ત્રિકાળ સંધ્યા શું છે?

ત્રિકાળ સંધ્યા એ દિવસમાં ત્રણ વખત ઈશ્વર પ્રત્યે કૃતજ્ઞતા વ્યક્ત કરવાનો સ્વાધ્યાયી સ્વભાવ છે.

ભાવફેરી એટલે શું?

ભાવફેરી એ ગ્રામ કે નગરમાં ઘરે-ઘરે જઈ ઈશ્વરનો ભાવ પ્રસ્થાપિત કરવાની કૃતિ ભક્તિ છે.

Swadhyay Pariwar-We Love Pandurang Shastri Athavale

Q: સ્વાધ્યાય પરિવારની સ્થાપના કોણે કરી?

સ્વાધ્યાય પરિવારની સ્થાપના પૂ. પાંડુરંગ શાસ્ત્રી આઠવલે (દાદાજી) દ્વારા ઈ.સ. ૧૯૫૪માં કરવામાં આવી.

દાદા તવ ચરણોમાં...| સ્વાધ્યાય પરિવાર ગુજરાતી ભાવગીત

2026-06-28T00:07:28.750+05:30

પૂ. પાંડુરંગ શાસ્ત્રી આઠવલે (દાદાજી) – સ્વાધ્યાય પરિવાર ભાવગીત | Gujarati Bhavgeet Lyrics

🙏 જય યોગેશ્વર

પૂ. પાંડુરંગ શાસ્ત્રી આઠવલે (દાદાજી)
સ્વાધ્યાય પરિવાર ભાવગીત ગુજરાતીમાં

દાદાજીના ચરણોમાં સમર્પિત – ભક્તિ, કૃતિ અને ગીતાના સંદેશ સાથે

પરિચય

સ્વાધ્યાય પરિવાર અને પૂ. દાદાજી વિશે

જય યોગેશ્વર! સ્વાધ્યાય પરિવાર એ ભારતની એક અનોખી અધ્યાત્મિક અને સાંસ્કૃતિક ચળવળ છે, જેની સ્થાપના પૂ. પાંડુરંગ શાસ્ત્રી આઠવલે (દાદાજી) દ્વારા ઈ.સ. ૧૯૫૪માં મુંબઈ ખાતે કરવામાં આવી. દાદાજીએ શ્રીમદ્ ભગવદ્ ગીતાના ઉદ્દઘોષ "ઈશ્વર સૌના હૃદયમાં છે" – આ ભાવ ઘર-ઘર સુધી પહોંચાડ્યો.

સ્વાધ્યાય પરિવારમાં ભાવગીત ગાવાની પ્રથા ખૂબ ઊંડી છે. ભક્તિ અહીં માત્ર પૂજા-પાઠ નહીં, કૃતિ ભક્તિ છે –ભક્તિ ફેરી, ભાવફેરી, ત્રિકાળ સંધ્યા દ્વારા ઈશ્વરને જીવનમાં ઉતારવો. આ ભાવગીત એ જ ભાવ ચળવળ વ્યક્ત કરે છે.

      🌿 સ્વાધ્યાય પરિવારના મૂળ વિચારો
      ઈશ્વર-ભક્તિ: માનવ-માત્રમાં માધવ (ઈશ્વર) ના દર્શન
ત્રિકાળ સંધ્યા: દિવસ-ત્રણ વખત ઈશ્વર પ્રત્યે કૃતજ્ઞતા
ભાવફેરી: ઘર-ઘર જઈ ઈશ્વરભાવ પ્રસ્થાપિત કરવો
ગીતા-સંદેશ: ભગવદ્ ગીતાના ઉદ્દઘોષ ને જીવનમાં ઉતારવો
વિશ્વ-મનીષા: "One World Family" – સૌ ઈશ્વરના સ્નેહ-સ્વજન

    

ભાવગીત Lyrics

સ્વાધ્યાય ભાવગીત – સંપૂર્ણ ગુજરાતી Lyrics

પૂ. દાદાજીના ચરણોમાં સમર્પિત આ પ્રેરણાદાયી ભાવગીત, સ્વાધ્યાયી ભક્તો ભાવ-ભ્રમણ, ભાવ-ફેરી અને ત્રિકાળ સંધ્યા સ્થળોએ ગાય છે. Lyrics ગુજરાતીમાં:

🎵

દાદા તવ ચરણોમાં...

ધ્રુવપદ + ૩ કડી

ધ્રુવપદ (Dhruvapad – Chorus)

દાદા તવ ચરણોમાં, શીશ નમાવીએ અમે,
તમારા વિચારોના રંગે, જીવન રંગીએ અમે...

કડી ૧

ગીતાનો આ સંદેશો તમે, ઘરે-ઘરે પહોંચાડ્યો,
માનવમાં રહેલા માધવનો, તમે સાક્ષાત્કાર કરાવ્યો.
ભક્તિને કૃતિ બનાવીને, સમાજને જગાડ્યો,
એવા પરમ પૂજ્ય દાદાના, ગુણલા ગાઈએ અમે...
॥ દાદા તવ ચરણોમાં... ॥

કડી ૨

કોઈ નથી અહી અસ્પૃશ્ય, કોઈ નથી અહી પરોક્ષ,
સૌના હૃદયમાં વસે છે માધવ, એ જ છે સાચો મોક્ષ.
ભાવફેરીની કેડ બાંધીને, નીકળ્યા છીએ અમે,
વિશ્વ-મનીષાના સપનાને, પૂરું કરીશું અમે...
॥ દાદા તવ ચરણોમાં... ॥

કડી ૩

તાઈનો પ્રેમ મળ્યો, દીદીનો આશીર્વાદ છે,
ત્રિકાળ સંધ્યાના સૂરથી, ગુંજતો આ સંસાર છે.
કૃતજ્ઞતાના ભાવ સાથે, જીવન જીવીએ અમે,
સંકલ્પશક્તિ દ્વારા અશક્યને શક્ય બનાવ્યું તમે,
॥ દાદા તવ ચરણોમાં... ॥

"કૃતજ્ઞતા એ જ ખરી ભક્તિ છે, અને માનવ-માત્રમાં માધવ (ઈશ્વર) ના દર્શન કરવા – એ જ સાચો સ્વાધ્યાય."

— પૂ. પાંડુરંગ શાસ્ત્રી આઠવલે (દાદાજી)

👉 વધુ ભાવગીત સાંભળવા માટે અહી ક્લિક કરો:👈

View this post on Instagram

A post shared by Swadhyay Pariwar (@swadhyay_pariwar)

સંકલ્પ શક્તિ: મનુષ્યનું સૌથી મોટું બળ | સ્વાધ્યાય પરિવાર પ્રેરણાદાયી વાર્તા | સ્વાધ્યાય પરિવાર

2026-06-17T18:59:15.000+05:30

સંકલ્પ શક્તિ: મનુષ્યનું સૌથી મોટું બળ | ભગવાન બુદ્ધની પ્રેરણાદાયી વાર્તા | સ્વાધ્યાય પરિવાર

આપણા જીવનમાં ઘણી વાર એવી પરિસ્થિતિઓ આવે છે જ્યારે આપણને લાગે છે કે આપણી સામેનો પડકાર પથ્થર જેવો કઠોર છે. પરંતુ શું તમે જાણો છો કે આ સંસારમાં એવી કઈ શક્તિ છે જે પથ્થર, લોખંડ, અગ્નિ અને વાયુ કરતાં પણ વધારે બળવાન છે?

સ્વાધ્યાય પરિવાર (Swadhyay Pariwar) ના વિચારો આપણને હંમેશા આત્મબળ તરફ વાળે છે. આજે આપણે ભગવાન બુદ્ધ અને તેમના શિષ્ય વચ્ચેનો એક એવો જ જ્ઞાનવર્ધક સંવાદ જાણીશું, જે આપણને સંકલ્પ શક્તિ (Willpower) નું અસલી મહત્વ સમજાવશે.

ભગવાન બુદ્ધ અને શિષ્યનો પ્રેરણાદાયી સંવાદ(An Inspiring Dialogue):

એક દિવસ ભગવાન બુદ્ધને તેમના એક શિષ્યે પૂછ્યું:

"પ્રભુ! સંસારમાં પથ્થર કરતાં પણ વધુ કઠોર કોઈ વસ્તુ છે?"

ભગવાન બુદ્ધ બોલ્યા:

"હા, લોખંડ."

શિષ્યે ફરી પૂછ્યું:

"લોખંડ કરતાં વધુ શક્તિશાળી શું છે?"

બુદ્ધે જવાબ આપ્યો:

"અગ્નિ, જે લોખંડને પણ ઓગાળી શકે છે."

શિષ્ય ફરી બોલ્યો:

"અગ્નિ કરતાં પણ વધારે શક્તિશાળી શું છે?"

બુદ્ધે કહ્યું:

"પાણી, જે અગ્નિને પણ બુઝાવી દે છે."

શિષ્ય અટક્યો નહીં.

"પાણી કરતાં પણ વધુ બળવાન શું છે?"

બુદ્ધે કહ્યું:

"વાયુ, જે પાણીના પ્રવાહને બદલી શકે છે અને વાદળોને પણ પોતાની દિશામાં લઈ જાય છે."

વિશ્વની સૌથી મોટી શક્તિ કઈ છે?

અંતમાં શિષ્યે પૂછ્યું:

"પ્રભુ! વાયુ કરતાં પણ વધારે શક્તિશાળી શું છે?"

ભગવાન બુદ્ધે સ્મિત સાથે કહ્યું:

"મનુષ્યની સંકલ્પ શક્તિ.(Sankalp Shakti)"

દ્રઢ સંકલ્પ ધરાવતો મનુષ્ય અસંભવ લાગતાં કાર્યોને પણ શક્ય બનાવી શકે છે. મનુષ્યની સાચી શક્તિ તેના શરીરમાં નહીં પરંતુ તેના મન અને સંકલ્પમાં રહેલી છે.

આ વાર્તામાંથી મળતો જીવન સંદેશ

૧. અશક્ય કંઈ નથી

દ્રઢ સંકલ્પ હોય તો દરેક મુશ્કેલી સરળ બની જાય છે.

૨. આંતરિક શક્તિ સૌથી મોટી શક્તિ છે

પથ્થર, લોખંડ, અગ્નિ, પાણી અને વાયુ કરતાં પણ મનુષ્યની ઇચ્છાશક્તિ વધુ બળવાન છે.

૩. આત્મવિશ્વાસ જ સફળતાની ચાવી

પોતાના પર વિશ્વાસ રાખનાર વ્યક્તિ જીવનમાં અસાધારણ સિદ્ધિઓ પ્રાપ્ત કરી શકે છે.

૪. સ્વાધ્યાય પરિવારનો દિવ્ય સંદેશ

પૂજનીય પાંડુરંગ શાસ્ત્રી આઠવલે (દાદાજી) હંમેશા મનુષ્યના અંતરમાં રહેલા દૈવી અંશને જાગૃત કરવાની પ્રેરણા આપતા હતા. સંકલ્પશક્તિ જ વ્યક્તિ, પરિવાર અને સમાજ પરિવર્તનની શરૂઆત છે.

જીવનમાં અપનાવવાનો સંકલ્પ

દરરોજ સકારાત્મક વિચાર કરવો.
આત્મવિશ્વાસ વધારવો.
મુશ્કેલી સામે હાર ન માનવી.
ભગવાન પર વિશ્વાસ રાખીને કાર્ય કરવું.
સમાજહિત માટે જીવન જીવવાનો સંકલ્પ લેવો.

ઉપસંહાર

આજે જ જીવનમાં એક દ્રઢ સંકલ્પ કરો.

"સંકલ્પમાં જ સિદ્ધિ છુપાયેલી છે."

જો આ પ્રેરણાદાયી વાર્તા તમને ગમી હોય તો જરૂરથી તમારા મિત્રો, પરિવારજનો અને સ્વાધ્યાય પરિવારના સહયોગીઓ સાથે શેર કરો.

જય યોગેશ્વર 🙏

વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો (FAQ)

સંકલ્પ શક્તિ એટલે શું?

મનુષ્યની દ્રઢ ઇચ્છાશક્તિ અને પોતાના ધ્યેયને પ્રાપ્ત કરવાનો મક્કમ નિર્ણય એટલે સંકલ્પ શક્તિ.

ભગવાન બુદ્ધ અનુસાર સૌથી મોટી શક્તિ કઈ છે?

ભગવાન બુદ્ધ અનુસાર મનુષ્યની સંકલ્પ શક્તિ સમગ્ર વિશ્વની સૌથી મોટી શક્તિ છે.

સ્વાધ્યાય પરિવાર સંકલ્પ વિશે શું શીખવે છે?

સ્વાધ્યાય પરિવાર શીખવે છે કે દરેક મનુષ્યમાં દૈવી શક્તિ રહેલી છે. આત્મવિશ્વાસ અને દ્રઢ સંકલ્પ દ્વારા જીવન તથા સમાજ બંનેમાં પરિવર્તન લાવી શકાય છે.

નિષ્કર્ષ

જીવનમાં સફળતા મેળવવા માટે બાહ્ય શક્તિ કરતાં આંતરિક સંકલ્પશક્તિ વધુ મહત્વની છે. ભગવાન બુદ્ધની આ પ્રેરણાદાયી વાર્તા આપણને યાદ અપાવે છે કે જો મન મક્કમ હોય તો કોઈપણ અવરોધ આપણને રોકી શકતો નથી. સ્વાધ્યાય પરિવારનો સંદેશ પણ એ જ છે કે દરેક મનુષ્યમાં ભગવાનનો દિવ્ય અંશ રહેલો છે અને તેને જાગૃત કરીને જીવનને ઉજ્જવળ બનાવી શકાય છે.

સ્વાધ્યાય પરિવાર સાથે જોડાયેલા રહો:

વધુ સ્વાધ્યાય લેખો અને દાદાજીના વિચારો માટે અમારી Website અને Facebook Group સાથે જોડાઓ.

🌐 Visit: www.swadhyay.online

👉 Facebook Group Join કરો:

Vimarsh App – સ્વાધ્યાય પરિવારના પુસ્તકો માટેનું શ્રેષ્ઠ ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ

2026-06-16T19:30:00.000+05:30

Vimarsh App – સ્વાધ્યાય પરિવારના પુસ્તકો માટેનું શ્રેષ્ઠ ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ

સ્વાધ્યાય પરિવારના સ્થાપક પૂજ્ય પાંડુરંગ શાસ્ત્રી આઠવલે (દાદાજી) દ્વારા પ્રેરિત આધ્યાત્મિક સાહિત્ય અને જીવનમૂલ્યો આજે પણ લાખો લોકોના જીવનમાં પ્રકાશ પાથરી રહ્યા છે. આ અમૂલ્ય સાહિત્યને ડિજિટલ સ્વરૂપે દરેક સુધી પહોંચાડવા માટે Vimarsh App એક અનોખું અને ઉપયોગી પ્લેટફોર્મ છે.

Vimarsh App શું છે?

Vimarsh App એ સ્વાધ્યાય પરિવારનું ડિજિટલ પુસ્તકાલય છે, જેમાં દાદાજીના પુસ્તકો, પ્રવચનો, લેખો અને આધ્યાત્મિક સાહિત્ય ઉપલબ્ધ છે. આ એપ દ્વારા વાચકો સ્વાધ્યાયના તત્વજ્ઞાનને સરળતાથી સમજી શકે છે.

Vimarsh App ની વિશેષતાઓ:

સ્વાધ્યાય પરિવારના પુસ્તકોનું ડિજિટલ વાંચન
ગુજરાતી, હિન્દી, મરાઠી અને અન્ય ભાષાઓમાં સાહિત્ય
દાદાજીના વિચારો અને પ્રવચનો
સરળ અને ઉપયોગી ઈન્ટરફેસ
નવા પ્રકાશનોની માહિતી
આધ્યાત્મિક અભ્યાસ માટે ઉત્તમ પ્લેટફોર્મ

શા માટે Vimarsh App ઉપયોગી છે?

આધુનિક યુગમાં મોબાઇલ દ્વારા જ્ઞાન પ્રાપ્ત કરવું સરળ બન્યું છે. Vimarsh App દ્વારા યુવાનો અને વાચકો જ્યાં હોય ત્યાંથી સ્વાધ્યાયનું સાહિત્ય વાંચી શકે છે. આ એપ દાદાજીના વિચારોને નવી પેઢી સુધી પહોંચાડવાનું એક મહત્વપૂર્ણ સાધન છે.

વિચારથી જીવન સુધરે, જીવનથી વિશ્વ સુધરે.
Vimarsh App દ્વારા દાદાજીના સાહિત્ય સાથે જોડાઓ અને સ્વાધ્યાયના દિવ્ય વિચારોનો લાભ મેળવો.

Vimarsh App Download કરો:

Android અને iPhone બંને માટે Vimarsh App ઉપલબ્ધ છે. App Store અથવા Google Play Store પર "Vimarsh" શોધીને એપ ડાઉનલોડ કરી શકાય છે.

નિષ્કર્ષ:

Vimarsh App એ સ્વાધ્યાય પરિવારના પુસ્તકો અને આધ્યાત્મિક સાહિત્ય માટેનું એક શ્રેષ્ઠ ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ છે. જો તમે દાદાજીના વિચારો, ભક્તિ, સેવા અને સ્વાધ્યાયના તત્વજ્ઞાનને વધુ નજીકથી જાણવા માંગતા હો, તો Vimarsh App તમારા માટે અત્યંત ઉપયોગી સાબિત થશે.

જો તમે સ્વાધ્યાય પરિવારના પુસ્તકો વાંચવા, ખરીદવા અથવા ઓર્ડર કરવા માંગતા હો, તો Vimarsh App ઉપયોગી છે.

Vimarsh App વિશે

પૂજ્ય પાંડુરંગ શાસ્ત્રી આઠવલે (દાદાજી)ના પ્રવચનો અને સાહિત્ય પર આધારિત ડિજિટલ પુસ્તક પ્લેટફોર્મ.
ગુજરાતી, હિન્દી, મરાઠી અને તેલુગુ ભાષામાં ઉપલબ્ધ પુસ્તકો.
પુસ્તકો બ્રાઉઝ કરી શકાય છે અને ઘણી આવૃત્તિઓ માટે ફિઝિકલ કોપી ઓર્ડર કરી શકાય છે.

ડાઉનલોડ:

Android: Vimarsh App (Google Play)
iPhone/iPad: Vimarsh App (App Store)

સ્વાધ્યાય સંબંધિત વેબસાઇટ:

Swadhyay Parivar Online

દાદાજી તમે કૃતિ કરી ઘણી – હવે તે અમે કરીશું | સ્વાધ્યાય પરિવાર યુવાનોનું સંકલ્પગીત

2026-06-16T00:00:00.000+05:30

દાદાજી તમે કૃતિ કરી ઘણી – સ્વાધ્યાય યુવાનોનું સંકલ્પગીત

પૂજ્ય દાદાજી (પાંડુરંગ શાસ્ત્રી આઠવલે) દ્વારા પ્રજ્વલિત કરાયેલ સ્વાધ્યાયનું દિવ્ય કાર્ય આજે લાખો હૃદયોમાં પ્રેરણાનું સ્ત્રોત બની રહ્યું છે. તેમના જીવનનું એકમાત્ર ધ્યેય માનવહૃદયમાં રહેલા ભગવાનને જાગૃત કરવાનું હતું.

સંકલ્પગીત:

દાદાજી, તમે કૃતિ કરી ઘણી,
હવે તે અમે કરીશું.
જો નહીં કરીએ કૃતિ તમારી,
તો દાદાજીને શું કહીશું?

દાદાજીના મુખે જોવા હાસ્ય,
અમે હવે કમર કસીશું.
ચિંતા ન કરો તમે દાદાજી,
તમારું કાર્ય આગળ ધપાવીશું.

અમે છીએ તમારા જ રાહે ચાલનારા,
મંજિલ પૂરી કરીશું.
હતા અમે રઝળતા રસ્તે પહેલાં,
હવે તમે બતાવેલા રસ્તે ચાલીશું.

વિશ્વાસ રાખો અમ પર દાદાજી,
તમે કહો તેમ જ કરીશું.
જવાબ માંગે જો પ્રભુ કદી,
તો "અમે દાદાજીના છીએ" એમ કહીશું.

જગ આખાની ચિંતા ઉકેલી તમે,
હવે તમારા બનીને જ રહીશું.
સમજણ આવી જીવનની તમારા થકી,
તમારા રસ્તે જ ચાલીશું.

નથી બીજું કંઈ જીવનમાં કરવું,
જે તમે કહ્યું છે તે જ કરીશું.

સ્વાધ્યાય યુવાનોનો સંદેશ:

આ ગીત માત્ર શબ્દોનો સમૂહ નથી, પરંતુ દાદાજીના ચરણોમાં અર્પિત એક જીવંત સંકલ્પ છે. દરેક સ્વાધ્યાયી યુવાન પોતાના જીવનમાં ભક્તિ, કર્મયોગ અને સમાજસેવાના મૂલ્યોને અપનાવીને દાદાજીના સ્વપ્નોને સાકાર કરવા માટે પ્રતિબદ્ધ છે.

દાદાજી દ્વારા સ્થાપિત ભક્તિફેરી, વૃક્ષમંદિર, યોગેશ્વર કૃષિ અને પરિવારભાવના અનેક પ્રયોગો આજે પણ સમાજને નવી દિશા આપી રહ્યા છે. આ કાર્યને નવી ઊંચાઈએ પહોંચાડવાની જવાબદારી હવે યુવા પેઢીની છે.

ઉપસંહાર:

દાદાજીનું જીવન આપણને શીખવે છે કે સાચી ભક્તિ માત્ર મંદિરોમાં નહીં પરંતુ માનવસેવા, આત્મવિકાસ અને સમાજકલ્યાણમાં પ્રગટ થાય છે. ચાલો, આપણે સૌ મળીને દાદાજીના દર્શાવેલા માર્ગે ચાલવાનો અને તેમના કાર્યને આગળ ધપાવવાનો સંકલ્પ લઈએ.

"અમે દાદાજીના છીએ, અને દાદાજીના કાર્ય માટે જ જીવીશું."

સ્વાધ્યાય પરિવાર સાથે જોડાયેલા રહો:

વધુ સ્વાધ્યાય લેખો અને દાદાજીના વિચારો માટે અમારી વેબસાઇટ અને Facebook Group સાથે જોડાઓ.

🌐 Visit: www.swadhyay.online
© Swadhyay Parivar

👉 Facebook Group Join કરો

અશીતી વંદના સેતુ(Ashiti Vandana Setu) | સ્વાધ્યાય પરિવારની ભક્તિ, સમર્પણ અને એકતાનું અદ્ભુત પ્રતીક

2026-05-31T08:30:00.000+05:30

અશીતી વંદના સેતુ : ભક્તિ, સમર્પણ અને એકતાનો અદ્વિતીય મહાયજ્ઞ

અશીતી વંદના સેતુ – સ્વાધ્યાય પરિવારની અનોખી સાધના

સમુદ્રના વિશાળ નીલ આકાશ નીચે, હજારો સ્વાધ્યાયી ભક્તોના શ્રમ, પ્રેમ અને ભક્તિથી નિર્મિત “અશીતી વંદના સેતુ” માત્ર એક પુલ નથી, પરંતુ તે શ્રદ્ધા, સમર્પણ અને દાદાજીના દિવ્ય વિચારોને જીવનમાં ઉતારવાનો જીવંત પ્રતીક છે.

આ સેતુ સ્વાધ્યાય પરિવારના લાખો સભ્યોના હૃદયમાં રહેલી કૃતજ્ઞતા અને ભાવભક્તિનું પ્રતિબિંબ છે. જ્યારે સ્વાધ્યાયી ભાઈ-બહેનો એકસાથે મળીને ભગવાન અને સમાજ માટે કાર્ય કરે છે, ત્યારે અસંભવ લાગતું કાર્ય પણ સહજ રીતે પૂર્ણ થઈ શકે છે.

અશીતી વંદનાનું આધ્યાત્મિક મહત્ત્વ

"અશીતી વંદના" એ માત્ર એક કાર્યક્રમ નથી, પરંતુ તે પૂજનીય દાદાજી દ્વારા પ્રજ્વલિત ભક્તિની જ્યોતને વધુ પ્રખર બનાવવાનો અવસર છે.

આ પ્રસંગે દરેક સ્વાધ્યાયી પોતાના જીવનમાં રહેલા ઈશ્વરીય તત્વને ઓળખવાનો અને સમાજ પ્રત્યેની પોતાની જવાબદારીને વધુ ગહન રીતે સમજવાનો પ્રયત્ન કરે છે.

સમુદ્ર પર નિર્મિત આ સેતુ દર્શાવે છે કે જ્યારે મનુષ્ય પોતાના સ્વાર્થને પાછળ મૂકી પરમાત્માના કાર્યમાં જોડાય છે, ત્યારે પ્રકૃતિ પણ તેની સહાય કરે છે.

સ્વાધ્યાય પરિવારની વિશેષતા

ભક્તિ દ્વારા સમાજ પરિવર્તન
આત્મજાગૃતિ દ્વારા વ્યક્તિત્વ નિર્માણ
પરિવાર ભાવના દ્વારા સામાજિક એકતા
યોગેશ્વર કૃષ્ણ પ્રત્યેની અનન્ય ભક્તિ
નિઃસ્વાર્થ કર્મયોગ

અશીતી વંદના સેતુ આ તમામ મૂલ્યોનું જીવંત પ્રતિબિંબ છે.

“We Will... We Will...” – સંકલ્પની ગુંજ

આ ચિત્રમાં લખાયેલા શબ્દો “We Will... We Will...” માત્ર એક વાક્ય નથી, પરંતુ સ્વાધ્યાયીઓના અડગ સંકલ્પનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.

અમે ભક્તિનો માર્ગ અપનાવીશું.
અમે સમાજમાં પ્રેમ અને એકતા ફેલાવીશું.
અમે દાદાજીના વિચારોને જીવનમાં ઉતારીશું.
અમે ઈશ્વરકેન્દ્રિત જીવન જીવવાનો પ્રયત્ન કરીશું.

આજના યુગ માટે પ્રેરણા

આધુનિક યુગમાં જ્યાં વ્યક્તિગત સ્વાર્થ અને ભૌતિકતાનું પ્રભુત્વ વધી રહ્યું છે, ત્યાં અશીતી વંદના સેતુ આપણને યાદ અપાવે છે કે સાચી શક્તિ સંગઠન, ભક્તિ અને નિઃસ્વાર્થ સેવામાં રહેલી છે.

આ સેતુ માત્ર સમુદ્રના બે કિનારાઓને જોડતો નથી, પરંતુ લાખો હૃદયોને પણ એક ભક્તિબંધનમાં જોડે છે.

ઉપસંહાર

અશીતી વંદના સેતુ સ્વાધ્યાય પરિવારની આધ્યાત્મિક ઊર્જા, સામૂહિક શક્તિ અને પરમાત્મા પ્રત્યેની અખંડ ભક્તિનું ભવ્ય પ્રતીક છે.

આ સેતુ આવનારી પેઢીઓને પણ સમર્પણ, શ્રદ્ધા અને સેવા ભાવનાની પ્રેરણા આપતો રહેશે.

જય યોગેશ્વર!

વધુ આધ્યાત્મિક લેખો માટે

Website: www.swadhyay.online

Hashtags

#અશીતીવંદના #AshitiVandana #SwadhyayPariwar #સ્વાધ્યાયપરિવાર #PandurangShastriAthavale #Dadaji #BhaktiMovement #YogeshwarKrishna #SpiritualIndia #GujaratiBlog #Swadhyay #Devotion #Sanskruti #SpiritualJourney

તવ પ્રેમ હૃદયનો પામી, હું ધન્ય થયો દાદા | દાદાજીનો દિવ્ય પ્રેમ અને સ્વાધ્યાય જીવનદર્શન

2026-05-30T00:24:27.665+05:30

તવ પ્રેમ હૃદયનો પામી, હું ધન્ય થયો દાદા

માનવ જીવનમાં ઘણી એવી ક્ષણો આવે છે જ્યારે આપણે અનુભવીએ છીએ કે કોઈ દિવ્ય શક્તિએ આપણું જીવન સ્પર્શ્યું છે. એ સ્પર્શ માત્ર શબ્દોનો નથી હોતો, પરંતુ હૃદયને પરિવર્તિત કરી દેતો પ્રેમ, કરુણા અને આત્મીયતાનો અનુભવ હોય છે. જ્યારે ભક્તના હૃદયમાં આ અનુભવ જાગે છે, ત્યારે તેના મુખમાંથી સ્વાભાવિક રીતે શબ્દો નીકળે છે – "તવ પ્રેમ હૃદયનો પામી, હું ધન્ય થયો દાદા."

આ પંક્તિ માત્ર એક ભાવગીત નથી; તે લાખો સ્વાધ્યાયીઓના હૃદયની અનુભૂતિ છે. પૂજ્ય પાંડુરંગ શાસ્ત્રી આઠવલે (દાદાજી) એ સમગ્ર વિશ્વને ભક્તિ, આત્મદર્શન અને માનવતાનો અનોખો માર્ગ આપ્યો. તેમણે સમજાવ્યું કે ભગવાન કોઈ દૂર બેસેલી શક્તિ નથી, પરંતુ દરેક મનુષ્યના અંતરમાં વસતા છે.

દાદાજીનો પ્રેમ – જીવન પરિવર્તનનો આધાર

દાદાજીનો પ્રેમ વ્યક્તિને પોતાની અંદર રહેલા ઈશ્વરનું દર્શન કરાવે છે. જ્યારે માણસ પોતાને માત્ર શરીર નહીં પરંતુ ભગવાનના અંશ તરીકે જોવાનું શરૂ કરે છે, ત્યારે તેના જીવનમાં અદ્ભુત પરિવર્તન આવે છે.

ભગવાન મારા અંદર છે, અને સામેના વ્યક્તિમાં પણ એ જ ભગવાન છે.

આ વિચાર માત્ર આધ્યાત્મિકતા નથી, પરંતુ જીવન જીવવાની એક ક્રાંતિ છે. જ્યારે આપણે દરેક વ્યક્તિમાં ઈશ્વરનું દર્શન કરીએ છીએ, ત્યારે અહંકાર, દ્વેષ, ઈર્ષ્યા અને ભેદભાવ ધીમે ધીમે ઓગળી જાય છે.

સ્વાધ્યાય – ભક્તિ દ્વારા સમાજ પરિવર્તન

સ્વાધ્યાય પરિવારે સાબિત કર્યું છે કે ભક્તિ માત્ર મંદિર સુધી સીમિત નથી. ભક્તિ જીવનના દરેક ક્ષેત્રમાં ઉતરી શકે છે.

દાદાજીના માર્ગદર્શન હેઠળ અનેક પ્રવૃત્તિઓ શરૂ થઈ:

ત્રિકાલ સંધ્યા
ભક્તિફેરી
યોગેશ્વર કૃષિ
વૃક્ષમંદિર
અમૃતાલયમ
માતૃપૂજન
પરિવાર મિલન
યુવા વિકાસ પ્રવૃત્તિઓ

આ તમામ પ્રવૃત્તિઓનો હેતુ એક જ છે – માનવના હૃદયમાં ભક્તિ અને આત્મગૌરવ જગાવવું.

"હું ધન્ય થયો" નો સાચો અર્થ

ધન્ય થવું એટલે ધનવાન થવું નહીં.

જીવનનો સાચો અર્થ સમજવો
ભગવાન સાથેનો સંબંધ અનુભવવો
સમાજ પ્રત્યે પ્રેમ અને જવાબદારી અનુભવવી
પોતાના જીવનને ઈશ્વરાર્પિત બનાવવું

જ્યારે દાદાના વિચારો જીવનમાં ઉતરે છે ત્યારે માણસને સમજાય છે કે સાચી સમૃદ્ધિ બહાર નહીં પરંતુ પોતાના અંતરમાં વસે છે.

આજના યુગમાં દાદાજીનું મહત્વ

આધુનિક યુગમાં ટેકનોલોજી વધી છે, પરંતુ માનવીય સંબંધો નબળા બન્યા છે. તણાવ, સ્પર્ધા અને એકલતા વધી રહી છે.

આવા સમયમાં દાદાજીનો સંદેશ વધુ પ્રાસંગિક બની જાય છે:

આત્મસન્માન
પરિવાર એકતા
ભક્તિ
માનવતા
વિશ્વબંધુત્વ

સ્વાધ્યાય સાથે જોડાઓ

જો તમે સ્વાધ્યાયના વિચારો, પ્રવૃત્તિઓ અને આધ્યાત્મિક સાહિત્ય વિશે વધુ જાણવા માંગતા હો, તો નીચેની વેબસાઇટની મુલાકાત લો:

🌐 www.swadhyay.online

ઉપસંહાર

દાદાજીના પ્રેમનો અનુભવ કરનાર દરેક હૃદય એક જ વાત કહે છે:

“તવ પ્રેમ હૃદયનો પામી, હું ધન્ય થયો દાદા.”

આ પ્રેમ કોઈ વ્યક્તિગત સંબંધ નથી, પરંતુ આત્મા અને પરમાત્મા વચ્ચેનું દિવ્ય બંધન છે. આ પ્રેમ જીવનને નવી દૃષ્ટિ આપે છે, મનને શાંતિ આપે છે અને સમાજને એક પરિવાર બનાવે છે.

🙏 જય યોગેશ્વર 🙏

સ્વાધ્યાય પરિવાર, પાંડુરંગ શાસ્ત્રી આઠવલે, દાદાજી, તવ પ્રેમ હૃદયનો પામી, ગુજરાતી આધ્યાત્મિક લેખ, ભક્તિ, યોગેશ્વર કૃષિ, અમૃતાલયમ, ભક્તિફેરી, જીવન મૂલ્યો, આધ્યાત્મિક વિકાસ, Gujarati Spiritual Blog, Swadhyay Parivar, Pandurang Shastri Athavale, Dadaji Quotes, Bhakti Movement.

#જયયોગેશ્વર #સ્વાધ્યાય #દાદાજી #પાંડુરંગશાસ્ત્રીઆઠવલે #ભક્તિ #આધ્યાત્મિકતા #ગુજરાતીબ્લોગ #Spirituality #SwadhyayParivar #PandurangShastriAthavale #Dadaji #Bhakti #IndianSpirituality #GujaratiQuotes #LifeTransformation #DivineLove #SelfRealization #Yogeshwar #SwadhyayOnline #SanatanValues

Dadaji said, "God is with you." દાદાજી એ કહ્યું..."ભગવાન તારી સાથે છે."

2024-11-24T19:42:00.023+05:30

આ લેખમાં તમે શું વાંચશો? (Table of Contents)

૧. પ્રસ્તાવના: વિશ્વાસ અને ભરોસો
૨. પ્રેરણાદાયી વાર્તા: નટ અને દીકરો
૩. વાસ્તવિક તફાવત: Believe vs Trust
૪. ઈશ્વર પ્રત્યેનો આપણો ભરોસો
૫. નિષ્કર્ષ: જીવનના પથ પર

૧. પ્રસ્તાવના: વિશ્વાસ (Believe) અને ભરોસો (Trust)

આપણે અવારનવાર આપણા રોજિંદા જીવનમાં 'વિશ્વાસ' શબ્દનો ઉપયોગ કરીએ છીએ. પરંતુ શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે વિશ્વાસ (Believe) અને ભરોસો (Trust) વચ્ચે પણ એક બહુ મોટો અને સૂક્ષ્મ તફાવત છે? ઘણા લોકો આ બંને શબ્દોને એક જ સમજે છે. ચાલો આજે આપણે એક અદ્ભુત અને હૃદયસ્પર્શી ઉદાહરણ દ્વારા સમજીએ કે આ બંને વચ્ચે શું ફરક છે.

૨. પ્રેરણાદાયી વાર્તા: નટ અને તેના દીકરાનો કિસ્સો

એક વાર બે બહુમાળી ઇમારતોની વચ્ચે એક મજબૂત દોરડું બાંધેલું હતું. આ દોરડા પર એક લાંબો વાંસ પકડીને એક નટ (દોરડા પર ચાલનાર કલાકાર) ચાલી રહ્યો હતો. તેણે પોતાના ખભા પર પોતાના નાના દીકરાને બેસાડી રાખ્યો હતો.

નીચે ઉભેલા સૈંકડો અને હજારો લોકો પોતાની આંખો ફાડીને, શ્વાસ રોકીને આ દ્રશ્ય જોઈ રહ્યા હતા. પવન તેજ હતો, જીવનું જોખમ હતું, પણ તે કલાકારે ખૂબ જ હળવા પગલાથી, તેજ હવા સામે ઝઝૂમતા પોતાની અને પોતાના દીકરાની જિંદગી દાવ પર લગાવીને એ અંતર પૂરું કર્યું. કલાકારે પોતાની અદ્ભુત કલા લોકો સમક્ષ પ્રદર્શિત કરી બતાવી.

આ સફળતા જોઇને આખી ભીડ આનંદ અને આહ્લાદથી ઉછળી પડી. ચારેય બાજુ તાળીઓનો ગડગડાટ થવા લાગ્યો, સીટીઓ વાગવા લાગી. લોકો તે કલાકારની પ્રશંસા કરતા થાકતા નહોતા, તેના ફોટા ખેંચી રહ્યા હતા, તેની સાથે સેલ્ફી લઈ રહ્યા હતા.

૩. વાસ્તવિક તફાવત: Believe વિરુદ્ધ Trust

આ બધા ઉત્સાહ વચ્ચે કલાકાર માઇક પર આવ્યો અને ભીડને એક પ્રશ્ન પૂછ્યો: "શું આપ સૌને વિશ્વાસ છે કે હું આ પરાક્રમ ફરીથી પણ સફળતાપૂર્વક કરી શકું છું?"

ભીડ એકી અવાજે બોલી ઉઠી, "હા, ચોક્કસ! તમે આ કામ ખૂબ જ સરળતાથી ફરીથી કરી શકો છો."

કલાકારે ફરીથી પૂછ્યું, "શું તમને ખરેખર પૂરેપૂરો વિશ્વાસ છે?"
ભીડ વધુ ઉત્સાહથી બોલી, "હા, અમને પૂરો વિશ્વાસ છે! અમે તો શરત લગાવવા પણ તૈયાર છીએ."

કલાકાર હસ્યો અને બોલ્યો: "ઠીક છે, તો તમારામાંથી કોઈ એક વ્યક્તિ પોતાનો દીકરો મને આપી દો. હું તેને મારા ખભા પર બેસાડીને આ દોરડા પર ફરીથી ચાલીશ."

આ સાંભળતા જ ત્યાં હાજર લોકોમાં એકદમ સન્નાટો ફેલાઈ ગયો! ચારેય તરફ ગંભીર શાંતિ છવાઈ ગઈ. કોઈ પોતાનો વ્હાલસોયો દીકરો આપવા તૈયાર ન થયું.

ત્યારે કલાકારે મુસ્કુરાઈને કહ્યું, "કેમ ડરી ગયા? અસલમાં આ તમારો માત્ર વિશ્વાસ (Believe) છે, મારામાં તમારો ભરોસો કે સમર્પણ (Trust) નથી!"

૪. આપણો ઈશ્વર પ્રત્યેનો વિશ્વાસ કેવો છે?

મિત્રો, આ જ વાત આપણા વાસ્તવિક જીવનને પણ લાગુ પડે છે. "ઈશ્વર છે" એવું માનવું એ આપણો વિશ્વાસ (Believe) છે. પરંતુ ઈશ્વર જે કરશે તે મારા સારા માટે જ કરશે, એવું સ્વીકારવું એ પૂર્ણ ભરોસો (Trust) છે.

You believe in God but you don't trust Him.

જો આપણને ભગવાન પર ખરેખર પૂર્ણ ભરોસો (Trust) હોય, તો આપણા જીવનમાં ચિંતા, ક્રોધ કે તણાવ હોઈ જ ન શકે. કારણ કે આપણી નાવ ચલાવનાર સ્વયં પરમાત્મા છે.

૫. નિષ્કર્ષ: જીવનના દોરડા પર કેવી રીતે ચાલવું?

હમેશાં યાદ રાખો: "ઈશ્વર હંમેશા મારી સાથે છે." (God is always with me). આ જ દ્રઢ ભરોસો આપણા છેલ્લા શ્વાસ સુધી હોવો જોઈએ. તો જ આપણે જીવનના મુશ્કેલ દોરડા પર પણ સંતુલન જાળવી શકીશું.

આ પ્રેરણાદાયી પોસ્ટ મિત્રો સાથે શેર કરો:

Facebook WhatsApp

યોગેશ્વર ભગવાનની આરતી | Yogeshwar Bhagwan Ni Aarti

2022-07-10T20:31:00.010+05:30

સ્વાધ્યાય પરિવાર આરતી ગુજરાતી માં : દુઃખ હરતા ભય ત્રાતા.

યોગેશ્વર ભગવાન ની આરતી | Yogeshwar Bhagwan Ni Aarti | Swadhyay Parivar

દુઃખહર્તા ભયત્રાતા , આનંદના દાતા , પ્રભુ !
આવ્યો છું તવ દ્વારે ( ૨ ) કરુણા કરનારા ;
જય યોગેશ્વર ભગવાન !

તું છે પરમ કૃપાળુ , મંગળ કરનારા , પ્રભુ !
ભટકી ભટકી આવ્યો ( ૨ ) શરણે હું તારા ;
જય યોગેશ્વર ભગવાન !

બુદ્ધિમંદ ઘણો છું ( ને વળી ) , શૂન્ય કર્મ મારાં , પ્રભુ !
ભાવતણો હું ભિખારી ( ર ) મા સમ તું દાતા ;
જય યોગેશ્વર ભગવાન !

દોડું વિશ્વમહીં તવ કાજે , શક્તિના દાતા , પ્રભુ !
થાક્યા પ્રાણ વિશે પણ ( ૨ ) ચેતન ભરનારા ;
જય યોગેશ્વર ભગવાન !

વિશ્વે તુજ સંતાનો સઘળાં , ભૂલી ફરે તુજને , પ્રભુ !
ભાવ - ભતિ દે સૌને ( ર ) લાવું તવ ચરણે ;
જય યોગેશ્વર ભગવાન !

વેદ - સ્મૃતિ વિસરાયાં ને , મા સંસ્કૃતિ રડતી , પ્રભુ !
આંસુ લૂછવા કાજે ( ૨ ) બલ દેજે મુજને ;
જય યોગેશ્વર ભગવાન !

નાનો ખૂબ છતાં હું તારો , તવ શક્તિ અભિમાન , પ્રભુ !
એકલ તારા કાજે ( ૨ ) અર્પી દેવા પ્રાણ ;
જય યોગેશ્વર ભગવાન !

સ્વાર્થી વિશ્વ સકલ આ , તું જ સખા સાચો , પ્રભુ !
તવ વિશ્વાસે રમતો ( ૨ ) વિશ્વે ભૂલી ભાન ;
જય યોગેશ્વર ભગવાન !

અદ્વૈતે આનંદ દીસે એ , વેદ ખરે વદતા , પ્રભુ !
દ્વૈતે મિલન મધૂરું ( ૨ ) માણું હું ઘનશ્યામ ;
જય યોગેશ્વર ભગવાન !

#yogeshwarbhagwanniaarti #swadhyaypariwar
 
 

પૂજ્ય દાદાજી અને આદરણીય દીદીજીને મળેલા પુરસ્કારોની યાદી | Awards received by Pujya Dadaji and Revered Didiji

2022-05-04T20:03:00.019+05:30

પૂજ્ય દાદાજીને તેમના સતત નિઃસ્વાર્થ કાર્ય માટે વિવિધ રાષ્ટ્રીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય પુરસ્કારોથી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા છે. તેણે આ પુરસ્કારોને "ભગવાનના પ્રેમ પત્રો" તરીકે ગણાવીને આ પુરસ્કારોનો સ્વીકાર કર્યો છે.

પૂજય દાદાજી ને મળેલ એવોર્ડસ.

વર્ષ	એવોર્ડ નું નામ	એવોર્ડ આપનાર	એવોર્ડ શા માટે?
૧૯૯૭	રાવ સાહેબ ગોગટે પુરસ્કાર	મહારાષ્ટ્ર ચેમ્બર ઓફ કોમર્સ એન્ડ ગોગટે ફાઉન્ડેશન	જમીન અને છોડ વિકાસમાં અસાધારણ સફળતા
૧૯૮૮	મહાત્મા ગાંધી એવોર્ડ વૈશ્વિક સાંસ્કૃતિક એવોર્ડ	અખીલ ભારતી રાષ્ટ્રભાષા પ્રચાર સમિતી	આર્ય વિચારો અને માનવી મુલ્યોના ક્રાંતિકારી પ્રયોગ માટે
૧૯૯૨	લોકમાન્ય તિલક સન્માન	લોકમાન્ય તિલક સ્મારક ટ્રસ્ટ	માનવના ભલા માટે સમર્પિત નિ:સ્વાર્થ કાર્ય
૧૯૯૩	પ્રોગ્રેસ ઇન રીલીજીયન	દિવાળીબેન મહેતા ટ્રસ્ટ	સર્વધર્મ પ્રત્યેનો મૈત્રીભાવ તથા ધર્મ માટેનો વૈજ્ઞાનિક અભિગમ
૧૯૯૬	રેમન મેગ્સેસે એવોર્ડ	રેમન મેગ્સેસે એવોર્ડ ફાઉન્ડેશન (ફિલીપાઇન્સ)	ઉત્કૃષ્ટ સામુહિક નેતૃત્વ માટે
૧૯૯૭	ટેમ્પટન પ્રાઇઝ	જહોન ટેમ્પલ્ટન ફાઉન્ડેશન	પ્રોગ્રેસ ઇન રીલીજીયન(ધર્મમાં પ્રગતિ)
૧૯૯૭	રાષ્ટ્રીય એકાત્મકતા પુરસ્કાર	આર.જી. જોષી ફાઉન્ડેશન	-
૧૯૮૭	રાવ સાહેબ ગોગટે પુરસ્કાર	મહારાષ્ટ્ર ચેમ્બર ઓફ કોમર્સ એન્ડ ગોગટે ફાઉન્ડેશન	સમાજની પ્રવિત્ર સેવા બદલ
૧૯૯૭	સોસીયલ જસ્ટીસ પુરસ્કાર(૧૯૯૬ માટે)	ન્યાયમૂર્તિ શમશાસ્ત્રી પ્રભૂણે પ્રતિષ્ઠાન	સામાજીક ન્યાય
૧૯૯૮	આનંદમય પુરસ્કાર	દિનાનાથ સ્મૃતિ પ્રતિષ્ઠાન	નિઃસ્વાર્થ સમાજ સેવા
૧૯૯૮	જી,ડી, બિરલા ઈન્ટરનેશનલ એવોર્ડ	ભારતના ઉપરાષ્ટ્રપતિ શ્રી કૃષ્ણકાન્તના હસ્તે	માનવતા
૧૯૯૯	પદ્મ વિભૂષણ એવોર્ડ	ગવર્નમેન્ટ ઓફ ઇન્ડિયા	-
૨૦૦૦	જીવન ગૌરવ પુરસ્કાર	ચતુરંગપ્રતિષ્ઠાન સામાજીક ઉત્થાન	સામાજીક ઉત્થાન
૨૦૦૧	દેવી અહલ્યા નેશનલ એવોર્ડ	અહલ્યાબાઈ રાષ્ટ્રીય પુરસ્કાર સમિતિ	-

પૂજય દાદાજીને મળેલ બહુમાન.

વર્ષ	બહુમાન
૧૯૯૪	પુના(મહારાષ્ટ્ર) મ્યુનિસિપલ કોપોરેશન
૧૯૯૫	ગુજરાત રાજ્યની વિધાન સભા દ્વારા
૧૯૯૭	વડોદરા (ગુજરાત) મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેસન દ્વારા (VMC)
૧૯૯૮	સૌરાષ્ટ્ર યુનિવર્સિટી રાજકોટ દ્વારા ડોકટર ઓફ લેટર્સ ની ડીગ્રી એનાયત કરી
૧૯૯૮	સરદાર પટેલ યુનિવર્સિટી વલ્લભ વિધાનગર દ્વારા ડોકટર ઓફ લીટરેચર ની ડીગ્રી એનાયત

આદરણીય દીદીજીને મળેલ પુરસ્કાર.

વર્ષ	પુરસ્કાર નું નામ	પુરસ્કાર આપનાર	પુરસ્કાર શા માટે?
૨૦૦૧	લોકશિક્ષણ પુરસ્કાર	આપ્ટે ગુરૂજી સ્મારક ટ્રસ્ટ	સામાજીક અને રાષ્ટ્રીય જાગરૂકતા માટે
૨૦૧૦	સરસ્વતી પુરસ્કાર	કૈલાસ મઠ	-

સ્વાધ્યાય પરિવાર ના મહત્વપૂર્ણ દિવસો અને તારીખો | Important days and dates of Swadhyay Parivar

2022-04-03T19:13:00.011+05:30

સ્વાધ્યાય પરિવાર ના મહત્વપૂર્ણ દિવસો અને તારીખો.

(૧) 'દાદાજી' નો જન્મ 'મનુષ્ય ગૌરવ દિન' :

➥ આસો સુદ - ૭, સંવત - ૧૯૭૬

➥ ૧૯ - ઓક્ટોબર, ૧૯૨૦.

(૨) તાઈ(નિર્મલા બેન ) નો જન્મ :

➥ અષાઢ વદ - ૧૧,સંવત - ૧૯૮૩

➥ ૨૬ - ઓગસ્ટ, ૧૯૨૬.

(૩) પાઠશાળા જન્મદિન :

➥ આસો સુદ - ૧૦, સંવત - ૧૯૮૧.(ઈ.સ:૧૯૨૬)

(૪) 'અન્ના' દેહવિલય (લક્ષ્મણ રાવ)

➥ ઈ.સ:૧૯૨૬

(૫) દાદાજી વ્યાસપીઠ પર: માન્ડ્યોપનિષદ ૧૯૪૨.

(૬) દાદાજી અને તાઈ ના લગ્ન: ૧૯૪૪

(૭) બાળ સંસ્કાર કેન્દ્ર : જુલાઈ - ૧૯૫૦.

(૮) વિશ્વ ધર્મ પરિષદ:ઓક્ટોબર - ઈ.સ: ૧૯૫૪.

(૯) તત્વજ્ઞાન વિદ્યાપીઠ શિલારોપણ(સ્થાપના): ૧૬ - સપ્ટેમ્બર, ઈ.સ: ૧૯૫૫.

(૧૦) તત્વજ્ઞાન વિદ્યાપીઠ સ્થાપના: ઈ.સ: ૧૯૫૬ .

(૧૧) વિનિયન શાખા: જૂન - ઈ.સ: ૧૯૫૬.

(૧૨) મહા વિદ્યાલય: ઈ.સ - ૧૯૫૭.

(૧૩) પ્રથમ સંચાલક શિબિર: ૧૫, એપ્રિલ ઈ.સ - ૧૯૫૭.

(૧૪) પ્રથમ અનુસ્નાતક શિબિર: ડિસેમ્બર - જાન્યુઆરી, ઈ.સ: ૧૯૫૭-૫૮.

(૧૫) પ્રથમ સાધક શિબિર: ૫ - ઓક્ટોબર, ઈ.સ -૧૯૫૯.

(૧૬) પ્રથમ વર્ધક શિબિર: ૨૦ - સપ્ટેમ્બર, ઈ.સ -૧૯૫૯.

(૧૭) ભક્તિ ફેરી: માર્ચ- ઈ.સ: ૧૯૫૮.

(૧૮) તત્વજ્ઞાન ( માસિક) ૧૯ - ડિસેમ્બર, ઈ.સ -૧૯૬૨.

(૧૯) તત્ત્વજ્યોતિ(રાજુલા) : કારતક સુદ -૧૫, સંવત-૨૦૨૦, ઈ.સ -૧૯૬૩.

(૨૦) ભાવનિજર (અમદાવાદ) શિલારોપણ: આસો વદ - ૫, સંવત-૨૦૨૬, ૧૯ - ઓક્ટોબર, ઈ.સ - ૧૯૭૦.

(૨૧) અનુસ્નાતક શિબિર (ભાવનગર): ઈ.સ:૧૯૭૦.

(૨૨) ભાવમિલન સમારોહ: ઈ.સ - ૧૯૭૬.

(૨૩) ડી.બી.ટી(D.B.T) : ઈ.સ - ૧૯૭૭.

(૨૪) યોગેશ્વર કૃષિ: ઈ.સ - ૧૯૭૯.

(૨૫) અમૃતાલયમ :ઈ.સ - ૧૯૮૧.

(૨૬) તીર્થરાજ મિલન: ૨૧, ૨૨, ૨૩, - માર્ચ, ઈ.સ - ૧૯૮૬.

(૨૭) (Y - DAY) યોગેશ્વર - ડે : ૨૬ - જાન્યુઆરી : ઈ.સ. - ૧૯૯૦.

(૨૮) સપ્તતિઃ મુંબઈ : ૧૯, ઓક્ટોબર, ઈ.સ.૧૯૯૦.

(૨૯) ભાવલક્ષી શિબિર(ભાવનિજર): ૧,૨,૩ - સપ્ટેમ્બર, ઈ.સ. ૧૯૯૦.

(૩૦) ભાવસંપર્ક સમારોહ(કુરુક્ષેત્ર): ઈ.સ. ૧૯૯૬.

(૩૧) હઝુર સાહેબ તીર્થયાત્રા(નાંદેડ): ઈ.સ. ૧૯૯૭.

(૩૨) અશિતી વંદના: ૧૦ - ડિસેમ્બર, ઈ.સ. - ૨૦૦૦.

(૩૩) અમૃત મહોત્સવ(સુધા વર્ષ): ૨૬ - ઓક્ટોબર,ઈ.સ. - ૨૦૦૧.

(૩૪) પૂજ્ય દાદાજી હૃદયસ્થ: ૨૫ - ઓક્ટોબર, ઈ.સ. - ૨૦૦૩.

(૩૫) અચિરયણ પુષ્કર : ૭ - જાન્યુઆરી, ઈ.સ. - ૨૦૦૫.

(૩૬) અચિરયણ રામેશ્વર: ૨૭ - જૂન થી ૩ - જુલાઈ, ઈ.સ. - ૨૦૦૬.

(૩૭) અચિરયણ ઉજ્જૈન : ૩ - જાન્યુઆરી , ઈ.સ. - ૨૦૦૫.

(૩૮) અચિરયણ પુષ્કર : ૭ - જાન્યુઆરી , ઈ.સ. - ૨૦૦૫.

(૩૯) અચિરયણ હરિદ્વાર : ૧૧ - જાન્યુઆરી , ઈ.સ. - ૨૦૦૫.

(૪૦) અચિરયણ કુરુક્ષેત્ર : ૧૪ - જાન્યુઆરી , ઈ.સ. - ૨૦૦૫.

(૪૧) અચિરયણ ગયાજી : ૧૮ - જાન્યુઆરી , ઈ.સ. - ૨૦૦૫.

(૪૨) અચિરયણ જગન્નાથપુરી : ૨૧ - જાન્યુઆરી , ઈ.સ. - ૨૦૦૫.

(૪૩) શારદોત્સવ(શ્રી દર્શનમ - વૃક્ષમંદિર): ૨૪ - સપ્ટેમ્બર, ઈ.સ. ૧૯૯૬.

સ્વાધ્યાય પરિવાર પુસ્તકો ની યાદી | List Of Swadhyay Pariwar Books Online | Vimarsh

2022-03-29T16:36:00.000+05:30

સ્વાધ્યાય પરિવાર પુસ્તકો ની યાદી.

(૧) જીવભાવના,

(૨) ત્રિકાળ સંધ્યા,

(૩) પ્રાર્થના પ્રીતિ,

(૪) શ્રીમદ ભગવદ ગીતા,

(૫) વાર્કભૂષણં,

(૬) કાવ્યવિનોદ,

(૭) યુવાન,

(૮) જીવનમાં શું ખૂટે છે?,

(૯) ભારતીયો નું આદર્શ જીવન,

(૧૦) મૂર્તિપુજા,

(૧૧) ગીતાના પંચપ્રાણ,

(૧૨) એષા: પંથા: એતત કર્મ,

(૧૩) શ્રી કૃષ્ણાષ્ટકમ,

(૧૪) મધુરાષ્ટકમ,

(૧૫) શ્રી સુક્તમ,

(૧૬) વેદસારશિવસ્તવ,

(૧૭) દિવ્ય પરાધ ક્ષમાપન સ્તોત્રમ,

(૧૮) શ્રી પાન્ડુરંગાષ્ટકમ,

(૧૯) ગંગા લહરી,

(૨૦) ઈશાવાસ્યમ,

(૨૧) કેતોપનિષદ,

(૨૨) ગીતામૃતમ,

(૨૩) સાંસ્કૃતિક વિચારધારા,

(૨૪) સંસ્કૃતિ ચિંતન,

(૨૫) સંસ્કૃતિ પૂંજન,

(૨૬) ગીતા પાથેય,

(૨૭) બિલ્વ પત્ર,

(૨૮) વિજિગીષુ જીવનવાદ,

(૨૯) શ્રાદ્ધ ભાગ: ૧,

(૩0) શ્રાદ્ધ ભાગ: ૨,

(૩૧) ઋષી સ્મરણ,

(૩૨) તુલસીદલ,

(૩૩) શ્રી વાલ્મિકી રામાયણ દર્શન,

(૩૪) શ્રી કૃષ્ણ જીવન દર્શન,

(૩૫) જીવન તીર્થ,

(૩૬) દશાવતાર,

(૩૭) વ્યાસવિચાર,

(૩૮) અખિલમ મધુરમ,

(૩૯) નીરર્ઘોષ,

(૪૦) દીધીતી,

(૪૧) યોગેશ્વરીયમ,

(૪૨) ચેતન્ય,

(૪૩) જિજ્ઞાસા પાથેય,

(૪૪) ઉદ્યોત (ફોટો સેટ),

(૪૫) આનંદ લહરી,

(૪૬) ભગવાન ની ઉત્કૃષ્ટ કલાકૃતિ : સ્ત્રી,

(૪૭) પ્રયોગ સેટ(ભક્તિફેરી, ત્રિકાળ સંધ્યા, હીરા મંદિર, મસ્યગંધા, પંચરંગી ક્રાંતિ, શ્રી દર્શનમ્, શ્રીમદ્ ભગવદ્ગીતા પાઠશાળા, તીર્થયાત્રા, વૃક્ષમંદિર, અમૃતાલયમ, તત્વજ્ઞાન વિદ્યાપીઠ, ગોરસ, યોગેશ્વર કૃષિ, યજ્ઞ)

(૪૮) ભાવગીત ભાગ :૧, ૨, ૩

(૪૯) ભાવગીત હિન્દી ભાગ :૧, ૨

(૫૦) અન્નપૂર્ણા સ્તોત્રમ,

(૫૧) વેદસારશિવસ્તવ,

(૫૨) ઉમામહેશ્વર સ્તોત્રમ.

જય યોગેશ્વર...

અમે તમને જણાવવામાં ખૂબ જ આનંદ અનુભવીએ છીએ કે 'સ્વાધ્યાય પરિવાર' ના પુસ્તકો ની મોબાઇલ એપ્લિકેશન 'વિમર્શ(vimarsh)' બધા સ્વાધ્યાય પરિવાર ના ભાઈઓ-બહેનો માટે ઉપલબ્ધ કરી છે. સરળ પદ્ધતિ દ્વારા, તમે આ એપ્લિકેશનને ઇન્સ્ટોલ કરી શકો છો અને પુસ્તકોનો આનંદ માણી શકો છો.

✔️ એપ્લિકેશન install કરો, એપ્લિકેશન install કરવા માટે અહીં ક્લિક કરો:vimarsh,

આ ઉપરાંત તત્વજ્ઞાન સામયિક માટે....

📚 તત્વજ્ઞાન સામયિકનું વાર્ષિક લવાજમ ₹ ૭૬ પ્રતિ વ્યક્તિ/વર્ષ (ભાષા: ગુજરાતી, મરાઠી, હિન્દી, તેલુગુ)

તત્વજ્ઞાન ની ઓનલાઇન ખરીદી કરવા માટે અહીં ક્લિક કરો:👉 https://bit.ly/tattvajnana-magazine

Pratik Darshan: Saptapadi | પ્રતીક દર્શન:સપ્તપદી

2021-11-06T19:16:00.014+05:30

સપ્તપદીઃ લગ્નની સાત પ્રતિજ્ઞાઓ.

સપ્તપદી (સાત પગલાં) એ હિન્દુ લગ્ન સમારોહનો સૌથી મહત્વપૂર્ણ સંસ્કાર (સંસ્કૃત:રીતિ) છે. સપ્તપદી શબ્દનો અર્થ થાય છે "સાત પગલાં". મંગળસૂત્ર બાંધ્યા પછી નવદંપતી સાત પગલાં ભરે છે, જેને સપ્તપદી કહે છે. સાતમા પગલા પછી, કપલ કાયદેસર રીતે પતિ-પત્ની બને છે.

બહુ મોટા ભાગના લોકો લગ્ન તરફ ઉપરછલ્લી નજરે જોતા હોય છે. લગ્નમાં એ લેાકા બાહ્ય રંગને , આતરિક સંસ્કારો કરતાં વધુ મહત્ત્વ આપતા હોય છે. આવા લગ્નોમાં મોહ , પ્રેમનો અંચળો આઢીને ફરતો દેખાય છે. દિલ કરતાં દષ્ટિને અહીં વધુ પ્રાધાન્ય હોય છે.

કેવળ ભોગવિલાસ માટે પરણતા માનવના જીવનમાં સંવાદિતા જોવા મળતી નથી. નિત્યનો વિવાદ એમના જીવનમાં વિખવાદ સર્જ છે. શરૂઆતના અનુરાગમાં ખટરાગનો પ્રવેશ થાય છે. અને રોજનો વધતો જતો ખટરાગ અંતે વિનાશક આગનું સ્વરૂપ લે છે. લગ્ન કરવાને માટે તે જ માણસ લાયક છે કે જેનામાં પ્રેમ કરવાની તાકાત છે. પ્રેમનું બીજું નામ છે સહનશીલતા. એકબીજાના ગુણદોષાને સહી લેવાની વૃત્તિ જ સફળ લગ્નની સર્જક બને છે.

જીવનમાં સુયોગ્ય રીતે ગોઠવાઈ જવાની કલા એ જ સફળ જીવનની ચાવી છે.

જનાકાળમાં તપોવનમાં જીવન માટેનું સુયોગ્ય શિક્ષણ લીધેલા યુવાનો અને યુવતીઓને લગ્નને માટે લાયક ગણાતા. પરણવા માટે તાપોવનના કુલપતિની અનુજ્ઞા જરૂરી ગણાતી. શારીરિક સૌષ્ઠવ , ભાવવાહી અને પ્રતિકારક્ષમ મન , ચિંતનશીલ પ્રજ્ઞા અને આત્મિક સદગુણો નો વૈભવ જેમની પાસે છે એવા લેકાના લગ્ન થતાં. તપોવનમાંથી બહાર આવતો યુવાન સૂર્ય સમાન તેજસ્વી ભાસતો , જ્યારે વિપક્ષે યુવતી ઉષા જેવી રંગીન લાગતી . આવા યુવાન હૈયાઓનુ મિલન તે જ ખરાં લગ્ન.

લગ્નમાં પુરુષ કરતાં સ્ત્રીનું પ્રાધાન્ય વિશેષ છે ; કારણ કે સ્ત્રીએ પોતાનું જીવન પુરુષમાં ભેળવી નાખવાનું છે. તેથી જ શાસ્ત્રકારો પણ ‘ स्त्री विवाह निबोधत ' એમ કહીને સ્ત્રીનું જ કૌતુક કરે છે. લગ્ન એટલે પુરૂષના કર્તૃત્વ અને સ્ત્રીનાં સમર્પણુનું સુભગ મિલન ! પુરુષ એ ગદ્ય હશે તો સ્ત્રી પદ્ય છે ; અને આ ગદ્યપદ્ય સંગ્રહનું નામ જ છે. જીવન !

નદી જેમ પોતાના રંગ , રૂપ , આકાર અને સ્વાદને ત્યજીને સાગરમાં ભળી જાય છે તેમજ સ્ત્રી પણ પાતાનું સમગ્ર વ્યક્તિત્વ પુરુષમાં ભેળવી નાખે છે. દૂધમાં ભળી ગયેલી સાકર દેખાતી નથી અને છતાં દૂધની મીઠાશને વધારે છે તે જ રીતે સ્ત્રી ગુપ્ત રહીને પુરુષના જીવનની મધુરતા વધારે છે.

પતિ - પત્નીના સંબધા પ્રેમની ઉષ્માથી યુક્ત , ભાવની બીનાશથી ભરેલા , વિશ્વાસપૂર્ણ અને સંશયથી પર હોવાં જોઇએ. સંસારના આ બધા મધુર ભાવો જો પ્રભુ તરફ વળે તો એ જ સાચી ભક્તિ બની રહે , અને સામાન્ય Marriage નું રૂપાંતર Spiritual Marriage માં થઈ જાય.

Marriage એ શબ્દ પણ લગ્નજીવનમાં આવશ્યક ગુણોનુ સૂચન કરે છે :

M એટલે Merging એટલે કે આત્મસમર્પણ,

A એટલે Ambitlon એટલે કે મહત્ત્વાકાંક્ષા,

R એટલે Respect એટલે કે સન્માન,

R એટલે Response આવકાર(સ્વાગત),

I એટલે Intimacy એટલે કે ગાઢ ઐકય,

A એટલે Acredition એટલે કે વિશ્વાસ,

G એટલે Gaiety એટલે કે આનંદ,

E એટલે Eternity એટલે કે શાશ્વતતા.

લગ્ન એ આજીવન સાથે રહેવાનું વ્રત છે , દીક્ષા છે અને સપ્તપદી એ ચિરસહવાસની પ્રતિજ્ઞાનું પ્રતીક છે. આજે જ્યારે વ્યકિતસ્વાતંત્ર્યનો પવન ચોમેર ફૂંકાવા લાગ્યા છે અને ઠેર ઠેર સ્ત્રીને પુરુષ સમોવડી બનાવવાના બણગાં ફૂંકાય છે ત્યારે તો સપ્તપતીમાંની વહુંની પ્રતિજ્ઞા વિશેષરૂપે સમજવા જેવી લાગે છે. સ્ત્રી પુરૂષ બને , એમાં એનો વિકાસ નહી પરંતુ અધઃપતન છે. સ્ત્રી પણ પુરુષની માફક અર્થોપાર્જન કરી શકે એમ કહીને કેટલાક ચાલાક લોકોએ પુરુષોની કમાવવાની એકમાત્ર જવાબદારીનો બોજો પણ બીજી અનેક જવાબદારીઓથી લદાયેલી સ્ત્રી ઉપર નાખી દીધો. પુરુષાની સ્ત્રી સમાનતાની મધુર ભાષાની પાછળ રહેલી આ ચાલાકી કે લુચ્ચાઈને ભોળી સ્ત્રી સમજી શકી નહીં અને દિવસભર ઘરમાં તેમજ બહાર યંત્રવત્ દોડવા લાગી. પરિણામે સંસારમાંનું કાવ્ય ખલાસ થયું . જીવન એ મજા ન લાગતાં સજા બની ગયું. સ્ત્રીને આર્થિક સ્વાતંત્ર્ય સાંપડતાં તે થોડી વધુ અહંકારી અને ભોગવાદી બનવા લાગી. તેના જીવનમાં રહેલો સમર્પણ ભાવ સુકાવા લાગ્યો. પરિણામે સમાજમાં છૂટાછેડાના કિસ્સા વધવા લાગ્યા. સ્ત્રી એ પુરુષ કરતાં વધારે ધાર્મિક અને શ્રદ્ધાળુ છે એ વર્ષોથી ગૃહિત પકડેલી આપણી સમજણ ખોટી સાબિત થઈ. આજે થોડું શિક્ષણ પામતાં અને આર્થિક સ્વાતંત્ર્ય સાંપડતાં આધુનિક સ્ત્રી વધુ ને વધુ ભોગવાદી અને ઓછી ને ઓછી ધાર્મિક થતી જાય છે. એવું વિચારશીલ અને સુજ્ઞ સમાજશાસ્ત્રીઓનુ કહેવુ છે. ‘ न स्री स्वातंत्र्यमहति। ’ એ વાક્ય મનુએ આર્થિક સ્વાતંત્ર્યને ઉદ્દેશીને લખ્યું છેઃ પરંતુ પૂર્વાપર સબંધ સમજ્યા વગર કેટલાય ઉતાવળિયા લોકાએ તેના પર નિરર્થક પ્રહારો કર્યા છે. સ્ત્રી અર્થોપાર્જન ન કરે અને છતાંય પારતંત્ર્ય સાલે નહીં એવી સુંદર વ્યવસ્થા આપણા શાસ્ત્રકારોએ કરી હતી. પુરુષ વિત્ત કમાય અને કમાયેલુ બધુ જ વિત્ત સ્ત્રીના હાથમાં આપી દે. વિત્તની વ્યવસ્થા સંપૂર્ણ રીતે સ્ત્રીના હાથમાં રહે . પુરુષ પણ પાતાને જોઇતા પૈસા સ્ત્રી પાસેથી માગી લે. આમાં સ્ત્રીનું ગૌરવ જળવાતુ અને પુરુષ પણ યથેસ્છ પૈસા ન વાપરી શકવાથી સ્વૈરાચારથી અટકતો. સ્ત્રી એ ગૃહની સામ્રાજ્ઞી ગણાતી. ઘર સ્ત્રીનુ ગણાતુ અને પોતાની પ્રેમશક્તિથી તે ઘરને સ્વર્ગ બનાવતી.

વિવાહ સંસ્કારનું પાવિત્ર્ય જળવાવું જોઇએ. સ્ત્રી ને માટે તે લગ્ન એ નવા અવતાર સમુ છે. નવું જીવન , નવું વાતાવરણ , નવા સંબંધીઓને તેણે આત્મસાત કરવાનાં હોય છે. સાત પગલાં સાથે ચાલવાથી મૈત્રી થાય છે એવું શાસ્ત્રવચન છે : ' वाहु: सप्तपदं मैत्रं सुधा: त्तवार्थदशिन:। ' વિવાહ સસ્કારમાં તેથી જ સપ્તપદીનું આગવું મહત્ત્વ છે. તેમાં કન્યા દરેક પગલે અનુક્રમે નીચે મુજબની સાત પ્રતિજ્ઞા લે છે.

' त्वत्तो मेऽखिल सौमाग्यं पुण्यैस्त्वं विविधैः कृतेः ।

देव ! संपादितो मह्य वधूराये पदेऽब्रवीत् ॥ '

‘ હું દેવ ! મે જન્માન્તરમાં વિવિધ પ્રકારે કરેલાં પુણ્યના પ્રતાપથી તમારી પ્રાપ્તિરૂપ મારું સૌભાગ્ય મેળવ્યું છે, એમ કન્યા વરને પહેલા પદથી કહે છે.

" कुटुंबं पालयिष्यामि वृद्धवालकादिकम् ।

यथाळन्धेन संतुष्टा व्रते कन्या द्वितीयके || "

‘ હું તમારા બાલકથી તે વૃદ્ધાવસ્થા સુધીના કુટુંબનું પાલન કરીશ અને મને નિર્વાહાર્થે જે મળશે તેમાં સતેાષ પામીશ, એમ કન્યા વરને બીજે પદે કહે છે.

' मिष्टाअव्यंजनादिनी काले संपादये तव ।

आज्ञासंपादिनी नित्यं तृतीये साऽब्रवीद्वरम् ।। '

‘ હું પ્રતિદિન તમારી આજ્ઞાનું પાલન કરીશ અને સમયસર મીઠાં અન્ન અને શાકાદિ તૈયાર કરી આપીશ, એમ વર પ્રતિ તે કન્યા ત્રીજું પગલે કહે છે.

‘ शुचिः शृङ्गारभूषाऽहं बाङ्मनः कायकर्मभिः ।

क्रीठिष्यामि त्वया सार्धं तुरीये सा वदेद्वरम् ।। '

‘ હું સ્વચ્છતાપૂર્વક સર્વ શણગાર ધારણ કરીને મન, વાણી અને શરીરની ક્રિયા વડે તમારી સાથે ક્રીડા કરીશ, એમ તે કન્યા વરને ચેાથે પગલે કહે છે. ’ ‘

' दुःखे धीरा सुखे हृष्टा सुखदुःखविमागिनी ।

नाहं परतरं यामि पंचमे साऽब्रवीद्वरम् ॥ '

દુ : ખમાં ધીરજ રાખનારી અને સુખમાં પ્રસન્ન થનારી હું તમારા સુખ-દુ:ખની સહભાગી થઇશ અને હું કદાપિ પરપુરુષના સંગ કરીશ નહીં, એ પ્રમાણે પાંચમે પગલે તે કન્યા વરને કહે છે. ’

‘ सुखेन सर्वकर्माणि करिष्यामि गृहे तव ।

सेवा श्वसुरयोचापि बन्धूनां सत्कृति तथा ॥

यत्र त्वं वा अहं तत्र नाहं पञ्चे भियं क्वचित् ।

नाई प्रियेण वच्च्या हि कन्या षष्ठे पदेऽब्रवीत् ॥'

‘ હું તમારા ઘરનાં સર્વ કામેા સુખપૂર્વક કરીશ, તથા સાસુ - સસરાની સેવા અને બીજા સબંધીના સત્કાર કરીશ. જ્યાં તમે હશે ત્યાં રહીશ. હું મારા પ્રિયને (સ્વામીને) કયારે પણ છેતરીશ નહીં અને હું પણ સ્વામીથી નહીં છેતરાઉ, એમ કન્યા છઠ્ઠે પગલે કહે છે. ’

' होमयज्ञादिकार्येषु भवामि च साहाय्यकृत् ।

धर्मार्थकामकार्येषु मनोवृत्तानुसारिणी ॥

सर्वेऽत्र साक्षिणस्त्वं मे पतिर्भूतोऽसि सांप्रतम् ।

देहो मयार्पितस्तुभ्यं सप्तमे साऽब्रवीद्वरम् ॥

‘ હે સ્વામી ! હોમ યજ્ઞાદિ કાર્યોમાં હું તમને સહાય કરીશ અને ધર્મ, અર્થ તથા કામ સંબંધી કાર્યોમાં હું તમારી ઈચ્છાને જ આધીન થઈશ . અહીં આ અગ્નિદેવ, બ્રાહ્મણ અને મારાં માતાપિતાદિ સબંધી વર્ગના સાક્ષીપણામાં તમે મારા સ્વામી થયા છો અને મે મારો દેહ તમને અર્પણ કર્યો છે એમ તે કન્યા વરને સાતમે પગલે કહે છે. '

સપ્તપદી વચનો વિવાહ-સંસ્કાર સમયે એક તબક્કો “સપ્ત-પદી” નો આવે છે જેમાં પતિ અને પત્ની એક બીજાને નીચે પ્રમાણે વચન બદ્ધ થાય છે. કેવો મધુર અને મનોહારી ભાવ રહેલો છે આ સપ્તપદીની પાછળ !

પ્રથમ પ્રતિજ્ઞામાં વધૂનો પોતાના પતિ માટેનો ભાવ અભિવ્યક્ત થાય છે. પતિ તેને પોતાનું સર્વસ્વ લાગે છે. પતિને જ તે પોતાનું સૌભાગ્ય ગણે છે. એટલું જ નહીં પરંતુ આજથી તે તેના નામે કપાળે ચાંદલો કરી પોતાનું ભાગ્ય પતિ સાથે જોડી દે છે. પતિની પ્રાપ્તિને તે પોતાના જન્માન્તરનાં પુણ્યકર્મ નું ફળ માને છે,

બીજી પ્રતિજ્ઞામાં તે સમગ્ર કુટુંબનું પાલન કરવાની તેમજ યથાલબ્ધ પદાર્થોમાં સતોષથી રહેવાની ખાતરી આપે છે. સ્ત્રી માત્ર પતિ સાથે જ ન પરણતાં સમગ્ર કુટુંબ સાથે જોડાય છે એ ભારતીય આદર્શનું અહીં દર્શન થાય છે. કુટુંબના નાના મોટા દરેક સભ્યને પોતાના પ્રેમ અને સેવાથી વશ કરી લેવાની જવાબદારી તે પોતાના શિરે લે છે. સંતોષ વગર સુખ નથી એ વાતની વધૂ પ્રતીતિ છે, સ્ત્રીનો અસંતોષ પુરુષને વધુ અર્થોપાર્જન માટે અનીતિને માર્ગે પ્રેર છે , અને અનીતિથી મેળવેલું ધન અશાંતિ અને અસુખનું કારણ બને છે. અનીતિના પૈસો કદાચ છત્રપલંગ લાવી આપશે પરંતુ તેના પર સૂનારની ઊંઘ હરામ થઈ જશે . વિપરીત માર્ગે આવેલો વૈભવ પત્નીને સોનાની બંગડી પહેરાવશે તો ક્યારેક પતિના હાથમાં તે લોખંડની બેડી પણ પહેરાવી દેશે. પોતાના સુખોપભોગને માટે પોતાનો પતિ નિસ્તેજ બને કે બહારના લોકોની લાચારી કરતો ફરે તે પતિવ્રતા સ્ત્રીને ગમતું નથી. પતિનું તેજ ટકાવવું એ રત્રીના હાથની વાત છે. અરુંધતીએ વશિષ્ઠ નો સંસાર આવો તેજસ્વી બનાવ્યો હતો, અને તેથી જ લગ્ન વખતે વર, વધૂને અરુંધતીનો તારો દેખાડે એવી વિધિ છે. એ દ્વારા એવું સૂચન કરાય છે કે તુ પણ મારો સંસાર આવો તેજસ્વી બનાવજે,

ત્રીજી પ્રતિજ્ઞામાં વધૂ આજ્ઞાપાલ બનવાની અને રોજ સ્વાદિષ્ટ અને મધુર રસોઈ જમાડવાની ખાતરી આપે છે . મનગમતી રસોઈ એ જ મિષ્ઠાન્ન ! સ્ત્રી એ રસોડાની રાણી કહેવાય છે. મારા પતિને હું જ જમાડીશ એવો મધુર ભાવ એમાં રહેલા છે . રસોઈ, એ સ્ત્રીને ઉપહાસનું નહીં, ઉલ્લાસનું કામ લાગવું જોઇએ. ‘ कान्हा करान्ग पचितम्’

અન્ન ખાવામાં મધુરતા છે. મહારાજ જમાડે અને સૌ પાતપોતાના અનુકૂળ સમયે જમી જાય તો એ વીશી ગણાય, ઘર નહીં. જમતી વખતે પણ પતિ - પત્ની પ્રેમથી ભેગા બેસતા નથી એવા આ કાળમાં આ પ્રતિજ્ઞાનું પુનઃ મનન કરવાની જરૂર છે. વળી મધુર વાતાવરણમાં જમાય તે મિષ્ટાન્ન ! ‘ मिष्ठान्न पानं गृहे ' એનો અર્થ મિષ્ઠાન્ન બનાવવુ એવો નથી; પરંતુ જે કંઈ પણ પદાર્થ થાળીમાં પીરસાય તે મીઠો જ લાગે એવું પ્રસન્ન ઘરનું વાતાવરણ હોવું જોઇએ. કલેશ, કંકાસથી યુક્ત વાતાવરણમાં મિષ્ઠાન્ન પણ ઝેર જેવું લાગે છે જ્યારે પ્રેમાળ સંબંધો સૂકા રોટલામાં પણ માધુર્ય સર્જે છે.

ચોથી પ્રતિજ્ઞામાં વધૂ સ્વચ્છ, પવિત્ર તેમજ શૃંગારથી યુક્ત રહેવાની વાત કરે છે. મન, વાણી અને કર્મથી તે પતિ જોડે જ ૨મમાણ રહેવાનું વચન આપે છે. સુઘડતા, સ્વચ્છતા, શણગાર વગેરે દાંપત્ય જીવનમાં મહત્ત્વનો ભાગ ભજવે છે. ઘણી સ્ત્રીઓ પરણ્યા પછી આ બાબતમાં ઉદાસીનતા સેવે છે અને પરિણામે પતિનો પ્રેમ કે ઉષ્મા ખોઈ બેસે છે. પત્ની થયા પછી પણ સ્ત્રીએ પતિની પ્રિયતમા મટી જવાનું નથી એ વાત ધ્યાનમાં રહેવી જોઈએ. વળી સ્ત્રી, એ પતિને રમવા માટેનુ ભોગનું કેવળ રમકડું કે સાધન નથી પરંતુ રમતમાં તેણે તેના સાથીદાર બનવાનું છે. પત્ની તરફથી મળતો ઠંડો આવકાર પતિને બહિર્ગામી બનવા પ્રેરે છે . પત્ની સદાય પતિના મનનું આકર્ષણ - કેન્દ્ર રહેવી જોઈએ.

પાંચમી પ્રતિજ્ઞામાં વધૂ સુખદુઃખમાં સમભાગિની બનવાની ખાતરી આપે છે. સુખ વહેંચવાથી વધે છે જ્યારે દુઃખ વહેંચવાથી ઘટે છે. આ રીતે સુખનો ગુણાકાર અને દુઃખનો ભાગાકાર કરી સ્ત્રી સસારમાં સ્વર્ગ સર્જે છે. સ્ત્રી પતિના સુખે સુખી અને તેના દુઃખે દુઃખી થાય છે, દુઃખના પ્રસંગે તે પુરુષના અશ્રુ લૂછે છે અને તેને ધૈય આપે છે. એકાદ વાત મનગમતી ન થાય તે છૂટાછેડા લેવાનું વિચારતી આજની સ્ત્રીએ આ પ્રતિજ્ઞા પર મનન કરવા જેવુ છે.

છઠ્ઠા પગલે વધૂ ઘરનાં બધાં જ કામો આનંદથી કરવાની, વડીલોની સેવા કરવાની તેમજ સગા સંબંધીઓના સત્કાર કરવાની પ્રતિજ્ઞા લે છે. પતિ જ્યાં રહેશે ત્યાં અવંચક થઈને રહેવાની ખાતરી આપે છે. તેમજ પતિ તરફથી પોતાને છેતરવામાં ન આવે તેવી પ્રાર્થના કરે છે. ગૃહકાર્ય એ સ્ત્રીને બોજો ન લાગતાં આનંદનો વિષય લાગવો જોઇએ. વળી વડીલેાની સેવા કરવાથી તેમની છત્રછાયા પણ સાંપડી રહે છે. પતિવ્રતા સ્ત્રી પડછાયાની માફક પતિને અનુસરે છે. સીતા કહે છે કેઃ ‘ રામ વગરની અયાધ્યા મારે માટે અરણ્ય સમાન છે અને રામના સહવાસમાં અરણ્ય પણ મને અયોધ્યા સમાન લાગે છે. ’ સ્ત્રી સર્ત્રવ પતિને જ અનુસરે છે. વળી એકબીજા પ્રત્યેની અવંચકતા સંસારમાં સ્વર્ગ સર્જે છે. વિશ્વાસ એ જ દાંપત્ય જીવનનો પાયો છે. સંશયની એક નાનકડી ચિનગારી સમગ્ર સંસારની વિશાળ ઈમારતને બાળીને ભસ્મીભૂત કરી નાખે છે.

સાતમા પગલે વધૂ કહે છે કે, હું યજ્ઞકાર્યમાં તમારી જોડે જ રહીશ. ધર્મ, અર્થ, કામ સંબધી કાર્યોમાં તમારી ઈચ્છાને આધીન રહીશ. યજ્ઞ એટલે સત્કાર્ય ’. ‘ पश्युनो यज्ञ संयोगे ' - પતિ જોડે યજ્ઞ કાર્યમાં સાથે રહે તે જ પત્ની ગણાય ; અને નહીં તો તેને માદા કહેવાય. વળી અર્થ, કામમાં તો પત્ની મોટે ભાગે પતિ જોડે રહે જ ; તેમાં એની વિશેષતા નથી. ધર્માચરણ એ મહત્ત્વની વાત છે. ધર્મ એ જ માનવની વિશેષતા છે. પત્ની તેમાં પણ પતિ સાથે ઊભી રહે એવી અપેક્ષા છે, તેથી જ તો તેને સહધર્મચારિણી એવું બિરુદ આપવામાં આવ્યું છે. બ્રાહ્મણ, અગ્નિ અને મા - બાપની સાક્ષીએ વધૂ , વરને પાતાનું જીવન અર્પણ કરે છે. આ સમર્પણુ શરીર પૂરતું મર્યાદિત ન રહેતાં મન, બુદ્ધિ અને અંતે અહંકારના સમર્પણ સુધી આગળ વધવુ જોઈએ. આવુ એકત્વ સંસારમાં સંગીત નિર્માણ કરે. ‘ સમગ્રરૂપે હું ’ તારી છું. ’ એવો ભાવ જો વધૂના મનમાં ન પ્રગટે તો વિવાહ એક ઉપહાસ અને લગ્ન એક તમાશો બની રહે !

આવો ફરી એક વાર અને દર વર્ષે પોતાના જીવન સાથીને આ વચનો આપતા-લેતા રહી યાદ દેવડાવતા રહીએ અને પોતાની ફરજો પ્રત્યે સભાનતા કેળવીએ. પ્રમાણિક પણે ઉપર પ્રમાણેના આચરણથી વિશેષ બીજી શું ભેંટ આપી શકો?

બાલ સંસ્કાર કેન્દ્ર: દરેક માતાપિતાએ બાળકોને આ ૧૭ દિવ્ય શ્લોકો શીખવવા જોઈએ.

2021-10-26T17:15:00.003+05:30

બાલ સંસ્કાર કેન્દ્ર: દરેક માતાપિતાએ બાળકોને આ ૧૭ દિવ્ય શ્લોકો શીખવવા જોઈએ.

પુરાણોમાં જણાવેલ મંત્ર - શ્લોક દરેક બાળકોને શીખવો, આ ૧૭ દિવ્ય શ્લોકો જીવનના પ્રતિકૂળ સંજોગોમાં તેમને સ્મરણ શક્તિ આપે છે.

૧. સવારે:કર-દર્શનમ્:

कराग्रे वसते लक्ष्मीः करमध्ये सरस्वती।

करमूले तु गोविन्दः प्रभाते करदर्शनम्॥

૨. પૃથ્વી ક્ષમા પ્રાર્થના:

समुद्रवसने देवि पर्वतस्तनमंडिते।

विष्णु पत्नि नमस्तुभ्यं पाद स्पर्शं क्षमस्व मे॥

૩. ત્રિદેવો સાથે નવગ્રહ સ્મરણ:

ब्रह्मा मुरारी स्त्री पुरान्तकारी भानु: शशि भूमिसुतो बुधश्च।

गुरुश्च शुक्र: शनि राहु केतव: कुर्वन्तु सर्वे मम सुप्रभातम्॥

૪. સ્નાન મંત્ર:

गंगे च यमुने चैव गोदावरी सरस्वती।

नर्मदे सिन्धु कावेरी जलेस्मिन् सन्निधिं कुरु॥

૫.સૂર્ય નમસ્કાર:

ॐ सूर्य आत्मा जगतस्तस्थुषश्च।।

आदित्यस्य नमस्कारं ये कुर्वन्ति दिने दिने।

दीर्घमायुर्बलं वीर्यं व्याधि शोक विनाशनम्

सूर्य पादोदकं तीर्थ जठरे धारयाम्यहम्॥

ॐ मित्राय नम:

ॐ रवये नम:

ॐ सूर्याय नम:

ॐ भानवे नम:

ॐ खगाय नम:

ॐ पूष्णे नम:

ॐ हिरण्यगर्भाय नम:

ॐ मरीचये नम:

ॐ आदित्याय नम:

ॐ सवित्रे नम:

ॐ अर्काय नम:

ॐ भास्कराय नम:

ॐ श्री सवितृ सूर्यनारायणाय नम:

आदिदेव नमस्तुभ्यं प्रसीदमम भास्कर।

दिवाकर नमस्तुभ्यं प्रभाकर नमोऽस्तु ते॥

૬. સંધ્યા દીપ દર્શન:

शुभं करोतु कल्याणम् आरोग्यम् धनसंपदा।

शत्रुबुद्धिविनाशाय दीपज्योति नमोऽस्तु ते॥

दीपो ज्योतिः परं ब्रह्म दीपो ज्योतिर्जनार्दनः।

दीपो हरतु मे पापं संध्यादीप नमोऽस्तु ते॥

૭. ગણપતિ સ્તોત્ર:

गणपति: विघ्नराजो लम्बतुंडो गजानन:।

द्वै मातुरश्च हेरम्ब एकदंतो गणाधिप:॥

विनायक: चारुकर्ण: पशुपालो भवात्मज:।

द्वादशैतानि नामानि प्रातरुत्थाय य: पठेत्॥

विश्वं तस्य भवेद् वश्यं न च विघ्नं भवेत् क्वचित्।

विघ्नेश्वराय वरदाय सुरप्रियाय।

लम्बोदराय विकटाय गजाननाय॥

नागाननाय श्रुतियज्ञविभूषिताय।

गौरीसुताय गणनाथ नमो नमस्ते॥

शुक्लाम्बरधरं देवं शशिवर्णं चतुर्भुजं।

प्रसन्नवदनं ध्यायेत् सर्वविघ्नोपशान्तये॥

૮.આદીશક્તિ વંદના:

सर्वमंगल मांगल्ये शिवे सर्वार्थसाधिके।

शरण्ये त्र्यम्बके गौरि नारायणि नमोऽस्तु ते॥

૯.શિવ સ્તુતિ:

कर्पूर गौरं करुणावतारं,

संसार सारं भुजगेन्द्रहारं।

सदा वसंतं हृदयारविन्दे,

भवं भवानी सहितं नमामि॥

૧૦. વિષ્ણુ સ્તુતિ:

शान्ताकारं भुजगशयनं पद्मनाभं सुरेशं

विश्वाधारं गगनसदृशं मेघवर्ण शुभाङ्गम्।

लक्ष्मीकान्तं कमलनयनं योगिभिर्ध्यानगम्यम्

वन्दे विष्णुं भवभयहरं सर्वलोकैकनाथम्॥

૧૧. શ્રી કૃષ્ણ સ્તુતિ:

कस्तूरी तिलकं ललाटपटले, वक्षस्थले कौस्तुभं।

नासाग्रे वरमौक्तिकं करतले, वेणु करे कंकणम्॥

सर्वांगे हरिचन्दनं सुललितं, कंठे च मुक्तावलि।

गोपस्त्री परिवेष्टितो विजयते, गोपाल चूडामणी॥

मूकं करोति वाचालं पंगुं लंघयते गिरिम्।

यत्कृपा तमहं वन्दे परमानन्द माधवम्॥

૧૨.શ્રીરામ વંદના:

लोकाभिरामं रणरंगधीरं राजीवनेत्रं रघुवंशनाथम्।

कारुण्यरूपं करुणाकरं तं श्रीरामचन्द्रं शरणं प्रपद्ये॥

૧૩. એક શ્લોકી રામાયણ:

आदौ रामतपोवनादि गमनं हत्वा मृगं कांचनम्।

वैदेही हरणं जटायु मरणं सुग्रीवसम्भाषणम्॥

बालीनिर्दलनं समुद्रतरणं लंकापुरीदाहनम्।

पश्चाद्रावण कुम्भकर्णहननं एतद् श्री रामायणम्॥

૧૪. સરસ્વતી વંદના:

या कुन्देन्दुतुषारहारधवला या शुभ्रवस्त्रावृता।

या वींणावरदण्डमण्डितकरा या श्वेतपदमासना॥

या ब्रह्माच्युतशङ्करप्रभृतिभिर्देवैः सदा वन्दिता।

सा माम पातु सरस्वती भगवती निःशेषजाड्याऽपहा॥

૧૫.હનુમંત વંદના:

अतुलितबलधामं हेमशैलाभदेहम्।

दनुजवनकृषानुम् ज्ञानिनांग्रगणयम्।

सकलगुणनिधानं वानराणामधीशम्।

रघुपतिप्रियभक्तं वातजातं नमामि॥

मनोजवं मारुततुल्यवेगम जितेन्द्रियं बुद्धिमतां वरिष्ठं।

वातात्मजं वानरयूथमुख्यं श्रीरामदूतं शरणम् प्रपद्ये॥

૧૬.સ્વસ્તી-વાંચન:

ॐ स्वस्ति न इंद्रो वृद्धश्रवाः

स्वस्ति नः पूषा विश्ववेदाः।

स्वस्ति नस्तार्क्ष्यो अरिष्ट्टनेमिः

स्वस्ति नो बृहस्पतिर्दधातु॥

૧૭. શાંતિ પાઠ:

ऊँ पूर्णमदः पूर्णमिदं पूर्णात् पूर्णमुदच्यते।

पूर्णस्य पूर्णमादाय पूर्णमेवावशिष्यते॥

ॐ द्यौ: शान्तिरन्तरिक्ष (गुँ) शान्ति:,

पृथिवी शान्तिराप: शान्तिरोषधय: शान्ति:।

वनस्पतय: शान्तिर्विश्वे देवा: शान्तिर्ब्रह्म शान्ति:,

सर्व (गुँ) शान्ति:, शान्तिरेव शान्ति:, सा मा शान्तिरेधि॥

॥ॐ

शांति:

शांति:शांति:॥

૧૯, ઓક્ટોબર-મનુષ્ય ગૌરવ દિન | 19th, October-Manushya Gaurav Din.

2021-10-18T17:52:00.004+05:30

૧૯, ઓક્ટોબર - મનુષ્ય ગૌરવ દિન.

હું મનુષ્ય છું તેનું ગૌરવ હોવું જોઈએ,

કારણ કે મારી અંદર ભગવાન છે.

હું મનુષ્ય છું તેથી મારી કિંમત

પાંડુરંગ શાસ્ત્રીએ તો મનુષ્યમાત્રમાં આત્મગૌરવની ભાવના નિર્માણ કરી છે. આજની તથાકથિત પ્રચલિત ભક્તિના બદલે- God fearing- પ્રભુભીતિના બદલે God loving mentality પ્રભુપ્રીતિની ભાવના નિર્માણ કરી છે. Intellectual love towards God- પ્રભુ પ્રત્યે સમજણપૂર્વકનો, બુદ્ધિપૂર્વકનો ભાવ - પ્રેમ રાખવાની ભાવના લાખો હૈયામાં વહેતી મૂકી છે. સમાજમાંથી નિર્માણ થયેલી ભક્તિની શક્તિને તેમણે સમાજના ઉત્થાનમાં વાપરી છે.

મારી પાસે કાંઈ ન હોય છતાં પણ મારી કિંમત છે , કારણ કે પ્રભુ મારી સાથે છે, મારામાં છે, તેનું મને ગૌરવ છે. તે મને સાચવે છે, સંભાળે છે. અરે એ સૃષ્ટિચાલકને મારી જરૂર છે. તેથી તો મને સવારે ઊઠાડે છે. હું તેને ઊઠાડવા બોલાવતો નથી છતાં તે મને ઊઠાડે શા માટે ? તેને મારી પાસેથી કામ લેવું છે માટે આવી સમજણ પાંડુરંગ શાસ્ત્રીએ લોકોમાં કેળવી છે. મા - બાપ, સંતાનનું કામ સંતાનના કહ્યા વગર કરે છે ને ? તેથી તો ભગવાનને મા - બાપ સમજવાના - त्वमेव माता च पिता त्वमेव।...

ગીતા કહે છે ‘ તું મારો અંશ છે. 'ममैवांशो जीवलोके' । 'सर्वस्य चाहं हृदि संनिविष्टॊ'। ભગવાન પ્રત્યેકના હૃદયમાં વસ્યો છે. कर्तुं अकर्तुं अन्यथा कर्तुं समर्थः, એવો વિશ્વનો પાલનહાર, સર્જનહાર વિશ્વનો સમ્રાટ તારામાં વસ્યો છે. ' તું ક્ષુદ્ર , હલકો કેમ હોઈ શકે ? એ વિચાર પાંડુરંગ શાસ્ત્રીએ ગામે ગામ, ઘરે-ઘરે, ઝૂંપડી-ઝૂંપડીમાં ગૂંજતો કર્યો છે.

પાંડુરંગ શાસ્ત્રીએ બહુ સરળ રીતે સમજાવ્યું કે આપણે બધા એક જ પ્રભુના સંતાન છીએ. જે ભગવાને આપણું સર્જન કર્યું છે. તે જ ભગવાને અસ્પૃશ્યોનું ,ખારવા, કોળી, માછીમાર વગેરે સમગ્ર માનવજાતનું સર્જન કર્યું છે. આપણા સૌના લોહીના સંબંધી નથી . પણ લોહી બનાવનારનો તો સંબંધ છે. આપણે બધા જ ભાઈઓ છીએ. We are Divine Brothers-આપણો દૈવી ભ્રાતૃભાવ છે. તો પછી બીજો આપણાથી આધો કેમ રહે ? તે અસ્પૃશ્ય કેમ ગણાય ? ભગવાને પોતે ગીતામાં કહ્યું છે ‘ હું પ્રત્યેકના હૃદયમાં વસ્યો છું ' અને ભગવાન જેના હૃદયમાં વસ્યો હોય તેને ક્ષુદ્ર, હલકો, અસ્પૃશ્ય ગણવો એ તો સ્વયં ભગવાનનું અપમાન છે.’

શ્રી કૃષ્ણ જન્માષ્ટમી ઉત્સવ - ૨૦૨૧ | સ્વાધ્યાય પરિવાર

2021-08-29T14:33:00.010+05:30

|| શ્રી યોગેશ્વરોવિજયતેતરામ્ ||

નિર્મલ નિકેતન,

ઓગસ્ટ ૨૫, ૨૦૨૧.

શ્રી કૃષ્ણ જન્માષ્ટમી ઉત્સવ - ૨૦૨૧

પવિત્ર શ્રાવણ મહિનામાં, આપણે દર શનિવારે હનુમાનજીનું ભાવપૂર્ણ સ્મરણ કરી રહ્યા છીએ. આપણે વૈશાહી રક્ષાબંધનનો પવિત્ર તહેવાર પણ અલગ રીતે ઉજવ્યો. હવે આવવા વાળો સૌથી મોટો આનંદનો ઉત્સવ એટલે "कृष्णस्तु भगवान स्वयम्" ભગવાન સ્વયમનો જન્મદિવસ એટલે કે "જન્માષ્ટમી".

આપણે આપણા ૩ કુટુંબોની શ્રેણીમાં થવા વાળા સ્વાધ્યાય કેન્દ્રમાં પરમ પૂજ્ય દાદા ના 'શ્રી કૃષ્ણ જીવન દર્શન' આ પુસ્તક વાંચી રહ્યા છીએ. આ વર્ષે, જન્માષ્ટમી નિમિત્તે, આપણે શ્રી કૃષ્ણ અને ભગવદ ગીતાના આ વિષયો પર થોડા પ્રશ્નો કાઢવાનાા છે અને જ્યારે આપણે તહેવારની ઉજવણી કરીશું ત્યારે આપણે તેની પ્રરશ્નોતરી કરવાની છે. આ તહેવાર આપણે આપણા ૩ કુટુંબોની શ્રેણી માં ઉજવશુ અને એક ભાઈ પ્રશ્નો પુછશે અને બીજા ભાઈ જવાબ આપશે, આવી રીતે પ્રશ્નોતરી(quiz) નું આયોજન કરશે.

ઉદાહરણ તરીકે પ્રશ્ન:

ગીતાના પ્રથમ પાંચ અધ્યાયના નામ જણાવો.
ભગવાને ગીતામાં અર્જુનને કયા અલગ અલગ નામોથી બોલાવ્યો છે.
ગીતામાં ભગવાનના જુદા જુદા નામો શું છે.
પરમ પૂજ્ય દાદાજી કૃષ્ણ શબ્દનો અર્થ શું બતાવે છે.

યોગાનુયોગ થી આ ઉત્સવ આપણે ૩૧ ઓગસ્ટે ઉજવાના છીએ, જે દિવસે ઠીક ૨૫ વર્ષ પહેલાં એટલે કે, ૩૧ ઓગસ્ટ, ૧૯૯૬ ના રોજ, આદરણીય દાદાને વિશ્વ પ્રતિષ્ઠ રોમન મેગસેસે એવોર્ડ આપવામાં આવ્યો હતો. આપણે તે દિવસને યાદ કરીને, તેના સંદર્ભમાં પણ એક કે બે પ્રશ્નોનો પણ આપણી પ્રશ્નોતરીમાં સમાવેશ કરી શકીએ છીએ. (જેમ કે આ પુરસ્કાર કયા હેેતુ થી આપવામાં આવ્યો હતો, સામાજિક નેતૃત્વ(community leadership) અથવા આ પુરસ્કાર ક્યાં આપવામાં આવ્યો હતો - મનીલા, ફિલિપાઇન્સ)

જન્માષ્ટમીના તહેવાર નિમત્તે, આપણે બધા પોત પોતાનાં ઘરોમાં મટકી અને વાંસળી નું એક ચિત્ર અથવા કટઆઉટ બનાવીશું. તેના પર "दुग्धं गीतामृतं महत्" આ પંક્તિ લખવાની છે.૩ ના સમૂહ નાં જે ઘરો મા આપણે તહેવાર માટે મળવા જઈ રહ્યા છીએ, ત્યાં આપણે આ બનાવેલ ચિત્ર અથવા કટ આઉટ તે ઘરમાં સામે મૂકીને તહેવારની ઉજવણી કરીશું.

આપણે જન્માષ્ટમીના આ શુભ તહેવારને ૩ પરિવારોની શ્રેણીમાં આ રીતે ઉજવીશું:

(આપણે આ તહેવાર સાનુકૂળ સમયે સાંજે ૭ થી ૧૦ ની વચ્ચે ઉજવી શકીએ છીએ)

➥ પ્રાથના:-

➥ ભાવગીત:-

ગુજરાતી - યોગેશ્વર તારો અણસારો એક દે...
મરાઠી - स्वाध्यायींचा साथी अवधा योगेश्व भगवान...
હિન્દી - तेरा सहारा मुझको बंसरी बजैया...

➥ ભગવદ ગીતાના ૯ માં અધ્યાયનું પારાયણ કરીશું,

➥ 3 કુટુંબોમાંથી એક ભાઈ, શ્રી કૃષ્ણ, ભગવદ ગીતાના વિષય પર કાઢેલા પ્રશ્નોની પ્રશ્નોત્તરી કરશે. (આશરે ૧૫ થી ૨૦ મિનિટ)

➥ પ્રાર્થના:-

➥ આરતી :-

નોંધ:- આપણે ૩૧ ઓગસ્ટ, ને મંગળવારે જન્માષ્ટમી ઉજવીશું અને તે દિવસે આપણું સાપ્તાહિક સ્વાધ્યાય કેન્દ્ર બંધ રહેશે. જન્માષ્ટમી ઉત્સવ - ૨૦૨૧

View this post on Instagram

A post shared by jyotsana khunt (@jyotsanamkhunt)

Ganga Dussehra | Maha Kumbh 2026 Prayagraj | Utsav Darshan: Ganga Dussehra-Jyeshta Sud Dashami | ઉત્સવ દર્શન: ગંગા દશહરા(જ્યેષ્ઠ સુદિ દશમી)

2021-06-12T05:45:00.000+05:30

ઉત્સવ દર્શન: ગંગા દશહરા.

ગંગા દશહરા

સ્કંદ પુરાણમાં લખ્યું છે કે , જ્યેષ્ઠ સુદિ દશમી સંવત્સરમુખી કહેવાય છે તે દિવસે ભાવથી સ્નાન અને દાન કરવું . હર કોઈ નત્રીએ જઈ તલનો અને જળનો અર્ધ્ય આપવો , તેથી મહાપાપ જેવાં દશ પાપો દૂર થાય છે .

' દીધા વિના પોતાની મેળે લઇ લેવું એટલે ચોરી કરવી , વિધિ વગરની હિંસા અને પર સ્ત્રી ગમન – એ કાયાથી થનારાં ત્રણ પાપો કહેલાં છે ; કરડું બોલવું , અસત્ય બોલવું , ચાડી ખાવી અને સબંધ વગરના બકવાદ કરવો . એ ચાર વાણીનાં પાપો કહેવાય છે અને મનથી બીજાના દ્રવ્યની આશા રાખવી , અનિષ્ટ વિચારવું અને ખોટો આગ્રહ રાખવો , એ ત્રણ મનનાં પાપો કહેવાય છે . ”

હે ગંગે ! ઉપર કહેલાં દશ પાપનો નાશ કરો . "દશ પાપોને હરે છે તેથી જ દશહરા કહેવાય છે" .

ગંગા - દશહરાનું ઉત્સવ તરીકે વિશેષરૂપે ઉત્તર ભારતમાં ખૂબ જ મહત્ત્વ છે . પરંતુ ગંગાસ્નાનનું માહાત્મ્ય તો સર્વદેશીય છે .

માનવે રોજ મન , બુદ્ધિ અને શરીર એમ ત્રિવિધ સ્નાન કરવાં જોઈએ . મનનું જ્ઞાન ભક્તિથી થાય ; બુદ્ધિનું સ્નાન સ્વાધ્યાયથી થાય અને શરીરનું સ્નાન પાણીથી થાય . ગંગાસ્નાન જો સમજણ અને ભાવપૂર્વક કરવામાં આવે તો એમાં આ ત્રણે સ્નાનનો સમાવેશ થઈ જાય .

અવિરત કર્મયોગ કરનાર ભગીરથના પ્રયત્નોથી અવતરિત થનાર એ ભાગીરથી માનવમાત્રને કર્મયોગ નો ચિરંતન સંદેશ આપે છે . દોડતી , ઊછળતી , પોતાના ઉજજ્વલ કર્મયોગથી અનંત ગામોને ફળદ્રુપ કરતી , પ્રસન્ન વારિથી યુકત એવી એ ગંગા અંતે સાગર માં ભળી જઇને ભગવાન વિષ્ણુના પગ પખાળે છે . સમર્પણ ભક્તિનો આનાથી શ્રેષ્ઠ સંદેશ બીજો કયો હોઈ શકે ? માનવ પણ જ્ઞાન મેળવીને અવિરત કર્મયોગ કરતાં કરતાં અને પોતાનું જીવન ભગવાનને ચરણે સમર્પિત કરે તો તે પણ ગંગા જેવો પાવન બની શકે .

ગંગાસ્નાનની પાછળ રહેલા ભાવનું મહત્ત્વ છે . ભાવશૂન્ય સ્નાન કેવળ શરીરને સ્વચ્છ કરે ત્યારે ભાવયુક્ત સ્નાન શરીરની જોડે મનબુદ્ધિને પણ વિશુદ્ધ બનાવી જીવનને પાવન કરે છે.

देवे तीर्थे द्विजे मंत्रे दैवज्ञे भेषजे गुरौ। याद्रशी भावना यस्य सिद्धिर्भवति ताद्रशी ।।

‘ દેવ , તીર્થ , દ્વિજ , મંત્ર , જ્યોતિષી , વૈદ્ય અને ગુરુ – એમના બારામાં જેવી જેની શ્રદ્ધા હોય તેવું તેને ફળ મળે . ” “ ગંગાસ્નાનથી મારામાં પાવિત્ર્ય પ્રગટશે જ . ” એવી શ્રદ્ધા સાથે સ્નાન કરવામાં આવે તો એ સ્નાન માણસના મનમાં ગંગાના ઉજજ્વલ ઈતિહાસનું સ્મરણ પ્રેરે અને તે સ્મરણ માનવના મનમાં ભાવ જાગૃતિ , ઉત્સાહ નિર્મિતિ , તેમજ જ્ઞાનનો પ્રકાશ સર્જે છે '.

ગંગાના કિનારે સેંકડો ઋષિઓએ તપશ્ચર્યા કરી છે . હજારો કૃષિઓએ ગંગાકાંઠે પિતાના આશ્રમો બાંધી જ્ઞાનની ઉપાસના કરી છે . ગંગાના આ ભવ્ય ઈતિહાસની જેને ખબર છે તે ગંગાના દર્શનથી રોમાંચ અનુભવશે . તેમાં સ્નાન કરી પોતાનો કૃતાર્થ સમજશે , તેમજ ત્યાંથી કોઈ અનેરી પ્રેરણા લઈ પાછો ફરશે . ગગાનો કિનારો એક કાળે સાચા અર્થમાં તપભૂમિ હતો . તેના તટ ઉપર બ્રહ્મર્ષિઓએ તપ કર્યા છે , તેમજ અનેક રાજર્ષિઓએ પોતાના રાજ્ય ન્યોછાવર કર્યા છે .

ગંગા એ જ્ઞાનભૂમિ હતી . ગંગાના જળપ્રવાહની સાથે સાથે તેનાં જ્ઞાનવારિ આખા ભારતવર્ષમાં ઠલવતાં અને તે ગંગામૈયાની ગોદમાં તેનું સ્તનપાન કરીને પુષ્ટ થયેલા તેના પોતાના સંતાન જેવું કાશી , એ તો વિદ્યાનું તીર્થધામ હતું .

ગંગા એટલે ગંગા જ છે . તેનું વર્ણન કરવું શકય નથી વૈજ્ઞાનિક દ્રષ્ટિએ પણ ગંગાનું સંઘરેલું નીર બગડતું નથી . ગંગામૈયા એટલે પાવિત્ર્યનો પ્રેમ - પ્રવાહ ! પ્રભુના ચરણકમળમાંથી નીકળેલું પાવિત્ર્ય , શિવજીના મસ્તક પર ઊતર્યું અને ત્યાંથી સેવાની દીક્ષા ગ્રહણ કરી પ્રવાહરૂપે પૃથ્વી પર વહેવા લાગ્યું . જ્ઞાનનો પરિપાક એટલે સેવા અને સેવાનું મૂર્તિમંત પ્રતીક એટલે માતા ! ગંગાના આ ઊછળતા પ્રેમ - પ્રવાહને જોઈને ભાવિક હૃદય પોકારી ઊઠે છે - "ગંગામૈયા કી જય" .

ગંગાજળ શુદ્ધ અને પવિત્ર ગણાતું હોવાથી હિન્દુ પરિવારોમાં સચવાય છે , મૃત્યુ વેળાએ જીવિત શરીરમાં કે મૃત દેહની મુખમાં મોક્ષ પ્રાપ્તિ અર્થે ગંગાજળ પધરાવવાની પ્રથા છે, બંધ સીલમાં પેક કરેલું ગંગાજળ બગડતું નથી અને જગતના વૈજ્ઞાનિકો પણ કબૂલે છે કે ભૌતિક સ્પર્શ જો કોઈ કરે પાણી પીએ કે સ્નાન કરે તો ગંગાજળ એન્ટિસેપ્ટિક ખનીજ વાળું હોવાથી રોગ નિવારણ કરે છે .ગંગા દેવી રૂપે આજે પણ સદેહે હોવાના પ્રમાણ મળે છે . ગંગા માતાની વંદના અને કૃપા પ્રાપ્તિ અર્થે એક ખુબ જાણીતો શ્લોક છે , હે ગંગાજી ! હું દેવ અને દેત્યો દ્વારા પૂજિત આપના દિવ્ય ઔલોકિત રૂપ ચરણ કમળોને વંદન કરું છું આપ અમારા રોગ , શોક , તાપ, પાપ, કુમતિ હરી લઇ પાવન કરી મોક્ષ પ્રદાન કરો.

"વ્રતનિષ્ઠ , ચારિત્ર્ય સંપન્ન , તેજોમૂર્તિ , તત્ત્વજ્ઞ , ભીષ્મને જન્મ આપીને ગંગા કૃતાર્થ થઈ છે . ભારતીયજનોનાં દિલમાં તેણે માતાનું સ્થાન મેળવ્યું છે . ગંગા તરફ ભોગની દષ્ટિથી જોતા અસુરોને ભોગ મળે છે , જ્યારે ભક્તિની દષ્ટિથી જોતા દેવોને મોક્ષ મળે છે .

🙏માતૃ ગેંગે નમસ્તુભ્યમ્🙏

👉શ્રી ગંગા સ્તોત્ર PDF ડાઉનલોડ કરવા અહીં ક્લિક કરો👈

श्री गंगा स्तोत्रम

देवि! सुरेश्वरि! भगवति! गंगे त्रिभुवनतारिणि तरलतरंगे ।

शंकरमौलिविहारिणि विमले मम मतिरास्तां तव पदकमले ॥ १ ॥

भागीरथिसुखदायिनि मातस्तव जलमहिमा निगमे ख्यातः ।

नाहं जाने तव महिमानं पाहि कृपामयि मामज्ञानम् ॥ २ ॥

हरिपदपाद्यतरंगिणि गंगे हिमविधुमुक्ताधवलतरंगे ।

दूरीकुरु मम दुष्कृतिभारं कुरु कृपया भवसागरपारम् ॥ ३ ॥

तव जलममलं येन निपीतं परमपदं खलु तेन गृहीतम् ।

मातर्गंगे त्वयि यो भक्तः किल तं द्रष्टुं न यमः शक्तः ॥ ४ ॥

पतितोद्धारिणि जाह्नवि गंगे खंडित गिरिवरमंडित भंगे ।

भीष्मजननि हे मुनिवरकन्ये पतितनिवारिणि त्रिभुवन धन्ये ॥ ५ ॥

कल्पलतामिव फलदां लोके प्रणमति यस्त्वां न पतति शोके ।

पारावारविहारिणि गंगे विमुखयुवति कृततरलापांगे ॥ ६ ॥

तव चेन्मातः स्रोतः स्नातः पुनरपि जठरे सोपि न जातः ।

नरकनिवारिणि जाह्नवि गंगे कलुषविनाशिनि महिमोत्तुंगे ॥ ७ ॥

पुनरसदंगे पुण्यतरंगे जय जय जाह्नवि करुणापांगे ।

इंद्रमुकुटमणिराजितचरणे सुखदे शुभदे भृत्यशरण्ये ॥ ८ ॥

रोगं शोकं तापं पापं हर मे भगवति कुमतिकलापम् ।

त्रिभुवनसारे वसुधाहारे त्वमसि गतिर्मम खलु संसारे ॥ ९ ॥

अलकानंदे परमानंदे कुरु करुणामयि कातरवंद्ये ।

तव तटनिकटे यस्य निवासः खलु वैकुंठे तस्य निवासः ॥ १० ॥

वरमिह नीरे कमठो मीनः किं वा तीरे शरटः क्षीणः ।

अथवाश्वपचो मलिनो दीनस्तव न हि दूरे नृपतिकुलीनः ॥ ११ ॥

भो भुवनेश्वरि पुण्ये धन्ये देवि द्रवमयि मुनिवरकन्ये ।

गंगास्तवमिमममलं नित्यं पठति नरो यः स जयति सत्यम् ॥ १२ ॥

येषां हृदये गंगा भक्तिस्तेषां भवति सदा सुखमुक्तिः ।

मधुराकंता पंझटिकाभिः परमानंदकलितललिताभिः ॥ १३ ॥

गंगास्तोत्रमिदं भवसारं वांछितफलदं विमलं सारम् ।

शंकरसेवक शंकर रचितं पठति सुखीः तव इति च समाप्तः ॥ १४ ॥

Maha Kumbh 2025 Prayagraj | Mahakumbh

Swadhyay Gujrati Bhavgeet:Tame Akashi Suraj No Jalhal Avtar.

2021-05-19T17:30:00.045+05:30

તમે આકાશી સૂરજનો ઝળહળ અવતાર.

તમે આકાશી સૂરજનો ઝળહળ અવતાર...

અમે પાછલી તે રાતના તારા...

તમે દરિયાની સમજણનો ઘેરો વિસ્તાર,

અમે આછેરી ઝરણાની ધારા...

તમે શબ્દોમાં પોઢેલો મખમલીયો અર્થ,...

અમે પ્રશ્નો, ઉદગાર ને વિરામ...

તમે પળવાર પહોંચવાનો સીધો રસ્તો,

અમે રસ્તામાં આવતા મુકામ...

તમે કાગળ પર લાગણીની ખળખળતી ધાર,

અમે હાંસિયાના જાણે કિનારા...

તમે ચંદનના ઝાડવેથી ઝરતી સુગંધ,

અમે સુક્કા તે બાવળની ડાળ...

તમે આભ લગી જાવાની ઉંચી કેડી,

અમે કેડીનો ઉતરતો ઢાળ...

તમે બાગના એ ફૂલોનો જાણે શણગાર,

અમે માટીના કૂંડા ને ક્યારા...

તમે શ્રધ્ધાની ઝળહળતી સોનેરી જ્યોત,

અમે કોડિયામાં અંધારું ઘોર...

તમે શબરીના હોઠ પર મલકાતું નામ,

અમે શબરીના ચાખેલા બોર...

તમે મંદિરની સન્મુખ છો ઝાલર રણકાર,

અમે દૂર રહી વાગતા નગારા...

આંતરરાષ્ટ્રીય પરિવાર દિવસ (15 May, 2022 - International Day of Families) | Swadhyay Parivar

2021-05-19T12:51:00.079+05:30

૧૫ મે,આંતરરાષ્ટ્રીય પરિવાર દિવસ.

આજે વિશ્વ પરિવાર દિવસ

સમગ્ર વિશ્વને પરીવાર ભાવનાનો દ્રષ્ટિકોણ આપનાર મહાપુરુષ એટલે પાંડુરંગ શાસ્ત્રી આઠવલે...

પરિવાર જ સૃષ્ટિનો પાયો છે. પરિવાર વગર માણસની કલ્પના પણ અધૂરી છે. દુનિયા હાલ જે કોરોના કાળમાંથી પસાર થઈ રહી છે એવામાં પરિવારનું મહત્વ વધી જાય છે. આજે એટલે કે ૧૫ મે નો દિવસ આંતરરાષ્ટ્રીય પરિવાર દિવસ (International Day of Families) તરીકે મનાવવામાં આવે છે. સમાજની પરિકલ્પના પરિવાર વગર અધૂરી છે અને પરિવાર બનાવવા માટે લોકોએ હળીમળીને રહેવું ખુબ જરૂરી છે

લાખો લોકોના જીવનમાં ચેતના આપનાર, હજારો લોકોની જિંદગીને નવી દિશા આપનાર ,દરેક કાર્ય પછી તે ખેતી હોય,માછીમારીનો ધંધો હોય ,નોકરી કે બીઝનેસ હોય તેના મૂળમાં ભક્તિ અને પરિવાર ભાવનાના બીજ રોપાયેલ છે.વસુધૈવ કુટુંબકમની વૈશ્વિક પરિવાર ભાવના ઉભી કરનાર મહાપુરુષ એટલે પાંડુરંગ શાસ્ત્રી આઠવલે (પૂ .દાદાજી).૧૯૨૦ માં મહારાષ્ટ્રના રોહા ગામે જન્મેલા આ મહામાનવે પરિવાર ભાવના કઈ રીતે ઉભી કરી ? શા માટે તે જરૂરી છે?..તે તેમણે ચૈતન્ય પુસ્તકમાં ખૂબ સુંદર રીતે સમજાવેલ છે.

અનેક લોકો સાથે મળીને કાર્ય કરે એટલે કાર્ય વિષેના નિયમો આવે. તે લોકો વચ્ચેના સંબંધો અને જવાબદારીઓનો પ્રશ્ન પણ આવે. સામાન્ય રીતે લોકાભિમુખ પ્રવૃત્તિ કરનારાઓ કાર્ય કરવા માટે સંસ્થાનું માળખું સ્વીકારે અને તે પ્રમાણે પદાધિકારીઓ ચૂંટીને કાર્ય કરે.

પણ ભક્તિની દૃષ્ટિથી અને દૈવી ભાઇચારાની વૃત્તિથી આત્મવિકાસાર્થે પ્રભુકાર્ય કરનારાઓ માટે કોઇ સંસ્થાનું માળખું બંધબેસતું ન હોઇ પૂજ્ય દાદાએ સ્વાધ્યાયીઓનો પરિવાર નિર્માણ કર્યાં.

સ્વાધ્યાય પરિવાર એ સામાન્ય કે (Formal) ઔપચારિક સંસ્થા નથી. સામાન્યત: પહેલાં સંસ્થા ઊભી કરવામાં આવે અને પછી કાર્ય શરૂ થાય. સ્વાધ્યાય કાર્ય પહેલાં શરૂ થયું અને પછી માળખાની વાત આવી. પરિવાર એ તત્ત્વતઃ અનૌપચારિક (informal) છે. તેમાં સંસ્થાની જેમ સભ્યપદ કે ફીની વાત હોય નહીં. કોઇએ સભ્ય થવા ધારાધોરણનો સ્વીકાર કરીને અરજીપત્ર ભરવાનું ન હોય કે રાજીનામું આપવાનો સવાલ ન હોય, તેમાં કંઠી, માળા કે મંત્ર આપીને કોઇને પોતાનો કરી લેવાનો કે શપથ કે પ્રતિજ્ઞા લેવડાવીને બાંધી લેવાનો પ્રયત્ન નથી. બંધનથી બાંધી લેવાનો કે પ્રલોભનથી આકર્ષવાનો તેમાં પ્રશ્ન નથી. સ્વાધ્યાયના વિચારો બુદ્ધિથી સ્વીકારીને જે વ્યક્તિ સતત કાર્યરત છે અને કૃતિભક્તિને સમજણપૂર્વક જીવનમાં લાવે છે, તે વ્યક્તિ પરિવારની આમ વિચારોના ફલક ઉપર અને ભક્તિની બેઠક ઉપર આધારિત આ સ્વાધ્યાય પરિવાર છે.

પૂજ્ય દાદા કહે છે કે “આ કાર્ય પ્રભુનું છે. તેથી ભગવાન! તને જે માણસ જોઇતો હશે તેને તું મોકલશે અને ન જોઇતો હશે તેને તું આઘો રાખશે." અહીં કોઇ બંધન કે પ્રલોભન નથી છતાં લોકો આવે છે અને દૈવી ભાઇચારાથી કાર્ય કરે છે. તે જોતાં એમ નથી લાગતું કે જો ભગવાનની ઇચ્છા સિવાય લોકોને ખેંચીને લાવવાનો પ્રયત્ન થયો હોત તો આટલા લોકો પારિવારિક ભાવનાથી કાર્ય કરી શકત? પૂજ્ય દાદા કહે છે કે વ્યક્તિ ભક્તિભાવે પરિવારમાં ભલે સામેલ થાય, પણ તે સિધ્ધાંત સમજીને અને પોતાના મનથી આવે. પૂજ્ય દાદા વધુમાં કહે છે કે ત્રણ પેઢી ટકે તેવું કામ કરવું હોય તો હજારો લોકો જોઇએ, કારણ વૈયક્તિક હૂંફ (Personal touch) થી કામ કરવાનું છે. આવા હજારો લોકોને એક સાથે રાખવાના હોય તો પરિવારના પ્રેમ અને સંબંધ સિવાય તે શક્ય નથી.

સ્વાધ્યાય પરિવારમાં એકતા લોહી બનાવનાર (ભગવાન)ના સંબંધથી છે. અહીં આત્મશાસન કે અનુશાસન છે. નાના મોટાનો ભેદ નથી, ખરા ખોટાનો ભેદ જરૂર છે. પરિવાર ભાવનાથી કામ કરતા હોય છે તેથી આ ભાવનાથી ભેગા થયેલા કૃતિશીલોએ ભક્તિફેરીમાં કે અન્ય કાર્યમાં સાથે કામ કરવા, જે મળે તે ભાઇ સમજવાનો હોય છે, જે મળે તે ગામ સ્વીકારવાના હોય છે, વિકલ્પનો સવાલ જ નથી રહેતો.

ઘણા મોટા વિચારકો અને તત્ત્વવેત્તાઓ સંસ્થાના નિર્માણની વિરુદ્ધ છે. તેઓનું કહેવું છે કે સંસ્થા આવી કે કાર્ય ઉત્સાહ (initiative) અને સ્વમાન (self-respect) રહેતાં નથી, વિચારનું સ્વાતંત્ર્ય રહેતું નથી, કરવાની શક્તિ (creativity) ચાલી જાય છે. સંસ્થાના નીતિ-નિયમોને આધીન થઇ મન મારીને માણસને કામ કરવું પડે છે. વ્યક્તિને કિંમત જતી રહે છે અને તે એક યંત્રના નાના ભાગ તરીકે સંસ્થામાં નગણ્ય ગણાતો કામ કરતો રહે છે. વળી સામાન્ય માનવીને પોતાનો અહમ્ સંસ્થાના અનેક લોકોના સમૂહમાં ઓગાળવો શક્ય નથી. તેવી જ રીતે આત્મવિકાસની ઝંખના રાખતો માણસ સંસ્થા દ્વારા લોકસંગ્રહ કરી શકતો નથી.

કેટલાક અંતિમવાદી એમ પણ માને છે કે કોઇપણ સંસ્થાના કામમાં જોશ અને જોમ લાવવું હોય તો તેની પાસે કોઇક વ્યક્તિ, સંસ્થા, વિચાર ને માટે ધિક્કાર કે દ્વેષની લાગણી હોવી જોઇએ.

સ્વાધ્યાય પરિવારમાં સ્વેચ્છાએ અને આંતરવિકાસને માટે વ્યક્તિ આવે છે. તેને કોઇ પ્રકારે બાંધવાનો પ્રશ્ન નથી. બધાની સાથે ખભેખભા મિલાવી એક બાપના દીકરા તરીકે કામ

કરનારને તેનું સ્વમાન કે સ્વતંત્રતા હણાતા નથી. ને સ્વેચ્છાએ કાર્યમાં જોડાય છે. તેની કર્તૃત્વશક્તિ કુંઠિત થતી નથી, બલ્કે ખીલે છે. પ્રેમ અને સમજણથી કામ થાય છે. નિયમોના જડ બંધનમાં તે બંધાઇ ગયો નથી. તે પોતે આંતરસૂઝથી કામ કરે છે. તે જે કંઈ કરે છે તેમાં તેને આનંદ મળે છે. પોતાના આત્મવિકાસની તક માને છે. પ્રેમ પર આધારિત પ્રભુ-કાર્ય છે તેથી તેને કાર્યની પ્રેરણા માટે કોઇનો ધિક્કાર કરવાની જરૂર રહેતી નથી.

પ્રચંડ કાર્ય કરતા અનેક લોકો ભેગા મળે એટલે નિયમો તો આવે. પણ તે નિયમો માણસને બાંધી દેવા માટે નહીં, પણ એકસૂત્રતા જાળવવા માટે હોય છે. નિયમપાલન થાય છે તોયે પરિવારભાવનાને તેમાં આંચ નથી. લાખો લોકોની હાજરીનું તીર્થરામિલન યશસ્વી થયું તે પરિવારભાવનાને કારણે જ. હજારો લોકો સ્વેચ્છાએ કાર્ય કરવા માટે મહિના ઓ પહેલાં ત્યાં જઇ પહોંચ્યા. એટલું જ નહીં. લાખો રૂપિયાનું કાપડ અમને પ્રસાદ તરીકે જોઇએ છે, એમ કહીને અંદરોઅંદર કિંમત આપી વહેંચી લીધું તે પરિવારભાવના વગર ક્યાંથી કરવાનું મન થાય?

વ્યાપક કામ થતું હોય ત્યારે કોઇ એક એમ કહે કે મારો જ મત સાચો છે, તો તેને અહંકાર કહેવાય. મતો જુદા જુદા હોઇ શકે. ખુલ્લા દિલથી તેની ચર્ચા થાય. પણ અંતે નિર્ણય તો એક જ હોય. નિર્ણય કર્યા પછી તે સૌનો કહેવાય .એજ ખરૂં પરિવાર ભાવનાનું લક્ષણ છે. જેવો હું છું, તેવો મારો સ્વીકાર પરિવારે કર્યો છે, મારામાં રહેલી સદ્ભાવના પર વિશ્વાસ રાખ્યો છે. તો કાર્ય કરતી વખતે હું પ્રેમથી, સન્નિષ્ઠાથી અને બધા માટે આદરભાવ રાખીને કાર્ય કરું, પ્રસંગ આવે મારો મત પ્રદર્શિત કરૂં, ચર્ચા-વિચારણામાં ભાગ લઉં અને જે નિર્ણય લેવામાં આવે, તે હું સ્વીકારૂં. આવી કુટુંબમાં હોય તેવી વિશાલ-હૃદયતા સ્વાધ્યાય-પરિવારમાં છે.

કાર્ય એક સરખું કરવું હોય, લાંબા સમય સુધી ટકે તેવું કરવું હોય, તેને એકસૂત્રતાથી બાંધવું હોય તો વિવિધ સ્થળ, પરિસ્થિતિ, પ્રકાર વગેરે ધ્યાનમાં લઇને સમગ્ર કાર્યને માટે ઉપકારક હોય, તેવો

નિર્ણય લેવાનો હોય છે. આમા કોઇકવાર નિર્ણયો મોડા થતા દેખાય, પણ સમગ્ર કાર્યના વિચારમાં તે આવશ્યક હોય છે. આવા નિર્ણય પછી પ્રત્યેક વ્યક્તિ જે ઉત્સાહથી કાર્ય કરે છે. તે પારિવારિક ભાવનાનું ઉત્કૃષ્ટ ઉદાહરણ છે.

પરિવાર ભાવનામાં આત્મીયતા હોય છે. તેથી કાર્યકર્તાને કામ પોતાનું લાગે છે. પૂજ્ય દાદાની પાઠશાળા વિદ્યાપીઠ અને કાર્ય માટે તે મારી પાઠશાળા, મારી વિદ્યાપીઠ અને મારૂ કાર્ય કે આપણી પાઠશાળા, આપણી વિદ્યાપીઠ અને અમારૂ કાર્ય’ આવા શબ્દપ્રયોગો સહજ ભાવે સામાન્ય કાર્યકર્તાપણ વાપરે છે. પૂજ્ય દાદાની પરિવાર-ભાવના નિર્માણ કરવાની સફળતાનું આ ઘોતક નથી?

આમ, પરિવાર-ભાવનાથી આટલું મોટું કાર્ય પૂજ્ય દાદા સ્વાધ્યાયીઓ પાસે કરાવે છે. તે તેમની ઇશનિષ્ઠા, અનાગ્રહી કે નિર્મમ વૃત્તિની કમાલ જ છે. દુનિયામાં આવી રીતે આટલું મોટું કાર્ય ક્યાંય પરિવારભાવનાથી થતું જાણ્યું નથી.

તમે તડકો બનીને હૂફ આપી કદિક,

કદિક ઝાડ જેવું થઈને રે છાયો આપ્યો

ને પછી કહેવું પડયું કે હવે તારો

પ્રભાવ મારી નસનસમાં લોહી બની વ્યાપ્યો વ્યાપ્યો

પરિવાર-ભાવનાના મહાન કસબી પૂજ્ય દાદાજીને અનંત પ્રણામ !🙏

Your browser does not support the audio element.

Sree Annapurna Stotram | Prathna Priti | શ્રી અન્નપૂર્ણા સ્તોત્રમ્ | પ્રાર્થના પ્રીતિ.

2021-05-16T05:45:00.023+05:30

શ્રી અન્નપૂર્ણા સ્તોત્રમ્.

શ્રી અન્નપૂર્ણા સ્તોત્રમ્

નિત્યાનંદકરી વરાભયકરી સૌંદર્ય રત્નાકરી

નિર્ધૂતાખિલ ઘોર પાવનકરી પ્રત્યક્ષ માહેશ્વરી ।

પ્રાલેયાચલ વંશ પાવનકરી કાશીપુરાધીશ્વરી

ભિક્ષાં દેહિ કૃપાવલંબનકરી માતાન્નપૂર્ણેશ્વરી ॥ ૧ ॥

નાના રત્ન વિચિત્ર ભૂષણકરિ હેમાંબરાડંબરી

મુક્તાહાર વિલંબમાન વિલસત્-વક્ષોજ કુંભાંતરી ।

કાશ્મીરાગરુ વાસિતા રુચિકરી કાશીપુરાધીશ્વરી

ભિક્ષાં દેહિ કૃપાવલંબનકરી માતાન્નપૂર્ણેશ્વરી ॥ ૨ ॥

યોગાનંદકરી રિપુક્ષયકરી ધર્મૈક્ય નિષ્ઠાકરી

ચંદ્રાર્કાનલ ભાસમાન લહરી ત્રૈલોક્ય રક્ષાકરી ।

સર્વૈશ્વર્યકરી તપઃ ફલકરી કાશીપુરાધીશ્વરી

ભિક્ષાં દેહિ કૃપાવલંબનકરી માતાન્નપૂર્ણેશ્વરી ॥ ૩ ॥

કૈલાસાચલ કંદરાલયકરી ગૌરી-હ્યુમાશાંકરી

કૌમારી નિગમાર્થ-ગોચરકરી-હ્યોંકાર-બીજાક્ષરી ।

મોક્ષદ્વાર-કવાટપાટનકરી કાશીપુરાધીશ્વરી

ભિક્ષાં દેહિ કૃપાવલંબનકરી માતાન્નપૂર્ણેશ્વરી ॥ ૪ ॥

દૃશ્યાદૃશ્ય-વિભૂતિ-વાહનકરી બ્રહ્માંડ-ભાંડોદરી

લીલા-નાટક-સૂત્ર-ખેલનકરી વિજ્ઞાન-દીપાંકુરી ।

શ્રીવિશ્વેશમનઃ-પ્રસાદનકરી કાશીપુરાધીશ્વરી

ભિક્ષાં દેહિ કૃપાવલંબનકરી માતાન્નપૂર્ણેશ્વરી ॥ ૫ ॥

ઉર્વીસર્વજયેશ્વરી જયકરી માતા કૃપાસાગરી

વેણી-નીલસમાન-કુંતલધરી નિત્યાન્ન-દાનેશ્વરી ।

સાક્ષાન્મોક્ષકરી સદા શુભકરી કાશીપુરાધીશ્વરી

ભિક્ષાં દેહિ કૃપાવલંબનકરી માતાન્નપૂર્ણેશ્વરી ॥ ૬ ॥

આદિક્ષાંત-સમસ્તવર્ણનકરી શંભોસ્ત્રિભાવાકરી

કાશ્મીરા ત્રિપુરેશ્વરી ત્રિનયનિ વિશ્વેશ્વરી શર્વરી ।

સ્વર્ગદ્વાર-કપાટ-પાટનકરી કાશીપુરાધીશ્વરી

ભિક્ષાં દેહિ કૃપાવલંબનકરી માતાન્નપૂર્ણેશ્વરી ॥ ૭ ॥

દેવી સર્વવિચિત્ર-રત્નરુચિતા દાક્ષાયિણી સુંદરી

વામા-સ્વાદુપયોધરા પ્રિયકરી સૌભાગ્યમાહેશ્વરી ।

ભક્તાભીષ્ટકરી સદા શુભકરી કાશીપુરાધીશ્વરી

ભિક્ષાં દેહિ કૃપાવલંબનકરી માતાન્નપૂર્ણેશ્વરી ॥ ૮ ॥

ચંદ્રાર્કાનલ-કોટિકોટિ-સદૃશી ચંદ્રાંશુ-બિંબાધરી

ચંદ્રાર્કાગ્નિ-સમાન-કુંડલ-ધરી ચંદ્રાર્ક-વર્ણેશ્વરી

માલા-પુસ્તક-પાશસાંકુશધરી કાશીપુરાધીશ્વરી

ભિક્ષાં દેહિ કૃપાવલંબનકરી માતાન્નપૂર્ણેશ્વરી ॥ ૯ ॥

ક્ષત્રત્રાણકરી મહાભયકરી માતા કૃપાસાગરી

સર્વાનંદકરી સદા શિવકરી વિશ્વેશ્વરી શ્રીધરી ।

દક્ષાક્રંદકરી નિરામયકરી કાશીપુરાધીશ્વરી

ભિક્ષાં દેહિ કૃપાવલંબનકરી માતાન્નપૂર્ણેશ્વરી ॥ ૧૦ ॥

ભગવતિ ભવરોગાત્પીડિત દુષ્કૃતોત્થાત્

સુતદુહિતૃકલત્રોપદ્રવેણાનુયાતમ્ |

વિલસદમૃતદસ્યા વીશ્ય વિભ્રાન્તચિત્ત

સકલભુવનમાતસ્ત્રાહિ મામો નમસ્ત || ૧૧ ||

માહેશ્વરીમાશ્રિતકલ્પવલ્લીમહમ્ભવોચ્છેદકરી ભવાનીમ્ |

ક્ષુધાર્તજાયાતનયાઘુપેતસ્વામન્નપૂર્ણે શરણં પ્રપદ્યે ॥ ૧ર ॥

દારિદ્રદાવાનલહ્યમાનં પાહ્યન્નપૂર્ણ ગિરિરાજકન્યે |

કૃપામ્બુધૌ મજ્જય માં ત્વદીયે ત્વત્પાદપદ્માર્પિતચિત્તવૃત્તિમ્ ||૧૩ ||

અન્નપૂર્ણે સાદાપૂર્ણે શંકર-પ્રાણવલ્લભે ।

જ્ઞાન-વૈરાગ્ય-સિદ્ધયર્થં બિક્બિં દેહિ ચ પાર્વતી ॥ ૧૪ ॥

માતા ચ પાર્વતીદેવી પિતાદેવો મહેશ્વરઃ ।

બાંધવા: શિવભક્તાશ્ચ સ્વદેશો ભુવનત્રયમ્ ॥ ૧૫ ॥

સર્વ-મંગલ-માંગલ્યે શિવે સર્વાર્થ-સાધિકે ।

શરણ્યે ત્ર્યંબકે ગૌરિ નારાયણિ નમોઽસ્તુ તે ॥ ૧૬ ॥

ઇતિ શ્રીમદ્ શંકરચાર્યવિરચિતંઅન્નપૂર્ણાસ્તોત્રં સમ્પૂર્ણમ્।

Utsav Darshan: Adiguru Shankracharya Jayanti-2021 | ઉત્સવ દર્શન: શંકરાચાર્ય જયંતી

2021-05-15T13:06:00.011+05:30

ઉત્સવ દર્શન: શંકરાચાર્ય જયંતી.

આદિ શંકરાચાર્ય જયંતી

આદિ શંકરાચાર્યનો જન્મ વૈશાખ સુદ પાંચમ નો ગણાય છે. ભારતમાં જે મહાપુરુષો થયા તેમાં શંકરાચાર્યને એક વિશિષ્ટ સ્થાન આપવું પડે. માણસ કેટલું જીવ્યો તેના કરતાં કેવું જીવ્યો એ વધારે મહત્ત્વનું છે ; એ વાત આદ્ય શંકરાચાર્યે પોતાના અલ્પકાલીન પણ જ્વલંત જીવનથી સાબિત કરી આપી છે . આધ્યાત્મિક અને બુદ્ધિમતા, તેમની બેજોડ વિદ્વતા તેમજ અમુલ્ય વિચારોએ આપણા સમાજ પર અમીટ છાપ છોડી છે. આદિ શંકરાચાર્યએ સાચી રીતે શિક્ષણ, ચર્ચા અને વિચારણાની તંદુરસ્ત સંસ્કૃતિ પર ભાર મૂક્યો હતો.

આચાર્ય શંકર એટલે જ્ઞાન અને ભાવનો સુભગ સમન્વય ! જ્ઞાનના ઉત્તંગ શિખર પર આસનસ્થ હોવા છતાં તેમણે જીવનમાં ભાવનું ઊંડાણ ખોયું નહોતું . જ્ઞાન અને ભાવને એક સાથે જીવનમાં જે જાળવી શકે ; બુદ્ધિનો પ્રકષૅ અગ્નિ જેના શ્રદ્ધાના પુષ્પને કરમાવી ન શકે તે જ સાચો મહાપુરુષ ! આચાર્ય શંકર એટલે જ્ઞાનના હિમાલય અને ભાવના સાગર . અદ્વૈતની ગર્જન કરનાર આચાર્ય જ દ્વૈતનાં ભાવમધુર સ્તોત્રો રચ્યાં છે એ જ એમના જીવનનો મહિમા છે . ' अहं ब्रह्मास्मि ' ની ગર્જના કરનાર કે ' एकमेवा द्वितीय ब्रह्म ' એમ કહેનાર શંકરાચાર્ય જ ' मम भवतु कृष्णोऽक्षिविषयः । ' કહી શકે છે ; એ જ એમની વિશેષતા છે . શંકરાચાર્યના અદ્વૈત જ્ઞાન અને દ્વૈત જીવનશ્રેણિનો સમન્વય સાધવામાં નિષ્ફળ નીવડતા લોકો શંકરાચાર્ય બે કે ત્રણ હતા એમ કહેવાનો મિથ્યા પ્રયાસ કરે છે ત્યારે તેમના એ પ્રયત્નો હાસ્યાસ્પદ ભાસે છે .

શંકરાચાર્યના અદ્વૈતવાદને અનુભૂતિ , ભાવ , બુદ્ધિ કે વ્યવહારના વિભિન્ન સ્તરો પરથી સમજવાનો પ્રયત્ન કરવામાં આવે તો અદ્વૈતવાદનું સાચું રહસ્ય સમજાઈ જાય , એટલું જ નહીં પણ આચાર્યની મહાનતાના દર્શન થાય અને આપણી ગેરસમજણ કે અલ્પ બુદ્ધિને કારણે આચાર્યને થતો અન્યાય અટકે .

અદ્વૈતવાદના પ્રણેતા

જીવે , શિવ સાથે અદ્વૈત સાધવાનું જ છે ; પણ કુટુંબજીવન કે સમાજ જીવનમાં પણ આપણે એકબીજાનાં સુખદુઃખમાં સમરસ થઈ અદ્વૈત સાધીએ એ પણ અદ્વૈતવાદને અપેક્ષિત છે . પગમાં કાંટો વાગે તો આંખમાં આંસુ આવે અને હાથ કાંટાને કાઢવા , પગની મદદે પહોંચી જાય એથી મોટું અદ્વૈતનું બીજું કયું ઉદાહરણ હોઈ શકે ? સમાજમાં પણ માનવ એકબીજાની મદદે આ રીતે દોડી જાય તો સામાજિક સ્તર પર કેવું સુંદર અદ્વૈત સર્જાઈ રહે ! જીવનમાં પણ પિતા - પુત્ર , ભાઈ - બહેન , પતિ - પત્ની , સાસુ - વહુ , ગુરુ - શિષ્ય , રાજા - પ્રજા એ સૌમાં અદ્વૈતવાદનો ભાવાત્મક સૂર ઝીલાય તે સૃષ્ટિમાં કેવું સુંદર સંગીત પ્રગટે !

ભારતીય તત્વજ્ઞાન પર શંકરાચાર્યનો એવો અનોખો પ્રભાવ છે કે વેદકાળથી ચાલતો આવેલો માયાવાદ આચાર્યની પાછળ “ શંકર-માયાવાદ ” તરીકે ઓળખાવા લાગ્યો . આ માયાવાદને સમજવામાં પણ ભલભલાની બુદ્ધિ ચક્કર ખાય છે . દશ્ય જગતનો અસ્વીકાર કેમ કરાય ? પણ અહીં એક વાત ભૂલી જવાય છે કે માયાવાદ જગતને અસત્ય નહીં પરંતુ મિથ્યા ઠરાવે છે . તે જગતનું અસ્તિત્વ ( Existence ) સ્વીકારે છે પણ તેનું સત્યત્વ ( Reality ) અમાન્ય કરે છે . વેદાન્ત જગતને આભાસરૂપ ગણે છે . જગત છે પણ આપણે તેને જે રૂપમાં જોઈએ છીએ તેવું નથી . સાચી દષ્ટિ પ્રાપ્ત થાય તો જગતના વિભિન્ન પદાર્થોને બદલે સર્વત્ર બ્રહ્મ નાચતું દેખાય .

સંસાર સુંદર છે કારણ કે તેને સર્જનહાર સુંદર છે . ચિત્રકાર પોતે અલગ રહીને ચિત્ર બનાવે છે અને એ ચિત્રમાં બહારના રંગો પુરે છે , તેથી ચિત્ર સુંદર હોઇને પણ ચિત્રકાર સુંદર ન હોવાની પૂરે પૂરી સંભાવના છે . ફ્રોઇડ ઇત્યાદિ મનોવિશ્લેષણશાસ્ત્રીઓ તો એવો અભિપ્રાય ધરાવે છે કે , કેટલીક વાર પોતાની કુરૂપતા કે વિકૃતિથી નિર્માણ થયેલા માનસિક અસંતોષને દૂર કરવા માનવ સુંદર કૃતિનું સર્જન કરતો હોય છે . પરંતુ ઈશ્વરના બારામાં એવું નથી કારણ કે , સૃષ્ટિ સર્જીને ઈશ્વર એનાથી અલિપ્ત નથી રહ્યો પરંતુ , આ સૃષ્ટિના . અણુ - પરમાણુમાં તે પોતે જ પોતાની સમગ્ર કલાથી વિલસી રહ્યો છે .

ગીતાએ સંસારને અશ્વત્થ અને અવ્યય કહીને બિરદાવ્યા છે .સંસાર પરિવર્તનશીલ છે . આજની વાત તે જ સ્વરૂપે કાલે રહેતી નથી . છતાં સંસાર કદી નાશ પણ પામતો નથી . સંસારની ક્ષણિકતા અને પરિવર્તનશીલતામાં જ એની સુંદરતા સમાયેલી છે. ' क्षणे क्षणे यन्नवनामुपैतितदेवरूपं रमणीयतायाः । ' આદ્ય શંકરાચાર્યે ભગવાન કૃષ્ણને પણ ' दिने दिने नवं नवं ' કહીને બિરદાવ્યા છે . નિત્ય બદલતા રહેલા આ સંસારમાં પ્રવાહ સાતત્ય છે . તેની અવિચ્છિન્ન ધારાને ટકાવવા પ્રભુ સતત કાળજી લે છે .

જ્ઞાન, કર્મ અને ભક્તિના પ્રયાગરાજ

શંકરાચાર્યના જીવનમાં જ્ઞાન , કર્મ અને ભક્તિનો ત્રિવેણી સંગમ જોવા મળે છે . પોતાના અજોડ બુદ્ધિપ્રકર્ષથી તેમણે અનેક પંડિતોને પરાસ્ત કર્યા છે . સોળ વર્ષની વયે તો તેમણે બ્રહ્મસૂત્ર ઉપનિષદો અને ગીતા એ પ્રસ્થાનત્રયી પર ભાષ્ય લખી નાખ્યાં હતાં . તેમની ભક્તિ તેમના સ્તોત્ર - સાહિત્યમાં ઊછળતી દેખાય છે . તેમની જ્ઞાનનિષ્ટ ભક્તિ શાંત સરિતા જેવી નહીં પરંતુ ઊછળતા સાગર જેવી છે . તેમનું અને પ્રભુનું મિલન એ બે ઘૂઘવતા મહાસાગરનાં મિલન જેવું છે . તેમને કર્મયોગ પણ અજોડ છે . વૈદિક સંસ્કૃતિનો ઝંડો લઇને તેઓ આસેતુહિમાલય દોડ્યા છે .

મૂર્તિપૂજાના પુરસ્કર્તા

મૂર્તિપૂજાના તેઓ પુરસ્કર્તા છે . બદ્રિનારાયણમાં ભગવાનની મૂર્તિની પ્રતિષ્ઠા કરી તેમણે મૂર્તિપૂજા ન માનનાર બૌદ્ધ વિચારેને ભારતના સીમાડાઓની બહાર ધકેલી દીધા . કર્મયોગ કરતાં-કરતાં તેઓ સામાન્ય માનવ સુધી પહોંચ્યા હતા.

સન્યાસનું ગૌરવ વધારનાર

તેમણે સંન્યાસનું ગૌરવ પણ વધાર્યુ હતું . સંન્યાસી એ જ્વલંતત કર્મયોગી હોય છે , એ તેમણે પોતાના જીવનથી બતાવી આપ્યું હતું . ભગવું વસ્ત્ર એ ત્યાગ , બલિદાન અને શૌર્યનું પ્રતીક છે એમ એમની જીવનધારા નિહાળ્યા પછી કોઈને પણ લાગ્યા વગર રહે નહીં . પરંતુ , સન્યાસનો અર્થ પ્રેમશૂન્યતા નથી એ એમણે પોતાની માતાની અંતિમ ક્રિયા કરીને સિદ્ધ કરી દેખાડયું હતું . તેમનો માતૃપ્રેમ અજોડ હતો . કેવળ સંસાર પ્રત્યેની વિરક્તિ નહીં પરંતુ પ્રભુ પ્રત્યેની અનુરક્તિએ તેમને સંન્યાસ તરફ વાળ્યા હતા . પ્રથમાશ્રમમાંથી સીધા ચતુર્થાશ્રમમાં જવામાં શાસ્ત્રનું ઉલ્લંઘન નહીંન પરંતુ એમની અલ્પ આયુમર્યાદા કારણભૂત હતી . બત્રીસ વર્ષના અલ્પ કાળમાં તેમણે મહાન વૈશ્વિક કાર્ય કરવાનું હતું .

જ્ઞાન, કર્મ અને ભક્તિના પ્રયાગરાજ, અદ્વૈતવાદના પ્રણેતા, મૂર્તિપૂજાના પુરસ્કર્તા, પંચાયતનપૂજાના પ્રવર્તક, અનુરક્તિ અને વિરકિતના સાક્ષાત્ સમન્વય તેમજ સન્યાસનું ગૌરવ વધારનાર ભારતમાતાના પનોતા પુત્ર એવા સદા નવજુવાન સંન્યાસી આચાર્ય શંકરને અનંત પ્રણામ !

માણસ કેટલું જીવ્યો તેના કરતાં કેવું જીવ્યો એ વધારે મહત્ત્વનું છે.

પાંડુરંગી (સ્વાધ્યાય) પરિવાર - એક એવો પરિવાર છે જે કાયમ માટે જાગૃત રહેશે

2021-05-08T21:00:00.007+05:30

પાંડુરંગી (સ્વાધ્યાય) પરિવાર.

ફકત એક એવો પરિવાર છે જે કાયમ માટે જાગૃત રહેશે…અને તે છે પાંડુરંગી (સ્વાધ્યાય) પરિવાર!

ભક્તિ ફેરી દર પંદર દિવસે… પ્રત્યેક એકાદશી…

દરરોજ ....

ત્રિકાળ સંધ્યા…

ચિત્ત એકાગ્રતા...

પ્રાતઃ પ્રાર્થના...

સ્વાધ્યાય ગ્રન્થો નો અભ્યાસ-લેખન-મનન-ચિંતન-નિવેદન-આત્મ-અધ્યયન...

ભાવ ફેરી...

સાયં પ્રાર્થના…

સ્તોત્ર પારાયણ...

ભાવગીત ગુંજન...

ક્યારેક શ્રમભક્તિ પૂજારી,...તો ક્યારેક કૃતિભક્તિ...

ક્યારેક તીર્થયાત્રા,...તો ક્યારેક પર પ્રાંત ભક્તિફેરી...

કેટલીકવાર અનન્યા ભક્તિફેરી,...

તો ક્યારેક મનુષ્ય ગૌરવ દિન ભક્તિફેરી...

ક્યારેક યોગેશ્વર-ડે,...તો ક્યારેક વસંતોત્સવ...

ક્યારેક પાટોત્સવ,...તો ક્યારેક સંવોત્સવ…

ક્યારેક રામ નવમી,...તો ક્યારેક જન્માષ્ટમી...

ક્યારેક શક્તિપૂંજન,...તો ક્યારેક સરસ્વતી પૂંજન...

ક્યારેક વિદ્યા પ્રેમ વર્ધન પરીક્ષાની ઉજવણી,...તો ક્યારેક ગીતા જયંતિની ઉજવણી….

ક્યારેક શિબીર,...તો ક્યારેક અભ્યાસ વર્તુળ...

દર અઠવાડિયે પરમ પૂજ્ય પાંડુરંગ દાદાજીના દર્શન, કોઈક સમયે ઉત્સવમાં વંદનીય દીદીજીના દર્શન…

દર અઠવાડિયે...

યુવા કેન્દ્ર,

યુવતી કેન્દ્ર,

બાલ સંસ્કાર કેન્દ્ર,

મહિલા કેન્દ્ર,

ચિંતનિકા કેન્દ્ર,

માનાર્હ કેન્દ્ર.

બસ સ્વાધ્યાય પરિવાર માટે...કૃષ્ણ પ્રેમ, પાંડુરંગ પ્રેમ, આનંદ, ઉલ્લાસ, ઉત્સાહ, સહકાર, કૃતજ્ઞતા, કરુણા અને સુખ સિવાય બીજું કંઈ નથી…!

" कृण्वन्तो विश्वमार्यम् " સિવાય બીજું કોઈ લક્ષ્ય નથી...!

तस्मात् स्वाध्यायान्मा प्रमद: ।

🙏જય યોગેશ્વર🙏

હાઈકુ: મારે સ્વાધ્યાય કરવાનું રહી ગયું. #gujarati #haiku

2021-05-06T18:25:00.008+05:30

મારે સ્વાધ્યાય કરવાનું રહી ગયું.

ખુદની સાથે મળવાનું રહી ગયું,

ભીતર તરફ વળવાનું રહી ગયું !

ટીકા કરતા રહ્યા હંમેશા અન્યની,

અને, ખુદને પરખવાનું રહી ગયું !

દૂરના સંબંધોમાં વ્યસ્ત રહ્યા સદા,

નિકટના સાથે ભળવાનું રહી ગયું!

કાબાથી કાશી સુધી પથ્થર પૂજ્યા કર્યા,

અને, યોગેશ્વરને ઓળખવાનું રહી ગયું!

ગણ્યા કર્યા પેલા મુઠ્ઠીભર સિક્કા વ્યર્થ,

અને, પેલું સ્વ આનંદ ગણવાનું રહી ગયું !

બે થોથા ભણી લીધા ને હોંશિયાર થઇ ગયા,

પણ, જ્ઞાન યોગ સમજવાનું રહી ગયું !

ઝપાટાભેર વહી રહી આ જિંદગી અને સ્વાધ્યાય,

આ જીવવાનું સમજવાનું તો રહી ગયું !!

પરમ પુજ્ય દાદાજીના ચરણોમા સમર્પીત.

🙏જય યોગેશ્વર🙏

Spiritual Story: The importance of faith and patience | શ્રધ્ધા અને ધીરજ નું મહત્વ.

2021-05-01T15:59:00.009+05:30

શ્રધ્ધા અને ધીરજ નું મહત્વ.

એક ધનવાન માણસે દરિયામાં એકલા ફરવા માટે તેણે બોટ વસાવી હતી. રજાના દિવસે તે પોતાની બોટમાં દરિયો ખુંદવા નીકળ્યો. મધદરિયે પહોંચ્યો ત્યાં દરિયામાં તોફાન આવ્યું. બોટ ડૂબવા લાગી. બોટ બચવાની કોઇ શકયતા ન લાગી, ત્યારે એણે લાઇફ જેકેટ પહેરીને દરિયામાં પડતું મૂકયું.

બોટ... ડૂબી ગઇ. તોફાન પણ શાંત થઇ ગયું. તરતો તરતો એ માણસ એક ટાપુ પર પહોંચી ગયો. ટાપુ ઉપર કોઇ જ ન હતું. ટાપુના ફરતે ચારે તરફ ઘૂઘવતા દરિયા સિવાય કંઇ જ નજરે પડતું ન હતું. એ માણસે વિચાર્યું કે મેં તો મારી આખી જિંદગીમાં કોઇનું કંઇ બૂરું કર્યું નથી તો પછી મારી હાલત આવી શા માટે થઇ?

પોતાના મને જ તેણે જવાબ આપ્યો કે 'જે ઇશ્વરે તોફાની દરિયાથી તેને બચાવ્યો છે એ જ ઇશ્વર કંઇક રસ્તો કાઢી આપશે.

દિવસો પસાર થવા લાગ્યા. ટાપુ પર ઉગેલા ઝાડ-પાન ખાઇને એ માણસ દિવસો પસાર કરતો હતો. થોડા દિવસમાં તેની હાલત બાવા જેવી થઇ ગઇ. ધીમે ધીમે તેની શ્રદ્ધા તૂટવા લાગી. ઇશ્વરના અસ્તિત્વ સામે પણ તેને સવાલો થવા લાગ્યા. 'ભગવાન જેવું કંઇ છે જ નહીં, બાકી મારી હાલત આવી ન થાય'.

ટાપુ ઉપર કેટલાં દિવસો કાઢવાના છે એ તેને સમજાતું ન હતું. તેને થયું કે લાવ નાનકડું ઝૂંપડું બનાવી લઉં. ઝાડની ડાળી અને પાંદડાની મદદથી તેણે ઝૂંપડું બનાવ્યું. એને થયું કે, હાશ, આજની રાત આ ઝૂંપડામાં સૂવા મળશે. મારે ખુલ્લામાં સૂવું નહીં પડે. રાત પડી ત્યાં વાતાવરણ બદલાયું, અચાનક વીજળીનાં કડાકા-ભડાકા થવા લાગ્યા. ઝૂંપડીમાં સૂવા જાય એ પહેલાં જ ઝૂંપડી ઉપર વીજળી પડી, અને આખી ઝૂંપડી ભડભડ સળગવા લાગી.

સળગતી ઝૂંપડી જોઇ ભાંગી પડયો.

ઈશ્વરને મનોમન ભાંડવા લાગ્યો. તું ઈશ્વર નથી, રાક્ષસ છો, તને દયા જેવું કંઇ નથી, તું અત્યંત ક્રૂર છો. હતાશ થઇને માથે હાથ દઇ રડતો રડતો એ માણસ બેઠો હતો. અચાનક જ એક બોટ ટાપુના કિનારે આવી. બોટમાંથી ઉતરીને બે માણસો તેની પાસે આવ્યા અને કહ્યું, અમે તમને બચાવવા આવ્યા છીએ. તમારું સળગતું ઝૂંપડું જોઇને અમને થયું કે આ અવાવરું ટાપુ પર કોઇ ફસાયું છે. તમે ઝૂંપડું સળગાવ્યું ન હોત તો અમને ખબર જ ન પડત કે અહીં કોઇ છે ! એ માણસની આંખમાંથી દડદડ આંસુ વહેવા લાગ્યા.

ઈશ્વરની માફી માંગી અને કહ્યું કે મને કયા ખબર હતી કે તેં તો મને બચાવવા માટે મારું ઝૂંપડું સળગાવ્યું હતું!!

કંઇક ખરાબ બને ત્યારે માણસ નાસીપાસ થઇ જાય છે. હેલન કેલરે એક સરસ વાત કરી છે કે, જયારે ઈશ્વર સુખનું એક બારણું બંધ કરી દે ત્યારે સાથોસાથ સુખના બીજા બારણાંઓ ખોલી દે છે પણ આપણે મોટાભાગે બંધ થઇ ગયેલાં સુખના બારણાં તરફ જ જોઇને બેસી રહીએ છીએ. બીજી તરફ નજર જ નાખતા હોતા નથી. સમય અવળચંડો છે. ઘણી વખત બધું જ આપણી મુઠ્ઠીમાં હોય એવું લાગે છે, અને ઘણી વખત સાવ ખાલી હાથમાં આપણી રેખાઓ પણ આપણને પારકી લાગે છે..

આ કોરોનારૂપી મહામારી માં આપણે સૌ '' બહુ જ જલ્દી બધું સારું થશે '' તેવી શ્રધ્ધા અને ધીરજ સાથે રહીશું તો ઇશ્વર કઇંક સારો રસ્તો બતાવશે.

મિત્રો સાથે મળીને હકારાત્મક વાતાવરણ ઊભું કરીએ... ચારે બાજુ નેગેટીવિટી જ ફેલાયેલી છે ત્યારે આપણે બને તો સારા મેસેજ બીજા લોકો સુંધી પહોંચાડીએ.

Pratik Darshan:Umbara Punjan | પ્રતીક દર્શન:ઉંબરા પૂજન | ઉંબરા પૂજન શા માટે કરવું જોઇએ?

2021-04-28T18:03:00.011+05:30

ઉંબરા પૂજન શા માટે કરવું જોઈએ.

ઉંબરા પૂજન.

હે પ્રભુ!,

● મારા બારણે સેતાનનું નહી, સંતનું સ્વાગત હો.

● અલક્ષ્મીનું નહીં, લક્ષ્મીનું પૂજન હો.

● મારા ઘરમાં ભોગથી નિર્માણ થવા વાળી ભીતી નહીં, પણ પ્રસાદથી પ્રાપ્ત થતી પ્રસન્નતા વ્યાપી રહો.

● કુવિચારોનો કચરો નહીં પણ સદવિચારોનું સામ્રાજય સર્જાઈ રહો.

પ્રાચીન કાળના સમયમાં ભાગ્યે જ કોઈ ઘર ઉંબરા વગરનું હશે ! જ્યાં કોઈ ઘરનો ઉંબરો પૂજયા વગર (અપૂજ) રહેતો હશે ! ઉંબરાના આ પૂજનની પાછળ વિશિષ્ટ સાંસ્કૃતિક ભાવ રહેલો છે.

ઉંબરો એક મૂક વડીલ.

ઉંબરો ઘરની આબરૂનો રક્ષણહાર છે . માનવી મન અતિ ચંચળ છે. કઈ ક્ષણે કયાં લપસી પડશે તે કહેવું મુશ્કેલ છે. સ્ત્રી ઘરની બહાર પગ મૂકે, ઉંબરો ઓળંગે ત્યારે એ ઘરનો મૂક સાક્ષી બની બેઠેલો ઉબરો તેને તેના અંતરમન મારફત પૂછે છે, “ તું આ ઉંબરો ઉલ્લંઘે છે પણ તે વખતે ઘરની મર્યાદાનું તો ઉલ્લંઘન નથી કરતી ને ? આવેશમાં આવીને ઘરની આબરૂ તો ધૂળધાણી કરવા નથી નીકળી ને ? બહાર પગ મૂકે છે તે આડોઅવળો તે નહીં પડે ને ? ' અને આ ઉંબરો એક મૂક વડીલની ગરજ સારે છે, ખોટું કરવા ઉપડેલા પગને પાછો વાળે છે, અસત્ ના પંથ(માર્ગ) ઉપર આગળ વધવાની મનાઈ ફરમાવે છે.

ઉંબરો ઘર બહાર નીકળતા પુરુષને પડકારે છે, “ અત્યારે આ કસુરવેળાએ(રાત ના સમય માં) કયાં ચાલ્યો ? ખાનદાન ઘરના માણસો આ રીતે અંધારામાં રખડવા જતા હશે?'

પથરાનો ઉંબરો માનવીના કૃત્યેની નોંધ લે છે. ઘર બહાર જતાં, કયાં જાવ છો તેની પૂછપરછ કરે છે અને ઘરમાં દાખલ થતાં પુરુષની ઘર બહારના શુદ્ધ આચરણની જડતી લે છે. બહારથી ઘરમાં આવતા પુરુષની સાથે તેની ભીતર માં અનિચ્છનીય વિચારો, અનિચ્છનીય વાતો ઘૂસી જતા નથી ને ? તેની જડતી લે છે.

બહારથી પૈસા કમાવી લાવતો પુરુષને ઉંબરે પૂછે છે: “ આ પૈસો તું લાવ્યો તે પસીનો પાડીને લાવ્યો છે ને ? હરામની કમાણી તો નથી ને ? અને સંસ્કારી જીવ હરામની કમાણી લાવ્યો હશે તો ઉંબરામાં દાખલ થતા જ તેનું અંતરમન તેને ડંખશે.

ઉંબરો એટલે લક્ષમણ -રેખા.

ઉબરો જેમ ઘરના ધણીની જડતી લે છે તેમ બહારથી આવનાર આગંતુકની પણ નોંધ લે છે . આવનાર વ્યક્તિને ઉંબરા બહાર રાખવી છે કે અંદર આવવા દેવી છે ? જો અંદર પ્રવેશ કરવા યોગ્ય વ્યક્તિ ન હોય તે ઉંબરા બહાર ઊભો રાખી તેને ત્યાંથી વિદાય કરે છે.

કહેવાય છે કે ઘરમાં આવતી દરેક વ્યક્તિની ખરાબ દ્રષ્ટિથી ઉંબરો આપણને બચાવે છે, ઘરમાં કઈ વ્યક્તિ , કયા પ્રકારનું વિત્ત , કઈ વસ્તુઓ અને કેવા વિચારો પ્રવેશે તે ઉંબરા ઉપર નક્કી થયું જોઈએ . આજે માણસ પાણી મેલું હોય તો પીતા નથી. પણ વિચારો ગમે તેવા મલિન હોય તે પણ સ્વીકારી લે છે. શરીરના સ્વાસ્થ પર અસર કરનાર પાણી શુદ્ધ હોવું જોઈએ , એવો આગ્રહ રાખનાર માણસ માનસિક અને બૌદ્ધિક સ્વાથ્ય પર ચિરગામી અસર નિપજાવનાર વિચારોની વિશુદ્ધિ માટે આગ્રહ કેમ નહીં રાખતા હોય ? પાણી જેમ ઉકાળીને , ગાળીને પીવામાં આવે છે તેમ વિચારોને પણ સ્વાધ્યાયની ઉષ્માથી ઉકાળીને અને બુદ્ધિના ગળણીથી ગાળીને સ્વીકારવા જોઈએ. બુદ્ધિ એ માનવી જીવનનો ઉંબરે છે . ખરાબ પુસ્તકો અને અશ્લીલ સાહિત્યને મારા ઘરમાં પ્રવેશ નહીં મળે, એવો પ્રત્યેક સંસ્કારી માણસનો આગ્રહ હોવો જોઇએ.

ખરાબ વ્યક્તિ ખાડામાં લઈ જશે, પાપને પૈસો પતનને માર્ગે ધકેલશે, અનૈતિક ભોગ જીવનમાં ભીતિ નિર્માણ કરશે અને અશ્લીલ વિચારો આડે માર્ગે ચડાવી દેશે. તેથી આવી વ્યક્તિ, વિત્ત, વસ્તુ, કે વિચાર ઘરના ઉંબરાની બહાર રહે એમાં જ કુટુંબનું શ્રેય છે. ગૃહલક્ષમીએ ઉંબરાનું પૂજન કરી ઉંબરામાં રહેલા દેવને પ્રાર્થના કરવી જોઈએ કે, “ હે પ્રભુ ! મારા બારણે સેતાનનું નહીં સંતનું સ્વાગત હો; અલક્ષ્મીનું નહીં, લક્ષ્મીનું પૂજન હો; મારા ઘરમાં ભોગથી નિર્માણ થવાવાળી ભીતિ નહીં પણ પ્રસાદથી પ્રાપ્ત થતી પ્રસન્નતા વ્યાપી રહો; કુવિચારોનો કચરો નહીં પણ સદ્ વિચારોનું સામ્રાજ્ય સર્જાઈ રહો. ”

ઉંબતો એટલે મર્યાદા .

આપણા જીવનમાં વિચાર, વિકાર, વાણી, વૃત્તિ અને વર્તનની મર્યાદાઓનો સ્વીકાર હોવો જોઈએ. આપણે ત્યાં બધા જ ઋષિઓએ અને આચાર્યોએ વેદમાન્ય વિચારો કહ્યા છે. તેમણે વિચાર પર વેદનું બંધન માન્ય કર્યું છે. તે જ રીતે આપણા વિકારો પર પણ બંધન હોવું જોઇએ. અનિબંદ્ધ વિકારે વ્યક્તિ તેમ જ સમાજ-જીવનના સ્વાસ્થને હણે છે. આપણી વાણી પણ મર્યાદાથી શોભતી હોવી જોઇએ. કયાં બેસવું ? ક્યારે બોલવું ? કેટલું બોલવું ? શું બોલવું ? શું ન બોલવું ? એને સંપૂર્ણ વિચાર કરીને માણસે શબ્દો ઉચ્ચારવા જોઈએ. અનિયંત્રિત વાણી અનેક અનર્થો સર્જે છે. જ્યારે સુનિયંત્રિત વાણી પૃથ્વી પર સ્વર્ગ નિર્માણ કરે છે. માણસે વૃત્તિની મર્યાદા પણ સ્વીકારવી જોઈએ. દીન કે લાચાર ન બનતાં સ્વવૃત્તિને અનુકૂળ કર્મ કરી તેણે તેજસ્વિતાથી જીવન વિતાવવું જોઇએ. વૃત્તિ સંકરતાથી વર્ણસંકરતા ઊભી થાય છે અને સમાજની વ્યવસ્થા ખેરવાઈ જાય છે . એ જ રીતે માણસે વર્તન મર્યાદા પણ સાચવવી જોઈએ. માણસ એ સામાજિક પ્રાણી છે, તેને બીજા જોડે રહેતાં આવડવું જોઈએ. મારા પ્રત્યેક વર્તનને ભગવાન જુએ છે એ ભાવ દઢ થાય તો આપણું વર્તન સ્વયં સુનિયંત્રિત બની જાય. ભગવાન શ્રી રામે પોતાના જીવન દરમ્યાન બધી જ મર્યાદાઓનું યથોચિત પાલન કરી દેખાડયું છે અને તેથી જ તેઓ મર્યાદા પુરુષોત્તમ કહેવાય છે.

ઉંબરા પૂજન શા માટે કરવું જોઇએ?

એક માન્યતા એવી પણ છે કે મુઘલો જ્યારે આપણા દેશમાં હતા ત્યારે લૂંટ મચાવીને ઘરનું ધન ચોરી લેતા , તે સમયે ધરના મોભી ઉંબરાની નીચે ધન દાટી દેતા , જેથી કોઇને તેની જાણ ન થાય પહેલાંના સમયમાં ઉંબરાની પૂજા એટલે પણ થતી હતી . તે ઘરની રખવાળી કરતો હોવાથી તેને પૂજાય છે . તેમજ એમ પણ કહેવાયું છે કે જે ઘરના ઉંબરાની પૂજા થતી હોય તે ઘરમાંથી લક્ષ્મી ક્યારેય બહાર નથી જતી . તે પૂજા કરેલા ઉંબરાને ઓળંગવાનું પસંદ નથી કરતી . તેથી તેની પૂજા કરવી ખૂબ જરૂરી છે.

ત્યારે એક વાયકા એવી પણ છે કે ઘરની આસપાસની નકારાત્મક શક્તિને દૂર રાખવા તેમજ ધરમાં આવતી નકારાત્મકતાને દૂર રાખવા માટે તેનું પૂજન કરવામાં આવે છે , આપણે આગળ જાણું તે મુજબ ઉંબરાને ઘરનો ચોકીદાર માનવામાં આવે છે , તેથી ઘરની આસપાસ ફરતી નકારાત્મકતા અને ઘરમાં કોઇપણ વ્યક્તિ સાથે આવતી નકારાત્મક્તાથી ઘરને તેમજ ઘરના સભ્યોને સુરક્ષિત રાખવા હોય તો ઉંબરાની પૂજા અચૂક કરવી જોઇએ . એ ઉંબરો તો કેટલાયના પગ નીચે કયરાયો હશે ! એના ઉપર પુનિત પગલાં પણ પડયાં હશે ! અને શોકમગ્ન ભારે હૈયાનો ભાર પણ તેણે સહ્યો હશે ! હર્ષથી પુલકિત થઈને બાળપગલીની ગમ્મત પણ અનુભવી હશે અને કડક થઈને ફરજ અદા કરવાથી નવોઢાની મિજાજભરી લાત પણ સહી હશે . અને તેથી જ તો એ નવોઢા , ગૃહિણી બીજા દિવસથી એ ઉંબરાનું પૂજન કરે છે . તેની સેવામાં રહેલા એ અદના સેવકને ભાવભર્યા અંતઃકરણથી શ્રદ્ધાથી નમસ્કાર કરે છે !

ઉંબરા પૂજન ની વિધિ.

દિવાળીના દિવસે અને લક્ષ્મીપૂજાના દિવસે ઉંબરાની પૂજા ખાસ થતી હોય છે . ઘરની સ્ત્રી ત્યાં પાણીનો કળશ ઢોળીને પહેલાં તેને સાફ કરે છે , ત્યારબાદ પોય ચોંદલા કરીને ચોખાથી તેને વધાવે છે , અને ત્યારબાદ બંને તરફ સાથિયા કરીને ત્યાં લાભ અને શુભ લખે છે . આનો મતલબ એવો થાય છે કે સારા દ્વિસોમાં તમે તમારા ઉંબરે દેવોને તેમજ લક્ષ્મીજીને તમારા ઘરમાં આવવા માટે આવકારી રહ્યા છો . ઉંબરાની ઉપર આસોપાલવનું તોરણ પણ બાંધવામાં આવે છે , તેને પણ આપણાં શાસ્ત્રોમાં શુભ માનવામાં આવ્યું છે . શાસ્ત્રોમાં કહેવાયું છે કે તમારા ઘરના ઉંબરાને પવિત્ર રાખો , આસોપાલવના તોરણથી તેને સજાવી , કંકુ - ચોખાથી વધાવો . પહેલાંના સમયમાં આ પ્રથાનું પાલન સ્ત્રીઓ રોજ કરતી હતી , જેમજેમ સમય બદલાયો છે , જેમ જેમ દ્વિસો પસાર થઇ રહ્યા છે તેમતેમ આ પ્રથામાં બદલાવ આવ્યો છે , હવે સ્ત્રીઓ રોજ ઉંબરાપૂજન નથી કરતી , તેને બદલે વાર - તહેવારે તેની પૂજા કરે છે . આ વિશે એક કથા પણ છે , એકવાર દેવી લક્ષ્મી ઉંબરાપૂજન કરતાં હતાં . તે સમયે વિષ્ણુ ભગવાન અચાનક આવ્યા અને ત્યાં અટકીને પગે લાગ્યા વગર તેમજ ધ્વી લક્ષ્મીની સામે જોયા વગર જ ત્યાંથી ચાલ્યા ગયા . આ જોઇને દેવી લક્ષ્મીને દુઃખ લાગ્યું અને તેઓ રીસાઇ ગયો , તે દિવસે તેઓ બોલ્યાં નહીં . આ જોઇને ભગવાન વિષ્ણુને નવાઇ લાગી , તેમણે દેવીને પૂછયું ત્યારે તેમણે સમગ્ર ઘટના જણાવી . બસ , કહેવાય છે કે તે દિવસથી ઉંબરાનું પૂજન કરવાનું શરૂ થયું છે અને તે જ દિવસથી લક્ષ્મીજીને મનાવવો હોય તો ઉંબરાપૂજન કરવાનું ઘરની લક્ષ્મીને કહેવામાં આવે છે ?

મારા વિચારો વેદમાન્ય, વિકારો ધર્મમાન્ય, વાણી શાસ્ત્રમાન્ય, વૃત્તિ વર્ણ માન્ય તેમજ વર્તન ઈશમાન્ય હોવું જોઈએ; એવો સંદેશ પરોક્ષ રીતે ઉંબરો પોતાની મૂક ભાષામાં આપે છે.

ઘરના પ્રતિહારી, વૈભવ અને ચારિત્ર્યના રક્ષક, લક્ષમણરેખાના દર્શક તેમજ મર્યાદાપાલનના પ્રેરક એ ઉંબરાને ભાવપૂર્ણ નમસ્કાર !

ઉંબરો

ઘરનો મોભી બની બેઠો આ...ઉંબરો,

લક્ષ્મણ રેખા બની બેઠો આ...ઉંબરો,

રોજ - રોજ પૂજાતો બેઠો આ...ઉંબરો,

લાભ - શુભ સંકેતો સોહાવતો આ...ઉંબરો,

સુખ - દુઃખની કહાની જોતો આ... ઉંબરો,

બહારની અશુદ્ધિને રોકતો આ...ઉંબરો,

દંપતિના કજિયાથી હસતો આ...ઉબરો,

ભાઈ - બહેન સાથે રમતો આ...ઉબરો,

વડીલો ની વાર્તા સાંભળતો આ...ઉંબરો,

દીકરીની સ્વચ્છેદતા પર મૂઢ બન્યો આ...ઉંબરો,

ટૂંકા પહેરવેશ જોઈને શરમાતો આ...ઉંબરો,

વહેતી લાગણીઓને રોકતો આ...ઉંબરો,

ઘરની મર્યાદા લૂંટાતી જોઈ રડતો આ...ઉંબરો,

દિકરીની વિદાય આંસુ સારતો આ...ઉંબરો,

સાધુ શા ગૃહસ્થ જોઈ હરખાતો આ...ઉંબરો.

Utsav Darshan: Hanuman Jayanti | ઉત્સવ દર્શન: હનુમાન જયંતી

2021-04-22T17:02:00.021+05:30

ઉત્સવ દર્શન:હનુમાન જયંતી.

હનુમાન જયંતી.

જયંતિ નો છે ઉત્સવ, રાજી ન લાગે મને હનુમાન,
ઉજવીતો ખરી મેં જયંતિ, લાડુ ધર્યા, કર્યા મેં પ્રણામ.

તેને સંભળાવું સુરીલુ સંગીત, કે પછી કરું હુ નૃત્ય,
જઇ લંકાએ તે કાળે, હનુમાને કર્યા કેટકેટલા કૃત્ય.

કર્યા વીર હનુમાને રામાયણમાં, રામ - સીતા નેં ભેગા,
સ્વામી સેવકની પ્રિત અનેરી, આતો છે સત્યના લેખા.

રામ કથા એ રહેતો પ્રસન્ન, એ જાણે છે આ મુરારી,
રુદ્રનામે ઓળખાયો આમાં, એ ભોળો પંચ પુરારી.

તુલસીએ આલેખ્યું પાત્ર, છે સાચુ કે માત્ર અનુમાન,
શ્વાસે શ્વાસે સ્મરણ તારું, જીવંત રાખે એ હનુમાન.

જગતના સાત ચિરંજીવીઓમાં જેની ગણતરી થાય છે એવા શ્રી રામ ભક્ત હનુમાનનો જન્મ ચૈત્ર સુદ પૂનમને દિવસે થયો હતો. શંકર ભગવાનનું શિવાલય જે પ્રમાણે નંદિ વગરનું હોતું નથી તે જ પ્રમાણે શ્રી રામના દેવાલયની પૂર્ણતા હનુમાનની મૂર્તિ સિવાય થતી નથી. ભક્ત વગર ભગવાન અધૂરા એ ભાવનું દર્શન આ ઘટના પરથી થાય છે.

રાવણની લંકામાં જવા ભગવાન રામને પૂલ બાંધવો પડ્યો જ્યારે હનુમાનજી કુદી ગયા. હનુમાનના કૂદકાથી ભક્તનો મહિમા વધ્યો. જેમ પુત્રના પરાક્રમથી પિતા આનંદિત થાય છે , શિષ્ય પાસે હારી જવામાં ગુરુ ગૌરવ અનુભવે છે, તેમ ભક્તની મહિમાવૃદ્ધિમાં પ્રભુ પ્રસન્નતા જ અનુભવે છે. જેનું ચિંતન પ્રભુ કરે તેવા મહાપુરુષોમાંના હનુમાન એક છે. માણસો તો તેમનું ચિંતન કરશે જ. આજ હજારો વર્ષથી જનસમુદાયના હૃદયમાં રામ જેટલું જ આદરણીય સ્થાન હનુમાનને મળ્યું છે.

ઉત્તરકાંડમાં રામ હનુમાનને પ્રાજ્ઞ, ધીર, વીર, રાજનીતિનિપુણ વગેરે વિશેષણોથી સંબોધે છે, એ ઉપરથી જ તેમની ઉચતમ યોગ્યતા કલ્પી શકાય છે. હનુમાન સીતાની શોધ કરીને આવ્યા ત્યારે શ્રી રામ કહે છે, “ હનુમાન ! તારા મારા ઉપર અગણિત ઉપકાર છે તેને માટે મારા એક-એક પ્રાણ કાઢીને આપીશ તો પણ ઓછા જ પડશે કારણ કે તારો મારા ઉપરને પ્રેમ પંચપ્રાણ કરતાં પણ વિશેષ છે, તેથી હું તને ફક્ત આલિંગન જ આપું છું - एकैकश्योपकारस्य प्राणान् दास्यामि। ' રામ કહે છે કે હનુમાને એવું દુષ્કર કાર્ય કર્યું છે, જે લોકો તો મનથી પણ ન કરી શકે . ધન્ય એ હનુમાને કે જેને વાનર હોવા છતાં પણ પ્રભુએ સ્વમુખથી "પુરુષોત્તમ" ની પદવી આપીને પોતાની જોડે સ્થાન આપ્યું .

હનુમાન જયંતી ઊજવાય છે કારણ કે તેમણે પોતાના આંતરિક અને બાહ્ય(આંતબાહ્ય) શત્રુઓ પર જય મેળવ્યો હતો. ઇન્દ્રજીત જેવા બાહ્ય શત્રુને તો એ હનુમાને જીત્યા જ પણ મનની અંદર રહેલા કામ, ક્રોધ, લોભ, મોહ, મદ, મત્સર ઇત્યાદિ અસુર પર પણ તેમણે વિજય પ્રાપ્ત કર્યો હતો. સીતા શોધ માટે તેઓ લંકામાં ગયા ત્યારે અનેક સુંદર સ્ત્રીઓને તેમણે જોઈ હતી, પણ તેમનું મન ચલિત થયું ન હતું. ભગવાન રામ જેવો ખજાનો જેને પ્રાપ્ત થયા હોય તેને પછી દુન્યવી સુખ સંપત્તિનો લોભ ક્યાંથી રહે ! પોતે જે કંઈ કર્યું છે તે રામની શક્તિને લીધે જ થયું છે એવી અંત:કરણની ભાવના હોય ત્યાં મદ અને અભિમાન કયાંથી સંભવે ?

હનુમાન બળ, બુદ્ધિ સંપન્ન હતા. તેમનામાં માનસશાસ્ત્ર, રાજનીતિ, સાહિત્ય, તત્વજ્ઞાન વગેરે શાસ્ત્રોનું ઊંડું જ્ઞાન હતું. તેમને અગિયારમા વ્યાકરણકાર અને રુદ્રનો અવતાર માનવામાં આવે છે. તેમનામાં જબરદસ્ત વિદ્વત્તા હતી. તેમની વકતૃત્વશક્તિ પણ અજબ હતી. હનુમાનની વાણીમાંથી જાણે જ્ઞાનનિષ્ઠ વૈચારિક પ્રવાહ અને સરળ છતાં પણ અર્થગંભીર ભાષાપ્રવાહ વહી રહ્યો ન હોય તેમ સાંભળનારને લાગતું.

જય હનુમાન જ્ઞાન ગુણ સાગર ।

જય કપીશ તિહુ લોક ઉજાગર ॥

હનુમાનને માનસશાસ્ત્રને ઘણો ઉંડો અભ્યાસ હતો . તેમની મુત્સદ્દીગીરી અને વિદ્વત્તા ઉપર રામનો પણ અદ્દભુત વિશ્વાસ હતો. વિભીષણ - શત્રુ રાજ્યના સચિવ અને રાવણને ભાઈ - રામની પાસે આવ્યો છે તે કયા હેતુથી આવ્યો છે, તેને સ્વપક્ષમાં લેવું કે નહીં ? તે માટે રામે સલાહ છતાં સુગ્રીવથી માંડીને દરેકે આવા કટોકટીના સમયમાં વિભીષણને સ્વીકાર કરવાની ના પાડી છે. બધાને સાંભળ્યા પછી રામે હનુમાનનો મત પૂછયે. હનુમાને તરત તેને સ્વીકાર કરવા જણાવ્યું છે. રામે હનુમાનનું કહેવું માન્ય કર્યું, કારણ કે માણસને પરખવાની હનુમાનની શક્તિને રામ જાણતા હતા.

સીતા સંશોધનનું કાર્ય પણ રામે જેટલા વિશ્વાસથી તેમના પર મૂકયું હતું તેટલા જ વિશ્વાસથી તેમણે તે કાર્ય પાર પાડ્યું હતું. સુંદરકાંડ હનુમાનની લીલાથી જ ભરેલો છે . ભગવદ્ ભક્તની લીલા પ્રભુને અને તપ : સ્વાધ્યાયનિરત ઋિમુનિઓને સુંદર લાગે છે. તેથી જ જે કાંડમાં હનુમાનની લીલા છે તેનું નામ "સુંદરકાંડ" રાખ્યું છે.

હનુમાનજી પાસે સ્વતંત્ર બુદ્ધિ અને પ્રજ્ઞાશકિત હતી. અશોક વાટિકામાં આત્મહત્યાને માટે પ્રવૃત્ત થયેલી સીતાને પ્રભુ રામના સમાચાર આપતાં પહેલાં તેમણે ઝાડ પાછળ ઊભા રહીને ઈશ્વાકુ કુળનું વર્ણન શરૂ કર્યું. આ રીતે હનુમાને માનસિક ભૂમિકા તૈયાર કરીને સીતાના હૃદયમાં વિશ્વાસ નિર્માણ કર્યો છે, ત્યાર બાદ જ રામદૂત તરીકે પોતાને પરિચય આપ્યો છે.

લંકા - દહન એ કંઈ હનુમાનની મરકટ લીલા ન હતી, પણ રાજકારણ વિશારદ થયેલનું પૂર્ણ વિચારથી કરેલું કૃત્ય હતું. લંકા દહનમાં પૂર્ણ રાજનીતિ છે, તે દ્વારા તેમણે લંકાની રાક્ષસ પ્રજાને આત્મપ્રત્યય ખલાસ કર્યો. લંકા - દહન કરીને હનુમાને યુદ્ધનું અડધુ કામ પૂરું કર્યું છે.

હનુમાન રામના પૂર્ણ ભક્ત હતા. તે પ્રત્યુત્પન્નમતિ હતા. રામનો તેમના ઉપર પૂર્ણ વિશ્વાસ હતો. રાવણના મર્યા પછી સીતાને સંદેશો આપવા રામ હનુમાનને મોકલે છે. કારણ કે સીધા હર્ષના સમાચાર મળે તો કદાચ હૃદય બંધ થઈ જાય. અયોધ્યામાં પ્રવેશ કરતાં પહેલા ભરતના ચહેરા પર, રામના આગમનથી વિકાર થાય છે કે નહીં તે જોવા માટે પણ હનુમાનને મોકલે છે. અર્થાત્ આ નાજુક પ્રસંગોએ મહત્ત્વની કામગિરી, પૂર્ણ બુદ્ધિ ચલાવીને હનુમાન જ કરી શકે. નાજુકમાં નાજુક અને કઠોરમાં કઠોર કામ પણ હનુમાન સફળતાથી પાર પાડતા.

હનુમાનજી ચલે ના શ્રી રામ કે બીના,
શ્રી રામ ચલે ના શ્રી હનુમાજી કે બીના.

હનુમાનનો દાસભાવ પણ અતિ ઉત્કૃષ્ટ છે . રામ હનુમાનને પૂછે છે કે, “ તને શું જોઈએ છે ? ' ત્યારે, ‘ મને તમારા પરથી પ્રેમ ભક્તિ ઓછી ન થાય તથા રામ સિવાય બીજે ભાવ નિર્માણ ન થાય એટલું જ જોઈએ છે. ” એવો જવાબ તે આપે છે. જ્યાં સુધી રામકથા છે ત્યાં સુધી હનુમાન અમર જ છે.

શ્રી રામ અને શ્રી હનુમાજી ની જોડી અવિભાજ્ય છે.

હનુમાને પોતાને રામના દાસ તરીકે ઓળખાવતા. હનુમાન એટલે દાસ્ય ભક્તિનો આદર્શ. હનુમાન એટલે સેવક અને સૈનિકનો સહયોગ ! ભક્તિ અને શક્તિનો સુભગ સંગમ ! રામની સેવા કરવામાં પ્રાણ પાથરી દેવાની જરૂર પડે તો તે માટેની તેમની તૈયારી હતી. ” આમ તો રામાયણમાં હનુમાન જેટલે જ રાવણ પણ બળવાન હતો. પણ રાવણનું બળ ભેગોને અર્પણ થયું હતું. રાવણે રામપત્ની સીતાને ભગાડી જયારે હનુમાને તેને પાછી શોધી કાઢી. ભક્તિશુન્ય શક્તિ માનવને રાક્ષસ બનાવે છે. જ્યારે ભક્તિયુક્ત શક્તિ માનવને દેવત્વ પ્રદાન કરે છે. આ વાતનું સુંદર દિગ્દર્શન વાલ્મીકિએ રામાયણમાં આ બે પાત્રના ચરિત્રચિત્રણથી કર્યું છે.

આજે ઠેર ઠેર રાવણે અને કુંભકર્ણો જાગ્યા છે. આ સમયે રામનું કામ કરનાર હનુમાનની જરૂર છે . રાવણ વિચારો અને વૃત્તિઓનું દહન કરનાર વીર – મારુતિની જરૂર છે. રામની સંસ્કૃતિનું રક્ષણ કરનાર દાસ – મારુતિ આજનો સમાજ માગી રહ્યો છે. તેવા થવા પ્રયત્ન કરનારને જ હનુમાનજયંતી ઊજવવાનો અધિકાર છે. આપણે તો આજે બે પૈસાના તેલમાં અને એક આનાની માળામાં હનુમાનની કિંમત કરી નાખી છે ! શનિવારે આટલું અર્પણ કરી, સિંદૂરનું ટપકું લમણે કરવામાં આપણી બધી ભક્તિ જાણે આવી જાય છે ! રામના સેવકો અને રામના સૈનિકેની જે સમયમાં જરૂર છે ત્યારે આપણે સૂતેલા રહીશું તો નહીં ચાલે . આપણે ઊઠવું પડશે, જાગવું પડશે, હનુમાનની જેમ રામ -કાર્ય માટે કટિબદ્ધ થવું પડશે.

ૐ જય હનુમંત.

Swadhyay Pariwar-We Love Pandurang Shastri Athavale

દાદા તવ ચરણોમાં...| સ્વાધ્યાય પરિવાર ગુજરાતી ભાવગીત

પૂ. પાંડુરંગ શાસ્ત્રી આઠવલે (દાદાજી)સ્વાધ્યાય પરિવાર ભાવગીત ગુજરાતીમાં

સ્વાધ્યાય પરિવાર અને પૂ. દાદાજી વિશે

🌿 સ્વાધ્યાય પરિવારના મૂળ વિચારો

સ્વાધ્યાય ભાવગીત – સંપૂર્ણ ગુજરાતી Lyrics

સંકલ્પ શક્તિ: મનુષ્યનું સૌથી મોટું બળ | સ્વાધ્યાય પરિવાર પ્રેરણાદાયી વાર્તા | સ્વાધ્યાય પરિવાર

સંકલ્પ શક્તિ: મનુષ્યનું સૌથી મોટું બળ | ભગવાન બુદ્ધની પ્રેરણાદાયી વાર્તા | સ્વાધ્યાય પરિવાર

ભગવાન બુદ્ધ અને શિષ્યનો પ્રેરણાદાયી સંવાદ(An Inspiring Dialogue):

વિશ્વની સૌથી મોટી શક્તિ કઈ છે?

આ વાર્તામાંથી મળતો જીવન સંદેશ

૧. અશક્ય કંઈ નથી

૨. આંતરિક શક્તિ સૌથી મોટી શક્તિ છે

૩. આત્મવિશ્વાસ જ સફળતાની ચાવી

૪. સ્વાધ્યાય પરિવારનો દિવ્ય સંદેશ

જીવનમાં અપનાવવાનો સંકલ્પ

ઉપસંહાર

વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો (FAQ)

સંકલ્પ શક્તિ એટલે શું?

ભગવાન બુદ્ધ અનુસાર સૌથી મોટી શક્તિ કઈ છે?

સ્વાધ્યાય પરિવાર સંકલ્પ વિશે શું શીખવે છે?

નિષ્કર્ષ

Vimarsh App – સ્વાધ્યાય પરિવારના પુસ્તકો માટેનું શ્રેષ્ઠ ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ

Vimarsh App – સ્વાધ્યાય પરિવારના પુસ્તકો માટેનું શ્રેષ્ઠ ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ

Vimarsh App શું છે?

Vimarsh App ની વિશેષતાઓ:

શા માટે Vimarsh App ઉપયોગી છે?

Vimarsh App Download કરો:

નિષ્કર્ષ:

Vimarsh App વિશે

ડાઉનલોડ:

સ્વાધ્યાય સંબંધિત વેબસાઇટ:

દાદાજી તમે કૃતિ કરી ઘણી – હવે તે અમે કરીશું | સ્વાધ્યાય પરિવાર યુવાનોનું સંકલ્પગીત

દાદાજી તમે કૃતિ કરી ઘણી – સ્વાધ્યાય યુવાનોનું સંકલ્પગીત

સંકલ્પગીત:

સ્વાધ્યાય યુવાનોનો સંદેશ:

ઉપસંહાર:

અશીતી વંદના સેતુ(Ashiti Vandana Setu) | સ્વાધ્યાય પરિવારની ભક્તિ, સમર્પણ અને એકતાનું અદ્ભુત પ્રતીક

અશીતી વંદના સેતુ – સ્વાધ્યાય પરિવારની અનોખી સાધના

અશીતી વંદનાનું આધ્યાત્મિક મહત્ત્વ

સ્વાધ્યાય પરિવારની વિશેષતા

“We Will... We Will...” – સંકલ્પની ગુંજ

આજના યુગ માટે પ્રેરણા

ઉપસંહાર

વધુ આધ્યાત્મિક લેખો માટે

Hashtags

તવ પ્રેમ હૃદયનો પામી, હું ધન્ય થયો દાદા | દાદાજીનો દિવ્ય પ્રેમ અને સ્વાધ્યાય જીવનદર્શન

તવ પ્રેમ હૃદયનો પામી, હું ધન્ય થયો દાદા

દાદાજીનો પ્રેમ – જીવન પરિવર્તનનો આધાર

સ્વાધ્યાય – ભક્તિ દ્વારા સમાજ પરિવર્તન

"હું ધન્ય થયો" નો સાચો અર્થ

આજના યુગમાં દાદાજીનું મહત્વ

સ્વાધ્યાય સાથે જોડાઓ

ઉપસંહાર

Dadaji said, "God is with you." દાદાજી એ કહ્યું..."ભગવાન તારી સાથે છે."

આ લેખમાં તમે શું વાંચશો? (Table of Contents)

૧. પ્રસ્તાવના: વિશ્વાસ (Believe) અને ભરોસો (Trust)

૨. પ્રેરણાદાયી વાર્તા: નટ અને તેના દીકરાનો કિસ્સો

૩. વાસ્તવિક તફાવત: Believe વિરુદ્ધ Trust

૪. આપણો ઈશ્વર પ્રત્યેનો વિશ્વાસ કેવો છે?

૫. નિષ્કર્ષ: જીવનના દોરડા પર કેવી રીતે ચાલવું?

યોગેશ્વર ભગવાનની આરતી | Yogeshwar Bhagwan Ni Aarti

સ્વાધ્યાય પરિવાર આરતી ગુજરાતી માં : દુઃખ હરતા ભય ત્રાતા.

યોગેશ્વર ભગવાન ની આરતી | Yogeshwar Bhagwan Ni Aarti | Swadhyay Parivar

પૂજ્ય દાદાજી અને આદરણીય દીદીજીને મળેલા પુરસ્કારોની યાદી | Awards received by Pujya Dadaji and Revered Didiji

પૂજય દાદાજી ને મળેલ એવોર્ડસ.

પૂજય દાદાજીને મળેલ બહુમાન.

આદરણીય દીદીજીને મળેલ પુરસ્કાર.

સ્વાધ્યાય પરિવાર ના મહત્વપૂર્ણ દિવસો અને તારીખો | Important days and dates of Swadhyay Parivar

સ્વાધ્યાય પરિવાર ના મહત્વપૂર્ણ દિવસો અને તારીખો.

સ્વાધ્યાય પરિવાર પુસ્તકો ની યાદી | List Of Swadhyay Pariwar Books Online | Vimarsh

સ્વાધ્યાય પરિવાર પુસ્તકો ની યાદી.

Pratik Darshan: Saptapadi | પ્રતીક દર્શન:સપ્તપદી

સપ્તપદીઃ લગ્નની સાત પ્રતિજ્ઞાઓ.

બાલ સંસ્કાર કેન્દ્ર: દરેક માતાપિતાએ બાળકોને આ ૧૭ દિવ્ય શ્લોકો શીખવવા જોઈએ.

બાલ સંસ્કાર કેન્દ્ર: દરેક માતાપિતાએ બાળકોને આ ૧૭ દિવ્ય શ્લોકો શીખવવા જોઈએ.

૧૯, ઓક્ટોબર-મનુષ્ય ગૌરવ દિન | 19th, October-Manushya Gaurav Din.

૧૯, ઓક્ટોબર - મનુષ્ય ગૌરવ દિન.

શ્રી કૃષ્ણ જન્માષ્ટમી ઉત્સવ - ૨૦૨૧ | સ્વાધ્યાય પરિવાર

|| શ્રી યોગેશ્વરોવિજયતેતરામ્ ||

પૂ. પાંડુરંગ શાસ્ત્રી આઠવલે (દાદાજી)
સ્વાધ્યાય પરિવાર ભાવગીત ગુજરાતીમાં