W uzasadnieniu przesłanym do marszałka Sejmu Szymona Hołowni, Andrzej Duda wskazał kilka kluczowych powodów swojej decyzji:

1. Brak jednoznacznych podstaw lingwistycznych: Prezydent podkreślił, że decyzja o uznaniu języka śląskiego za język regionalny powinna opierać się na badaniach naukowych i obiektywnych kryteriach, a nie być wyłącznie decyzją polityczną. Wskazał na brak szerokich analiz specjalistycznych potwierdzających, że język śląski spełnia kryteria języka regionalnego zgodnie z ustawą z 2005 roku​​.
2. Historyczne i kulturowe zastrzeżenia: W poprzednich latach różne inicjatywy dotyczące uznania śląskiego za język regionalny były konsekwentnie odrzucane przez różne opcje polityczne z powodu uwarunkowań historycznych, politycznych, kulturowych, językowych czy społecznych.
3. Obawy o integralność państwa: Uznanie śląskiego za język regionalny mogłoby zdaniem Dudy prowadzić do dążeń do autonomii tego regionu, co z kolei mogłoby doprowadzić do osłabienia jedność i integralność państwa polskiego. 
4. Potencjalne konsekwencje dla innych regionów: Decyzja ta mogłaby wywołać podobne żądania ze strony innych grup regionalnych, czego skutkiem mogłyby być różne komplikacje i podziały wewnątrz kraju.
5. Aktualna sytuacja geopolityczna: W obliczu zagrożeń związanych z wojną za wschodnią granicą Polski, prezydent uznał za szczególnie ważne zachowanie narodowej tożsamości i jedności.

Duda sugeruje nielojalność Ślązaków

Wszystkich zainteresowanych zachęcam do szczegółowej lektury uzasadnienia podpisanego przez Andrzeja Dudę, w szczególności ostatniego akapitu, który można by nazwać niefortunnym, a w mojej opinii „skandalicznym”. W trzech zdaniach Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej zasugerował, iż Ślązacy mogą być podatni na działania hybrydowe, które potencjalnie może prowadzić przeciwko nam rosyjski reżim.

Sugestia ta jest niezwykle uderzająca, gdyż wskazuje, że prezydent nie ma zaufania do obywateli własnego państwa, szczególnie tej grupy narodowej, która po 1945 roku przeżyła traumę Tragedii Górnośląskiej. Trauma jest skutkiem przeprowadzonych przez Rosjan wywózek w głąb Związku Sowieckiego, a także istnieniem powojennych obozów koncentracyjnych, w których zamęczono na śmierć wielu Ślązaków i Polaków.

Ślązacy naturalnie odrzucają rosyjskie wpływy

Insynuacje prezydenta Dudy są tym bardziej żenujące i bezpodstawne jeśli spojrzy się na reakcję na wygłoszoną w lutym 2023 roku „odezwę” Ramzana Kadyrowa, który zaproponował organizację referendum na terenie Górnego Śląska w sprawie, jak to ujął „specjalnego statusu regionu”. Zdaniem Kadyrowa, Rosja byłaby w stanie pomóc w organizacji takiego plebiscytu.

Wówczas to wszystkie regionalne organizacje solidarnie potępiły i odcięły się od absurdalnej propozycji lidera czeczeńskich bojowników. Ślązacy pamiętają, z czym wiąże się wtrącanie rosyjskiego okupanta w sprawy Górnego Śląska. Każdy rozsądny i znający swoją historię Ślązak wie, że ze wschodu nie przyszło do nas nic, za czym moglibyśmy tęsknić. Szczególnie teraz, gdy za naszą wschodnią granicą trwa pełnoskalowa wojna wywołana imperialnymi marzeniami Putina, widzimy, czym w rzeczywistości jest russkij mir.

Powstania śląskie i państwowa narracja

Warto w tym momencie wspomnieć o powstaniach śląskich. Można w pewnym publicystycznym uproszczeniu uznać, że państwowa narracja uznaje powstania za narodowy zryw Ślązaków, którego celem było przyłączenie śląskich ziem do odradzającej się Rzeczpospolitej. Jednocześnie potomków tych samych Ślązaków – powstańców uznaje słowami swojego prezydenta za element niepewny. Gdzie tu jest logika?

Andrzej Duda w istocie mobilizuje Ślązaków do politycznej walki

Jeden z Czytelników Tuudi.net napisał: „Trudno oczekiwać, że [weto Dudy] spowoduje wzrost poczucia związku z Polską u osób, u których do tej pory był on osłabiony”. Nie mogę nie zgodzić się z taką oceną sytuacji. Pobieżna lektura komentarzy internetowych przeciętnych Ślązaków wskazuje, że postawa jest jednoznaczna – Ślązacy czują się oszukani i potraktowani jak obywatele drugiej kategorii.

Weto Dudy w dłuższej perspektywie czasu może okazać się przeciwskuteczne. Zobaczyliśmy, że prawne uznanie śląskiej mowy za język było w zasadzie na wyciągnięcie ręki. Niezrozumiała decyzja polityczna jednego człowieka przekreśliła jednak nasze śląskie aspiracje i marzenia.

Ścieżki zostały przetarte, wiemy już, kto jest naszym przyjacielem, a na kogo nie możemy liczyć. Naszym następnym krokiem, już po wyborach prezydenckich, będzie prawne uznanie Ślązaków za mniejszość etniczną. 

Okaże się wtedy, że prawica będzie miała spory problem – będzie musiała znaleźć sobie innego wroga. Stanie się wówczas oczywiste, że Ślązacy od Polski się nie odłączą, nie zaprosimy tutaj ani Niemców, ani Rosjan. Dla Polaków praktycznie nic się nie zmieni. My – Ślązacy osiągniemy natomiast to, na co czekamy od 1989 roku. Zostanie nam zwrócona należna godność.

fot. Lennart Meri Conference CC BY-NC-ND 2.0 DEED
Korzystałem z AI, aby zwięźle podsumować uzasadnienie Andrzeja Dudy

Artykuł Weto Dudy. Ślązacy będą jeszcze bardziej zdeterminowani w walce o swoje prawa pochodzi z serwisu Portal Tuudi.net.

W 2013 roku Sad Najwyższy uchylając zaskarżone postanowienie i przekazując sprawę Sądowi Okręgowego w Opolu do ponownego rozpoznania, stwierdził, że „nie można jednak zaakceptować sugestii, iż tworzy się naród śląski, bądź już istnieje – w liczbie kilkuset tysięcy osób, którzy zadeklarowali taką przynależność w spisie powszechnym„, czego konsekwencją było nakazanie przez sąd powszechny likwidacji SONŚ. Stowarzyszenie uznając nakaz likwidacji za naruszenie podstawowych praw człowieka, po bezskutecznym ponownym wniesieniu skargi kasacyjnej, skierowało skargę do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, która została przyjęta w 2017 roku.

Po 7 latach Europejski Trybunał Praw Człowieka uznał skargę stowarzyszenia za zasadną, potwierdzając tym samym, iż doszło do naruszenia praw człowieka i obywatela. W orzeczeniu ETPCz podkreślił, że ograniczenie prawa do stowarzyszeń może nastąpić tylko w przypadku gdy stowarzyszenie nie jest zgodne z obowiązującymi przepisami i gdy ograniczenie to jest niezbędne dla zachowania bezpieczeństwa publicznego oraz porządku.

Historia batalii o rejestrację SONŚ

Warto zrozumieć historyczną wagę, jaką dla Ślązaków ma wyrok Trybunału. Na podstawie uzasadnienia wyroku ETPCz chciałbym przedstawić historię walki SONŚ o dokonanie rejestracji stowarzyszenia pod nazwą „Stowarzyszenie Osób Narodowości Śląskiej” zgodnie z obowiązującymi przepisami krajowymi.

Pierwsza rejestracja stowarzyszenia

W dniu 21 grudnia 2011 roku Sąd Rejonowy w Opolu zarejestrował stowarzyszenie jako Stowarzyszenie Osób Narodowości Śląskiej. Sąd zauważył, że rejestracja jest możliwa, gdyż statut stowarzyszenia nie zawierał określeń „naród śląski” ani „śląska mniejszość narodowa”, a jedynie wzmiankę o „narodowości śląskiej”. Ponadto w statucie znalazł się także zapis potwierdzający, iż stowarzyszenie nie zamierza rejestrować list wyborczych.

Prokurator Okręgowy w Opolu wniósł apelację do Sądu Okręgowego w Opolu od postanowienia z dnia 21 grudnia 2011 roku. Prokurator zarzucił, że Stowarzyszenie Osób Narodowości Śląskiej zostało zarejestrowane pomimo faktu, iż jego statut był sprzeczny z obowiązującymi przepisami.

W dniu 7 września 2012 roku Sąd Okręgowy w Opolu oddalił wniesiony przez prokuratora środek odwoławczy i utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie sądu I instancji. Sąd zauważył, że decyzja o zarejestrowaniu stowarzyszenia nie stworzyła „narodowości śląskiej” ani mniejszości narodowej, która nie istniałaby w prawie krajowym.

Prokurator Okręgowy w Opolu wniósł skargę kasacyjną do Sądu Najwyższego, powołując się na naruszenie art. 32 Konstytucji i art. 197 Kodeksu wyborczego.

Wyrok Sądu Najwyższego

Wyrokiem z dnia 5 grudnia 2013 roku Sąd Najwyższy uchylił postanowienie z dnia 7 września 2012 roku i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu w Opolu do ponownego rozpoznania. SN zauważył, że sąd rejestrujący stowarzyszenie miał obowiązek zbadania zgodności statutu stowarzyszenia z prawem, a także spełnienia określonych wymogów formalnych.

W dniu 7 marca 2014 roku Sąd Okręgowy w Opolu uchylił postanowienie z 21 grudnia 2011 roku i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu w Opolu. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, w dniu 9 stycznia 2015 roku Sąd Rejonowy w Opolu rozwiązał wcześniej zarejestrowane stowarzyszenie i nakazał jego likwidację.

Odmowa zmiany statutu przez Stowarzyszenie Osób Narodowości Śląskiej

Stowarzyszenie zostało poproszone przez Sąd Rejonowy o zmianę statutu w celu dostosowania go do obowiązującego prawa. Konkretnie, Sąd nakazał zmianę wprowadzającej w błąd (zdaniem sądu) nazwy stowarzyszenia oraz modyfikację zapisów odnoszących się do „osób narodowości śląskiej”.

Delegaci SONŚ na nadzwyczajnym walnym zgromadzeniu, które odbyło się w dniu 25 października 2014 r., zmienili część zapisów statusu, jednak sprzeciwili się zmianie tych, które dotyczyły „narodowości śląskiej”. W międzyczasie stowarzyszenie wniosło apelację od postanowienia Sądu Rejonowego do Sądu Odwoławczego.

W dniu 18 czerwca 2015 roku Sąd Okręgowy w Opolu oddalił apelację skarżącego
stowarzyszenia, stwierdzając, że sytuacja prawna i faktyczna nie uległa zmianie oraz że skarżące stowarzyszenie odmówiło wprowadzenia zmian w swoim statucie stowarzyszenia.

W dniu 12 października 2016 r. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej wniesionej przez stowarzyszenie do rozpoznania. Tym samym wszystkie środki odwoławcze przewidziane w polskim systemie prawnym zostały wyczerpane. Wobec powyższego stowarzyszenie złożyło skargę do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.

14 marca 2024 roku Europejski Trybunał Praw Człowieka jednogłośnie uznał za zasadną skargę Stowarzyszenia Osób Narodowości Śląskiej, dotycząca jego rozwiązania przez polski sąd.

Co dalej ze SONŚ?

Dla polskiego systemu prawnego sprawa jest precedensowa. Jak twierdzi Pejter Długosz założyciel, a obecnie likwidator Stowarzyszenia Osób Narodowości Śląskiej – Prawo o stowarzyszeniach nie przewiduje odstąpienia od likwidacji stowarzyszenia. Prześlemy wyrok do KRS, gdzie od 2015 roku toczy się nasza likwidacja i postaramy się jak najszybciej ustalić kolejne kroki – napisał Długosz w liście skierowanym do członków SONŚ.

Dla licznej grupy Ślązaków, reaktywacja Stowarzyszenia Osób Narodowości Śląskiej jest istotna ze względów związanych z poczuciem godności oraz wymienioną w Konstytucji RP podstawową zasadą wolności zrzeszania się. Mam nadzieję, że wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka sprawi, że SONŚ rozpocznie normalną działalność statutową. Medialny rozgłos sprzyja śląskiej sprawie i zwiększeniu rozpoznawalności – już kilka osób pisało do mnie prywatnie z pytaniem, jak mogą zapisać się do stowarzyszenia.

Podczas nadchodzącego posiedzenia Sejmu, zaplanowanego na dni 20-22 marca, odbędzie się pierwsze czytanie projektu ustawy, który ma na celu oficjalne uznanie języka śląskiego za język regionalny. Mimo, że opisywany wyrok ETPCz oraz wspomniany projekt ustawy nie jest ze sobą bezpośrednio powiązane, są jednak niezwykle istotne dla Ślązaków. Widzimy w tym kolejny krok w dążeniu do zachowania naszej kultury i dziedzictwa, a także uznania naszej tożsamości przez Państwo Polskie.

Fot tytułowe: Kris Duda CC BY-SA 2.0 / Flickr

Artykuł Po latach batalii Europejski Trybunał Praw Człowieka uznał skargę SONŚ za zasadną pochodzi z serwisu Portal Tuudi.net.

„Mappa Mundi”, co w dosłownym tłumaczeniu oznacza „Mapa Świata”, to nie tylko zbiór wierszy, ale również swoista mapa emocji, refleksji i doświadczeń autora. Mirosław Syniawa, znany z głębokiego spojrzenia na świat i niezwykłej zdolności ukazywania uczuć poprzez słowo, przenosi czytelników w podróż po różnych krainach zmysłów.

Jednym z najbardziej fascynujących elementów „Mappa Mundi” jest fakt, że tomik ten jest inspirowany podróżami samego autora. Syniawa, poszukując inspiracji, przemierzył różne części Europy, doświadczając różnorodności kultur, krajobrazów i ludzi. To właśnie te przeżycia znalazły swoje odbicie w poezji zawartej w tomiku, tworząc unikalne dzieło, które pozwala czytelnikowi odkrywać świat oczami i śląskim sercem poety.

– Piszę od czasów, kiedy byłem nastolatkiem. Pisałem po polsku, rzecz jasna. Zawsze mi się wydawało, że otwieram usta i odzywa się nie mój głos. Takie miałem wrażanie, czytając teksty, które żech pisoł. Dopiero jak żech zacznōł pisać po ślōnsku, usłyszoł żech w tych tekstach mōj głos – powiedział Mirosław Syniawa na spotkaniu autorskim w Klubie Jagiellońskim (całość jest do usłuchania tutaj).

Poniżej wybrałem dwa wiersze z tomiku Mappa Mundi:

To właśnie nie tylko duchowość, ale także śląska dusza autora sprawiają, że podczas lektury poezji przenosimy się do świata być może odległego kilometrowo, ale jednocześnie nam bliskiego, bo opisywanego w języku śląskim. Czytając rozdział PO ÔBUCH STRŌNACH TYBRU na pewno nasuną się Wam na myśl skojarzenia z Listami z Rzymu Zbigniewa Kadłubka, które to jako pierwsze w 2012 roku zostały wydaje przez Silesia Progress w serii Canon Silesiae. Listy z Rzymu osobiście uznaję jako klasyk śląskiej literatury oraz dzieło, które jako jedno z pierwszych udowodniło, że po śląsku można pisać o filozofii, kulturze, religii i miłości.

„Mappa Mundi” to pozycja obowiązkowa dla miłośników poezji, podróży i odkrywania nowych perspektyw. Mirosław Syniawa, przez swoje wiersze, pozwala nam spojrzeć na świat z nowej, głębszej perspektywy, odkrywając piękno w codziennych doświadczeniach i podróżach zarówno wewnętrznych, jak i zewnętrznych.

Mappa Mundi, jak i wcześniejsze tomiki Syniawy („Dante i inksi”, „Wiersze i śpiywki Roberta Burnsa”, „Cebulowŏ ksiynga umartych”) znajdziecie w sklepie internetowym Silesia Progress.

Portal Tuudi.net jest patronem medialnym wydanego tomiku.

Powyższy artykuł powstał z pomocą ChatGPT.

Artykuł Słowem przez świat. „Mappa Mundi” – nowy tomik Mirosława Syniawy w języku śląskim pochodzi z serwisu Portal Tuudi.net.

Barbara Dziuk poza Sejmem! 

Kończy się pewna era (także i na Tuudi.net) i z pewną satysfakcją mogę napisać, że posłance Barbarze Dziuk zabrakło około dwóch tysięcy głosów i w następnej kadencji nie będzie już śląską reprezentantką w parlamencie. Dziuk poświęciłem nawet osobny i bardzo popularny artykuł na Portalu, w którym opisywałem kompromitujące wystąpienia i absurdalne wywiady udzielone przez posłankę. Więcej we wpisie pt. Barbara Dziuk – rzekoma reprezentantka nurtu śląskiej inteligencji. Do dzisiaj nie potrafię zrozumieć dlaczego Barbara Dziuk – posłanka intelektualnie bardzo przeciętna, mająca skrajnie antyśląskie poglądy przez lata otrzymywała tak wiele głosów. 

Niewiele brakowało, aby Jerzy Polaczek pożegnał się z polskim sejmem. Podczas liczenia głosów Tobiszowska deptała po piętach Polaczkowi lecz ostatecznie to on zdobył mandat z przewagą około 700 głosów. To dobra informacja. Polaczek jest jednym z niewielu śląskich posłów PIS, których cenię za fachowość i darzę osobistą sympatią.

Rosa – klasycznie najlepsza 

Na uwagę zasługuje 2424 głosów dra Tomasza Słupika, które „wykręcił” z ostatniego miejsca listy Koalicji Obywatelskiej. Słupik, wykładowca uniwersytecki dokonał odważnego i ciekawego manewru – porzucił rolę komentatora politycznego, aby zająć się czynną polityką. Wydaje mi się, że otrzymane głosy nie są najgorszym wynikiem.

Nie zaskoczyła natomiast Monika Rosa, na którą zagłosowało ponad 44 tys. osób. Rosa miała bez wątpienia najciekawszą i najlepiej prowadzoną kampanię outdoorową w okręgu katowickim, była także niezwykle aktywna na ulicy – osobiście kilkukrotnie spotkałem ją rozdającą ulotki w różnych miejscach Katowic.

Kopiec senatorem zamiast Makowskiego 

Jarosław Makowski, radny KO w Katowicach typowany był przez lokalne struktury KO na kandydata na senatora w okręgu katowickim. Ostatecznie jednak kandydował do Sejmu, zdobywając dopiero siódmy wynik na liście. Liczba głosów na Makowskiego wyraźnie pokazuje, że większości katowickiego elektoratu nie przypadł on do gustu.

Kandydatem, jak i w rezultacie senatorem w katowickim okręgu wyborczym nr 80. został Maciej Kopiec, dotychczasowy poseł Lewicy wybrany 4 lata temu z listy rybnickiej. Co do samego Kopca – to mam sporo wątpliwości, ale zobaczymy jak sobie poradzi w roli senatora. Przypomnę, że miejsce na katowickiej liście do Senatu “zwolniło się” po śmierci senatora Marka Plury w styczniu 2023 roku.

Dobry wynik Durała z Trzeciej Drogi

Z lokalnych smaczków – Dawid Durał, czyli de facto jedyny opozycyjny radny w katowickiej radzie miasta otrzymał na liście Trzeciej Drogi ponad 1300 głosów nie prowadząc praktycznie żadnej kampanii wyborczej. To ciekawy prognostyk przed wyborami samorządowymi, które odbędą się w przyszłym roku. Na tej samej liście Aleksandrze Poloczek zabrakło kilkuset głosów aby uzyskać drugi mandat dla Trzeciej Drogi i ostatecznie miejsce w sejmie przypadło Konfederacji. Warto wspomnieć, że na lidera listy Trzeciej Drogi – Michała Gramatykę zagłosowało 32251 wyborców.

Córka Izabeli Kloc poza Sejmem  

Znane nazwisko i wspólne zdjęcia z mamą oraz dziećmi nie pomogły. Znana z niegdysiejszej dyrektorskiej posady w Kolejach Śląskich, radna sejmiku śląskiego Julia Kloc – Kondracka z szóstego miejsca „zrobiła” na rybnickiej liście PIS szósty wynik i tym samym nie dostała się do Sejmu.

Na uwagę zasługuje statystycznie wyższe poparcie Konfederacji w rybnickim okręgu nr 30, które wyniosło równo 8%. To jedynie moje przeczucie, że powodem są głosy górników marzących o renesansie wydobycia węgla, do czego swego czasu nawoływali kandydaci Konfederacji

Klęska PIS w Senacie

Zarówno w okręgu 73. jak i 72. PIS stracił senatora na rzecz Paktu Senackiego. Nowymi senatorami będą Henryk Siedlaczek (kiedyś poseł) i Piotr Masłowski (zastępca prezydenta Rybnika). Warto wspomnieć o 21% poparcia dla Jerzego Markowskiego, którego plakaty były widoczne w okręgu katowickim zdecydowanie częściej niż Kopca (51%) i Piechoty (27%). 

Interesująco jest także w Senackim Okręgu Wyborczym nr 74, gdzie Leon Swaczyna, przedstawiciel Ślonzoków Razem dostał 28 tys. głosów, co daje mu 13% poparcia. We wspomnianym już wcześniej okręgu 72. Piotr Pustelnik, także ze Ślonzoków Razem otrzymał niecałe 22 tys. głosów, co przełożyło się na poparcie rzędu 10%. 

Bez zaskoczenia w okręgu nr 75. gdzie mandat senatora zdobył Andrzej Dziuba i okręgu nr 70. – tutaj natomiast zwyciężył z dużą przewagą Zygmunt Frankiewicz. Ogólnie na 11 mandatów senackich w woj. śląskim aż 9 przypadło kandydatom i kandydatkom Paktu Senackiego. 

Artykuł Śląskie podsumowanie wyborów do Sejmu i Senatu pochodzi z serwisu Portal Tuudi.net.

W sierpniu 2023 roku Iwona Prochownik – nauczycielka historii Szkoły Podstawowej nr 3 im. Mikołaja Kopernika w Łaziskach Górnych przeprowadziła ze mną wywiad. Rozmowa miała na celu przybliżenie informacji na temat Tragedii Górnośląskiej i wywózek, jakie miały miejsce w mojej rodzinnej miejscowości. Uznałem, że wywiad jest na tyle interesujący i porusza wiele nieodkrytych do tej pory wątków, że warto abym opublikował go w całości na Portalu.

Iwona Prochownik: Kto z Pana rodziny był deportowany do ZSRR? W jakich warunkach się to odbywało?

Łukasz Tudzierz: Z mojej rodziny deportowany do ZSRR w 1945 roku był mój pradziadek Andrzej Golek. Warto abym na samym początku dodał, że wiedzę na temat wydarzeń tamtych lat czerpałem z pamiątek rodzinnych. Niektóre historie rodzinne przekazywane z pokolenia na pokolenie okazały się fałszywe, jak na przykład stwierdzenie, iż „dziadek deportowany był za Ural”. Bardziej szczegółowe informacje udało mi się odnaleźć w ogólnodostępnych źródłach – książkach oraz w Internecie. Po przetłumaczeniu listów pradziadka i zebraniu informacji ze źródeł otwartych okazało się, że Andrzej Golek deportowany został do kopalni Trudowskaja, znajdującej się na Donbasie na terenie obecnej Ukrainy.

Warto wspomnieć, że na ścianie łaziskiego ratuszu znajduje się odsłonięta w lutym 2005 roku tablica upamiętniająca łaziszczan wywiezionych do ZSRR w 1945 roku. W tym miejscu od wielu lat, w ostatnią niedzielę stycznia, czyli w Dzień Pamięci Tragedii Górnośląskiej gromadzą się rodziny wywiezionych i władze miasta, aby uczcić pamięć przymusowo deportowanych. W tym miejscu, chciałbym zachęcić wszystkich do udziału w tej krótkiej uroczystości – niestety z roku na rok jest nas zgromadzonych pod ratuszem coraz mniej…

Z samych Łaziska Górnych deportowanych do katorżniczej pracy w Związku Radzieckim było przynajmniej 100 osób.

Czy mógłby Pan powiedzieć coś więcej swoim przodku?

Andrzej Golek urodził się w 1897 roku w Wiśle Wielkiej, z zawodu był spawaczem, przez wiele lat pracował w zakładach „Elektro” w Łaziskach Górnych. Został aresztowany przez NKWD 2 lutego 1945 roku i fałszywie oskarżony przez jednego z mieszkańców Łazisk Górnych o przynależność do Deutsche Arbeitsfront. W ramach chronologii wydarzeń muszę wspomnieć, iż Armia Czerwona wkroczyła do Łazisk Górnych już 27 stycznia 1945 roku.

Skąd czerpał Pan informacje o deportacji dziadka do ZSRR?

Niewiele wiemy o samym transporcie dziadka. Wraz z jego śmiercią prawdopodobnie straciliśmy jedyne wiarygodne źródło informacji na temat tego jak to wyglądało w jego przypadku. Jednakże wydana w 2014 roku przez katowicki Instytut Pamięci Narodowej książka Wywózka przybliża nam ogólną sytuację deportowanych Ślązaków i Ślązaczek. Warto po nią sięgnąć, gdyż jest skarbnicą wiedzy dotyczącą wywózek w 1945 roku.
Ślązacy na podstawie uzgodnień zawartych w Jałcie uznani zostali za żywe reparacje wojenne. Dla wielu z nich mordercza okazała się już sama podróż na wschód. Upchani w bydlęcych wagonach, z nikłym dostępem do wody i jedzenia umierali z powodu chorób i wycieńczenia jeszcze przed przyjazdem do miejsca swojej kaźni. Pamiętajmy, że wywózki odbywały się na początku 1945 roku, a więc wciąż w czasie wojny i srogiej zimy. Tory kolejowe miały swoją określoną przepustowość, zatem nie było rzadkością, oczekiwanie przez deportowanych nawet i kilka dni na bocznicach kolejowych. Pierwszeństwo przejazdu mały pociągi z zaopatrzeniem frontu.

W 2021 roku Instytut Pamięci Narodowej wydał Księgę aresztowanych, internowanych i deportowanych z Górnego Śląska do ZSRR w 1945 roku. Publikacja autorstwa dra Dariusza Węgrzyna zawiera biogramy 46.200 osób deportowanych. Dzięki mrówczej pracy pana Węgrzyna nad dokumentami polskimi, niemieckimi, rosyjskimi, a także dzięki relacji świadków i ich rodzin powstała książka, która jest dowodem na doznane po 1945 roku cierpienie narodu śląskiego.

Czy zostały jakieś pamiątki? Jak tak, to jakie?

Tak. Jedną z najbardziej wartościowych pamiątek jest list pradziadka Andrzeja, wysłany z sowieckiego łagru do żony i dzieci pozostawionych w Polsce. Jest on datowany na 17.11.1945 roku. Dowiadujemy się z niego, że dziadek żyje, jest zdrowy, ma dobrą pracę i twierdzi, że niedługo wróci do domu. Przekazuje także informacje o śmierci kolegi oraz o tym że dwóch innych jego kolegów żyje. To była dość częsta praktyka informowania o tym kto żyje, a kto umarł. Nie każdy wysłany list docierał do adresatów, zatem sąsiedzi pozostałej w domu żony, z listu dziadka mogli dowiedzieć się, że ich ojciec i mąż wciąż żyją.

Tłumaczenie listu na język polski dostępne jest w artykule pt. Poruszający list Ślązaka przymusowo wywiezionego w 1945 do ZSRR

Czy zachowało się coś więcej?

Mamy także w rodzinnym archiwum list, który w marcu 1946 roku wysłała Agnieszka Golek – żona Andrzeja do Pełnomocnika Rządu do spraw Repatriacji z prośbą o „poczynienie starań w kierunku uwolnienia” męża z rosyjskiej niewoli. W naszym posiadaniu jest również list datowany na wrzesień 1947 roku, w którym ministerstwo informuje, iż sprawa jest w trakcie załatwiania przez ambasadę RP w Moskwie.

Kopie tych listów i dokumentów przekazałem do Centrum Dokumentacji Deportacji Górnoślązaków do ZSRR w 1945 roku, które znajduje się w Radzionkowie.

Gdzie był zesłany?

Kopalnia Trudowskaja, lager 9, batalion robotniczy 1063. Obecnie jest to wieś Marjinka, w obwodzie Pietrowskiem na południowy zachód od Doniecka. W ramach ciekawostki mogę dodać, iż kopalnię uruchomiono w 1941 roku, ówcześnie była to największa kopalnia w całym Donbasie. Wraz z wybuchem wojny w 1941 roku (pomiędzy Rzeszą a Związkiem Radzieckim) i wkroczeniem Niemców do Donbasu podjęto decyzję o rozbiórce sprzętu i zalaniu wyrobisk kopalni. W drugiej połowie października 1941 roku kopalnia została zajęta przez wojska niemieckie, następnie w 1943 roku odbita z rąk hitlerowców przez wojska radzieckie. Wiele wskazuje na to, że mój pradziadek zajmował się Odbudową zniszczonego zakładu. Jednak chcę podkreślić, że są to tylko moje przypuszczenia niemające odzwierciedlenia w dostępnych źródłach.

Kopalnia została zniszczona w 2014 roku podczas Ukraińskiej Operacji Antyterrorystycznej, obecnie przez jej teren przebiega linia frontu wojny ukraińsko – rosyjskiej.

Z księgi Deportowanych wynika, że bardzo dużo osób z Łazisk Górnych i Orzesza było wywiezionych w to samo miejsce, czyli do kopalni Trudowskaja.

Jak Pan Andrzej opisywał pobyt w łagrze?

Nie wiemy nic pewnego na ten temat. W liście dziadek napisał, że ma dobrą pracę – z drugiej strony cenzura obozowa nie przepuściłaby zapewne innego stwierdzenia.
Zdecydowana większość zakładów, do których trafili wywiezieni Górnoślązacy była w porównaniu do śląskiego przemysłu niezwykle prymitywna. Należy zaznaczyć, że duża część wywiezionych osób była wykwalifikowanymi robotnikami, którzy w śląskich kopalniach i hutach obsługiwali maszyny, tymczasem praca w sowieckich zakładach oparta była głównie na pracy fizycznej, bez wykorzystania nowoczesnych, jak na tamte czasy technologii.

W jednym z artykułów, jakie przeczytałem na portalu Śląska Opinia znalazłem fragment wspomnień Wincentego Zaremby, mieszkańca Przyszowic, który w 1945 r. został deportowany na teren Zagłębia Donieckiego, jak się okazało także do kopalni Trudowskaja. Mówił on: bilans naszego pobytu w obozie Trudowskaja był straszny: przez obóz „przeszło” wg posiadanych informacji około 1500 ludzi; na listach powracających do domu było około 300 ludzi; do innego obozu pojechało 100 ludzi; w czasie transportu i w czasie pobytu w obozie zmarło nagle lub zaginęło około 1110 ludzi, to jest 75%. Z naszej grupy 20 powróciło do domu.

Jakie warunki panowały w łagrach?

Fatalne warunki sanitarne, higieniczne i żywieniowe sprawiały, że w obozach szerzyły się choroby, a sami osadzeni nie mieli siły aby sprostać wyśrubowanym normom i planom narzuconym im przez sowietów. Praca ponad ludzkie siły i niewystarczające porcje żywieniowe były przyczyną ogromnej śmiertelności. Trudno określić, jak dużo przymusowo wywiezionych Górnoślązaków zmarło na sowieckiej ziemi. Rodziny wielu z nich nie znają nawet miejsca pochówku swoich mężów i dzieci, nie mówiąc niż o osobnym grobie, czy chociażby krzyżu. Na szczęście naszej rodziny Andrzej Golek powrócił żywy na Górny Śląsk w 1947 roku.

Z rodzinnych wspomnień wynika, że Rosjanie wypuścili dziadka z lagru, gdyż obawiali się, że zachorował na tyfus. Transportem kolejowym wrócił do Białej Podlaskiej, gdzie następne położony został w szpitalu. Żonę natomiast powiadomiono o śmierci męża i wezwano po odbiór zwłok. Dopiero na miejscu okazało się, że Andrzej Golek żyje, lecz jest w takim stanie, że nie rozpoznała go własna żona.

Mój dziadek nie miał szczęścia w życiu. Mimo relatywnie bezpiecznego powrotu do domu z sowieckiej niewoli, zginął niewiele później w wypadku komunikacyjnym. W czerwcu 1949 roku chciał wysiąść z autobusu będącego wciąż w biegu, wyskoczył przeciwnie do ruchu pojazdu i uderzył głową o znajdujący się nieopodal kamień. Zmarł tydzień później w szpitalu.

Czy wie pan, co się działo z pozostawioną na Śląsku rodziną dziadka Andrzeja?

Ofiarami Tragedii Górnośląskiej były nie tylko osoby deportowane w głąb Związku Radzieckiego. Większość zesłanych mężczyzn zostawiła w domu swoje żony z dziećmi. Okres powojenny charakteryzował się względnym tradycjonalizmem rodzinnym, gdzie mąż pracował i utrzymywał nierzadko wielodzietną rodzinę. Wraz z przymusową deportacją rodzina nie tylko traciła męża i ojca, ale także jedynego żywiciela.

Dr Dariusz Węgrzyn, historyk IPN twierdzi, że w powojennym okresie pojawiło się na dużą skalę żebractwo dzieci, które było problemem nie tylko niektórych dzielnic, ale nierzadko całych miast. Kobiety zmuszone dramatyczną sytuacją materialną podejmowały prace na kopalniach. Sytuacja ta trwała aż do 12 lipca 1945, kiedy to Okręgowy Urząd Górniczy zakazał kobietom pracy na dole.

Żona Andrzeja Golka we wspomnianym przeze mnie wcześniej liście do pełnomocnika rządu pisze, iż pozostawiona została z czwórką dzieci od 3 do 18 lat w bardzo ciężkim położeniu bez absolutnie żadnych dochodów na utrzymanie.

Moja babcia Aniela Tudzierz, czyli córka Andrzeja Golka mówiła mi, że nigdy wcześniej ani później nie doświadczyła takiej biedy, jak w tym czasie.

Na zakończenie wywiadu chciałabym jeszcze zapytać, jak według Pana należy współcześnie przekazywać prawdę i pamięć o tym wydarzeniu?

Wraz z obaleniem komunizmu i nastaniem wolnej Polski w końcu możemy mówić otwarcie prawdę o wydarzeniach Tragedii Górnośląskiej 1945 roku. Pamiętajmy jednakże, że Tragedia Górnośląska to nie tylko tragiczne wywózki tysięcy Ślązaków i Ślązaczek, ale także polskie komunistyczne obozy koncentracyjne, w których po wojnie zamęczonych na śmierć zostało ponad 60.000 osób. Nierzadko kryterium kaźni była tylko i wyłącznie przynależność narodowa lub polityczna. W poniemieckich obozach koncentracyjnych, działających pod polską i sowiecką administracją na terenie całego kraju zamęczeni zostali nie tylko Ślązacy i Niemcy, ale także tzw. Żołnierze Wyklęci, przeciwnicy polityczni i wszyscy ci, których ówczesna władza uznała za zagrożenie.

Aby pamięć o tych wydarzeniach przetrwała potrzebne są rozwiązania systemowe i edukacja w szkołach. Rodzinne historie przekazywane z pokolenia na pokolenie są nierzadko zniekształcone, zresztą obecne tylko w rodzinach, które dotknięte były Tragedią Górnośląską. Potrzebna nam jest rzetelna edukacja regionalna na poziomie lokalnym, ale także lekcje śląskiej historii nauczane w polskich szkołach. 

Bardzo dziękuję za rozmowę i poświęcony czas. Dziękuję, że zechciał podzielić się Pan swoimi wspomnieniami. Mam nadzieję, że poprzez edukację o wydarzeniach 1945 roku zatroszczymy się właśnie o jej poznanie, pamięć i prawdę.

Artykuł Mój pradziadek był żywą reparacją wojenną Stalina. Historia Ślązaka wywiezionego w 1945 roku do ZSRR pochodzi z serwisu Portal Tuudi.net.

Skworc współpracujący z SB

Żegnamy arcybiskupa skompromitowanego, za którym ciągnie się niejasna komunistyczna przeszłość. W 1979 roku Wiktor Skworc został zarejestrowany przez Służbę Bezpieczeństwa jako tajny współpracownik o pseudonimie „Dąbrowski”. Po latach uważał, że jego kontakty z bezpieką odbywały się za zgodą przełożonych i wyglądały inaczej niż przedstawione zostały w aktach Służby Bezpieczeństwa. Ks. Tadeusz Isakowicz-Zaleski autor książki pt. „Księża wobec bezpieki” twierdzi natomiast, iż Skworc działał jako tajny i świadomy współpracownik SB o pseudonimach „Dąbrowski” oraz „Wiktor”. Donosił na księży i działaczy opozycyjnych, w tym śp. Kazimierza Świtonia, działacza „Solidarności”, ojca wielodzietnej rodziny, za co Wiktor Skworc wynagradzany był paczkami żywnościowymi. W 2006 roku na łamach Gościa Niedzielnego Skworc napisał, że „patrząc z dzisiejszej perspektywy, przyznaję, że z matni zastawionej na mnie przez SB wychodziłem mało radykalnie. Zabrakło mi wówczas odwagi. Dziś czuję się zobowiązany przeprosić za to”.

Biskup przenoszący pedofila z parafii do parafii 

Żegnamy arcybiskupa, który będąc biskupem tarnowskim lekceważył oskarżenia względem pedofila ks. Stanisława P. przenosząc go na ukraińską parafię, gdzie ten kontynuował proceder molestowania młodych chłopców. Z dotychczasowego śledztwa prokuratury wynika, że tylko w Polsce skrzywdzonych przez P. miało być ponad 90 chłopców. 

Warto przypomnieć opublikowany w 2020 roku w Dzienniku Zachodnim wywiad, w którym Isakowicz-Zaleski stwierdził, że „Skworc powinien zawiesić swoje czynności do czasu wyjaśnienia sprawy”, a także „gdyby biskup Skworc właściwie zareagował w 2002 roku, nie byłoby sprawy ukraińskiej”. 4 lata po opublikowaniu wywiadu widzimy, że Wiktor Skworc de facto nie poniósł żadnej kary, zarówno świeckiej, jak i kanonicznej, a po zakończeniu swojej posługi jest żegnamy z honorami przez duchownych i wiernych niczym mąż stanu i wielce zasłużona dla regionu oraz Kościoła osoba.

Arcybiskup nieznoszący krytyki mediów

Żegnamy arcybiskupa, który podczas pielgrzymki w 2021 roku dziękował Orlenowi za wykupienie od kapitału niemieckiego niewygodnej dla niego gazety. Mowa oczywiście o Dzienniku Zachodnim (wchodzącym w skład Polska Press), który to będąc jeszcze pod kierownictwem Marka Twaroga systematycznie krytykował działania Wiktora Skworca i publikował niewygodne dla niego wywiady. Arcybiskup katowicki niczym obrażony chłopiec wykorzystał publiczną i religijną uroczystość w Piekarach Śląskich, aby dać upust swoim osobistym emocjom. W groteskowy sposób skomentował kontrowersyjne decyzje polityczne, które w ogóle nie powinny być w kręgu zainteresowań duchownych.

Arcybiskup twórca antyśląskiej instytucji

Żegnamy arcybiskupa, który stworzył Panteon Górnośląski – instytucję, której nadrzędnym celem jest polonizacja Ślązaków. O wyremontowanej za pieniądze podatników piwnicy w podziemiach katowickiej archikatedry napisałem już tyle krytycznych słów, że niektórzy zarzucili mi obsesję. Panteon miał stać się, i de facto stał się dziełem życia arcybiskupa Skworca.

Z pełną odpowiedzialnością za moje słowa, podtrzymuję tezę zawartą w artykule z października 2022 roku napisanym po odwiedzeniu wystawy, iż Panteon Górnośląski powstał, aby wynarodowić Ślązaków. Dzisiaj jestem nie mniej radykalny – Ślązacy powinni bojkotować tę instytucję i publicznie krytykować nie zamysł powstania, lecz ostateczny efekt. Sądzę, że w dłuższej perspektywie czasu Panteon należy zamknąć lub radykalnie zmienić treść prezentowaną na wystawie. Obecnie nie ma sensu tracić czasu na kosmetyczne korekty lub dodawanie pojedynczych osób, które do przedstawionej narracji pasować będą jak kwiatek do kożucha.

Arcybiskup gorszący wiernych 

Żegnamy arcybiskupa, który w istocie był antychrześcijański. Swoją postawą gorszył wiernych katowickiego i powszechnego kościoła. Mimo pomimo ciągnących się afer i niewyjaśnionych sytuacji, Skworc paradoksalnie wciąż pozostawał moralnym i społecznym autorytetem dla regionalnych elit. Wystarczy wspomnieć wspólne zdjęcie z kwietnia 2022 roku (a więc już po ujawnieniu wszystkich ciążących na arcybiskupie zarzutów) części katowickich radnych z Wiktorem Skworcem podczas dni skupienia dla samorządowców zorganizowanych w bogucickiej bazylice w Katowicach. 

Jeszcze bardziej gorsząca była „próba” organizacji przez Kurię, Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego oraz… miasto Katowice 75. hucznych urodzin Skworca, które miały się odbyć w Narodowej Orkiestrze Symfonicznej Polskiego Radia w Katowicach. Po medialnym szumie i oburzeniu opinii publicznej Archidiecezja Katowicka ostatecznie zrezygnowała z organizacji wydarzenia. Przerażający i dający do myślenia jest fakt, że przedstawiciele samorządu najwidoczniej nie widzieli nic niestosownego we współorganizacji publicznych urodzin odchodzącego na emeryturę Skworca.

Żegnamy arcybiskupa Skworca zupełnie bez żalu, raczej z pewnym wytchnieniem. Żegnamy z nadzieją, że jego następca będzie dobrym duszpasterzem dla prawie półtora miliona wiernych i przełożonym dla ponad tysiąca kapłanów. 

Tego Wam, Górnemu Śląskowi i sobie życzę.

fot. Beatyfikacja ks. Jana Machy – Konferencja Prasowa – Warszawa, 19 października 2021 r. przez EpiskopatNews na licencji CC BY-NC-SA 2.0

Artykuł Żegnamy Wiktora Skworca – arcybiskupa skompromitowanego i antyśląskiego pochodzi z serwisu Portal Tuudi.net.

Liczba osób deklarujących narodowość śląską w Spisie Powszechnym z 2021 roku

Warto przypomnieć, że podczas poprzedniego Spisu Powszechnego w 2011 roku narodowość śląską zadeklarowało 847 tys. osób, w tym 376 tys. osób zadeklarowało ją jako jedyną narodowość.

Z powyższych danych wynika, iż łącznych deklaracji narodowości śląskiej jest mniej o 262 tys., natomiast deklaracji, w których podano narodowość śląską jako jedyną nie jesteśmy w stanie określić na podstawie danych opublikowanych przez GUS.

Szczegółowe dane dotyczące wszystkich deklaracji narodowych i etnicznych:

Liczba osób deklarujących posługiwanie się językiem śląskim w Spisie Powszechnym z 2021 roku

Ludność według najczęściej wskazywanych języków używanych w kontaktach domowych:

Porównując, w Spisie Powszechnym z 2010 roku 529 tys. osób wskazało, że posługuje się językiem śląskim podczas kontaktów domowych.

Zatem osób posługujących się językiem śląskim w kontaktach domowych jest mniej o 72 tys. w porównaniu do wyników poprzedniego Spisu Powszechnego.

Szczegółowe dane dotyczące używanego języka:

Szczegółowe dane dostępne są w pliku PDF udostępnionym przez GUS

Artykuł Są już dostępne wstępne wyniki NSP 2021. Ślązaków jest mniej niż 10 lat temu pochodzi z serwisu Portal Tuudi.net.

Deklaracja radzionkowska – dobry ruch marketingowy 

W dalszej części wydarzenia na placu przed Centrum Dokumentacji Deportacji Górnoślązaków do ZSRR w 1945 w Radzionkowie, Tusk schlebiał aspiracjom Ślązaków “to co być może najważniejsze to, że ludzie – Ślązacy tego chcą, są dumni ze swojej śląskiej godki i mają do tego absolutne prawo. Skoro tylu ludzi się w to angażuje, skoro tylu ludzi kocha swój regionalny język śląski, to trzeba im to dać, bo to jest najoczywistszy wyraz szacunku dla całej historii i całej kultury”.

Deklaracja Tuska nie dziwi mnie wcale, powiem więcej – spodziewałem się jej. Koalicja Obywatelska zarzuca sieci gdzie się tylko może, aby złowić jak najwięcej niezdecydowanych wyborców przed jesiennymi wyborami parlamentarnymi. Muszę przyznać, że jestem pod wielkim wrażeniem wymyślonej nazwy. “Deklaracja radzionkowska” bezpośrednio kojarzy się z Górnym Śląskiem, a jej współsygnatariusz – Gabriel Tobor to Ślązak z krwi i kości, zasłużony dla kultury, historii i promocji języka śląskiego.

Jaka jest wiarygodność Donalda Tuska?

Trudno mam poważnie traktować deklaracje byłego premiera, który podczas swoich rządów miał już kilkukrotnie szansę i okazję uznać język śląski za język regionalny, a samych Ślązaków za mniejszość etniczną. Ktoś może powiedzieć, że tylko krowa nie zmienia poglądów, a sam Tusk dojrzał jako polityk i uznał, że język śląski rzeczywiście zasługuje na uznanie nie ze względów politycznych, ale społecznych i kulturowych. Jak jest w rzeczywistości? Pozwólcie, że zacytuję klasyczne już powiedzenie Tadeusza Sznuka – nie wiem, choć się domyślam.

Nieżyjący już Marek Plura, ówczesny poseł Platformy Obywatelskiej dwa razy – w 2010 r. oraz w 2012 r. składał projekt o nadaniu śląszczyźnie statusu języka regionalnego. Ze względu na negatywne stanowisko stanowisko rządu PO–PSL żaden z nich nie został uchwalony. Co więcej, MSWiA stwierdziło wówczas, iż „takie działania przez część obywateli naszego kraju mogłyby być odebrane jako sztuczne dzielenie obywateli i prowokowanie oraz podsycanie sztucznych separatyzmów”.

W 2014 r. środowisko regionalistów śląskich złożyło do sejmu obywatelski projekt nowelizacji ustawy o mniejszościach narodowych i etnicznych uznający Ślązaków za mniejszość etniczną, pod którym podpisało się ponad 140.000 osób. Projekt utknął w sejmie aż do 2016 r., kiedy to (już po przejęciu rządów przez Zjednoczoną Prawicę) połączone komisje administracji i spraw wewnętrznych oraz mniejszości narodowych i etnicznych zawnioskowały o odrzucenie obywatelskiego projektu ustawy.

Czas uznać śląski za język regionalny, a Ślązaków za mniejszość etniczną

Obecnie, jak to trafnie ujął prof. Henryk Jaroszewicz, językoznawca z Uniwersytetu Wrocławskiego – z punktu widzenia polskiego ustawodawstwa, śląszczyzna ma w zasadzie taki sam status jak miejska gwara Poznania, profesjolekt myśliwych, albo też więzienna grypsera. Ślązacy natomiast są de facto największą mniejszością narodową, której to Rzeczpospolita konsekwentnie od lat odmawia prawnego uznania.

Chciałbym aby trzecia dekada XXI wieku przyniosła zmianę w nastawieniu polskich polityków do aspiracji Ślązaków. Czas dokonać humanitarnego i dziejowego skoku, wyzbyć się stereotypowych uprzedzeń i uznać śląski za język regionalny, a Ślązaków za mniejszość etniczną. Jeśli deklaracja radzionkowska miałaby w tym pomóc – byłbym zdziwiony ale jednocześnie szczęśliwy.

Artykuł “Deklaracja radzionkowska”. Nikt nie obieca Ślązakom tyle, ile Donald Tusk pochodzi z serwisu Portal Tuudi.net.

Jakub Chełstowski pozostał marszałkiem, jednak nie obeszło się bez zmian osobowych. Miejsce ówczesnych wicemarszałków zajęli: Anna Jedynak i Łukasz Czopik, członkiem zarządu został wybrany Krzysztof Klimosz. Na stanowisko przewodniczącego Sejmiku powołano prof. Marka Gzika. Tym samym stanowisko wicemarszałka stracił wybrany z list KO Wojciech Kałuża, którego to przejście do PiS-u w 2018 roku pozwoliło Prawu i Sprawiedliwości na przejęcie kontroli nad Sejmikiem Województwa Śląskiego.

Zachęcam do wstrzemięźliwości w świętowaniu „zwycięstwa”

Wszystkich Górnoślązaków zadowolonych ze zmiany w śląskim sejmiku zachęcam do daleko idącej wstrzemięźliwości w świętowaniu i jednocześnie namawiam do przyjęcia biblijnej postawy – po owocach ich poznacie. Polityczne przetasowania na najwyższych szczeblach wojewódzkiej władzy nie muszą oznaczać dla nas Ślązaków zmiany na lepsze. Ówczesny zarząd prowadził politykę otwarcie polonizacyjną, i niestety nic nie wskazuje, że nowy zarząd ze starym marszałkiem mógłby dokonać znaczącej korekty działań poprzedników.

Będąc publicystą i korzystając z prerogatywy bycia subiektywnym, chciałbym dodać, że zdrada Kałuży nie różni się zasadniczo od wolty radnych Prawa i Sprawiedliwości. Kałuża wybrany został z listy Koalicji Obywatelskiej, natomiast Nowak, Kandziora oraz Materla z list wyborczych Prawa i Sprawiedliwości. Można przepuszczać, że wyborcy jednych, jak i drugich, delikatnie mówiąc, nie są zachwyceni ze zmian dokonanych przez ich przedstawicieli.

Jakie poglądy ma Jakub Chełstowski?

Powróćmy na chwile do architekta całego zamieszania – Jakuba Chełstowskiego. Pamiętajmy, że obecny (od 2018 roku) marszałek województwa Chełstowski był w 2014 roku uczestnikiem Marszu Autonomii. Jednocześnie 5 lat później regionalne poglądy nie przeszkodziły mu w organizacji „Pociągu do Śląska” – jednego z najbardziej żenujących i wiernopoddańczych wydarzeń w historii śląskiego samorządu, podczas to którego, w specjalnie przygotowanym na tę okazję pociągiem przedstawiciele śląskiego świata kultury, nauki, samorządu, polityki, mediów i sektora pozarządowego pojechali do Warszawy podziękować za przyłączenie Górnego Śląska do Polski…

Każdy ma oczywiście prawo do zmiany poglądów i rewizji programu politycznego, jaki chciałby realizować. Trudno jednak uznać za poważne i wiarygodne wypowiedzi Chełstowskiego, krytykującego obecnie we wszystkich możliwych mediach Prawo i Sprawiedliwość niczym opozycjonista od wielu kadencji, podczas gdy jeszcze „wczoraj” realizował politykę partii rządzącej i fotografował się z jej przedstawicielami.

Obszary do pilnej korekty

Abstrahując od poglądów i motywacji politycznej Chełstowskiego, pracy dla nowego Zarządu i nowej większości w Sejmiku na pewno nie zabraknie.

Pamiętajmy, że przykładowo Statut Panteonu Górnośląskiego uchwalany jest przez Sejmik Województwa Śląskiego, natomiast Członków Rady Panteonu powołuje i odwołuje Zarząd.

W moim przekonaniu niezbędne i konieczne jest, aby statut Panteonu został zmodyfikowany, gdyż obecna forma po prostu wymusza na twórcach obranie skrajnie nierzetelnej i propolskiej narracji. Październikowa debata w Panteonie Górnośląskim ukazała, że wszelka dyskusja na temat zmian programowych jest bezcelowa, gdyż zmiany te muszą być zgodne z uchwalonym statutem. Ten natomiast bardzo wyraźnie mówi, że jedyną dopuszczalną narracją w tej instytucji jest opowieść propolska.  

Jestem przekonany, że jeżeli pracownicy Panteonu rzetelnie wypełniają swoje obowiązki zgodnie z zapisami obecnego statutu, to równie dobrze realizowaliby postanowienia bardziej prośląskiego statutu.

Warto w tym miejscu zadać publicznie pytanie, czy nowy Zarząd Województwa w ogóle pochyli się nad problemem tego, czym stał się tak zwany Panteon Górnośląski? Czy raczej uzna, że instytucja spełnia swoją rolę i nie potrzebne są żadne zmiany.

Rada Programowa do wymiany

Nie można zapomnieć o członkostwie radnego Piotra Czarnynogi oraz dra Andrzeja Krzystyniaka w Radzie Programowej tak zwanego Panteonu Górnośląskiego, która to obecność jest uwłaczająca dla godności Górnoślązaków. Dwóch powyższych członków powinno natychmiast zostać wymienionych na rzetelnych i uczciwych ekspertów.

Warto wspomnieć także o istniejącym Instytucie Myśli Polskiej im. W. Korfantego, który to w 2019 roku został przekształcony z Regionalnego Instytutu Kultury. Słowa mają ogromne znaczenie i tworzą rzeczywistość. Zapewne dlaczego Zarząd Województwa Śląskiego uznał, że instytucja mająca w nazwie „myśl polska” będzie wręcz doskonałym przykładem i egzemplifikacją polityki polonizacyjnej względem Ślązaków, jaka od lat jest konsekwentnie realizowana.

Co opozycja ma do zaproponowania Ślązakom?

Czas do następnych wyborów jest okresem próby dla opozycji, której udało się przejąć władzę w Sejmiku Śląskim. Górnoślązacy oczekują konkretnych działań i merytorycznych decyzji podejmowanych przez obecny Zarząd Województwa. Obszarów do konkretnej pracy jest wiele, u góry wymieniłem tylko dwa – najbardziej palące i chyba najłatwiejsze w realizacji.

Być może okaże się, że nowa regionalna władza spod znaku dotychczasowej opozycji nie ma żadnej kulturowej i kulturalnej propozycji dla etnicznych Ślązaków, a całość programu politycznego można będzie streścić jednym słowem „antyPIS”. Tymczasem zachęcam Was do bycia dociekliwym. To realne inicjatywy sprawiają, że określona partia może zostać uznana za przyjazną naszym aspiracjom i oczekiwaniom.

fot. Tomasz Zak / UMWS oraz Facebook Ruchu Autonomii Śląska

Artykuł Wolta radnych PiS niczym nie różni się od zdrady Kałuży. Co opozycja w sejmiku zaproponuje Górnoślązakom? pochodzi z serwisu Portal Tuudi.net.

Dotychczas byłem raczej sceptyczny względem „tak zwanej” śląskiej pracy u podstaw i stopniowego dodawania do zbioru Panteonu osób zasłużonych i próby stworzenia wystawy, nazwijmy to – bardziej pluralistycznej. Po wysłuchaniu całej debaty, a w szczególności po zapoznaniu się z wypowiedziami przedstawicieli Panteonu Górnośląskiego stałem się bardziej radykalny. Uważam, że wszelkie dyskusje i kosmetyczne próby zmiany ekspozycji nie mają żadnego sensu.

Całość debaty posłuchacie tutaj:

Panteon powinien być konsekwentnie bojkotowany przez Górnoślązaków

Dopóki nie dojdzie do zmian politycznych w zarządzie województwa śląskiego, a także do zmiany arcybiskupa katowickiego to śląskie ruchy regionalne oraz sami Górnośląscy nie powinni angażować się i legitymizować działań tej instytucji. Panteon powinien być konsekwentnie bojkotowany, a sama wystawa omijana i negatywnie oceniana. Powinniśmy uniknąć sytuacji włączenia do ekspozycji pojedynczych osób zgłoszonych przez regionalistów, które będą pełnić rolę przysłowiowego kwiatka do kożucha, jednocześnie legitymizując rzekomą różnorodność wystawy.

Dyskusja z przedstawicielami Panteonu jest bezcelowa gdyż nie rozumieją oni w istocie zarzutów stawianych Panteonowi przez Górnoślązaków. Nikt nie zarzuca upamiętnionym w tym miejscu postaciom, że nie byli uczciwi lub godni naśladowania. Nikt nie podważa tego, że wybrany kapłan lub lekarz był dobrym człowiekiem i cieszył się poważaniem w swojej lokalnej społeczności.

Porażający jest zupełny brak zrozumienia, że narracja Panteonu jest obca Górnoślązakom. Historia przedstawiona w tym miejscu jest jednowymiarowa. Mam wrażenie, że nikt nawet nie starał się, aby była inna. Uczciwszym względem górnośląskich autochtonów byłoby stwierdzenie: „tak, stworzyliśmy za pieniądze podatników propolską wystawę, czy wam się to podoba, czy nie”.

Opowiadanie przez przedstawicieli Panteonu nic nie znaczących frazesów o tym, jakoby Panteon jest otwarty na wszystkich, oraz że Rada Programowa (złożona między innymi z dra Andrzeja Krzystyniaka i Piotra Czarnynogi) wyda opinię o dalszym procedowaniu zgłoszonych kandydatów jest po prostu przejawem ignorancji lub cynizmu.

Z pełną odpowiedzialnością za moje słowa, podtrzymuję tezę zawartą w artykule powstałym po odwiedzeniu wystawy, iż Panteon Górnośląski powstał, aby wynarodowić Ślązaków.

Przenieśmy Panteon do Lichenia lub Warszawy

Twierdzenia dra hab. Lecha Krzyżanowskiego, że skoro Muzeum przesiedleń Niemców prezentuje tylko niemiecki punkt widzenia, więc Panteon musi prezentować treści typowo propolskie – jest niczym innym jak ostentacyjnym przykładem systemowej i wręcz otwartej polonizacji Ślązaków na naszej własnej ziemi. Nie miałbym nic przeciwko Panteonowi Górnośląskiemu w takiej formie, gdyby stworzony został w katolickim sanktuarium w Łagiewnikach, Licheniu czy nawet gdzieś w Warszawie. I być może właśnie tam Panteon powinien zostać ostatecznie przeniesiony wraz z całą ekspozycją. Wówczas uzasadnione byłyby narodowe porównania do Muzeum Przesiedleń w Berlinie lub Muzeum Emigracji w Gdyni.

Transgresja, jako rzekoma wartość Panteonu Górnośląskiego

Podczas debaty wspomniana została „transgresja” – to właśnie zdaniem jednego z panelistów przekraczanie granic narzuconych przez minione czasy lub ówczesny system polityczny może być postrzegane jako myśl przewodnia Panteonu, szczególnie dla młodych ludzi odwiedzających podziemia katowickiej katedry.  

W obecnej formie transgresja prezentowana przez Panteon jest wręcz niebezpieczna lub po prostu karykaturalna. Idąc tym tokiem myślenia można odnieść wrażenie, że przekraczanie owych granic lub ograniczeń społecznych jest bezpośrednio skorelowane z byciem Polakiem i katolikiem, co w oczywisty sposób jest nieprawdą. Sugerowałoby to, iż określona grupa społeczna i narodowa, a więc głównie polscy katolicy są w ponadnaturalny sposób predystynowani do bycia moralnie lepszymi lub po prostu odważniejszymi i to właśnie z takich osób powinniśmy brać przykład. Nie ulega wątpliwości, że wśród Polaków i katolików są osoby godne naśladowania, tak samo jak autorytetem może być ateista, Ślązak lub Żyd.

Panteon należy zamknąć lub radykalnie zmienić

Dwuipółgodzinna debata była owocna w tym sensie, że pozbawiła mnie jakichkolwiek złudzeń na to, że tak zwany Panteon Górnośląski może w najbliższym czasie przejść metamorfozę. Jakiekolwiek kosmetyczne zmiany lub pudrowanie opracowanej wystawy są pozbawione sensu.

W moim przekonaniu powinniśmy poczekać na dogodny czas, następnie zmienić nazwę Panteonu Górnośląskiego na inną, radykalnie zmienić wystawę i cel tej instytucji. Jeśli to nie byłoby możliwe – Panteon należałoby zamknąć, a wyremontowane powierzchnie przeznaczyć na cele sakralne, wszak i tak znajdują się w piwnicy katowickiej archikatedry.

Artykuł Dyskusja w sprawie Panteonu Górnośląskiego jest bezcelowa. Ślązacy powinni bojkotować tę instytucję pochodzi z serwisu Portal Tuudi.net.

Według twórców, Panteon to opowieść o ostatnich 100 latach historii Górnego Śląska napisana poprzez sylwetki i osiągnięcia najważniejszych postaci „stąd”. Założeniem jest aby życiorysy wybitnych Górnoślązaków stały się inspiracją dla odwiedzających, a miejsce pomogło w rozpowszechnianiu wiedzy o historii Śląska na przełomie XX i XXI w.

Jak wygląda Panteon Górnośląski?

Panteon podzielony jest na kilka części: przestrzeń wprowadzającą, przestrzeń kultury, przestrzeń bohaterów, przestrzeń społeczną oraz duchową. Całość zbudowana została na planie koła i otacza kościół akademicki znajdujący się w podziemiach katowickiej archikatedry. Poszczególne przestrzenie opowiadają historie osób mających wpływ na rozwój konkretnych dziedzin życia społecznego np. sportu, nauki, muzyki, walki z komunizmem i nazizmem, polityki i duchowości.

Wystawa składa się m. in. z gablot w których znajdują się pamiątki po upamiętnionych osobach. Dodatkowo, dzięki ekranom dotykowym znajdującym się w każdej sali, zapoznać możemy się z podstawowymi informacjami dotyczącymi zasłużonych. Twórcy zadbali również o najmłodszych – co kilka kroków napotykamy na różne gry edukacyjne dla dzieci np. gra dotycząca himalaisty Jerzego Kukuczki lub gra sprawdzająca znajomość gwary śląskiej (zapewne pomylonej z językiem śląskim).

Nie wchodząc w szczegóły merytoryczne, o których szczegółowo napisałem poniżej – wystawa jest nudna i sprawiająca wrażenie stworzonej naprędce, niedopracowanej. Zdecydowana większość ekspozycji opiera się na ekranach dotykowych i projektorach, wyświetlających informacje z ekranów na ścianach. Po pewnym czasie klikanie palcem po wyświetlaczach i czytanie biografii przedstawionych w podobnej formie, staje się nużące.

Najciekawszą atrakcją okazuje się taras widokowy

Panteon został zaprojektowany i zbudowany w ciekawy, nowoczesny sposób – wizualnie spodobały mi się wnętrza piwnicy archikatedry po przeprowadzonym remoncie. W interesujący sposób połączono kolor ścian, „rzeźby” z gipsu, czy oświetlenie z samą wystawą. Intrygująca jest także Krypta Biskupów, w której pochowany został m. in. biskup Herbert Bednorz.

Chyba najciekawszym momentem zwiedzania jest możliwość wjazdu na dach katedry, z którego to rozpościera się niesamowity widok na Katowice i okolice. Spory minus za schody w podziemiach i zbudowane obok nich podjazdy dla osób niepełnosprawnych oraz wózków – lekki spadek do wyrównania poziomu byłby w moim odczuciu zdecydowanie lepszym rozwiązaniem.

Panteon Górnośląski jest tendencyjnie propolski

Już w tracie prac koncepcyjnych mogliśmy przypuszczać, że Panteon Górnośląski nie zostanie oparty na prawdzie, a jego rolą będzie przekazywanie i upamiętnianie polskiej interpretacji historii Górnego Śląska. Tymczasem w rzeczywistości jest gorzej, niż wówczas zakładaliśmy. Wystawa jest uporczywie tendencyjna, nieustannie powtarzająca słowa o „powrocie Śląska do Macierzy”, wspominająca o Powstaniach Śląskich, ale pomijająca już wyniki plebiscytu.

Chodząc po podziemiach katowickiej archikatedry można odnieść wrażenie, że Ślązacy od wieków byli bardziej propolscy od samych Polaków. Zresztą prowadzona w Panteonie narracja staje się w pewnych momentach karykaturalna i jednocześnie uwłaczająca dla Górnoślązaków, idealnym przykładem może być poniżej przytoczona wypowiedź ks. Jana Kapicy:

Bez generała Ziętka

Panteon Górnośląski stara się przedstawiać jako instytucja kultury opowiadająca historię Górnego Śląska. Jednak postaci przedstawione na wystawie wybrane są niezwykle wybiórczo i wedle propolskiego klucza. O osobach w Panteonie napisano już w regionalnych mediach wystarczająco dużo, wiec nie ma sensu, abym się powtarzał. Anegdotycznie wspomnę jedynie o starszym mężczyźnie, który w rozmowie z obsługą powiedział, że nie odnalazł biografii generała Ziętka.

W wielu miejscach Panteonu natknąć się można na informację o gromadzeniu informacji na temat kolejnych osób zasłużonych dla Śląska i pojawieniu się ich biografii w niedługim czasie w gronie już upamiętnionych, w tym m. in. gen. Ziętka. Zastanawia mnie czy jest to wyłącznie zabieg „polityczny” czy rzeczywiście w gmachu Panteonu pojawią się biografie osób ważnych historycznie dla Ślązaków, dla których zabrakło miejsca w pierwotnej wersji wystawy.

Panteon Polski na Górnym Śląsku

Co symptomatyczne, twórcy Panteonu zdecydowali się wycinkowo przedstawić historię Górnego Śląska – informację o tym, że Śląsk przez 600 lat nie znajdował się pod polskim panowaniem, znajdziemy dokładnie w jednym miejscu. Strach przed niepolskim dziedzictwem Górnego Śląska jest jednocześnie nieracjonalny i komiczny.

Bardziej adekwatną nazwą do tej instytucji kultury byłby Panteon Polski na Górnym Śląsku. Terminologia ta byłaby zdecydowanie uczciwsza względem osób odwiedzających to miejsce. Panteon jest przykładem miejsca, które jawnie kpi z regionalnej historii i za nic ma tożsamość autochtonów.

Jak inaczej, jak nie kolonialnymi praktykami nazwać sytuację, w której na terenie Śląska, za pieniądze Ślązaków stawia się muzeum, którego głównym i jedynym celem jest wynarodowienie Ślązaków?

Bez merytorycznej dyskusji w Katowicach

Wkład Katowic w latach 2020-2022 w stworzenie i funkcjonowanie Panteonu wynosił 3 mln zł. Co najbardziej przeraziło i zasmuciło mnie, mieszkańca Katowic to tocząca się onegdaj dyskusja dotyczyła nie meritum sprawy – czym będzie Panteon i co będzie prezentować, ale tego czy 3 mln zł to dużo czy mało i ile będzie kosztować utrzymanie tego miejsca po 2022 roku.

Ostatecznie radni rządzącego w Katowicach Forum Samorządowego głosując za przyznaniem dotacji, stanęli w jednym szeregu z Ministerstwem Kultury i Województwem Śląskim i przyczynili się do powstania instytucji będącej kpiną z historii Śląska i Katowic. Zachęcałbym radnych do odwiedzenia Panteonu i podzielenia się refleksjami – katowiczanie zasługują aby dowiedzieć się, co sądzą ich radni o inwestycji na którą przekazano 3 mln zł z naszych podatków.  

Panteon Górnośląski to spuścizna Wiktora Skworca

Panteon Górnośląski w moim odczuciu, jawi się jako spuścizna i dzieło życia abp. Skworca, który chciał przedsięwzięcie ukończyć jeszcze w czasie swojej posługi jako arcybiskupa katowickiego. Troskę o dobra ziemskie i budowę osobistych pomników, uznać można za małostkową i nieprzystającą powadze i roli arcybiskupa. Skworc prawdopodobnie nie zdaje sobie sprawy, że nie zostanie przez potomnych zapamiętany jako wybitny Sługa Pański, ale jako biskup który pod koniec swojej posługi zaczął mylić posługę duszpasterską z zaangażowaniem politycznym, a swoim patologicznym sojuszem tronu z ołtarzem gorszył górnośląskich wiernych.

Wystarczy wspomnieć o słowach podziękowania dla PKN Orlen za wykupienie od kapitału niemieckiego polskiej prasy lokalnej, jakie Wiktor Skworc wygłosił na piekarskim wzgórzu podczas męskiej pielgrzymki w maju 2021 roku. Jestem przekonany, że słowa te były nieprzypadkowe, a stanowiły wyraz osobistego konfliktu lub urazy Skworca do Dziennika Zachodniego. Gazeta ta wielokrotnie krytykowała Skworca za plany budowy Panteonu Górnośląskiego, a także przypominała niewyjaśnioną aferę związaną z ukrywaniem księdza pedofila, w którą Skworc miał być bezpośrednio zaangażowany będąc biskupem tarnowskim.

Fot. Łukasz Tudzierz i Mariusz Skomra

Artykuł Panteon Górnośląski powstał, aby wynarodowić Ślązaków pochodzi z serwisu Portal Tuudi.net.

W polskiej opowieści o powstaniach śląskich najbardziej oburzający jest fakt traktowania Ślązaków jak przedmiotu, który przenieść można z miejsca na miejsce bez pytania się go o zgodę. Bo o ile jeszcze 100 lat temu Ślązaków zapytano, w którym państwie chcą mieszkać (który to głos skądinąd całkowicie ostatecznie pominięto), o tyle dzisiaj Polska traktuje Górny Śląsk jak trofeum, z którego zdobycia należy być dumnym bez oglądania się na poniesione przez autochtonów koszty i negatywne konsekwencje.

Kluczową częścią opowieści jest i była zawsze wielka geopolityka, nigdy Ślązak i jego punkt widzenia.

Alternatywna historia polskiej prawicy

Warto w tym momencie odnieść się do narracji organów wiodących prym w relacjonowaniu uroczystości  – Urzędu Marszałkowskiego Województwa Śląskiego oraz Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego. W postach zamieszczonych na portalach społecznościowych przeczytać możemy między innymi o „powrocie części Górnego Śląska do Polski” oraz co jednocześnie może śmieszyć i zadziwiać – „powrocie Śląska do Macierzy”. Zarówno przy okazji owego wydarzenia jak i innych uroczystości mających na celu upamiętnić przyłączenie Górnego Śląska do Polski, w tym wszelakich apeli, przemówień, odsłoniętych płyt itd., nie dowiemy się nic na temat ekonomicznych czy gospodarczych skutków podziału Górnego Śląska, funkcjonującego wcześniej jako jeden organizm. Nikt z oficjeli nie opowiedział i nie opowie o powstałej 100 lat temu granicy dzielącej miasta i rodziny na pół, stającej się jednocześnie zarzewiem lokalnych dramatów oraz tragedii.

Górny Śląsk w opowieści notabli państwa polskiego jawi się niczym samodecydujący byt, który to w nadnaturalny sposób w oderwaniu od woli jego mieszkańców postanowił nagle powrócić do państwa, do którego nie należał przez 600 lat. Mogłoby się zdawać, że jest to jakaś bajkowa opowieść na dobranoc gdyby nie fakt, że tego typu narracja serwowana jest nam od dziesięcioleci i to nie w formie żartu.

Tworzenie alternatywnej rzeczywistości historycznej wydaje się być czymś zupełnie normalnym dla polskiej prawicy. Aleksander Kowaliński prezes Ruchu Narodowego w Warszawie, a także jeden z liderów Konfederacji uważa, że „Wojsko Polskie wkroczyło na Górny Śląsk wykonując wyrażoną w plebiscycie i trzech powstaniach wolę Ślązaków, którzy zadecydowali o polskości Śląska”.

Wisienką na torcie ignorancji historycznej jest Marzena Paczuska, będąca onegdaj szefową Wiadomości TVP i członkiem zarządu tejże firmy, która przeszła samą siebie twierdząc na Twiterze, iż „Niemcy sfałszowali wyniki plebiscytu”.

Katowickie trzy grosze do polskiej narracji

Osobiście ubolewam, że do patriotycznego cyrku finansowanego także z pieniędzy Górnoślązaków dodaje nie trzy, a dziesięć groszy, samorząd miasta Katowice – nie tylko stawiając bramę triumfalną na wzór tej sprzed 100 lat witającej Wojsko Polskie, ale przede wszystkim finansując powstanie Panteonu Górnośląskiego będącego jawną kpiną z historii Śląska.

Warto nadmienić, że radnym Katowic zdaje się nie przeszkadzać niewyjaśniona afera związana z ukrywaniem księdza pedofila przez gospodarza Panteonu Górnośląskiego – abp. Wiktora Skworca, ochoczo fotografując się wspólnie podczas niedawnych dni skupienia dla samorządowców. Dla mnie katowiczanina i katolika – taka postawa jest oburzająca nie tylko ze względów politycznych, ale przede wszystkim etycznych.

Polska propaganda jest przeciwskuteczna

Podtrzymuję tezę, którą zawarłem w zeszłym roku w artykule pt. „Prawica przegrywa walkę o śląskość. Czy lewica zbierze głosy Ślązaków?”. Sądzę, iż nachalna propolska propaganda jest ostatecznie i na dłuższą metę przeciwskuteczna, gdyż większość Górnoślązaków nie jest zainteresowana świętowaniem na polską, patriotyczną modłę. Niech przykładem będzie ustanowiony w tym roku Narodowy Dzień Powstań Śląskich – złośliwie nazwany przeze mnie „świętem Polaków dla Polaków”. Pamięć historyczna mieszkańców naszego regionu jest zupełnie inna niż Polaków. Duża część Górnoślązaków uważa, że powstaniom śląskim bliżej do bratobójczej walki lub wojny domowej, niż do narodowego zrywu – zatem nikt z nas nie będzie celebrować Narodowego Dnia Powstań Śląskich na wzór obchodów rocznicy Powstania Warszawskiego lub Wielkopolskiego.

Być może z górnośląskiego punktu widzenia powinniśmy być zadowoleni z przaśności i przesadnej polskości obchodów rocznicy? Wszak toporna i nieprzemyślana propaganda cementuje śląską pamięć historyczną, odrzucając polski punkt widzenia jako nieprzystający do zbiorowego doświadczenia.

Co nam z tego przyłączenia przyszło?

Gorzka refleksja na sam koniec rozważań. I co nam – Górnoślązakom przyszło z przyłączenia do Polski? 100 lat później walczymy o prawne uznanie naszego języka, a państwo uporczywie twierdzi, że Ślązacy są Polakami. Mamy być dumni, że jesteśmy częścią Polski, podczas gdy część z nas nawet nie czuje się Polakami?

Chciałbym wierzyć, że państwo, którego jestem obywatelem stworzy kiedyś opowieść, dzięki której autentycznie poczuję, że jestem częścią wspólnoty akceptującej mnie takim, jakim jestem.

Artykuł Jak Śląsk wracał do Macierzy, a Niemcy sfałszowali plebiscyt pochodzi z serwisu Portal Tuudi.net.

Wzrost ceny biletu w przeciągu roku o 80%!

Cykl absurdalnych podwyżek rozpoczął się już w maju ubiegłego roku, kiedy to na wyżej wskazanej trasie, Koleje Śląskie zmieniły taryfę przewozową podnosząc cenę biletu z 5 zł do 7 zł, wprowadzając jednocześnie ofertę „poza szczytem”, która to obniżała cenę biletów do kwoty 5,53 zł w określonych godzinach. Obecnie ceny biletów zostały ujednolicone i „uproszczone” –  jak eufemistycznie nazwano radykalną podwyżkę cen biletów – i za bilet zapłacimy 9 zł, niezależnie od godzin przejazdu zaplanowanej podróży.

Zatem w przeciągu roku, cena biletu na trasie Katowice – Łaziska Górne wzrosła aż o 80%!

Podwyżki dotyczą również innych relacji. Jak podała Gazeta Wyborcza „podróż z Katowic do Gliwic będzie kosztowała 9 zł (bilet normalny), a nie 7 zł, jak do tej pory. Zaś np. podróż z Tychów do Katowic będzie kosztowała 7 zł, a nie 4,5 zł jak dziś. Bilet na trasę Gliwice-Bytom to wydatek 6 zł, a nie 5 zł. (…) Podróż z Katowic do Wisły będzie kosztować 23 zł (19,5 zł do 16 maja), zaś trasa Chybie – Cieszyn to wydatek 12 zł zamiast 5 zł.”

Z ekonomicznego punktu widzenia ciężko uznać połącznia kolejowe za atrakcyjne. Przykładowo za przejazd dwóch osób, tam i z powrotem na trasie Katowice – Łaziska Górne zapłacilibyśmy 36 zł, a więc logika podpowiada, że tańszym i korzystniejszym środkiem transportu będzie samochód. I to uwzględniając obecnie bardzo wysokie ceny paliwa, które prawdopodobnie za jakiś czas będzie tańsze, w przeciwieństwie do cen biletów, których – mając na uwadze ostatnie kilka lat – cena nie zostanie obniżona.

Koleje Śląskie sabotują propasażerską politykę Katowic

Działania Kolei Śląskich wręcz sabotują politykę miasta Katowice, starającego się stopniowo „wypychać” samochody z centrum miasta poprzez budowę centrów przesiadkowych, ograniczenie miejsc parkingowych w ścisłym centrum oraz podwyższanie cen za parkowanie. Działania władz Katowic wydają się być w pewien naturalny sposób skoordynowane z polityką Łazisk Górnych. Miasto to niedawno zakończyło remont parkingu znajdującego się nieopodal przystanku kolejowego, który w naturalny sposób zaczął pełnić funkcję centrum przesiadkowego dla mieszkańców Łazisk Górnych i okolicznych miejscowości.

O tym, dlaczego zrównoważony transport w województwie jest ważny, wiedzą nie tylko mieszkańcy Katowic, na co dzień zmagający się z plagą nielegalnie zaparkowanych samochodów – nie tylko na trawnikach, ale także na chodnikach i ścieżkach rowerowych. Wiedzą to również mieszkańcy Łazisk Górnych i okolic, codziennie dojeżdżający i wracający z pracy – stojący w korkach zaczynających się już na południowych przedmieściach stolicy województwa.

Bez zachęcenia mieszkańców do porzucenia samochodu na rzecz komunikacji miejskiej lub pociągu, korki na trasach przelotowych będą większe, a Katowice jeszcze bardziej zapchane. Cudów nie ma – miasta nie są z gumy, a szczególnie ścisłe centrum nie jest w stanie przyjąć większej ilości samochodów.

Jakie są priorytety dla władz województwa śląskiego?

Bardzo populistycznie mógłbym stwierdzić, że województwo śląskie posiada fundusze i energię na organizację wszelakich wydarzeń kulturalnych, jak np. niedawne obchody Dnia Weterana Działań Poza Granicami Państwa na Stadionie Śląskim, podczas którego uczczono pamięć „powstańców śląskich”, ale na organizację przystępnego cenowo transportu publicznego – już nie.

Zastanawiam się, czy nikomu w Urzędzie Marszałkowskim i Kolejach Śląskich nie przeszło przez myśl, że wzrost ceny biletu o 80% w przeciągu roku nie jest najlepszym rozwiązaniem dla podróżujących, jak i samych mieszkańców województwa! Bez wątpienia negatywne konsekwencje tak znacznego wzrostu cen biletów odczują nie tylko podróżujący pociągami ale my wszyscy – gdyż niewątpliwie nie zachęci to do korzystania z komunikacji publicznej, co z kolei będzie generować jeszcze większy tłok na drogach.

Na marginesie, sytuacja ta pokazuje, że w Polsce brak jest możliwości wprowadzania realnych zmian systemowych – począwszy od najprostszych, takich jak sprawna i dostępna komunikacja międzymiastowa, skończywszy choćby na obecnie popularnym temacie – kredytach hipotecznych. W pierwszej sytuacji łatwiej podnieść cenę biletu, w drugiej zaś – ogłosić wakacje kredytowe.

Obydwa przypadki łączy – brak zrozumienia istoty problemu oraz brak pomysłu i często też odwagi, aby go systemowo rozwiązać. Rządzącym nie pozostaje nic innego, jak tymczasowe „łatanie dziur”, bądź odwlekanie podjęcia działań w czasie, które to w dłuższej perspektywie nie będzie korzystne dla obywateli.

fot. „Newag 35WE impuls ,Katowice station” by Konrad Krajewski is licensed under CC BY-NC-SA 2.0.

Artykuł Polskę trapi brak możliwości wprowadzania realnych zmian systemowych. Koleje Śląskie są tego namacalnym przykładem pochodzi z serwisu Portal Tuudi.net.

Dla osób nieznających tematu, problemem może być równoległe istnienie dwóch bytów – województwa śląskiego będącego po reformie w 1999 roku tworem administracyjnym obejmującym tylko część terenów rdzennie śląskich oraz Górnego Śląska – krainy historycznej, leżącej w obrębie województwa śląskiego, opolskiego oraz części kraju śląsko-morawskiego w Czechach.

Problem z nazewnictwem dla niewtajemniczonych

Osoby mniej zorientowane w śląskich niuansach mogą nie wiedzieć, że miasta znajdujące się w administracyjnych granicach województwa śląskiego niekoniecznie stanowią część Górnego Śląska. Analogicznie, stolica historycznego Górnego Śląska nie musi być (i nie jest) tożsama ze stolicą obecnego województwa śląskiego.

Warto w tym miejscu przypomnieć, że Opole uznawane jest za historyczną stolicę Górnego Śląska (niektórzy wymieniają również Racibórz), natomiast stolicą województwa śląskiego jest miasto Katowice. Problem z nazewnictwem dotyczy także „Opolszczyzny” lub „Śląska Opolskiego”, będącymi de facto tworami sztucznymi, obejmującymi swoim zasięgiem województwo opolskie, które analogicznie do województwa śląskiego zawiera tylko część terenów górnośląskich.

Co za tym idzie, często błędnie zamiennie używa się pojęć „Górny Śląsk”, „Śląsk” czy „województwo śląskie” opisując obszary znajdujące się geograficznie w zupełnie innym miejscu. Przykładowo południową granicę Górnego Śląska wyznaczają rzeki Odra i Ostrawica, tworzące jednocześnie charakterystyczny rów Bramy Morawskiej. Zachodni brzeg rzeki Odry przynależy do Górnego Śląska, jednocześnie nie leżąc w granicach województwa śląskiego, co więcej – nie znajdując się w Polsce.

Dawno już nieśmiesznymi lecz wciąż funkcjonującymi żartami są dowcipy o „Sosnowcu na Śląsku” lub stwierdzenia sugerujące, jakoby miasta Zagłębia znajdowałyby się „na Śląsku”. Odkładając żarty na bok, sam wielokrotnie tłumaczyłem moim rozmówcom dlaczego Sosnowiec nie znajduje się na Śląsku lecz w województwie śląskim i dlaczego takie wypowiedzi mogą być krzywdzące dla mieszkańców Zagłębia.

Po co nam stolica Górnego Śląska?

Zastanawiam się czy kruszenie kopii w walce o historyczną poprawność nazewnictwa ma jeszcze jakikolwiek sens. Być może najpierw należałoby odpowiedzieć sobie na pytanie – czy w dzisiejszych czasach jest nam potrzebna stolica Górnego Śląska?

Możemy snuć marzenia, że miasto to, w bliżej nieokreślonej przyszłości, mogłoby stać się stolicą Autonomicznego Regionu Górnego Śląska, który swoim obszarem połączy wszystkie górnośląskie ziemie, obecnie rozsiane pomiędzy dwoma województwami: śląskim i opolskim. Możemy też być realistami i traktować stolicę Górnego Śląska jako naturalne centrum kulturowe i społeczne, scalające Ślązaków. Z ogromnym szacunkiem do pięknego Opola i urokliwego Raciborza, ale nie przypuszczam, że miasta te mogłyby w najbliższym czasie wnieść szczególny wkład w kulturowe dziedzictwo Górnego Śląska.

Mogę wyobrazić sobie, że stolica Górnego Śląska w naturalny sposób przyciąga regionalnych artystów i poetów. Tworzy klimat przyjazny w eksperymentowaniu śląskością. Organizowane są spotkania, pokazy lub wykłady, których wspólnym mianownikiem jest definiowanie Górnego Śląska. 

Stolica Górnego Śląska – współczesność

Być może warto zastanowić się nad tym, które z miast odgrywa większą kulturotwórczą rolę dla Górnoślązaków? Gdzie wykluwają się nowe idee, poglądy? Gdzie wystawiane są nowe sztuki teatralne i pokazywane są dzieła śląskich artystów? Odrębnym, ale równie istotnym jest pytanie – czy tego typu wydarzenia w ogóle mają miejsce i czy gromadzą wokół siebie Górnoślązaków?

Celowo nie odpowiem na wyżej postawione pytania. Moją intencją nie jest dawanie jednoznacznych odpowiedzi, a skłonienie do refleksji – czy nie jest przypadkiem tak, że bez własnych elit Ślązacy skazują się na narodowe i kulturowe rozwodnienie?

Niewykluczone, że istnienie stolicy Górnego Śląska jest pewnym dobrze zakorzenionym mitem – bo jest nam łatwiej wierzyć, niż przyznać się do niewygodnej prawdy, że współcześnie stolica Górnego Śląska nie odgrywa znaczącej roli i do niczego nie jest nam niepotrzebna.

Historia

Wydarzenia historyczne, fakty i doświadczenie w dużej mierze kształtują to, kim jesteśmy i kim się czujemy. Nie inaczej jest z narodami, których kultura, język czy obyczaje są pochodną wydarzeń mających miejsce w przeszłości. Czerpiemy wiedzę z historii, uczymy się na popełnianych błędach. Jednocześnie ważna jest świadomość płynności współczesności i czasów, które już nie wrócą.

Pamiętajmy, że wbrew opinii wielu osób, nie jesteśmy ostatnim ogniwem historycznym, po którym już nic nie nastąpi. Fukuyamowski koniec historii okazał się mrzonką, czego dobitnym, lecz wcale niejednym przykładem jest rosyjska agresja na Ukrainę. Świat zmienia się na naszych oczach, przyszłe pokolenia będą uczyć się o XXI wieku, jako czasie niestabilności i czarnych łabędzi – wydarzeń, których nikt nie był w stanie lub nie chciał przewidzieć.

Czas zerwać z uporczywym trzymaniem się przeszłości i spojrzeć prawdzie w oczy, tak aby stolica Górnego Śląska nie została wyłącznie „miastem mistycznym”, zanurzonym w historii, niespełniającym obecnie jakiejkolwiek funkcji – gospodarczej, społecznej, kulturowej czy naukowej.

Nie przemawia do mnie argument, że wszystko co historyczne pozostać powinno niezmienne. Być może to właśnie początek XXI wieku zapoczątkował proces zrywania z historycznym przywiązaniem do stolicy Górnego Śląska i tworzenia się nowego centrum zyskującego akceptację w oczach  Ślązaków. Ostatecznie, przyszłość jest w naszych rękach.

Wszystkie wykorzystane fotografie i plany pochodzą z domeny publicznej.

Artykuł Być może czas zmienić stolicę Górnego Śląska pochodzi z serwisu Portal Tuudi.net.

Od obalenia komunizmu w 1989 roku jesteśmy poniewierani przez polityków, którzy w najlepszym wypadku, są nam neutralni, a w najgorszym – prowadzą przemyślaną politykę polonizacyjną bezpośrednio skierowaną w mniejszość śląską. Pogarda, z jaką „polska prawica” traktuje od kilku lat śląskie aspiracje językowe i narodowe jest całkowicie sprzeczna z logiką.

Szerzej na ten temat możecie przeczytać w napisanym przeze mnie eseju pt. „Prawica przegrywa walkę o śląskość. Czy lewica zbierze głosy Ślązaków?”, będącym polemiką do artykułu opublikowanego na łamach Klubu Jagiellońskiego. W kilku słowach powiem, że w moim przekonaniu prawica traci siły na niedającą żadnych wymiernych efektów walkę z wyimaginowanym wrogiem, który w jej mniemaniu ukazał się w postaci „śląskości”, zamiast stworzyć i realizować racjonalny projekt emancypacyjny Ślązaków względem państwa polskiego.

Systemowa niechęć do mniejszości

W najbliższym czasie nie możemy niestety spodziewać się radykalnej zmiany systemowego podejścia do kwestii mniejszości narodowych i etnicznych. Świadczy o tym m.in. opublikowane niedawno rozporządzenie zmniejszające wymiar dodatkowego nauczania języka niemieckiego dla uczniów (także obywateli polskich) należących do mniejszości niemieckiej. Zgodnie z rozporządzeniem, od września liczba dodatkowych zajęć z języka niemieckiego została zmniejszona z trzech godzin, do jednej. Warto pamiętać, że za mniejszością niemiecką stoi najpotężniejszy i najbogatszy kraj Unii Europejskiej. Rozporządzenie uderzające bezpośrednio w tą mniejszość z jednej strony zastanawia, z uwagi na fakt, iż teoretycznie może to mieć wpływ na relacje z naszym sąsiadem, a z drugiej zaś nie zaskakuje, bo łatwo sobie wyobrazić, co mogło kryć się za tą decyzją, i jaki cel jej przyświecał.

Czy brak systemowego wsparcia państwa może sprawić, że śląska różnorodność rozpłynie się w masie dominującej polskości?

Odpowiedź na to pytanie jest niezwykle trudna i niejednoznaczna. Na pewno uporczywe nazywanie Ślązaków Polakami nie sprawi, że porzucą oni swoją tożsamość na rzecz narzucanej. Intuicja podpowiada, że skutek może być, a nawet jest, odwrotny Na powyższe wskazuje m. in. szczególnie duże zainteresowanie Ślązaków ubiegłorocznym Spisem Powszechnym. Ślązacy otrzymali oficjalne narzędzie, które pozwoliło im formalnie i w świetle prawa zadeklarować swoją przynależność narodową. Dla przeciętnego obywatela Polski spis był raczej nudnym obowiązkiem, którego celowość często była podważana. Dla Ślązaków sam akt spisu był niejednokrotnie postrzegany w kategoriach godnościowych oraz tożsamościowych.

Rodzice jako „transmiter” śląskości?

Inaczej zaś sprawa się ma z kwestią edukacji i wsparcia kulturowego śląskiej mniejszości.

Można założyć, że to na rodzicach oraz pozostałych członkach rodziny spoczywa obowiązek przekazywania dzieciom śląskiego kodu kulturowego i przede wszystkim – nauki języka. Bo gdzie, jak nie w domu rodzinnym, najlepiej przekazana zostanie młodszemu pokoleniu wiedza na temat kultury i historii Śląska? Niestety przyjmując, że leży to w gestii rodziców, niewykluczone jest napotkanie na pewne problemy czy trudności.

Po pierwsze, w typowo śląskich domach regionalne obyczaje przekazywane są naturalnie poprzez ich transfer ze starszego pokolenia na młodsze. W przypadku używania czy nauki języka śląskiego nie jest to aż tak oczywiste. Większość osób urodzonych w latach 80. i 90. nie mówi po śląsku tak dobrze jak ich rodzice czy dziadkowie, zatem nie nauczą oni swojego potomstwa płynnego mówienia po śląsku. Można przypuszczać, że ich dzieci zakończą naukę języka śląskiego na przyswojeniu podstawowych śląskich zwrotów i słów, które używane będą raczej jako ciekawostka etnologiczna bądź wtrącenie pojedynczego słówka w zdanie, niż standardowy sposób komunikacji.

Po drugie, domowe lekcje języka, kultury i historii przypominają bardziej niechlubne czasy totalitaryzmów, gdzie rodzice tworzyli w domu swoisty drugi obieg informacji, mający na celu przekazanie dzieciom wiedzę, której z oczywistych względów nie mogły dowiedzieć się w szkolnej ławie. W taki sposób w śląskich rodzinach przetrwała wiedza o tragicznych wywozach Górnoślązaków po 1945 roku oraz polskich komunistycznych obozach koncentracyjnych. Współcześnie za mówienie prawdy historycznej nie grożą żadne represje polityczne, niemniej można odczuć, że podejmuje się działania mające na celu, przekazywanie w szkołach „prawdziwej” wersji historii. A jak wiemy, zdarza się przemilczać niewygodne dla państwa i narodu fakty i wydarzenia historyczne.

Po trzecie, wiedza przekazywana przez najbliższych obarczona jest ryzykiem sporego subiektywizmu, który sam w sobie nie jest niczym nagannym, jednak często uniemożliwia poznanie „całej rozciągłości śląskości”. Przykładowo, śląska kopa przygotowywana jest tylko w rejonie Ornontowic i Pszczyny, gdzie z kolei zupa siemieniotka nie jest znana. Podobnie przekazywanie informacji związanych z wydarzeniami historycznymi. Na ogół historia opowiadana z pokolenia na pokolenie dotyczy tych wydarzeń, w których udział brali przodkowie bądź tych, które w jakiś sposób bliższe są osobom opowiadającym. Stąd w moim przypadku dużo uwagi poświęcam pamięci Tragedii Górnośląskiej, a mało Powstaniom Śląskim, gdyż w domu rodzinnym żywe są wspomnienia pradziadka, który w 1945 był wywieziony w głąb Związku Radzieckiego.

Po czwarte, nie każdy ma czas oraz wystarczającą wiedzę, aby przekazywać najmłodszym członkom rodziny informacje na temat Śląska, czy jak wyżej wskazałem, uczyć języka śląskiego. Poza tym, z takich powodów państwa rozwinięte organizują publiczną edukację dla dzieci i młodzieży.

Wiele jest w rękach samych Ślązaków

Warto zastanowić się nad tym, co my Ślązacy moglibyśmy zrobić, aby pomóc rodzicom w szerzeniu świadomości na temat szeroko pojętej śląskości u kolejnych pokoleń Ślązaków. Na myśl przychodzi mi polecanie książek i publikacji skierowanych do dzieci i młodzieży (dostępnych m. in. na  Silesia Progress lub Gryfnie), mających na celu zagłębienie się w śląską kulturę.

Nie wydaje mi się, że wprowadzenie w szkołach przedmiotów związanych z edukacją regionalną (które skądinąd prowadzone były przez jakiś czas w Rybniku z inicjatywy tamtejszego Urzędu Miasta) zajęć czy lekcji z języka śląskiego, śląskiej literatury i/lub regionalnej historii byłoby czymś wysoce niepożądanym i szkodliwym. Mimo, to rządzący (nie tylko obecna władza, ale każda wcześniejsza, i niewykluczona że przyszłe również) z jakichś względów nie dają przyzwolenia na finansowanie nauczania w szkołach na temat historii Górnego Śląska, czy też języka śląskiego.

Dlaczego jesteśmy postrzegani jako zagrożenie?

W tym miejscu warto przytoczyć, do rozważenia przez Was, pytania zadane w wyżej wspomnianym felietonie: Czy konserwatyści nie powinni stać na stanowisku, że wraz ze śmiercią ostatniego użytkownika śląskiego języka państwo polskie starci ogromne dziedzictwo, z którego jak powtarzają, są tak bardzo dumni? Czym język kaszubski różni się od języka śląskiego, że ten pierwszy może liczyć na wsparcie państwa, a drugi już nie?

Nie jestem przekonany, czy zmiana rządzących na jakąkolwiek inną opcję spowoduje korektę polityki prowadzonej względem Ślązaków. Jeżeli tak, to mam nadzieję, że stanie się ona mniej uporczywa i nachalna. Jednak na pewno nie będzie przyjazna. W jednolitej etnicznie Rzeczpospolitej walka o emancypację narodową jest niezwykle trudna i pozostanie trudna jeszcze przez dłuższy czas. Zwłaszcza, że często spotykamy się z niezrozumieniem własnej tożsamości – przecież mówicie po polsku i macie polskie obywatelstwo – słyszymy – chodzicie do tych samych szkół, oglądacie te same filmy…

fot. fot. Jakub T. Jankiewicz | CC BY-SA 2.0 | flickr.com

Artykuł W pogardzie do śląskości jesteśmy osamotnieni pochodzi z serwisu Portal Tuudi.net.

Nazwa ciapkapista / ciaperkapusta wzięła się od śląskiego słowa ciaprać, czyli chlapać, brudzić, ale także mieszać.

Czym jest ciapkausta?

Przygotowanie panczkrautu może różnić się w zależności od przepisu, jednak podstawowym jej składnikami są ugotowane ziemniaki, kapusta, cebula oraz czosnek. Miłośnicy ciapkapusty spierają się między sobą, czy wykorzystana w potrawie kapusta powinna być kiszona czy młoda. Zdaniem mojej mamy – aby uwypuklić charakterystyczny smak potrawy, do jej przygotowania należy użyć kapusty kiszonej.

Z czym się je panczkraut?

Na Górnym Śląsku ciapkapustę tradycyjnie podaje się wraz z żeberkami, kiełbasą, rybą lub kotletami mielonymi (karminadlami) lub rzadziej spożywa się ją jako samodzielne danie. Jak wspomniałem na początku, w rodzinie ze strony mojej mamy (okolice Łazisk Górnych) panczkraut jest jedną z wigilijnych potraw.

Ciapkapusta – przepis video

Przepis na ciapkapustę

Składniki na panczkraut:

• ziemniaki 750 gramów
• kapusta kiszona 500 gramów
• 3 duże ząbki czosnku
• 3 łyżki masła
• 2 liście laurowe
• 3 kulki ziela angielskiego
• pół średniej cebuli
• sól (do smaku)
• pieprz (do smaku)
• szczypta cukru

opcjonalnie

• boczek lub kiełbasa – jeśli chcemy przygotowywać wersję mięsną

Przygotowanie

Zobacz także:

Artykuł Ciapkapusta (panczkraut) – tradycyjny przepis pochodzi z serwisu Portal Tuudi.net.

Przypomnijmy – w 2020 roku Katowice ogłosiły, że z Funduszu Inwestycji Lokalnych, skierowanego dla samorządów dotkniętych finansowo przez epidemię koronawirusa – 7,2 mln zł przeznaczone zostanie na budowę pomnika Ofiar Deportacji Mieszkańców Górnego Śląska do Związku Sowieckiego w 1945. Sytuacja ta wywołała oburzenie części mieszkańców Katowic, którzy to zastanawiali się, czy czas pandemii konoronawirusa jest odpowiedni do budowy pomnika za tak duże pieniądze.

Pomnik Tragedii Górnośląskiej czy Ofiar Deportacji?

Mam wrażenie, że władze Katowic żonglują nazwami wydarzeń historycznych, nie do końca zdając sobie sprawę z ich faktycznego znaczenia. Marcin Krupa w poście na Facebooku użył wyrażenia Tragedia Górnośląska, która przecież zawiera w sobie nie tylko przymusowe wywózki w głąb Związku Sowieckiego po 1945 roku, ale także aresztowania, internowania oraz przede wszystkim osadzenia w polskich komunistycznych w obozach koncentracyjnych! Należałoby zatem odpowiedzieć na pytanie – czy pomnik upamiętniać miałby Tragedię Górnośląską czy tylko pewną jej część, jaką były deportacje?

Dla mnie – katowiczanina i przede wszystkim prawnuka Andrzeja Golka wywiezionego z Łazisk Górnych w 1945 roku do miasta Trudoskaja na terenie obecnej Ukrainy do przymusowej pracy w sowieckich kopalniach, upamiętnienie tych wydarzeń jest szczególnie istotne. Nie rozumiem jednak, dlaczego Marcin Krupa forsował budowę pomnika w możliwie najgorszym czasie, gdy nastroje społeczne były łagodnie mówiąc – bardzo złe. Brak wyczucia czasu i taktu, to nic innego jak Pocałunek Almanzora dla tak ważnego przedsięwzięcia. Warto odnotować, że wraz z budową pomnika miało zostać wyciętych wiele drzew w okolicy parku Bogucickiego – to także zdenerwowało i oburzyło część katowiczan, co mam wrażenie tylko przypieczętowało „zawieszenie” inwestycji.

Nie wiem w jaki sposób prezydent Krupa chce kiedykolwiek wrócić do tematu budowy, skądinąd monumentu niezwykle ważnego dla miasta i Górnego Śląska, gdy sprawa wydaje się być wizerunkowo „spalona” wśród mieszkańców Katowic.

Panteon Górnośląski – czas wycofać się z finasowania!

Złośliwi mogliby powiedzieć, że arcybiskup Wiktor Skworc za publiczne pieniądze remontuje piwnicę archikatedry katowickiej, tworząc w niej coś w rodzaju muzeum mającego na celu szerzyć religijno-polityczną propagandę pod nazwą Panteonu Górnośląskiego. Problem jednak jest w tym, że jest to prawda, nie złośliwość.

Radni Katowic zgodzili się na finansową i organizacyjną partycypację w przedsięwzięciu mającego znamiona polityki polonizacyjnej oraz historycznej propagandy dziejów Górnego Śląska, a także będącego jaskrawym i godnym pożałowania przykładem sojuszu tronu z ołtarzem. Zainteresowanych gorąco zachęcam, aby dokładnie przestudiowali listę osób będących upamiętnionych w tak zwanym Panteonie Górnośląskim, a także lub przede wszystkich tych, których na tej liście zabrakło.

Wystarczy wspomnieć, że w Panteonie zabraknie między innymi Kazimierza Kutza i Jerzego Ziętka, a wspomniany zostanie… Zespół Pieśni i Tańca „Śląsk”.

Czy radni Katowic wiedzą, co będzie prezentowane w Panteonie?

Zupełnie nie przekonuje mnie stwierdzenie, że współfinansowanie Panteonu jest dobrym biznesem, ponieważ większość środków pokrywa Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego do spółki z Urzędem Marszałkowskim i Archidiecezją Katowicką.

Jeśli Katowice są tak bogatym miastem, że nie muszą oglądać z kilku stron 3 milionów złotych przed ich wydaniem, to chętnie wskażę inne obszary, wymagające natychmiastowego doinwestowania.

Nie wiem co byłoby gorsze, to, że radni Katowic decydując się na przekazanie 3 milionów złotych na Panteon Górnośląski Skworca nie zdawali sobie sprawy z treści jakie będą tam prezentowane, czy to, że być może dokładnie wiedzieli i z pełną odpowiedzialnością popierają budowę tego miejsca?

Apeluję raz jeszcze do Prezydenta Katowic i radnych miasta – póki jeszcze możecie wycofajcie się z finansowania przedsięwzięcia, którego efektów będziecie się wstydzić!

fot. Max Bashyrov | CC BY-NC 2.0

Artykuł Po zawieszeniu finansowania pomnika Ofiar Deportacji, czas wycofać się z dotowania Panteonu Górnośląskiego! pochodzi z serwisu Portal Tuudi.net.

Bytomska statystyka

Jedna śmierć to tragedia, milion – to statystyka miał napisać Erich Maria Remarque w Czarnym Obelisku. Czy nie inaczej jest z zapadającymi się bytomskimi domami, które w setkach i tysiącach są traktowane jako statystyka, podczas gdy zawalenie się domu, ale zamieszkanego przez konkretną rodzinę, jest tragedią?

A co, jeśli powiedziałbym Wam, że w książce Ballada o śpiącym lwie powoli rozpadające się domy nie są urzędniczą statystyką, lecz opisanymi historiami konkretnych ludzi, wymienionych z imienia? A co, jeśli kolejne tąpnięcie nie jest suchą informacją prasową lecz zdarzeniem, które niemal zabiło mieszkankę Bytomia gdy ciężki, stalowy kwietnik przewrócił się na jej łóżko, w którym akurat nie spała?

Dawno nie czytałem książki tak wciągającej i przejmującej, jak Ballada o śpiącym lwie Agaty Listoś-Kostrzewy. Ponad 400 stron tekstu powinno być wyrzutem sumienia tych, którzy poprzez rabunkowe wydobycie węgla przyczynili się do konkretnych tragedii – społecznych, ekologicznych i osobistych. Autorka doskonale ukazuje konsekwencje politycznych decyzji podejmowanych na przestrzeni dziesiątek lat, a także to, jak „podziemie” i forma wydobycia węgla oddziałuje na to, co dzieje się na powierzchni.

Ballada o śpiącym lwie to także długa, lecz wciągająca historia Karola Goduli otwierająca reportaż. Przeszłość przeplatająca się ze współczesnością powoli wprowadza nas w zasadniczą część książki, która ostatecznie nie pozwala oderwać się od lektury aż do ostatnich stron.

Bytom – stworzony i zabity przez przemysł

Bytom. Powiedzieć można – stworzony przez przemysł i zabity przez przemysł. Chociaż to ostatnie nie będzie prawdą – Bytom w swojej agonii wciąż żyje, mimo iż nigdy już nie dorówna w świetności, co w książce podkreślone było przynajmniej dwukrotnie, pobliskim Katowicom i Gliwicom. To, co zdecydowało o powstaniu Bytomia, jego bogactwie i tradycji, miało stać się jego zagładą – napisała Listoś-Kostrzewa.

A być może Bytom stał się ofiarą nauki, która za pomocą wzorów i obliczeń chciała opisać i przewidywać ruch górotworu tak, aby wyrządzał jak najmniej krzywdy pracującym górnikom oraz mieszkańcom znajdującymi się kilkaset metrów nad drążonym chodnikiem? Być może nieprzewidywalny piaskowiec zrujnował obliczenia prof. Stanisława Knothe i Witolda Budryka, a zrozumienie ruchów górotworu jest i będzie nierozwiązanym problemem jak Hipoteza Riemanna? A być może to już wszystko bez większego znaczenia, skoro wiele wskazuje, że era wydobycia węgla nieubłaganie przemija?

Śląski resentyment

Ballada o śpiącym lwie to także wytłumaczenie śląskich resentymentów względem Polski i Warszawy. Jeśli po wojnie śląska cegła szła na odbudowę Warszawy, to dlaczego teraz nikt nie interesuje się tymi, którzy niegdyś tę cegłę wysyłali? Czy kiedykolwiek w Warszawie przeprowadzono społeczną zbiórkę na rzecz odbudowy zniszczonego wydobyciem Bytomia? – To pytania pojawiające się w książce, a na które, tak mi się wydaje, nikt z bohaterów reportażu nie chciał odpowiedzieć.

W 2004 roku mieszkaniec domu przy Orląt Lwowskich, w liście do Życia Bytomia napisał „(…) u mnie w ścianie są takie dziury, że całe ramię można włożyć. Okno obniżyło się o kilka centymetrów.” W 2005 roku na ulicy Chrobrego 16 pod ośmioletnią dziewczynką zapada się przegniła podłoga budynku, dziecko łamie sobie nogę. 12 marca 2003 roku mieszkańcy kamienicy przy ulicy Wesołej 1 czują wstrząs, następnie zauważają szczelinę, w której widać pokruszone cegły. Dwa dni później zawala się całe trzecie piętro budynku. Spod gruzów strażacy wyciągają 9 osób, w tym trójkę dzieci. Wszyscy przeżyli.

Tymczasem w 2016 roku podczas budowy warszawskiego metra dom przy ul. Stalowej 73 został ewakuowany, gdy okazało się, że w ścianach pojawiły się szczeliny o szerokości… 0,3 mm.

Fot. tytułowa: Andreas Lischka | CC BY-SA 2.0
Fot. w artykule: Narodowe Archiwum Cyfrowe | domena publiczna
Fot. w artykule: Andreas Lischka | CC BY-SA 2.0

Artykuł Bytom – stworzony i zabity przez przemysł pochodzi z serwisu Portal Tuudi.net.

Dziękuję Wam serdecznie za to, że jesteście ze mną tak długo. To właśnie dzięki stronie i Waszemu wsparciu odkrywałem, a teraz opisuję mój Śląsk i naszą śląskość. Za mną wiele śląskich demonstracji, dwa Spisy Powszechne, zbieranie podpisów pod projektem zmiany ustawy o mniejszościach narodowych i etnicznych, kilka debat, niezliczona ilość wywiadów i wypowiedzi dla większych i mniejszych mediów.

15 lat pisania i tworzenia ukształtowało to kim teraz jestem, w wieku 32 lat. Wiem, że moja działalność miała wpływ na poglądy wielu Czytelników – jest to wielka odpowiedzialność za wypowiadane i pisane przeze mnie słowa.

Chciałbym podziękować w szczególny sposób za otrzymane na przestrzeni 15 lat wszystkie e-maile i wiadomości. Niektóre z nich były tak bardzo osobiste i przejmujące, że nierzadko wiele godzin zastanawiałem się co powinienem odpisać. Szczególnie często w trakcie pandemii i początku nauki zdalnej kontaktowało się ze mną wielu nauczycieli pytając, czy tworzone przeze mnie materiały mogą wykorzystywać w trakcie lekcji on-line. Nie ma lepszej nagrody dla twórcy niż świadomość, iż jego artykuły mogą posłużyć jako materiały edukacyjne w trakcie kształcenia młodych ludzi.  

Zostało zaledwie kilka kroków do „pełnoletności”.

Tworzenie portalu tematycznego jest trudne i czasochłonne. Szczególnie jeśli dobę dzieli się na pracę zawodową, życie prywatne, zainteresowania i… sen. Nigdy jednak nie narzekałem, bo dzięki Tuudi.net poznałem wspaniałych i zaangażowanych w działanie na rzecz Górnego Śląska ludzi, odbyłem niezliczone rozmowy, napisałem kilkaset artykułów. Poświęcenie zawsze przychodzi łatwej, gdy się jest osobiście zaangażowanym w wyznawaną ideę.

Na kolejne 15 lat chciałbym życzyć Wam śląskości, która nie rozwodni się w polskim nacjonalizmie. Sobie – wytrwałości, a Śląskowi – otwartości.

Łukasz Tudzierz, redaktor naczelny.

Artykuł Portal Tuudi.net obchodzi dzisiaj swoje 15 urodziny! pochodzi z serwisu Portal Tuudi.net.

Nie mogę przejść obojętnie obok artykułu napisanego przez Zbigniewa Przybyłkę. Mimo, że felieton został napisany przez konserwatystę dla środowiska prawicowego, a ja sam uważam się za liberała – chciałabym dodać kilka słów od siebie.

Uważam, że śląska tożsamość nie tylko może, ale powinna stać się przedmiotem ponadpolitycznej i ponadświatopoglądowej dyskusji. Mogłoby to mieć miejsce w sytuacji gdy zarówno liberałowie i konserwatyści zeszliby ze swoich okopanych pozycji i byliby w stanie wspólnie wypracować rozwiązania korzystne dla Ślązaków, którzy to – jak powtarzają jedni i drudzy – są dla nich ważni.

W czasie brutalnej wojny polsko-polskiej być może to właśnie śląska tożsamość i próba znalezienia wspólnego konsensusu byłaby tematem politycznej zgody, a nie kolejnej bitwy, której ofiarami są – jak to zazwyczaj bywa – zwykli obywatele.

Urojona tożsamość Ślązaków

Jako Ślązak nie poczuwający się do kulturowego związku z narodem polskim, trudno mam zrozumieć postawę prawicy i tak zwanych “konserwatystów” z partii rządzącej, którzy niejako uważają, że konsekwentne negowanie istnienia ogromnej rzeszy obywateli deklarujących narodowość śląską sprawi, że w jakiś cudowny sposób „nawrócą się oni” i zrozumieją, że ich tożsamość jest wyłącznie urojeniem.

Odnoszę wrażenie, że doskonałym przykładem polskiej myśli prawicowej na Śląsku jest postawa posłanki PiS Barbary Dziuk. Swoimi barwnymi i łagodnie mówiąc kontrowersyjnymi komentarzami dotyczącymi śląskiej tożsamości i języka śląskiego jest bardziej radykalna od prawicowych publicystów pozycjonujących się najbardziej na prawo. W 2018 roku posłanka Dziuk stwierdziła na sejmowej mównicy, że przyjęcie ustawy w sprawie uznania mowy śląskiej za język regionalny miałoby wywołać wojnę na Śląsku. Innym zaś razem Barbara Dziuk kpiła sobie, iż zna profesorów, którzy uważają, jakoby istnieje język bytomski i jednocześnie twierdziła, że musimy wlać więcej merytoryki w region śląski. W 2018 roku Dziuk w wywiadzie dla Frondy starała się odpowiedzieć na pytanie, czy Śląsk jest śląski czy polski? Nie byłoby w tym nic zaskakującego, gdyby nie fakt, że odpowiedzi posłanki były kalką postu użytkownika jednego z forów internetowych o tematyce historycznej.

Nie odbierając Dziuk prawa do własnych opinii, nawet tych najbardziej kontrowersyjnych, zastanawiam się, na ile jest to przemyślana strategia komunikacyjna obozu prawicy. Wszak tyrady posłanki są najczęściej wypowiadane w Radiu Piekary, w mieście gdzie dokładnie 36,5% mieszkańców zadeklarowało narodowość śląską.

Efekty konserwatywnej szarży 

Mając na uwadze nieustanne ignorowanie postulatów śląskich działaczy przez polską prawicę, nasuwa mi się pytanie – czy negowanie istnienia narodu śląskiego i przeciwstawianie tej koncepcji z tezą, że Ślązacy to Polacy, a historia Śląska jest zbieżna z historią Polski przynosi jakiekolwiek efekty? Śmiem wątpić.

Aby nie być gołosłownym, wystarczy przypomnieć o obchodach 100-lecia Powstań Śląskich, które nie wzbudziły szczególnego zainteresowania mieszkańców regionu. Powiedzieć, że daleko im było do fety corocznych obchodów rocznicy Powstania Warszawskiego, to jakby nie powiedzieć nic. W moim odczuciu, mimo nachalnej i propolskiej propagandy Ślązacy “nie kupili” narracji, jakoby powstania śląskie były wspaniałym i patriotycznym zrywem, a sam lud górnośląski tęsknił do Matki – Polski. Mówiąc dobitniej – większość Ślązaków nie wzięła udziału w wydarzeniach związanych z obchodami 100-lecia Powstań Śląskich, ponieważ promowana idea była dla nich zupełnie obca. 

Miałem wrażenie, że najbardziej zaangażowanymi w celebrację rocznicy powstań i jednocześnie uczestnikami tych wydarzeń byli politycy szczebla wojewódzkiego, chcący dobrze wypaść przed ich kolegami z krajowej polityki. Nie wydaje mi się, aby kolejne lata paździerzowego, nachalnego i propolskiego patriotyzmu mogły zmienić cokolwiek w stosunku Ślązaków do polskiej narracji. Kolejny raz zapomniano, że nie wystarczy skopiować pewnych schematów organizacyjnych, aby uczynić rocznicę ważnego wydarzenia interesującą dla ogółu. Czy konserwatyści tego chcą, czy nie – Ślązacy przeżywają patriotyzm na swój specyficzny sposób.

Warto napisać to wprost – duża część Górnoślązaków uważa, że powstaniom śląskim bliżej do bratobójczej walki lub wojny domowej, niż do narodowego zrywu. Nie ma w tym nic dziwnego – konflikt zbrojny w latach 1919–1921 dzielił rodziny nie tylko politycznie, ale także militarnie. Należy pamiętać także o skutkach społecznych i ekonomicznych powstań dla terenu Górnego Śląska. Granice ustanowione po trzecim powstaniu śląskim nie tylko przecinały rodziny ale cały organizm gospodarczy, który przecież wcześniej funkcjonował jako jedna spójna całość. Optyka powstań jest na Górnym Śląsku diametralnie inna, niż w pozostałej części Polski. Zdaniem dra Sebastiana Rosenbauma to dopiero wojewoda śląski Michał Grażyński w latach 1926-1939 sprawił, że powstania śląskie wspinano w ciąg polskich zrywów insurekcyjnych.

Jestem w stanie wyobrazić sobie zorganizowanie obchodów rocznicy powstań bez zbędnego nadęcia, przy jednoczesnym respektowaniu odmiennych interpretacji owego wydarzenia historycznego. Niech przykładem dojrzałości i odpowiedzialności za słowa będzie chociażby rezolucja opolskiego sejmiku w sprawie powstań śląskich z 2019 roku czy też podobna rezolucja sejmiku śląskiego z 2016 roku (notabene przyjęta także głosami radnych z ramienia PIS).

Czy lewica zagospodaruje głosy Górnoślązaków? 

Czy oddanie przez prawicę walkowerem pola liberałom i lewicy – jak pisał Przybyłka – oznacza, że partie liberalne mogą liczyć na głos narodowych i etnicznych Ślązaków, skoro PiS nie spełnia ich tożsamościowych oczekiwań? Nie ma jednoznacznej odpowiedzi na to pytanie. Rację miał Zbigniew Rokita, który w polemice do jednego z moich artykułów stwierdził, że nie kwestie tożsamościowe, a socjalne wydają się dla Ślązaków priorytetowe. Prawdopodobnie jest to powód, dla którego w powiatach tradycyjnie śląskich Prawo i Sprawiedliwość ma stosunkowo wysokie poparcie.

Swoistym paradoksem jest fakt, że wielu Ślązaków w wyborach krajowych oddaje swój głos na partię, która de facto jest wobec nich wrogo nastawiona. 

Uważam jednocześnie, że próba oparcia śląskiej tożsamości tylko i wyłącznie na partiach liberalnych i lewicowych może być, patrząc długoterminowo, czymś bardzo niebezpiecznym. Efekt podobnego lecz odwrotnego zabiegu obserwujemy obecnie, gdy “konserwatyści” z koalicji rządzącej odbierają prawo do własnego patriotyzmu osobom mającym odmienne poglądy, czego egzemplifikację mamy możliwość codziennie oglądać w głównym wydaniu Wiadomości TVP. Naturalnym zjawiskiem jest, że osoby o podobnej tożsamości mogą mieć odmienne zapatrywania polityczne i społeczne. Nie zgadzając się z prawdziwymi konserwatystami w wielu fundamentalnych kwestiach, uważam, że ostatecznie każdemu z nas zależy na dobru jednostki, a przede wszystkim wspólnoty.

Opierając śląskość na jakiejkolwiek opcji politycznej lub światopoglądowej moglibyśmy fałszywie założyć, że Ślązacy są czymś w rodzaju społecznego i kulturowego monolitu. A przecież Ślązacy, jak każdy naród, są podzieleni w tym, w co wierzą i jakich wyborów dokonują przy urnie. Moim marzeniem byłoby stworzenie górnośląskich, regionalnych partii różniących się realizowanym programem politycznym, ale wspólnie działających na rzecz śląskiej narodowości i kultury.

Głos konserwatysty wołającego na pustyni

Dla równowagi warto przypomnieć, że wśród prawicowych polityków są i tacy, którzy widzą i rozumieją postulaty Ślązaków. Były już polityk Piotr Spyra jest jednym z niewielu przedstawicieli konserwatywnego nurtu, który rozumiał, że dalsze ignorowanie aspiracji Ślązaków nie ma sensu. Spyra jest jednym z założycieli ruchu “Polski Śląsk”, a także byłym wicewojewodą śląskim z ramienia Platformy Obywatelskiej, a następnie członkiem Porozumienia Jarosława Gowina. Podczas pełnienia funkcji wojewody dał się poznać jako jeden z najbardziej zagorzałych przeciwników koalicji PO-PSL z Ruchem Autonomii Śląska, która rządziła województwem śląskim przez niemal dwie kadencje. 

Przy diametralnej różnicy poglądów w sprawie śląskiej narodowości i historii, Piotr Spyra, podobnie jak i ja, uważał, że śląski etnolekt należy objąć pewną formą prawnej ochrony. Dziwi mnie, że jedynie były wicewojewoda śląski dostrzegał konieczność ujęcia w ramy prawne języka Górnoślązaków. Być może osobiste doświadczenia Spyry były w tym pomocne, wszak sam jest on Ślązakiem – Polakiem, posługującym się śląską mową na co dzień. Niestety historia pokazała, że jego głos był za mało słyszalny.

Paradoksy konserwatystów

Stosunek konserwatystów do kultury Górnego Śląska nurtuje mnie – liberała – najbardziej. Dlaczego konserwatyści, którzy z natury powinni bronić dziedzictwa przodków uważają, że mowę mieszkańców Górnego Śląska należy promować tylko w ludycznym i przaśnym wydaniu, a nie chronić i wspierać jej wyższe aspiracje? Zdaje sobie sprawę, że trywializuję – ale dlaczego rymowanki o górnikach recytowane przez dzieci na szkolnym apelu wzbudzają podziw, a próby unormowania i ujednolicenia śląskiej mowy, tak aby język śląski mógłby być nauczany przez przyszłe pokolenia, uznaje się za pewnego rodzaju zamach na jednolitość państwa polskiego? Czy konserwatyści nie powinni stać na stanowisku, że wraz ze śmiercią ostatniego użytkownika śląskiego języka państwo polskie starci ogromne dziedzictwo, z którego jak powtarzają, są tak bardzo dumni? Czym język kaszubski różni się od języka śląskiego, że ten pierwszy może liczyć na wsparcie państwa, a drugi już nie?

Odpowiedź na powyższe pytania pozostawiam Szanownym Czytelnikom.

Pozostając w temacie języka śląskiego chciałbym podkreślić jedną, niezwykle istotną rzecz. Uznanie śląskiego za język regionalny jest obecnie tylko i wyłącznie decyzją polityczną. Dalsze przerzucanie się językoznawczymi lub socjologicznymi opracowaniami jest pozbawione sensu, gdyż każda ze stron sporu politycznego jest w stanie znaleźć argumenty naukowe na potwierdzenie swoich poglądów.

Podczas otwarcia Campusu Polska Przyszłości Donald Tusk udzielił Ślązakom lekcji realizmu politycznego. Przypomniał on, że w 2005 roku wraz z innymi pięcioma Kaszubami w sejmie i senacie uzyskali dla kaszubskiego status języka regionalnego. Stwierdził dalej, że to sami Ślązacy muszą zbudować polityczne lobby w polskim parlamencie i przekonać resztę polityków do uznania śląskiego za język regionalny. Z nutką złośliwości przyznać muszę byłemu premierowi rację. Kaszubi mieli swojego Donalda Tuska na którego mogli liczyć, Ślązacy natomiast mają Mateusza Morawieckiego wybranego przez nich samych z katowickiej listy wyborczej.

Kajś jako przedsionek inkluzywności

Last but not least – warto odnieść się do książki “Kajś” autorstwa Zbigniewa Rokity. To otrzymanie nagrody Nike przez Rokitę za książkę traktująca o Śląsku, stało się zalążkiem do dyskusji na temat postrzegania śląskiej tożsamości, prowadzonej na łamach Klubu Jagiellońskiego. W moim felietonie pt. „Nike Zbigniewa Rokity może uczynić Śląsk bardziej inkluzywnym” napisałem, że podwójna nagroda Nike zdobyta przez Zbigniewa Rokitę może sprawić, że śląskość stanie się bardziej inkluzywna i atrakcyjna nie tylko dla autochtonów, ale także dla osób spoza Śląska oraz, że Rokita stworzył ponadnarodową opowieść obejmującą problemy nie tylko mniejszości, ale także i większości. To właśnie w uniwersalności śląskości tkwi wartość „Kajś”.

Wyzwanie stworzenia śląskości jako inkluzywności, stojące przed Ślązakami, należy przepracować we własnym – regionalnym gronie. Nie uważam bynajmniej, że książka Rokity diametralnie zmieni nastawienie do Śląska “prawicowych decydentów”. Nie mam pojęcia ile egzemplarzy Kajś rozdał europoseł Kohut politykom koalicji rządzącej. Mogę jedynie przypuszczać, że całkiem sporo. Pytaniem otwartym pozostaje – czy któryś z nich w ogóle przeczytał chociażby fragment. Tego się raczej nie dowiemy. Przestrzegałbym jednocześnie przed poglądem, że książka Rokity jest remedium na wszystkie problemy związane ze Śląskiem. To jedynie wyimek dłuższej debaty, którą mam nadzieję, właśnie rozpoczęliśmy.

Krystian Maj/KPRM | CC BY-NC-ND 2.0 | flickr.com

Artykuł Prawica przegrywa walkę o śląskość. Czy lewica zbierze głosy Ślązaków? pochodzi z serwisu Portal Tuudi.net.

„Kajś” Rokity stało się głosem Ślązaków, którzy nie potrafili powiedzieć lub przelać na papier tego, co autor zrobił z imponującą łatwością. Po ogłoszeniu wyników Nike, śląskie fora pełne były komentarzy i opinii zgodnie wskazujących, że autor napisał dokładnie to, co oni czuli w sercach.

Rokita jest głosem niewypowiedzianej tożsamości

Uczucie niewypowiedzianej tożsamości często towarzyszy przedstawicielom mniejszości narodowych i etnicznych. Czują oni silną, podświadomą więź, lecz nie potrafią wytłumaczyć jej genezy i tego, dlaczego czują się tym, kim czują. Dość trafnie, chociaż obecnie kontrowersyjnie napisał o tym Kazimierz Kutz w Piątej stronie świata – „Bo jak Murzyn może sobie wytłumaczyć, pojakiemu jest czorny? Niydo się! Podobnie jest z naszą śląskością”.

Mam mocne przekonanie, że podwójna nagroda Nike zdobyta przez Zbigniewa Rokitę sprawi, że śląskość stanie się bardziej inkluzywna i atrakcyjna nie tylko dla autochtonów, ale także dla osób spoza Śląska.

Śląska uniwersalność w Kajś

Początkowo komentarze pod artykułami o otrzymanej nagrodzie były dla mnie dość zaskakujące. Wielu Polaków, niezwiązanych historycznie z losami Górnego Śląska zaczęło w pewnym stopniu utożsamiać się z historią opowiedzianą przez Rokitę. Po dłuższym zastanowieniu odkryłem, że Zbigniew Rokita stworzył ponadnarodową opowieść obejmującą problemy nie tylko mniejszości, ale także i większości. To w uniwersalności śląskości tkwi wartość „Kajś”.

Dla wielu Ślązaków może być to obrazoburcze stwierdzenie, lecz trzeba uznać, że śląskie dzieje nie są specjalnie wyjątkowe, a usilne i nierzadko trudne poszukiwanie tożsamości jest wpisane w ludzką naturę. Śląskość ma okazję stać się katalizatorem polskich tożsamości, kierunkowskazem zarówno dla tych stojących w rozkroku, jak i tych pędzących bez określonego celu.

Czas na Śląski Paszport Kulturowy

Kiedy, jak nie teraz śląskość może stać się atrakcyjnym wyborem tożsamościowym, który w tyglu nacjonalizmów może okazać się dobrą odtrutką dla zmęczonych chorym i paździerzowym patriotyzmem. Jestem w stanie wyobrazić sobie sytuację, w której śląskość staje się fascynującym wyborem kulturowym, jednocześnie niewymagającym zrzeczenia się innych przynależności i więzi.

Być może na przekór polskim patriotom powinniśmy zacząć wydawać Śląski Paszport Kulturowy? Jego posiadacz musiałby zadeklarować, że o śląskości będzie wypowiadać się zawsze miło, a jego stosunek do wszystkich ludzi będzie tak samo pozytywny, jak do Śląska i Ślązaków. Śląski Paszport dałby nam coś więcej, niż możliwość wyjazdu na zagraniczne wakacje. Byłby elementem śląskiej dumy i wrażliwości, a także potwierdzeniem dokonanego wyboru tożsamościowego.

Wykorzystana fot. Marcin Musiał / Wachtyrz.eu

Artykuł Nike Zbigniewa Rokity może uczynić Śląsk bardziej inkluzywnym pochodzi z serwisu Portal Tuudi.net.

Moczka być może nie wygląda smakowicie, ale u mnie postrzegana i gotowana jest jak typowy świąteczny deser. W niektórych częściach Śląska moczka przygotowywana jest na słono lub na podkładzie z głów ryb. Niech brzydki kolor Was nie zniechęci – moczka smakuję naprawdę wyśmienicie!

Przepis na moczkę

Składniki:

• 150 g rodzynek sułtańskich
• 150 g rodzynek hetmańskich
• 150 g moreli suszonych
• 100 g fig suszonych
• 150 g suszonych wiśni
• 150 g orzechów włoskich
• około 250 g piernika
• lekko ciepła woda ~500 ml – aby zmiękczyć piernik
• kompoty – truskawka / agrest / czerwona porzeczka (1 litr każdego)
• około pół tabliczki mlecznej czekolady
• kieliszek spirytusu lub innego alkoholu (ew. piwo jasne lub ciemne)
• szczypta soli
• cukier lub miód – do smaku
• odrobina soku z cytryny

Uwaga! Bakalie i wszystkie składniki możemy dobierać wedle własnych upodobań i smaków. Przepis na moczkę możecie modyfikować według tego, co akurat znajdziecie w swojej kuchennej szafce.

Najlepszy piernik do wykorzystania to ten zeszłoroczny – bardzo twardy. Jeśli nie jesteście aż tak ortodoksyjni to możecie wykorzystać piernik świeży. Jeśli jednak zdecydujecie się zachować piernik na przyszły rok, aby go wykorzystać podczas kolejnych świąt – pamiętajcie, że należy moczyć go w wodzie dłużej, aż będzie bardzo miękki!

Video – gotująca się moczka:

Odstawiamy, aby moczka ostygła. Deser możemy przelać do ozdobnej miski lub naczynia. Pamiętajmy, że moczka będzie jeszcze gęstnieć. W zależności od upodobań, aby rozcieńczyć moczkę możemy dodać trochę wody lub piwa. W moim domu moczkę zawsze podaję schłodzoną.

Życzę Wam smacznego!

PS. Ciekawi mnie bardzo jak moczkę przygotuje się w innych śląskich domach? Ma formę deseru czy raczej ciepłej zupy? Jest słodka, tłusta czy słona?

Zobacz także:

Artykuł Przepis na moczkę wigilijną pochodzi z serwisu Portal Tuudi.net.

Czym jest szola?

Najłatwiej powiedzieć, że szola to maszyna wyciągowa używana w górnictwie do transportu ludzi oraz urobku. Zazwyczaj jest to metalowa, kilkupiętrowa klatka, której to poziomy zatrzymują się jeden po drugim, tak aby transportowane osoby mogły wsiąść i wysiąść. To właśnie kilka poziomów windy budzi największą ciekawość i zainteresowanie osób, które po raz pierwszy odwiedzają kopalnie. Dlaczego szola ma kilka poziomów? To bardzo proste – aby podczas jednego zjazdu skorzystało z niej jak najwięcej górników.

Na poniższym filmiku doskonale widać, jak maszyna wyciągowa zatrzymuje się, wychodzą z niej zwiedzający, a następnie podjeżdża na kolejny poziom, w którym także znajdują się turyści.

Jak działa maszyna wyciągowa?

Szyb górniczy – najbardziej charakterystyczny element krajobrazu Górnego Śląska to część maszyny wyciągowej, w której w skład wchodzi szola. Kręcące się ogromne koła wraz ze stalowymi linami oznajmiają, że właśnie ktoś wjeżdża lub zjeżdża na szychtę. Nie wchodząc zaś w szczegóły techniczne – inaczej zbudowany jest wyciąg przeznaczony do przewożenia ludzi, a inaczej do transportu technicznego lub urobku.

Szola po żeglarsku

W szoli jest coś metafizycznego. Wchodzimy do niej na powierzchni i czekamy, aż zamknie się za nami metalowa krata. Po kilkudziesięciu sekundach jesteśmy kilkaset metrów pod ziemią w świecie, w którym obowiązują inne zasady i w którym czas płynie w inny sposób.

Pisząc ten felieton znalazłem piosenkę „Szola”, śpiewaną na melodię szanty „Gdzie ta keja?„. Pomyślałem, że warto się nią z Wami podzielić. Rzadko zdarza się wykorzystywanie piosenek żeglarskich w górniczej kulturze.

fot. Kris Duda | CC BY 2.0 | flickr.com oraz flickr.com

Artykuł #śląska rzecz – szola pochodzi z serwisu Portal Tuudi.net.

Zdaniem Tuska, to on w imieniu Ślązaków składał projekty ustaw w tym zakresie. W trakcie jego kadencji nie udało się ich uchwalić z uwagi na brak funduszy spowodowany kryzysem finansowym. Były premier zauważył, że Ślązacy mają najsilniejsze lobby w parlamencie i w sytuacji zjednoczenia się śląskich posłanek i posłów istnieje szansa uznania śląskiego za język regionalny. Tusk zasugerował ponadto, aby Ślązacy zorganizowali akcję, w ramach której głosować będą na tych kandydatów do parlamentu, którzy „krwią podpiszą” zobowiązanie o podjęciu kroków zmierzających do uchwalenia ustawy przez sejm i senat.

Całość wypowiedzi możecie posłuchać na nagraniu:

Tusk jest zbyt pragmatyczny, aby składać obietnice

Szczerze mówiąc dziwię się ludziom, których zaskoczyły i jednocześnie oburzyły słowa Donalda Tuska. Tematy śląskie komentuję nie od wczoraj i doskonale zdaję sobie sprawę, że Tusk śląskim aspiracjom był zawsze przeciwny, a dla śląskiej kultury zrobił dokładnie tyle samo co Jarosław Kaczyński – czyli nic.

Oczywiście, że możemy się oburzać i wymagać, aby powracający do rodzimej polityki były premier przejawiał większą empatię w stosunku do Ślązaków i Ślązaczek. Trudno mi wyobrazić sobie, jak wielką naiwnością musiałbym się wykazać, licząc, że były premier i przewodniczący partii rządzącej przez prawie dekadę powie nagle – tak, damy wam Ślązakom to, co chcecie. Tusk jest zbyt pragmatycznym politykiem, by składać obietnice, które mogłyby zostać wykorzystane przez niesprzyjające mu media. Mogę sobie wyobrazić nagłówki w TVP brzmiące mniej więcej „Tusk składa hołd śląskim separatystom”, jakkolwiek irracjonalnie by to nie brzmiało.

Odnosząc się do wypowiedzi Tuska, warto zwrócić uwagę, że parlamentarzystów walczących o uznanie śląskiego za język, a Ślązaków za mniejszość można policzyć na palcach jednej ręki.

Kto zatem działa na rzecz Ślązaków?

Monika Rosa – posłanka, o której pracy na rzecz śląskiej etniczności można mówić w zasadzie w samych superlatywach.

Marek Plura – senator, trochę już zmęczony i nie tak aktywny jak kiedyś. Nie można jednak nie przypisać mu zasług za pracę na rzecz Śląska w trakcie poprzednich kadencji.

Maciej Kopiec – poseł, zaangażowany w działalność Śląskiej Sztamy.

Łukasz Kohut – europoseł, lider Śląskiej Sztamy. Polityk, który na sztandary swojej działalności w Brukseli wyniósł Śląsk i język śląski.

Poza wyżej wymienionymi osobami, znalazłbym jeszcze kilkoro parlamentarzystów, którzy publicznie stwierdzili, że zadeklarują narodowość śląską i używanie języka śląskiego. Trudno stwierdzić, czy poza samą deklaracją, politycy ci podęliby się działań mających na celu m.in. prawne uregulowanie statusu śląskiej godki.

Powyższe wskazuje, że można wyróżnić jedynie trzech parlamentarzystów i jednego europosła podejmujących realne działania na rzecz śląskiej kultury i języka. Mógłbym jeszcze wspomnieć o śląskich regionalistach, lecz w 2018 roku przestali oni praktycznie istnieć wraz z porażką w wyborach do sejmiku województwa śląskiego.

Być może w tym miejscu warto zadać pytanie – na ile my Ślązacy chcemy uznania nas za mniejszość i jak bardzo w politycznej agendzie jest to dla nas istotne? Zbigniew Rokita w marcu 2021 r. w felietonie pt. Trump tłumaczy Śląsk napisał: „mimo wszystko bliższa mi jest myśl, że to byt określa świadomość częściej niż świadomość byt i dlatego to nie ustawa o mniejszościach czy językach rozstrzygnie o śląskim rzędzie dusz, ale bardziej przyziemne sprawy. Nic bowiem nie wskazuje na to, żeby etniczni Ślązacy byli bardziej ideowymi i uduchowionymi homo sapiens niż etniczni Polacy, Łemkowie czy Ormianie.”

Pobieżna analiza ogólnopolskich wyborów wskazuje jednoznacznie, że tak zwany śląski elektorat ma zdecydowanie inne priorytety niż uznanie śląskiego za język, a Ślązaków za mniejszość. Są to fakty, których nie sposób podważyć.

Mamy takich parlamentarzystów, jakich sami wybraliśmy

Możemy lamentować, że śląscy parlamentarzyści są intelektualną porażką. Być może jest to prawda, a być może to opinia na wyrost. Warto pamiętać, że to my, wyborcy oddaliśmy na nich głos. Przykładowo, 11.399 osób zagłosowało na posłankę Barbarę Dziuk z Tarnowskich Gór, która w 2016 roku osobiście wnioskowała o odrzucenie nowelizacji ustawy o mniejszościach narodowych i etnicznych. O czym w ogóle możemy mówić, jeżeli jedną z najbardziej zagorzałych przeciwniczek uznania śląskiego za język jest posłanka z Górnego Śląska?

Pamiętajmy, że uznanie śląskiego za język jest tylko i wyłącznie decyzją polityczną. Przerzucanie się opiniami naukowymi przez zwolenników i przeciwników śląskiego języka regionalnego nie ma sensu, bo każdy z nas już dokładnie je przeczytał i poznał. Ślązacy muszą zbudować polityczną koalicję ponadpartyjną, która przekona resztę parlamentarzystów do tego, że zasługujemy na swój, oficjalnie uznany język.

Oczywisty był i jest dla mnie fakt, że Ślązacy na Tuska liczyć nie mogli i w dalszym ciągu nie mogą. Warto jednak zastanowić się nad jego słowami, bo może okazać się, że jest w nich nie ziarno, ale 100% prawdy bardzo dla nas niewygodnej.

fot. screen YouTube https://youtu.be/iyN4dj-R9go

Artykuł Ślązacy w przeszłości nie mogli liczyć na Tuska, lecz mogą uczyć się od niego realizmu pochodzi z serwisu Portal Tuudi.net.

Będąc Polakiem:

1. Nie musisz nieustannie tłumaczyć się ze swojej inności

Śląskość polega na nieustannym tłumaczeniu „się” i tłumaczeniu „czegoś”. Pół biedy, gdy konfrontujemy się z racjonalnymi pytaniami dotyczącymi kultury, zwyczajów czy języka. Problem zaczyna się, gdy stajemy oko w oko z pytaniami dotyczącymi tożsamości – dlaczego jesteś tym, kim jesteś? Dotykają one najbardziej intymnych sfer życia człowieka, bo przecież nikt czarnoskórego nie zapyta, dlaczego jego skóra jest czarna, a nie biała. Wielu rozmówców wciąż nie rozumie, że zadanie pytania – dlaczego nie jesteś Polakiem? – może powodować u Ślązaków dyskomfort i zażenowanie.

Rzekoma jednorodność etniczna Polski tak bardzo stała się powszechną tezą, że wiele osób stawia znak równości pomiędzy mówieniem po polsku, a byciem Polakiem.

2. Robiąc zdjęcie z flagą nie musisz odpowiadać, że nie jesteś Ukraińcem i tłumaczyć, że w ręce trzymasz śląską flagę

W wielu miejscach na świecie, szczególnie w górach, popularna jest tradycja robienia sobie zdjęcia z flagą państwa lub narodu, z którym dany odwiedzający czuje szczególną więź. W przypadku Polaków ich flagę pomylić można jedynie z indonezyjską lub monakijską, z czego Indonezyjczycy zasadniczo wyglądają inaczej niż Polacy, a Monakijczyków jest po prostu mało.

Z górnośląską flagą sytuacja mocno się komplikuje z kilku względów. Po pierwsze, mało kto poza Śląskiem wie, że taka flaga w ogóle istnieje. Po drugie, flaga Górnego Śląska jest podobna do flagi ukraińskiej. Po trzecie, wzrost liczby Ukraińców i Ukrainek mieszkających w Polsce spowodował, że oni sami odwiedzając polskie góry nierzadko robią sobie zdjęcie z flagą kraju, z którego pochodzą.

Odkładając na bok żarty z nagłówka – zdjęcia z górnośląską flagą są bardzo fajną tradycją, a niekomfortowe pytania można wykorzystać, aby szerzyć wiedzę o Ślązakach, którzy są najliczniejszą mniejszością narodową zamieszkującą terytorium Rzeczypospolitej. Zapewniam Was, że mało kto poza granicami Polski wie o istnieniu śląskiej mniejszości.

Przypominam, że swoje zdjęcie z flagą możesz dodać do galerii ślonskij fany, które umieszone zostanie wśród kilkudziesięciu innych fotografii. Zapraszam!

3. Nie toczysz długich dyskusji w Internecie, że słowo „portfel” u Ciebie w domu wymawiało się inaczej

Są dwa rodzaje najbardziej bezcelowych dyskusji w Internecie – o polityce oraz o poprawnym pisaniu po śląsku. Jednym z najbardziej smutnych momentów jest ten, gdy ktoś napisze komentarz lub nawet cały artykuł po śląsku, a pod nim rozgorzałą dyskusja o tym, że u kogoś w domu godało się bojtlik, a nie bajtlik. Nie jest istotna treść artykułu. Ważniejsze jest to, że ktoś użył, zdaniem komentującego, złej formy gramatycznej jednego słowa.

Polacy mają łatwiej, mogą zerknąć do jednego z wielu słowników i sprawdzić jak powinno napisać się słowo „portfel”. A zaoszczędzony czas spędzić dyskutując o polityce lub religii.

4. Uczysz się polskiej historii. Będąc Ślązakiem uczysz się polskiej w szkole, a śląskiej w domu

Któż z nas – Ślązaków będąc uczniem nie poznawał jednej wersji historii w szkole, a drugiej już w domu, od rodziców lub dziadków? Swoisty dysonans poznawczy pojawia się u wielu śląskich dzieci, które dopiero po jakimś czasie zaczynają rozumieć, że historia zależy od perspektywy osoby opowiadającej. Historia w naszych szkołach jest polonocentryczna, skupiona na tym, aby wychowywać młode pokolenie polskich patriotów, którzy gotowi będą w romantycznym geście umierać za Polskę. Śląska historia ma nie tylko zupełnie inny punkt widzenia lecz przede wszystkim jest nacechowana większym pragmatyzmem i realizmem.

Po kilku latach dojrzewania i odkrywania własnej tożsamości każdy młody Ślązak i Ślązaczka będą musieli odpowiedzieć sobie na pytanie, którą perspektywę historyczną – polską czy śląską obiorą za swoją.

5. Masz solidną reprezentację polityczną Twoich narodowych interesów

Będąc Polakiem możesz wybierać wśród partii, które realizować będą kulturalny i społeczny rozwój Twojego narodu. Z trudnych i łatwych jednocześnie do wytłumaczenia względów Ślązacy nie mają politycznej reprezentacji z prawdziwego zdarzenia i wybierają spośród partii, w których śląska narodowość i etniczność są w agendzie na dalekich miejscach.

Jest to zasługa samych Ślązaków, dla których tematy etniczne zdają się być drugorzędne. O tym pozornie paradoksalnym zjawisku doskonale napisał Zbigniew Rokita w swoim felietonie pt. Trump tłumaczy Śląsk.

Artykuł 5 powodów, dlaczego lepiej być Polakiem niż Ślązakiem pochodzi z serwisu Portal Tuudi.net.

Zobowiązanie Kałuży wobec wyborców

– Moją partią jest Śląsk. Zobowiązania mam wobec swoich wyborców, którzy na mnie głosowali, a oni oczekują głównie skuteczności. Stąd też moja decyzja o wsparciu dobrego programu, dobrych rozwiązań dla Śląska – powiedział Wojciech Kałuża podczas konferencji, w trakcie której ogłosił rozpoczęcie swojej współpracy z PIS.

Daleki jestem od szufladkowania polityków tylko dlatego, że należą do jednej lub drugiej opcji politycznej. Co więcej, zgadam się z Kałużą, że miarą oceny polityka jest jego skuteczność. Dlatego konsekwentnie od 2018 roku sprawdzam, czy Wojciech Kałuża realizuje swoje wyborcze obietnice.

Jedną z obietnic było utworzenie Instytutu Śląskiej Mowy i Kultury i Rady Języka Śląskiego, o co postulowała .Nowoczesna, z której rekomendacji na listach wyborczych KO znalazł się Kałuża. Ponadto w kwietniu 2019 roku w odpowiedzi na zadane przeze mnie pytanie wicemarszałek stwierdził „zasadnym jest zorganizowanie projektu, który będzie wspierał trwanie i różnorodność odmian gwar w naszym województwie”.

Katalog ważkich dla Górnoślązaków tematów nie zamyka się oczywiście w powyższej inicjatywie. Trudno jednocześnie za realizację obietnic wyborczych uznać zmianę nazwy Regionalnego Instytutu Kultury w Katowicach na Instytut Myśli Polskiej im. Wojciecha Korfantego, czy żenujące widowisko nazwane „Pociągiem do Śląska”, które to było kwintesencją poddańczej polityki województwa względem władz krajowych i realizowanej przez rząd polityki historycznej.

Dotychczas pytania o realizację wyborczych obietnic, a także możliwość spotkania osobiście z Panem Kałużą zadałem czterokrotnie. Odpowiedzi na nie znajdziecie w artykułach poniżej:

1. Pierwsze – Wojciech Kałuża: wiem jaką wartość dla ludzi ma gwara śląska
2. Drugie – Co robi marszałek Kałuża? Niewiele w sprawie języka śląskiego, ale…
3. Trzecie – Marszałek Kałuża twierdzi, że chce się spotkać z obywatelami, ale tak naprawdę to nie chce
4. Czwarte – Zastanawiacie się co u Wojciecha Kałuży? Oto odpowiedź

Pytania do Wojciecha Kałuży

15 czerwca 2021 roku na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej zwróciłem się z wnioskiem o udzielenie następujących informacji:

1. Na temat działalności Pana Wojciecha Kałuży jako radnego, w szczególności podjętych działań, kroków lub inicjatyw w zakresie zachowania języka śląskiego lub śląskiej kultury od października 2020 roku aż do dnia dzisiejszego.
2. Czy istnieją tak zwane „dyżury radnego”, na których Pan Wojciech Kałuża osobiście spotyka się z wyborcami? Jeśli takie spotkania istnieją to proszę o informację o miejscu i czasie ich odbywania się.

29 czerwca 2021 roku otrzymałem od Sławomira Gruszki odpowiedź, którą poniżej w całości Wam udostępniam:

(Plik PDF znajdziecie tutaj)

W odpowiedzi na Pana wniosek z dnia 15 czerwca 2021 r. uprzejmie informuję, że minione dwa i pół roku to solidnie przepracowany czas przez Wicemarszałka Województwa Śląskiego Wojciecha Kałużę i cały Zarząd Województwa Śląskiego. Na półmetku kadencji samorządu województwa trzeba zaznaczyć, że żaden poprzedni Zarząd Województwa Śląskiego nie pracował w tak trudnym czasie.

Pandemia koronawirusa wyznaczyła zupełnie nowy kierunek pracy. Wicemarszałek Województwa Śląskiego Wojciech Kałuża od początku pandemii z ogromnym zaangażowaniem i determinacją włączył się w pracę nad przygotowaniem pakietów pomocowych dla mieszkańców regionu. Było to możliwe dzięki bardzo dobrej współpracy Zarządu Województwa Śląskiego  z Komisją Europejską i administracją rządową. Wicemarszałek Województwa Śląskiego Wojciech Kałuża nadzorując pracę departamentów związanych  z gospodarką i wdrażaniem funduszy europejskich w województwie bezpośrednio przyczynił się do przygotowania i uruchomienia Śląskiego Pakietu dla Gospodarki o wartości 1,4 miliarda złotych oraz Śląskiego Pakietu dla Turystyki o wartości 88 milionów złotych. Środki pozwoliły na przetrwanie wielu firmom. Pozwoliły utrzymać miejsca prace dla mieszkańców województwa śląskiego.

Warto zaznaczyć, że pomimo pandemii Zarząd Województwa realizował wiele zadań wpisujących się w obchody 100-lecia Powstań Śląskich. Celem tych inicjatyw było upamiętnienie walki Powstańców o to, aby Śląsk był częścią Polski. Przedsięwzięcia kulturalne i edukacyjne mają także na celu pielęgnowanie kultury i tradycji Śląska. Podkreślić należy, że obecny Zarząd Województwa Śląskiego zwiększył nakłady na kulturę o 50 milionów złotych w porównaniu do lat poprzednich. To pozwala na jeszcze dynamiczniejszy rozwój instytucji kultury oraz tworzenie nowych przestrzeni. Tutaj pragnę wskazać, że Województwo Śląskiego przejęło współodpowiedzialność za prowadzenie Muzeum Powstań Śląskich w Świętochłowicach oraz jest jednym z czterech podmiotów, które tworzą Panteon Górnośląski.

Zgodnie z artykułem 23 ust. 1 ustawy o samorządzie województwa z dnia 5 czerwca 1998 roku „radny obowiązany jest kierować się dobrej wspólnoty samorządowej województwa. Radny utrzymuje stałą więź z mieszkańcami oraz ich organizacjami”. Wicemarszałek Województwa Śląskiego Wojciech Kałuża jest w stałym kontakcie z mieszkańcami i grupami mieszkańców. Spotyka się z przedsiębiorcami, przedstawicielami świata nauki, medycyny i kultury oraz mieszkańcami podczas plenerowych wydarzeń jak na przykład Festiwal Górnej Odry, który odbył się w miniony weekend.

fot. Tomasz Zak / UMWS

Artykuł Czy Wojciech Kałuża w czasie pandemii podejmował działania na rzecz śląskiej kultury? pochodzi z serwisu Portal Tuudi.net.

Członek kolektywu Uotwarty Ślůnsk zauważył na jednym z portali społecznościowych wpisy użytkowników, które w bezpośredni sposób znieważały Ślązaków:

• „Śmieszne jest to śląskie buractwo nie potrafiące nawet mówić poprawną polszczyzną :) Gardzę”
• „Ślązaków, jako hitlerowców, powinno się zsyłać na Syberię”
• „Śmieszne są te śląskie polaczki, które myślą, że jak wyliżą odbyt Niemcom to ci ich magicznie przyjmą do swojego grona. Otóż nie ślązaczku, Niemiec to może na ciebie jedynie splunąć z obrzydzenia tak jak robi to każdy normalny Polak”

Kuriozalna odmowa wszczęcia postępowania

Powyższe wpisy niewątpliwie można uznać za mowę nienawiści, dlatego też jeden z członków Uotwartego Ślůnska poinformował prokuraturę o możliwości popełnienia przestępstwa z art. 257 KK. Zgodnie z powołanym przepisem: “Kto publicznie znieważa grupę ludności albo poszczególną osobę z powodu jej przynależności narodowej, etnicznej, rasowej, wyznaniowej albo z powodu jej bezwyznaniowości lub z takich powodów narusza nietykalność cielesną innej osoby, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3”.

Zdaniem Prokuratury Rejonowej Katowice-Wschód powyższe zachowanie nie stanowi przestępstwa, gdyż czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego, a to dlatego, że… Ślązacy zgodnie z ustawą o mniejszościach narodowych i etnicznych nie są uznani za mniejszość. W uzasadnieniu wyszczególnione zostały mniejszości wymienione w ustawie, co implikuje, iż do popełnienia przestępstwa znieważenia dochodzi w przypadku znieważenia prawnie uznanej przez polskiego ustawodawcę mniejszości narodowej bądź etnicznej.

Powyższe pozostaje zbyt daleko idącą interpretacją zawężającą organów prowadzących postępowanie, w szczególności, że zgodnie z definicją zaproponowaną przez GUS – narodowość (przynależność narodowa lub etniczna) jest deklaratywną (opartą na subiektywnym odczuciu) cechą indywidualną każdego człowieka, wyrażającą jego związek emocjonalny (uczuciowy), kulturowy lub genealogiczny (ze względu na pochodzenie rodziców).

Dlaczego Ślązacy nie są chronieni?

Interpretacja tego przepisu przedstawiona przez policję i prokuraturę jest w moim odczuciu zupełnie absurdalna bo bezpośrednio wskazuje, że ochroną prawną objęte byłyby rzekomo tylko mniejszości narodowe wymienione w ustawie, czyli białoruska, czeska, litewska, niemiecka, ormiańska, rosyjska, słowacka, ukraińska, żydowska oraz mniejszości etniczne – karaimska, łemkowska, romska, tatarska.

Idąc takim tokiem rozumowania nienawistne komentarze skierowane do Romów lub Łemków mogą być uznane jako przestępstwo, a jednocześnie to samo zdanie w odniesieniu do Ślązaków lub Basków przestępstwem już nie będzie. Najbardziej uderzający jest fakt, że prokuratura nie analizowała, czy powyższe komentarze znieważają Ślązaków, czy nie!

Rzecznik Praw Obywatelskich w 2019 roku podkreślił, że to na organach ścigania ciąży szczególna odpowiedzialność, która wymaga, aby sprawy o podłożu dyskryminacyjnym – obejmujące przypadki przemocy werbalnej i fizycznej – prowadzone były ze specjalną czujnością i wrażliwością wobec pokrzywdzonych, a same zjawiska propagowania ideologii totalitarnej oraz przejawy przestępczości motywowanej uprzedzeniami spotykały się ze stanowczą i niezwłoczną reakcją ze strony państwa.

Wynika to z międzynarodowych zobowiązań Polski, w tym m.in. Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych (jego art. 20 ust. 2), Konwencji w sprawie Likwidacji Wszelkich Form Dyskryminacji Rasowej (art. 4), czy Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (art. 14). ^[1]

Systemowa dyskryminacja Ślązaków

Poniższą sytuację nie można interpretować w inny sposób, jak tylko systemową dyskryminację Ślązaków przez organy państwowe. Stosując wybiórczą interpretację prawną, daje się ciche przyzwolenie na słowne ataki oraz mowę nienawiści skierowaną do określonej grupy etnicznej lub narodowej. Brak uznania Ślązaków za mniejszość etniczną jest jedynie wygodną wymówką, którą wykorzystała policja oraz Prokuratura Rejonowa, aby odmówić wszczęcia postępowania.

Opisywane zdarzenie jest kolejnym przykładem na lukę prawną, jaką jest brak uznania Ślązaków za mniejszość etniczną. Abstrahując od oczywistego faktu, iż Ślązacy spełniają wszystkie wymagania ujęte w ustawie, Ślązacy de facto są największą mniejszością zamieszkującą Rzeczpospolitą, której zdaniem państwa nie należy się prawna ochrona przed dyskryminacją i mową nienawiści.

Uznanie Ślązaków za mniejszość etniczną jest tylko i wyłącznie decyzją polityczną, na którą Ślązacy czekają nieprzerwanie od 1989 roku.

Artykuł Ślązaków można szkalować, gdyż nie są uznaną mniejszością etniczną pochodzi z serwisu Portal Tuudi.net.

Liczba osób spisanych w województwie śląskim: 1 656 241 (36,87% ogółu mieszkańców województwa)

Gminy o najwyższym odsetku spisanych osób w woj. śląskim (w %):

• Dębowiec 57,11
• Opatów 55,08
• Żarnowiec 52,09
• Bojszowy 51,47
• Mierzęcice 50,62

Gminy o najniższym odsetku spisanych osób w woj. śląskim (w %):

• Janów 21,27
• Boronów 23,08
• Milówka 24,72
• Nędza 25,06
• Szczyrk 25,11

Odsetek osób spisanych we wybranych miastach województwa śląskiego (w %):

• Katowice 41,45
• Rybnik 39,83
• Chorzów 39,04
• Pszczyna 37,04
• Bytom 35,93
• Lubliniec 32,05

Liczba osób spisanych w województwie opolskim: 414 271 (42,41 % ogółu mieszkańców województwa)

Gminy o najwyższym odsetku spisanych osób w woj. opolskim (w %):

• Wilków 72,25
• Polska Cerekiew 62,01
• Biała 60,23
• Lubrza 58,30
• Gorzów Śląski 58,12

Gminy o najniższym odsetku spisanych osób w woj. opolskim(w %):

• Kolonowskie 33,72
• Głuchołazy 35,38
• Baborów 35,47
• Grodków 36,65
• Olesno 35,78

Liczba osób spisanych w Polsce: 13 985 529 (36,55% ogółu mieszkańców kraju)

Warto przypomnieć, iż Narodowy Spis powszechny Ludności i Mieszkań trwać będzie do 30 września 2021 roku. Zgodnie z ustawą o statystyce publicznej udział w spisie jest obowiązkowy. Spisu można dokonać elektronicznie przez Internet lub poprzez specjalną infolinię. Od 23 czerwca rachmistrzowie rozpoczęli wywiady bezpośrednie co oznacza, że rachmistrz może osobiście odwiedzić osoby, które do tej pory nie dokonały samospisu.

W Spisie Powszechnym w 2011 roku narodowość śląską zadeklarowało 847.000 osób, w tym 376.000 jako jedyną, 436.000 jako identyfikację pierwszą, a 411.000 jako identyfikację drugą.

Nie wiesz jak zadeklarować narodowość śląską podczas Spisu Powszechnego? Z artykułu dowiesz się, jak zadeklarować narodowość śląską oraz używanie języka śląskiego w nadchodzącym Spisie Powszechnym. Poniższy poradnik dotyczy samospisu dokonywanego przez Internet.

Fot. FP Łukasz Kohut za zgodą autora

Artykuł 36,87% mieszkańców woj. śląskiego spisało się do tej pory. Sprawdź, gdzie najwięcej pochodzi z serwisu Portal Tuudi.net.

Gdzie na rower w Mikołowie? Sośnia Góra

Powiat mikołowski oferuje wiele miejsc atrakcyjnych zarówno dla rowerzystów jak i osób lubiących spacery. Jednym z nich jest Śląski Ogród Botaniczny będący niezwykle intersującym rejonem. Wycieczkę rowerową po Ogrodzie możecie połączyć z miejscami znajdującymi się w okolicy, a które opisałem w artykule 7 weekendowych tras rowerowych i spacerowych na Śląsku.

Śląski Ogród Botaniczny polecam Wam zwiedzić w następującej kolejności:

• Ogród Żółty na terenie którego znajduje się Sośnia Góra
• Ścieżka dydaktyczna prowadząca przez las
• Punkt widokowy w nieczynnym już kamieniołomie
• Wapiennik, czyli stary piec służący do wypalania wapna
• Ogród Czerwony

UWAGA! W Ogrodzie Żółtym oraz Czerwonym obowiązuje zakaz poruszania się na rowerze. Stojaki na rowery znajdują się przed każdym z wejść.

Sośnia Góra, czyli Ogród Żółty

To chyba najbardziej popularne miejsce w całym kompleksie. Oprócz alejek z dziesiątkami różnych roślin, krzewów i drzew znajdziemy tutaj restaurację, punkt widokowy z wieżą oraz ogromny plac zabaw dla dzieci. Warto wspomnieć, iż budynki są pozostałością bazy wojskowej znajdującej się niegdyś w tym miejscu. Pozostawiono i zaadaptowano centrum dowodzenia oraz magazyn rakiet, które kolejno służą obecnie jako sale konferencyjne i garaż dla sprzętów ogrodniczych. Na terenie ogrodu znajduje się duży parking na którym pozostawić można samochód i wybrać się w dalszy spacer. Sośnia Góra to doskonałe miejsce na randkę, spacer lub wycieczkę rowerową.

• Zdjęcia z Sośniej Góry znajdziecie w artykule Śląski Ogród Botaniczny w Mikołowie – zielona perełka w środku czarnego Śląska

Ścieżka dydaktyczna do byłego kamieniołomu

Aby kontynuować wycieczkę należy udać się do początku ścieżki dydaktycznej znajdującej się dokładnie po drugiej stronie drogi patrząc od bramy wjazdowej. Musimy przejść kawałek pola, które często służy jako parking dla samochodów. Następnie po kilkunastu metrach bez trudno odnajdziemy ścieżkę – początkowo wysypaną kamieniami, która następnie zamienia się w ubitą leśną dróżkę. Kierujemy się lekko w prawo i szukamy znaków, które doprowadzą nas do kamieniołomu.

Ścieżka, mimo iż stosunkowo krótka, jest doskonałym miejscem na rower w Mikołowie. Znajduje się tutaj miejsce odpoczynku z ławkami i stołem oraz kilka plansz i gier edukacyjnych dla najmłodszych.

Kamieniołom w Mikołowie

Wapień muszlowy wydobywany niegdyś w tym miejscu był niezbędny do uzyskania wapna palonego. Obecnie jest to ciekawy punkt widokowy, na którym znajdują się dwie platformy oraz ostoja ciekawej roślinności. Z drugiej platformy rozpościera się doskonały widok na pobliskie miasta, a pozioma mapa pomaga w orientacji na horyzoncie.

Wapienniki, czyli piece do wypalania wapna

Tutaj możemy zobaczyć najlepiej zachowany wapiennik, czyli piec służący do uzyskania wapna palonego. Na terenie Mikołowa Mokrego znajduje się osiem tego typu pieców, z czego dwa najlepiej zachowane oglądać można w Ogrodzie Botanicznym. Piece pochodzą z końca XVII i początku XIX wieku, a co ciekawe – część z nich funkcjonowała aż do lat 80. XX wieku.

Ogród Czerwony

Ogród Czerwony spodoba się dużo bardziej osobom dorosłym niż dzieciom. Nie ma tutaj placów zabaw, są raczej alejki, mostki i kładki. Ogród jest również idealnym miejscem dla zakochanych par bądź osób amatorów fotografii plenerowej. Mam wrażenie, że w Ogrodzie Czerwonym jest przez weekend mniej ludzi niż w Ogrodzie Żółtym. Bez wątpienia jednak warto odwiedzić obydwa miejsca, gdyż różnią się one od siebie i oferują inne atrakcje. Całość wycieczki jest doskonałą propozycją, jeśli zadajecie sobie pytanie – gdzie na rower w Mikołowie?

Wstęp do obu części Ogrodu Botanicznego jest darmowy! Więcej szczegółowych informacji znajdziecie na oficjalnej stronie internetowej obmikolow.robia.pl

Artykuł #mikrorajza – Ogród Botaniczny, Sośnia Góra, kamieniołom i wapienniki w Mikołowie pochodzi z serwisu Portal Tuudi.net.

Gminy o najwyższym odsetku spisanych osób (w %):
1. Bojszowy 36,87
2. Ornontowice 36,45
3. Imielin 33,37
4. Katowice 33,08
5. Ruda Śląska 33,03

Gminy o najniższym odsetku spisanych osób (w %):
1. Janów 12,19
2. Milówka 14,62
3. Miedźno 14,90
4. Kroczyce 15,66
5. Popow 15,68

Liczba osób spisanych w Polsce wynosi 9.580.768 (25,04% ogółu mieszkańców Polski).

Z przedstawionych danych można wysnuć ostrożny wniosek, że kampania informacyjna prowadzona przez Ślonsko Sztama przynosi spodziewane efekty. Największy odsetek spisanych osób jest w gminach, które można uznać za bardzo śląskie. Najmniejszy – w tych typowo polskich.

Warto przypomnieć, iż Narodowy Spis powszechny Ludności i Mieszkań w 2021 r. jest przeprowadzany do 30 września 2021 roku. Zgodnie z ustawą o statystyce publicznej udział w spisie jest obowiązkowy. Spisu można dokonać elektronicznie przez Internet lub poprzez specjalną infolinię.

W Spisie Powszechnym w 2011 roku narodowość śląską zadeklarowało 847.000 osób, w tym 376.000 jako jedyną, 436.000 jako identyfikację pierwszą, a 411.000 jako identyfikację drugą.

Nie wiesz jak zadeklarować narodowość śląską podczas Spisu Powszechnego? Z powyższego tego artykułu dowiesz się, jak zadeklarować narodowość śląską oraz używanie języka śląskiego w nadchodzącym Spisie Powszechnym. Poniższy poradnik dotyczy samospisu dokonywanego przez Internet.

Fot. Piotr Sobik, źródło FP Łukasz Kohut za zgodą autora

Artykuł Ponad milion spisanych osób w woj. śląskim. Zobacz statystyki poszczególnych gmin pochodzi z serwisu Portal Tuudi.net.

Podziękowania PKN Orlen za wykupienie od kapitału niemieckiego polskiej prasy lokalnej mieszczą się w politycznym dyskursie, którego Skworc nie tylko zdaje się nie unikać, ale z którego najwyraźniej jest dumny.

Jeśli polski Kościół Katolicki ma mieć twarz katowickiego biskupa Wiktora Skworca, to ja wolę stanąć z boku i tylko się przyglądać.

Ramię w ramię z władzą

Jestem przekonany, że publiczna pochwała przez arcybiskupa Skworca zakupu Polska Press, w miejscu w tak znamiennym i historycznym jak Piekary Śląskie, nie była przypadkowa. Dziennik Zachodni wielokrotnie i bardzo celnie krytykował między innymi nie samą idee powstania Panteonu Górnośląskiego lecz to, co w nim ma być prezentowanie. Zresztą mamy przed sobą dość groteskowy obraz arcybiskupa katowickiego, który zupełnie jak dziecko, zdaje się być obrażony na media (które słusznie i merytorycznie krytykowały formę projektu) i podczas pielgrzymki wykorzystuje ambonę do pochwały rządzącej partii za zmianę właściciela rzeczonej gazety.

Nikt nie powinien mieć wątpliwości, że Panteon Górnośląski nie będzie służyć prawdzie. Jest to najbardziej jaskrawy i godny pożałowania przykład sojuszu tronu z ołtarzem, mający jednocześnie znamiona historycznej propagandy dziejów Górnego Śląska.

Dla mnie sytuacja ma jeszcze jeden – bardzo osobisty charakter. Przez lata wraz z dziadkiem i ojcem pielgrzymowałem na piekarskie wzgórze, zatem swoją obecnością legitymizowałem słowa biskupów, które padały z ambony. Co więcej, na Portalu kilka razy nawiązywałem do pielgrzymki, między innymi w artykule pod tytułem „Historyczna pielgrzymka w Piekarach Śląskich – odważny głos kościoła” lub w tych, które dotyczyły modlitwy wiernych w języku śląskim.

Tuszowanie afery księdza pedofila

Skworc już wcześniej nie pałał sympatią do Dziennika Zachodniego, prawdopodobnie za wywiad z ks. Tadeuszem Isakowiczem-Zaleskim, na co zwrócił uwagę były redaktor naczelny Marek Twaróg. Przypomnę, że wywiad dotyczył wydarzeń z 2002 roku, kiedy to ówczesny biskup tarnowski, a obecny arcybiskup katowicki Wiktor Skworc, miał lekceważyć oskarżenia względem księdza pedofila, a następnie wysłać go na Ukrainę, gdzie ów ksiądz kontynuował proceder molestowania młodych chłopców. Isakowicz-Zaleski w wywiadzie stwierdził, że „Skworc powinien zawiesić swoje czynności do czasu wyjaśnienia sprawy”.

Sam Skworc ma spore problemy z transparentnością. 13 listopada 2020 roku, kilka dni po opublikowanym w TVN reportażu „Don Stanislao. Druga twarz kardynała Dziwisza”, w Radiu eM odbyła się poranna, copiątkowa rozmowa z Wiktorem Skworcem. W trakcie padło pytanie „jak wierni powinni zachowywać się względem niedawnych oskarżeń pod adresem Dziwisza?„. Od odpowiedzi na to pytanie, ciekawsze jest, że prowadzący red. Strzałkowski nie zapytał o proces, który ks. Isakowiczowi-Zaleskiemu wytoczył dzień wcześniej kanclerz kurii tarnowskiej, za artykuł o tuszowaniu działań pedofila przez ówczesnego biskupa diecezji Wiktora Skworca.

Rozmowy z abp. Skworcem w Radiu eM śledzę uważanie. Na antenie nigdy nie padło pytanie o poważne zarzuty jakie wciąż ciążą na obecnym metropolicie katowickim. Warto nadmienić, iż właścicielem Radio eM jest Archidiecezja Katowicka. Jedynym głosem Wiktora Skworca było oświadczenie, które wydał poprzez rzecznika prasowego 25 sierpnia 2020 r.

Wiktor Skworc – antywzorzec pasterza

Arcybiskup Wiktor Skworc jawi się jako zupełne przeciwieństwo kapłana i biskupa, jakiego potrzebują wierni w XXI wieku. Z jednej strony niewyjaśniona afera pedofilska sprzed lat, która sprawia, że wszelkie słowa biskupa odbierane mogą być jako niewiarygodne. Z drugiej strony osobisty uraz do krytykującej go gazety sprawił, iż Skworc zapomniał, że ambona nie powinna służyć do wypowiadania własnych poglądów politycznych lecz do głoszenia Dobrej Nowiny.

/ Powyższy artykuł jest rozszerzeniem myśli, które napisałem na Facebooku 30 maja 2021 roku.

fot. „Program duszpasterski i ekologia – Konferencja Prasowa – 8 X 2018 r.” przez EpiskopatNews na licencji CC BY-NC-SA 2.0

Artykuł Wiktor Skworc – antywzorzec dobrego biskupa XXI wieku pochodzi z serwisu Portal Tuudi.net.

• Katowice – Orzesze Jaśkowice. Jest 5,00 zł, będzie 9,00 zł. Wzrost o 80%
• Katowice – Orzesze. Jest 5,00 zł, będzie 8,00 zł. Wzrost o 60%
• Katowice – Łaziska Górne Brada. Jest 5,00 zł, będzie 7,00 zł. Wzrost o 40%
• Katowice – Łaziska Górne. Jest 5,00 zł, będzie 6,50 zł. Wzrost o 30%

Od września natomiast wprowadzona zostanie oferta „poza szczytem”, która obniży ceny niektórych przejazdów:

• Katowice – Łaziska Górne – od 1 września 5,53 zł poza szczytem
• Katowice – Orzesze – od 1 września 6,80 zł poza szczytem
• Katowice – Orzesze Jaśkowice – od 1 września 7,65 zł poza szczytem

Jak nie trudno zauważyć wycofanie biletów liniowych i zastąpienie ich biletami odległościowymi spowodowało skokowy wzrost cen biletów od 30% do aż 80%. Nie prowadziłem statystyk, ale nie przypominam sobie, aby w przeszłości miała miejsce procentowo tak wysoka podwyżka cen biletów.

Kto płaci za komunikację w regionie?

Warto wspomnieć, że w budżecie województwa śląskiego na rok 2021 ponad 182 mln złotych przeznaczono na organizowanie i dotowanie regionalnych kolejowych przewozów pasażerskich wykonywanych przez spółki POLREGIO i Koleje Śląskie. Zyski ze sprzedaży biletów nigdy nie rekompensowałyby kosztów, jakie ponosi spółka w związku z prowadzoną przez siebie działalnością transportową. Jest to zresztą racjonalne działanie – na niektórych przystankach osobowych z pociągu korzysta garstka osób, a pociągi poza godzinami szczytu nie są zapełnione. Czy ma to oznaczać likwidację nierentownych połączeń i przystanków? Oczywiście, że nie!

Przewozy pasażerskie dotowane są z pieniędzy podatników. W przeciwnym wypadku mogłoby się okazać, że rentowne są tylko niektóre połączenia – przypuszczalnie te pomiędzy dużymi miastami. Konsekwencją całkowitego urynkowienia komunikacji miejskiej byłoby wykluczenie komunikacyjne oraz spadek mobilności mieszkańców województwa, które to zjawiska mają poważne implikacje społeczne i gospodarcze. Kto próbował dostać się w Beskid Śląski i Żywiecki inaczej niż koleją lub samochodem, ten z pewnością wie, o czym mówię.

Cena biletu, a także jakość taboru, częstotliwość połączeń, skomunikowanie z innymi środkami transportu publicznego i prywatnego, czy dostępność centrów przesiadkowych ma wpływ na wybór kolei lub komunikacji miejskiej jako alternatywnego do samochodu środka transportu. Korzyści z takiego rozwiązania wydają się oczywiste na wielu poziomach – ekologicznym (mniej spalin), ekonomicznym (tańszy środek transportu), miastotwórczym (mniej samochodów w centrach miast), osobistym (komfort jazdy).

Ludzie głupi nie są i potrafią doskonale liczyć. Są w stanie poświęcić kilka minut więcej, aby komfortowo dojechać do miejsca pracy lub na uczelnię. Problem zaczyna się w momencie, gdy komunikacja miejska lub kolejowa nie jest w stanie konkurować z samochodem zarówno w zakresie ceny, komfortu jak i czasu przejazdu.

Czy Łaziszczanie i Orzeszanie porzucą samochody?

Odpowiedź na powyższe pytanie wydaje się kluczowa w dyskusji o niedawnej podwyżce cen biletów. W gestii miasta, województwa, oraz mieszkańców jest zmiana nawyków transportowych. To dzieje się na naszych oczach. Niedaleko przystanku kolejowego w Łaziskach Górnych rozpoczął się remont parkingu, który praktycznie bez żadnej promocji miasta i Kolei Śląskich samoistnie stał się lokalnym centrum przesiadkowym. Łaziszczanie sami skalkulowali i uznali, że warto pozostawić samochód na parkingu, a w dalszą część podróży wybrać się pociągiem.

Nie jestem jasnowidzem i nie wiem, jak na podwyżki cen biletów zareagują mieszkańcy Łazisk Górnych i Orzesza. Mogę jedynie przypuszczać, że podwyżka cen biletów jednorazowych o 30%, 60% i 80% nie przypadnie im do gustu. Warto wspomnieć, o czym nie napisałem wcześniej, że zmianie uległy również ceny biletów okresowych miesięcznych:

• Łaziska Górne Brada – Katowice: z 120,00 zł na 161,00 zł. Wzrost o 34%
• Orzesze Jaśkowice – Katowice: z 120,00 zł na 198,00 zł. Wzrost o 65%

Nie mam pojęcia w jaki sposób tak radykalna podwyżka cen biletów wpisuje się w ogólny trend promocji komunikacji regionalnej i publicznej. Pytania w tej sprawie wysłałem do biura prasowego Kolei Śląskich. Odpowiedzi publikuję poniżej.

Pytania do Kolei Śląskich w sprawie podwyżki cen biletów

Łukasz Tudzierz: Czy zmiana taryfy przewozowej była konsultowana z władzami samorządowymi poszczególnych gmin?

Biuro prasowe Kolei Śląskich: Współpracujemy z lokalnymi społecznościami w województwie śląskim, jednak nie jest ogólnie przyjętym standardem, żeby taryfa przewozowa w Polsce lub w Europie była konsultowana z samorządami gminnymi. Takie konsultacje prowadzimy np. w kwestiach rozkładu jazdy.

Czy w państwa ocenie tak znaczna podwyżka cen biletów jednorazowych nie spowoduje, że część pasażerów zrezygnuje z kolei na rzecz własnego samochodu?

– Według naszych analiz, taka obawa jest nieuzasadniona. Ceny po zmianach będą nadal jednymi z najniższych w Polsce. Ponadto, wykonane badania wykazały, że cena biletu to nie jedyny argument, który przesądza o wyborze środka transportu, a tylko jeden z wielu. Bardzo ważna jest również kwestia częstotliwości połączeń, czasu przejazdu, bezpieczeństwa oraz wygody podróżowania. Pod tym kątem linia S7, której dotyczą Pana pytania, oferuje bardzo wysoki poziom. Większe ryzyko odpływu pasażerów pokazały analizy prowadzone dla okresów pozaszczytowych, dlatego wprowadzamy innowacyjną ulgę pozaszczytową, która sprawi, że podróż pociągiem będzie nawet o połowę tańsza od podróży autem. Należy podkreślić, że podróż pociągiem Kolei Śląskich w taryfie podstawowej również pozostaje tańsza niż w przypadku podróży samochodem.

Dane historyczne wykazały, że podwyżki cen biletów średniofalowo nie powodują istotnego odpływu pasażerów. Mogą nastąpić jedynie krótkofalowe wahania, po czym zdecydowana większość pasażerów ostatecznie wraca do podróży koleją ze względu na jej atuty. Jednym z nich pozostaje wciąż konkurencyjność cenowa, ponieważ nowa taryfa Kolei Śląskich nadal oferuje jedne z najniższych cen biletów kolejowych w Polsce. W innych aglomeracjach, np. wrocławskiej, poznańskiej lub warszawskiej pasażerowie płacą za bilet kolejowy znacznie więcej.

Czy były prowadzone analizy dotyczące wpływu podwyżki cen biletów na ruch pasażerski z Łazisk Górnych oraz Orzesza?

– Wspomniane analizy były prowadzone dla całej sieci Kolei Śląskich. Ceny biletów na linii S7 zrównają się z cenami biletów obowiązującymi np. na liniach S5 Katowice – Bielsko-Biała – Zwardoń lub S1 Katowice – Zawiercie – Częstochowa. Pomimo tego, że ceny biletów na tych dwóch liniach od lat są wyższe niż ceny na linii S7, pociągi cieszą się tam dużą popularnością i notują bardzo dobre obłożenie. To jedne z naszych najbardziej popularnych połączeń.

fot. Dariusz Sieczkowski | CC BY-ND 2.0 | https://flic.kr/p/rU5zQR

Artykuł Czy wzrost ceny biletów o 80% może być propasażerski? Może, a jakże pochodzi z serwisu Portal Tuudi.net.

Narodowy Spis powszechny Ludności i Mieszkań w 2021 r. jest przeprowadzany od 1 kwietnia 2021 roku do 30 czerwca 2021 roku. Zgodnie z ustawą udział w spisie jest obowiązkowy. Preferowaną przez Główny Urząd Statystyczny formą jest samospis internetowy, tylko w wyjątkowych przypadkach możliwy będzie spis telefoniczny lub z pomocą rachmistrza.

Więcej szczegółowych informacji oraz interesujących liczb dotyczących obecnego spisu, jak i tego sprzed dekady znajdziecie na specjalnie dedykowanej stronie od Bele Kaj: belekaj.eu/pl/spis2021

Jak zadeklarować narodowość śląską?

UWAGA! Poniższy poradnik został stworzony na podstawie wersji demonstracyjnej aplikacji spisowej dostępnej na stronie demo.spis.gov.pl. Po rozpoczęciu spisu sprawdzę, czy wersja ostateczna nie różni się od wersji demo.

Pytanie o narodowość oraz używany język znajduje się w kwestionariuszu osobowym, do którego przejdziemy po poprawnym zalogowaniu się oraz udzieleniu odpowiedzi na wcześniejsze pytania dotyczące między innymi adresu zamieszkania oraz relacji rodzinnych.

1. Kwestionariusz osobowy

2. Pytanie o narodowość

Po udzieleniu odpowiedzi na pytania dotyczące kraju urodzenia (nie mylmy w tym punkcie obywatelstwa z narodowością), miejsca zamieszkania, statusu cywilnego oraz wykształcenia – system spisowy zapyta nas o narodowość.

3. Narodowość – inna

W tym pytaniu należy zaznaczyć opcję „inna”. Wyświetli się wówczas lista wszystkich dostępnych do zaznaczenia przynależności narodowych i etnicznych.

Z listy możemy albo ręcznie zjechać w dół, aż do pozycji „śląska” albo wybrać na klawiaturze komputera literę „ś” – pojawi się wówczas propozycja „śląska„. Wybieramy „śląska” i przechodzimy dalej.

W następnym pytaniu możemy zadeklarować przynależność do innego narodu lub wspólnoty etnicznej. Jest to dobra opcja, dla tych, którzy oprócz śląskości czują także inną przynależność narodową np. polską, niemiecką lub kurdyjską. Pamiętajmy, że odpowiedź na to pytanie jest opcjonalna – nie jest obowiązkowa.

Jak zadeklarować posługiwanie się językiem śląskim?

Koleje pytanie dotyczy języka, którym zazwyczaj posługujemy się w domu. Jeśli chcemy zaznaczyć język śląski należy wybrać jedną z dwóch opcji:

• polskim i innym niż polski (jeśli chcemy wybrać język polski i śląski)
• wyłącznie innym niż polski (jeśli chcemy wybrać tylko język śląski)

i z listy wybrać język „śląski„.

Zobacz także filmik jak zadeklarować narodowość śląską:

To wszystko! Pamiętajmy aby odpowiedzieć na resztę pytań i zakończyć samospis.

Pamiętajmy, że osoby spisane wraz z nami (np. domownicy lub rodzina) są zwolnione z konieczności dokonania osobnego samospisu.

Potrzebujesz pomocy aby się spisać?

Aplikacja spisowa jest dość intuicyjna i jej obsługa nie powinna przysporzyć większych problemów, nawet osobom słabo obeznanym z Internetem. Jednakże, jeśli boisz się samospisu lub nie wiesz, czy poprawnie się spiszesz – poproś o pomoc młodszego członka rodziny lub zaufanego znajomego.

Czytelników Portalu proszę o zaangażowanie i pomoc wszystkim tym, którzy nie są w stanie sami spisać się internetowo. Pamiętajmy o seniorach, starszych rodzicach, dziadkach, sąsiadach czy znajomych. Jeśli ktoś zwróci się do Was z pytaniem, jak zadeklarować narodowość śląską – udzielmy mu szczerej i rzetelnej pomocy.

Artykuł Jak zadeklarować narodowość śląską podczas Spisu Powszechnego? pochodzi z serwisu Portal Tuudi.net.

Żyjemy w czasach terroru tożsamości. Czasem o tym, kim jesteśmy, dowiadujemy się z mediów. Czasem zaś to, kim się czujemy, rozjeżdża się ze wszystkimi na nasz temat opowieściami.

Tych, którzy opowiadają świat przez pryzmat tożsamości, pokory powinny były nauczyć ostatnie wybory w Stanach Zjednoczonych. Wśród wszystkich – z jednym wyjątkiem, o którym za chwilę – grup rasowych lub płciowych odsetek osób głosujących na Trumpa był wyższy niż w 2016 roku. Czarni, Latynosi, Azjaci (a także muzułmanie) – wszyscy częściej głosowali na Trumpa. Zagłosowała na niego też większość białych kobiet. Stało się tak mimo śmierci George’a Floyda i protestów Black lives matter, mimo szowinistycznych i wykluczających wypowiedzi Trumpa pod adresem kobiet, mimo licznych haseł antymigracyjnych (np. nazywanie meksykańskich imigrantów „gwałcicielami”) itd. Jedyną grupą, której procentowo głosy Trump stracił, byli biali mężczyźni. Dokładnie odwrotnie niż można byłoby się spodziewać.

Stało się tak z wielu powodów, ale jedną z lekcji, jakie można wynieść z błędnych prognoz szeregu mediów i komentatorów, jest fakt, że zbyt często patrzymy na świat przez pryzmat tożsamości etnicznych, językowych czy płciowych.

Jak bardzo dla Ślązaka ważna jest tożsamość?

Czy PiS zjednałby sobie etnicznych Ślązaków, gdyby w zaproponowanym przez Łukasza Tudzierza scenariuszu zagrał kartą języka i mniejszości? Może tak, może nie. Trudno powiedzieć, czy górnik z Sośnicy i Ślązak „z dziada pradziada” poprze dziś PiS z radością, bo sam jest katolikiem, czy nie poprze go, bo PiS nie uznaje śląskiej mniejszości etnicznej, a może poprze lecz z bólem serca, bo przede wszystkim czuje się ojcem rodziny i liczy na świadczenia socjalne rządu. Mamy wiele tożsamości i nie jestem pewien, czy ta jedna z najbardziej abstrakcyjnych – Ślązak lub Ślązaczka – dominuje u wszystkich 847 tysięcy zadeklarowanych osób narodowości śląskiej, gdy przychodzi do wrzucenia głosu do urny.

Wciąż w licznych wypowiedziach pokutuje błąd, jaki komentatorzy popełniali na Górnym Śląsku wielokrotnie – czy to podczas plebiscytu w 1921 roku, czy podczas wyjazdów do RFN za komuny. W tych i wielu innych sytuacjach bywało, że rozstrzygała tożsamość etniczna czy językowa, ale zapewne częściej – tu też bazujemy na szczątkowych danych – decydowały interesy klasowe i gospodarcze. Reinterpretacja konfliktu ekonomicznego w kategoriach etnicznych to częsty skrót intelektualny – przestrzega przed nim choćby Adam Leszczyński w Ludowej historii Polski.

Wciąż mało wiemy o Ślązakach

Ale dlaczego miałbym mieć rację? Problem z pisaniem o Śląsku jest taki, że to na ogół publicystyka, którą i trudno obalić, i trudno potwierdzić, co utrudnia nam debatowanie – a może właśnie ułatwia, bo nigdy nie ma rozstrzygnięć. Dzieje się tak, bo szalenie mało wiemy o Ślązakach. W regionie nie prowadzi się regularnych, wiarygodnych i reprezentatywnych badań socjologicznych. Wyławiamy tendencje z okruszków czy internetowych kłótni i przerzucamy się nimi jako najwyższymi dowodami na swoje intuicje. Podobnie niewiele wiemy o preferencjach wyborczych etnicznych Ślązaków i tylko możemy się ich domyślać.

Czy Ślązacy zagłosowaliby na prośląski PiS? Być może część ze Ślązaków owszem, ale widzę tu dwie kwestie. Po pierwsze ostatnie wybory pokazały, że prawdopodobnie (znowu: brak konkretnych danych) osoby deklarujące narodowość śląską i tak chętnie głosują na PiS, a ten nie musiał w tym celu uznawać żadnych języków, żadnych mniejszości. Po drugie zaś mimo wszystko bliższa mi jest myśl, że to byt określa świadomość częściej niż świadomość byt i dlatego to nie ustawa o mniejszościach czy językach rozstrzygnie o śląskim rzędzie dusz, ale bardziej przyziemne sprawy. Nic bowiem nie wskazuje na to, żeby etniczni Ślązacy byli bardziej ideowymi i uduchowionymi homo sapiens niż etniczni Polacy, Łemkowie czy Ormianie.

fot. „Donald Trump” by Gage Skidmore is licensed under CC BY-SA 2.0

Artykuł Rokita: Trump tłumaczy Śląsk pochodzi z serwisu Portal Tuudi.net.

Wyobraźmy sobie 2023 rok…

Jest rok 2023, do wyborów pozostało trochę ponad 6 miesięcy. Prawo i Sprawiedliwość pikuje w sondażach, które przewidują poparcie między 24% – 30% wyborców. Na domiar złego krążą plotki, jakoby Jarosław Gowin przygotowywał się do obalenia rządu i stworzenia tymczasowego gabinetu technicznego, który miałby przetrwać do wyborów i pomóc mu w wystawieniu osobnej listy wyborczej do parlamentu. Wobec powyższego realnego zagrożenia utraty większości w parlamencie, poseł Mateusz Morawiecki (który to uzyskał mandat dzięki głosom katowiczan) w lutym 2023 roku w wywiadzie dla Polskiej Agencji Prasowej proponuje zmianę ustawy o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym, poprzez dodanie do art. 19 punktu zgodnie z którym śląski zostałby uznany za język regionalny.

Innym pomysłem zaproponowanym przez Morawieckiego, jego zdaniem wartym rozważenia, jest prawne ujęcie „gwary śląskiej” w kategorii dziedzictwa narodowego i kulturowego Polski, tak aby podlegała ochronie prawnej.

W obecnej sytuacji, gdy większość sejmowa nie jest pewna, a sprawne procedowanie ustaw jest niemożliwe ze względu na działalność Senatu – były premier obiecuje i zapewnia, że sprawa zostanie pomyślnie rozwiązana na jednym z pierwszych posiedzeń Sejmu nowej już kadencji. Oczywiście w sytuacji, gdy większość sejmową i senacką będzie miało Prawo i Sprawiedliwość.

Język regionalny zagościł w mediach ogólnopolskich

Monika Rosa (KO) w wypowiedzi dla Onetu stwierdza, że wywiad Morawieckiego jest kuriozalny i uwłaczający godności Ślązaków. Jej zdaniem Prawo i Sprawiedliwość miało dwie kadencje na podjęcie działań mających na celu uznanie śląskiego za język regionalny, czego nie uczyniono, a propozycje Morawieckiego to puste, niczym niepoparte populistyczne obietnice. W odpowiedzi na to poseł Jerzy Poleczek (PIS) w TVP1 stwierdza, że posłanka PO jest ostatnią osobą, która może pouczać posła Morawieckiego, gdyż PO przez 8 lat nie zrobiła dla Ślązaków zupełnie nic. On sam natomiast jest otwarty na dyskusję w sprawie śląszczyzny.

Nieoczekiwanie pomysł uznania śląskiego za język regionalny staje się popularnym tematem w mediach ogólnopolskich. Częstym gościem w telewizji śniadaniowej jest Grzegorz Kulik, który czyta przełożone przez siebie na język śląski dzieła literatury światowej. Mateusz Sebastian wraz z żoną opowiadają o weekendowych podróżach po Górnym Śląsku.

Szerokim echem w regionie odbija się awantura w programie Warto Rozmawiać Jana Pospieszalskiego, w trakcie której były wiceminister Janusz Kowalski zarzuca Jerzemu Gorzelikowi (RAŚ) bycie niemieckim agentem, a pomysł uznania śląskiego za język nazywa „absurdem i działaniem na szkodę polskiej racji stanu”. Zbulwersowany Gorzelik zapowiada pozew cywilny przeciwko Kowalskiemu.

Nierealne? Moim zdaniem niekoniecznie

Wróćmy do teraźniejszości.

W działaniach i opiniach polityków obecnie rządzącej partii bardzo łatwo jest znaleźć zarówno wypowiedzi na wskroś populistyczne i nie mające nic wspólnego z interesem kraju, jak i działania zupełnie odwrotne – sprzeczne z oczekiwaniami określonej grupy społecznej, ale mające racjonalne uzasadnienie dla interesu kraju lub regionu.

Wspomnieć warto chociażby o wypowiedziach Beaty Szydło, Grzegorza Tobiszewskiego, czy Matusza Morawieckiego na temat polskiego górnictwa, w których niejednokrotnie stwierdzali m. in. że reforma górnictwa się udała, a branża wydobywcza stanowi przyszłość polskiej gospodarki.

Jednocześnie przygotowany przez Ministerstwo Klimatu projekt Polityki Energetycznej Polski do 2040 roku jest niczym innym, jak ścieżką przyspieszonego odejścia od węgla. Stawką wciąż trwających negocjacji związków zawodowych i rządu jest nie to czy, a kiedy śląskie kopalnie zostaną zamknięte. Według ekspertów po 2030 r. polskie zapotrzebowanie na węgiel będą wypełniać dwie lub trzy kopalnie, natomiast związkowcy chcieliby, aby większość kopalń fedrowała do 2040 roku, a kopalnie ROW nawet dłużej – Chwałowice i Jankowice aż do 2049 r. Politycy nie mają zatem problemu, aby przed wyborami mówić jedno, a po wyborach robić coś zupełnie odwrotnego.

Co dalej z językiem śląskim?

Mając na uwadze, że polska polityka jest nieprzewidywalna, a politycy bez skrupułów okłamują swoich wyborców, tak aby zdobyć potencjalne głosy w wyborach, zarysowany powyżej scenariusz jest całkiem prawdopodobny. Śląscy wyborcy są tradycyjnie konserwatywni, zatem nie zagłosują na lewicowe ugrupowania, które będą przekonywać, że tylko one są w stanie wstawić się za śląską kulturą i językiem. Wizja wsparcia przez Prawo i Sprawiedliwość śląskich postulatów może zmotywować do oddania głosu m. in. tych, którzy są rozczarowani rządami PIS, a którzy jednocześnie światopoglądowo nie widzą dla siebie innej alternatywy.

Czekam na Waszą opinię dotyczącą zarysowanego przeze mnie scenariusza. Czy Waszym zdaniem jest możliwe, aby Prawo i Sprawiedliwość zmieniło swój stosunek do języka śląskiego?

Fot. Krystian Maj / KPRM | Public domain

Artykuł Czy PIS mógłby uznać śląszczyznę za język regionalny? pochodzi z serwisu Portal Tuudi.net.

Mimo że tylko zachodni brzeg rzeki przynależy do Górnego Śląska, to brama miała ogromne znaczenie dla rozwoju regionu śląskiego zarówno w przeszłości jak i obecnie. Dzięki Bramie Morawskiej Górny Śląsk był i jest dobrze skomunikowanym regionem. Skomunikowanie natomiast oddziałuje na ekonomiczny, społeczny i kulturowy charakter Górnego Śląska. 

W niniejszym artykule przedstawię Wam pokrótce historyczne i współczesne znacznie Bramy Morawskiej dla obszaru Górnego Śląska.

Gdzie leży i czym jest Brama Morawska?  

Pasma górskie Sudetów oraz Karpat stanowią naturalną granicę oddzielająca terytorium Rzeczypospolitej od jej południowych sąsiadów. Jedynym dogodnym przejściem, poza przełęczami górskimi, stanowi Brama Morawska – znaczące obniżenie terenu pomiędzy Sudetami a Karpatami, które łączy ze sobą sąsiednie doliny. Brama Morawska jest długa na około 40 km, otoczona stosunkowo stromymi stokami o wysokości względnej od 200 do 250 metrów. Jej szerokość w zależności od przyjętych norm pomiarowych waha się od 5 do 20 km. Na wschód od Bramy rozpościerają się stosunkowo trudne do przebycia pasma Beskidu Zachodniego i Niskiego, aż do źródeł Wisłoki.  

Ze względu na swoje dogodne ukształtowanie brama była przez wieki głównym szlakiem komunikacyjnym. Poza Bramą Morawską istniały inne przejścia m. in. obniżenia w paśmie Jaworników lub Przełęcz Jabłonkowska (łącząca Nizinę Węgierską i kraje bałkańskie z Europą Północną), które ze względu na położenie były mniej istotne, niż Brama Morawska.

W rowie bramy, w kierunku południowym płynie rzeka Beczwa zataczająca szerokie meandry w okolicach miasta Lipnik, zaś ku północy Odra. Brama Morawska to także łącznik europejskich mórz północnych i południowych – przebiega przez nią Europejski Dział Wodny: Odra wpada do Morza Bałtyckiego, a Beczwa poprzez Dunaj uchodzi w Morzu Czarnym.

Brama jest także miejscem przez które migrują gatunki roślin na wschód z Sudetów i na zachód z terenu Karpat Zachodnich. Przykładem takiej rośliny jest żywiec dziewięciolistny czy wilczomlecz słodki. Miejsce to ułatwia także migracje i wnikanie zwierząt, które nie są rodzime i które mogą powodować szkody w środowisku naturalnym, na przykład rak pręgowany, norka amerykańska czy jenot. Wyłom w paśmie górskim ma także wpływ na klimat. Poprzez bramę na teren Górnego Śląska napływają okresowo masy ciepłego powietrza z gorącego południa Europy.

Warto nadmienić, że w Raciborzu znajduje się Arboretum Bramy Morawskiej – specjalistyczny ogród botaniczny, w którym zachowane i uprawiane są różne gatunki krzewów oraz drzew. Ogród o powierzchni 162ha znajduje się na wschodnim stoku doliny Odry. Specyficzny klimat tego miejsca wpływa na naturalne bogactwo gatunków roślin, które można tam zobaczyć.

W Pogrzebieniu niedaleko Raciborza znajduje się wieża widokowa, ze szczytu której można zobaczyć Góry Opawskie, Beskid Śląsko-Morawski, Opawę oraz samą Bramę Morawską. Więcej na ten temat przeczytacie w artykule Punkt widokowy na Bramę Morawską w Pogrzebieniu.

Rys historyczny Bramy Morawskiej

Brama Morawska od wieków stanowiła łącznik komunikacyjny pomiędzy terytorium Górnego Śląska, a zachodem i południem kontynentu. Obszar Górnego Śląska oraz zachodnich krańców Małopolski leżą na przedpolu korytarza, a zatem wszelkie odziaływania kulturowe oraz historyczne wiodące przez bramę dotykały najpierw mieszkańców tego terenu. Brama Morawska była od dawnych wieków przedmiotem zainteresowania Rzymu oraz Kościoła Katolickiego i jego misji ewangelizacyjnej. To poprzez jej wrota przyszło chrześcijaństwo, następnie protestantyzm, prądy husyckie oraz oświecenie. Poprzez to miejsce w okresie wędrówek ludów przechodziły plemiona celtyckie, germańskie i słowiańskie.

Etrusko – rzymski zachodni Bursztynowy Szlak przechodził przez Bramę Morawską, aby następnie wzdłuż Wisły kierować się w stronę Morza Bałtyckiego bądź przez Opawę na Śląsk. Dalej przez Opole, Wrocław, rzekę Odrę dotrzeć do Bałtyku. Także stąd odchodziła w Opawie w kierunku północno-wschodnim droga do Raciborza, dalej do Gliwic, gdzie łączyła się z głównym szlakiem Wrocław – Kraków. Drugie odbicie biegło z Raciborza przez Koźle, aż do szlaku łączącego Ołomuniec z Głubczycami.

Latem 1683 roku Jan III Sobieski idąc na odsiecz Wiednia, maszerował przez Bramę Morawską. Wcześniej przeszedł przez Górny Śląsk i modlił się przed obrazem Matki Bożej w Piekarach Śląskich. Co więcej Brama Morawska miała niebagatelne znacznie dla obydwu stron konfliktu podczas Wojen Śląskich w XVIII wieku, a w XIX wieku dla armii Napoleona.

Brama Morawska historycznie znajdowała w czeskich rękach, a zatem obszar na północ od bramy stawał się w posiadaniu Czechów. W wyniku tego zjawiska teren Górnego Śląska, jako polski hinterland odgrodzony od reszty terytorium potężnymi lasami i puszczami, odpadł od polskiej Korony i dopiero na początku XX wieku został przyłączony do odradzającej się Rzeczpospolitej.

Brama Morawska współcześnie

Historycznie i tradycyjnie lepiej rozwinięty od reszty Polski Górny Śląsk, jest poprzez Bramę Morawską skomunikowany z południem i zachodem Europy. Biegnąca z północy Polski, z Gdańska autostrada A1 nazwana Bursztynową dociera aż na południe kraju do Bramy Morawskiej, gdzie przez Bohumin komunikuje dalej do Ołomuńca, Brna, Wiednia lub Bratysławy. Znajdujący się po czeskiej stronie Górnego Śląska Bohumin jest bardzo istotnym węzłem kolejowym. Przebiegają przez niego linie kolejowe łączące Czechy ze Słowacją i Polską. Ochodzą stąd także pociągi w kierunku wnętrza Czech, Austrii, Niemiec oraz Węgier. Spoglądając na mapę można zauważyć, że z Bohumina pociągi rozjeżdżają się niejako na 4 strony świata.

1 maja 1847 na stację w Bohuminie wjechał pierwszy pociąg. W 1848 oddano do użytku magistralę kolejową łączącą Kędzierzyn Koźle i Bohumin, która następnie odchodziła w kierunku Wiednia. Docelowe połącznie kolejowe Wiednia i Krakowa przechodzące przez Bramę Morawską nazwane zostało Koleją Północną Cesarza Ferdynanda. Początkowo połączenie odbywało się tranzytem poprzez terytorium pruskie w kooperacji z Koleją Krakowsko-Górnośląską. Dopiero otwarty w 1856 odcinek poprzez Oświęcim i Trzebinę połączył Bohumin i Kraków bez problematycznego przekraczania granicy pruskiej. W 1879 zainaugurowano połączenie biegnące przez Racibórz i Bohumin z Rumunią, a w 1888 Konstantynopolem.

Jadąc od północy przez Bramę Morawską dojeżdżamy w Gliwicach do Węzła Sośnica, który uznany jest przez GDDKiA za największy węzeł drogowy w Europie. Ruch międzynarodowy odbywa się w czterech kierunkach, natomiast krajowy w ośmiu. Łączy on biegnącą równoleżnikowo autostradę A4 (wschód – zachód) oraz idącą południkowo autostradę A1 (północ – południe). Węzeł łączy ze sobą także drogę krajową 44, 88 oraz Drogową Trasę Średnicową, a także zapewnia 32 bezkolizyjne relacje – w tym wszystkie kombinacje relacji pomiędzy A1, A4 oraz DTŚ.

Górny Śląsk zarówno w przeszłości, jak i w czasach współczesnych czerpie korzyści z dogodnego położenia na przecięciu szlaków komunikacyjnych. W XVI wieku główna trasa handlowa z Wrocławia na Węgry prowadziła przez Górny Śląsk oraz Bramę Morawską. Nie inaczej jest dzisiaj – najdogodniejsza droga łącząca Polskę z południem Europy wiedzie przez Górny Śląsk i wspomnianą wcześniej Bramę Morawską.

Korzystałem z:

• Dzieje Śląska Cieszyńskiego od zarania do czasów współczesnych, pod redakcją Idziego Panica, Cieszyn 2012
• Geograficzne podstawy Polski Chrobrego, Władysław Semkowicz, Kraków 1925
• Historia Górnego Śląska. Polityka, gospodarka i kultura europejskiego regionu, Redakcja Joachim Bahlcke, Dan Gawrecki, Ryszard Kaczmarek, Gliwice 2011
• Na przedpolu Bramy Morawskiej – obecność wpływów południowych na Górnym Śląsku i zachodnich krańcach Małopolski we wczesnym średniowieczu, Piotr Boroń, Historia Slavorum Occidentis 2(3), 36-66, 2012
• Rzeczpospolita między lądem a morzem. O wojnie i pokoju, Jacek Bartosiak, Zona Zero, Warszawa 2018
• Śląsk jako regjon geograficzny, Wiktor Nechay, Katowice 1935
• Trzy bramy podkarpackie, szkic geograficzno-porównawczy, dr Ludomir Sawicki, Lwów 1911
• Uwagi o szlakach wojennych na południowym i zachodnim pograniczu Śląska (990-1138), Janusz Marek Szewczyk, 1986
• Z biegiem Suminy. Atrakcje turystyczno-krajoznawcze gminy Nędza, Anna Bindacz, Grzegorz Wawoczny, Wydawnictwo WAW, Racibórz 2005

Wykorzystane fotografie:

• Śląsk na mapie Helwiga z XVII wieku fot. ibrbs.pl | CC BY-NC-SA 3.0
• Bahnkarte Deutschland 1849 fot. Wikipedia | Domena publiczna
• Współczesna mapa Górnego Śląska fot. gornyslask.wordpress.com | za zgodą autora
• Mapa pogodowa nad Bramą Morawską. fot. Prognoza Pogody – Damian Dąbrowski | za zgodą autora

Artykuł Brama Morawska. Historyczny i współczesny wpływ na ziemie Górnego Śląska pochodzi z serwisu Portal Tuudi.net.

Żyjemy w bańkach informacyjnych

Problem tak zwanych baniek informacyjnych, czyli ciągłego przebywania tylko wśród ludzi i informacji z którymi się utożsamiamy jest poważny. Chciałbym opowiedzieć Wam o mojej prawie piętnastoletniej perspektywie twórcy i osoby, która dzieli się z Wami swoimi spostrzeżeniami dotyczącymi Górnego Śląska.

Zauważyłem, że część Czytelników oczekuje ode mnie nie tylko rzetelnych informacji i opinii dotyczących Górnego Śląska, ale także tego, aby mój światopogląd lub przekonania polityczne były zbieżne z tymi, które oni sami wyznają. Szczególnie widoczne było to podczas niedawnego Strajku Kobiet, który to jednoznacznie i dość radykalnie poparłem. Otrzymałem wówczas kilka wiadomości, których treść sprowadzała się mniej więcej do tego, że świetnie piszę o Śląsku, a jednocześnie zawiodłem ich, gdyż otwarcie opowiedziałem się po jednej stronie konfliktu.

Dlaczego krytykuję PIS?

Nie inaczej jest na co dzień, gdy czytam komentarze szkalujące mnie dlatego, że krytykuję działania PIS względem Ślązaków i naszego regionu. Zdaniem niektórych Czytelników kocham Śląsk, ale nienawidzę Polski, gdyż zapewne chciałbym, aby „złodzieje i komuniści z PO” wrócili do władzy.

Cała ta sytuacja jest całkowicie kuriozalna – identyczne wiadomości otrzymywałem 7 lat temu, gdy krytykowałem działania PO względem górnictwa oraz samych Ślązaków. Wówczas to oskarżany byłem o sprzyjanie Jarosławowi Kaczyńskiemu. Warto nadmienić, że w 2014 roku Piotr Pietrasz w swoim felietonie dla wPolityce wspomniał moją krytykę względem Donalda Tuska, określając mnie w samym tekście mianem „ślązakowskiego blogera”.

W 2021 roku trudno krytykować jakąkolwiek inną partię polityczną poza PIS, który rządzi samodzielnie od 6 lat, w szczególności, że żaden ze znanych mi polityków i działaczy tej partii nie wspiera śląskich aspiracji kulturowych i narodowych. Jednocześnie trudno nie pisać o projektach lub akcjach zapoczątkowanych przez posłankę Rosę lub europosła Kohuta, tylko dlatego, że któryś z moich Czytelników nie lubi partii politycznej, którą reprezentują.

Z nieskrywanym entuzjazmem komentować będę wszystkie inicjatywy, które moim zdaniem są wartościowe i dotyczą Górnego Śląska. Również lub przede wszystkim te, którymi inicjatorami będą przedstawiciele obecnie rządzącej partii. O takich przedsięwzięciach nie słyszałem, prawdopodobnie takie nie istnieją.

Każdy z nas ma prawo do poglądów

Dość dobrze znam część z Was – moich Czytelników. Z niektórymi poznałem się osobiście, niektórych znam wyłącznie z Internetu. Wiem na kogo głosujecie, w co wierzycie, co jest dla Was ważne i istotne. Jednocześnie jest dla mnie zupełnie bez znaczenia to, czy jesteście liberałami, konserwatystami. Czy popieracie aborcję, czy też regularnie chodzicie do kościoła. Staram się mimo, iż jest to bardzo trudne, zrozumieć perspektywę tych, którzy myślą inaczej ode mnie. Szczególnie interesująca jest lektura rzetelnych tekstów lub dobrych podcastów, które poruszają tematykę z którą mniej lub wcale się nie zgadzam.

Zapominamy, że jesteśmy ludźmi z krwi i kości. Mamy swoje emocje, poglądy, które zapewne wyewoluowały z osobistych doświadczeń i przeżyć. Mimo, że na Tuudi.net od 15 lat staram się pisać głównie o Górnym Śląsku, zdarza się, że zahaczam o tematykę polityki ogólnopolskiej. Zresztą uważny Czytelnik na pewno zauważy zmianę moich poglądów i przekonań na przestrzeni tak długiego czasu. Mam do tego takie samo prawo, jak każdy z Was.

Nie jestem jednoosobowym stowarzyszeniem czy fundacją, która powstała w określonym celu. Mam ten komfort (o czym pisałem w artykule pt. Portal Tuudi.net obchodzi swoje 14. urodziny. Świętuj i pomóż mi w ważnej sprawie), że nie jestem zależny od pracodawcy, który mógłby wywierać na mnie presję. Nie mogę zrezygnować z własnych poglądów tylko dlatego, że działam na rzecz Śląska i mógłbym kogoś nimi „zrazić”. Wówczas całą działalność społeczną zredukowałbym do bezrefleksyjności i miałkości.

Śląskość jako spotkanie

Śląskość fascynuje mnie między innymi dlatego, że jest pewnego rodzaju poczuciem ponad podziałami – biednych, bogatych, lewicowych, prawicowych, mieszkańców miast i wsi. Ślązak nie spojrzy na Ślązaka z pogardą tylko dlatego, że ten drugi np. nie wierzy w Boga. Myślę, że śląskość moglibyśmy nazwać spotkaniem. Przychodzę do Ciebie z dobrą wolą, chęcią wymiany doświadczeń i poglądów. Jesteśmy w jednym pomieszczeniu, ale nie jesteśmy jednością – różnimy się od siebie, a mimo to chcemy razem spędzać czas i wymieniać się swoimi doświadczeniami. Łączy nas Śląsk i na nim budujemy wspólnotę, do której należymy i na której nam zależy.

Wydaje mi się, że w podzielonym społeczeństwie śląskość stanowi niejako odtrutkę na polityczną zarazę. Pozwólmy na to, aby Śląsk zaczął nas prawdziwie łączyć, a nie dzielić. Za 20 lat prawdopodobnie nikt z nas nie będzie pamiętał o obecnych sporach politycznych. A czy nasza śląskość wciąż będzie trwała zależy tylko i wyłącznie od nas samych. Dajmy sobie prawo do różnicy poglądów i wartości i nie pozwólmy aby partykularne interesy polityczne lub światopoglądowe zabiły to, co jest dla nas bezcenne – śląską tożsamość.

Dobre początki współpracy

Doskonałym przykładem porozumienia ponad podziałami jest Ślonsko Sztama – alians kilkunastu śląskich organizacji, polityków, partii, działaczy oraz portali, którzy zobowiązali się pracować wspólnie nad promocją deklaracji narodowości śląskiej podczas nadchodzącego Spisu Powszechnego. Różni nas bardzo wiele, lecz zgadzamy się co do jednego – na pierwszym miejscu jest Górny Śląsk.

Mam szczerą nadzieję, że początek 2021 roku będzie momentem zwrotnym w politycznej i społecznej historii Górnego Śląska. Liczę, że od tego czasu Ślązacy zaczną ze sobą współpracować, a nie zwalczać się wzajemnie.

Artykuł Spór o poglądy. Czy mam do nich prawo? pochodzi z serwisu Portal Tuudi.net.

Przed nadchodzącym Spisem Powszechnym warto zatem wyjaśnić, co kryje się pod pojęciami narodowość i obywatelstwo, a także jakie są różnice pomiędzy nimi.

Czym jest narodowość według GUS?

Zgodnie z definicją Głównego Urzędu Statystycznego znajdującą się w uwagach metodologicznych do Spisu Powszechnego mającego miejsce 10 lat temu „narodowość jest deklaratywną (opartą na subiektywnym odczuciu) cechą indywidualną każdego człowieka, wyrażającą jego związek emocjonalny (uczuciowy), kulturowy lub genealogiczny (ze względu na pochodzenie rodziców) z określonym narodem”. Nie mniej ważne do zrozumienia pojęcia narodowości jest kolejne zdanie „sformułowane pytanie oraz przyjęta definicja narodowości, są na tyle otwarte, iż zezwalają osobie spisywanej na indywidualne, własne rozumienie pojęcia narodowości”.

Przekładając powyższe na język potoczny – narodowość jest indywidualnym poczuciem, które każdy z nas przeżywa na swój sposób. Nikt nie może, w tym również aktem prawnym, zakazać odczuwania przynależności narodowej lub wręcz stwierdzić, że dany naród nie istnieje.

Narodowość, a obywatelstwo

Obywatelstwo jest przede wszystkim pojęciem prawnym, zdefiniowanym w ustawie. Obywatelstwo otrzymać można albo na zasadzie prawa krwi (ius sanguinis) – przekazania obywatelstwa z rodziców na dzieci albo prawa ziemi (ius soli) – czyli otrzymania obywatelstwa kraju, na terenie którego się urodziło. W polskim porządku prawnym przyjęto, z niewielkimi wyjątkami, zasadę prawa krwi. Aby zmienić obywatelstwo lub się go zrzec, należy podjąć odpowiednie kroki prawne – nie jest wystarczające deklaratywne oświadczenie, iż nie chce się już być obywatelem Rzeczypospolitej Polskiej.

Narodowość natomiast jest pojęciem socjologicznym i kulturowym. Poczuwanie się do określonej narodowości, np. śląskiej nie jest związane z posiadanym obywatelstwem, miejscem zamieszkania czy też urodzenia. Narodowość może wynikać z osobistego przekonania lub poczuwania się do bycia członkiem danej wspólnoty narodowej. Narodowość nie wymaga istnienia własnego państwa – przykładem mogą być Tamilowie, Kurdowie, Katalończycy, Ślązacy czy Kaszubi.

Warto nadmienić, że wspólnoty narodowe są bardzo często ponadpaństwowe, czyli zamieszkują historycznie obszar, który współcześnie znajduje się na terenie więcej niż jednego państwa np. Kurdowie (Turcja, Irak, Iran, Syria) lub Ślązacy (Polska i Czechy).

Ślązacy w Spisie Powszechnym

W Nadchodzącym Spisie Powszechnym, który rozpocznie się już w kwietniu 2021 roku, każdy z nas będzie mógł zadeklarować narodowość lub przynależność etniczną, do jakiej się poczuwa. Poniżej przedstawiam Wam kilka artykułów i akcji, które powinny Was zainteresować.

• Dlaczego warto deklarować narodowość śląska? – poczytaj o tym, dlaczego masz prawo deklarować taką narodowość, jaką czujesz w sercu.

• Jak zadeklarować narodowość śląską? – w tym artykule znajdziesz szczegółową instrukcję dotycząca deklaracji narodowej.

• Zaangażuj się jako wolontariusz – jeśli chciałbyś, aby informacja o nadchodzącym Spisie Powszechnym dotarła do jak największej liczny osób – zaangażuj się jako ambasador i działaj na rzecz deklaracji narodowości śląskiej.

fot. „Marsz Autonomii 2015 / Autonomy March 2015” by Krzysztof Duda is licensed under CC BY 2.0

Artykuł został pierwotnie napisany dla strony spis-powszechny.pl

Artykuł Czym jest narodowość? pochodzi z serwisu Portal Tuudi.net.

Warto przypomnieć, że podczas poprzedniego Spisu Powszechnego w 2011 roku narodowość śląską zadeklarowało 847 tys. osób, w tym 376 tys. osób zadeklarowało ją jako jedyną narodowość. W tym samym spisie aż 529 tys. osób wskazało, że posługuje się językiem śląskim podczas kontaktów domowych.

Spis Powszechny w 2021 roku odbędzie się tylko i wyłącznie internetowo oraz w formie obowiązkowego samospisu. Oznacza to, że w przeciwieństwie do spisu sprzed dekady wyniki będą zdecydowanie bardziej rzetelne, gdyż w założeniu spisany będzie każdy obywatel RP. O tym, jak dokładnie zadeklarować narodowość śląską pisałem w artykule pt. Jak zadeklarować narodowość śląską podczas Spisu Powszechnego?

Poniżej przedstawiam Wam 5 powodów, dla których warto deklarować narodowość śląską podczas nadchodzącego Spisu Powszechnego.

1. Masz do tego prawo

Jako obywatel Rzeczypospolitej Polskiej masz pełne prawo do deklarowania takiej narodowości lub przynależności etnicznej, do jakiej się poczuwasz. Nikt nie może wpłynąć na Twoją decyzję np. zniechęcając lub twierdząc, że nie możesz zadeklarować narodowości śląskiej lub jakiejkolwiek innej.

2. Pokaż swoją odmienność

Nie ulega wszelkiej wątpliwości, że my, Ślązacy kulturowo znacząco różnimy się od Polaków. Posiadamy własny język, tożsamość, mamy swoją kulturę i poczucie odrębności doświadczenia historycznego. Wszystko to sprawia, że przekazywana z pokolenia na pokolenie śląska tożsamość ma prawo i obowiązek wybrzmieć także w formie oficjalnych statystyk państwa polskiego.

Pisząc za Sándorem Márai. – To wielki dar mówić i pisać w sekretnym języku małego narodu.

3. Walcz o uznanie języka śląskiego i śląskiej mniejszości etnicznej

Wyniki spisu są mocnym argumentem w politycznej walce o uznanie Ślązaków za mniejszość etniczną, a także uznania śląskiego za język regionalny. Wspaniale napisał o tym prof. Zbigniew Kadłubek w 2018 roku. – Właśnie dlatego Górnoślązacy zabiegają o swoją mowę w Sejmie Rzeczpospolitej Polskiej, ponieważ uznają autorytet Polskiego Parlamentu. Czyż nie jest to ważny argument za tym, że mamy tutaj do czynienia z piękną formą demokratycznego zachowania?

My, Ślązacy domagamy się uznania narodowości śląskiej zgodnie z panującymi regułami demokracji. Niestety konsekwentnie od 1989 roku kolejne ekipy rządzące odmawiają przyznania należnych nam praw, tworząc tym samym swoisty mur ponad politycznymi podziałami.

4. Tak mówi głos serca

Śląskość ma różne odcienie. Jedni zostali tak wychowani w domu, inni przyjechali na Śląsk i uznali śląskość jako swoją tożsamość. Każda droga jest dobra, nikt nie jest ani lepszym, ani gorszym Ślązakiem ze względu na pochodzenie. Poczucie śląskiej narodowości rodzi się w sercu i bardzo często jest niezwykle intymnym doświadczeniem, gdyż dotyczy własnej, indywidualnej tożsamości.

Spotkałem wiele osób, które miały trudności z wyjaśnieniem czym jest dla nich jest śląskość. To trochę jak z miłością, czujesz, że kogoś kochasz, ale nie potrafisz opisać tego słowami – opowiadały.

5. Każdy na swój powód

Każda z ponad 847.000 osób deklarujących śląską przynależność narodową lub etniczną miała swój własny i wyjątkowy powód. Nie inaczej jest ze mną, z Tobą, z naszymi bliskimi.

Przekaż proszę swojej rodzinie i przyjaciołom, że każdy z nich ma prawo i możliwość zadeklarowania w nadchodzącym Spisie Powszechnym przynależności do narodowości śląskiej oraz używania języka śląskiego. To od naszego zaangażowania zależy, na ile wyniki będą miarodajne i wiarygodne.

fot. „VI Marsz Autonomii / VI March for the Autonomy (2012)” Krzysztof Duda | CC BY 2.0

Wspierasz? Dorzuć dyszkę do zrzutki!

Uruchomiona została zrzutka, która umożliwi finansowanie kampanii promocyjnej w sprawie możliwości deklarowania śląskiej tożsamości! Link znajdziecie tutaj: https://zrzutka.pl/z/spispowszechny-s

Artykuł 5 powodów, dla których warto deklarować narodowość śląską pochodzi z serwisu Portal Tuudi.net.

14. urodziny Portalu to dobry czas, aby wyjątkowo spojrzeć nie w przeszłość, ale w przyszłość. Śląska perspektywa na najbliższy czas nie wydaje się optymistyczna. Regionalne organizacje polityczne są w głębokiej defensywie, jeśli w ogóle jeszcze istnieją. W Polsce od lat rządzi nacjonalistyczna partia, która śląskim aspiracjom i kulturze jest niechętna, żeby nie powiedzieć wroga. Sama sytuacja społeczno-polityczna w Polsce zmierza w godnym pożałowania kierunku i – co nie powinno być zaskoczeniem – odbija się także na samym Górnym Śląsku.

Zachęcam do zaangażowania

14 lat redagowania najpierw bloga, a potem portalu to sporo czasu. Nigdy nie narzekałem i nie miałem myśli, aby zrezygnować. Niektórzy wciąż dziwią się, że stronę utrzymuję w 100% z prywatnych pieniędzy i na niej nie zarabiam.

Pisząc i publikując artykuły bezpośrednio uderzające w osoby publiczne m. in. cykl tekstów o politycznej zdradzie Wojciecha Kałuży lub wychodząc na ulice podczas niedawnych Protestów Kobiet, nie muszę obawiać się, że z jakiś niejasnych powodów stracę swoją pracę. Finansowa niezależność oraz zatrudnienie niezwiązane z politycznymi zawirowaniami i zmianami to przywilej, o którym wiele osób może tylko pomarzyć. I mimo, że dla wielu z Was może wydawać się to absurdalne, takie są współczesne realia – osoby zatrudnione w budżetówce, spółkach skarbu państwa lub w inny sposób związane politycznie z rządzącą partią, z uwagi na możliwość utraty pracy, nie mogą głośno wyrażać tego, co naprawdę myślą.

Dlatego też zachęcam i proszę wszystkich tych, którzy mogą i którzy mają Śląsk w swoim sercu o jeszcze większe zaangażowanie – nie tylko społeczne i polityczne, ale i ekonomiczne. Kupujcie książki i wspierajcie biznesy związane ze śląską kulturą, angażujcie się w swoich lokalnych i miejskich społecznościach, piszcie artykuły i posty dotyczące Górnego Śląska, głosujcie na tych kandydatów, którzy prawdziwie kochają nasz region. A przede wszystkim, nie bójcie się i wywierajcie presję na polityków i samorządowców!

Czego chciałbym sobie życzyć?

Zdaję sobie sprawę, że zabrzmi to jak wyświechtany frazes, ale naprawdę bardzo wiele, jeśli nie wszystko zależy od nas. Siła społeczna jest kumulacją wszystkich pojedynczych wysiłków. Jeżeli mógłbym sobie życzyć czegoś na kolejne – 15. urodziny Portalu – życzyłbym sobie zgody i współpracy w śląskim środowisku, bez kłótni o nazwy i symbole stowarzyszeń, więcej portali, blogów, stron takich jak Tuudi.net czy Wachtyrz. Głęboko wierzę, że w nas – Ślązakach tkwi energia, którą, z jakichś niewytłumaczalnych względów, boimy się uwolnić.

Dziękuję Wam za to, że jesteście ze mną od lat!

Artykuł Portal Tuudi.net obchodzi swoje 14. urodziny. Świętuj i pomóż mi w ważnej sprawie pochodzi z serwisu Portal Tuudi.net.

Śląskość jako wybór

Zauważyłem, że od pewnego czasu publiczna deklaracja przynależności do narodowości śląskiej spotyka się z coraz większą dozą empatii, jednak sama geneza decyzji bywa często opacznie zrozumiana. Nie znam Ślązaków, którzy deklarowaliby swoją narodowość na złość władzy lub w ramach jakiegoś zewnętrznego lub osobistego protestu. Zresztą w jakim celu mieliby to robić? Jest wiele lepszych form manifestacji lub sprzeciwu niż deklarowanie narodowości, z którą nie ma się nic wspólnego.

Niemniej sama możliwość wyboru narodowości jest czymś atrakcyjnym, z czego kompletnie nie zdawałem sobie dotychczas sprawy. Pewien Polak powiedział mi kiedyś, że Ślązakom najbardziej zazdrości możliwości wyboru tych wartości i idei, w których możemy wzrastać i wychowywać swoje dzieci. My Ślązacy jesteśmy niejednokrotnie rozdarci pomiędzy tym, czego uczy się nas w szkołach, a tym, co mówi się w domu i na podwórku. W pewnym etapie swojego życia każdy Ślązak, a chyba także każdy mieszkaniec tak zwanego pogranicza może zdecydować, które wartości chce przyjąć za swoje.

Dar małego narodu

Sándor Márai napisał onegdaj, że to wielki dar mówić i pisać w sekretnym języku małego narodu. Ja powiem więcej – to wielki dar być przedstawicielem małego narodu w kraju, w którym szaleje nacjonalizm, a każda inność traktowana jest jako zagrożenie. Chciałbym aby śląskość odbierana była jako wzór dobrej alternatywy do polskiego szowinizmu, jako otwartość na inne poglądy, zachowania, pochodzenie. Co więcej, marzę o tym, aby śląskość była atrakcyjna nie ze względu na przeciwstawienie się polskości, ale ze względu na wartości, jakie w sobie zawiera.

Już w przyszłym roku podczas Narodowego Spisu Powszechnego każdy z nas będzie mógł zadeklarować narodowość do jakiej się poczuwa. Zachęcam Was do osobistej refleksji nad tym, czym jest i czym powinna być nasza śląskość. Czy to tylko akt osobistej deklaracji, czy także wartości i przekonania za tym stojące?

Artykuł W trudnych czasach bycie nie-Polakiem jest łatwiejsze pochodzi z serwisu Portal Tuudi.net.

Dlaczego sprawdzam działania Kałuży?

– Moją partią jest Śląsk. Zobowiązania mam wobec swoich wyborców, którzy na mnie głosowali, a oni oczekują głównie skuteczności. Stąd też moja decyzja o wsparciu dobrego programu, dobrych rozwiązań dla Śląska – powiedział Wojciech Kałuża w trakcie swojej pierwszej konferencji prasowej jako radny województwa.

Wychodzę z założenia, że to nie szyld partyjny, a realne działania na rzecz regionu są podstawą do oceny polityka. Warto wspomnieć, iż Kałuża w swojej kampanii wyborczej bardzo chętnie nawiązywał do konieczności dbania o śląską kulturę. 10 grudnia 2018 r. wysłałem pierwsze pytania do Wojciecha Kałuży. Odpowiedź otrzymałem po… 118 dniach. Dokładnie w tym samym czasie, gdy o żenująco długim czasie oczekiwania napisała katowicka Gazeta Wyborcza. Od tego momentu sprawdzam, co dla śląskiego języka i kultury robi radny Kałuża.

• Wszystkie dotychczasowe artykuły i odpowiedzi udzielone przez Wojciecha Kałużę przeczytacie na specjalnie przygotowanej stronie na Portalu.

Kałuża ma awersję do spotkań z wyborcami

Wojciech Kałuża twierdzi, że z wyborcami spotyka się regularnie, mimo to na spotkanie ze mną nigdy nie znalazł czasu. Co więcej, na prośby o spotkanie odpisuje wymijająco lub nie odpisuje wcale (ostatnia moja wiadomość była z dnia 8 lipca 2020 r. – bez odpowiedzi). Od pewnego czasu zmieniłem podejście i wszystkie pisma jakie wysyłam są w trybie dostępu do informacji publicznej, co generuje problemy, ale ma także i duże plusy. Urząd Marszałkowski jest prawnie zobligowany aby na takie prośby odpisywać.

Co dla kultury śląskiej zrobił Wojciech Kałuża w 2020 roku?

Co zatem w czasie pandemii dla śląskiego regionalizmu zrobił marszałek Kałuża? 17 września 2020 r. wysłałem wniosek o udostępnienie informacji publicznej o następującej treści:

3 października 2020 r. otrzymałem odpowiedź:

„Wicemarszałek Wojciech Kałuża, zgodnie z podziałem obowiązków w Zarządzie Województwa Śląskiego, jest odpowiedzialny m.in. za sprawne wdrażanie programów i projektów unijnych, których efekty służą mieszkańcom. Realizuje również zadania z zakresu gospodarki i turystyki. Wicemarszałek Wojciech Kałuża od początku obecnej kadencji samorządu skupił się na takich obszarach jak projekty unijne, walka z niską emisją, wspieranie przedsiębiorców oraz samorządów. Efekty to zwiększone środki z Regionalnego Programu Operacyjnego wypłacane beneficjentom aż o 100%. Kwota dofinansowania wzrosła z 2,1 mld zł do 4,3 mld zł. Środki unijne zatwierdzone przez Komisję Europejską również wzrosły o 100% z 2 mld zł do 4,3 mld zł. Wicemarszałek Wojciech Kałuża przyczynił się do wypracowania efektywnych form wsparcia w czasie walki ze skutkami COVID-19: Śląski Pakiet dla Gospodarki, Śląski Pakiet dla Turystyki czy Śląski Pakiet dla Mieszkańca jest to realna forma wsparcia w trudnym czasie dla szerokiego grona odbiorców.

Kultura jest obszarem, za który odpowiada marszałek województwa śląskiego Jakub Chełstowski. Wicemarszałek Wojciech Kałuża podczas prac Zarządu wspiera inicjatywy kulturalne. Warto przypomnieć o trwających obchodach 100-lecia Powstań Śląskich. W ramach tych wydarzeń odpowiednią rangę nadaje się historii naszego regionu, pielęgnuje tradycje oraz upamiętnia ważne wydarzenia. Ponadto warto zaznaczyć,
że Wicemarszałek Wojciech Kałuża wspiera realizację pn. „Centrum Edukacji Ekologiczno-Regionalnej”. Działanie to obejmować będzie mieszkańców regionu. Celem jest m.in. budowanie tożsamości regionalnej. Projekt o wartości ponad 10 mln zł został wpisany na listę projektów priorytetowych Województwa Śląskiego, co zwiększy szansę na jego wdrożenie. Centrum będzie służyć m.in. edukacji regionalnej.

Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 roku o samorządzie województwa określa zakres funkcjonowania sejmiku województwa oraz radnego województwa. Radny utrzymuje stałą więź z mieszkańcami oraz ich organizacjami.

Wicemarszałek Wojciech Kałuża – podobnie jak pozostali radni sejmiku – spotyka się z mieszkańcami podczas licznych wydarzeń organizowanych przez Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego lub takich inicjatyw, w których Urząd Marszałkowski lub jednostki podległe są partnerami bądź współorganizatorami. Tego typu przedsięwzięć jest wiele. W ramach wykonywanych obowiązków Wicemarszałek Wojciech Kałuża spotyka się z samorządowcami, przedsiębiorcami oraz beneficjentami projektów – czyli mieszkańcami Województwa Śląskiego. Wicemarszałek Wojciech Kałuża jest otwarty na rozmowę i współdziałanie z każdym, kto chce pracować na rzecz dalszego rozwoju Województwa Śląskiego.”

Wspólnie pilnujmy polityków!

Pamiętajmy, że demokracja nie kończy się na oddaniu głosu w wyborach. Każdy z nas jest zobowiązany do kontroli i wywierania presji na wybranych politykach i samorządowcach. Zachęcam Was do kontaktu z marszałkiem Kałużą poprzez adres e-mail: wojciech.kaluza@slaskie.pl, a także poprzez platformę ePUAP.

fot. Tomasz Zak / UMWS

Artykuł Zastanawiacie się co u Wojciecha Kałuży? Oto odpowiedź pochodzi z serwisu Portal Tuudi.net.

Treść porozumienia #górnictwo @Radio_TOK_FM @nettgpl @BacaPogorzelska @Tomasz_Czoik @BOksinska @LidiaWojtal @AnkaZych @m_dorosinski @AgataPustulka @Solidarnosc_kat @Sierpien80 @miedziowygornik @sobonartur @BiuroPrasowePGG pic.twitter.com/HoBSt8tZhs

— Daria Klimza (@DariaKlimza) September 25, 2020

Wiele wskazuje na to, iż rząd z premedytacją podpisał nierealne porozumienie, aby następnie winą za brak realizacji obarczyć Komisję Europejską. Problem w tym, że gorącego kartofla nie ma już możliwości przerzucić komu innemu, a rząd prędzej czy później będzie musiał podjąć trudny temat pilnej restrukturyzacji górnictwa. Zmarnowane zostało ostatnie kilkanaście lat, które wykorzystane mogły być na opracowanie realnych i korzystnych społecznie rozwiązań.

W 2020 roku w trudnej grze o polskie górnictwo przegrali wszyscy najbardziej zainteresowani: górnicy, gminy oraz miasta na terenie których znajdują się kopalnie, a także polskie społeczeństwo.

Górnicy

Konsternację, zażenowanie, śmiech i niedowierzanie może wzbudzać lektura śląskich i górniczych forów na Facebooku. Uczestnicy dyskusji, najczęściej pracownicy kopalń są autentycznie oburzeni podpisanym porozumieniem i uważają, że związki zawodowe zaprzedały się i nie działały w interesie górników. Trudno jednoznacznie stwierdzić, czego tak naprawdę oczekują górnicy. Mam wrażenie, że chcieliby, aby kopalnie fedrowały aż do momentu jak fizycznie zabraknie w nich węgla, bez oglądania się na realia polityczne i ekonomiczne.

Brać górnicza wychowana została przez kolejne ekipy rządzące tak, że wystarczy tupnąć nogą, aby na Górny Śląsk przyjechał minister lub sam premier. Problemem górników jest fakt, że w 2020 roku górnicze protesty nie będą elektryzować opinii publicznej tak bardzo, jak jeszcze 10 lat temu. Wystarczy spojrzeć na doniesienia medialne – podziemny protest został odnotowany, lecz bez większego rozgłosu. Powiem więcej, polskie społeczeństwo jest zmęczone górnictwem i nie stanie po ich stronie. Górnicy nie są już siłą, której należy się bać.

Najbardziej razi w oczy oderwanie od rzeczywistości szczególnie górników młodego pokolenia, którzy zdaje się, że nie widzą lub wręcz nie rozumieją jak działa współczesny rynek pracy. Przywileje emerytalne, gwarancja pracy (!!!), dodatkowa pensja i dodatki – większość młodych pracowników innych branż nawet nie pomyśli, że można się tego domagać. Górnicy nie rozumieją, że sam etos ciężkiej pracy to za mało, aby ich praca stała się opłacalna i pożyteczna dla społeczeństwa. Obawiam się ponadto, że zderzenie górników z obecnym rynkiem pracy będzie bardzo bolesne.

Górnicy zamiast krytykować, powinni modlić się, aby podpisane porozumienie jakimś cudem weszło w życie. Wszystkie kolejne ustalenia będą zdecydowanie bardziej radykalne i mniej dla nich korzystne.

Gminy i miasta górnicze

Brak racjonalnego planu restrukturyzacyjnego branży górniczej najbardziej odbije się na miastach i dzielnicach, w których kopalnia jest jedynym lub głównym miejscem pracy. Śląskie regiony biedy nie wzięły się znikąd. Finansowy i społeczny upadek mieszkańców nie był przecież ich osobistą decyzją, za którą powinni być odpowiedzialni. Nie boję się stwierdzenia, że jeszcze przez dziesięciolecia odczuwalny będzie problem dzielnic biedy powstałych po likwidacji ogromnych zakładów pracy.

Kłamstwa polityków dotyczące górnictwa, jakoby było ono rentowne i perspektywiczne, odwlekały to, co jest nieuchronne i jednocześnie zaprzepaściły niezbędny czas na przygotowanie się do racjonalnej i odpowiedzialnej transformacji. Nie dziwi zatem opór i strach władz miast takich jak Ruda Śląska czy Łaziska Górne, gdzie kopalnia jest dużym miejscem pracy i jej nagła likwidacja pociągnęłaby za sobą ogromne koszty społeczne.

Polskie społeczeństwo

Napisać, że górnictwo nie ma w Polsce dobrego pijaru, to chyba za mało. Płatne w 100% postojowe podczas pandemii, podczas gdy Polacy masowo tracili pracę i obniżane były pensje, wielomiliardowe straty kopalń, niezrozumiała roszczeniowość górników, niedostępne dla większości społeczeństwa przywileje – to tylko niektóre z tematów, które irytują Polaków. Ogólnopolska dyskusja dotycząca reformy przemysłu wydobywczego, a także alternatywnych źródeł energii, tak naprawdę jeszcze się nie zaczęła. Polakom należy tłumaczyć, dlaczego likwidacja kopalń z dnia na dzień to katastrofalny pomysł i jakie byłyby konsekwencje społeczne takiej decyzji. Ślązaków natomiast trzeba edukować, że wydobycie węgla odchodzi do lamusa, kopalnie będą likwidowane, a przekonywanie młodego pokolenia do pracy w przemyśle wydobywczym jest łagodnie mówiąc szkodliwe.

Business Insider opublikował niedawno ciekawe wyliczenia, z których wnika, że taniej byłoby płacić górnikom dożywotnie postojowe niż utrzymywać nierentowne kopalnie. Sami autorzy artykułu nie twierdzą, że wyliczenia potwierdzają słuszność stawianej przez nich tezy, raczej zachęcają do podjęcia społecznej dyskusji o ogromnych pieniądzach pompowanych w branżę górniczą. Według kalkulacji portalu WysokieNapiecie.pl w 2025 roku bez likwidacji niepotrzebnych kopalń, koszty ich utrzymania wyniosą 3,5 mld zł rocznie. Wedle tych samych szacunków w dotychczasowym tempie wydobycie naturalnie zakończy się przed 2040 r.

fot. „Zabytkowa kopalnia węgla kamiennego 'Guido’ / Historic Coal Mine „Guido”” by Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Pol is licensed under CC BY-ND 2.0

Artykuł W grze o górnictwo przegrali wszyscy: górnicy, miasta i społeczeństwo pochodzi z serwisu Portal Tuudi.net.

Lockdown związany z covidową pandemią nie był dla nikogo czasem łatwym. Z dnia na dzień zostaliśmy zamknięci wyłącznie w swoich domach, nie mogąc skorzystać z instytucji kultury czy spacerów po lesie. Na szczęście dla wielu osób był to także okres wytchnienia, podczas którego można było wrócić do dawno porzuconych pomysłów i projektów. W sposób twórczy do lockdownu podszedł Tomasz Hutsch, Ślązak mieszkający od wielu lat w Warszawie. Mając czas na przemyślenia zgłębił zagadnienie małych ojczyzn dochodząc do wniosku, że jest ono w Polsce celowo pomijane, co szczególnie nasiliło się w ostatnich latach.

Agresywna narracja promowana przez związane z polskim rządem media spłyca tak zwaną „polskość” do ogólnonarodowych symboli, przemilczając istnienie różnorodnych tożsamości regionalnych. Narrację tę ochoczo przejmują osoby nierozumiejące idei regionalizmu, które najchętniej widziałyby naród polski jako kulturowo-etniczny monolit. Przejawem takiego myślenia jest chociażby sierpniowy tweet dziennikarza Wojciecha Reszczyńskiego, który napisał: „W Polsce nie ma »małych ojczyzn«. To myślenie rodem z Niemiec i ich heimatów. Niemcy odróżniają heimat i vaterland. Polska to Ojczyzna, jedna i jedyna wspólna dla wszystkich Polaków Ojcowizna” (pisownia oryginalna). O tym, jak błędne jest to rozumowanie, przypomniało Reszczyńskiemu wielu Ślązaków krytykując jego kontrowersyjną wypowiedź mediach społecznościowych.

Podobne wypowiedzi stały się dla Tomasza Hutscha inspiracją do stworzenia edukacyjnej przestrzeni promującej regionalizm, a w przyszłości – być może – stowarzyszenia zrzeszającego osoby, których tożsamość regionalna i etniczna nie wpisuje się w obecnie obowiązujący i promowany przez rządzących trend. Korzystając z pomocy śląskiego publicysty Łukasza Tudzierza, autora znanego bloga Tuudi.net, zaczął poszukiwać w Warszawie osób, z którymi mógłby zbudować podwaliny przyszłej organizacji zajmującej się właśnie hajmatami.

Czym tak naprawdę jest hajmat? Łatwo stworzyć suchą definicję tegoż śląskiego słowa, niestety taka definicja nigdy nie będzie wystarczająca. Hajmat to coś, co odczuwa się bardziej sercem, niż rozumem. Określenie rzeczywiście wywodzi się od niemieckiego słowa „Heimat” i oznacza małą ojczyznę, a także wszystko, co się z nią wiąże. Dla autora niniejszego tekstu – Ślązaka pochodzącego z metropolii katowickiej – hajmat to rodzinne miasta, industrialne krajobrazy, spalone słońcem hałdy, familoki, dymny zapach powietrza, stare tramwaje wolno poruszające się po zdezelowanych zwrotnicach, mówiące wyłącznie po śląsku starsze pokolenia, pociągi do Wisły i Zwardonia którymi na weekend jeździ się w Karpaty, bujne lasy i pszczyńskie żubry. Innymi słowy: hajmat to mała ojczyzna będąca pewną geograficzną częścią świata, ale też świat wymyślony z którym czujemy emocjonalną więź. Małą (i dużą) ojczyznę można opuścić w każdej chwili wyjeżdżając chociażby za pracą, hajmatu jednak opuścić się nie da. To część duszy, która jest z nami do śmierci.

Subiektywne poczucie przynależności do własnego hajmatu jest całkiem niezależne od poczucia przynależności do narodu polskiego. Można być jednocześnie Polakiem i Ślązakiem, można też czuć się wyłącznie Ślązakiem. Powiem więcej – można być jednocześnie Polakiem, Ślązakiem i Niemcem. Wszystkie kombinacje są dozwolone, ostatecznie bowiem tożsamość etniczna to najpierw kwestia serca, a dopiero potem genów. Dla Ślązaka hajmatem jest Górny Śląsk, dla Kaszuba – Kaszuby, dla Łemka – Łemkowszczyzna, a dla warszawiaka centralne Mazowsze lub (częściej) po prostu jego najdroższa Warszawa.

Do projektu Tomasza Hutscha szybko dołączyły kolejne mieszkające w Warszawie osoby, które, podobnie jak Tomasz, postrzegają hajmat jako ważną część tożsamości: jest to pochodzący z Żor Paweł Szulik oraz dawni mieszkańcy Katowic – Natalia Łachut i niżej podpisany Artur Kornel Wójcik. Po intensywnej burzy mózgów stwierdziliśmy, że budowę naszego projektu chcemy rozpocząć od zorganizowania cyklu spotkań pod nazwą „Ô hajmatach. Rozmowy regionalne”. Każda edycja wydarzenia zagości w jednym z warszawskich lokali i opierać się będzie na krótkich prelekcjach osób, które chcą opowiedzieć o swoim hajmacie. Atmosfera spotkań ma być luźna i nieformalna – założenie jest takie, aby móc dowiedzieć się jak najwięcej o poszczególnych małych ojczyznach odprężając się jednocześnie przy szklance piwa. Najważniejszym celem spotkań ma być promowanie idei regionalizmu i pokazanie, że Polska nie jest jednolita. Wręcz przeciwnie – jest kolorowa i bogata różnorodnością kultur. To ojczyzna wielu narodów i grup etnicznych, które nie tylko mają prawo do biało-czerwonej flagi, ale też do własnych symboli, języków i tożsamości. Narracja mówiąca o jednym, wielkim i spójnym polskim narodzie nie tylko opiera się na błędnych założeniach, ale jest także niebezpieczna, może bowiem doprowadzić do zaniku żywych okruchów lokalnych tradycji, które już wystarczająco wycierpiały w latach centralistycznej polityki PRL.

Pierwsze spotkanie w ramach cyklu odbędzie się już 23 września 2020 r. o godzinie 18.00 w restauracji Pikanteria na warszawskiej Saskiej Kępie. Poświęcone będzie w całości Górnemu Śląskowi i mamy nadzieję, że przybliży ono warszawiakom nasz śląski kawałek świata. Podczas kolejnych edycji będziemy starali się ukazać gościom inne regiony, tematów więc nigdy nie zabraknie.

W trakcie pierwszego spotkania prelegentami będą wspomniany już publicysta i bloger Łukasz Tudzierz, który poprowadzi wykład „5 informacji o Śląsku, których uczyłeś się w szkole, a które okazały się nieprawdą”. Kolejny gość, związany z krakowską Akademią Górniczo-Hutniczą dr inż. Piotr Wiśniewski, wiceprezes Klubu Miłośników Transportu Miejskiego w Chorzowie-Batorym, wystąpi z prelekcją „Specyfika transportu publicznego w Górnośląskim Okręgu Przemysłowym”. Następnie głos zabiorą organizatorzy wydarzenia. Paweł Szulik – pasjonat historii Górnego Śląska – zaprezentuje zupełnie nieznane oblicze Śląska wygłaszając prelekcję „Żory i Zielony Górny Śląsk”. Prelegentem będę również ja – Artur Kornel Wójcik za sprawą wykładu „Mały wszechświat Księstwa Pszczyńskiego” opowiem o jednym z najpiękniejszych zakątków Górnego Śląska, czyli o Ziemi Pszczyńskiej.

Nie pozostaje mi nic innego jak zaprosić wszystkich czytelników niniejszego tekstu na nasze najbliższe spotkanie oraz, oczywiście, do śledzenia nas w Internecie (facebook.com/hajmaty). Zapraszamy także wszystkich chętnych do współpracy zarówno przy organizacji projektu, jak i do opowiedzenia o swoim hajmacie. Uważamy bowiem, że każdy ma do prawo nie tylko do własnej tożsamości, ale także do tego, by mówić o niej głośno.

Artur Kornel Wójcik

Artykuł Świat stworzony jest z hajmatów – zaproszenie na spotkanie pochodzi z serwisu Portal Tuudi.net.

Idąc na spacer lub jeżdżąc na rowerze po okolicy warto zwrócić uwagę na zbiorniki w nieckach osiadania, czyli bardzo charakterystyczny element dla terenu Górnego Śląska. Są to pewnego rodzaju obniżenia terenu spowodowane wydobyciem węgla naturalnie zbierające wodę, która to woda następnie wpływa na obumieranie drzew. Podobne miejsca można spotkać między innymi w okolicach Lasu Murckowskiego.

Uroczysko Buczyna – co warto zobaczyć?

Uroczysko Buczyna ma powierzchnię 65,32 ha, znajduje się na terenie nadleśnictwa Katowice i jest w zlewni rzeczy Kłodnicy. Jak przeczytamy na stronie Lasów Państwowych – najcenniejszą wartością przyrodniczą tego terenu są starodrzewy bukowe w wieku 130 –170 lat, wśród których jest kilkanaście drzew o wymiarach zbliżonych do pomnikowych. Warto wspomnieć, że na terenie Uroczyska natknąć się można na pływacza – mięsożerną bylinę odżywiającą się… komarami. Znajdziecie ją unoszącą się na powierzchni wody. Pamiętajcie, ze pływacz jest gatunkiem występującym dość pospolicie, ale znajdującym się pod ścisłą ochroną!

Jak zobaczycie na poniższej mapie – przez Uroczysko przechodzi szlak turystyczny Dwudziestopięciolecia PTTK, a także czerwony szlak rowerowy. Stąd wycieczkę możecie kontynuować i udać się na przykład do Doliny Jamny, która znajduje się nieopodal. Warty zobaczenia jest także zbiornik wodny Starganiec oraz Czarny Staw (nie mylić proszę z tatrzańskim).

Jak dojechać?

Uroczysko Buczyna znajduje się niedaleko autostrady A4, zatem bez problemu dostaniecie się tutaj samochodem. Zachęcam jednak do wycieczki rowerowej – dzięki rowerowi na pewno uda Wam się zobaczyć większy kawałek zespołu przyrodniczo-krajobrazowego. Poniżej zobaczycie kilka zdjęć z mojej jesienniej wycieczki rowerowej.

Zobacz zdjęcia:

Czym jest #mikrorajza? 

#Mikrorajza to seria wpisów, w których pokazuję interesujące miejsca na Górnym Śląsku, warte zobaczenia w jedno popołudnie. #Mikrorajza jest idealna na wyjazd po pracy lub w weekendowy dzień.

Artykuł #mikrorajza – Uroczysko Buczyna pochodzi z serwisu Portal Tuudi.net.

Początek 2020 roku uwidocznił ogromne problemy PGG i JSW, a pandemia koronawirusa tylko potwierdziła to, o czym wszyscy racjonalnie myślący wiedzieli od wielu lat. Głęboka restrukturyzacja górnictwa jest po prostu konieczna i potrzebna, wydobycie węgla kamiennego przestaje być opłacalne, a sam węgiel powoli, acz systematycznie odchodzi do lamusa.

Cofnijmy się wspólnie aż do roku 2014 i przypomnijmy, co mówili czołowi politycy PIS o górnictwie. Wypowiedzi są uszeregowane od najnowszych do najstarszych.

Wypowiedzi polityków PIS o górnictwie:

„Dopóki ja pełnię w Polsce urząd prezydenta, nie pozwolę, by ktokolwiek zamordował polskie górnictwo”

– Andrzej Duda, Brzeszcze, 2018 rok – źródło

„Węgiel jest naszym strategicznym surowcem. Jak podają eksperci, mamy jeszcze zapasy węgla na 200 lat i trudno, żebyśmy z naszego surowca całkowicie zrezygnowali”

– Andrzej Duda, COP, 2018 rok – źródło

„Św. Barbara prowadzi nas (…) ku nowym czasom, gdzie górnictwo, górnicy i woj. śląskie ze wszystkimi jego przepięknymi częściami stanowią, tak jak stanowiły, podstawę gospodarki polskiej i będą kluczową częścią gospodarki polskiej również w przyszłości – jestem o tym przekonany”

– Matusz Morawiecki, Katowice, 2018 rok – źródło

„Zaczynamy budować stabilność i wizerunek sektora, który jest w Polsce ważny”

– Grzegorz Tobiszowski, Brzeszcze, 2018 rok – źródło

„Po raz pierwszy od 1989 roku o górnictwie mówi się dobrze, także o przyszłości branży. W tę Barbórkę mamy naprawdę powody do świętowania”

– Grzegorz Tobiszewski, Katowice, 2017 rok – źródło

„Dzisiaj, po dwóch latach reformy górnictwa, możemy powiedzieć, że to się powiodło. Możemy mówić o stabilizacji branży i jej rozwoju”

– Beata Szydło, Katowice, 2017 rok – źródło

„Dzisiaj to jest nasz wspólny sukces, że możemy w Katowicach powiedzieć w 2017 r., że przed polskim górnictwem i polską energetyką jest dobra perspektywa, dobra przyszłość”

– Beata Szydło, Katowice, 2017 rok – źródło

„Kiedy nasz rząd rozpoczynał prace i okazało się, że jednym z pierwszych zadań, których musimy się podjąć, jest rozwiązanie problemu górnictwa i doprowadzenie do reformy górnictwa, chyba niewielu myślało, że to się powiedzie”

– Beata Szydło, Katowice, 2017 rok – źródło

„Polska gospodarka będzie opierała się na węglu, na polskim węglu – to jest nasz cel. Wprowadzone zmiany, te reformy, które podjęliśmy, mają właśnie temu służyć”

– Beata Szydło, Jaworzno, 2016 rok – źródło

„Jeżeli chcemy myśleć o nowoczesnym górnictwie, o tym, że to będzie branża przynosząca zyski polskiej gospodarce, ale gwarantująca przede wszystkim dobry rozwój regionowi śląskiemu, dobry rozwój polskiej gospodarki, zabezpieczająca rodziny górnicze, to warto to zrobić. I my te zmiany przeprowadzimy”

– Beata Szydło, Jaworzno, 2016 – źródło

„Nigdy nie pozwolimy na to, aby zniszczono polskie górnictwo”

– Beata Szydło, Rybnik, 2016 rok – źródło

„Chciałbym przypomnieć nasze [Prawa i Sprawiedliwości] propozycje. (…) Pierwsza rzecz to embargo na dostawy rosyjskiego węgla”

– Mariusz Błaszczak, konferencja prasowa, 2014 rok – źródło

[dalsza część poprzedniej wypowiedzi] „Po drugie. Projekt ustawy zmieniającej ustawę o zamówieniach publicznych (…) zakładający to, że instytucje państwowe np. szpitale, szkoły, wojsko będą zobowiązane do kupowania polskiego węgla”

– Mariusz Błaszczak, konferencja prasowa, 2014 rok – źródło

fot. Tomasz Zak / UMWS

Artykuł 13 najbardziej kłamliwych cytatów polityków PIS o górnictwie pochodzi z serwisu Portal Tuudi.net.

Z niemieckiego: Heimat, Heimatland – ojczyzna, strony ojczyste (słownik PWN)

Czym zatem jest Hajmat?

Jeśli zapytalibyście Ślązaka czym dla niego jest Hajmat, zapewne odpowiedziałby Wam – to jest TU, to jest TO miejsce! Nie zagłębiając się i nie dbając o szczegóły można stwierdzić, że Hajmat jest miejscem. Dociekliwi mogą jednak zapytać – no dobrze, ale o jakie miejsce chodzi? Czy to miasto, w którym się mieszka, czy może miejsce znajdujące się gdzieś w środku serca?

Hajmat łączy w sobie duchowość i rzeczywistość. Dobitnie pokazuje także, że myśli i uczucia bezpośrednio skorelowane są z otaczającym światem. Bez serca, drzewo rosnące od dziesięcioleci przed naszym domem będzie tylko i wyłącznie rośliną dającą cień, ewentualnie owoce i jesienne kolorowe liście. Zapewne w taki sposób postrzegać będą go podróżni przechodzący nieopodal – jako jedno z wielu, które widzieli w trakcie wędrówki. Dla kogoś jednak drzewo to coś więcej – to związany z tym miejscem uśmiech, łzy, miłosne wspomnienia, rodzinna historia.

Hajmat – pomiędzy domem a światem

Muzeum Górnośląskie napisało kiedyś – można sobie wyobrazić, że Heimat jest czymś pomiędzy domem a światem – nie tak prywatny jak dom, ale też nie tak wielki, przerażający i obcy, jak świat. Zdanie to pokazuje również hierarchię wartości Ślązaków – najbliżej serca jest najpierw dom, potem Hajmat, na samym końcu kraj lub świat.

Wydaje mi się, że każdy Ślązak zdefiniuje Hajmat w inny sposób. Dla jednego będzie to cały Górny Śląsk, dla innego rodzinne miasto, dla drugiego zaś plac przed domem lub familokiem. To emocje czynią Hajmat wyjątkowym, bo związanym bezpośrednio z sercem i indywidualnymi przeżyciami. To przywiązanie sprawia, że jest dla Ślązaków ważniejszy, niż dość abstrakcyjna ojczyzna. Co więcej, słyszę wcale nierzadko – moją ojczyzną jest Śląsk! Mogę wówczas jedynie domniemywać, co mówiący miał na myśli.

Polska – nieojczyna Ślązaków

I chociaż dla wielu Polaków obrazoburcze będzie stwierdzenie, że Ślązacy nie postrzegają Polski jako swojej ojczyzny, to takie są niezaprzeczalne fakty. Jesteśmy obywatelami Rzeczpospolitej dopiero od 100 lat. Dla wielu z nas ważniejszy jest Hajmat, który od pokoleń jest niezmienny, niż tak zwana ojczyna, która dzisiaj jest taka, a jutro będzie inna. Paradoksalnie nie ma w tym grama nielojalności względem Polski – raczej doświadczenie i pragmatyzm. Bo przecież nie trzeba kochać Polski, aby być jej dobrym i uczciwym obywatelem.

Artykuł Ojczyzną Ślązaków jest Hajmat, nie Polska pochodzi z serwisu Portal Tuudi.net.

Waszą uwagę chciałbym zwrócić na coś innego.

Czy Ślązacy są konserwatywni?

Wyborcy wspierający śląskie ruchy autonomiczne lub polityczne są tradycyjnie konserwatywni. Wystarczy przeanalizować wyniki wyborów w okręgach, w których Ruch Autonomii Śląska zdobywał największe poparcie. Także tam, tak zwane partie konserwatywne osiągały wysokie wyniki. I moje doświadczenie spotkań ze Ślązakami podpowiada, iż wiele osób z pokolenia 50+ uważających się tylko za Ślązaków, jednocześnie wyznaje relatywnie konserwatywne wartości.

Z drugiej strony, śląskie flagi oraz hasła coraz częściej pojawiają się na demonstracjach i wiecach poparcia dla środowiska LGBT lub lewicowych jako takich. Osoby biorące udział w wydarzeniach tłumaczą, iż mniejszości seksualne są w taki sam sposób dyskryminowane w Polsce, jak Ślązacy. Dlatego ich zdaniem Ślązacy powinni wspierać aktywistów LGBT, jako wyraz „prawdziwej międzyludzkiej solidarności”.

Naród nigdy nie będzie jednorodny światopoglądowo

Jeżeli uważamy, że jesteśmy prawdziwym narodem to powinniśmy przyjąć tę informację z całym dobrodziejstwem inwentarza. Nie znam małych lub dużych narodów, w których nie występują spory polityczne i światopoglądowe. To własnie różnorodność opinii jest pierwszym krokiem, aby stworzyć śląskie organizacje i partie polityczne z prawdziwego zdarzenia. To własnie one na poziomie lokalnym i krajowym powinny bronić śląskich spraw i jednocześnie będą reprezentowały określony światopogląd ich wyborców. Zdaję sobie całkowicie sprawę, że ustrój Rzeczpospolitej i Zjednoczonego Królestwa zdecydowanie różnią się od siebie, niemniej wciąż marzę, aby na Górnym Śląsku powstały partie na wzór walijskich Plaid Cymru czy Llafur Cymru.

Tak, w różnorodności poglądów widzę ogromny potencjał narodowo i kulturotwórczy Górnoślązaków. Pytaniem wciąż otwartym pozostaje, co tak naprawdę łączy wszystkich tych, którzy uważają się za Ślązaków? Język, historia, doświadczenie śląskości? A być może rację mają partie rządzące w Polsce po 1989 roku, iż Ślązacy żadnym narodem nie są, a śląskość w oderwaniu od polskości to twór stricte polityczny? Wówczas nie mylą się ci, którzy uważają, że eksponowanie śląskości w wydarzaniach społecznych z którymi się nie zgadzają, jest niczym innym, jak próbą jej przywłaszczenia.

Dobrze, że język śląski jest obecny w tych sytuacjach, które są ważne dla jego użytkowników. Czy to będzie lewicowa demonstracja, modlitwa wiernych w trakcie mszy świętej w intencji Górnego Śląska, czy nawet przeczytany po śląsku fragment Ewangelii podczas wieczerzy wigilijnej. Z drugiej strony, język śląski jest żywy nie patrząc na poglądy polityczne lub społeczne, czego przykładem są między innymi tłumaczenia książek na śląski czy książki pisane tylko i wyłącznie po śląsku.

Ślązacy, dobrze, że uczestniczycie w corocznej pielgrzymce do Piekar Śląskich lub Marszu Równości. Idźcie tam, gdzie podpowiada Wam serce i bądźcie dumni z tego, że jesteście Ślązakami!

Fot. Marcin Musiał

Artykuł Czy Ślązacy powinni (nie) wspierać społeczność LGBT? pochodzi z serwisu Portal Tuudi.net.

Wyniki plebiscytu i spisu powszechnego na Górnym Śląsku online

Dlaczego stworzona przez Adama mapa jest wyjątkowa? Jak wskazuje inicjator projektu – na niektórych mapach każda miejscowość przedstawiana jest jako punkt. Jeśli większość mieszkańców oddała głosy za Polską to punkt oznaczony jest jako czerwony, jak za Niemcami – niebieski. Taka interpretacja zawiera dwa potencjalne błędy:

1. Nie widać żadnej różnicy pomiędzy małą wsią, w której większość oddała głosy za Polską, a dużym miastem, gdzie większość była za Niemcami – obydwa punkty są tak samo duże.
2. Jest różnica pomiędzy wsią w powicie Głubczyce, gdzie 99% głosujących było za Niemcami, a przykładową wsią w powiecie Racibórz, gdzie 51% oddało głos na Niemcy. Przy klasycznej wizualizacji punkty wyglądałby tak samo, a przecież w tej sytuacji głosy za Polską są niejako „tłumione”.

Jak przeczytamy na stronie projektu – trzeba być świadomym, że wizualizacje są na pewnym poziomie abstrakcji. Zasadniczym problemem jest to, że są często za bardzo abstrakcyjne i nie odzwierciedlają prawdziwej sytuacji na Górnym Śląsku. Służą także ideologicznej narracji, w ramach której Polacy i Niemcy są odwiecznymi wrogami. Naszym celem było znaleźć środki, aby być bliżej prawdy. Właśnie z tego powodu kółka danych miejscowości są w różnym kolorze i wielkości. Mogą tym samym zostać wizualnie dobrze przedstawione wielkości miejscowości i rozkładające się głosy. Tym sposobem chcemy zachęcić odwiedzających do refleksji.

Warto zwrócić uwagę, iż mapa pokazuje nie tylko wyniki samego plebiscytu, ale także spisu ludności na Górnym Śląsku z 1910 roku. Właśnie ta część digitalizacji zajęła Adamowi Brzosce najwięcej czasu. Wyniki spisu dostępne były tylko w formacie PDF, który następnie z pomocą kolegi przepisywali, aby dane można było użyć bezpośrednio w aplikacji.

Plebiscyt na Górnym Śląsku – jak czytać interaktywną mapę?

Wielkość kołka które przedstawia np. miejscowość, jest wprost proporcjonalna do ilości uprawnionych do glosowania w tej miejscowości. Na ilość składa się suma mieszkańców, nie-mieszkańców i nierodowitych mieszkańców (szczegółowe wytłumaczenie znajdziecie na stronie projektu). Im większa jest suma, tym większe jest kółko które reprezentuje daną miejscowość. 

Warto zwrócić uwagę na niuanse, które na pierwszy rzut oka mogą być niejasne. Przykładowo Łaziska Górne Gmina (Gemeinde) i Łaziska Górne Majątek (Gut) – w 1921 były to jakby dwie osobne miejscowości – gmina i majątek. Jak tłumaczy autor – takie podwojenie zdarza się dość często w wynikach plebiscytu, dlatego na mapie zaznaczone są dwa kółeczka. Przykładowo:

Zabawę i szczegółową analizę danych pozostawiam już Wam. Jestem przekonany, iż ciężka praca autora projektu nie pójdzie na marne. Mapa będzie interesująca nie tylko dla pasjonatów historii Górnego Śląska, ale także dla naukowców.

UWAGA! Stronę najlepiej przeglądać na komputerze lub laptopie. Na smartphonie może nie wyświetlać się poprawnie.

Artykuł Zobacz wyniki plebiscytu na Górnym Śląsku dzięki interaktywnej mapie online pochodzi z serwisu Portal Tuudi.net.

1. Jaki stosunek do kultury Śląska i języka śląskiego ma Rada Ministrów z prezesem Rady Ministrów na czele?
2. Czy Rada Ministrów z prezesem Rady Ministrów na czele będzie działała na rzecz ustanowienia języka śląskiego językiem regionalnym?
3. W jaki sposób prezes Rady Ministrów – wybrany do Sejmu RP głosami mieszkańców Śląska – działa na rzecz kultywowania tradycji, kultury i języka największej grupy mniejszościowej w Polsce, którą są Ślązacy?
4. Dlaczego język kaszubski, którym w kontaktach domowych posługuje się pięć razy mniej mieszkańców Polski niż śląskim, jest ustanowiony językiem regionalnym, a język śląski nie jest?

Pełną treść interpelacji możecie przeczytaj tutaj.

Zdaniem PIS – język śląski jest dialektem

Odpowiedź jaka została udzielona przez ministra kultury i dziedzictwa narodowego Piotra Glińskiego nikogo raczej nie zdziwi treścią i stwierdzeniem faktu, że rząd Prawa i Sprawiedliwości nigdy nie wspierał i nie będzie wspierać rozwoju języka śląskiego. Chciałbym jednak przytoczyć jeden, bardzo znamienny fragment:

„Dialekt śląski jest jednym z czterech, obok małopolskiego, wielkopolskiego i mazowieckiego, głównych dialektów języka polskiego. Podobnie jak inne dialekty, dialekt śląski dzieli się na liczne „gwary” charakterystyczne dla mowy ludności zamieszkującej mniejsze obszary. Zdaniem zdecydowanej większości językoznawców, w tym uznanych autorytetów w dziedzinie etnolingwistyki, biorąc pod uwagę cechy językowe śląszczyzny oraz porównując ją z polszczyzną ogólną i innymi polskimi dialektami, nie ma podstaw naukowych, by uznać mowę śląską za odrębny język, a tym samym – by nadać jej statut języka regionalnego w rozumieniu Ustawy z dnia 6 stycznia 2005 roku o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym (Dz. U. Nr 17, poz. 141 z późn. zm.). Należy również przypomnieć, że zarówno ustawa, jak i Europejska karta języków regionalnych lub mniejszościowych zaznaczają, że pojęcie „język regionalny” nie obejmuje dialektów oficjalnego języka państwa.” Całość przeczytacie tutaj.

Ilekroć w rządowych opiniach pojawia się zwrot „język śląski”, tylekroć jest on skorelowany ze stwierdzeniem, iż zdecydowana większość językoznawców uważa, że śląszczyzna nie może być uznana za język regionalny. A ja się całkiem poważnie pytam – którzy to naukowcy? Proszę wymienić ich z imienia i nazwiska. Proszę zacytować ich prace. Ja wiem, że one istnieją.

Naukowcy mówią – język śląski istnieje

Są także opinie, które mówią coś zupełnie odwrotnego – język śląski istnieje i zasługuje, aby uznać go prawnie, jako język regionalny. Zebrałem 20 opinii od 12 naukowców różnych dziedzin, którzy twierdzą iż:
– konieczna jest kodyfikacja języka śląskiego
– brak jest przeszkód, aby uznać śląski za język regionalny
– powstaje język śląski, jako nowy język słowiański

Argumenty naukowe przemawiające za uznaniem śląskiego za język regionalny możecie przeczytać na osobnej podstronie, do czego oczywiście zachęcam Was i przede wszystkim – polityków. Sam fakt istnienia opinii jednoznacznie wspierających instytucjonalne uznanie języka śląskiego sprawia, iż stwierdzenie jakoby zdecydowana większość naukowców jest przeciwko – jest po prostu kłamstwem. Chciałbym zaapelować, chociaż wiem, że jestem głosem wołającym na pustyni, aby kwestię uznania języka śląskiego za język regionalny traktować poważnie. Skoro są naukowcy, którzy mają odmienne zdanie od rządowych ekspertów – zaprośmy ich do dyskusji! Nie opierajmy się na opiniach, które wydane były kilkanaście lat temu. Od tego czasu naprawdę bardzo wiele się zmieniło…

Trzeba uczciwie przyznać, iż instrumentalne i lekceważące traktowanie języka śląskiego jest domeną wszystkich rządów, które sprawowały władzę po 89 roku. Jednak gorliwość z jaką rząd Prawa i Sprawiedliwości zwalcza wszelką śląską odmienność językową, kulturową i narodową jest zupełnie bezprecedensowa. Sama odpowiedź ministra Glińskiego jest jednym z wielu przykładów, iż Górnoślązacy nie mają przyjaciół w partii rządzącej.

Artykuł Panie Gliński, myli się pan w sprawie języka śląskiego. A ja panu powiem, dlaczego pochodzi z serwisu Portal Tuudi.net.

Kryzys ekonomiczny

Myślę, że nietrudno jest się wczuć w emocje, jakie towarzyszą ludziom, których bezpośrednio dotknął kryzys ekonomiczny. Niepewność jutra, zwątpienie, pokrzyżowane plany i marzenia. Niepokój jest zapewne tym większy, jeśli ma ktoś na utrzymaniu żonę, męża, dzieci lub innych bliskich. Kryzysy zawsze są niespodziewane, trudno do nich się przygotować, trudno także pogodzić się z konsekwencjami. Nie inaczej jest i dzisiaj.

Słyszymy tymczasem od minister Emilewicz, że „100 proc. wynagrodzenia za okres postojowego dla górników to sytuacja szczególna”. Trudno nie odnieść wrażenia, że rządzący dzielą obywateli na lepszych i gorszych. Na tych, których sytuacja jest wyjątkowa i szczególna oraz na tych, którzy powinni przyzwyczaić się, że zarabiają mniej lub nie mają pracy wcale.

Przyczyn kuriozalnej decyzji o uprzywilejowaniu branży górniczej nie trzeba szukać bardzo uważnie. Są nią zbliżające się wybory prezydenckie. Myślę, że truizmem będzie stwierdzenie, że górnicy są jedną z najbardziej awanturniczych grup zawodowych, zatem masowe demonstracje przed sejmem w przeddzień wyborów na pewno nie byłyby rządzącym na rękę.

Polityczna odpowiedzialność PiS

Jednak najbardziej bolą mnie społeczne konsekwencje decyzji, które podjęte zostały pod wpływem politycznych interesów i kalkulacji. Ślązacy podczas pandemii i tak nie mieli najlepszej passy. Nasz region przedstawiany był jako ten, który przeszkodził w zahamowaniu rozwoju wirusa. W wielu miejscach w Polsce odmawiano i wciąż odmawia się Ślązakom noclegu, z obawy o zdrowie i życie swoich bliskich. Jakby tego było mało, rząd postanowił w niezrozumiały sposób uprzywilejować górników, a swoje decyzje tłumaczy pokracznie i sprzecznie z logiką.

W tym miejscu wspomnieć musiałbym także o wypowiedziach chyba wszystkich znaczących ludzi w tym państwie – od prezydenta, premiera aż po ministrów, którzy zgodnie twierdzili, że sytuacja epidemiologiczna w śląskich kopalniach jest pod kontrolą. Najbardziej jaskrawym przykładem skrajnej niekompetencji jest minister Sasin, który w czasie rozwoju epidemii zamiast zająć się pierwszymi zakażeniami w kopalniach, organizował wybory korespondencyjne, które ostatecznie nie odbyły się.

Naiwność górników

Górnicy z kopalń, które wstrzymały lub ograniczyły wydobycie są rozgrywani przez PiS. I w tym nie ma ich szczególnej winy. Lecz nie zapominajmy o dziecięcej naiwności górników, którzy uwierzyli 5 lat temu, że wystarczy nie kraść i dobrze zarządzać, aby przed branżą górnictwa kamiennego otwarła się świetlana przyszłość. Czas, jak zawsze, zweryfikował słowa, a koronawirus uwypuklił to, o czym wszyscy wiemy od dawna – na śląsku fedrować nie będziemy przez 200 lat, kopalnie nie będą kołem zamachowym gospodarki, a górnicy są okłamywani nieprzerwanie od wielu lat.

fot. Tomasz Zak / UMWS

Artykuł Co można zrobić, aby Polacy nienawidzili Ślązaków jeszcze bardziej? pochodzi z serwisu Portal Tuudi.net.

Poniżej znajdziecie 5 popularnych stwierdzeń o Górnym Śląsku, które są nieprawdziwe, a niestety wciąż popularne.

1. Gwara śląska jest mową Ślązaków

Bzdury dotyczące „gwary śląskiej” to jedne z najczęściej powtarzanych niedorzeczności dotyczących Górnego Śląska. W klasyfikacji genetycznej język śląski uznawany jest za język słowiański, którego słownictwo czerpało zapożyczenia z języka polskiego, niemieckiego, czeskiego i słowackiego. Obecnie mowa śląska ma nieustalony status prawny na terenie Polski. Kilkukrotnie podejmowane były próby uznania śląszczyzny za język regionalny – niestety bezskutecznie. Warto zaznaczyć, że w spisie powszechnym z 2011 roku 529,4 tys. osób zadeklarowało, iż język śląski jest przez nich używany w codziennych kontaktach domowych.

Gwara śląska jest określeniem deprecjonującym!

Istnieje bardzo dużo publikacji naukowych, które wskazują na konieczność kodyfikacji języka śląskiego oraz uznania śląskiego za język regionalny. Uporczywe używanie nazewnictwa gwara śląska świadczy o braku wiedzy, bardzo złej woli lub celowym deprecjonowaniu statusu śląszczyzny.

Znacie nauczycieli, którzy wciąż w nauczaniu dzieci i młodzieży używają pojęcia gwara śląska zamiast określenia język lub entnolekt śląski? Podeślijcie im koniecznie link do poniższego artykułu:

2. Śląsk był pod zaborami

Śląsk nigdy pod zaborami nie był. W czasie, gdy dokonywano rozbiorów Polski, teren Śląska nie należał do Rzeczpospolitej Obojga Narodów, zatem zarówno historycznie, administracyjnie i politycznie nie można mówić, iż był Śląsk był pod zaborami.

3. Powstania śląskie były zwycięskie

Z polskiej perspektywy geopolitycznej powstania śląskie były zwycięskie, gdyż pozwoliły przyłączyć najbardziej uprzemysłowioną część Górnego Śląska do odradzającej się Rzeczpospolitej. Powiem więcej, z polskiej perspektywy rozpoczęcie wojny o teren i przemysł Górnego Śląska było naturalną konsekwencją geopolityczną.

Inaczej rzecz miała się na samym Śląsku i z perspektywy Ślązaków. Granice ustawione po 3 powstaniu śląskim nie tylko przecinały rodziny ale cały organizm gospodarczy, który przecież wcześniej funkcjonował jako jedna spójna całość. Wyobraźcie sobie konsekwencje ekonomiczne, gdyby dzisiaj ktoś przedzielił obszar Górnośląskiej Metropolii na pół. Same powstania w śląskich domach wspominane są często jako wojna domowa, która poróżniała rodziny i znajomych. Mając na uwadze powyższe, stwierdzenie, iż powstania śląskie były zwycięskie jest nie tylko nieprawdziwe lecz przede wszystkim krzywdzące dla Ślązaków.

4. Śląsk węglem i przemysłem stoi

Przemysł Górnego Śląska przez wiele lat był kołem zamachowym polskiej gospodarki. Przez dziesiątki lat Ślązak kojarzony był z ciężką pracą w przemyśle, szczególnie hutniczym i górniczym. Jednak zmiany, które zaszły po 1989 roku dosłownie przeorały strukturę społeczną i gospodarczą Górnego Śląska. Śląski przemysł staje się coraz mniej istotny w relacji do krajowego i regionalnego PKB, a popyt na węgiel z roku na rok spada.

Zmiany są widoczne gołym okiem. Postindustrialne budynki adaptowane są na muzea i galerie sztuki. Najszybciej rosnącą branżą w Metropolii są usługi, siłą regionu stają się małe i średnie przedsiębiorstwa. Warto wspomnieć ponadto, że lesistość (stopień pokrycia lasem) woj. śląskiego wynosi 31,7%, a Katowic ponad 40%, podczas gdy średnia polska wynosi 28,3%. Lesistość Nadleśnictwa Katowice mimo bardzo silnej urbanizacji wynosi aż 26%. Region Górnego Śląska przeczy industrialnym stereotypom. Więcej o terenach zielonych znajdziecie w poniższym artykule:

5. Śląsk to odwiecznie polski region

Cóż, nie. To zapewne pochodna politycznych przemówień, w których aż roi się od stwierdzeń takich jak: nasz polski Śląsk, odwieczna polskość Górnego Śląska etc. Fakty są jednak jednoznaczne – Śląsk zdecydowanie dłużej pozostawał poza granicami Polski (upraszczając nazewnictwo) niż w jej granicach. Zresztą zobaczcie sami, jak wygląda chronologiczna historia śląska.

Artykuł 5 informacji o Śląsku, których uczyłeś się w szkole, a które okazały się nieprawdą pochodzi z serwisu Portal Tuudi.net.

Warto zaznaczyć na początku, że książka jest fabularyzowana i beletryzowana. Jak podkreśla sam autor, zdecydowana większość faktów jest prawdziwa, ale wiele historii zostało zmyślonych lub dopowiedzianych. Nie jest to publikacja, na podstawie której możemy pisać prace dyplomowe lub naukowe. Celem książki nie było wierne odwzorowanie faktów i wydarzeń, a raczej zainteresowanie Czytelnika tematyką i osobą głównego bohatera.

Z treści książki wyłania się postać Jerzego Ziętka, śląskiego patrioty mającego wręcz obsesję na punkcie polskości śląska, ale jednocześnie aktywnie walczącego społecznie oraz politycznie, aby Śląsk i Ślązacy nie zatracili swojej kultury i odmienności. Zresztą, polsko-niemiecki konflikt narodowościowy na naszych ziemiach bardzo często pojawia się w książce, nie tylko jako tło wydarzeń podczas powstań śląskich, ale jako codzienność w życiu Górnoślązaków.

Książka Wojewoda śląski Jorg. W kotle czarownic – będzie także gratką dla osób interesujących się piłką nożną. Praktycznie od pierwszych stron akcja kręci się wokoło wydarzeń piłkarskich, które autor bardzo szczegółowo i z pasją opisuje. Uwieńczeniem futbolowych emocji jest opis powstawania Stadionu Śląskiego oraz organizacji meczów, które odbywały się na nim. Tytułową nazwę „kocioł czarownic” nadały Stadionowi Śląskiemu brytyjskie media w 1973 roku. Dla Ziętka zbudowany obiekt, jak i cała infrastruktura wokoło wraz z Parkiem Śląskim, Planetarium i Zoo były oczkiem w głowie.

Mam wrażenie, być może mylne, iż autor książki pełnymi garściami czerpał z książki Pakt Ribbentrop-Beck autorstwa Piotra Zychowicza lub tekstów Stanisława Mackiewicza. W treści kilkukrotnie rozbrzmiewa zdecydowana krytyka przedwojennej polityki prowadzonej przez Józefa Becka i sprzeniewierzenia się wytycznym, jakie Beckowi pozostawił Józef Piłsudski. Z resztą takich geopolitycznych smaczków jest w książce więcej, lecz ich znalezienie pozostawiam Wam – uważnym Czytelnikom.

Książkę autorstwa Krzysztofa Lewandowskiego czyta się naprawdę dobrze i przyjemnie. Mimo, że postać generała Ziętka jest na Śląsku dobrze znana i powszechnie szanowana to warto poznać szczegóły jego życia, ubrane w całkiem przyjemną beletrystykę.

Artykuł Wojewoda śląski Jorg. W kotle czarownic – ostatnia część trylogii K. Lewandowskiego pochodzi z serwisu Portal Tuudi.net.

Myślę, że warto aby każdy z Was poznał sylwetkę Pani Dziuk – postaci niezwykle barwnej, lecz jednocześnie odbierającej nadzieję, że na Górnym Śląsku posiadamy elity polityczne z prawdziwego zdarzenia.

Posłanka Dziuk słynie z intelektualnie kompromitujących wystąpień. Słuchając wywiadów, szczególnie radiowych można jednak odnieść wrażenie, iż Dziuk jest osobą niezwykle ciepłą, wręcz przesadnie miłą, mającą skłonności do nadmiernej egzaltacji. Bardzo często operuje wyszukanymi porównaniami, lecz jednocześnie notorycznie miesza styl potoczny i oficjalny. W jednej z rozmów przyznała, iż od dziecka jest społecznikiem i kocha ludzi. W innej rozmowie stwierdziła, że jest reprezentantką nurtu śląskiej inteligencji, a jej dziadek wychowywał ją na dobrego pracownika administracji państwowej.

Barbara Dziuk – przeciwniczka śląskich aspiracji

Barbara Dziuk mimo, iż pochodzi ze Śląska jest jedną z najbardziej zagorzałych przeciwniczek uznania Ślązaków za mniejszość etniczną, a śląskiego za język regionalny. W 2016 roku podczas obrad sejmu nad obywatelskim projektem nowelizacji ustawy o mniejszościach narodowych i etnicznych, posłanka Dziuk powiedziała – Jako rodowita Ślązaczka, która umie godoć, wnioskuję również o negatywną opinię co do tej ustawy. Twierdziła następnie, iż tradycja Śląska jest nieodłączną częścią historycznego dziedzictwa narodu polskiego i ma różne odcienie.

W 2018 roku .Nowoczesna rękami posłanki Moniki Rosy złożyła kolejny projekt ustawy w sprawie uznania mowy śląskiej za język regionalny. Także i tym razem Barbara Dziuk wygłosiła „płomienne” przemówienie czytając z kartki i strasząc, jakoby przyjęcie ustawy miało wywołać wojnę na Śląsku. Wystąpienie w ogóle nie dotyczyło meritum sprawy, pełne było nienaukowych, wręcz kuriozalnych argumentów, a na sam koniec skrytykowała koalicję RAŚ-PO, która w poprzedniej kadencji rządziła województwem śląskim.

Dziuk jak mantrę powtarza, że jej autorytetem naukowym jest prof. Miodek, który twierdzi, iż język śląski jest gwarą języka polskiego. Osobiście żałuję, iż posłanka nie czyta Portalu Tuudi.net, dowiedziałaby się wówczas także o innych naukowcach, którzy mają odmienne zdanie niż prof. Miodek i uważają, że jak najbardziej śląski może zostać uznany za język regionalny. Podczas jednego z wywiadów z Marcinem Zasadą, Dziuk kpiła sobie, iż zna profesorów, którzy uważają, jakoby istnieje… język bytomski i jednocześnie twierdziła, że musimy wlać więcej merytoryki w region śląski.

Wywiad ściągnięty z Wikipedii

Jednym z najbardziej kompromitujących intelektualnie momentów w politycznej karierze posłanki Dziuk, był udzielony w styczniu 2018 roku wywiad portalowi Fronda. Posłanka starała się w nim odpowiedzieć na pytanie, czy Śląsk jest śląski czy polski? Rozmowa zapewne przeszłaby zupełnie niezauważona, gdyby nie czujność i dociekliwość Marcina Musiała. Na łamach Wachtyrza przeanalizował wypowiedzi posłanki i odkrył, iż przytoczona przez nią biografia Walentego Roździeńskiego jest skopiowana z Wikipedii, natomiast poglądy dotyczące tak zwanej „gwary śląskiej” są… kalką wypowiedzi użytkownika jednego z forów internetowych o tematyce historycznej. Dziuk podczas wywiadu przytacza także wiersz Bogusza Zygmunta Stęczyńskiego, lecz usuwa z niego fragment wskazujący, że Śląsk przez 500 lat nie był częścią Polski.

Niezwykle aktywna podczas Strajku Kobiet

Dziuk bardzo gorliwie zaangażowała się w walkę z protestującymi obywatelami podczas Strajku Kobiet. Posłanka wystąpiła w debacie z Moniką Rosą (KO) i tylko potwierdziła, że rozmowy z nią są trudne do słuchania – bez względu na reprezentowane przez nią poglądy. Dziuk mówiła nie na temat, wybuchała śmiechem i trywializowała poruszane problemy.

O Barbarze Dziuk stało się głośno ponownie, tym razem za sprawą donosu, jaki wysłała do kuratorium w sprawie Pana Michała Sporonia, nauczyciela języka polskiego z Liceum Ogólnokształcącego im. S. Staszica w Tarnowskich Górach. Sporoń był uczestnikiem licznych demonstracji pod biurem posłanki. Sam donos był nie tylko kuriozalny w samej treści, ale przede wszystkim pełny błędów językowych i stylistycznych. Skarga Dziuk sprawia wrażenie napisanej wyjątkowo niedbale, aż trudno uwierzyć, że wyszła spod ręki posłanki na sejm. Warto wspomnieć, iż Sporoń kilka razy zapraszał Dziuk na debatę w sprawie aborcji i praw kobiet – posłanka nie odpowiedziała.

Rzecznik dyscyplinarny kuratorium w Katowicach postawił nauczycielowi z Tarnowskich Gór zarzuty, ostatecznie Komisja Dyscyplinarna dla Nauczycieli przy Wojewodzie Śląskim odmówiła wszczęcia postępowania za udział w demonstracjach.

Niedługo później posłanka w wypowiedzi dla Gazety Wyborczej twierdziła, że to ona jest ofiarą, a nie nauczyciel na którego naskarżyła. Jej zdaniem „nie jest donosicielem, a donosiciele byli w czasach, które chcielibyśmy zapomnieć”.

Posłanka Dziuk jako informatyk

Nie ma takiego zabezpieczenia, którego nie szłoby złamać – odpowiedziała Dziuk na pytanie red. Marcina Zasady w Radiu Piekary, czym jak nie państwem z dykty jest sytuacja, gdy następuje wyciek mailowej korespondencji najważniejszych osób w Polsce. Dalej wywiad jest nie mniej ciekawy.

Bezpieczeństwo w cyberprzestrzeni. Ja o tym mówię od lat. Moje doświadczenia jako informatyka są taką ideą przekonującą do bezpieczeństwa – stwierdziła Barbara Dziuk, po czym dodała, że zagrożeniem bezpieczeństwa w Internecie są nie tylko wycieki, ale także… hejt. W dalszej części wywiadu dowiadujemy się także, że Polska nie jest pierwszym krajem gdzie doszło do wycieku, a także, iż afery taśmowej za czasów PO nie można porównywać do afery mailowej PIS, gdyż zdaniem Dziuk, PIS nie ma afer finansowych i nie okrada Polaków.

Barbara Dziuk, a media społecznościowe

Pani Posłanka, jak zapewne większość polityków jest bardzo aktywna w Social Mediach, lecz co warte podkreślenia – nie znosi krytyki. Powstała nawet na Facebooku grupa o nazwie „Zbanowani przez Barbarę Dziuk”, która niejako zrzesza wszystkich tych, którzy zostali zablokowali przez osobę obsługującą jej profil. Obecnie w grupie jest ponad tysiąc członków. W wolnej chwili polecam odwiedzić profil instagramowy posłanki z Tarnowskich Gór, na którym nie tylko udostępnia relacje dotyczące swojej pracy, ale także tkliwe aforyzmy, które być może przekonają kogoś do zmiany swojego życia…

„Po prostu, przestań czekać, na piątek, na wakacje, na kogoś, kto się w Tobie zakocha, na życie. Szczęście osiąga się wtedy, kiedy przestajesz czekać, a zaczynasz korzystać, z chwili obecnej” – cytat z relacji na Instagramie posłanki Dziuk.

Warto szczególnie podkreślić, iż tarnogórska posłanka była w lipcu 2021 roku jednym z 22 wnioskodawców nowelizacji prawa medialnego zwanego „Lex TVN” – bezprecedensowego od 1989 roku ataku na wolne i niezależne od władzy media. W chwili aktualizacji tego artykułu zmiana ustawy o radiofonii i telewizji została przegłosowana w sejmie.

Posłanka wybrana śląskimi głosami

Co interesujące i warte podkreślenia, Barbara Dziuk w wyborach parlamentarnych w 2019 roku ubiegała się o reelekcję w okręgu gliwickim startując dopiero z 7 miejsca na liście. Zdobyła w sumie 11.399 głosów i tym samym po raz drugi została wybrana do Sejmu z list Prawa i Sprawiedliwości. Wcześniej od 2010 roku była radną sejmiku śląskiego. Zatem polityczna kariera nie rozpoczęła się z politycznego nadania, lecz dzięki naszym, śląskim głosom.

Dziuk sprawia wrażenie najbardziej lojalnego i oddanego żołnierza Prawa i Sprawiedliwości. Zapytana niegdyś o moralną i etyczną ocenę politycznego transferu Wojciecha Kałuży – opowiedziała, iż Kałuża jest dla niej bohaterem. Warto posłuchać sejmowego wystąpienia posłanki z dnia 13 lutego 2020 roku. Jest to swego rodzaju laurka wystawiona dla jednego z ministrów – w oczy rzuca się natomiast ogromna liczba ogólników, pomieszanie pojęć ekonomicznych i potoczny, aż za bardzo, styl wypowiedzi.

Posłanka Dziuk kreuje się na śląską intelektualistkę. Jej euforyczne wypowiedzi obnażają braki elementarnej wiedzy, szczególnie w tematach dotyczących śląskiej kultury i języka. Odpowiedzi podczas wywiadów bardzo często są nie na temat, zauważyć można problemy z obroną własnego zdania, które tuszuje śmiechem.

Na sam koniec wątek humorystyczny. Barbara Dziuk jest jednym z czterech członków Parlamentarnego Zespołu ds. Nordic Walkingu. Na szczęście, posłowie za udział w pracach takich zespołów nie otrzymują wynagrodzenia.

Wykorzystane zdjęcie – Adrian Grycuk – Own work, CC BY-SA 3.0 pl, Link

Artykuł Barbara Dziuk – rzekoma reprezentantka nurtu śląskiej inteligencji pochodzi z serwisu Portal Tuudi.net.

Czuć się jak u siebie w domu – to własnie dom jest wyznacznikiem dobrego samopoczucia, komfortu, być może także bezpieczeństwa. Nowe, interesujące miejsce może nas inspirować lecz zawsze będzie porównywane z wyznacznikiem, czyli swoim domem. Albo kolejny przykład, wszędzie dobrze, ale w domu najlepiej – mówimy zazwyczaj po odbytej podróży. Było wspaniale, ale to jednak własny dom sprawia, że możemy odpocząć, nabrać sił i wrócić do codziennych obowiązków.

Są ludzie – wędrowcy, którzy nie mają swojego domu. Dzisiaj są tutaj, jutro będą gdzie indziej. Mówią, że dom ich tam, gdzie serce. Szukają miejsc, szybko się nudzą. Odchodzą. Są też ludzie, dla których domem jest stanowisko pracy, biuro, warsztat. Czy są to jednak prawdziwe domy? Czy zdanie – mój dom jest w pracy, nie jest rozpaczliwym wołaniem o pomoc i stwierdzeniem, że tak naprawdę człowiek nie ma domu?

Na dom możemy spojrzeć z wielu poziomów. Może być to budynek lub blok, w którym mieszkamy. Domem możemy nazwać rodzinę, miasto, kraj, a nawet kontynent. Doskonale napisał o tym Tischner – w domu zdarzają się nieszczęścia, kłamstwa, kłótnie, a nawet i czasowe zagniewania. Istotne jest jednak to, że jest to miejsce w którym nie ma odwetu.

Zastanawiałem się kiedyś, co na Śląsku jest dla mnie domem? Czy to wspólnota ludzi, która mnie otacza, wychowała, i z którą każdego dnia dzielę swoje smutki i radości? Może to po prostu miejsce – śląskie pagórki, lasy, pola, łąki, zabytki i zakłady pracy? Czy ten specyficzny konglomerat, dla wielu będący zaprzeczeniem racjonalności można nazwać swoim domem? A może to po prostu mieszkanie w którym mieszkam, dom zbudowany z pustaków, z którego pochodzę – powinienem nazwać moim domem?

Mam ogromny szacunek do ludzi, którzy po wielu latach wracają na Górny Śląsk i czasem ze łzami w oczach mówią – to jest mój dom! Sam po dwóch latach w Krakowie postanowiłem wrócić do Katowic. Mój powrót nie był jednak wybitnie spektakularny. Mimo, iż w Krakowie spędziłem jedne z piękniejszych lat mojego życia, to jednak nigdy nie czułem się tam komfortowo. Mój powrót był czymś w rodzaju potwierdzenia, gdzie chcę spędzić swoje życie.

Myślę, że dom, w którym mieszkamy oraz nasze serca mają wiele wspólnego. Mogą być miejscem przeżywana osobistych tragedii i dramatów. Czy dom, gdzie drzwi są zawsze otwarte, nie jest podobny do człowieka o otwartym sercu? Zawsze skory do pomocy, podzieli się tym, co posiada. Serca, jak i domy bywają kruche, podatne na warunki zewnętrzne, jak i na to, co się dzieje w ich wnętrzu.

Artykuł #śląska rzecz – dom pochodzi z serwisu Portal Tuudi.net.

Jestem przekonany, że obowiązkiem nas wszystkich jest podejść do ograniczeń odpowiedzialnie, a swoim zachowaniem nie powodować większego zagrożenia epidemiologicznego. Zachęcam Was, aby nadchodzący czas spędzić w domu i wykorzystać go w racjonalny oraz pożyteczny sposób.

Być może przydają się Wam poniższe propozycje, które specjalnie dla Was wymyśliłem.

1. Poklikaj po Dyckcjonorzu i Korpusie Ślōnskij Mowy

Mam nadzieję, że każdy z Was zna powyższe strony. Jeśli nie, to najwyższy czas poznać je oraz, co najważniejsze, zacząć z nich korzystać. Dykcjonorz to nic innego, jak internetowy słownik języka śląskiego, który zawiera nie tylko tłumaczenia słów, ale przede wszystkim ich odmianę przez przypadki. Natomiast Korpus Ślōnskij Mowy to zbiór pisanych i mówionych tekstów w języku śląskim. Obecnie Korpus Ślōnskij Mŏwy zawiera 1.102.837 słów. Integralną częścią korpusu jest tłumacz, który działa bardzo podobnie jak Google Translator, a który tłumaczy pełne zdania z języka polskiego na śląski i odwrotnie.

2. Zobacz śląskie filmy, za darmo

Dzięki współpracy z reżyserem Michałem Majerskim możecie w pełni legalnie oraz za darmo zobaczyć dwa pełnometrażowe filmy:

• Oberschlesien – tu gdzie się spotkaliśmy
• Oberschlesien – kołocz na droga 

Fajnie byłoby wykorzystać wolny czas i nadrobić zaległości. Być może warto puścić film na telewizorze i oglądać z całą rodziną?

3. Poczytaj prace naukowe i dyplomowe dotyczące Górnego Śląska

Na Portalu funkcjonują dwa bardzo interesujące zbiory prac. Pierwszy dotyczy historii, kultury, społeczeństwa i gospodarki Górnego Śląska oraz drugi, nie mniej ważny – to argumenty naukowe przemawiające za uznaniem śląszczyzny za język regionalny.

Do pierwszego zbioru każdy z Was może dodać pracę naukową, licencjacką, inżynierską lub magisterską, która w jakimś stopniu dotyczy tematyki Górnego Śląska. Drugi natomiast to wyselekcjonowane przeze mnie prace lub publikacje naukowe, które zawierają argumenty przemawiające za koniecznością kodyfikacji języka śląskiego, uznaniem śląszczyzny za język regionalny oraz powstawaniem śląskiego, jako nowego języka słowiańskiego.

Warto zapoznać się szczególnie z drugim zbiorem, jeśli do tej pory nie mieliście okazji.

4. Zaplanuj wycieczkę jak zrobi się ciepło i bezpiecznie

Kto powiedział, że podróże palcem po mapie nie mogą być intrygujące? Warto wykorzystać czas wolny i zaplanować wycieczki, gdy tylko będzie cieplej i bezpieczniej. Na stronie Atrakcje na Śląsku zebrałem wiele ciekawych, popularnych i mniej oczywistych miejsc, które możecie odwiedzić po pracy lub podczas weekendu. Wiele z nich do zabytki postindustrialne, ale także zielone miejsca na świeżym powietrzu, zamki lub śląskie miasta.

Proszę Was, abyście traktowali poważnie nadchodzący czas i czekające na nas wyzwania. Pozostańcie w domach, ograniczcie spotkania i niekonieczne wyjazdy.

Artykuł Jak dobrze wykorzystać czas w domu podczas pandemii koronawirusa? pochodzi z serwisu Portal Tuudi.net.

Od czego się zaczęło?

W zeszłym roku szerokim echem w województwie śląskim odbiło się 119 dni czekania na odpowiedź, na zadane przeze mnie pytania do Marszałka Kałuży. Przez ten czas byłem zbywany i bagatelizowany. Wiele wskazuje na to, że dopiero opisanie sprawy przez katowicką Gazetę Wyborczą zmusiło Biuro Marszałka do zainteresowania się moimi pytaniami. Warto podkreślić, że przekazana ostatecznie odpowiedź była zupełnie nie na temat oraz zawierała pełno błędów stylistycznych i językowych.

Więcej przeczytacie w artykule pt. Wypowiedzi Wojciecha Kałuży są uwłaczające dla nas – Ślązaków

Druga próba zadania pytań

Za drugim razem było niewiele lepiej. W ciągu 30 dni od przesłania pisma do Urzędu Marszałkowskiego nie otrzymałem odpowiedzi. Zgodnie z art. 37. KPA złożyłem ponaglenie do organu wyższego stopnia, w tym wypadku był to Sejmik Województwa. Pismo wysłane listem poleconym chyba pomogło, gdyż już po kilku dniach od ponaglenia (19 lipca 2019 roku) otrzymałem oficjalną odpowiedź. Także i ta odpowiedź nie dotyczyła pytań, które zadałem.

Zatem, spotkajmy się!

Po trzeciej próbie zadania pytań Marszałkowi oraz otrzymanej odpowiedzi (nie zostały one opublikowane na Portalu, gdyż uznałem, że nie wnoszą nic ciekawego do dyskusji ponad to, co (nie) zostało już powiedziane), stwierdziłem, iż czas najwyższy spotkać się z Panem Marszałkiem. Zachętą do tego były skierowane do mnie słowa samego Pana Kałuży, który stwierdził, iż jest otwarty na współpracę.

9 stycznia 2020 roku poprzez Rzecznika Prasowego Pana Sławomira Gruszkę, wyraziłem chęć osobistego spotkania z Marszałkiem. Ustaliliśmy wspólnie, że będę występować jako osoba prywatna, nie publicysta Portalu. 22 stycznia 2020 roku przypomniałem rzecznikowi o chęci spotkania, na co dostałem odpowiedź, iż Pan Kałuża jest na urlopie, ale pamięta o mojej prośbie. Do dnia dzisiejszego ze strony urzędu nie było żadnego kontaktu.

Doskonale zdaję sobie sprawę, iż spotkanie ze mną nie jest na szczycie priorytetów Pana Marszałka. Nigdy nie oczekiwałbym, iż moja prośba o osobiste spotkanie będzie zrealizowana w ciągu kilku dni. Szczerze wolałbym, aby władze województwa zajmowały się bardzo ważnymi sprawami naszego regionu, a dopiero w drugiej kolejności spotkaniami z obywatelami.

Ponad 30 dni, w moim głębokim przekonaniu było wystarczającym okresem czasu, aby przeanalizować napięty kalendarz spotkań Marszałka i wybrać termin, w którym mógłby się ze mną spotkać. Wszak inicjatywa wyszła de facto ze strony Marszałka. To przecież on napisał, iż jest otwarty na rozmowę z każdym, kto chce współpracować na rzecz regionu.

Powyższa sprawa wpisuje się w bulwersujący trend lekceważenia obywateli przez Urząd Marszałkowski. Pan Kałuża został wybrany głosami Ślązaczek i Ślązaków, zatem moim prawem i obowiązkiem jest sprawdzanie i weryfikowanie efektów jego pracy. Do dnia dzisiejszego Urząd Marszałkowski zrobił bardzo dużo, aby zniechęcić mnie do dalszego kontaktu i zadawania pytań. Jeszcze bardziej oburzający jest fakt, iż Wojciech Kałuża wciąż nie ma dyżurów, podczas których spotykałby się ze swoimi wyborcami. Takie społeczne spotkania są normą wśród posłów oraz radnych miejskich. Nie umniejszając roli – nawet radni moich rodzinnych Łazisk Górnych systematycznie spotykają się z mieszkańcami miasta.

Pisząc artykuł w tym miejscu, w pełni zdaję sobie sprawę, że niejako jestem na uprzywilejowanej pozycji, gdyż moje słowa trafiają one do szerokiej publiczności. W pełni wykorzystuję ten fakt, aby kontrolować władzę. Pytanie nasuwa się samo, a co ze zwykłymi obywatelami, którzy chcieliby się spotkać z wybranym przez siebie radnym województwa? Czy ktokolwiek z nas miał przez ostatni rok okazję, aby spotkać się z Marszałkiem i zapytać o nurtujące sprawy?

Dlaczego Marszałek Kałuża unika trudnych pytań i sposobności do ich zadania? Nie wiem, chociaż się domyślam.

fot. Tomasz Zak / UMWS

Artykuł Marszałek Kałuża twierdzi, że chce się spotkać z obywatelami, ale tak naprawdę to nie chce pochodzi z serwisu Portal Tuudi.net.

Pulp Fiction – jeden z najważniejszych filmów światowej kinematografii, którym Quentin Tarantino wdarł się na salony wielkiego kina i zrobił tam porządne artystyczne przemeblowanie. Oscar za scenariusz, szacunek krytyków i uwielbienie widzów cytujących z pamięci kultowe kwestie ulubionych bohaterów zapewniły mu trwałe miejsce w historii kina i sercach publiczności. Dziś, 25 lat od premiery, na fali nostalgicznych powrotów do lat 90. kino Światowid przypomniało arcydzieło Tarantino i sprawdziło – jak kultowe dialogi zabrzmią pō naszymu, czyli po śląsku.

Z okazji 110. urodzin Kina Światowid, w styczniu w świeżo wyremontowanym kinie – odbył się pierwszy i wyjątkowy pokaz „Pulp Fiction” ze śląskimi lektorami na żywo!

Do przedsięwzięcia Silesia Film zaprosiło najlepszych: za tłumaczenie listy dialogowej filmu i kształt artystyczny odpowiada Grzegorz Kulik – tłumacz na język śląski i jego popularyzator, autor śląskich przekładów „Opowieści Wigilijnej” Karola Dickensa, „Dracha” Szczepana Twardocha i „Małego Księcia” Antoine’a de Saint-Exupéry’ego. Film na żywo dubbingowali Marcin Gaweł oraz Dariusz Chojnacki, aktorzy Teatru Śląskiego.

Warto zaznaczyć, że tłumaczenie filmu odbywało się na żywo, bez żadnej przerwy. Czułem i widziałem, jak dużym wysiłkiem fizycznym i intelektualnym były dla aktorów szybkie oraz często skomplikowane dialogi. Sam przekład na język śląski był przygotowany przez Grzegorza Kulika niezwykle profesjonalnie i oddawał filmowy kontekst. Warto, abym jeszcze raz powtórzył w tym miejscu frazę z tytułu felietonu – film Pulp Fiction po śląsku pokazał, że język śląski jest żywy i popularny!

Ze względu na bardzo duże zainteresowanie pokazem, Silesia Film oraz Kino Światowid w najbliższym czasie przygotują kolejne projekcje Pulp Fiction po śląsku. Śledźcie informacje pojawiające się na Facebooku i Twitterze.

Galeria z pierwszego pokazu Pulp Fiction po śląsku:

fot. Nadina Dobrowolska dla Instytucji Filmowej Silesia Film.
Autorką plakatu jest Jadwiga Lemańska.

Artykuł Film Pulp Fiction po śląsku pokazał, że język śląski jest żywy i popularny pochodzi z serwisu Portal Tuudi.net.

Mam wrażenie, że Ślązacy są narodem bez zdolności do przepracowania własnej przeszłości. Jesteśmy jak lud nie wyciągający wniosków z własnych porażek, który decyzje podejmuje ad hoc, zupełnie bez refleksyjnego spojrzenia za siebie. Co więcej, wydaje mi się, że jesteśmy w pewnym sensie społecznie upośledzeni – nie uczymy się na własnych błędach, dajemy sobą pomiatać, wierzymy nawet w najbardziej kuriozalne obietnice i pełne sprzeczności zapewnienia.

Mimo upływu wielu lat, wciąż w centrum zainteresowania jest śląski węgiel. Niegdyś symbol statusu i dobrobytu górnośląskiej ziemi, teraz problem, do którego nie wiadomo z której strony podejść. Bo niby węgiel potrzebny, ale niekoniecznie śląski. Węgla jest rzekomo na 200 lat, ale fedrować będziemy do przyszłego roku. Z węglem bezpośrednio związana jest pracowitość. To temat stosunkowo bezpieczny i komfortowy dla wszystkich, bo kto ze Ślązaków nie lubi, jak nazwie się go pracowitym? Czy ktoś z nas w ogóle zastanowił się, co to tak naprawdę znaczy być pracowitym i dlaczego Ślązacy w jakiś nadprzyrodzony sposób mają lepszy etos pracy od Polaków?

To absolutnie niesamowite i nie do uwierzenia, iż prawie milionowy naród nie potrafi wyłonić swojej reprezentacji politycznej i społecznej. Jesteśmy narodem poddanych, zdanych na łaskę polskich polityków. Uwłaczające dla Ślązaków powinno być branie udziału w tych politycznych barbórkowych spędach i spotkaniach, gdzie robi się z nas idiotów, ludzi zapóźnionych i nie zdolnych do racjonalnego myślenia.

Jesteśmy narodem, który za nic ma pogardę, z jaką traktują nas rządzący. Jesteśmy narodem, który prawnie nie istnieje. Mówimy w języku, którego oficjalnie nie ma. Przeżyliśmy historię, która jest odrzucana i negowana. Mam wrażenie, że sami uwierzyliśmy, że z Polską więcej nas łączy niż dzieli. Wydaje mi się, że sami Górnoślązacy chcą zostać Polakami, zupełnie tak, jak oczekują tego od nas Polacy. Trafnie określił to Twardoch pisząc, iż Polak wyznacza miejsce Ślązakowi – powinien aspirować do polskości lecz dopuszczony do niej warunkowo, będzie zawsze na cenzurowanym.

Przyznać muszę ze smutkiem, iż to my sami Górnoślązacy postawiliśmy się w takiej roli – podwładnych, czekających na audiencję i liczących, że władca wysłucha naszych próśb. Dosadnie, ale niezwykle trafnie opisał to Dostojewski w Legendzie o Wielkim Inkwizytorze: „skończy się to tym, że przyniosą nam swoją wolność i składając ją u naszych nóg powiedzą: »Lepiej już zróbcie z nas niewolników, ale nas nakarmcie«”.

Artykuł Górny Śląsk pachnie węglem i pogardą pochodzi z serwisu Portal Tuudi.net.

Przedstawiona poniżej zupa rybna z karpia została już wielokrotnie przygotowana przez Czytelników i chwalona za bardzo wyrazisty i doskonały smak!

Dla wielu osób zupa ta nie kojarzy się zbyt dobrze, właśnie z powodu wyglądu rybich głów, który może wydawać się obrzydliwy. Warto zagryźć zęby i przygotować zupę, gdyż jej smak i aromat nie ma sobie równych. Zapewniam Was, iż standardowa zupa rybna wigilijna nie jest tak dobra jak ta, przygotowana na rybich głowach!

Z doświadczenia wiem, że zupa rybna wigilijna najlepiej smakuje z grzankami, które przegotowane są kilka dni przed. Dzięki temu, grzanki szybko nie namokną i przez dłuższy czas będziemy mogli delektować się ich „chrupkim” smakiem.

Zupa rybna wigilijna – składniki:

• 3 wyczyszczone głowy ryby – mogą być karpie lub inne wedle uznania. Można dodać także ogony ryby
• kawałek pora
• 2 marchewki
• pasternak
• ziele angielskie
• liście laurowe 
• 2 lub 3 ząbki czosnku
• przyprawa typu Vegeta lub inna podobna
• sól, pieprz do smaku
• bułka lub substytut, aby usmażyć grzanki (warto przygotować kilka dni wcześniej)

Do zasmażki:

• kawałek masła – ok 40 gram
• łyżka mąki pszennej

Przepis na zupę z głów ryb – przygotowanie:

UWAGA! Na samym dole artykułu przepis na zupę z głów ryb jest pokazany w wersji wideo!

Wyżej wymienione składniki wkładamy do dużego garnka i zalewamy wodą. Kładziemy na kuchenkę i gotujemy na małym ogniu przez około 60 minut. Pamiętajmy aby od czasu do czasu przemieszać gotującą się zupę. Po ugotowaniu przelewamy zupę przez sitko, tak, aby uzyskać jedynie „płynną” część zupy.

Zasmażka: W rondelku roztapiamy masło, dodajmy około jedną łyżkę mąki pszennej. Mieszkamy i uważamy, aby się nie przypaliło. Następnie zasmażkę zalewamy wodą, ciągle mieszkając aby nie zrobiły się grudki.

Zasmażkę wlewamy do zupy i całość mieszamy.

UWAGA! Grzanki warto przygotować nawet kilka dni wcześniej. Dobrze wysuszone grzanki są nie tylko smaczniejsze, ale także nie nasiąkną tak szybko wywarem.

Przepis na zupę z głów ryb przygotowałem dla Was także w wersji wideo:

Przedstawiona przeze mnie powyżej zupa rybna z karpia jest od kilku pokoleń przygotowywana w moim – śląskim domu. Jak twierdzi moja mama – receptura nie zmieniła się od wielu lat i zawsze smakuje wyśmienicie!

Spodobało Ci się? Zobacz także inne śląskie przepisy świąteczne!

Życzę smacznego!

Artykuł Przepis na zupę z głów ryb pochodzi z serwisu Portal Tuudi.net.