Szczegółowy plan działań, które będą miały na celu realizację założeń zawartych w KPZK 2030 poznamy już w lutym. Istnieje więc szansa, że już niedługo wiedzieć będziemy więcej nt. stanowiska rządu i planów dotyczących zamiaru wydobycia legnickiego węgla metoda odkrywkową.

Oficjalny dokument Koncepcji Przestrzennego Zagospodarowania Kraju 2030 został przyjęty przez Radę Ministrów 13 grudnia 2011 roku.

W oryginalnym dokumencie KPZK 2030 (pdf - 6,67 MB) znajdują się 23 mapy diagnostyczne, które odnoszą się do różnych dziedzin życia czy gałęzi przemysłu. Z punktu widzenia mieszkańców naszego regionu zagrożonych kopalnią odkrywkową kluczowe są przede wszystkim dwa z nich:

14. Elektroenergetyka (pdf - 7,11 MB)
19. Występowanie złóż kopalin i zasoby bilansowe w złożach (pdf - 15,83 MB)

Ciągle pozostaje jeszcze jednak nierozwiązana kwestia obszarów chronionych prawem unijnym Natura 2000. W naszym regionie tereny objęte tym programem to m.in.:

• Rezerwat przyrody Zimna Woda (gmina Lubin)
• Pątnów Legnicki (gmina Kunice)
• Łęgi Odrzańskie

Jeśli na terenach takich miałyby powstać kopalnie odkrywkowe, to taka inwestycja obwarowana jest rygorystycznymi przepisami, które narzucają szereg, często trudnych do spełnienia, warunków. Jako przykład inwestycji, która narusza unijne prawo, w tym dyrektywę siedliskową, można wymienić kopalnię odkrywkowa w pobliżu jeziora Gopło. Bruksela po raz drugi wzywa Polskę do wytłumaczenia dlaczego budowa odkrywki na terenach chronionych jest konieczna i czy nie jest możliwe przedstawienie alternatywnego, wobec realizowanego, wariantu inwestycji.

KE oskarża także Polskę o nieprawidłowe przeprowadzenie oceny wpływu kopalni na środowisko. A przypomnijmy, że miałaby ona powstać właśnie na terenie objętym ochroną programem Natura 2000. W tej sprawie już w 2010 roku Sąd Administracyjny w Poznaniu w sprawie Green Peace kontra KWB Konin stwierdził, że decyzja środowiskowa dla budowy kopalni odkrywkowej Tomisławice została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Na dodatek sąd uchylił  dwie kolejne decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koninie w sprawie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji środowiskowej. Wtedy tez po raz pierwszy Bruksela interweniowała w sprawie odkrywki prosząc polską stronę o wyjaśnienia. Do dziś ich nie otrzymała, co skutkuje ponowieniem wniosku.

Na kolejne ignorowanie wezwań KE w kwestii odkrywki Tomisławice przy jeziorze Gopło czy też mało wiarygodnych uzasadnień tej inwestycji polski rządu nie może sobie już pozwolić, gdyż grodzi to pozwem do unijnego Trybunału Sprawiedliwości. Niekorzystny werdykt Trybunału to z kolei wysokie kary finansowe, na które złożymy się my wszyscy.

W trakcie dyskusji Wójt Irena Rogowska przedstawiła kilkusetosobowemu gronu samorządowców z całej Polski oraz licznej reprezentacji posłów największego klubu opozycji parlamentarnej główne bolączki jednostek samorządu terytorialnego w oparciu o doświadczenia gminy wiejskiej Lubin.

Jako niezwykle istotny problem Wójt Gminy Lubin podniosła brak dialogu społecznego pomiędzy Rządem, a mieszkańcami gmin zagrożonych budową odkrywkowych kopalni węgla brunatnego oraz nieuszanowania przez władze państwowe werdyktu społecznego jakim był wynik referendów z 2009 r.

Mieszkańcy gmin: Lubin, Kunice, Ruja, Miłkowice, Ścinawa i Prochowice (woj. dolnośląskie) oraz Gubin i Brody (woj. lubuskie) wypowiedzieli się wówczas w ważnych i prawomocnych referendach przeciw planom budowy kopalń węgla brunatnego metodą odkrywkową, głosując na Nie.

Wójt Gminy Lubin przekazała swoje uwagi i postulaty władzom Klubu Parlamentarnego PiS na piśmie. Wśród kilkunastu palących problemów znalazła się również sprawa nieuwzględnienia przez Ministerstwo Rozwoju Regionalnego uwag i wniosków samorządów położonych na złożach węgla brunatnego „Legnica” i „Gubin” do Koncepcji Przestrzennego Zagospodarowania Kraju 2030 (KPZK). Mimo licznych protestów, przyjęta 13 grudnia 2011 r. przez Radę Ministrów Koncepcja zawiera zapisy, których konsekwencją będzie objęcie ww. złóż ochroną przed dalszą zabudową infrastrukturalną niezwiązaną z energetyką z ich jednoczesną gotowością do wydobycia.

Wprowadzenie ochrony złóż węgla brunatnego wbrew woli społeczności zagrożonych terenów oznacza dla gmin kompletne zablokowanie ich rozwoju, odpływ wszelkich inwestycji, regres cywilizacyjny i to bez względu na to czy kopalnia węgla powstanie czy też nie.

Obecnie niezwykle ważne jest by wszystkie siły polityczne w Sejmie miały pełną świadomość możliwych następstw przyjęcia KPZK dla dziesiątków tysięcy obywateli naszego kraju oraz dramatycznych skutków prowadzenia przez władze państwowe polityki zmierzającej do uruchomienia wydobycia węgla brunatnego przy pomocy archaicznej, najbardziej dewastującej środowisko metody jaką jest odkrywka. Wszytko to wbrew oczywistym europejskim i światowym trendom rozwojowym zmierzającym do szybkiego odejścia od energetyki opartej o surowce nieodnawialne takie jak węgiel brunatny.

Wójt Irena Rogowska tego samego dnia spotkała się z przedstawicielami pozostałych klubów opozycji parlamentarnej. Posłowie Małgorzata Szmajdzińska (KP SLD), Wincenty Elsner (KP Ruch Palikota), Patryk Jaki (Rzecznik KP Solidarna Polska) zostali poinformowani o przyczynach i skali protestu społecznego przeciw planom budowy nowych kopalń węgla brunatnego oraz zagrożeń dla gmin jakie niesie przyjęcie KPZK. Wszyscy wymienieni wraz z poseł Elżbietą Witek (KP PiS) zadeklarowali daleko idącą pomoc celem podjęcia przez władze dialogu, którego wynikiem będzie wdrożenie w życie woli obywateli wyrażonej w referendach. Ustalono, iż przedstawiciele klubów opozycji w najbliższych dniach zostaną szczegółowo zapoznani z dokumentacją dotyczącą sprawy co pozwoli im, w oparciu o dokumenty, podjąć stosowne kroki na forum Sejmu RP. 

Raport przygotowały organizacje: Health and Environment Alliance oraz Health Care Without Harm, by przekonać unijnych przywódców do podwyższenia unijnych redukcji CO2 z uzgodnionych obecnie 20 do 30 proc. w 2020 r. Używają wymiernych argumentów finansowych: dzięki mniejszej liczbie przedwczesnych zgonów, chorób, opuszczonych dni w pracy oraz wydłużeniu okresu życia budżety narodowe mają szanse zaoszczędzić miliardy euro.

A to dlatego, że mniejsze emisje dwutlenku węgla, który występując w atmosferze nie jest groźny dla człowieka, oznaczają jednocześnie mniejsze emisje w przemyśle i transporcie. Chodzi np. o szkodliwe tlenki azotu i siarki oraz pyły niebezpieczne dla układu oddechowego i krążenia człowieka oraz dla środowiska naturalnego.

Podane w udostępnionym PAP w poniedziałek raporcie od 10 do 30,5 mld euro rocznie do roku 2020 to dodatkowe oszczędności, ponad 52 mld euro rocznie, jakie przyniesie redukcja emisji o 20 proc. - przekonują autorzy. W przypadku Polski oszczędności sięgają od 1,4 mld do 4 mld euro.

Eksperci obliczyli, że średnia oczekiwana długość życia Polaków wzrośnie w sumie o 19 tys. lat, rozłożonych na całą populację. Dzięki braku kłopotów ze zdrowiem “zaoszczędzonych” ma być blisko 400 tys. dni roboczych na zwolnieniu lekarskim z pracy; 165 tys. dni leczenia pacjentów wymagających wspomagania oddychania; 19 tys. konsultacji lekarskich z powodu astmy i innych chorób dróg oddechowych.

Niemcy, które są największą unijną gospodarką, mają szansę w podobny sposób zaoszczędzić aż 8 mld euro rocznie - wynika z raportu.

Zdaniem Komisji Europejskiej, dodatkowy koszt przejścia z 20 na 30 proc. miałby wynieść 33 mld euro rocznie do 2020 r. Koszt całkowity redukcji 30-proc. jest teraz szacowany na 81 mld euro rocznie, czyli 0,54 proc. PKB.

Organizacje pozarządowe zastrzegają, że korzyści, o których mówią w raporcie, będą największe, jeśli emisje zostaną rzeczywiście zredukowane o 30 proc. w krajach UE, a nie tylko “na papierze”, dzięki zastosowaniu przelicznika proekologicznych inwestycji w krajach trzecich.

Autorzy nie kryją, że przygotowali ten dokument, by skłonić rządy krajów członkowskich do podwyższenia unijnego celu redukcji emisji z 20 do 30 proc. Wiele krajów, w tym Polska, jest temu przeciwnych.

“Nasze studium stanowi dowód, że czystsza energia i czystsze powietrze, wynikające z natychmiastowego przejścia na redukcję o 30 proc. krajowych emisji CO2 do roku 2020, opłaca się dzięki poprawie stanu zdrowia w całej UE” - powiedział szef Health and Environment Alliance, Genon Jensen. Wyraził nadzieję na przełom 14 października, kiedy w Luksemburgu spotkają się ministrowie środowiska “27″, by przygotować unijne stanowisko na światową konferencję klimatyczną w grudniu w Cancun. Autorzy raportu oraz organizacje ekologiczne apelują do UE, by w geście dobrej woli przed konferencją ogłosiła jednostronną redukcję o 30 proc.

“Jak wiemy największym trucicielem w Europie a 7 na świecie jest PGE Bełchatów produkujący energię z węgla brunatnego”

PAP

1. Czy i kiedy wprowadzone zostanie ochrona złoża przed zabudową nie związaną z energetyką, a my mieszkańcy terenów, na których zalega złoże węgla, nie będziemy mogli się tu budować?

2. Czy zostanie anulowana decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach dla budowy trasy szybkiego ruchu S3 pomiędzy Legnicą i Lubinem?

3. Czy w niedługim okresie rozpoczną się wywłaszczenia?

Przede wszystkim warto nadmienić, że zgodnie z informacjami płynącymi z Ministerstwa Rozwoju Regionalnego, dokument KPZK 2030 sam w sobie nie zawiera szczegółowych informacji np. o granicach terenów objętych zabezpieczeniem złoża czy dacie rozpoczęcia eksploatacji. KPZK 2030 to “jedynie ramy i zasady planistyczne służące wspomaganiu rozwoju gospodarczego i zapobieganiu konfliktom”. Koncepcja Przestrzennego Zagospodarowania Kraju 2030 to tylko i aż koncepcja.

Wprowadzenie ochrony złoża nastąpi na podstawie wiarygodnych danych odnośnie ich zalegania sporządzonych przez Rząd (tej chwili opieramy się tylko na opracowaniach Poltegoru i naukowców z branży). Następnie w aktach planowania przestrzennego na wszystkich szczeblach, tj. krajowym, wojewódzkim i miejscowym, trzeba będzie wyszczególnić konkretne działania do wykonania jeszcze przed rozpoczęciem samej eksploatacji. O tym np. kiedy wprowadzić ochronę złoża i na jakim terenie, decydować będzie wojewoda wraz z samorządami, które leżą na złożu.

Odpowiadając więc na pytanie nr 1 można powiedzieć, że nie wiemy czy ochrona złoża zostanie wprowadzona, nie znamy terminu jej ewentualnego wprowadzenie i obszaru, na którym może obowiązywać.

Co do drogi S3 (pytanie nr 2), to odpowiedź brzmi nie. Przynajmniej patrząc na stanowisko Państwa prezentowane przed dwoma laty. Ewentualnym wydobyciem węgla brunatnego pomiędzy Legnicą i Lubinem zajęłoby się przedsiębiorstwo, które otrzymałoby do Państwa stosowną koncesję na wydobycie i to ono musiałoby stworzyć warunki do eksploatacji złoża, czyli np. przenieść drogi i linie kolejowe leżące w obszarze eksploatacji lub zrekompensować ich usunięcie. Ministerstwo Gospodarki nie zamierza anulować działań prowadzących do budowy S3 na złożu “Legnica” pomimo tego, iż zdaje sobie sprawę, że może to znacznie podnieść koszty budowy kopalni odkrywkowej węgla brunatnego na tym terenie. MG uważa, że to inwestor będzie musiał podjąć decyzję czy opłaca mu się przesunąć już wybudowaną drogę.

Choć wszystko jest gotowe aby droga S3 została wybudowana w naszym regionie brakuje jednego - funduszy. Pieniądze na budowę S3 zostały zabrane przez ministra Grabarczyka, który będąc jeszcze ministrem opublikował listę inwestycji drogowych, które nie zostaną ukończone przed Euro 2010, a które miały być w tym terminie gotowe. Oznacza to, że kolejne pieniądze na realizację S3 znajdą się dopiero po roku 2013, kiedy rozdzielane będą ponownie fundusze strukturalne.

Patrząc na powyższe informacje możemy jasno powiedzieć, że póki złoże i jego ochrona nie zostanie ujęta w planach zagospodarowania przestrzennego województwa i miejscowym oraz póki nie ma inwestora chętnego do wydobycia legnickiego węgla to nie ma mowy o żadnych wywłaszczeniach. Pozostaje nam czekać i obserwować uważnie sytuację, aby wiedzieć kiedy zareagować.

Rząd kontra „Stop Odkrywce”

Od początku swego istnienia rządowy dokument „Koncepcja Przestrzennego Zagospodarowania Kraju 2030” był oprotestowywany przez legnicko – lubińską organizację „Stop Odkrywce”. Wszystko to mieściło się dotąd w ramach prowadzonych konsultacji społecznych. Wielokrotnie odkładane przez rząd jego przyjęcie, było odbierane jako jego wahania się związane z legnickimi protestami. Dotyczyły one ujęcia w tym dokumencie ochrony złóż węgla brunatnego. Znajdują się tu największe w Europie jego zasoby wynoszące ok. 15 miliardów ton. Dodatkowo jedną trzecią tych zasobów zawiera pobliskie złoże „Gubin”. Razem ok. 20 mld ton. Dla porównania całość zasobów KWB „Bełchatów” wynosi 2 mld ton. Złoża te zalegają na północ od miasta Legnica i ciągną się przez Lubin aż do Głogowa. Wobec znanych potrzeb energetycznych w czasach PRL, byłyby one już dawno eksploatowane. Na przeszkodzie stanęły wtedy wojska radzieckie, które na terenie tym miały swoje bazy, łącznie z wyrzutniami rakiet z głowicami atomowymi. Był to argument rozstrzygający. Po ich ewakuacji problem legnickiego węgla brunatnego pozornie stał się dużo prostszy. Przynajmniej tak wydawało się to branżowym firmom i rządowym decydentom. Tym razem zamiast wojsk radzieckich w opozycji stanęli znacznie słabsi mieszkańcy tych terenów.

Rządowa decyzja

Przed wyborami parlamentarnymi podjęcie decyzji o akceptacji takich planów było z politycznych powodów wysoce niezręczne. Dlatego zwlekano z nią stwarzając złudzenie, że rząd nie jest w tej sprawie jednomyślny i może wycofać się ze swojej niefortunnej decyzji. Demonstracje przed Kancelarią Premiera zwolenników „Stop Odkrywce” upewniały ich w jakiejś mierze w tym przekonaniu. Teraz jednak, kiedy jest już po wyborach i nic wyników tych nie jest w stanie już zmienić, można postępować stosowne do interesów krajowej energetyki, nacisków w tej sprawie ministerstwa gospodarki i przedłożonych przez ministra rozwoju regionalnego koncepcji planistycznych. W dniu trzydziestej rocznicy stanu wojennego, rząd przyjął uchwałę w sprawie wspomnianego na wstępie dokumentu. W rozdziale „Przeciwdziałanie zagrożeniom utraty bezpieczeństwa energetycznego i odpowiednie reagowanie na to zagrożenie” zapisano ochronę złóż surowców energetycznych o strategicznym znaczeniu. Dotyczy to zwłaszcza węgla brunatnego i kamiennego. W tym kontekście sprecyzowano, że chodzi tu o węgiel brunatny na obszarze legnickim i gubińskim. Stwierdzenia te są o tyle znamienne, że żadnych innych konkretnych złóż podlegających tej ochronie nie wymieniono. Sprawia to wrażenie, że dokument ten w tym zakresie został specjalnie stworzony dla celów ochrony legnickich złóż węgla brunatnego.

Lekceważenie

Rządowy dokument wspomina o tym, że decyzje dotyczące węgla kamiennego i brunatnego, po wszechstronnych analizach ekonomicznych zostaną podjęte z „uwzględnieniem aspektów społecznych i ekologicznych”. Prowadzone przez rok „konsultacje społeczne” nad nim wskazują no coś wręcz przeciwnego. Z jednej strony stoją liczne lokalne stowarzyszenia na czele z wójtem gminy Lubin, a na drugim Rada Ministrów z premierem. Pani wójt wzywa premiera do wytłumaczenia się z tych decyzji. Wzywa konkretnych ministrów i decydentów. Odpowiada jej na to głuche milczenie. Niech sobie mówi, co chce. My i tak wiemy, co jest dobre dla RP i mieszkańców Legnicy. Dzieje się tak nawet wtedy, kiedy oni sami są innego zdania na temat „uszczęśliwiania” ich rządowymi decyzjami. Jeżeli mieszkańcy Legnicy nie zgadzają się z tymi postanowieniami to tym gorzej dla nich. Zamiast pod niebo wychwalać swoich „umiłowanych przywódców”, ośmielają się ich krytykować. Jest jasne, że taka „niewdzięczność” musi być ukarana i napiętnowana. Początkowo zdawało się, że rząd będzie dążył do jakiegoś konsensusu. Na początku roku wicepremier Waldemar Pawlak spotkał się w Warszawie z przedstawicielami strony protestującej. Ta ostatnia nie doceniła jednak dobrej woli wicepremiera, który na spotkaniu tym uzasadnił swoje stanowisko i nie dopuścił do głosu stronę społeczną. Miał jej wystarczyć sam fakt, ze wicepremier raczył ich zauważyć. Jest to polityka o tyle ciekawa, że publicznie głosi on katolickie zasady nauki społecznej Kościoła, która mówi o poszanowaniu przez władze praw i godności wszystkich ludzi. Niewątpliwie spór ten nie jest zasadniczym z punktu widzenia interesów całego państwa. Dlatego można jeszcze zrozumieć, że premier i jego zastępca mają ważniejsze sprawy na głowie. Tymczasem w terenie jest administracja rządowa w osobach wojewodów, która po prostu w ogóle nie interesuje się tym problemem. No może, wie o co tam chodzi, ale przezornie nie zajmuje w tej sprawie żadnego stanowiska. Wszyscy liczą na to, że protest się sam wypali, a ludziom się to znudzi, tak jak dzieje się to z wieloma innymi społecznymi inicjatywami. Doradzając stronie rządowej w tej sprawie wielokrotnie zgłaszałem konieczność otwarcia w Legnicy rządowego punktu informacyjnego. Brak na wszystko pieniędzy jest argumentem rozstrzygającym. Tylko, że na jałowe spory, których koszta są dużo większe nie brakuje jakoś ani funduszy, ani determinacji. W jakiejś mierze symbolem tego sporu jest najważniejszy poseł tej ziemi Grzegorz Schetyna. Pozbawiony znaczenia konfliktem tym przestał się interesować.

Cichy sojusznik

Wszelkie plany rządowe w tym zakresie kwestionuje oficjalnie KGHM Polska Miedź SA w Lubinie. Popiera ona wszelkie alternatywne i abstrakcyjne w tej sprawie rozwiązania sprzyjając stowarzyszeniu „Stop Odkrywce”. Pozornie jest to spółka akcyjna, która może mieć swoje zdanie na ten temat. Tylko, że w spółce tej względnie większościowym akcjonariuszem jest jeszcze Skarb Państwa. Czy spółka Skarbu Państwa, może występować przeciwko swemu właścicielowi? Otóż może, nawet z tego tytułu otrzymuje rządowe poparcie. Wszystko to wskazuje na to, że albo na centralnym szczeblu trwa walka wszystkich ze wszystkimi, albo trwa tam nieopisany bałagan, który dopuszcza do otwartej nielojalności kierownictwa KGHM względem rządu.

Determinacja

Mylą się ci, którzy łudzą się, że protest sam się wypali. Nie jest to możliwe choćby z tego powodu, że chodzi w nim o grube miliardy pieniędzy zainwestowanych w lokale i miejsca pracy na tym terenie. W wyniku budowy odkrywki wszystko to za odszkodowaniem ma być wywłaszczone. Powszechne jest przekonanie, że odszkodowania będą symboliczne i wypłacane pod wieloma trudnymi do realizacji warunkami. Niezależnie od tego, kiedy ruszy tutaj eksploatacja podpisanie rządowego dokumentu o ochronie tutejszych złóż powoduje znaczący spadek ich wartości już teraz. Rząd usiłuje tego nie zauważać. Wszystko wskazuje jednak na to, że zostanie do tego zmuszony. Oczywiście wprost nikt nie ma na to wystarczającej siły. Jednak przygotowywane pod tym względem pozwy sądowe mogą wkrótce znaleźć się na wokandzie. Nie wystarczy tutaj uzasadnienie, że rząd przestrzega prawa i obowiązujących ustaw. Ma przede wszystkim przestrzegać konstytucji. Mówi ona o „poszanowaniu wolności i sprawiedliwości”. Rządowe postępowanie w sprawach eksploatacji węgla brunatnego w rejonie legnickim nie ma nic wspólnego z poszanowaniem sprawiedliwości. Jest wielce prawdopodobne, że sądowy spór skończy się zwycięstwem stowarzyszenia „Stop Odkrywce”.

  Adam Maksymowicz

Uchwała w sprawie przyjęcia „Koncepcji Przestrzennego Zagospodarowania Kraju 2030”, przedłożona przez ministra rozwoju regionalnego.

Poniżej załączamy oświadczenie Przewodniczącej Ogólnopolskiej Koalicji „Rozwój Tak - Odkrywki Nie”, Wójt Gminy Lubin skierowane do członków Rady Ministrów oraz list Stowarzyszenia „Nie kopalni odkrywkowej” z Gubina.

Oświadczenie w sprawie KPZK 2030 Koalicja Rozwój Tak - Odkrywki Nie 12.12.11
Apel do Premiera - list otwarty - Nie kopalni odkrywkowej

13 grudnia 2011 r. w porządku obrad Rady Ministrów ponownie stanie projekt uchwały w sprawie przyjęcia Koncepcji Przestrzennego Zagospodarowania Kraju 2030 (KPZK).

Dokument ten już wielokrotnie (ostatnio 29 listopada br.) stawał na porządku obrad Rady Ministrów po czym był z niego wycofywany także, a może przede wszystkim w wyniku licznych protestów społecznych, w tym grupy samorządów i organizacji pozarządowych skupionych w Ogólnopolskiej Koalicji “Rozwój TAK - Odkrywki NIE”.

Taki stan rzeczy staraliśmy się interpretować pozytywnie jako znak, że nasz głos jest poważnie brany pod uwagę, a tym samym są przesłanki by został on uwzględniony. Liczyliśmy, bo tak nam obiecano, że będzie nam dane kontynuować rozmowy jakie odbyły się 25 sierpnia br. w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów w związku z przekazaniem Listu Otwartego do Premiera Donalda Tuska w sprawie Koncepcji Przestrzennego Zagospodarowania Kraju. Niestety do dnia dzisiejszego ani nie doczekaliśmy się obiecanego dialogu ani też nie wiemy czy i w jakim stopniu nasze uwagi i postulaty zostały uwzględnione w KPZK.

Po raz kolejny przypominamy zatem, że przyjęcie uchwały w dotychczasowej wersji jedynej znanej opinii publicznej) doprowadziłoby do wdrożenia w życie planów budowy nowych kopalń węgla brunatnego i elektrowni na nim opartych. To z kolei otworzyłoby drogę do wywłaszczeń tysięcy mieszkańców zagrożonych gmin i zniszczeń w środowisku . We wspomnianym wyżej liście do Premiera samorządowcy zwrócili uwagę, że dokument został przygotowany w sposób sprzeczny z procedurą oraz ignoruje setki poprawek i zastrzeżeń zgłoszonych w toku konsultacji społecznych.

W 2009 r. od 70 do 95 % mieszkańców gmin uczestniczących w referendach (z woj. dolnośląskiego i lubuskiego), na terenie których planuje się eksploatację złóż węgla brunatnego, sprzeciwiło się budowie kopalni odkrywkowych. Ich głos , jak do tej pory, nie został wzięty pod uwagę w żadnym dokumencie przygotowanym przez władze państwowe.
W apelu I Ogólnopolskiej Konferencji “Rozwój Tak - Odkrywki Nie” do Parlamentarzystów, Premiera i Prezydenta RP jaki uczestnicy konferencji przyjęli 27.09. 2011 r. czytamy: “Ochrona złóż skutkowałaby wstrzymaniem wszelkich inwestycji i modernizacji w perspektywie zaś masowymi wywłaszczeniami, likwidacją infrastruktury, regresem cywilizacyjnym, a w konsekwencji exodusem tysięcy mieszkańców! Niczym nieuzasadnione forsowanie archaicznych metod wydobycia węgla brunatnego, w tak rażący sposób ignorujące społeczny werdykt, uznajemy za nieodpowiedzialne i szkodliwe”.

Wzywam członków Rady Ministrów i Pana Premiera osobiście by ten czarny scenariusz powstrzymać poprzez odrzucenie niekorzystnych dla dziesiątków tysięcy mieszkańców naszego kraju zapisów w KPZK. Jednocześnie w imieniu członków naszej Koalicji potwierdzam gotowość do rozmów w sprawie przyszłości naszych gmin, w każdym miejscu i każdym czasie.

Irena Rogowska
Przewodnicząca Ogólnopolskiej Koalicji “Rozwój TAK - Odkrywki NIE”,
Wójt Gminy Lubin

Od dłuższego czasu na terenie gmin Gubin i Brody (woj. lubuskie) trwają prace zmierzające do uruchomienia odkrywkowej kopalni węgla brunatnego oraz elektrowni opalanej tym paliwem.

Nasze najwyższe zdumienie budzi fakt, że dzieje się to wbrew społecznemu werdyktowi, jakim był wynik ważnych i wiążących referendów, przeprowadzonych w bu tych gminach w czerwcu i listopadzie 2009 r. Mieszkańcy  opowiedzieli się wówczas,  najbardziej demokratyczny sposób, przeciw tej metodzie wydobycia węgla brunatnego
głosując na „Nie”. Uważaliśmy i nadal uważamy, że najbardziej dewastująca środowisko aturalne metoda wydobycia węgla w żaden sposób nie przystaje do wymogów współczesności i w rażący sposób kłóci się z trendami rozwojowymi w Europie i na wiecie. Dziwi nas, że akurat mieszkańcy dwóch nie największych przecież i mających swoje problemy gmin naszego województwa zmuszeni są przypomnieć rządzącym o ich obowiązkach wobec własnych obywateli i wskazywać na mądry, zrównoważony kierunek rozwoju regionu bez konieczności jego dewastacji!

Działający zgodnie ze swoim partykularnym interesem inwestor, czyli spółka PWE Gubin Spółka z o.o., w całości należąca do PGE, mami nas mirażem wdrożenia inwestycji o wartości 20 mld złotych i utworzeniem „nieskończonej” ilości miejsc pracy. Jest to dla nas, mieszkańców zagrożonych odkrywką gmin, oczywisty absurd. Uważamy, że inwestycja nie jest uzasadniona ekonomicznie ze względu na ograniczenia związane z emisją CO2 i niepoliczone koszty zewnętrzne (zniszczenia środowiska, utraty zdrowia i życia ludzi) wynikające z eksploatacji kopalni i elektrowni opalanych węglem brunatnym. Koszty zewnętrzne w sąsiedniej, oddalonej 15 km od Gubina Elektrowni Jaenschwalde, spalającej węgiel brunatny (nr 3 na liście trucicieli w Europie, w 2009 r.) zostały oszacowane (w tymże roku) przez Europejską Agencję Środowiska na 1,3 mld euro! Ogromne byłyby też koszty społeczne (ale i finansowe) z powodu możliwych masowych wywłaszczeń, a także niemożliwe do oszacowania straty społeczno - kulturowe, wynikające z dezintegracji lokalnych społeczności.

Solenne zapewnienia o niewyobrażalnych korzyściach płynących z odkrywki, jakie padają z ust inwestora, uznajemy za całkowicie nierealne. Niestety, inwestor wraz z potężnym lobby energetyczno - węglowym, na którego stronę przeszły wspierające ich władze województwa oraz kilku posłów i senatorów bez refleksji i do tego bez żadnych podstaw wmawiają opinii publicznej, że jest to, lub raczej będzie, inwestycja pożytku publicznego o znaczeniu ponadlokalnym, a gwarantem wszystkich składnych przez przedstawicieli inwestora obietnic, jak np. uczciwe odszkodowania dla wywłaszczonych, jest rzekomo polski rząd.

Jako mieszkańcy gmin Brody i Gubin po raz kolejny apelujemy do Pana Premiera  całego rządu o podjęcie z nami, najbardziej zainteresowanymi tą sprawą, poważnych rozmów, ponieważ to właśnie nas dotknąć mogą najdotkliwiej skutki ieodpowiedzialnych decyzji podjętych pod presją zapatrzonych w swój interes węglowych lobbystów. Dziś jako praworządni obywatele czujemy się ignorowani, wręcz oszukani przez demokratyczne państwo prawa jakim wydawało się jest nasz kraj. Kraj, który jednak nie szanuje woli swych obywateli udając, że referendum nie było!

Gospodarka całkowicie niemal oparta na węglu, także brunatnym, jest pomysłem archaicznym, idącym całkowicie wbrew kierunkom wyznaczonym przez Unię Europejską, a także przeciwko ważnemu dla nas wszystkich bezpieczeństwu energetycznemu kraju. To dzisiaj muszą zapaść trudne decyzje, którą drogą idziemy - czy tą opartą na węglu, czy tą, początkowo nieco trudniejszą, ale nowoczesną, przyjazną człowiekowi, a co najważniejsze dającą nieskończenie lepsze możliwości rozwoju naszego regionu bez konieczności skazywania nas na monokulturę węglową z całym bagażem zagrożeń jakie ona niesie.

Pytamy - po co inwestować 20 mld złotych w coś co jest szkodliwe dla środowiska i ludzi, budzi opór społeczny, a przede wszystkim jest zasobem nieodnawialnym? Przyszłość to naszym i wielu specjalistów zdaniem: oszczędność energii i efektywność energetyczna, rozwój energii odnawialnych, lokalna samowystarczalność energetyczna,
rozproszenie energetyki. To ten kierunek da nam „zielone” miejsca pracy i może się stać podstawą rozwoju gmin nie tylko w naszym województwie.

Niestety, aktualne zmiany w prawie służą interesom wielkich korporacji związanych z wszechpotężnym przemysłem wydobywczym, który za nic ma największe nawet szkody materialne i społeczne. Już w niedalekiej przyszłości te monopole energetyczne wspierane przez rząd będą uderzały w polskie rodziny rosnącymi kosztami
energetycznymi.

Domagamy się zatem od Rządu RP podjęcia otwartego dialogu z organizacjami ozarządowymi i jednostkami samorządu terytorialnego w sprawie wypracowania takiego kierunku rozwoju woj. lubuskiego i innych regionów, który nie zakładałby z góry budowy kopalni węgla brunatnego metodą odkrywkową.

Pierwszym dobrym krokiem w kierunku takiego dialogu mogłoby być dstąpienie od zapisów w KPZK wprowadzających m.in. ochronę złoż „Gubin”, Lubin” i innych (planowanych) przed dalszą zabudową infrastrukturalną iezwiązaną z energetyką. W tej sprawie wysłaliśmy już, wraz z wieloma innymi rganizacjami, do Pana Premiera i rządu dziesiątki petycji, protestów i listów, i w
dalszym ciągu podtrzymujemy nasze zdecydowanie krytyczne stanowisko.

z poważaniem,
Stowarzyszenie „Nie kopalni odkrywkowej” w Gubinie
Członek Ogólnopolskiej Koalicji „ Rozwój Tak - Odkrywki Nie”

Nie tak dawno pisaliśmy o wywłaszczanych rolnikach z okolic Lublina, spośród których tylko ułamek otrzymał jak dotąd odszkodowanie za grunty pod budowę trasy S17, a już mamy kolejne niepokojące sygnały w jaki sposób w Polsce przeprowadza się procedurę wywłaszczenia. Tym razem sprawa dotyczy budowy drogi nr 7 Gdańsk - Warszawa, a dokładniej 22-kilometrowego odcinka drogi między Nidzicą a Napierkami, gdzie rolnicy domagają się zrównania odszkodowań z tym, jakie wywłaszczeni rolnicy otrzymali 3 lata wcześniej. Oburzeni rolnicy w liczbie ok. 50 sprzeciwiają się niesprawiedliwym stawkom, które dziś wynoszą ok. 9,5 zł za m2, podczas gdy jeszcze 2 - 3 lata temu wartość ta oscylowała w granicach 18 zł za m2! Dodatkowo, podobnie jak to miało miejsce w przypadku rolników spod Lublina, niektórzy z rolników którzy protokołem oddali ziemię pod budowę, nadal nie otrzymali pieniędzy za swój grunt. A mowa jest przecież o nie małych pieniądzach.

Według wojewody wszystko jest w porządku, bo wycena była sporządzana przez niezależnego rzeczoznawcę majątkowego zgodnie z przepisami zawartymi w tak zwanej specustawie drogowej, ustawie o gospodarce nieruchomościami i
rozporządzeniu w sprawie sposobu wyceny ziemi.

Rzecznik GDDKiA w Olsztynie Karol Głębocki przyznał, że w stosunku do poprzednich wycen zmieniły się przepisy. Kiedyś rolnik dostawał średnią cenę za metr kwadratowy bez względu na jej przeznaczenie. Dziś wysokość odszkodowania wyliczana jest zgodnie z aktualnym przeznaczeniem gruntu, czyli inaczej za działkę rolną, a inaczej za budowlaną.