Amsterdam Wiecher: "Voor ons is het Oosterpark, zo midden in de stad, echt een magische plek. Het kostte ons aanvankelijk veel tijd en gelobby bij de gemeente, maar gelukkig ziet Stadsdeel Oost de meerwaarde van een goed jongerenevenement in. Ze willen er gewoon een bruisend stadsdeel van maken, en dat is voor ons toevallig heel goed. Rogier: "Een belangrijk onderdeel van onze tijdsinvestering door het jaar heen is de lobby met de gemeente, de directe buurtbewoners van het park, om die continu aan onze kant te houden. Als die zich tegen je keren dan heb je echt een probleem. Ik wil dat Appelsap ook echt nog steeds voor de buurt is, al is dat voor sommige buurtbewoners moeilijk te begrijpen omdat er steeds meer hekken omheen komen." "De mindere kant van de stad is de vertrutting waardoor je niet op een terrasje mag staan met een biertje als het officiële seizoen nog niet begonnen is, dat is erg treurig." W: "Ik vind de betutteling op zich nog wel meevallen. Dat ze zo streng zijn met Koninginnedag is wel kut, wij zijn ook een paar maanden bezig geweest met een vergunning, maar we hebben dat uiteindelijk laten zitten omdat we moesten voldoen aan teveel onmogelijke voorwaarden. Maar dat komt natuurlijk allemaal ergens vandaan. Je weet dat er op een gegeven moment iets gaat gebeuren als honderdduizenden mensen in de stad komen zuipen. Maar op cultureel gebied vind ik dat Amsterdam een hele goede voedingsbodem heeft om verder te ontwikkelen, op dat vlak zitten we heel goed hier. Programmering R: "We begonnen twaalf jaar geleden toen we nog weinig wisten, net in de hiphopscene kwamen en een paar DJ's kenden. Toevallig waren dat SP, Mr. Wix en Kid Sublime. We zaten allemaal heel diep in de jaren 90 hiphop. Die vibe wilden we naar een groter publiek brengen, in een park. En eigenlijk voelen we nog steeds die hiphopfilosofie, we programmeren nog steeds zo. Maar dat betekent niet dat we nog steeds dezelfde 90's acts willen boeken. Af en toe willen we dat nog wel, maar we hebben wel een duidelijke visie, dat dat niet de focus is. Hiphop begon door allerlei soorten muziek te draaien in een park, met een ontwikkeling erin. Ik ben heel blij dat we niet meer vastzitten in het denkpatroon van dat 'boombap' alleen maar hiphop kan zijn. Daar willen wij eigenlijk gewoon pioniers in zijn en zo vooruitstrevend en breed mogelijk programmeren. Dat is een beetje onze filosofie erachter." W: "We hebben ons vorig jaar ook bewust het Fresh Music Festival genoemd, daarvoor was het gewoon Appelsap in het Oosterpark. Om aan te geven dat we vooruitstrevende frisse muziek programmeren. En hiphop is natuurlijk de meest interessante muziekstroming als je het over vernieuwing hebt, daar komt het meest vandaan, ook binnen de popmuziek." R: "En natuurlijk elektronische muziek. Daar zaten wij vroeger niet zo in, maar je ziet gewoon dat die scenes heel erg bij elkaar komen, dat vinden wij heel tof." W: "We hebben daar in dat elektronische hoekje heel bewust gekozen voor de samenwerking met Colors. Een toonaangevende partij in Amsterdam, die gewoon precies weten wat daar de ontwikkelingen in zijn en welke DJ's eraan gaan komen. Zij zijn eigenlijk leidend in de programmering van dat podium. En zo'n Cinnaman draaide tien jaar geleden keiharde hiphopplaatjes in Rush Hour." R: "We zijn weer erg blij met de line-up. Schoolboy Q is hier voor het eerst, zijn laatste plaat heb ik echt grijsgedraaid. En ik denk en hoop dat hij heel erg gaat opblazen. Ik vind eigenlijk alles vet, met de Hydroboyz boeken waren we vorig jaar net te laat. Vet dat ze er nu alsnog staan. Nog steeds als ik 'Hindabuilding' hoor heb ik zin om dat in het Oosterpark te zien." W: "Groot fan ben ik van BadBadNotGood, die op ons nieuwe derde podium komen te staan. Ze hebben een jazz insteek, en knallen soms allemaal rappers erbij. Ze spelen bekende nummers na om het voor het jongere publiek wat toegankelijker te maken. Maar uiteindelijk spelen ze gewoon heel harde jazz, en dat vind ik heel interessant. Het was al jaren onze ambitie om een derde podium te hebben, maar vroeger zaten we vast aan ons ene podium omdat de mogelijkheden gewoon te beperkt waren. Vorig jaar hadden we voor het eerst een tweede podium, om echt die elektronische sound te belichten. Maar dit is wel de setting die we al een paar jaar voor ogen hadden. En schrik niet als er binnenkort nog wat namen bijkomen." Wiecher Troost Park W: "Positief aan ons festival, dat blijkt ook uit onderzoeken die we doen, is dat veel mensen ook voor de sfeer en de gezelligheid komen, juist omdat het in een stadspark is. Dat is voor ons echt een belangrijk onderdeel van het festival. Omdat we daar begonnen zijn, en we zien hiphop ook als een stadse cultuur, dus dat moet ook in de stad plaatsvinden. Het park heeft wel een soort magische sfeer, met z'n muziekkoepeltje en het water. De huizen staan ook gewoon echt praktisch in het park." R: "Dat is dan wel weer vervelend voor de mensen die niet van harde bas houden, maar goed, die wonen nu eenmaal in de hoofdstad, toch?" W: "Er is ook een groot veld in het park, elke organisatie die er iets wil doen heeft zoiets van 'oké, tof groot veld, makkelijk produceren'. Wij kiezen juist voor de drie kleine veldjes, en dat is nogal ingewikkeld qua gedoe en hekken." R: "We kiezen, ook qua programmering, nooit voor de gemakkelijke weg, of bijna nooit. Je wilt mensen iets bijzonderders bieden. Iedereen kan een podium op een veld neerzetten, bij wijze van spreken, en gewoon wat acts boeken. Maar dat is niet onze ambitie. Daarom worden we er ook niet echt rijk ervan, terwijl mensen dat vaak wel denken. Wij willen gewoon iets bijzonders neerzetten. Daarom zitten we ook in het Oosterpark, praktisch gezien is dat ook niet het meest handige park." W: "Het Oosterpark is helemaal niet gebouwd om evenementen te organiseren. Daarom duurt het ook heel lang voor je zo'n parkbeheerder aan je kant hebt. Het park is er niet voor gebouwd, maar dat maakt het des te interessanter om het voor elkaar te krijgen." R: "Vorig jaar hadden we voor het eerst zo'n brug over het water heen gebouwd. En dat is iets wat mensen ook supervet vonden." W: "Het was al leuk om er alleen maar overheen te lopen." R: "Elke festivalorganisator zou normaal gesproken echt denken van 'ja dag, dat kost fakking veel geld, mensen lopen maar gewoon om'. En wij denken van, nee, dit is vet!" W: "De gemeente was er ook niet erg blij mee haha." R: "Nee, maar achteraf juist weer wel. Toen konden mensen met hun hondje ook weer over die brug heenlopen en dat vonden ze weer heel tof. Dat is wel echt iets wat wij heel vet vinden, om een beetje die grens op te zoeken. Hoe kunnen we anders naar dingen kijken en er gewoon iets unieks van maken?" Rogier Smalhout Euro's W: "Ons voordeel is dat we dit al lange tijd doen en met de jaren een achterban hebben opgebouwd. Maar het feit dat het tien jaar lang gratis was, maakt elke euro die je er nu voor moet betalen veel. Maar je hoort niemand over elk ander nieuw festival dat net begint en 40 euro vraagt, wat natuurlijk heel normaal is voor zo'n festival. Bij ons was het even slikken voor de mensen die er vroeger makkelijk heen konden met hun sixpackje. Maar de tijden veranderen en wij willen echt een goed festival zijn. Daar moet je dan in investeren, in artiesten, in productie, dat kost geld. Vroeger werkte iedereen achter de bar in ruil voor een tientje en een schouderklopje en kregen de DJ's een fles wodka. Dat kan nu ook niet meer. Als je wil groeien moet je daar gewoon een soort markt voor vormen." R: "Vorig jaar werd er in het begin ook wel een beetje over gezeurd, maar dat veranderde wel toen we de line-up presenteerden. We hopen dat dat nu ook gaat gebeuren, want nu worden we weer een stap duurder: €32,50. Nog steeds wel onder de marktconforme prijs. Het is nu nog steeds niet zo dat we er winst op pakken. Maar ik zou mensen wel uit willen dagen om zelf tien jaar lang een gratis festival te organiseren, kijken of je daar wat groei in kan ontwikkelen en dan kijken hoe je het zou ontwikkelen. Mensen zeggen heel snel dingen, vooral op het internet, daar zijn ze heel snel boos. We begrijpen het wel, en we proberen ook uit te leggen waarom. Het heeft ook met veiligheid te maken, en dat wij kunnen weten hoeveel mensen er in zo'n park aanwezig zijn. En vergeet de subsidie-afbouw niet. Verder vinden we wel dat het festival die prijs waard is." W: "De enige reden waarom we het er nu over hebben is sowieso omdat het eerst gratis was." Leukste W: "Voor mij was de leukste herinnering wel Kurtis Blow. Het was de eerste buitenlandse act die we in ons leven boekten. We hadden hem via via via geregeld, dus kenden die boekers niet echt. Hij wilde ook per se zelf tickets boeken omdat zijn vriendin bij een airline werkte. We deden het maar gewoon. Vervolgens kwam hij echt op de bonnefooi met de taxi aan, rechtstreeks van Schiphol, een half uur voordat hij op moest. In een hoekje ging hij een ouderwets Adidas-pak aantrekken. Hij gaf een killer-show, en daarna was hij ook ineens weer weg. Nooit meer gezien." R: "Ik vond Clipse ook erg vet. Vooral eigenlijk, zonder dat we dat wisten, doordat het misschien wel de laatste keer is dat ze hier samen waren. De boeking was sowieso gekkenwerk. Normaal boek je artiesten tijdens hun tour, maar deze gasten wilden we zo graag hebben dat we ze rechtstreeks uit Amerika hebben laten vliegen. Maar ook dan bied je weer iets extra bijzonders." R: "Hoewel het niet op het festival was, denk ik ook aan J. Dilla. Tijdens zijn afscheidstour moesten wij hem in zijn rolstoel op het podium tillen. We wisten helemaal niet dat het zo heftig was. Dat was pas toen we hem zagen in die rolstoel. Dat was wel bijzonder, dat was ook een absolute fan-boeking. En vorig jaar Colors vond ik ook een hoogtepunt, toen Cinnaman afsloot op het einde voelde dat als een soort openbaring: ook dit kunnen wij doen! En het was ook net donker geworden, alles klopte. Maar er zijn zoveel hoogtepunten joh. Ook een Buitenwesten en een SLBMG en natuurlijk dj SP die er vanaf dag een elke keer bij is geweest." Joris Methorst   Samenwerking W: "We zijn het echt als vrienden begonnen rond 2000, en het is ook altijd een vriendending gebleven. Het succes zit hem er ook in dat we elk jaar weer hebben doorgezet. Elk jaar waren er weer genoeg redenen om te zeggen 'Fuck it, we stoppen ermee'. Maar omdat je het met z'n drieën doet en het tof vindt om er met z'n allen aan te werken, hou je dat aan de gang. Toen we terugkwamen na twee jaar afwezigheid merkten we pas écht hoe het nog leefde. Óók bij verschillende media die ons tot onze vreugde gelijk een warm hart toedroegen. Als we geen vrienden waren geweest, was het waarschijnlijk na twee jaar al over. We zien zoveel initiatieven om ons heen die allemaal maar een paar jaar duren. Dan is het even heel populair, en daarna is het er niet meer. Wij proberen er zoveel mogelijk tijd in te steken, gewoon fulltime. Het is twee handen op één buik, we werken al meer dan tien jaar samen, ook bij andere projecten in de reclamewereld. Daarnaast chillen we ook buiten werk met elkaar, het heeft onze vriendschap niet op de klippen gedreven." "Rogier is een hele goede artdirector. Niet alleen in communicatie maar ook in programmering. In de zin dat het eigenlijk nooit goed is, en nog na de deadline bezig zijn met het verbeteren van dingen. Dat is voor heel veel mensen ook irritant, maar ik heb ermee leren leven. Ik zet de deadline al tijden twee dagen eerder, maar dat heeft hij nog steeds niet door haha." R: "Ik kan Wiecher wel roemen om zijn strategische visie die hij de afgelopen jaren heeft ontwikkeld. We zijn allemaal bezig met Appelsap, en we denken er allemaal over na. Maar veel goede ideeën komen van hem af. Hij is heel goed in verder denken en out of the box-denken. We werken sowieso extreem goed samen. Met Joris is het perfect erbij om even de balans erin te brengen, ons af en toe uit die droom te prikken. Voor je het weet hebben wij anders weer een act geboekt die veel te duur is, waardoor het kaartje weer 45 euro wordt...haha" W: "Joris is er al vanaf het begin erbij, maar niet altijd bij alles betrokken omdat hij nog een andere baan en interesses heeft. Het fijne daarvan is dat hij een beetje van een afstand ernaar kijkt en zich af en toe ook heel erg kritisch bemoeit met de dingen als externe deals en begrotingen." Adrenaline W: "De echte adrenaline haal ik uit bepaalde boekingen. Zoals vorig jaar met zo'n Kendrick Lamar die eigenlijk onbereikbaar in de ghetto zit. Koos Groenendijk, onze boeker, wist een of andere manager op te snorren en ze te overtuigen dat ze naar Europa moesten komen, terwijl ze nog nooit uit Compton waren gekomen eigenlijk. Dat ze vervolgens hier dan ook echt zijn, dat soort momenten voelen voor mij heel erg goed, daar krijg je energie van." R: "Ook het samenstellen van die programmering en die momenten dat alles op zijn plek valt, dat is een paar keer per jaar waar je naartoe werkt. Vandaag is zo'n moment dat je de line-up presenteert en de Twitter-reacties - positief en negatief - leest, en hoopt dat het goed valt. Straks komt er nog zo'n moment, als we de campagne lanceren. Dat is tegelijkertijd ook eng als je niet weet wat mensen ervan gaan zeggen. Het derde moment in het jaar is dan natuurlijk het festival zelf. Dan is de grootste kick van 'gaat alles wel goed?', 'wat wordt het weer?', het is één grote adrenaline-rush. Als er dan een zonnetje doorbreekt en het is een uurtje of zeven, acht en je main act staat op het podium, dan kan je het loslaten en heb je nog een paar uur om te genieten van waar je een jaar lang aan gewerkt hebt. Dat zijn de allermooiste momenten." Plannen W: "Concrete plannen als deHop (het periodieke feest van Heineken en Appelsap waar artiesten op verschillende locaties een complete single maakten, red.) liggen nog niet op de plank. Alles wat nog in de toekomst gaat volgen komt in ieder geval wel vanuit Appelsap, daar bedenken we dus geen nieuwe namen meer voor. Wat logische vervolgstappen zoals clubavonden en wat concerten door het jaar heen doen we al, en zullen we ook meer gaan doen. Misschien dat we ergens in het jaar ook nog een andere grote editie van Appelsap kunnen doen, het zorgt ervoor dat je die naam het hele jaar door erin houdt, en onszelf ook gewoon bezig houden het hele jaar door. Nu moeten we nog wat freelance-klusjes doen hier en daar om de rekeningen te kunnen betalen. We proberen dat zo min mogelijk te doen, zodat de focus echt op Appelsap kan liggen." "In het verleden hebben we ook andere dingen geprobeerd, zoals Appletree Records. Het was een logisch gevolg van wat we al deden: met artiesten werken en die vervolgens promoten. Maar dat is verder echt een vak apart. Daar moet je echt honderd procent op gefocust zijn om die artiesten echt iets te kunnen bieden. En je moet ook echt artiesten hebben die hun eigen carrières ook echt keihard willen promoten, dus daar moet je veel meer tijd voor hebben om dat goed te kunnen doen. Daar gaan we zoals het er nu voor staat niet meer aan wagen. Maar het is wel een hele leuke en interessante tijd geweest." "Het is wel de ambitie om dit nog heel lang te blijven doen. We proberen te groeien naar iets van 15.000 bezoekers, grotere ambities hebben we nu nog niet. Als het heel populair blijft en het elk jaar sneller is uitverkocht, dan kun je gaan nadenken over hoe je kan vergroten." R: "Appelsap moet blijven bestaan, ik zou het niet erg vinden als dit straks het tofste hiphop-festival van Europa is. Dat zou ik wel willen als ik 40 ben." W: "Niet zozeer het grootste, maar wel het meest interessante." R: "Dit jaar mikken we op zo'n 10.000 man. Volgend jaar kunnen we een beetje doorgroeien. Maar het park zit op een gegeven moment natuurlijk ook aan zijn taks, wij als kleine organisatie ook." W: "15.000 zou in principe nog net kunnen in het Oosterpark, maar anders zou het Flevopark een goede mogelijkheid zijn. Maar daar zit één of ander vogeltje, dus zolang die nog leeft gebeuren daar geen grote evenementen. Serieus. In het Diemerpark zit een bepaald soort kikker, daardoor zijn daar ook geen evenementen. Dus moet je vaker uitweiden naar de traditionele plekken." R: "Je hebt natuurlijk het Amsterdamse Bos, wat qua ruimte heel interessant is, maar niet echt in de stad ligt. Dan mis je toch wel een beetje het gevoel van wat wij zijn. Maar hé... Je moet ook niks uitsluiten voor de toekomst!"

Kabel Kabel (25) uit Nijmegen, is als broertje van Zo Moeilijk's Roscovitsch gezegend met een shortcut naar bekendheid. Een logische plek om hem voor het eerst aan te treffen was dan ook op de Fakkelteitgroepverzamelaars. Maar het blijkt lang niet vanzelfsprekend dat hij überhaupt de microfoon oppakte. "Ik rap pas een jaartje. Het prikkelde altijd al wel als ik mee ging met shows van Zo Moeilijk, maar ik had nog nooit iets opgenomen tot een jaar geleden. Een jonge boy uit Nijmegen, Krimi, liet me een beat horen waar ik het niet op kon laten. Sinds die eerste track ben ik meer gaan tapen, nu heb ik al een paar tracks om binnenkort een EP'tje uit te brengen. We zijn al bezig met de clip, als die klaar is dan gaan jullie m'n EP horen. Ik wil vooral anders komen dan de meesten, niet met standaard hiphop maar echt gekke beats. Op ' Ze Willen Rasta ' samplen we hardcore en op Faya Mang dancehall, dat zegt wel genoeg. Dat het zo goed uitpakt nu voor me had ik ook niet direct verwacht. Sommigen vinden het dope, anderen vinden het helemaal niks. Mij maakt het niks uit, smaken verschillen. Je kan niet verwachten dat iedereen je muziek hard gaat vinden, dat kán gewoon niet. Er bestaan vast mensen die Michael Jackson niet aan kunnen horen. Of die Jay-Z niks vinden, terwijl hij álles bereikt heeft. Ach, als je niet tegen kritiek kan moet je niet rappen. Dan moet je gaan voetballen of basketballen ofzo." "Mijn EP gaat I Love Kabel heten. Dan hoop ik dat het balletje gaat rollen man, dat ik shows kan pakken en er meer mooie dingen gebeuren. I love Kabel zeker wel man, iedereen zou van zichzelf moeten houden. Ik ben behulpzaam, sociaal, geduldig. Soms misschien een beetje traag. Ros zegt me vaak dat ik traag ben. Sommige lines van hem snap ik pas na vier keer horen. Hij inspireert me heel erg. Van kleins af aan laat hij me dingen zien in het leven, hij neemt me altijd mee. Ik leer van hem als mens én artiest. Hij is een keiharde rapper en zijn performance is gruwelijk. En een heel goed mens met een leuke baan, leuk vrouwtje, leuk kind. Gewoon goed voor elkaar, ik hoop dat ik dat dan ook heb man. Ros is wel een voorbeeld voor me, hij is wat creatiever, hij kan heel goed tekenen... en dansen! Hij was keihard in bubblin, ik denk dat hij me gaat killen als ik dit zeg, maar het is gewoon een feit man! Onze ouders zijn trots op hem. Ze vinden het ook wel leuk wat ik doe, maar vinden dat ik de tijd die ik in muziek steek beter in school had kunnen steken, dan had ik nu op een universiteit gezeten. Maar ze vinden het cool en het is een goeie drive om ze trots te maken." "Ik ben pas echt tevreden als ik in m'n eentje alle podia van Nederland heb gevuld. En dan niet als voorprogramma. Vroeger zag je dat bij Sticks en Rico, óveral waar ze kwamen was het bomvol. Om nu contact met ze te hebben is flexie. Sticks is sowieso gewoon een dope guy en rapper. Het zijn flexe dudes. Laatst was Sticks in Nijmegen en dan chillen we gewoon. Gaan we een frietje halen. We hebben het allemaal druk, maar de lobi is er sowieso. Wanneer FTG4 komt weet ik niet, maar die komt zeker. Maar eerst I Love Kabel ! Die komt gewoon gratis online. En volg me op Twitter! Ik zie dat als een mooie manier om de afstand te verkleinen tussen mij en de mensen, zo zien ze me niet alleen op een podium maar kunnen ze me echt een beetje beter leren kennen en bouw ik een band met ze op." Freez Een bekender Fakkelteitgroepslid is Freez (24). Warrig neemt hij de telefoon op: "Ja, ik ben op zoek naar een vloeitje, maar het wil niet echt lukken. Dat is zo'n beetje het vervelendste wat je kan overkomen." Zodra dat euvel is opgelost, kan de rapper uit Nieuwegein terugblikken naar zijn beginfase. "Het begon tien jaar geleden in de studio bij A.R.T., met Herb Alfonso. Hij maakt nu onze video's, maar rapte toen nog. We vonden onszelf allemaal heel goed. Via Herb kwamen we in contact met Zwolle, naar onze eerste ontmoeting nam ik een paar sloffen sigaretten mee als blijk van waardering. Ik heb daar nog wel foto's van, maar die zijn niet echt goed voor m'n imago. Opgezwolle was echt aan het opblazen en vooral met Typhoon klikte ik gelijk. Rap bleef voor mij echt een hobby en leuk om te doen, maar geld verdiende ik er niet mee. Op een gegeven moment ging A.R.T. veel met Sticks opnemen. Ik ben zelf gaan werken en kreeg kinderen. Later stond Sticks in Utrecht, in de Tivoli, en vroeg hij me waarom ik zo weinig met muziek deed. En vertelde hij dat hij bezig was met een plaat en wat wilde doen samen. Dat was aanvankelijk voor Alledaagse Waanzin (2010), maar werd hem toch niet helemaal. Kort erna hebben we ' Kaapstad ' opgenomen, dat is onze eerste echte track." "In Nieuwegein weten sommige mensen wel dat je bezig bent met muziek, maar ik besefte niet hoevéél mensen je horen als je ineens een track met Sticks maakt. Dat verwacht je dan niet, hoe fokking logisch het achteraf ook is. Ik probeerde te volgen wat iedereen van me vond, nu heb ik daar iets meer afstand van genomen en hou ik het lekker slectief. Via Twitter hoor je vooral goeie dingen, da's beter voor het zelfvertrouwen ook. Ik vind aanmerkingen tof, maar die neem je sneller aan van mensen die je al langer kent. Uiteindelijk maak je muziek om gehoord te worden. Als veel mensen het nep vinden, zou ik het niet zo aantrekkelijk vinden om muziek te maken. Na alle positieve reacties die ik kreeg, ben ik twee keer zo hard gaan werken. Dat is de beste motivator die je kan hebben. De plaat met A.R.T. is bijna af, daar ben ik zelf helemaal in de ban van. Die hopen we voor de zomer nog te droppen. Wij zitten echt op één lijn en werken al zó lang samen. Élke track die we nu maken vinden we tof. Er zijn altijd tracks die de plaat niet halen, maar dat zal dan meer aan het totale plaatje liggen. Het is een hele muzikale en brede plaat aan het worden. In tegenstelling tot mijn plaat met BeatmasterBiggz die er ook aan komt, dat is echt een stuk harder." "Mijn ultieme wens is dat mijn muziek heel veel mensen bereikt, en dat ze het waarderen. Ik wil dat het wat verder gaat dan de reguliere hiphopsites, maar ook algemeen geaccepteerd wordt in het Nederlandse radiolandschap. Op 8.6ies (2011) zei ik wat ik wilde, ik hield nergens rekening mee. Nu denk ik aan m'n kinderen, die gaan het ook ooit horen. En ik denk aan wat mensen willen horen, dat werkt alleen maar in je voordeel met het oog op de radio en noem maar op. Ik zou zelf niet snel een Mobb Deep of Wu-Tang opzetten, dus dat zal ik ook minder snel maken. Wat ik wel graag opzet? Spinvis! We hebben laatst een show samen gedaan. We komen allebei uit Nieuwegein en onze studio's liggen praktisch naast elkaar. Vorig jaar heb ik hem benaderd en mijn cd langsgebracht. We hebben gedachtes uitgewisseld en een show gedaan in het Speelklok Museum in Utrecht. Toen dacht ik echt: zó kan het dus ook! Voor die tijd was mijn ervaring met live dingen gebaseerd op Fakkelteitshows waar iedereen losgaat. Ook heel tof, maar Spinvis gaf een hele interactieve show, hij vertelde heel veel bij de nummers. Dat trekt me heel erg, en ook daarmee kun je weer een heel ander soort publiek aanspreken. Die inspiratie ga je nog wel terug zien bij mij." Afu Sensi De Rotterdamse Afu Sensi is al 30, noemde zichzelf eerder 7th Son en werd vooral bekend dankzij zijn volledig Surinaamse gastcouplet op DuvelDuvel's Puur Kultuur (2007). Afgelopen zomer verscheen hij extra duidelijk op de radar toen debuutsingle ' Koti Odo ' verscheen. Zijn Surinaamse teksten op producties van Soulsearchin' lijken een prima combinatie. "Ik rapte altijd Engels, maar wilde op een gegeven moment iets vernieuwends doen. Het begon als een fatu in de studio van Concrete (bekend van werk met onder meer Winne, U-Niq en Salah Edin, red.), mijn couplet in het Surinaams vond ik het tofste wat ik ooit had gedaan, dus toen was die keuze gauw gemaakt. Nadat ik contact verloor met Concrete heb ik een tijd lang weinig gedaan. Ik hoorde heel veel dope dingen van andere artiesten die steeds door Soulsearchin' geproduceerd bleken te zijn, dus klopte ik daar aan. Zij hebben me echt geblessed met niets dan dope beats en ook zeker adviezen en ideeën. Het meeste heb ik echt aan hun te danken, die band gaat verder dan producers alleen. Zij doen gelukkig mijn hele project." 'Mi na afu sensi, no wan man kan broko mi' is overigens een spreekwoord wat zoveel betekent als: ik ben niet te bedonderen, of letterlijk: 'ik ben de kleinste munt, ik ben niet te breken / wisselen'. Terug naar afgelopen zomer: "Pas nadat 'Koti Odo' dropte begon het een beetje te lopen. Dat die track aansloeg verbaasde me wel, omdat ik weet dat ik in een taal rap die de meeste mensen niet verstaan. Het maakt me uniek, maar kan ook lastig zijn. Naast één verse van U-Niq en ver voor mijn tijd MC Sranang en Def Rhymz is er eigenlijk geen mc geweest die met een album in het Surinaams komt. Het valt op, steeds meer mensen herkennen me op straat en vragen naar die tweede clip en plaat. Ik had namelijk gezegd dat ie in 2011 zou droppen, maar moest afstuderen (in Media & Entertainment Management, red.). Dit jaar moet ik op zijn minst een EP releasen." "Ik sprak al Surinaams, dankzij mijn moeder, maar die echte gezegdes, 'odo's', moest ik echt leren. Ik heb veel aan m'n ouders en mensen om me heen gevraagd en er bewust voor gekozen om niet in de slang te praten die ze nu in Su gebruiken. Veel slang is tijdelijk en ik wil niet dat niemand mijn muziek meer begrijpt over een paar jaar. Sommige mensen vinden de teksten daarom niet helemaal van deze tijd, maar dan begrijpen ze het niet helemaal. Ik spreek netjes Surinaams, en hiphop is natuurlijk best wel rauw. Maar ik wilde geen gedateerde plaat maken. Zie het als Algemeen Beschaafd Surinaams. De onderwerpen die ik behandel zijn wel rugged als het moet. In 'Moro Faya' met Kalibwoy belicht ik bijvoorbeeld de politiek vanuit de straatkant, vooral vanuit het Surinaamse oog. Misschien geef ik wel een vertaling mee met het album, het is wel tof als iedereen me hier ook kan begrijpen. Nu ik die odo's ken, merk ik dat de taal een stuk lastiger is dan de standaard straattaal, die vaak ook verkeerd is. Veel mensen zeggen bijvoorbeeld, 'ik ben gewassi': ik ben gedoucht. Maar dat is een Nederlandse oplossing, in plaats van 'mi e go wasi'." "Het is altijd mijn droom geweest om bij de beste te zitten in wat ik doe, en dat is in Nederland momenteel gewoon Top Notch. Dat is geen diss naar anderen, er zijn genoeg andere labels hier ook die het ook goed doen, maar Top Notch is ook het breedst. Kijk naar Damaru. Geweldig dat iemand die niet eens Nederlander is, gelijk met zo'n hit binnenkomt. Andere bevolkingsgroepen hebben hun artiesten en Suriname heeft dat ook gehad, met Max Nijman en Mighty Botai in de jaren zeventig. Kees de Koning heeft me trouwens nog op veel artiesten uit die tijd gewezen. Nog niet zo lang geleden had je hier Brooklan, die in 2008 vermoord is. We hadden toen nét afgesproken om iets te op te nemen. Dat nieuws was echt een shock, ik geloofde het eerst niet eens. Een week nadat we elkaar tracks hadden laten horen via MySpace is hij vermoord, man. Ik denk en hoop dat we nu een nieuwe Surinaamse golf gaan zien. Misschien kan ik op mijn beurt zorgen voor meer aandacht voor hiphop in Suriname zelf. Als ze daar rappen is het eerder in het Nederlands of gelijk een dancehall of reggae-ding. De radio draait me al heavy daar, nu hoop ik dat de rest er daar kwalitatief op vooruit gaat." Kapabel (De Avonduren ) Ook de frontman van De Avonduren , Kapabel (31), is de jongste niet meer. Maar na jaren actief te zijn in Utrecht en omstreken, is de man definitief door aan het breken met zijn formatie De Avonduren. Vier jaar geleden al vermengde hij sprookjes met hiphop, samen met producer Inf op het album De Avonturen Van... (2008). Nu heeft hij bandleden van Kyteman's orkest overtuigd van de kracht van die verhalen, waardoor Kapabel plots een hot item werd voor alle kranten en een show als De Wereld Draait Door. En dan ben je niet te stoppen en zijn de komende maanden al lekker volgeboekt met shows. "Na die plaat met Inf ben ik meer in contact gekomen met Utrechtse scene, van 207 tot Six Of Your Best Friends en Boemklatsch. We werkten steeds vaker samen met zijn allen, vervolgens blies Kyteman helemaal op natuurlijk. Toen de mogelijkheid ontstond zijn we echt voor het Avonduren project gegaan, daar waren meerdere muzikanten al erg positief over. Op de EP met Inf staan ook al verhalende tracks, die ik leuk vind om te schrijven. Zo leuk, dat ik de hele plaat eromheen wilde bouwen. Aan de tracks heb ik gaandeweg met de muzikanten geschaafd, sommige jaren negentig boombapdingen zijn inmiddels bijna spoken word nummers of nog iets heel anders. De afgelopen twee jaar heeft die ontwikkeling plaatsgevonden, door in de repetitieruimte in te gaan met mijn schetsen. Nadat zij hun ideeën loslieten, werkten we dat uit tot trackwaardige varianten om op te nemen. Ik was deze manier van werken niet gewend, het is heel vet, heel anders en heel leerzaam." "De eerste keer dat ik dacht, dit gaat wel wat worden, was in de oefenruimte toen de tracks echt goed begonnen te klinken. Ik had een helebeoel liedjes en teksten, zoals elke rapper, maar het moet vervolgens wel werken. Die muzikanten moeten dat wel écht voelen en wat ik zeg ook tof vinden om er een goede interpretatie van te maken. Het enige wat ik tegen ze heb gezegd, is het verhaal met me mee te vertellen en uit te beelden voor zichzelf. Na de eerste try out wisten we: dit gaat iets vets worden. Mensen die het idee direct begrijpen vinden het gelijk vet, maar dat idee overbrengen is erg moeilijk. Langzaamaan konden we het aan steeds meer mensen laten zien. Maar waarom iedereen er nu opeens zo op springt en zo blij mee is, weet ik niet." "We willen allemaal graag veel spelen, op veel plekken. Popzaal of theater, het maakt ons niet uit. Zolang het maar een beetje over kan komen en wij ons ding kunnen doen, kunnen we heel veel verschillende dingen neerzetten, van heel klein tot heel groot. Een eenmalig project is dit zeker niet. Na de zomer, of in 2013, willen we echt de theaters in gaan. Maar dan maken we liever ook een show specifiek voor de theaters. In het begin werkten we met animaties achter ons, supervet maar erg intensief qua werk en hoeveel mensen je daarvoor nodig hebt. Uiteindelijk wil ik zoveel mogelijk tijd in dit hele ding te kunnen steken, zoveel mogelijk schrijven en muziek maken. Ik hoop ook dat we nog lang aan de Zeedijk kunnen zitten hier." Een hele straat anti-kraakwoningen is hier ingenomen door allerlei getalenteerde creatievelingen, vooral muzikanten. "Elke dag is hier verschillend, en iedereen is erg druk met zijn eigen dingen bezig. Colin (Kyteman, red.) is druk met zijn eigen plaat en andere mensen ook, men zit al vanaf vroeg 's ochtends in de studio of is aan het repeteren. In het pand hiernaast zit productiekantoor Habek, er wonen kunstenaars, iedereen loopt bij elkaar naar binnen. Ik zou het zeker aanraden, voor elke stad, om zo'n omgeving te creëren. Als je bezig bent in de studio en hebt opeens een trompettist of drummer nodig, hoef je alleen maar even naast je aan te kloppen. Iedereen loopt hier rond. Dat maakt muziek maken een stuk eenvoudiger en efficiënter. En het geeft je hele andere invloeden. Er zitten hier veel afgestudeerden van het conservatorium, die op hun eigen manier een kijk op muziek hebben. Ik ben zelf zo ongeschoold als het maar kan zijn, maar erg gretig om van ze te leren. Zo intensief samenwerken en zien hoe iemand componeert, dat gebeurt niet als muzikanten even snel voor een korte opname langskomen." MocroManiac "Als je me playerhate weet je al hoe deze player heet." MocroManiac (24). "Bel me op m'n telefoon, bel me op m'n telefoon!" Leugens. De officiële State rookie van het jaar is momenteel überhaupt niet mobiel te bereiken. Maar dat neemt niet weg dat de beste rapper van Bijlmersensatie Hydroboyz een spot verdient in deze serie. Met zijn unieke stemgeluid en fenomenale flow eist hij keer op keer de aandacht op in de groep die afgelopen zomer onder de vleugels van Rotjoch uitgroeide tot één van de smaakmakers van de Nederlandse hiphop in 2011. Op 2 juli lanceerden ze de Hindabuilding mixtape in een kolkende Bitterzoet, honderdduizenden luisteraars genoten al van hun video's en 101Barz sessies. Ze zijn eigenhandig verantwoordelijk voor de randstedelijke populariteit van de levensvraag 'op wat ben je?' en zorgen ervoor dat de halve Bijlmer met de rug naar het aanrecht toe aan het koken is. ' Hindabuilding ' is in de Amsterdamse clubs ongetwijfeld de meest gedraaide Nederlandse hiphoptrack van vorig jaar en de gelijknamige mixtape is een must voor eenieder. In de videoclip van het anthem speelt Kees de Koning een corrupte agent ("Kom naar buiten met ma pangpang!"), en eindigt hij samen met de arme DJ Chainsaw doodbloedend op de grond in een micro-versie van een Kraaiennestiaanse Scarface-vertolking. Helaas verscheen de video pas een half jaar na de mixtape, waardoor de views nog wat tegenvallen (de audio-only versie van Hindabuilding heeft ruim drie keer zoveel Youtube-views als de daadwerkelijke clip). En wie anders dan MocroManiac zelf krijgt de rol van Tony Mantana toebedeeld. Het is een rapper om scherp in de gaten te blijven houden en mocht je hem nog niet kennen, zet dan zeker ook even solotrack ' In De Booth ' op. Naast zijn karakteristieke stem en rapstijl is het een charismatische gozer die zichzelf niet altijd te serieus neemt. Mede hierdoor kon hij op de sympathie rekenen van veel vooraanstaande collega-rappers en zal hij in 2012 vast een veelgevraagde albumfeature zijn, om te beginnen met de remix van Yellow Claw's ' Allermooiste Feestje '. Het is hoe dan ook te hopen dat de rapper snel in een optie wordt gezet om meer tracks te kantelen.

Ome Omar Omar Dahmani (22) alias Ome Omar uit Amsterdam-Noord won in 2009 de talentenjacht Wanted en de Hollandse Nieuwe Schrijversprijs van het MC Theater. Hij is nu zo'n zeven jaar bezig, gaat in 2012 definitief zijn naam vestigen met zijn debuutproject Oerknal . Van een eigen stijl is echter (nog) geen sprake: "De stijl is dat er geen stijl is. Ik wil van alles proberen, enerzijds liedjes met Fouradi en anderzijds met punkrockband TDTMCM (The Don't Touch My Croque-Monsieurs). Dat spreekt al voor zich. Ik heb lang aangekloot, ik liep jarenlang rond bij open mics om m'n skills te verbeteren. Naarmate ik op een hoger niveau kwam, merkte ik dat het eigenlijk helemaal niet ging om hoe goed je kon rappen. Je moet een totaalplaatje kunnen verkopen. Na het winnen van Wanted ging ik schrijven voor hiphopwebsites en bouwen aan dat geheel." "Deze zomer komt er tegelijk een boek en een album uit van mij, Oerknal , daar ligt de focus nu. Het is een portret van een half fictieve Omar die opgroeit in de Noordside. De tracks zijn vanuit het personage Omar geschreven. Het project wordt uitgebracht door Lebowski/Top Notch. Ik heb voor Top Notch gekozen omdat ik het idee had dat ik hun contacten, die zij in vijftien jaar tijd hebben opgedaan, ooit voor mezelf kan misbruiken. Als ik kijk naar 5 Jaar Later met Lange Frans, dan inspireert dat echt, superdope hoe hij het heeft gedaan. Helemaal vanuit rap, doorgegroeid naar televisie, films. Ik wil zelf ook meer met toneel gaan doen, dat deed ik vroeger. Ik wil Pokemon on em gaan. Niemand weet wat Pokemon nou precies is, het is een kledingmerk, een serie, een videospel, een boek, etcetera." "Ik ben altijd heel snel uitgekeken op m'n eigen shit, dus als ik dan iets moet aanraden om te checken is dat mijn laatste track, ' Overheid Doet Niks '. Die quote komt van Vieze Freddie, in een filmpje heeft hij glas in z'n voet ofzo, en roept hij 'overheid deed niks'. Het is je zondebok voor alle dingen. 'M'n jonko is op en overheid doet niks'. Zie het als een hommage aan Freddie. Ik ga er misschien wel een extended versie van maken voor op het album." Met Freddie erbij? "Als ie het dope vindt, graag. Maar misschien is het wat te hiphop voor 'm." "Met TDTMCM wil ik een tweede Top Notch album maken, zij doen in de punkrock wat ik in de hiphop probeer te doen. We noemen het ons 'ideaal van realness' en willen het naar andere disciplines gaan verleggen. Terug naar de realness in deze tijd waar alles heel vluchtig is. Je moet de luisteraar bewust maken van zichzelf terwijl ie naar ons kijkt of luistert. Uiteindelijk zijn wij ook maar één van de zoveel artiesten die de luisteraar morgen weer vergeten is. Het gaat uiteindelijk om de mensen zelf en dat is waar de realness zit, weet je wel." Yung Felix Felix Laman (20) alias Yung Felix uit Amersfoort begon op zijn vijftiende met het produceren van beats. Op zijn zeventiende al hoorde je zijn eerste werk op de Top Notch Extravaganza Mixtape: Ski Leraar Bruin . Het komische SLB avontuur kreeg het afgelopen jaar een behoorlijk puike staart toen SpaceKees, Faberyayo en Sef een mixtape uitbrachten, grotendeels op beats van Felix. "Ik leerde SpaceKees kennen in een schoenenzaak in Amersfoort waar we veel chillden. Mijn broer heeft hem verteld dat ik beats maakte, dus ik stuurde er eentje naar hem op. Nog geen half uur later kreeg ik een demo terug! Ik was natuurlijk fokking blij. Zonder dat het de bedoeling was is SpaceKees vervolgens met een beat van mij de studio van The Flexican ingedoken, met Sef en Yayo. Daaruit is de hele mixtape ontstaan. Vervolgens kwam Jiggy Djé om de hoek kijken. Hij wilde een aantal tracks doen, maar toen we er een paar hadden liggen zei hij: 'ik wil dat je m'n hele album maakt'. Ik had helemaal nog niet door dat ik talent had ofzo, ik kreeg de hele SLB impact niet mee en hoorde alleen via via dat die tracks in Amsterdamse clubs gedraaid werden. Het is nog steeds gek om te horen van mensen als Yayo dat ik echt toffe beats maak." "Niemand in m'n familie is echt muzikaal, al houden ze zeker wel van muziek. Ik heb mezelf alles aangeleerd, veelal via YouTube filmpjes. Ik begon in Garageband, het standaard programma wat je vindt op een Mac. Al snel ontdekte ik Reason4, daar werk ik nog steeds in. Alle functies heb ik nog niet door, maar ik weet wel hoe ik m'n beats het tofst kan laten klinken. Ik zie steeds duidelijker hoe je heel subtiel van een couplet naar een refrein kunt produceren. Dat heb ik ontwikkeld door veel samen te werken met Jiggy, echt een perfectionist die heel goed weet wat ie wil. Een melodie wijzigen of een break toevoegen, dat kan ik nu zelf ook. Momenteel ben ik volledig gefocust op Het Grote Plaatje (het aanstaande album van Jiggy, red.). Ik krijg veel aanvragen voor beats maar hou iedereen in de wacht totdat het album klaar is. Het voelt ook echt als mijn debuutalbum. Mensen zeggen dat er velen met me gaan willen werken na deze plaat, maar ik kan daar nog geen voorstelling bij maken. Ik wil met veel toffe artiesten werken." "Een producer komt niet gauw rond van muziek in Nederland, dus het is logisch dat ik ook ga DJ'en in de toekomst. Het geeft een kick om mensen los te zien gaan op een track en al helemaal als je hem zelf draait. Op twee tracks ben ik écht heel trots: Ambiance met Jiggy en Sticks. Hoe die klinkt en in in elkaar zit. En Branded Sneeuw (SLB Money Gang, red.). Mensen worden gek als die live inkomt, ik ben blij dat ik die heb gemaakt. Ik volg ook een producersopleiding aan de Herman Brood Academie en ben ook vakkenvuller. Fokking vreselijk, maar ik verdien er nu wel mee en het komt goed uit qua tijden. Weinigen weten dat ik met muziek bezig ben. Een collega had me laatst wel gespot op TV, tijdens de State Awards show op Nederland 3 . Grappig." "Mijn eerste grote streven is leven van muziek zonder bijbaantje, geen 'normaal baantje', alleen maar dingen die met muziek te maken hebben. Natuurlijk wil ik ook wat contacten gaan leggen in het buitenland, hopelijk kan ik daar ooit stappen zetten. Als je nu ziet hoe hard het gaat met Afrojack, dat lijkt me super. Niet dat ik opeens house ga maken omdat dat scoort ofzo. Ik maak wat ik tof vind, als ik op een gegeven moment house tof ga vinden kan ik dat best gaan maken. Maar die SLB en Jiggy dingen zijn toch veruit het leukste om te maken." Matarr Matarr (22) uit Delft maakte naam als lid van het geruchtmakende Scheme015 collectief. Nu richt hij zich op zijn eerste release, verschijnend bij Zware Jongenz Records. "Ik ben een jongen van de straat die de positieve kanten van de straat belicht. Sommigen verheerlijken het straatleven heel stoer, maar er zijn veel kinderen die naar die gasten opkijken en dan gaat het mis. Ik heb altijd het beste gehaald uit m'n situatie, met een alleenstaande moeder die verslaafd was, m'n vader weg, blut en iedereen om me heen in de problemen. Maar heb nooit geroepen dat 'alles foktop was' ofzo. De laatste jaren ben ik volwassen geworden, gegroeid van straatjongen naar iemand die muzikant wil worden, zijn talenten wil benutten, maar soms wordt tegengehouden door zijn omgeving." "Op 24 februari dropt De Gang Van Zaken EP, een storytelling project (waar ' Onderweg ' van afkomstig van is, red.). Je hoort dan wat ik heb meegemaakt. Tien tracks, gratis downloaden, weinig features. Het is mijn verhaal, daar kunnen niet veel mensen iets aan toevoegen. Het is echt een verhaal, ook live. Mensen hoeven niet los te gaan tijdens m'n shows, ik zie het meer als theater maken. Ik wil echt iets vertellen. Geen oppervlakkige muziek maken op bij elkaar gesprokkelde beats." Aiky van Zware Jongenz ontmoette hij bij een show van Steen: "We gingen veel met Steen om, hij nodigde ons vaak uit bij z'n shows. Toen Steen moest spelen in Rotterdam kwam Aiky naar me toe om een track en clip te maken samen. Later bood hij mij een Zware Jongenz contract aan, waar ik wel interesse in had. We wonen dichtbij elkaar ook, ik in Delft en hij in Vlaardingen. De band is goed en hij meent het echt, hij haalde ons bijvoorbeeld erbij tijdens clipopnames van Bollebof. Aiky is geen Antiliaan die zomaar stoer komt doen, het is echt een businessman. Dat vond ik dope om te zien en dat haalde me echt over de streep om serieus aan de slag te gaan." "Ik probeer me zoveel mogelijk op muziek te focussen, geef ook veel workshops. Ik hoef niet buiten vervelend te zijn. Ik probeer mensen te vermijden die me in de problemen brengen. Als je in elke bar waar we komen wil gaan vechten, of keihard langsscheurt voor de school als ik daar een workshop geef, dan kan ik daar niks mee. Ik kan dat er nu echt niet bij hebben. Veel jongeren zien mij als hun grote broer, ik hoop dat te behouden. Mensen halen inspiratie uit mijn muziek als ze het zwaar hebben. Natuurlijk zou ik heel graag in een bioscoopfilm spelen of een TV show presenteren, maar het belangrijkste is dat de kids er wat aan hebben, daar doe ik het voor. Uit verhalen van mij kun je je eigen lessen trekken. Het is een dagboek en ik zou graag wilen dat jullie met me meelezen. Al zijn het maar een paar bladzijdes." Jebroer Mr. Polska gaat ongekend hard. Was hij vorig jaar nog een State Rookie winnaar, onlangs werd hij zowaar uitgeroepen tot Pool van het Jaar. Tijdens de afgelopen State Awards kopte zijn Nouveau Riche nog de Groep Van Het Jaar award binnen, Boaz v/d Beatz werd producer van het jaar. Jebroer (25) uit Leiden is nu acht jaar bezig en na Polska het meest vooraanstaande groepslid. "Ik ben niet Jezus, maar Jebroer. Ik ben een jongen met een groot hart en ben er altijd voor m'n broers en zussen. Misschien heb ik een wat wilde, agressieve eerste indruk achtergelaten, maar dat gaat deze zomer nog wel veranderen. Dan zie je dat ik ook nog wel gevoelens heb, haha." "Op een dag belde Boaz mij op, die een video van me had gezien. Ik had eigenlijk nog nooit van hem gehoord, maar was een dag langsgegaan met een fles whisky. We hebben toen gelijk drie tracks gemaakt en ik ben er niet meer weggegaan. De handtekening is net gezet voor een EP en album in 2012. Ik ben nu klaar met het zoeken naar wie ik ben, wat ik doe en hoe ik mezelf in de markt ga zetten. Er komen ook wat bredere dingen aan voor het grote publiek en ik ga gewoon veel shows pakken. Vanaf nu begint dat echt te lopen, ik doe het voorprogramma van Polska's tour, als tweede artiest van Nouveau Riche die naar buiten gaat komen. Ik werk hard, maak de meeste video's en leg zelf geld in. Ik doe er alles voor. Als ik elke donderdag, vrijdag en zaterdagavond niet meer uit kan gaan omdat ik shows heb ben ik tevreden. Ook zou ik graag festivals willen doen met de groep en ik zou graag het rondje Spanje drie jaar achter elkaar willen maken. Dat is een heel realistisch doel." "Je houdt ervan of je houdt er niet van. Ik denk dat wij onze eigen groep fans hebben omdat die mensen er gewoon van houden: 'Wat zijn dit voor gekke mensen?'. We doen precies wat wij willen en dat drukken we zo hard door dat mensen niet om ons heen kunnen. Misschien dat de mensen die eerst geen interesse hadden ons nu alsnog gaan checken. Boaz is buitenaards! We zijn nu in de studio en wat hij steeds weer aan het maken is verbaast me elke keer weer. Mocht je me nog niet kennen, moet je zeker 'Btje Vliegen Tog ' checken. Die heeft de meeste hits gepakt (bijna 650.000, red.), het was m'n eerste single bij Nouveau Riche, de beat is vernieuwend, de video is gek en 't refrein is pakkend. 2012 wordt een jaar dat we nooit gaan vergeten, en hopelijk jij ook niet." Zanillya Zanillya Farrell (28) groeide op in Lelystad en vestigde zich in Amsterdam Zuid-Oost op haar 15e. Ze danste, dichtte, presenteerde en acteerde voordat ze zich stortte op rap. Niet zonder succes, want ze is de eerste vrouwelijke rapper die de Grote Prijs van Nederland won. "Ik wilde altijd al muziek maken. Op een gegeven moment viel het kwartje: rappen past precies bij wat ik al die jaren doe. Het schrijven, de rebelsheid en het performen. Al gauw werd ik de backup van Blaxtar, dankzij de tours met hem leerde ik veel mensen kennen. In 2006 deed ik een eerste echte soloshow op het Breathing Bijlmer festival. Daar ontstonden veel nieuwe boekingen uit, ontmoette ik producers, en tourde ik met drie tracks langs poppodia en kleine festivalletjes. "Al sinds Raymzter en Opgezwolle meededen in 2001, wilde ik ooit de Grote Prijs winnen. Nooit zie je er vrouwen, behalve als ze zingen, zoals Corey en Ninthe. In 2008 schreef ik me al in, maar ik had nog geen focus. Het ging alle kanten op, de jury vond me getalenteerd, maar ze zagen geen lijn. Vorig jaar schreef ik me opnieuw in, en bam! Mijn live performance was heel sterk, samen met twee zangeressen, vier blazers en een dj. De tracks konden nog wel verbetering gebruiken volgens de jury, zodat het meer gaat lijken op wat ik live doe." Als dochter van de wereldberoemde Boney M frontman Bobby Farrell, die eind 2010 overleed na hartfalen, zit muziek in haar bloed. "M'n vader kwam altijd binnen in m'n kamer als ik bezig was: 'you need a hook Zanillya'! Daar hamerde hij altijd op, en hij had gelijk. Hij heeft me veel geleerd over performen. Ga niet in een spijkerbroek het podium op, en als je dat wel doet, doe er dan iets extra's mee. Zorg dat mensen graag naar je willen kijken. Dat was wel de seventies mentaliteit hoor haha, maar ik vind het wel leuk om showy te zijn en dat heb ik denk ik van hem. En er zijn nog zoveel dingen die hij me geleerd heeft, vooral over de business. M'n vader is best genaaid in de muziek, dus hij vond altijd dat ik veels te naïef was voor deze business. Daarom ben ik naar de Rockacademie gegaan, daar leer je ook van alles over de zakelijke kant. Maar ik ben geen businessvoruw, dan zou ik eerder manager worden ofzo. Maar als artiest moet je ook een team aan kunnen sturen, er moet een marketingplan en promotieplan liggen, er moeten doelen gesteld worden. Verzamel de juiste mensen om je heen en laat contracten dubbelchecken door een advocaat." "Mijn sound is breed. Hiphop met tintjes Caribisch, soul en funk. Mijn achtergrond is meer dan hiphop, m'n moeder luisterde naar balkan, soul en reggae. Ik heb lang gezocht naar de juiste weg om me te uiten. Dat zal één album in het Nederlands zijn (waarvan ' Niks Mis ' een voorbode was, red.). Ik wil werken met Anouk, Winne, Akwasi, Sticks, ik kan nog wel even doorgaan. Maar uiteindelijk wil ik, in 2013, proberen de internationale markt op te gaan. We zijn opgegroeid met de Engelse taal omdat m'n vader van het Caribische gedeelte van Aruba komt. Daar praten ze Patois, zie het als een soort Jamaicaans, gebroken Engels. Maar nog altijd groei ik in die taal hoor, zolang ik maar niet Amerikaans ga klinken. Ik moet wel m'n Caribische tintje houden." Hou State de komende dagen in de gaten voor deel 2 van Rookies In Aantocht .

Giel Beelen tijdens de State Awards 2011 waar hij als één van de leden van de kiescommissie van de awardsshow de award voor Beste Single uitreikte. "Ik luister alles zelf. Het is niet zo dat een redactie voor mij de nieuwe singles luistert. Ik vind dat ook een soort plicht, ik krijg nu eenmaal al die platen. Maar tegelijkertijd lukt het me zelden om hele albums te luisteren. Ik check singles en skip door albums heen, heel oneerbiedig. Maar bijvoorbeeld de nieuwe platen van Gers en Sef heb ik gehoord. De weinige momenten dat ik muziek als consument tot me neem, gooi ik een jazzkanaal aan via mijn Sonos systeem." Hoe kijk jij naar Nederlandse hiphop en de industrie die er omheen is gegroeid? "Het is wel los. Het hele imago is er een beetje vanaf. Mijn moeder zal er waarschijnlijk nog steeds een stereotype beeld van hebben en dat is misschien ook wel prima. Maar ik vind zelf, en een label als Top Notch heeft daar een belangrijke rol in, dat er heel toffe dingen gebeuren. Van combinaties met andere genre's tot ontwikkelingen binnen hiphop. Het maakt Nederlandse hiphop meer volwassen. Ali B Op Volle Toeren heeft ook heel veel inzicht gegeven en mooie portretten geschetst van de spelers in de scene." Op 3FM, een pop-rockzender, wordt ook hiphop gedraaid, maar het zijn de acts die de cross-over zoeken die gedraaid worden. Is dat vanwege het profiel van de zender of door de beeldvorming van hiphop? "Wij zijn echt een popzender. En popmuziek is volgens mij wat op de radio werkt. Voor hiphop, dance of rockmuziek moet je zelf kiezen. Radio is broadcasting. Dat leidt misschien tot vervlakking, maar ik denk dat wij daar toch net even peper en zout in gooien en nieuwe acts breken. In de basis haten onze luisteraars hiphop. Ik lees niet al die luisteronderzoeken, maar zo is het wel. Tegelijkertijd zijn die onderzoeken niet heilig. In de basis zitten mensen nooit op iets nieuws te wachten. Dat geldt niet alleen voor muziek, zo zit de mens blijkbaar in elkaar. Dus als we de onderzoeken blind zouden volgen, stond de playlist behoorlijk vast. Daarom laat je mensen wel nieuwe dingen proeven en haken er mensen in, beginnen ook andere stations het te draaien en wordt het toch opgepikt. In het begin scoorde Gers Pardoel's 'Ik Neem Je Mee' een vette vette onvoldoende, nu staat de track al weken op één. Maar zo werkt het bij mij ook hoor. Ik vond het eerst helemaal niets. Ik vind het album niet briljant, maar als je zo'n track er uit trekt, begint het wel te werken. Je hebt ook albums die op het eerste gehoor geweldig lijken, maar die je daarna nooit meer op zet." Je bent anno nu de schakel tussen hiphop en 3FM danwel De Wereld Draait Door, hoe is dat ontstaan? "Als het gaat om 3FM ben ik een van de enigen die overbleef. De enige die wat met hiphop heeft, en ik doe natuurlijk veel met live-optredens. Ja, maar ik kan me ook voorstellen dat je dan juist niet die 'moeilijke jongens die te laat komen' uitnodigt. "Daarvoor vind ik hiphop zelf te leuk om dan geen rappers uit te nodigen. Vrijdagnacht is bijna een soort concept geworden: ik heb een bandje, een singer-songwriter en een hiphopgezelschap. Niets leukers dan die bij elkaar te brengen. Inmiddels staat iedereen daar wel voor open, maar in het begin vonden artiesten dat ook maar vaag. Ik baal er van dat die vrijdagavondshow gekilled is (3VOOR12XL, red.) maar het werkte gewoon niet. Als dan ook de mensen voor wie het bedoeld is eigenlijk toch niet naar het station luisteren...ja." Zie jij het gebeuren dat meer hiphop danwel hippop de stap naar dagradio maakt? "Ik zeg je eerlijk: eerst was het zo dat 538 die urban dingen pakte. Ik moet zeggen dat zij aan het wankelen zijn in duidelijkheid en nu echt wel dingen laten liggen. En dat gaan wij dan ook niet oppakken. Wat dat betreft zitten we best wel in een rare tijd. Ik denk dan toch wel dat als je kijkt naar de pure hiphop...ja, dan is dat misschien gewoon niet voor de radio. Dat is waar ik wel steeds meer in begin te geloven. Ook omdat die doelgroep gewoon helemaal geen radio luistert. Dan heeft het ook niet zoveel zin." Nadeel is dat ze dan ook in de beeldvorming weer een stukje verder kwijt zijn, Buma-inkomsten mislopen, etcetera. "Ja. Dat vind ik soms wel lastig hoor. Voor wat het doet in Nederland op het gebied van optredens enzo. Neem zo'n hele Fakkelteitgroep bijvoorbeeld, dat is gewoon vet aan de hand en ik kan er gewoon niet zo veel mee. Althans, ik vind het zelf heel gaaf, te gek, maar we gaan het niet op de playlist zetten. Dat vind ik lastig en daarom zal ik altijd dat soort dingen 's ochtends langs laten komen. Maar dan weet ik vantevoren al dat er veel negatieve reacties komen. Daar heb ik dan schijt aan en denk ik 'dat is wie ik wil zijn: een gids in muziekland, en dat gaat nu eenmaal alle kanten op.'" Wat is de grote zwakte van Nederlandse hiphop en Nederlandse hiphopartiesten? "Wat je nog altijd wel hebt is het niet zo communicatief open staan. Dan wordt het echt al snel een groepje cappuchonnetjes die met elkaar staan te smoezelen. Je hoeft niet allemaal netjes in pak te knikken en te buigen, dat is wat ik totaal niet wil. Maar soms maakt iemand het voor zichzelf wel heel lastig. Eigenlijk is het heel simpel: de echt lastige artiesten komen er niet. Dat heeft niet alleen met media-aandacht te maken, maar ook binnen de scene zelf word je dan ingehaald. Nogmaals: je hoeft echt geen open boek te zijn, het mag best een beetje vaag zijn. Als je vaag doet en vervolgens blijkt je verhaal ook zo enorm leeg te zijn, is het vaag doen om het vaag doen en val je door de mand." Hoe kan een artiest jou benaderen? Wat is slim, wat is absoluut niet slim? Is het verstandig om een tussenpersoon in te schakelen? "Het voordeel van een tussenpersoon is dat ik diegene al ken. Het hele concept van pluggers heeft wel degelijk effect. Maar zonder gekheid: ik check alle mails. Dat gaat wel heel snel, maar ik check het wel. Wat je nooit moet doen is een mp3 attachen, daar word ik gek van. Als je de mogelijkheden hebt, is het slim om met tussenpersonen te werken of in ieder geval met mensen die al eerdere successen hebben gehad en weten hoe de wereld in elkaar zit. Maar je kan ook gewoon een mailtje sturen hoor. Ik heb vaak genoeg op vrijdagnacht rappers gehad die me gewoon hadden gemaild. Ik merk dat veel mensen de mediawereld groter maken dan het in werkelijkheid is. Zo bijzonder is het allemaal niet. Je stuurt een mailtje en dan ben je er of niet." Hoe zou volgens jou de Publieke Omroep met hiphop om moeten gaan? Los van wat 3FM doet. "FunX vind ik een goede plek. Ik vind het zelf niet zo aantrekkelijk, maar dat is dan ook goed; het is niet voor mij. Je kunt wel leuk allemaal themakanalen beginnen, maar dat moet wel effect hebben. Op internet is er geen FM-schaarste, iedereen kan er iets beginnen en de winnaar is degene die het het beste doet. Initiatieven als Lijn5 vond ik altijd wel goed. Ik zou me wel kunnen voorstellen dat je als Publieke Omroep veel meer denkt in programma's die je niet maakt voor radio of tv, maar baseert rond goede gasten die toch al wel binnen de omroepen rondlopen. Dat mag best alleen op internet zijn, ik geloof daar wel in. Maar dat is nu even heel lastig, omdat de Publieke Omroep juist tegengehouden wordt op internetgebied. Dat staat hier inderdaad haaks op. Ik vind het heel moeilijk hoor. Goede dingen moet je naar mijn idee ook niet meteen afrekenen op kijkcijfers ofzo. Laat dingen groeien, publiek moet je ook langzaam winnen." Hoe is je relatie met Lange Frans ontstaan? "Eigenlijk heel simpel. Er was een promosampler, Homegrown, daar stond een liedje van D-Men op. Het ging over een snor en dat vond ik een super grappig nummer. Het was zijn tijd ver vooruit want er zat een soort drum-n-bass dingetje in. Daar ben ik heel erg van, dus dan heb je me. Ik begon dat te draaien en daarma kwam de D-Men clan ook langs. Als we het dan hebben over gasten die gewoon heel open en tof benaderbaar zijn, dan is Lange Frans hét voorbeeld. We hadden een klik en daarna liet ik hem eigenlijk al teksten maken; samenvattingen van de uitzendingen enzo. Ik moest hem altijd ophalen. Hij stond in Weesp bij een hotel te wachten midden in de nacht en dan pikte ik hem op voor het nachtprogramma. Toen ging ik 's avonds een programma maken en verhuisde hij mee. Ondertussen begon hij ook te knallen en heb ik hem ook bij tijd en wijlen geholpen. Toen ik naar de ochtend ging, heb ik ook geen moment getwijfeld of hij mee moest verhuizen. Het is grappig om te zien hoe hij echt in een andere league is gekomen. Die van bekende Nederlanders." ...het zijn er niet veel. Naast hem nog Ali B, maar dan heb je het eigenlijk ook wel. "Het lijkt me best moeilijk voor hen hoor. Ali is daar echt helemaal goed in. 'Wat nou credible?' Het maakt hem echt helemaal geen kut uit. Ik ben heel benieuwd naar het album van Frans dat er aan zit te komen. Ik heb al wat dingen gehoord en hij denk echt van 'fuck you'. Het gaat echt kamerbreed. Het lijkt me voor Frans ook heel moeilijk. Wat ik altijd leuk vond waren die heel smerige straatremixes. Ik begrijp hoe dat gaat hoor, ik heb dat zelf ook. Ik ben naar de ochtend gegaan en dan moet je dat soort dingen niet meer doen. Ik zie dat ook heel erg aan Frans." Twee aanvaringen met artiesten hebben destijds voor behoorlijk wat rumoer gezorgd, dat waren Metz en Darryl. Vervolgens word je voor racist uitgemaakt, hoe kijk je daar op terug? "Het is hoe ik radio maak en dan kunnen dat soort dingen gebeuren. Ik moet zeggen dat ik over Darryl echt okay ben. Ik heb hem erna nog gebeld. Het spijt me dan dat iemand er van slag van is en vooral dat het zo'n hype'je wordt, maar hij is erna weer langs gekomen: even goede vrienden. Ik sta er nog steeds achter. Het was gewoon niet goed. Het was een opeenstapeling van zaken: hij was niet goed voorbereid en hij rapte over zijn eigen vocalen heen. Maar ik moet zeggen dat het wel effect heeft gehad. Tegenwoordig is het bij de meeste hiphopartiesten keurig geregeld. Metz is een ander verhaal. Het heeft zijn naamsbekendheid goed gedaan en hij heeft er alles aan gedaan om dat uit te buiten. Dat kan ik wel waarderen, ik vind het wel grappig al is het behoorlijk negatief. Ik was op dat moment in een grillige bui. De rubriek, waarbij iedereen langs kon komen om te vertellen over zijn goede doel, had het nodig dat ik het spicede. Het verbaasde me hoe hij na afloop heel a-relaxed werd. In de uitzending ging hij er prima mee om wat mij stimuleerde om er vrij stevig bovenop te zitten. Als we het dan over stereotypen hebben: ik vind het prima dat je 's ochtends binnenkomt met een hele posse en je zonnebril op, maar ik ga er wel wat van zeggen. Je kan me een enorme eikel vinden voor hoe ik dat heb aangepakt. Maar wat ik echt erg vind, en daar heb ik toch menig mailtje aan gewijd, is dat hij een edit gemaakt heeft van wat er gebeurd is. Daarin miste je de hele context. Feitelijk gezien is dan nog steeds alles gebeurd, maar hij heeft wel zijn zegje kunnen doen. Dat zie je niet in de edit. Dat vond ik niet rechtvaardig. Zijn hele verhaal dat hij jonge rappers wilde helpen met zijn project, heeft hij er zelf uitgeknipt ter promotie van zichzelf. Daarna heeft nog gespeeld dat hij langs zou komen in het Glazen Huis van dat jaar. Maar toen begon hij ook ineens allemaal eisen te stellen. Er werden excuses van mij verwacht. Ik vond dat niet nodig. Klaar." Vervolgens zijn hun beide platen keihard geflopt. "Het publiek liegt niet, dan was het gewoon niet goed genoeg." Moeten mensen vriendjes met jou zijn om aandacht te krijgen? "Ik ben blij dat je dat zo vraagt: dat is ab-so-luut niet aan de hand. Zo werk ik niet en als ik het gevoel zou hebben dat iemand zich wel zo zou gedragen dan heb ik nieuws: dat werkt alleen maar averechts. Pluggers weten dat als geen ander: het gaat om de muziek. Artiesten weten dit, maar voor de lezer is het misschien wel goed om te horen: ik nodig die gasten wel uit. Daar hoef ik geen credits voor te hebben hoor, zo bedoel ik het helemaal niet. Maar ik denk dan wel: 'ik hoef het niet te doen'. De Jeugd van Tegenwoordig heeft die gouden plaat binnen, gaan ze nu eindelijk een keer die Popprijs pakken? "Ik weet het meestal nooit. Ik zou dat een hele goede kandidaat vinden. Ik zou nu zo snel ook niet iets anders weten. Ik zou het ook heel leuk vinden voor het genre. Ondanks het feit dat ze daar een beetje buiten vallen, of in ieder geval aan de top zitten; buiten de cirkel zegmaar. Het ís hiphop. Ik zeg je eerlijk: ik had niet verwacht dat die gasten het zo lang vol zouden houden. Het is zo voorbij het gekkigheidje gegaan en het zijn enorm harde werkers. Ik heb er niets over te zeggen, maar ik zou het een heel goede vinden."

Wat is er anders aan Wat Anders in 2012? "We waren altijd een strikte hiphopshow, maar de afgelopen jaren is mijn smaak enorm verbreed. Het zal altijd een hiphopshow blijven, maar ik ga niet schromen om een Frank Ocean te behandelen of een Presk (winnaar Grote Prijs dance/producers) uit te nodigen. Als het maar wel muziek is die prikkelt, we gaan never platte house draaien. Maar je ziet ook Jay en Kanye stoeien met dubstep en een Damian Marley of Ziggi Recado kwam altijd al aan bod." Jullie zijn in 2005 bij de NTR (voorheen NPS) begonnen. In 2008 verhuisd naar FunX en hebben nu in 2011 bij BNN een onderkomen gekregen. Blijven jullie gewoon een keer bij dezelfde omroep of hoe zit dat? "Het is niet dat wij de luxe hebben om dat te bepalen. Je bent bij de publieke omroep afhankelijk van mensen en omroepen die ruimte willen maken voor hiphop. Wij zijn elke keer dankbaar dat daar een omroep voor te vinden was. Ik heb ook gespeeld met het volledig onafhankelijk doorzetten van de show, met bijvoorbeeld Puna samen. Maar toen BNN om de hoek kwam, was dat een verstandigere keus dan een heel eigen zelfvoorzienend platform stichten." Jullie beginnen hier bij State online via BNN.FM, hoe belangrijk is dat hiphop een vaste plek in de ether krijgt? "Heel belangrijk. Het is het enige mainstream genre zonder uitlaatklep in de ether. We zitten nu ook dichter bij het vuur, Coen en Sander (3FM) lopen hier ook rond. 3FM begint gelukkig langzaamaan ook iets meer hiphop te ondersteunen, met name dankzij Giel. Ik hoop dat wij op één of andere manier in de toekomst ook op een FM zender goede hiphop kunnen laten horen. Te veel mensen buiten de randstad hebben nog steeds een verkeerd beeld van hiphop. Maar internet is voor ons absolute prioriteit, daar zit de luisteraar die ons al jarenlang week in week uit support." Toen jullie 6 jaar bestonden hebben we hier op State kunnen lezen hoe de chemie tussen jullie ontstaat. Heeft de verhuizing naar BNN daar invloed op? "De eerste weken wordt het even warmdraaien. Een andere studio, andere omgeving, we zijn er een klein half jaartje tussenuit geweest. En we gaan weer live uitzenden, dus er kan weer eens wat fout gaan, gelukkig. 3 januari is onze eerste liveshow en dan moeten we er staan. En dan is de chemie daar natuurlijk automatisch weer." Jullie zijn allebei ontzettend druk. Venz o.a. met 22tracks en Free . Jiggy o.a. met Noah's Ark . Waarom is Wat Anders zo belangrijk voor jullie om hier nog een dag in de week voor uit te trekken? "Het was ook een erg moeilijke keuze. Eigenlijk heb ik er geen tijd voor, maar vooral door de bijna dagelijkse benieuwdheid van luisteraars over ons voortbestaan ga ik er keihard tijd voor maken. Er is weinig leukers te bedenken dan met Jiggy twee uur slap over muziek lullen en gasten te interviewen." De show wordt altijd afgesloten met een studiosessie, dit is altijd een raakvlak geweest met 101Barz . Beiden vallen nu onder BNN. Liggen er samenwerkingen in het verschiet? "Om in ieder geval samen met 101Barz de agenda door te nemen lijkt me logisch. Maar om wekelijks dezelfde artiesten in studiosessies te presenteren lijkt me minder spannend. We'll see!" De artiesten die te gast zijn worden over het algemeen uitgenodigd op basis van een release van een album. Omdat jullie een tijdje uit de lucht zijn geweest zijn er wat releases aan Wat Anders voorbij gegaan. Wie had je graag als een van de eerste willen spreken wat nu niet gelukt is? "Door allerlei toevalligheden hebben we Gers nog nooit te gast gehad. Terwijl hij nu een nummer 1 hit heeft gescoord. We hebben hem wel vaak telefonisch gesproken, maar in 2012 komt hij sowieso aan bod. Ook Sef, Jayh en VSOP had ik graag uitgebreid gesproken deze herfst." Jiggy, jij bent de artiest van de twee maar je laat de muziek samenstelling geheel aan Venz over. Waarom? Er zijn meerdere redenen. Ik zit zo diep in Nederlandse hiphop dat ik het fijn vind dat Venz de selectie maakt, op die manier kan ik artiesten die mij vragen gedraaid te worden altijd doorverwijzen naar hem. Beetje laf misschien maar ik brand m'n vingers er liever niet aan. Daarnaast omdat ik dagelijks voornamelijk bezig ben met mijn eigen muziek en met de muziek van de artiesten onder Noah's Ark en daardoor wat minder met muziek buiten die van hen om. De smaak van Venz komt in grote lijnen overeen met die van mij dus ik durf daar blind achter te gaan staan. We checken dezelfde blogs en daar vallen ons denk ik dezelfde tracks op. Hij is als de man achter 22tracks dagelijks bezig met heel veel luisteren en selecteren, ik wat minder. Verder hou ik er van om tijdens de show impulsief te kunnen zijn, als ik niet weet wat er allemaal gepland staat stelt mij dat in de gelegenheid om spontaan te kunnen reageren. Venz, wat maakt een track geschikt voor Wat Anders? "Als het een artiest is waarvan ik vind dat men moet weten dat er een nieuwe track is, dat sowieso. Daarnaast moet de productie en hook goed zijn. Als er iemand op een saaie beat rapt moet ie wel heel goed rappen om gedraaid te worden. Een 'rappers rapper' zoals we dat noemen, a la Royce Da 5'9" of Roc Marciano. De eindmix is - en dan doel ik met name op binnenlandse tracks - ook niet te onderschatten. En nu ga ik dus ook wat dingen proberen te draaien waarvan ik vermoed dat men dat anders niet op zou zetten, in de hoop dat zij het net zo dik vinden als wij." Kunnen we nieuwe items in de show verwachten? Sowieso. Vaste items als De Kettingreactie en de Dekbedovertrack blijven natuurlijk terugkomen, maar het is State Radio: Wat Anders . Een item als Homegrown of een in die week gemaakt Statement bespreken lijkt mij daarom een perfecte aanvulling. Het is bekend dat jullie beiden opgegroeid zijn met VPRO's Dutchmasters. Wat Anders is volgens velen het jongere broertje van die show. Zijn er momenteel radioprogramma's waardoor jullie je laten inspireren? Ik denk het niet. Maar dat kan ik niet met zekerheid zeggen omdat ik niet alles beluister, sterker nog: ik luister zoveel muziek dat ik er niet aan moet denken om ook nog tien radioshows te volgen. Het is jammer dat Hoe Gaat Het Nou Echt Met Je? van Job de Wit en Sander Kerkhof op Red Light Radio van korte duur was, dat inspireerde me zeker deze zomer. BNN doet veel met festivals. Vanaf welk festival zouden jullie het liefst Wat Anders uitzenden? Solar! Hoewel, Lowlands kan ook natuurlijk. Ik ben bang dat het beschonken uitzendingen worden, maar daardoor misschien wel nog mooier. We hebben sowieso belachelijk veel zin om Wat Anders weer op te gaan pakken!

Jayh in het Rijksmuseum tijdens de Amsterdamse Museumnacht 2011 voor State Magazine. Tegen het einde van de zomer van dit jaar brengt Jayh zijn EP JayhJawson uit. Een project waarop hij terugkeert naar de r&b zanger die hij kan zijn na via zijn alterego Jawson op tracks als 'Never Nooit Vriendje', 'Fock Wachten' en 'Ik Ga Hard' zich van zijn rappende kant heeft laten zien. Als we Jayh vragen om te vertellen over wat er nu precies gebeurt is de afgelopen periode begint de artiest gelijk met de opmerking dat hij na de inmiddels beruchte tweet veel mensen sprak die de vraag stelden waarom 'we' niets over de ep horen. "Het heeft niet zoveel zin om vingers te gaan wijzen, want ik heb er zelf ook een aandeel in. Ik heb met m'n eerste mixtape Jayh.nl gezien dat als je dingen afdwingt dat er dingen gebeuren. Maar ik vroeg mezelf toen af wat ik er nu precies voor terugkrijg als je kijkt naar de tijd en energie die ik er insteek. Ik ben een muzikant in hart en nieren en ik moet eerlijk bekennen dat ik best een emotioneel persoon ben als het om m'n werk gaat. Ik doe het al 19 jaar met het doel er iets mee te bereiken. Als ik dan bedenk dat ik 60 uur per week in de studio doorbreng, al jaren lang en zo'n twee keer per week ergens moet optreden vraag ik me ècht af waar ik het voor doe. Nu ik gezegd heb dat ik ga stoppen krijg ik er al iets anders voor terug dan twee maanden geleden. Ik zat toen met een mond vol tanden als er gevraagd werd waarom gevestigde media twee weken moesten wachten voordat het album toegestuurd werd. Dan vraag je je echt af waar je mee bezig bent. En dan ga je nadenken over wat je de laatste paar jaar allemaal gedaan hebt waarna zo'n tweet er uit een impuls uitvliegt." "Het begon allemaal als grap. Voor die bewuste tweet zei ik daarvoor 'jeetje, ik had maar niet moeten stoppen'. Daar bedoelde ik stoppen met roken en drinken mee. Ik zat toen met Baas B in de studio te praten over nieuwe dingen die we misschien samen gaan doen en ik stuur op een gegeven moment die tweet eruit gericht aan Michael Bryan waarmee ik samen ben gestopt, meer als grap. Iemand op Twitter vroeg toen, 'met wat gestopt?' en toen ging ik inderdaad weer denken en dacht ik 'ja, inderdaad' want ik zat er wel al even over na te denken om te stoppen met muziek. En daar bedoel ik mee; kappen met de manier waarop ik nu bezig ben. De muziek waar ik mee bezig ben, de hoek waar ik elke keer in geduwd wordt; 'Ja ja, dàt moet je maken en dàt moet je zijn.' Wat ik niet heel erg vind want ik kan als artiest alles doen maar ik kreeg het er benauwd van en had het idee dat ik niet de muzikant kan zijn die ik wil zijn." Wat voor artiest wil je dan wèl zijn? "Ik geniet van de routine die er komt kijken bij het uitbrengen van muziek. Een album, optredens, clipshoots. Maar ik wist voor de tweet bijvoorbeeld nooit dat ik zoveel teweeg bracht bij mensen. Ik ben erachter gekomen dat ik minder waardering krijg van de mensen waarvan ik juist meer van verwacht. Alles ging maar om de artiest, of hoe ik eruit zie, hoeveel swag ik heb, das zo'n beetje het meest irritante woord van afgelopen jaar. Dus ik dacht dat moet ik veranderen. Die artiest moet even opzij en de muzikant moet terugkomen. Totdat ik dàt heb, zullen mensen heel weinig van me horen. Ik wil graag dat mensen meer hun oren gaan gebruiken zodat ze ook die muzikant in mij leren kennen. Ik ga ook een beetje andere muziek maken, universeler. Ik vind het tof om deel uit te maken van een niche maar ik wil heel Nederland bereiken. Het schrijven van teksten en muziek voor gevestigde house acts zal ik blijven doen, dat is meer op aanvraag maar mijn volgende album zal zich echt op Nederland richten. Het zal anders zijn. In plaats van een synthesizer zou het kunnen dat ik een gitaartje oppak. Toen ik voor State in het Rijksmuseum stond besloot ik het op een simpele piano te doen. Dat werd heel goed ontvangen en haal ik meer voldoening uit dat als mensen vinden dat ik een toffe nieuwe Gucci riem heb bijvoorbeeld." Heb je spijt van de tweet? "Nee. Ik ben eigenlijk ook gewoon gekapt. Ik heb al maanden niet ècht in de studio gezeten. Vanuit een soort symboliek heb ik m'n haar weer geknipt. Zo van, we gaan weer even naar 0. Ik heb ook m'n platencontract laten ontbinden door Top Notch. Met zowel m'n publisher als m'n management ben ik nu bepaalde zaken aan het herzien. Het moet nog maar blijken of ik met dezelfde partijen verder ga." Als je over een tijd weer besluit iets uit te willen brengen, klop je dan bij dezelfde partijen aan? "Zou kunnen. Het contract met Top Notch is ontbonden maar we zijn op goede voet uit elkaar gegaan. De deur staat daar open. Er zijn wat lijnen uitgezet voor hoe het album moet gaan klinken. Als je ' Ik Leef ' kent, weet je een beetje welke kant ik op wil. Dit gevoel speelt natuurlijk al een hele tijd, het heeft alleen nooit echt de ruimte gehad om naar buiten te komen. Ik uit dit op 'Ik Leef', ik wil dat vaker doen ongeacht of het in de Top 40 terecht komt of niet." Uit eerdere gesprekken met Jayh bleek dat hij te kampen heeft met een chronische aandoening. We vragen hem hoe het nu met zijn gezondheid gesteld is en of deze invloed heeft gehad op de keus om het even iets anders aan te gaan pakken. "Het gaat goed. Het heeft er niet direct iets mee te maken, want het gaat al een tijdje iets beter maar als je ziek wordt of er gebeurt iets in je privéleven dan relativeert dat wel alles en besef je je dat je vergankelijk bent. Het kan morgen over zijn dus in die zin ben ik wel sneller geworden. Hetzelfde geldt voor het feit dat ik over een maand 30 word. Dat zijn wel dingen die je bezig houden. M'n volgende album precies hier over gaan. Je moet nu leven. Vandaar dat ik in dat liedje zeg, 'ik leef, ik leef, ik leef…'. Een grappig voorbeeld is dat ik onlangs gevraagd ben om in een jeugdinternaat op te komen treden. M'n styliste attendeerde me op de mail van het internaat die ik niet meteen had gelezen. Als ik die eerder had gelezen dan had ik heel die tweet er misschien niet uitgegooid. Er stond in dat zij mij heel goed vonden en dat zij het gevoel krijgen dat ik hen begrijp. Dit gaat over kinderen die fysiek- en mentaal mishandeld zijn. Ik heb ook wel het een en ander meegemaakt in m'n leven maar ik heb echt een prima jeugd gehad. Als ik dan lees dat ik muziek maak die kinderen met zo'n achtergrond raakt dan denk ik bij mezelf wat loop ik nou te zeiken. En wat is er nu ècht belangrijk." Concluderend kunnen we stellen dat Jayh niet gestopt is maar Jayh zichzelf even gereset heeft? "Dat kan je zeker zeggen." Dus toch een soort Jay-Z'tje? Haha, ja ik moet toegeven dat het uiteindelijk toch een soort Jay-Z'tje is geworden. Maar beter dan als het een DMX'je zou zijn geworden."

Verjaardag In de loop der jaren heeft Noah's Ark een flinke groep mensen om zich heen verzameld. Een aantal zie je op de foto's bij dit artikel. Van professionals tot hartstochtelijke amateurs die zich inzetten voor het label. Mensen die lang niet altijd op de payroll staan. Jiggy zal de eerste zijn om te erkennen dat zijn label bestaat bij de gratie van die mensen. "Ook Kees de Koning. Of neem Spacekees. Ik hoor wel eens dat mensen hem een soort mascotte noemen. Maar de energie die bij het publiek ontstaat als Spacekees bij mij op het podium komt is ongeëvenaard. Niemand anders kan zoveel reacties oproepen, ook omdat men weet dat hij aan de basis stond van die hele shit. Toen iedereen nog kakte op D.A.C. (De groep waar Jiggy Djé uit voortkwam, won in 2002 de publieksprijs van de Grote Prijs van Nederland, red.) was Kees al het grote verhaal aan het preken: 'Jiggy Djé, Jiggy Djé is de man, Jiggy Djé! en dat was in 2002 ofzo. De energie die hij mij toen gaf is de reden waarom ik uiteindelijk ook echt goed werd. Ik ben er trots op dat ik nog nooit een goede vriend ben verloren." Jiggy noemt zijn geluidsman en D.A.C. producer Clenn. "Dat is voor velen helemaal een spookfiguur. Daarom heb ik hem in ' Ik Heb Je ' genoemd, omdat dat soort mensen essentieel zijn om dit te kunnen doen. Die mensen die altijd voor je klaar staan moet je laten weten dat ze belangrijk zijn. Ik vergeet nooit een verjaardag bijvoorbeeld. Dat weegt niet op tegen wat sommige mensen voor mij doen, maar ik weet wel dat het er toe doet. Niet alleen die 'grote mensen' die jou een keer twintigduizend euro hebben gegeven zodat jij wat kon doen, maar juist de mensen die nog even terug rijden omdat je je telefoonlader bent vergeten. Ik had een tijdje geleden getweet: 'Okay cool, je vangt een kogel voor me, maar zou je ook mijn vissen te eten geven als ik een week op vakantie ben?' Want dát soort klusjes wil niemand doen. Daarmee kom je niet in de boeken. Maar het is net zo belangrijk. Zij die mijn vissen te eten willen geven, zijn de mensen die echt door het stof gaan. Een kogel vangen is makkelijk, daarmee vang je eeuwige roem." Bluf "Dat Noah's Ark zo'n hechte familie is, komt door het aantal artiesten, de leeftijd van het label en het feit dat ik vrijwel van dezelfde leeftijd ben als de anderen. Maar ik kijk wel uit naar wat meer afstand, ja. Dat klinkt misschien raar, maar dat betekent dat we zijn gegroeid. Muziek gaat over iets super persoonlijks, over je toekomst. Sommige mensen ruziën over wat ze die avond gaan eten, wij spreken over wat iemand de komende twee of drie jaar van zijn leven gaat doen. Of het gaat over een liedje en dat gaat misschien wel over je vriendin en dan zeg ik dat het liedje niet deugt. Natuurlijk blijft dit vak iets super persoonlijks, maar een bepaalde afstand creëren kan wel een noodzaak worden. Net zo goed andersom: artiesten moeten geen last hebben van mijn zorgen." En zorgen zijn er geweest. De Amersfoorter praat er liever niet over. Niet om de zaken beter voor te stellen dan ze zijn. Maar uit een heilig geloof in beeldvorming. "Ik heb enorm veel zorgen gehad de laatste tijd. Ik bespreek dat met mijn ouders, mijn vriendin en mijn allerbeste vrienden, maar verder niemand. Het gaat niemand iets aan en het is ook helemaal niet leuk voor de buitenwereld. Vroeger als ik met mijn vader ging pokeren liet ik het zien als ik succesvol had gebluft. Tot mijn frustratie deed mijn vader dat niet. Op een gegeven moment legde hij me uit waarom, je bent dan te doorzien bij je volgende bluf. Daarom deel ik het niet. Ik geloof graag dat elk ding dat ik doe, elke keuze die ik maak, dat het er toe doet in het grotere geheel. Als ik heb gebluft en ik weet dat het is gelukt, vier ik het in mijn eentje." Geld Het is niet vreemd dat er zorgen ontstaan bij labels. Album verkopen zijn tot een minimum geslonken, digitale modellen moeten zich nog bewijzen en ticketverkopen dalen alleen maar. Dit geldt nog eens extra hard voor het Nederlandse hiphopproduct. Jiggy Djé: "Ik ken iedereen die geld verdient met rap. Dat zijn de jongens die het dichtst bij zichzelf blijven qua originaliteit en maken wat ze willen maken. Daar zitten, tussen aanhalingstekens, 'commerciële' acts tussen en 'underground' acts. Opgezwolle en De Jeugd van Tegenwoordig zijn tot de dag van vandaag de grootste Nederlandse hiphopacts. Het zijn twee enorme tegenpolen, maar één ding hebben ze gemeen: ze blijven altijd enorm dicht bij waar ze van houden. Dat maakt geld, punt. Als je doet wat je doet van nature is het makkelijk en volgt geld vanzelf. Heel simpel, omdat niemand anders dat zo leeft. Dit is geen Christina Aguilera 'You're Beautiful' speech, maar jij bent uniek dus als je dat onder een vergrootglas legt en gaat verkopen, dan zal er altijd een publiek voor zijn." De twee acts die Jiggy noemt hebben onderdak bij Top Notch gevonden. Hij is helder over zijn rol in het Nederlandse hiphoplandschap. "Er is op dit moment geen reden om Noah's Ark boven Top Notch te kiezen, behalve mij. Natuurlijk ook de andere artiesten en de successen die we hebben behaald, maar Top Notch heeft grotere successen. Dus als artiest kies je logischerwijs daarvoor. Als je dat niet doet, maar echt eerst naar mij komt, moet dát de basis zijn. Ik ga niet tegen Kees opbieden, dat kan ik niet eens." Jiggy Djé beseft zich heel goed dat zijn kracht lang lag in de underdogpositie, hij genoot er van. Toch is hij er nu na vijf jaar klaar mee. Wat niet betekent dat hij zich neerlegt bij de dogma's van deze industrie. "Ik doe dit niet om me te houden aan de regels van de industrie. Misschien wel over vijf jaar als mijn operatie groter is of ik deel ben van een grotere operatie. Ik kan me voorstellen dat ik dan niet meer alleen mijzelf er mee heb als ik het niet doe volgens de regeltjes. Natuurlijk waren er programmeurs die boos aan de lijn hingen, omdat ik mijn album nog niet uit heb terwijl ik al wel bij ze kom spelen. Maar uiteindelijk loopt de tour goed en zijn het harde shows. Iedereen die kwam loopt weg met een tevreden gevoel, daar ben ik van overtuigd. Ik geloof in mijn aanpak." Creëeren "Ik wil geschiedenis schrijven. Ik wil nieuwe en originele dingen verzinnen. Ik heb een aantal dingen voor het eerst gedaan en daar ben ik me nu meer dan ooit op aan het focussen. Het gaat niet per se om het succes dat iets heeft, maar vooral om de manier waarop we iets doen. In de comments van het filmpje waarin ik mezelf interview citeert iemand 'je hebt nooit kritiek gehad hoe komt dat', waarna ik antwoord 'ik heb alles goed gedaan'. Waarop die reagerende gast opmerkt dat het filmpje nul dislikes heeft. Dat vind ik zelf ook bijzonder. Ik ben geen pleaser maar zoiets vier ik dan echt in mezelf. Niet omdat ik niet tegen kritiek kan, dat is prima. Okay, ik negeer het volledig, maar kom maar op. Maar dat je dus eigenlijk een feestje promoot, maar er iets leuks en iets moois van maakt en dat mensen er goed op reageren is echt te gek. Daar wil ik ook verder in. Dat anderen er mee weg lopen en er geld mee verdienen, tjah. Dat maakt niet gelukkig. Over dat ene filmpje heb ik smsjes gehad van Mr. Probz tot aan Sef; mensen die oprecht heel enthousiast zijn. Daar kun je voor mij geen bedrag op zetten. Ik creëer graag, dat is ook waarom ik zo'n stukje voor State schrijf. Niet omdat ik me geroepen voel om een voorloper te zijn in de Zwarte Pieten-discussie, maar omdat ik graag vertel, graag schrijf, graag tweet. Of dat nou voor honderdduizend man is of voor tien, dat maakt niet zo heel veel uit. Ik kan er heel erg van genieten dat ik een grap maak voor tien mensen en die in goede toonaarden valt. Ja, dat is denk ik wel onderdeel van hiphop." "De afgelopen twee jaar heb ik enorm veel geld, tijd, energie, liefde, bloed, zweet en tranen geïnvesteerd in Noah's Ark en ik denk dat dit zich in 2012 wel zal uitbetalen. Niet per se in geld, maar wel in rust en meer structuur. Ik verheug me daar op want ik heb wel echt op mijn tandvlees gelopen. Naast het label maakte ik radio, ik geef les en ik ben ook nog artiest. Turk en Hef zijn naar mijn idee geniale artiesten, maar ook karakters. Alles bij elkaar heeft mij getest als man. Voor mijn gevoel ben ik daar succesvol uitgekomen. Niemand heeft ooit het label verlaten. Ik ben heel eerlijk en zeg heel helder wat je bij mij kan verwachten; wat ik bereid ben om te doen en wat ik denk dat er te halen valt. De artiest is niet in dienst van de platenbaas, je gaat een samenwerking aan. Dus het komt ook neer op jou als artiest. Ik probeer mijn mensen uit te leggen wat dat is. God weet dat ik mijn stinkende best heb gedaan om te zorgen dat iedereen zijn beste gedrag toont. Op Twitter, in interviews, je komt op tijd, je bent niet stoned, daar zit ik echt bovenop. Ik zeg ze dat als ze dit en dat doen, ze het voor zichzelf verneuken. Ik sla niet een slaatje uit een artiest, maar probeer er echt iets van te maken. Daarnaast moet je gewoon leveren: Kraantje op Lowlands en nu op Noorderslag, Turk en Hef op Lowlands en Turk op Noorderslag. Hoe simpel het misschien lijkt, dat is best moeilijk voor een jong hiphoplabel." Een belangrijke eigenschap die niet aan te leren is, is humor. Jiggy Djé noemt het een van de belangrijkste factoren in het leven. Zij die hem enigszins volgen zullen een bepaalde stijl herkennen. Iets dat terugkomt bij alle artiesten op zijn label, hoe verschillend hun achtergronden ook zijn. "Humor werkt het best met een pokerface. Ik kan niet lachen om André van Duin. Will Ferrell is een van mijn grootste voorbeelden, in alles. Ik schaar hem bij Michael Jordan en Michael Jackson. Zo moet je grappen maken: zonder glimlach en er niet bij zeggen dat iets grappig is. Het is wat ik altijd heb gedaan: met een stalen gezicht zeggen dat je de beste rapper bent. Het is grappig, omdat je gaat twijfelen of het een grap is. 'Meent 'ie dit nou serieus?', die twijfel maakt het grappig." Twee petten "Er is heel veel om rekening mee te houden. Ik heb niet één functie binnen een bedrijf. Ik ben de eindverantwoordelijke, maar ook de a&r manager en de marketingmanager. Ik wil gewoon dat mensen kunnen weten dat ik mijn mail binnen een dag beantwoord, dat ik mijn telefoon opneem of terugbel als ze op mijn voicemail staan. Als ik beloof dat er een track komt, komt er een track." Naast labelbaas is Jiggy Djé ook gewoon artiest. Sterker, begin volgend jaar komt zijn zesde album Het Grote Plaatje uit, het derde soloalbum. Deze twee petten hebben voor- en nadelen. Zo zag Shirien Elsaid, de vorige muziekredacteur van De Wereld Draait Door, een liveshow van Jiggy en nodigde hem uit voor de uitzending. Maar rond dat moment kwam ook het album van Önder uit. "Ik gaf aan dat ik liever hem daar zag. Vervolgens gebeurt het beiden niet." Tijdens recente shows van Kraantje Pappie ziet de kenner elementen van Jiggy's show terug. Deze geeft toe dat hij wel eens in de oefenruimte aanwijzingen geeft. Een voordeel van zijn honderden optredens als artiest. Overigens werkt dat niet voor alle artiesten. "Spacekees moet je niet vertellen wat te doen, daar moet je een kratje bier of flesje wodka voor neerzetten." De zorg voor zijn artiesten heeft Jiggy Djé niet minder competitief gemaakt. Hij geeft toe dat hij de eerste drie shows van de huidige tour is weggespeeld door zijn protegé. "Ik kreeg reacties op Twitter van 'ja was cool, maar Kraantje was wel echt harder', toen heb ik in een interview tegen LiveXS gezegd dat het me niet kan schelen wat mijn rol is als labelbaas, niemand, ook niet op mijn label, gaat ooit harder zijn dan ik. Nu gaandeweg de tour kun je er over discussiëren en in Paradiso gaan we het zien," er verschijnt een dikke glimlach op zijn gezicht. "Ik hoop ook dat Kraantje dat zo ervaart. Ik wil hem nooit klein houden, maar hem wel het vuur aan de schenen leggen. Maar ook, ik weet dat Hef zichzelf de beste rapper van Nederland vindt. Hij zegt me: 'ik ga gewoon weer het beste rapalbum van Nederland droppen'. Alsnog antwoord ik hem dat mijn album ook uit komt; 'Je hebt sowieso niet het beste album.' Ik kan het niet laten, maar dat is cool." Vrijdag 2 december viert Noah's Ark haar 5 jarige bestaan in Paradiso te Amsterdam met op het podium Hef, Kraantje Pappie, Jiggy Djé, Tastic, Önder (alias Murda Turk) & DJ Snelle Jelle. In het kader hiervan werd onderstaand interview ' 5 Jaar Noah's Ark: De Man Achter De Man ' al eerder met Jiggy Djé afgenomen: Het Grote Tourtje met Tastic, Kraantje Pappie en Jiggy Djé is al enige tijd bezig, tijd voor Het Grote Samenvattinkje :

'Niks is ooit één ding,' concludeert Sef ergens tijdens het interview. 'Er is altijd een andere kant.' Hij heeft het helemaal niet over De Leven , het nummer waarvoor hij vorige week een State Award voor beste single won, al echoot zijn uitspraak het sentiment in de song perfect. Soms even een dip, en soms helemaal niks. 'Ik weet niet waarom dat me zo bezig houdt. Het contrast tussen de dingen die ik tof vind en die mij inspireren, maar ook de contrasten in mijn leven en gedachten. Ik houd ervan. Je hoeft niet altijd antwoord te krijgen. Soms kan je je ook dingen afvragen en is dat genoeg.' De Leven is niet hetzelfde als het leven. 'Als 't Het Leven was, zou ik te veel voor andere mensen spreken. Ik durf niet op 27-jarige leeftijd te beweren het leven al te begrijpen. Het gaat echt over míjn leven. Mijn eerste gedachte was dat het gewoon grappig klonk, De Leven . Alsof het album een allesomvattend ding is, maar dan met een fout erin. Ik vind dat ik een beetje een gek leven heb. Als je zoveel door het land reist en zo veel verschillende dingen doet, kom je van de ene situatie in de andere. Het is zo verschillend, het maakt geen sense. Voor mij wel, maar ik heb wel eens dag waarvan ik denk: als iemand anders 'm zou meemaken, zou ie het echt superraar vinden. Ik houd daar juist van. Ik vind die contrasten heel tof. Dat ik met SLBMG één of andere track heb opgenomen en vervolgens weer in een soort urbanclub sta en de volgende ochtend in een museum. Ik zeg maar wat. Voor mij is het allemaal logisch, want het zijn dingen die ik interessant vind. Maar eigenlijk is het best wel onlogisch.' Je noemt het museum, en af en toe laat je in je teksten inderdaad doorschemeren wel eens boek te lezen of een expositie te bezoeken. Is dat ter compensatie van de leegte aan de andere kant van het spectrum? 'Nee. Al die dingen komen voor mij neer op inspiratie. Uitgaan… ik vind het niet zo leeg. Ik begrijp het heel goed, het heeft een heel leeg aspect. Het pure zorgen wegdrinken en dom doen op harde muziek. Aan de andere kant: je ziet mensen op hun vrolijkst en op een heel basic niveau: ze reageren op klanken. De ontwikkelingen in de muziek gaan heel snel in het uitgaansleven, dat vind ik ook heel tof. Het album had ook 'Renaissance Man' kunnen heten, omdat ik het in die track allemaal zeg. Ik hou van de botsing van dingen die niet bij elkaar kloppen, maar die ik wél vind kloppen. Toen we op Lowlands speelden met Dio had ik een Mobb Deep-t-shirt aan. Ik denk dat het het niemand is opgevallen maar ik vond het heel tof om 'Tijdmachine' te zingen met een Mobb Deep-t-shirt aan.' Om even te laten zien dat je nog steeds echte hiphop bent? 'Niet eens, meer: ik weet wat je denkt, ik weet wat je vindt, maar ik denk iets anders.' 'Tijdmachine' (2009) was indertijd voor Dio zelf al een beetje een controversieel nummer omdat het erg poppy was voor een hiphopliedje. Dat refrein heb jij geschreven. 'Ja, het is heel erg poppy. Jim Taihuttu, die de clip maakte, zei: dit is wel heel erg Kinderen Voor Kinderen, dit gaat niet werken. Ik zei: ik denk het wel.' Was dat het eerste superpoppy dingetje dat je schreef? 'Ja. Maar wat ik juist tof vind aan dat nummer, de reden dat het nog steeds overeind staat, is dat het wél ergens over gaat. Dio vertelt over best wel heftige dingen. Het is dan wel verpakt in een heel luchtig jasje, maar het is geen lege track. Dat is wat ik altijd probeer. Er moet wel iets onder zitten, anders is het niet goed. 'Tijdmachine' klonk als iets nieuws en daarom vond ik het ook tof. Het was een risico, we vonden het allebei eng. Ja, tuurlijk! Het kan dat je vervolgens alleen nog maar door Nickelodeon wordt gevraagd om op te treden en je ineens een soort kinderrapper bent. Daar heb je geen zin in. Dat wil ik echt niet! Dan is het een hele dunne lijn waar je op loopt.' En trek je dus een Lou Reed-t-shirt aan naar De Wereld Draait Door. 'Dat is het niet, ik voel helemaal niet de behoefte om mij te verdedigen. Ik vind het gewoon tof. En ik vind ook dat het naast elkaar kan bestaan. De gemiddelde rapfan die mij niet tof vind zal het verbazen wat mijn achtergrond is in de hiphop.' Ik denk dat de hiphopfans de afgelopen paar jaar wel hebben kunnen wennen aan een nieuwe tijd. 'Dat duurt gewoon even. Als je iets nieuws doet, moet je iets openmaken wat nog niet open was. Dan krijg je tegengeluid, maar dat hoort erbij. Op een gegeven moment accepteren ze het. Je moet je het ook doen om voor jezelf de vrijheid te creëren om te kunnen doorgaan met wat je leuk vind. Als je je vasthoudt aan wat er van je verwacht wordt komt er, althans in mijn geval, niets interessants uit. Ik wil niet in herhaling vallen, en dat is moeilijk als je muziek maakt.' De grote thema's van het leven – de leven – zijn onderwerpen als geboorte, liefde, werk, dood. Als je zoekt, vind je ze allemaal in Sefs album. De geboorte volgt dan op 'Robot Seks', een afwijkend nummer op de plaat omdat het, eigenlijk als enige, heel duidelijk vooral een grap is. Je hoort Sef, Willie Wartaal en Bas Bron als r&b-crooners in een R. Kelly-achtige allegorie rond machines en gemeenschap. De beste grap is nog dat het een heel goed liedje is. Het nummer is geproduceerd door twee buurjongens van Jeugd-collega Wartaal. ('Hij had alleen de beat en het refrein, maar hij wist niet wat hij er mee moest. Ik wilde 'm hebben.') Het thema werk is vooral iets dat Sef vermijd op De Leven . Dat wil zeggen, hij heeft het er best veel over, maar in afwijzende zin. Het neemt niet weg dat je hard moet werken om niet te hoeven werken. 'Je moet keihard werken om niet te hoeven werken! Het is slopend, ha ha. Maar het is wel leuk. En het voelt voor mij niet als werk. Echt niet. Optreden niet, opnemen niet. Je krijgt betaald om plezier te maken. Ik hoor vaak dat mensen het moeilijk hebben in de muziek. Dan bekruipt mij toch al heel snel het gevoel dat je dan misschien tóch harder moet werken. Dat denk ik altijd als het niet goed gaat: nog harder werken. En als het dan nog steeds niet lukt, moet je nóg harder werken. Volgens mij werkt het zo. Het kan ook zijn dat we heel veel mazzel hebben gehad met alles en dat het ons op een presenteerblaadje is aangereikt, maar zo voelt het niet.' Met 'Stuk', 'Tijdmachine', 'Licht van de Laser', 'Aye', 'Als Ze Langs Loopt' en 'Broodje Bakpao' heeft Sef al zes keer in de topveertig gestaan, waarvan twee keer in de toptien en één keer zelfs op nummer één. Als je hem daar op wijst, doet hij daar beetje nonchalant over: 'Ik weet niet of dat belangrijk is hiervoor.' Toch valt moeilijk te ontkennen dat zulke dingen goed voor de naamsbekendheid zijn bij de release van je solodebuutalbum. Er begint inmiddels her en der een belletje te rinkelen. Sef: 'Dat valt toch wel mee, hoor. Voor heel veel mensen ben ik toch weer nieuw. Dat is ook wel leuk want ik kan iets bedenken en een nieuw ding neerzetten.' En een nieuw ding is De Leven . Met invloeden uit synthpop, dance-pop en jarentachtigpop. Popmuziek dus, met liedjes waarin Sef soms niet eens rapt. 'Als ik hiervoor een heel hard hiphop-album had gemaakt, zouden mensen dit echt heel raar vinden. Misschien vinden ze dat nu alsnog.' Misschien wel, dat wil zeggen, als je vindt dat een rapper moet rappen en verder geen gekkigheid. Wat Sef betreft is dit nog maar het begin. Over zijn live-show: 'Het is nog de kale versie van wat het moet worden. Het moet nog méér, maar dat kan nog niet.' Meer wat? 'Meer méér. Meer licht, meer glitter... Meer diamanten. 'De tijd is daar nog niet rijp voor, helaas. Het liefst pak ik uit met een decor. Daar werk ik wel naartoe. Ik wil dat dit album veel mensen bereikt, dat het een succes wordt. Kijk, natuurlijk is het leuk om voor twintig mensen op te treden. Maar ik heb ook nummers gemaakt die ik liever voor tweeduizend mensen speel. Daar heb je succes voor nodig. Niet om het succes en het geld, maar om het nog toffer neer te zetten. Het is gewoon vetter als je op een groot podium staat. Met 'Diamanten' wilde ik een hele grote track maken, die klinkt alsof je 'm in een hele grote zaal moet horen.' Hans de Booij, die het refrein zingt, had een paar hits in de jaren tachtig waar je eigenlijk iets te jong voor bent. 'In eerste instantie kende ik, van de radio, alleen Annabel en Thuis Ben. Ik ben wat meer dingen van hem gaan luisteren en heb Kees gevraagd hoe ik hem kon bereiken. Ik wist dat hij niet in Nederland woonde. Hij wist hem te vinden in Thailand en stuurde hem het nummer op. Hij vond het heel tof, alleen moest ik wel naar hem toe komen. Toevallig had ik een paar weken daarvoor al een ticket naar Thailand geboekt. Ik ben meteen naar hem toe gegaan en heb ik vijf dagen met hem gehangen. Op de laatste dag hebben we het nummer opgenomen, en ook nog één voor zijn album trouwens.' De zanger is niet alleen te horen in 'Diamanten', maar ook in 'Ik Weet Niet Goed', het enige eche harde rapnummer op De Leven dat een sample bevat uit 'Sammy', een nummer van De Booijs titelloze debuutalbum uit 1983. 'Ik was al aan het optreden voordat het album af was, vertelt Sef, 'en ik merkte dat ik toch behoefte had om even echt te rappen. Rappen-rappen. Dat is lekker, dan hoef je niet heel beheerst te doen en geen toon te houden. Die sample vond ik heel tof, dus ik vroeg aan FS Green of hij er een soort mega-banger van wilde maken. De volgende ochtend kreeg ik die beat, met dat refrein. Niks meer aan gedaan, volgerapt. Ik heb 'm aan Hans kunnen laten horen toen ik in Thailand was. Heel grappig.' De liefde is, als het goed is, een groot thema in ieders leven. 'Op een Bankje', een hele mooie productie van Soulsearchin', was het eerste nummer van De Leven dat klaar was, maar niet met die intentie. 'Het was een kadootje voor mijn vriendin, toen we drie jaar met elkaar gingen. Ik had het voor haar gemaakt, dat vond ik wel romantisch van mijzelf, ha ha. De volgende dag dacht ik: het moet eigenlijk gewoon op het album. Ik meende het zo erg!' De dood hoort ook bij De Leven . Twee keer verwijst Sef naar zijn overleden vader, de acteur en theatermaker Hassan Gnaoui . In het titelnummer ('soms mis ik mijn vader') en 'De Groeten', wat eigenlijk een nummer is over Michael Jackson, met een refrein dat begint met de woorden 'doe de groeten aan mijn vader alsjeblieft'. 'Soms maak je een nummer en weet je, als het klaar is, niet meer hoe je het gemaakt had. Dat was voor die, in ieder geval het refrein. Ik heb wel eerder nummers over dat onderwerp gemaakt, maar ik merk dat als het alleen maar daar over gaat, het zo beladen wordt. Het wordt too much, te zwaar voor mij. Ik vind het veel prettiger om het er tussen de regels door over te hebben.' De dood van zijn vader, in 2002, is voor Sef een grote bron van inspiratie. 'Het is de reden dat ik zo heftig wil doen wat ik zélf wil doen. Ik heb heel erg kennis gemaakt met de eindigheid. Dat zorgt er wel voor dat ik risico's nemen niet zo eng vind. Ik wil geen spijt hebben van dingen omdat het ineens afgelopen kan zijn. Het laatste jaar van zijn leven, toen hij wist dat hij dood zou gaan, was hij heel bewust bezig mij de laatste dingen mee te geven waarvan hij vond dat ik ze weten moest. Daar zat dat ook bij: je moet je gevoel achterna gaan. Zorg dat je je verantwoordelijkheden nakomt, maar doe wat jij wilt doen.'

Toen die groep in 2007 door collega's werd geëerd bij de VH1 Hiphop Honors , ging er een collectieve schok door de hiphop-wereld. Phife Dawg, die op dat moment al een paar jaar van de radar was verdwenen, zag er broodmager en doodziek uit. Dankzij Michael Rapaport's documentaire Beats, Rhymes & Life: The Travels Of A Tribe Called Quest , die afgelopen zomer werd uitgebracht, weten we hoe dat kwam. Als diabetespatiënt had hij dringend een nieuwe nier nodig. Die kreeg hij uiteindelijk van zijn eigen vrouw, waarna hij voorzichtig kon gaan werken aan zijn herstel. Het is alweer elf jaar geleden dat zijn laatste soloalbum het levenslicht zag, maar dankzij de documentaire staat hij weer volop in de belangstelling. Aan de vooravond van een korte Europese tour, die hem onder meer langs de State Awards in de Nieuwe Oogst en het PLAY-festival in de Melkweg brengt, stellen we vijf vragen aan Phife Dawg. Heb je Ali Shaheed en Q-Tip nog gesproken sinds de release van de documentaire? "Ik ben samen met Ali bij twee screenings geweest, en ik heb Q-Tip een paar keer gesproken aan de telefoon. Maar we hebben het niet echt over de film gehad. Dat zou een lang, diep gesprek worden, en die gelegenheid is er nog niet geweest. Ik weet dat zij in eerste instantie niet zo blij waren met de documentaire, daarom was ik bijvoorbeeld ook als enige aanwezig bij de première op het Sundance Festival. Dat was voor mij, ondanks de afwezigheid van Tip en Ali, een overweldigende ervaring. Ik had de film een paar weken daarvoor al voor het eerst gezien, maar toen ik daar in die zaal zat, met driehonderd mensen die na afloop een staande ovatie gaven, daar kreeg ik wel een brok in m'n keel van. Ik denk dat ik hem inmiddels wel een stuk of tien keer gezien heb." "Tip en Ali zullen vast een goede reden hebben gehad waarom ze in eerste instantie niet mee wilden werken aan de film. Maar voor mij persoonlijk, na alle problemen die ik de afgelopen vijf, zes, zeven jaar met mijn gezondheid heb gehad? Ik wist dat ik deze mogelijkheid niet kon laten glippen. We hebben als groep een heleboel kansen aan ons voorbij laten gaan. Soms met een goede reden, en soms snapte ik niet waarom we de kans niet pakten. Maar toen de mogelijkheid zich aanbood om een documentaire over het verhaal achter A Tribe Called Quest te maken, toen wist ik zeker dat ik daar geen nee op kon zeggen. Daarom heb ik er zoveel energie in gestoken, ook al wist ik dat de rest van de groep het in het begin niet echt zag zitten. Volgens mij zijn ze inmiddels wel een beetje bijgedraaid. Ik zou heel graag willen horen wat ze van het eindresultaat vinden." Draai je zelf eigenlijk nog wel eens een A Tribe Called Quest-cd? En zo ja, wat is je persoonlijke favoriet? "Als ik moet kiezen, dan ga ik voor The Low End Theory (1991), met Midnight Marauders (1993) als goede tweede. Maar aan The Low End Theory bewaar ik zelf de beste herinneringen, het was mijn coming out party als rapper. Eigenlijk was het de bedoeling dat Jarobi en ik een eigen groep zouden beginnen. We gingen met Tip en Ali mee op tour, daarna zouden we zelfstandig verder gaan. Daarom zijn wij ook zo weinig te horen op het eerste album. Maar toen Jarobi in de aanloop naar The Low End Theory besloot om te stoppen met muziek, bleven we met z'n drieën over en werd ik een volwaardig lid van de groep. Daarom is dat album voor mij speciaal, het was de eerste keer dat ik de kans kreeg om te laten horen wat ik kon. Maar of ik hem thuis nog wel eens opzet, nee, eigenlijk niet. Als we met Tribe een show doen, dan draai ik de nummers een paar keer om te checken of ik alle teksten nog weet. Verder luister ik er alleen nog naar als mijn vrouw of mijn zoon toevallig de cd opzet." "Mijn zoon is nu bijna 16. Toen we vijf jaar geleden met Tribe geboekt waren voor een concert in de Bay Area, waar mijn vrouw en ik nu wonen, heb ik hem voor het eerst meegenomen naar een van onze shows. Voor die tijd had ik hem nooit echt verteld over A Tribe Called Quest. Zijn moeder had het er wel eens over gehad, dat papa vroeger in een rapgroep zat, maar ik geloof niet dat daar iets van was blijven hangen. Je had z'n gezicht moeten zien toen hij ons die avond op het podium zag staan! Voor die tijd zag hij me gewoon als zijn vader, en als basketbalcoach. Maar nu bleek ik opeens ook een artiest te zijn. Na die avond is hij thuis op z'n computer al onze albums gaan downloaden. Voor ik het wist zat ik met hem in de auto en rapte hij ' Check The Rhime ' opeens woord voor woord mee." Eigenlijk zou ik dit aan hem zelf moeten vragen, maar nu ik je toch aan de telefoon heb... op 'Rosa Parks' van OutKast rapt Andre3000 over 'my favorite group ain't coming with it'. Ging dat nou over jullie, over het Beats Rhymes & Life -album? "Ik weet nog goed dat ik die line voor het eerst hoorde. Het voelde in eerste instantie als een steekje onder water, want ik had hem eerder in interviews horen vertellen dat Tribe zijn favoriete rapgroep was. Maar tegelijkertijd kon ik niet echt boos op hem worden, want diep in mijn hart wist ik dat hij gelijk had. Wat moest ik ervan zeggen? Ik weet nog steeds niet honderd procent zeker of hij het over ons had, want ik heb hem er nooit naar gevraagd. Maar als hij het daar over A Tribe Called Quest had, dan had hij het volledig bij het rechte eind. En je kan moeilijk boos worden op iemand die de waarheid spreekt." "Zoals ik ook al in de documentaire vertelde, tegen de tijd dat we aan Beats Rhymes & Life begonnen was de onderlinge chemie helemaal weg. Ik woonde toen al een paar jaar in Atlanta, maar ik ging terug naar New York om in de studio aan dat album te werken. Ik logeerde dan bij mijn vader of mijn oma, en ik herinner me vooral hoe ik me daar heel erg miserabel voelde. Ik had er eigenlijk geen zin meer in, ik was klaar met A Tribe Called Quest, ik was klaar met rappen. My attitude was messed up , ik besefte me op dat moment niet hoe gezegend ik was met mijn muziek-carrière. Daar heb ik achteraf heel veel spijt van. Niet dat ik naar Atlanta ben verhuisd, dat was een goeie stap. Maar de negatieve houding waarmee ik in die periode rondliep, dat is een van de grootste fouten die ik in m'n leven heb gemaakt." V.l.n.r.: Phife Dawg, Q-Tip en Jarobi. Dankzij de VH1 Hiphop Honors weet iedereen hoe slecht het een paar jaar geleden met je ging, en in de documentaire vertel je ook openhartig over je gevecht met diabetes en je niertransplantatie. Hoe is het nu met je gezondheid? "Het gaat weer goed met me. Ik zit weer in de studio, ik speel weer basketbal, ik ben eindelijk weer mezelf. Het grappige is dat iedereen heel erg schrok toen ze me zagen bij de VH1 Hiphop Honors, terwijl het toen juist stukken beter met me ging. Voor die tijd was ik helemaal opgeblazen, ik was een dikzak. Van buiten leek het misschien alsof er niks aan de hand was, maar van binnen voelde ik me verschrikkelijk. Mijn lichaam was aan het aftakelen, ik kon geen eten binnen houden en moest elke dag overgeven. Toen ik uiteindelijk begon met medicatie tegen mijn diabetes ben ik in korte tijd heel veel gewicht verloren. Daarom zag ik er op tv zo uitgehongerd uit. Maar eigenlijk voelde ik me toen al tien keer beter dan een paar maanden eerder, toen ik er nog 'normaal' uitzag." "Als je hem nog een keer bekijkt, zie je in de documentaire ook verschillende versies van mij voorbij komen. In de ene scène zie ik er helemaal opgezwollen uit, in de andere ben ik weer vel over been, en in de beelden die als laatste zijn geschoten zie je me als ik weer helemaal gezond ben. Eerst wilde ik dat Mike (Michael Rapaport, red.) bepaalde scènes uit de film zou schrappen, puur omdat ik niet wilde dat mensen me zo zouden zien. Maar na een tijdje had ik zoiets van weet je wat, laat het er maar gewoon in. Want als er iemand is die hetzelfde meemaakt als ik, dan moet deze film genoeg zijn om hem of haar over de streep te trekken en ook het gevecht met diabetes aan te gaan. Je ziet mij op m'n slechtst, je ziet me de stap maken om er iets aan te doen en je ziet dat het me uiteindelijk lukt. Misschien is dat voor mij persoonlijk wel het mooiste van de hele film. Die beelden herinneren me eraan uit wat voor diep dal ik omhoog ben gekropen." A Tribe Called Quest met v.l.n.r.: Q-Tip, Phife Dawg, Ali Shaheed Muhammad en Jarobi. Je vertelde al dat je weer bezig bent in de studio, wanneer kunnen we nieuwe muziek van Phife Dawg verwachten? "Mijn volgende soloalbum is zo goed als af, we zijn de plaat nu aan het mixen. De eerste single met Faith Evans komt in januari uit, en het album zelf in maart of april. Ik heb de titel van de plaat veranderd, hij zou oorspronkelijk Songs In The Key Of Phife gaan heten maar die naam slingert al veel te lang rond op internet. Het is een nieuwe dag, dus daar hoort ook een nieuwe titel bij. Ik noem hem Cheryl's Big Son: The Anomaly . Het is elf jaar geleden dat ik voor het laatst een album heb uitgebracht, maar bijna alle muziek op de nieuwe plaat is de afgelopen tijd pas opgenomen. Toen ik zo ziek was hield ik me helemaal niet meer met rappen bezig. I was so worried about living that I didn't have time to worry about music . Al denk ik achteraf dat ik beter wél door had kunnen gaan met muziek maken, alleen maar om m'n gedachten even op iets anders te kunnen zetten." "Na de geslaagde niertransplantatie kreeg ik langzamerhand weer zin in muziek. Ik typte af en toe wat rhymes in mijn BlackBerry en ik was al begonnen met beats checken, maar toen ik een paar maanden na de operatie in New York was om mijn broertje te zien basketballen, toen kreeg ik het virus weer echt te pakken. Ik had blijkbaar een bezoek aan de geboorteplaats van hiphop nodig om te beseffen hoe leuk ik dit eigenlijk vind. Inmiddels is de plaat dus bijna af, ik wacht alleen nog op een paar gastcoupletten. Sadat X doet mee, en als het goed is komt Bun B ook nog een verse opnemen. Of er een kans is dat je Q-Tip of Ali Shaheed op m'n album gaat horen? Dat durf ik nog niet te zeggen. Ik ben daar wel mee bezig, ik heb een idee voor een track die ik graag met ze zou willen opnemen. Wie weet..."

Stel jezelf voor in één zin: Ik ben Rascle , 20 jaar en ik kom uit Rotterdam. Waar kom je vandaan? Uit de buurt van Kruiskade en m'n roots liggen in Kaapverdië. Waar ben je momenteel mee bezig? Met m'n album samen met Stacey Grind die alle producties heeft gedaan. Geloof je in leven na de dood? Nee ik geloof op mijn eigen manier, dat werkt het beste voor mij. Hoe wil je later herinnerd worden? Als iemand die altijd gemotiveerd was, en oprecht. Ben je gelukkig? 24/7 Wie of wat inspireert je? Mijn omgeving, vrienden, gebeurtenissen en leven. Welke persoon (of wat) heeft je het meest geïnspireerd om te doen wat je doet? Dat is m'n broer. Hij heeft acht jaar vastgezeten in het buitenland. Toen we contact hadden zei hij me altijd; volg je dromen. Wie tip je als de toekomst? Kabel, JeBroer, 1Duidig, Lens, Dubbel N, Aisha. Wat is de grootste misvatting over jou? Dat ik niet open sta voor kritiek! Of een moeilijk mannetje ben. Als je terug kon in de tijd, waar ging je heen? Terug naar school. Waar ben je het meest trots op? M'n aankomende album met Stacey Grind. Waar ben je het minst trots op? Dat er zo weinig hiphop parties in Rotterdam zijn. Wanneer heb je voor het laatst gehuild? Gisteren by het uien snijden. Wat wil je de komende tijd nog bereiken? Een uitverkochte Paradiso en eigen film uitbrengen. Wat was je eerste hiphopalbum? Snoop Doggy Dogg - Doggystyle!! Wat is het laatste (hiphop-) album dat je gekocht hebt? The Game - The Doctor's Advocate Greatest MC ever? Prodigy!!! Best producers ever? DJMP, Stacey Grind, Presto, Nikes, Big2. Wie is je favoriete non-hiphopartiest? Bob Marley Wat is je favoriete aspect van hiphop? Het brengt mensen bij mekaar. Wat zou je willen veranderen aan hiphop? Helemaal niks. Je favoriete track op het moment? Wiz Khalifa - Reefer Party! Wat zijn je favoriete hiphopalbums? Dr. Dre -The Chronic Jay-Z - The Blueprint 2Pac - All Eyez On Me OutKast - ATLiens Prodigy -H.N.I.C. 2 Eminem - The Marshall Mathers LP Wat zijn je favoriete non-hiphopalbums? Amy Winehouse - Back To Black Damien Marley - Welcome To Jamrock Wat zijn je favoriete films? Scarface The Gremlins 3 Wanted American History X Je favoriete boeken? Tupac Shakur - The Rose That Grew From Concrete Wat is je lievelingsgerecht? Lasagna! Doe je aan sport? Ja, ik fitness wel eens in de week om in vorm te blijven. Slechtste concert ooit? Capone & Noreaga in de Melkweg... ze rapten gewoon over tracks heen... #CMSONSON! Beste poppodium van Nederland? LowLands Wackste personen op aarde? Personen die denken dat ze wat voorstellen maar eigenlijk precies niks zijn dus. Dopeste personen op aarde? Flexe pappies die weten waar ze mee bezig zijn, en je gewoon een praatje mee kan maken. Over vijf minuten word je doof, je kan nog één nummer luisteren... welke? Waarschijnlek m'n laatste track die ik dan gemaakt heb! Wat vind je dat er beter kan of moet op State Magazine? Het Homegrown item mag bijvoorbeeld wel wat sneller lopen. Kabel vraagt: Hoe ga jij om met negatieve energie in jouw omgeving? Ik probeer daar zo min mogelijk in de buurt van te zijn, wil daar niet mee besmet worden haha. Aan wie geef je het estafettestokje door, en waarom? Aan Roscovitsch de 1ste, hij is een moeilijke pappie en zijn style is heel apart!! S/O naar Nosa!! Welke vraag wil je aan hem of haar stellen? Waar heb jij echt een hekel aan? Freestyle een stukje: teken iets, rap iets, maak een filmpje, post een track, post een link, post een filmpje, een foto, vertel een anekdote, whatever. Download de Rascle - WhatDaFratz Mixtape en check ROTTZ.com .