs de kerk.

Datering

De kledij van de dames op de foto’s toont een modebeeld van 1900-1914.

De trams op de foto’s zijn geen paardentrams, ze zijn elektrisch. Dat wil zeggen dat de foto’s dateren van na 1 november 1893 (zie Tram van Milaan). De tram lijkt links te rijden, al is dat moeilijk met zekerheid te zeggen. Alleszins reden trams in Milaan maar vanaf 1926 rechts.

Platinadruk werd vanaf de Eerste Wereldoorlog te duur voor commercieel fotografisch gebruik. Waarschijnlijk dateren de foto’s van voor WOI.

Ontwikkelgelatinezilverdruk (OGZ)

Er zij ook OGZ afdrukken van zijn foto’s in omloop, gewone zwart-witfoto’s met ander woorden. Ze hebben niet het ruwe papier uitzicht en gevoel. De beeldzijde is wel mat, maar glad en er kan zilvering (blauwachtige zilverglans) optreden in de donkere delen.

Voor zover ik kon ontdekken zijn dat de foto’s waarop de Menton-stempel staat.

Biografische gegevens

Geoffrey Roland Ballance werd geboren op 20 november 1874 in Hackney, Middlesex, UK en overleed op 28 april 1934 in Dumbarton, Scotland, UK.

Hij huwde pas op latere leeftijd (in 1928) met Jessie Mary Pagan.

The post Geoffrey Roland Ballance (1874-1934) – platinadrukken appeared first on Spoorzoeker.

Hoe doe je dat op een georganiseerde manier?

Iedereen heeft zo zijn eigen systeem, en dat is logisch, want het moet passen in hoe je denkt en hoe je graag werkt. Misschien kan je wat inspiratie opdoen met hoe ik werk na ca. 25 jaar genealogie. Ik ben ook totaal ongestructureerd begonnen :-)

Geleidelijk aan heb ik systemen, uitgewerkt die voor mij werken. Ik vind het belangrijk dat een systeem eenvoudig genoeg is zodat je het ook daadwerkelijk snel en efficiënt gebruikt, zonder dat je er teveel moet over nadenken. Dat geldt zeker voor het bewaren van informatie in een mappenstructuur. Als je teveel moet nadenken in welke map je nu best iets zou zetten, dan is je systeem te ingewikkeld en zal het niet goed werken. Je hebt niet altijd tijd of zin om veel na te denken op het moment dat je iets wil opslaan. En dan krijg je uiteindelijk toch een map “diverse” waarin je snel vanalles opslaat en chaos creëert.

Dit artikel gaat alleen over onverwerkte ruwe gegevens, alles wat verwerkt is krijgt een andere plek.

Reageer gerust onderaan op dit artikel met bedenkingen, opmerkingen, je eigen aanpak, …

Voor klanten

Als ik voor klanten werk, als professioneel genealoog, is het onderzoek altijd heel gefocust op de opdracht. Ik zoek alleen gericht naar wat ik nodig heb. Als er toch iets bovenkomt dat ik niet kan inpassen maar misschien kan gebruiken in een later stadium van dat onderzoek, dan bewaar ik dat wel. Ik sla het op, ofwel als bestand in de map van die klant ofwel in Aldfaer (mijn genealogische software). Dat wordt dan een vermelding met bron of een link in het notitieveld bij een persoon in het Aldfaer-bestand van die klant. Meestal doe ik dat dan in een “verborgen” commentaar tussen [* *]. Dat komt dan niet in de gegenereerde rapporten terecht.

Het werkt voor gefocust onderzoek op relatief korte termijn, maar dat is geen houdbare methode op lange termijn voor uitgebreid stamboomonderzoek.

Eigen stamboom: mappen

Voor mijn eigen stamboom wil ik alles bijhouden wat ik vind over mijn familienaam. Dat kunnen vermeldingen zijn op een website, bidprentjes, documenten waarin iemand vermeld wordt, foto’s, (digitale) krantenknipsels, stukjes stamboom van iemand anders, mogelijk sporen om te onderzoeken, etc.

Sowieso sla ik alles echt op, ook webpagina’s, want je moet er niet op rekenen dat links (URL’s) blijven bestaan op de lange termijn van stamboomonderzoek, ook al beloven ze van wel met permalinks en DOI‘s. Die moeten namelijk nog altijd onderhouden worden, dus op lange termijn loopt dat gegarandeerd ook mis.

Ik heb al lang geleden beslist om alleen digitaal te werken, papieren documenten scan ik altijd in. Dus alles kan een plaats krijgen op de computer.

Voor mijn persoonlijk genealogisch onderzoek heb ik mappen per familienaam op het niveau van mijn grootouders. Dat zijn 5 familienamen, want mijn vaderlijke grootvader is tweemaal gehuwd. Zijn tweede echtgenote is niet mijn biologische grootmoeder, maar wel de enige die ik gekend heb. En zij heeft een familielink met mijn moeder. Het is zelfs door die link dat mijn ouders elkaar ontmoet hebben. Een paar overgrootouderlijke familienamen, waarnaar ik al intensiever onderzoek deed, hebben ook een map.

Elk van die mappen bevat onder meer een vaste onderzoeksgerichte structuur van onderliggende mappen:

• Data personen te plaatsen
• Data recent – niet verwerken
• Data te onderzoeken
• Data lopend onderzoek
• Data verwerkt

Die mappen bevatten alleen de ruwe gegevens: een scan van een rouwbrief, een opgeslagen webpagina, een volledige PDF, een foto van een archiefdocument, ….

Die mappen zijn werkinstrumenten, je bekijkt die regelmatig als je actief bezig bent met onderzoeken, en je verplaats data van de ene naar de andere als dat nodig is.

Op deze manier kan ik na maanden niet aan mijn eigen stamboom te werken toch de draad vrij gemakkelijk weer oppikken.

Wat er precies in die mappen zit lees je hieronder.

Data personen te plaatsen

Als ik persoonsgegevens vind die ik niet kan linken aan iemand die nu in mijn stamboom zit, dan komen die hier te staan.

Data recent – niet verwerken

Hier plaats ik persoonsgegevens en vermeldingen van levende personen, die ik wel kan linken aan mijn stamboom. Maar die gegevens horen vooralsnog niet thuis in de stamboom. Je kan soms heel veel vinden over iemand als je goed zoekt, maar dat hoeft daarom niet allemaal in een publiceerbare stamboom te staan. Het kan wel van pas komen als je ooit een bio of iets dergelijks van iemand wil maken.

Data te onderzoeken

Dit zijn geen persoonsgegevens, maar hints naar ergens (een plaats, een archief, een archiefvormer, een document, …) waarin of via hetwelk ik mogelijk meer stamboominformatie zou kunnen vinden.

Data lopend onderzoek

Als ik verder onderzoek aan het doen ben dat langer duurt dan 1 dag dan verplaats ik de data naar hier.

Ook als ik toevallig iets tegenkom over een reeds gekende en geplaatste persoon en ik heb geen tijd om het meteen in te voeren of te verwerken in mijn stamboom, dan plaats ik het hierin. Daarmee is het ook een soort TODO lijstje. Dat is misschien niet ideaal, maar goed, elk systeem is voor verbetering vatbaar, en elk systeem mag ook evolueren en verbeteren doorheen de tijd.

Data verwerkt

Dit spreekt voor zich. Als ik iets verwerkt heb in mijn stamboom dan verplaats ik het naar deze map. Zo bewaar ik alle ruwe data waarop mijn stamboom en de conclusies die ik maak gebaseerd zijn. Kopieën of extracten van deze data kunnen uiteraard in andere mappen, documenten of in mijn stamboom terechtkomen als bewijsstuk of illustratie.

Evidence Based genealogische software

Een mogelijkheid om verschillende bronnen vervolgens verder te verwerken, maar nog niet meteen in je stamboom is zogenaamde Evidence Based genealogische software. Daarin vertrek je met het invoeren van bronnen en welke gegevens er in staan. Van daaruit kan je bewijs opbouwen en gegevens uit verschillende bronnen combineren.

Je kan het ook gebruiken om een moeilijk bewijsbaar geval uit je stamboom duidelijker te krijgen.

Er zijn niet zoveel Evidence Based programma’s. Het is een heel ander concept om naar het opbouwen van een stamboom te kijken dan de meesten gewoon zijn. Je moet er wat mee leren werken, maar het kan een heel interessante tool zijn. Kijk eens naar Centurial (Nederlands) of naar Evidentia (USA).

De afbeelding bij dit artikel is gegenereerd met ChatGPT, met de titel als prompt. Ik heb allen de Engelstalige nonsense titeltjes die erin stonden weggegomd. Als je beter kijkt zie je dat er niet veel aan klopt, maar die verwarring vond ik juist illustratief :-)

The post Hoe organiseer ik gegevens die niet direct in mijn stamboom passen appeared first on Spoorzoeker.

De foto is gemaakt door Eugène Boute, die vanaf 1913 in de Avenue Louise 41 in Brussel gevestigd was. Boute was “Photographe du Roi” en werkte vooral voor de hogere klassen.

De foto

De stijl van de foto en de mode die de dame draagt wijst op een foto die genomen is in de jaren 1860. Dat komt niet overeen met de activiteit van de fotograaf. Het is dus een hele mooie reproductie, door Boute, van een carte-de-visite uit de jaren 1860.

Reproducties werden meestal gemaakt door een afdruk opnieuw te fotograferen. In dit geval is de platinadruk waarschijnlijk gemaakt op basis van het originele negatief uit de jaren 1860. Boute had namelijk de collecties negatieven overgenomen van enkele oudere topstudio’s uit Brussel: Géruzet, Ghemar en Fabronius. Op de carte-de-visites van die fotografen kan je lezen “Les clichés sont conservés“, zij hielden hun negatieven bij.

De vrouw op de foto is, volgens opschrift, “Mathilde De Jaer, vers 1870-1873. Portrait de sa grand mère paternelle pour Pierre Schul.”

Schul – De Jaer

Het gaat om Pierre Léon Constantin SCHUL (1910-1945), wiens vaderlijke grootmoeder, volgens Geneanet, inderdaad Mathilde Barbe Marie de JAER (1849-1897) was.

Mathilde was afkomstig uit Leuven, en is daar in 1875 gehuwd met Maurice Edouard Jean Ignace SCHUL(1850-1911) uit Antwerpen. Maurice overleed in Oostende maar ligt begraven in Wilsele bij Leuven, naast het graf van Mathilde [via Findagrave.com].

Mathilde was in de jaren 1860 een tiener, ze werd 20 in 1869. Op de foto is ze minstens 16, want ze draagt een rok tot op de grond. Haar hoepelrok vertoont nog geen tournure en lijkt nog nagenoeg volledig rond, die mode dateert van ten laatste 1867, zelfs eerder 1866.

Datering

De reproductie is gemaakt voor Mathilde’s kleinzoon. De originele foto moet dateren van ten vroegste 1865 en ten laatste 1867. Waarschijnlijk is de foto gemaakt ter gelegenheid van haar 16de of 18de verjaardag. Ik zou eerder haar 16de verjaardag vermoeden, dus 1865.

De datering in het opschrift (1870-1873), dat van veel later is, is dus fout.

De high life van Leuven

Enkele artikels in de krant (via BelgicaPress) bieden een inkijk in hun leven. Zo leren we dat Mathilde de dochter was van een professor aan de Leuvense universiteit, haar broer was représentant de Bruxelles.

Op oudejaar 1905 was er een groot bal voor de “high life van Leuven” in de Salons van Maurice Schul.

Het huwelijksfeest van hun dochter in 1907 ging door in Maurice Schul’s superbe hotel de la Rue de la Station (de huidige Bondgenotenlaan) in Leuven.

Ze zaten dus wel degelijk in de doelgroep van fotografen als Géruzet en Boute.

In de bevolkingsregisters van Leuven vinden we dat ze sinds augustus 1896 in de Rue de la Station 152 (huidige Bondgenotenlaan) woonden. Ze kwamen uit Antwerpen en hadden 10 kinderen. Maurice is eigenaar van het pand. [Bevolkingsregisters Leuven 1890-1900, Boek 43, f° 10573]

In Antwerpen woonden ze op Plantijnlei 58, waar Maurice ook eigenaar was. Ze hadden verschillende inwonende meiden in dienst. [Bevolkingsregisters Antwerpen 1890-1900, Wijk 6, Plantijnlei 58]

The post Mathilde De Jaer uit Leuven – een reproductie in platinadruk ca. 1913 appeared first on Spoorzoeker.

Veel meer hierover in het boek van Roman Kienjet De Snelfotograaf, op de website van Dirk Kome, op Stickybacks.uk en het onderzoek naar de oorsprong ervan door János Mátyás Balogh.

Het was heel goedkoop, 50 cent voor 12. Je ziet dan ook dat zowat iedereen dergelijke foto’s laat nemen.

Je kon de afdrukken de volgende dag gaan afhalen of ze laten opsturen:

Snelfoto’s zijn zo groot als pasfoto’s. Je ziet normaal gezien altijd een adres en een klantnummer in beeld:

Er bestonden zelfs mini-albums om ze in te verzamelen:

Er bestonden ook grotere formaten dan de “pasfoto”, dubbel zo groot in de hoogte of in de breedte, of dubbel in hoogte én breedte (daar heb ik geen voorbeeld van):

Ik ben op zoek naar zo veel mogelijk Belgische vestigingen. Als je tussen je familiefoto’s dergelijke fotootjes hebt zitten dan mag je het zeker laten weten.

The post Snelfotografie in België appeared first on Spoorzoeker.

Deze foto, genomen door Edmond Sacré (fotograaf in de Kalanderstraat 1 te Gent tussen 1892 en 1921), vertoont heel sterk verval door zilvering, behalve op een kruisvormige plek.

Zilvering is een veelvoorkomende vorm van verval bij, voornamelijk, oude zwart-wit foto’s (OGZ) die onder ongunstige omstandigheden zijn bewaard (te vochtig, te warm, …). Het is gekenmerkt door een blauwachtige metalige glans in de donkere delen van de foto.

Waarom is het kruis niet gezilverd?

Iemand heeft met een hele vette vinger (misschien wel met olie van de ziekenzalving, het laatste sacrament), een kruis gemaakt op de foto. De olie heeft dat deel van de foto beschermd tegen degradatie.

Je ziet dat het kruis van boven naar onder is gemaakt en van links naar rechts, op het einde van elke lijn zie je duidelijk een vingerafdruk.

Opschriften

Op de achterzijde is geschreven in drie handschriften:

Tournai le 16 septembre
1907

Lundi
A ma chère petite fille
pour tous les bons soins
et la sollicitude dont
elle n’a cessé de m’entourner
pendant ma viellesse
Bonne Maman
Tournai le 11 9bre 1907.

Ecrit par Bonne Maman Lambert
la veille de sa mort à 3h I/II après-midi
et décédé le mardi matin vers 3h
le 12 novembre 1907

Je kan je er zo het emotionele moment bij indenken toen ze de dankwoorden schreef, wellicht al aan het doodsbed van Bonne Maman.

Identificatie

De tekst bevat 3 datums:

• “Tournai le 16 septembre 1907” waarschijnlijk is toen de foto aan iemand gegeven (aan de kleindochter?).
• Op 11 november 1907, in Tournai, schrijft Bonne Maman een bedanking aan haar kleindochter voor de goede zorgen tijdens haar oude dag. Dat was de dag voor haar overlijden.
• Onderaan nog wat meer uitleg (wellicht door de kleindochter), “Bonne Maman Lambert” is op 12 november 1907 overleden: le mardi matin vers 3 h.

Dankzij de tekst kunnen we haar identificeren. Even bladeren door de overlijdensregisters van Tournai (Doornik) vanaf 12 november 1907 levert haar overlijdensakte op. Haar naam was Pauline Aimée Françoise Gracia. Ze was weduwe van Florent Lambert en ze overleed om 3 u ’s morgens in de Rue de Rasse in Doornik. Alles klopt met de tekst op de foto. Ze werd net geen 78 jaar oud.

The post Zilvering onthult extra dimensie bij verhaal van foto appeared first on Spoorzoeker.

De uitvinding van de platinadruk dateert van 1873. Vanaf 1880 waren platinapapieren voor bruine platinadruk commercieel te koop en vanaf 1892 voor zwarte platinadruk. [1]

Tegen het einde van de jaren 1880 komt de platinadruk op bij tentoonstellingen en fotowedstrijden, getuige verschillende krantenartikels (Bv. Zeyen in La Meuse van 15-11-1888).

In de periode 1900-1914 maakten heel wat fotografen portretten in platinadruk. Sommigen maakten vermoedelijk alleen vergrotingen met platinadruk, net zoals ze dat deden met kooldruk of OGZ. Als het portretten waren dan werden die vaak geretoucheerd tot crayonportret.

Er waren verschillende fabrikanten van platinapapieren, vooral in Engeland, Duitsland en de Verenigde Staten, maar ook het Belgische Gevaert maakte ze in 1911-1915 en 1922-1924. [4] Het Gevaert Paper Project zal daar wellicht meer duidelijkheid over verschaffen.

Vanaf de Eerste Wereldoorlog werd platina te duur voor de commerciële portretfotograaf. Het werd dan enkel nog gebruikt voor artistieke prints. In 1937 stopte de laatste producent van platinapapieren. Daarna moest je zelf platinapapier maken als je het wou gebruiken, en dat gebeurt nog steeds door kunstenaars en liefhebbers van oude afdrukprocedés. [1]

Kenmerken

Platinadrukken zijn bruin of warm zwart van kleur, met een heel mooie toonweergave en laag contrast. Ze zijn heel mat.
Het is een druk rechtstreeks op papier, het fotografische beeld bevindt zich in de papiervezels, er is geen beeldlaag bovenop het papier. Dat zie je goed onder minstens 30x vergroting.

Het is een kwalitatief “permanent” procedé, de afdrukken veranderen in principe niet door veroudering. Al is dat relatief. Er zijn allerlei invloeden die tot verbleking of verkleuring van het fotografische beeld kunnen leiden, zowel in hoe de fotoafdruk gemaakt is, in het gebruikte papier en in de bewaaromstandigheden. Het, meestal hoogwaardige, papier kan ook aangetast worden. Zo kunnen er bijvoorbeeld vlekken ontstaan in het papier, of kan het papier bros worden. Goede bewaaromstandigheden blijven belangrijk (koel, droog en donker).

Spookbeeld

Vorming van een, meestal positief, spookbeeld op papier dat lange tijd in contact was met de foto is een typisch kenmerk voor platinotypieën, maar ook van andere procedés die platina getoned zijn. Met name foto’s tussen ca.1890 en ca.1930, zoals de matte DCZ goud en platina getoned, maar ook albuminedrukken, DCZ, DGZ en OGZ.[4] Het exacte mechanisme waardoor het spookbeeld gevormd word is nog onbekend.

Een ander voorbeeld zie je verderop in de lijst bij Eugène Boute.

Een voorgestelde term voor het fenomeen is autoplatinography, het spookbeeld kan dan een autoplatinogram genoemd worden. [4][5]

Het spookbeeld is evenwel geen 100% zekere aanwijzing voor een foto die platina bevat, want er bestaan ook OGZ afdrukken, zonder een spoor van platina, die een spookbeeld vormen. Ook dat mechanisme is nog niet duidelijk. Zie bvb A Photographic Offset: The Technical Study of Ansel Adam’s 1927 Portfolio, Parmelian Prints of The High Sierras, door Lisa Duncan.

Ik bezit zelf een OGZ met een duidelijk spookbeeld, wellicht is deze wel met platina getoned (ik heb niet de mogelijkheid om een X-ray spectrometry onderzoek te doen…):

Varianten

Toen platina te duur werd, kwam er vanaf 1917 palladium-papier op de markt. Dat werkt hetzelfde, maar was iets goedkoper. Palladiumdruk is iets contrastrijker en wat warmer van kleur dan platinadruk. [1] Er zijn ook mengvormen platina/palladium, het onderscheid is eigenlijk niet op zicht te maken. Je zou altijd van platina/palladiumdruk moeten spreken (zoals in het Project Fotografie (Collectiekennis 2.0) van SBMK is vastgelegd: platina/palladium). Voor het gemak houden we het op deze pagina bij platinadruk of platinotypie.

“Faux platinum” : talloze imitaties

Veel fotografen maakten foto’s die op platinotypieën leken, maar goedkoper waren.

De meest voorkomende en ook de meest geslaagde imitatie is de “matte DCZ goud en platina getoned“. Dat was duurder dan een gewone DCZ en is gebruikt vanaf ca. 1895 tot de Eerste Wereldoorlog.

Een matte OGZ (de gekende zwart-witfoto) kan ook goed gelijkend zijn, er waren zelfs matte OGZ papieren op de markt met de naam Platino Bromide of Platinobrom.
Ferdinand Krameyer uit Oostende adverteerde expliciet met “agrandissements au platino-bromure” (in Le Carillon 3-11-1901 p.4 [MD]).

Tietz (Antwerp Gallery) adverteerde in Gazet van Antwerpen (6-6-1901 p.6) met de optie “op platina-papier”. Dat was waarschijnlijk een imitatie.

Het grote verschil met een echte platinotypie is dat je bij de DCZ- en OGZ-imitaties geen, of slechts vaag, papiervezels ziet onder vergroting. Het beeld zit bij imitaties niet in de papiervezel, maar erbovenop in een aparte laag. Die barietlaag bovenop het papier kan heel dun zijn bij de imitaties, maar je ziet het toch als een laagje erbovenop, waarin het fotografisch beeld zit.

Gevaert maakte tussen 1899 en 1930 imitatie platinapapieren met namen als Broomzilver-Mat (matte OGZ), Calcium-Platino-Mat, Platino-Mat (beiden matte DCZ goud en platina getoned). [4]

Het is maar de vraag in hoeverre we advertenties mogen geloven als ze over “au platine” spreken. Daarom probeer ik zo veel mogelijk echte platinadrukken te zoeken van de fotografen in de lijst.

Fotografen

Naar verluid de eerste om platinotypieën te maken in België was Léonard Zeyen in Luik in 1883. [2][3]

De tot nu toe oudste bevestigde portretfoto door een commerciële fotograaf is van Victor Bekaert, uit 1892-1893 door Edmond Sacré.

Heel wat amateurs en kunstenaars maakten platinotypieën rond 1900 en nog lang erna, zelfs tot nu. In het Bulletin van de ABP van 1895 alleen staan bijvoorbeeld Rousseau René, Vanderkindere Marcel en Laoureux Léon (met dank aan [MDC]). Het procedé was populair bij picturalisten.

Verschillende portretfotografen maakten, naast de gangbare procedés van de periode 1895-1920 (DCZ, DGZ en OGZ), studiofoto’s met het platinotypie procedé. Of ze vermeldden iets met “platina” in hun publiciteit, wat niet per se wil zeggen dat ze ook platinotypieën maakten.

Ook sommige professionele reis/landschapsfotografen maakten platinadrukken, zoals de Engelsman G.R. Ballance (zie Geoffrey Roland Ballance (1874-1934) – platinadrukken).

Deze lijst van Belgische fotografen die platinadrukken maakten is een lijst in opbouw, begonnen vanuit de databank van het FOMU. Veel dank aan M. Demaeght (FOMU Antwerpen) voor zijn opzoekingen die hier ook in verwerkt zijn. De krantenartikels zijn voor het grootste deel te vinden in BelgicaPress van de Koninklijke Bibliotheek van België.
Ik vermeld meestal alleen de adressen die relevant zijn voor platinadrukken. Voor de meest actuele vestigingsgegevens van de fotografen kijk je best in de databank van het FOMU.

Ik probeer van al deze fotografen platinadrukken en/of imitaties te vinden. Als er nog geen gevonden zijn is het bij sommigen niet zeker of ze er wel maakten.

Het Franse “sur platine” word soms verkeerd vertaald als “in platina”. Sabbe uit Mechelen vermeldde photographie sur porcelaine, platine, etc. en Warnotte uit Brussel vermeldde portraits sur papier, sur verre et sur platine. Volgens mij staat dat hier niet in de betekenis van platina, maar in de betekenis van (druk)plaat. Platine betekent naast platina ook grondplaat, drukplaat. Van die fotografen heb ik alleszins nog geen platinadrukken gezien.

De foto’s zijn voornamelijk uit mijn collectie, ik heb ze gedetermineerd (hoe kom ik aan die expertise?). Het is zo goed als onmogelijk om een platinotypie te determineren op een scan, of het zou een heel hoge resolutie scan moeten zijn. Je moet ze “in het echt” kunnen zien met een zakmicroscoop (zoals de Carson Microbrite Plus zakmicroscoop, 60x tot 120x vergrotend met ledlicht (Bol.com) of de Carson Handmicroscoop Mm-450 9,9 Cm 20-60x Led (Bol.com). Dit is een echte aanrader, goed en goedkoop, ik gebruik deze al jaren.)

De roodomrande reeksen foto’s zijn geen platinotypieën maar imitaties.

Beauprez – Van Thournout, Charles. Poperinge.

Rue d’Ypres 16 (1911-…), Poperinghe

Advertentie in De Poperinghenaar 26-03-1911 p.7: portretten op platine. [MD]

Berger, Jean. Verviers, Luik.

Rue David 56-58 (1887-1889), Verviers
Rue du Calvaire 128 (1890), Liège
Rue du Pot-d’Or, 47-49;07-11 (1893-1911), Liège

Mogelijk alleen vergrotingen in platinotypie. Artikels in La Meuse 29-12-1894 p.2, 5-4-1901 p.2. [MD]

Boute, Eugène. Brussel.

Rue du Soleil 6 (1896-1907), Gent
Rue du Trone 74 (?-?), Brussel
Rue Royale 134 (1904-1914), Brussel
Rue de l’Ecuyer 35 (1907-1911), Brussel
Avenue Louise 41 (1913-1914), Brussel

Hieronder een bruine platinadruk van “Mathilde De Jaer”, gemaakt op de Avenue Louise in Brussel. Het “spookbeeld” op het beschermvel is typisch voor fotoafdrukken waarin platina verwerkt zit (zie intro). Ik bespreek de foto nog in detail in een ander artikel.

Hij maakte ook in Gent al platinadrukken:

Boute maakte na 1904 zelfs nog albuminedrukken in luxe uitgave, zie hieronder. Ook hier zie je papiervezels, maar het beeld is verbleekt, waardoor typische albuminedrukretouches zichtbaar worden (de donkere vlekjes). Het beeld zit niet in de papiervezels, maar in een dun laagje bovenop de vezels.

Buyle, Gustaaf. Aalst.

Kerkstraat 5 (1898-1900), Aalst. Advertentie in De Dendergalm 15-04-1900 p.3: charbon, plantine, bromure photographie. [MD]

Coessens (- De Mulder), Fr. Zottegem.

Markt, “Huis St Joseph” (1896-1906) Zottegem.

Op achterzijde CDV: “portretten ‘au charbon’ ‘au platine’ “. [MD]

Colbert, Jean Jacques Laurent. Doornik.

Rue Royale, 58/72/70 (1890-1901), Tournai
(±1900-1905) Ronse

Vergrotingen in platinotypie. Advertentie Le Courrier de l’Escaut 12-4-1900 p.5. [MD]

Daams, Adèle. Brussel.

Chaussée de Louvain, 71 (1895 – >1914), Bruxelles – Saint-Josse. Op achterzijde CDV: “Photographie au charbon et au platine“. [MD]

Delvaux, Jules. Luik.

Rue du Pont-d’Ile 13 (1899 – 1905), Liège
Boulevard de la Sauvenière 141 (1904 – 1908), Liège

Schoonbroer van Léon Gillard (zie verder).

Devolder, Louis. Brussel.

Rue de Brabant 149 (1889-1901), Brussel

De Wilde, Charles. Gent.

Montagne des Infidèles 96 (1903), Gand
Rue de Bruges 87/91 (1904- >1920), Gand
[SC]

D’Hoy, Constant. Gent.

Rue Courte du Jour 27/25/21 (1892-1913), Gand
[SC]

Drains Albert-Edouard (“Alexandre”). Brussel.

In opvolging van zijn vaders studio, ook “Alexandre” genoemd.

Place du Musée 14 (1897 – 1910), Bruxelles
Montagne de la Cour 79 (1904 – 1908), Bruxelles
Rue Coudenberg 56/70 (1909 – 1914), Bruxelles

Duhameeuw (- Pacco), Louis. Ieper.

Mogelijk alleen vergrotingen in platinotypie.

Dupont

Rue Neuve 109 (1891 – 1900), Bruxelles.

Platinadruk op kabinetkaart [MD].

Fabronius, Edouard. Brussel.

Rue Neuve 5/9/11 (1882 – 1908), Bruxelles
Avenue Brugmann 73 (1901), Bruxelles-Saint-Gilles
Boulevard du Jardin Botanique 19 (1901), Bruxelles
Rue Royale Sainte-Marie 283/285 (1902 – 1908), Bruxelles-Schaerbeek
Avenue Louise 41 (1910 – 1912), Bruxelles

Fabronius exposeerde platinotypie-portretten op de Wereldtentoonstelling van 1894 in Antwerpen (Journal de Bruxelles 4-7-1894 p1). [MD]

Franck, St. Brugge.

°18-10-1885, Brugge, als Etienne Louis Mathilde, zoon van Jules Franck (ook fotograaf). Gehuwd in Kortrijk in 1911, was toen bouwmeester. Woonde zeker tot 1912 in Kortrijk als bouwmeester (volgens krantenadvertenties). Woonde in 1920 zeker in Aalst (geboorte zoon), als fotograaf. [MD]

Meer gedetailleerde vestigingsgegevens uit de Aalsterse krantendatabank (zoek op “St Franck” en op “S Franck”).

Gekend als “St. Franck” en “S. Franck” [in de burgerlijke stand als Stefaan/Steven. Dat is het Nederlandse equivalent van Etienne]

Laanstraat 56 (>1912), Brugge
Gentsestraat 17 (oktober 1919 – <1927), Aalst
Gentsestraat 7 (<1927 – <1929), Aalst
Gentsesteenweg 141/3 (<1929 – 5 april 1930), Aalst
Nieuwstraat 32 (6 april 1930 – >1941), Aalst

Franck, Jules. Brugge.

Vader van St. Franck.

Advertentie in Journal de Bruges 15-08-1896 p.2: L’artiste est un expert en platinotypie. [MD]

Géruzet Frères. Brussel.

Rue de l’Ecuyer 27bis / 29 (1868 – 1890), Bruxelles
Rue de l’Ecuyer 35 (1891 – 1912), Bruxelles

Ghémar Frères. Brussel.

Rue de l’Ecuyer 27 (1859-1890), Brussel
Rue de l’Ecuyer 31 (1891-1894), Brussel

Op de Nationale Tentoonstelling van 1880 in Brussel toonden ze une épreuve au sel de platine. (Bron: Bulletin Belge de Photographie, Augustus-September 1880). [MD]

Vooralsnog zijn er geen commerciële portretten in platinadruk bekend, ze stopten voor dat populair werd.

Gillard(-Delvaux), Léon. Luik.

Rue Jean-d’Outre-Meuse 79 (1895), Liège
Rue du Pont-d’Ile 13 (1899 – 1924), Liège

Schoonbroer van Jules Delvaux (zie hoger).

Artikel in La Meuse 14-11-1901 p.6: ils affectionnent tout particulièrement l’emploi du papier au platine absolument inaltérable.
Advertentie in La Meuse 21-8-1905 p.3: Spécialité: platinotypie.

Gliot, Emile. Tournai, Antwerpen

Alleen vergrotingen in platinadruk. Advertentie in Le Courrier de l’Escaut 14-7-1900 p.2: Agrandissements au charbon, au platine et au bromure d’argent. [MD]

Goossens, Hubert. Luik.

Rue Saint-Hubert 19 (1896), Liège
Rue Louvrex 6/4 (1897 – 1925), Liège

Mogelijk alleen vergrotingen in platinotypie.

Günther Jean, Brussel

Rue Neuve 23/25/33 (1877-1914), Brussel

Foto gezien [MD]

Hotz Gustave, Brussel.

Mogelijk alleen vergrotingen in platinotypie.

Huisman Léon, Luik

Vergrotingen in platinotypie. Advertentie in La Meuse 06-08-1904 p.4. [MD]

Jacobs-De Rudder Jacques, Gent.

Op sommige CDV staat “Grande spécialité d’Agrandissements et Platine“. [MD]

Mogelijk alleen vergrotingen, als hij al platinadrukken maakte.

Janssens Gérard, Luik.

Mogelijk alleen vergrotingen in platinotypie. Advertentie in La Meuse 11-11-1909 p.6.

Julien Alice, Ninove.

Statiestraat 31, (1903 ca – 1912 ca), Ninove.

Portraits au platine, op achterzijde CDV. [MDC]

Koekkoek Pierre, Antwerpen, Mechelen, Leuven.

Rue Francken 5 (1899 – 1903), Anvers
Rue des Nonnes 14 (1901 – 1905), Malines
Marché aux Poissons 21 (1902 – 1908), Louvain
Rue Sainte-Catherine 48 (1905 – >1914), Malines

Advertentie “Luxeportretten platinotypie” Gazet van Mechelen 5-2-1903 p.11. [MD]

Lahmer Albert. Gent, Antwerpen.

Rue de Flandre 24 (1903 – 1909), Gand
Rue Leys 14 (1905 – 1909), Anvers

Advertentie in La Métropole 30-4-1905 p.4. [MD]

Lenaerts, Jean Joseph. Schaarbeek.

Chaussée de Haecht 391/301 (1898-1901), Schaerbeek
Chaussée de Gand 391 (1898-1900), Molenbeek
Rue des Ailes 26 (1901-1912), Schaerbeek
Chaussée de Haecht, 201/349-351 (1911-1914), Schaerbeek

Op achterzijde CDV: Agrandissements, Reproductions, Platine. [MDC]

Luyckx, Théodore. Marchienne-au-Pont.

Mogelijk alleen vergrotingen in platinotypie. In Gazette de Charleroi 23-4-1898 p.4: Spécialité de grands portraits au crayon (à la main) au charbon et au platine, les 3 seuls procédés inaltérables. [MD]

Maes Joseph. Antwerpen.

Rue Gramaye 10 (1884-1899), Antwerpen

In Bulletin van Association Belge de Photographie, vol. II, 1895, nr. 2, p87.

Melchers Robert. Charleroi.

Place Verte 20 (1880-1887), Rue Montigny 6 (1888-1906), Charleroi

Artikel in Gazette de Charleroi 22-10-1901, p.2: Photographie au platine du peintre M. Adler. [MD]

Midy, Madame Ernest. Mol.

Advertentie in Gazet van Moll 3-6-1905 voor “platineportretten”. Dat kunnen evengoed imitaties geweest zijn. [MD]

Moreels, F. Brussel.

Mogelijk alleen vergrotingen in platinotypie.

Marissiaux, Gustave. Luik.

Rue des Carmes 10 (1899 – 1921), Liège

Demonstratie platinadruk voor de ABP (La Meuse 7-3-1901 p.1).
Reproductie van kunstwerken (La Meuse 19-02-1910 p3).

Melchers, Robert. Charleroi.

Maakte in 1901 een platinotypieportret van de Parijse schilder Adler (waarschijnlijk Jules Adler, 1865-1952; Gazette de Charleroi 22-10-1901 p2). [MD]

Meyers & Hautvast. Luik.

Place Saint-Paul 6 (1889-1893), Luik. [MD]

Misonne Léonard. Gilly.

Amateurfotograaf, belangrijk Belgisch picturalist. Hij maakte naast zijn artistieke werk ook portretten van zijn familie, o.a. in platinotypie.

Dit portret op het bidprentje van zijn broer Edouard Misonne, heb ik in twee versies. Beide zijn platinotypieën, eentje op ruw papier en eentje op glad papier.

Bidprentjes met platinotypie-portretten zijn heel zeldzaam omdat het een duur procedé was, zeker om in grotere oplage te laten maken. Dit is het eerste dat ik zie. Waarschijnlijk vindt je ze daarom eerder in de families van fotografen, net zoals bidprentjes in kooldruk (waarvan ik er ook nog maar één zag, van de vrouw van fotograaf Van den Bemden).

De nakomelingen van Misonne bezitten een – incomplete – collectie negatieven, bewaard in het Musée de la Photographie in Charleroi. Samen met hen konden we een negatief identificeren van Edouard dat duidelijk in dezelfde sessie genomen werd als dit bidprentje.

Dit is dus wel degelijk een foto door Leonard Misonne.

Ortmans, Clement. Verviers.

Pont des Récollets 124 (1897 – 1899), Verviers
Place Verte 2 (1900), Verviers
Rue de l’Harmonie 28/30 (1900 – 1920), Verviers
Rue des Boulangers 42 (1906 – 1914), Blankenberghe
Place de Meir 97/111 (1908 – 1920), Anvers
Wenduine (1911 – 1913)

Mogelijk alleen vergrotingen in platinotypie.

Piron, François. Antwerpen.

Place de Meir 81 (1883 – 1893), Anvers
Rue Léopold 55 (1892 – 1902), Anvers
Rue Saint-Gommaire 41 (1898 – 1902), Anvers
Marché Saint-Jacques 75 (1899 – 1900), Anvers

Advertentie in Het Kempenland (editie Herentals) 29-10-1892 p.3.

Quintard, E. Brussel.

Mogelijk alleen vergrotingen in platinotypie.

Pierre, Charles. Antwerpen.

Chaussée de Turnhout 59 (1901-1913), Antwerpen

Op achterzijde CDV Portraits au charbon et platine

Roman (- Clits), Jean. Wetteren

Rue de l’Eglise (1896-1897), Wetteren

Advertentie in Le Patriote 03-04-1897 p.5. A vendre d’occasion bel appareil solaire pour agrandissements photographique au charbon, platina, celloïdine, etc. [MD]

Hij had dus een zonnevergroter, maar gebruikte hij hem ook voor de vermelde procedés?

Ruys – Morel August. Kortrijk.

Rue Notre-Dame 31/25 (1890 – 1908), Courtrai
Rue Leys 2 (1893 – 1895), Anvers
Rue de Dison 18-20 (1895), Verviers
Rue de la Cordonnerie 13 (1896 – 1913), Tournai
Rue des Clairisses 4 (1904 – 1908), Tournai
Rue Saint-Amand 37 (1908 – 1913), Bruges

In de aankondiging van de opening van de studio is alleen nog maar sprake van vergrotingen “au charbon, au platine”, L’echo De Courtrai 16-10-1890 p.3. [MD]

Op achterzijde CDV Spécialité d’agrandissements charbon, platine. [MD]

Advertentie tentoonstelling van uitsluitend portretten in platinadruk in L’echo De Courtrai 26-12-1897 p.2. [MD]

Sacré, Edmond. Gent.

Rue de la Calandre 1 (1892-1921), Gent.

Met dank aan [MD] voor de identificatie, door het herkennen van Victor Bekaert’s bidprentje met dezelfde foto! Daarmee kan de foto gedateerd worden in 1892-1893, wat het een vroeg voorbeeld maakt van een zwarte platinadruk (te koop vanaf 1892).

Sacré-Smits, Achille. Gent.

Place du Commerce 12 (1884-1897), Gent

Kabinetkaart gezien [MD]

Schoenmaekers, Joseph. Brussel.

Advertentie in Le Soir 30-10-1902 p.7. [MD]

Schueren Henri, Antwerpen.

Op CDV “Veritables platines. Agrandissements inaltérables.“

Mogelijk alleen vergrotingen.

Taudien, Otto. Luik, Dinant, Verviers. Antwerpen.

Thiel, Charles. Brussel.

Rue Van Artevelde 88 (1883-1896), Brussel
Rue Jules van Praet 9 (1892-1900) / 17 (1900-1902), Brussel

Van Crewel, Jacob (Jeune). Antwerpen.

Advertentie in Het Annoncenblad van Moll 9-1-1904 voor “platina portretten”.

Van den Bergh, Jacques. Antwerpen.

Longue Rue du Vanneau 111 (1901-1908), Antwerpen
Avenue Paul De Jaer 17 en 20 (1910-1914), Brussel

Vermelding op achterzijde CDV: “spécialité de portraits au platine” [MDC]

Van Loo-Smet, Charles. Gent.

Rue Longue des Violettes 76 (1885-1887), Rue de Flandre 56 (1888-1890), 74 (1891-1903), Gent

Varlet, Lucien. Verviers, Luik.

Rue de l’Harmonie 19/21/23/23-25 (1890 – 1901), Verviers
Rue de l’Université 10 (1899 – 1904), Liège

Artikels in La Meuse 26-10-1900 p.2. [MD]

Verhassel, Egide. Brussel.

Chaussée de Gand 11/3/4 (1869-1914), Bruxelles – Molenbeek.

Advertentie in Le Soir 5-11-1903 p.5. [MD]

Vitalis Michel, Antwerpen

Rue de l’Offrande 47/10 (1906 – 1920), Anvers
Longue Rue du Vanneau 163/153 (1910 – 1920), Anvers

Advertentie “Specialiteit van Platine portretten” in Gazet van Antwerpen 14-07-1906 p.5. [MD]

Wettstein, Edouard. Verviers.

Rue de la Tranchée 34/36/38 (1893 – 1940), Verviers
Rue de l’Harmonie 64/68-70 (1904 – 1940), Verviers

Wurth, Ernest. Luik.

Rue Louvrex 66 (1890 – 1914), Liège

Artikel in La Meuse 27-1-1894 p.2. [MD]

Zeyen, Léonard Hubert. Luik.

Boulevard de la Sauvenière 137/141 (1882 – 1904), Liège

Maakte al in 1883 platinadrukken, mogelijk als eerste in België. [2][3]

Artikel in La Meuse 15-11-1888 p.2: Zeyen opère à la platinotypie. [MD]

Literatuur

[1] Dijk, van, J. (2011). Handboek Herkennen Fotografische en Fotomechanische Procedés. Primavera Pers, Leiden.
[2] Bulletin de l’association Belge de photographie. 1883, pp 539-540.
[3] Mélon M.-E., La photographie à Liège au XIXe siècle. Une modernité ambivalente. In Duchesne J.-P. (éd.), Vers la modernité. Le XIXe siècle au Pays de Liège, Liège, Musée de l’Art Wallon et Université de Liège, 2001, pp. 147-163.
[4] McCabe C. (2017). Platinum and Palladium Photographs: Technical History, Connoisseurship and Preservation. American Institute for Conservation, Washington.
[5] Ware, M. (2017). Platonomicon. Self published as a technical appendix to McCabe (2017).

Bronnen

[MD] : Aangebracht door M. Demaeght van FOMU Antwerpen, met veel dank.
[MDC]: Collectie Marc De Clercq
[SC] : Aangebracht door S. Calle van Archief Gent, met veel dank.

The post De platinadruk – een lijst van Belgische fotografen appeared first on Spoorzoeker.

Ik vond een factuur uit 1892, op naam van Camille Cogen, voor aankoop van bedrukte kaartjes voor cartes de visite en carte album (kabinetkaart). Ze werden gedrukt bij W. Hermann & C^o in Berlijn.

Deze factuur geeft wat inzicht in hoe fotografen aan de gedrukte kaartjes kwamen voor hun cartes-de-visite, en hoe Europees dat fenomeen was.

De fotograaf nam contact met, of werd bezocht door, een vertegenwoordiger van één van de grote bekende Europese drukkerijen van fotokaarten. Hij koos een ontwerp en een uitvoering uit de catalogus en kon het ontwerp personaliseren met zijn naam en adres, medaillons en prijsvermeldingen, kleur, enz. De vertegenwoordiger gaf de bestelling door aan de drukkerij. Die stuurde de bestelling en de factuur naar de fotograaf in kwestie.

Ik laat hieronder alle betrokkenen aan bod komen: de drukker, de vertegenwoordiger en de fotograaf.

W. Herrmann & C^o, de drukker

W. Herrmann & C^o was één van de drukkers voor dergelijke kaartjes in Europa. Andere bekende drukkers waren o.a. Prager & Lojda, ook in Berlijn; Bernhard Wachtl in Wenen; Nacivet, Grimaud, Hutinet in Parijs; Formstecher in Offenbach am Main; …

Er waren ook Belgische drukkers op dit terrein actief in Gent, Antwerpen en Brussel. Maar daarover een andere keer meer. Vanaf ca. 1885 kan je de naam van de drukker op CDV kaartjes vinden, maar zeker niet op allemaal.

Volgens het briefhoofd is Herrmann & C° gesticht in 1848 en kregen ze prijzen in Parijs, München, Brussel, etc.

Vestiging

In de almanakken van Brussel vinden we vanaf 1893 een Herrmann W. représent. de commerce in de Rue Vandermeersch 18, Schaarbeek.

Een andere gekende Duitse drukker van cartes-de-visitekaartjes, Formstecher uit Offenbach am Main, is in 1894 op datzelfde adres aanwezig, samen met Hermann.
In 1902 zitten ze beiden op nr. 33, zij het elk in een andere versie van de Almanak. Daarna is Formstecher verdwenen op dat adres.

Het ziet er dus naar uit dat Rue Vandermeersch 18/33 de Brusselse zetel/vertegenwoordiging was van die twee bedrijven, misschien zelfs door dezelfde man beheerd.

Persoon of firma?

Al staat er ook een Hermann W. in de lijst van inwoners in de almanakken. Maar het lijkt moeilijk te geloven dat de zaakvoerder van een Duits bedrijf in Brussel zou wonen.

Nochtans, in 1893 staat er Herrmann W., in 1894 en volgende jaren vinden we er Herrmann W. représentant de commerce én in 1894 een Herrmann Z. négoc. op dat adres.
In 1902-1909 hebben we Herrmann Willy (négociant/représentant articles photographiques), in 1908-1909 ook Herrmann Georges (ingénieur/inspecteur diplômé) en Herrmann Henri in Rue Vandermeersch 33.

Hermann W. (op datzelfde adres) was ook lid van de Association Belge de Photographie (1893-1901 en 1909-1914).

Was het dan toch een echte persoon met de naam Herrmann Willy of was het de vertegenwoordiger van Herrmann & C^o die zich onder de firmanaam lid maakte van de ABP en zich inschreef in de almanakken?

Hij heeft ook een plaatsje in de Directory van het FoMu, maar dat maakt ons niet veel wijzer. Behalve dat hij op twee adressen tegelijk lijkt te wonen. Is er misschien sprake van een toevallige naamgenoot?

Ik heb na snel nazicht in mijn collectie de indruk dat je CDV’s van Herrmann & Co alleen in de jaren 1890 terugvindt. Het moet zeker nog verder onderzocht worden.

Joseph Schwieger, de vertegenwoordiger

De bestelling verliep via Jos. Schwieger, zoals op de achterzijde vermeld. Schwieger was een vertegenwoordiger en leverancier van karton en papier, o.a. voor fotografen.

Volgens de Directory of Belgian Photographers was Joseph Schwieger actief vanaf 1895 in de Rue des Prairies 25, Sint-Joost-ten-Node. Dat is inderdaad wat je uit de Almanakken van Brussel kunt afleiden. Deze factuur bewijst dat hij dat al minstens enkele jaren vroeger deed.

We vinden Schwieger in de almanakken pas terug in de namenlijst van inwoners vanaf 1894. Hij is dan négociant en woont in de Rue de Cologne 183 in Schaarbeek.

Een jaar eerder vinden we, toeval of niet, op datzelfde adres Levy (V^e J.) et C^ie, fabricants de papiers dentelles, alsook een zekere K. Hartog van de firma Levy en F. Levy, représentant de papeteries. De firma Levy staat verder vermeld onder de rubrieken Papiers, fabricants en Papiers-dentelles, fabricants. Levy zat op dat adres sinds de almanak van 1891.

Heeft Schwieger misschien eerst voor Levy gewerkt?

In de bevolkingsregisters van de stad Brussel is Schwieger pas terug te vinden vanaf 1906, als représentant de commerce, wanneer hij op 31 december 1906 vanuit de Rue Jolly 41 in Schaarbeek verhuist naar de Pachécolaan 91.

Dat is vlak na zijn huwelijk met Marie Jacquet. Ze huwden op 4 november 1906 in Schaarbeek. Schwieger is volgens de huwelijksakte (Schaarbeek, huwelijksakte 641 van 1906) représentant de commerce. Hij is geboren in Frauenberg (Duitsland) op 1 maart 1858.

Het uittreksel uit het bevolkingsregister dat bij de huwelijksbijlagen zit vermeld dezelfde geboortedatum, maar Dürscheven (Pruisen) als geboorteplaats. Dürscheven is een dorpje vlak naast Frauenberg, waar, volgens het Frauenbergse uittreksel uit de geboorteakte in de huwelijksbijlagen, zijn ouders woonden.

De huwelijksakte en de bijlagen vermelden de Rue Jolly als vorige adres en ook Sint-Joost-ten-Node als een voorgaande woonplaats.

Camiel Cogen, de fotograaf

De bestelling was voor Camiel Cogen:

5085 Cartes Visite, véllin force 5, couleurs R. & F.
lithographiées en brun des 2 côtés. – 86,45 fr.

1045 Cartes Album, force 6, vélin F. lithographiées
en brun des 2 côtés. – 52,25 fr.

Part de frais de la gravure avec 4 médailles – 10 fr.

In totaal kostte het 151,25 fr. voor deze bestelling cartes-de-visite en kabinetkaarten (cartes album) inclusief gravure met 4 medailles.

Volgens de Directory of Belgian Photographers was Camiel Cogen actief in de Slijpstraat (Rue des Rémouleurs) 57, Gent van 1890 tot 1891. Hij staat ook vermeld in de Wegwijzer der Stad Gent van 1891.

Om meer over de fotograaf te weten te komen ben ik in de registers van de burgerlijke stand van Gent gaan zoeken. Een huwelijk kon ik niet vinden in de decanale tafels tussen 1881-1900.

Bij de overlijdens had ik wel geluk. Blijkt dat de ongehuwde lichtteekenaar Cogen al op 2 november 1892 overleed. Hij heeft zijn nieuwe voorraad kaartjes amper kunnen gebruiken…

Zijn activiteitsperiode kan dus aangepast worden naar

1890 – 2/11/1892 Gent, Rue des Rémouleurs 57

Op dat adres was nog niet eerder een fotostudio, de onfortuinlijke Cogen heeft niet lang kunnen genieten van zijn investering.

Opvolger

Henri Boute-Dooreman neemt Cogen’s studio over als bijhuis. Volgens de Directory vanaf 1894. Maar als dat op de Wegwijzer der Stad Gent gebaseerd is dan was het in de loop van 1893. De Wegwijzer van 1894 is namelijk gebaseerd op gegevens die zijn verzameld in 1893. Het is te verwachten dat na een overlijden in november 1892 de zaken pas in orde waren in de loop van 1893.

Daarna komen er nog andere fotografen op dat adres.

W. Prinzing

Er is nog een naam vermeld:

Nous vous expédions suivant votre ordre à vos risques par Monsieur W. Prinzing.

Prinzing zal wellicht een werknemer zijn die de verzending deed.

The post Factuur aan Camiel Cogen, fotograaf in Gent, 1892 appeared first on Spoorzoeker.