Taal Spelling

Leuk...

noreply@blogger.com (Margit) — Thu, 11 Nov 2010 15:45:00 +0000

Goed spellen is natuurlijk belangrijk, maar het goed uitspreken van buitenlandse namen is ook handig. Dit moeten een paar Italianen gedacht hebben toen ze de website www.pronounceitright.com in het leven riepen.
Her en der vind je een Italiaans accent, maar het is toch leuk.

Taal/Spelling in het nieuws week 29 (en ouder)

noreply@blogger.com (Margit) — Fri, 23 Jul 2010 14:58:00 +0000

Ben een beetje druk geweest met allerlei andere dingen (onder andere een nieuwe site: www.beterontleden.nl: gratis oefenen met ontleden), maar hier dan toch weer wat nieuws op het gebied van taal en spelling.
In de Telegraaf staat een berichtje dat het foutief spellen mensen een hoop geld kost. Als je het iets beter leest, blijkt het niet zozeer het spellen zelf te zijn, maar meer het feit dat je voor de meeste reizen de eerste officiële (doop)naam moet opgeven en niet de roepnaam. Ook boeken heel veel mensen nu zelf de tickets, dus een typefoutje is snel gemaakt.

Bij Eigenwijzer vind je een heel stuk over straattaal. Wat ik dan weer leuk vind, is dat er gesteld wordt dat je eerst je eigen taal goed moet beheersen, voordat je hiermee kan gaan spelen.

In maart stond er nog een berichtje in de Telegraaf dat de helft van de vmbo'ers onvoldoende scoort op het gebied van taal en spelling. Als je verder leest zie je dat het ook op andere schooltypes zo is dat niet honderd procent van de leerlingen voldoende scoort bij taal en spelling....
Grappige anekdote: mijn man heeft ongeveer 25 jaar geleden een artikeltje uit een krant geknipt waarin stond dat studenten van de PABO hun diploma konden halen met een vijf voor Nederlands en een vijf voor wiskunde. Daar plukken we nu dus de vruchten van...

Maar genoeg gezeurd over hoe slecht het gesteld is met de spelling in Nederland. De vakantie is begonnen en mijn mooie website is af. Dus: gebruik de vakantietijd om het ontleden te oefenen en je maakt in het nieuwe schooljaar een flitsende start!

Taal/Spelling in het nieuws in week 7

noreply@blogger.com (Margit) — Mon, 22 Feb 2010 14:11:00 +0000

Deze week was het heel rustig in het nieuws op het gebied van taal en spelling. Afgezien van wat naweeën in de discussie van de week ervoor (over het gebruik van hun als onderwerp), was er niet veel te melden.

Ik heb wel zelf een filmpje gemaakt over het gebruik van d, t en dt aan het eind van een woord:

Nog wat nieuws van de week ervoor: het Nederlands wordt verankerd in de Grondwet (zie artikel op nu.nl). Wat dan precies het Nederlands is, is nog niet helemaal uitgekristalliseerd, in ieder geval volgens een blog op nrc.next.

Taal/Spelling in het nieuws in week 6

noreply@blogger.com (Margit) — Thu, 18 Feb 2010 10:13:00 +0000

Met een beetje vertraging (carnaval enzo) het nieuws over taal en spelling van week 6.

Het grote onderwerp was natuurlijk de discussie van meneer Plasterk met mevrouw De Hoog over het al dan niet gebruik van hun als onderwerp in een zin.

Het begon met een presentatie van de resultaten van een onderzoek naar het gebruik van hun als onderwerp. De wetenschappers vonden dat het voor mensen gevoelsmatig zo is dat "hun" naar personen verwijst, terwijl "zij" naar personen en dingen kan wijzen. Ik ervaar dat zelf niet zo sterk, maar ik ga er in de komende tijd op letten bij mijn kinderen (die net als ik vroeger veelvuldig "hun" gebruiken).

Op deze resultaten werd fel gereageerd door minister Plasterk. Een columnist stelde voor om maar gewoon hullie te gaan zeggen.
En Fokke en Sukke hebben ook goed opgelet.

Je vindt op diverse plaatsen discussies en vaak wordt daaraan toegevoegd dat in deze hele discussie taal en spelling door elkaar lopen.

Ook op het gebied van spelling gooide er weer iemand een proefballonnetje op: weg met de spellingwet. Mij is dat wat te rigoreus: het is goed om een verzameling duidelijke afspraken te hebben omdat je anders bij sommige woorden (verschil tussen "verdachte bekend" en "verdachte bekent") verwarring over de betekenis van de zin kan krijgen. Een eenduidige spelling maakt schriftelijke communicatie makkelijker. Maar alle pietepeuterige regeltjes over pannekoek en pannenkoek....

Taal/Spelling in het nieuws in week 5

noreply@blogger.com (Margit) — Mon, 08 Feb 2010 10:22:00 +0000

Taal en spelling zijn regelmatig in het nieuws. De afgelopen week vond ik de volgende dingen die ik graag wil delen.
Wat mij bijzonder trof was het onderzoek van Eva Marinus. Zij heeft gevonden dat het (met name voor de kinderen die moeilijker leren lezen) niet nuttig is om veel soortgelijke woorden aan te bieden. Deze kinderen hebben meer baat bij woorden die juist van elkaar contrasteren. Ik gebruik namelijk al jaren een methode die dat ook propageert. Kijk maar eens op www.abctaal.nl en www.taal-spelling.nl. Bij deze methode maken we geen eindeloze rijtjes met woorden die op elkaar lijken, maar zetten we woorden tegenover elkaar die een deel gemeen hebben, maar op een cruciaal punt contrasteren. Bijvoorbeeld: beuk en buik, hier en heer. Daarmee leer je het onderscheid te maken en kan je vervolgens een goede keuze maken voor een bepaalde situatie.

Als je geïnteresseerd bent in de uitwisseling van woorden tussen verschillende talen, moet je eens kijken in de Wereld Leenwoord Database. Je kan hier (voor Nederlands maar ook voor andere talen) zien welke woorden wij gebruiken uit andere talen, maar ook welke andere talen woorden uit het Nederlands gebruiken.

De taalpuristen zijn wellicht geïnteresseerd in het feit dat het boekje Ongaaf Nederlands nu digitaal beschikbaar is bij de Digitale bibliotheek. In dit boekje worden allerlei Germanismen, Anglicismen en Gallicismen besproken.
Ook vinden zij het blog-artikel in NRC wellicht aardig: Laten we met z'n allen hullie gaan zeggen. Wat mij dan weer opvalt, is dat in de reacties toch weer de dt-problematiek naar boven komt.... Daarover kan ik zeggen: volg mijn cursus werkwoordspelling!
Een ander grappig stukje over spelling vind je hier. Het gaat in dit geval over het Engels, maar voor Nederlands zou je ook zoiets kunnen maken: hoe spellingsvereenvoudigingen kunnen leiden tot een tekst die uiteindelijk zo goed als onleesbaar wordt...

De gemeenteraadsverkiezingen komen eraan. In IJsselstein hebben ze een wel hele directe manier om aan te geven dat het van belang is om allemaal dezelfde taal te spreken: "In IJsselstein spreken we Nederlands."

Taal/Spelling in het nieuws in week 4

noreply@blogger.com (Margit) — Thu, 04 Feb 2010 14:30:00 +0000

Ook deze week zijn er weer diverse berichten geweest over dingen die met taal en spelling te maken hebben.

Zo is de prijs uitgereikt voor de spatieblunder van het jaar. De eerste plaats was dit jaar voor het ontbreken van een spatie in het woord "losgeld". "Maar daar staat toch geen spatie in", zal je zeggen. Nee, inderdaad, maar als je in een folder schrijft dat de OV-chipkaart een einde maakt aan het gefrummel met losgeld.... Als je meer wilt lezen over de verkiezing, kijk dan op de website van SOS.

Voor startende computergebruikers heeft het seniorennet een verklarende woordenlijst gemaakt, waarin een heleboel termen die je tegenkomt bij het werken met de computer worden verklaard.

Verder vond ik op een blog dat er zoveel mensen nieuwschierig schrijven in plaats van nieuwsgierig. Op het blog wordt netjes uitgelegd waarom dat is (je bent gierig (= verlangend) naar nieuws. Ik zou daar wel aan toe willen voegen dat het niet zo raar is dat mensen het verkeerd schrijven. We kennen in het Nederlands immers de regel:

Ik hoor de klank "sg". Ik schrijf s, c, h.

schaar

schoor

schier maar: nieuwsgierig

Nieuwsgierig is dus de welbekende uitzondering op de regel.

In een groot artikel van de NRC werd aandacht besteed aan het werk van Renee Seward, die (voor het Engels) een manier heeft ontwikkeld om mensen te helpen die moeite hebben om de klank bij een bepaalde letter te onthouden. Zij maakt bijvoorbeeld gebruik van plaatjes in of bij een letter:

Zo kan het plaatje je een hint geven hoe de letter uit te spreken. Op de volgende (Engelstalige) website kan je hier meer informatie over vinden.

Taal/Spelling in het nieuws deze week

noreply@blogger.com (Margit) — Tue, 26 Jan 2010 10:13:00 +0000

Ik probeer altijd een beetje bij te houden wat er op het gebied van taal en spelling in het nieuws verschijnt. Deze week was er op de site van de Telegraaf een berichtje over een kandidaat van Trots op Nederland: HP/De Tijd had gezien dat haar profielpagina nog behoorlijk wat spelfouten bevatte. Het excuus (heb ik ergens gelezen) was dat per ongeluk niet de definitieve versie was geplaatst in eerste instantie. Grappig is dat er dus twee dingen aan de hand zijn: er worden nog veel spelfouten gemaakt, ook door politici. En als dat gebeurt, valt het wel op en wordt er direct actie op ondernomen.

Verder vond ik dat de woordenlijst van de Nederlandse Taalunie (editie 2005) kostenloos te raadplegen is op het web: www.woordenlijst.org. Als je naast de knop Zoek op Zoekgereedschap klikt, krijg je de mogelijkheid om een zoekscherm van de woordenlijst toe te voegen aan je browserbalk.

Als je geïnteresseerd bent in het gebruik van het Nederlands in Suriname, kijk dan eens op de blog Caraïbische letteren. Daar staat een heel stuk over het vastleggen van het gebruik van de Nederlandse taalregels zoals ze in Suriname worden toegepast.

Voor alle dichters onder ons: Taalpost viert een mijlpaal met een heel bijzonder gedicht. Kijk maar eens op Woest en Ledig.

Daling niveau voortgezet onderwijs

noreply@blogger.com (Margit) — Tue, 09 Jun 2009 08:27:00 +0000

In de NRC van gisteren stond weer een bericht dat veel leraren in het voortgezet onderwijs een daling zien van het niveau. Vooral op het gebied van taal en rekenen schort het aan een heleboel kanten. Het leuke vond ik, dat het artikel eindigt met : "We moeten nu aan de slag". Want inderdaad, alleen maar blijven opmerken dat het niet goed gaat, helpt niemand. Integendeel: hoe vaker we het zeggen, hoe meer mensen denken: "Ach, het gaat bij iedereen slecht, dus er zal wel weinig aan te doen zijn...". Ik ben het daar niet mee eens: er is voor iedereen wat aan te doen. Het mooiste zou zijn als we vanaf het begin van het leren lezen en schrijven iedereen de logica in de taal en de spelling zouden kunnen bijbrengen. Dan geef je iedereen een basis waarop hij verder kan borduren. Gelukkig is er een methode waarmee je dat inderdaad kan doen. Deze methode gebruik ik nu al een aantal jaren. De methode is gebaseerd op de letters van het alfabet en geeft allerlei regels om te leren hoe je die letters moet lezen en schrijven als ze op een bepaalde manier bij elkaar zijn gezet. Een simpel voorbeeld:
ik heb een a (gewoon de letter a, uitspreken zoals in het abc).
Als ik een medeklinker voor die a zet, dan klinkt de a nog steeds als a, zoals in la.
Zet ik echter een medeklinker achter die a, dan verandert de klank van de lange a in een korte ah: al.
De medeklinker bepaalt hier dus hoe de klinker klinkt.
Als je hierop voortborduurt, kan je heel makkelijk een van de meest voorkomende spellingsproblemen oplossen: de open lettergreep en de dubbelzetter.
Ik zal daar in een volgende blog verder op ingaan.
Wil je meer weten over mijn methode, kijk dan eens op http://www.taal-spelling.nl/ en schrijf je in op mijn nieuwsbrief.

Exameneisen een ramp bij dyslexie?

noreply@blogger.com (Margit) — Tue, 19 May 2009 10:39:00 +0000

In het Brabants Dagblad van vandaag staat dat de vereniging Woortblind het verhogen van de exameneisen een ramp vindt voor kinderen met dyslexie. De nieuwe eisen houden in, dat voor de vakken Nederlands, Engels en Wiskunde nog maximaal één vijf gehaald mag worden. Dyslectische kinderen zouden zeer benadeeld worden met een dergelijke eis.
Mijn vraag is dan: waarom? Ook dyslectische kinderen hebben baat bij goed onderwijs dat leidt tot een diploma met waarde. Wellicht hebben zij op bepaalde vlakken extra ondersteuning nodig en kunnen ze tijdens het examen extra faciliteiten krijgen om hun dyslexie te compenseren (meer tijd, grotere letters, gesproken tekst, ...). Maar het resultaat van het examen moet voldoende kunnen zijn.
Tijdens hun schoolcarrière kan je kinderen met dyslexie (of andere taalproblemen) al heel goed helpen door ze de taal op een analytische en logische manier aan te leren. Wil je daar meer over weten, kijk dan ook eens op www.taal-spelling.nl.

noreply@blogger.com (Margit) — Wed, 15 Apr 2009 07:46:00 +0000

Gisteren stond er weer een heel stuk in de NRC over het feit dat studenten geen foutloos Nederlands kunnen schrijven. Diverse universiteiten hebben een taaltoets waar een groot aantal studenten voor zakt. Eén van de oorzaken die genoemd wordt, is dat studenten niet kritisch zijn op wat ze zelf hebben geschreven. Volgens mij komt het echter vooral doordat de spelling tijdens de schoolcarrière niet volledig eigen is gemaakt. Het wordt als een losstaand iets beschouwd en is op een gegeven moment "afgerond". Vanaf dat moment hoef je er dus als leerling geen aandacht meer aan te besteden. En MSN, Twitter en snelle e-mails doen dan de rest.
Ik werk zelf met een methode die vanaf het eerste moment dat iemand begint te schrijven de spelling (met de regels en logica daarachter) als integraal onderdeel meeneemt. Vanaf dag 1 leer je al de persoonsvorm herkennen. Vervolgens wordt dit langzaam maar zeker uitgebouwd. Stap voor stap komen alle woordsoorten aan bod en snap je dus ook waarom je schrijf:
Hij haatte het werk. en:
Het gehate werk moet wel gedaan worden.
Meer weten? Kijk dan op: www.taal-spelling.nl

Taal struikelblok voor buitenlandse artsen

noreply@blogger.com (Margit) — Wed, 08 Apr 2009 08:53:00 +0000

Uit een promotieonderzoek van de heer Herfs blijkt dat taal een struikelblok is voor buitenlandse artsen die in Nederland als arts aan de slag willen (zie Medisch Contact). De huidige taalopleidingen voldoen niet voor hen.
Wij hadden dat al eerder gemerkt: we geven in 's-Hertogenbosch taalles aan buitenlanders. Deze groepen zijn zeer gemêleerd: er zijn mensen bij die in hun eigen taal ook niet kunnen lezen of schrijven, maar er zijn ook zeer hoogopgeleide mensen bij, waaronder een aantal artsen. Natuurlijk lopen deze groepen tegen hele verschillende problemen aan en zijn hun verwachtingen heel divers. Bij de groep hoogopgeleide mensen is er vooral frustratie dat hun kennis van de taal hen beperkt bij het uitvoeren van hun eigen beroep in Nederland. In onze lessen geven we hun op maat ondersteuning, zodat zij zich kunnen concentreren op die onderdelen waar zij moeite mee hebben. Dit werkt heel goed: iedereen is heel enthousiast en ziet vooruitgang!

noreply@blogger.com (Margit) — Fri, 13 Feb 2009 08:17:00 +0000

Gisteren las ik in de krant een bericht dat de boeken op het VMBO zo simpel zijn, dat ze daardoor juist onduidelijk worden: http://www.brabantsdagblad.nl/algemeen/opinie/4497618/Aan-jipenjanneketaal-is-geen-touw-vast-te-knopen.ece
Kort gezegd komt het er op neer, dat er alleen nog enkelvoudige zinnen in de boeken staan. Alle voegwoorden (die relaties tussen de zinnen aangeven) zijn weggelaten. Dus de samenhang tussen de zinnen is weg.

Het is eigenlijk ook wel heel vreemd dat we eerst toestaan dat kinderen op de basisschool niet goed meer leren lezen en schrijven (onderzoek heeft aangetoond dat een deel van de kinderen nooit verder komt dan het niveau in groep 6). En vervolgens moeten we de taal in de schoolboeken zo versimpelen (omdat kinderen het technisch anders niet meer kunnen lezen), dat de inhoud aan ze voorbij gaat. Kortom ze leren niets meer uit de schoolboeken.
Waar zijn we eigenlijk mee bezig?

Filmpje: wat is een persoonsvorm?

noreply@blogger.com (Margit) — Wed, 04 Feb 2009 10:26:00 +0000

Ik ben de afgelopen tijd heel druk geweest met het maken van een filmpje: Wat is de persoonsvorm? Ik kreeg van een leerling van mij de vraag waarom een persoonsvorm een persoonsvorm genoemd wordt. Ik heb het uitgelegd en vervolgens ben ik aan de slag gegaan om het in het algemeen toe te lichten.

Het resultaat kan je vinden op:
http://www.taal-spelling.nl/downloads/cursussen/Wat_is_een_persoonsvorm_v2.pps
Het is nu nog een powerpoint filmpje, dus je moet het eerst downloaden en dan kan je het met de powerpoint viewer bekijken. Als je die niet hebt, kan je die vinden op de Microsoft site (google op "powerpoint viewer downloaden" en je komt er vanzelf).

Werkwoordspelling 5 - Voltooide en onvoltooide tijd

noreply@blogger.com (Margit) — Tue, 20 Jan 2009 09:14:00 +0000

Nu we in de vorige hoofdstukken de tegenwoordige tijd en de verleden tijd besproken hebben, is het tijd voor de volgende stap.
In deze stap voegen we een extra dimensie toe aan de zin. We gaan aangeven of deze voltooid is of onvoltooid.
Onvoltooid betekent dat iets nog bezig, aan de gang is.
Voltooid betekent dat iets af, gedaan is.

Bijvoorbeeld:
Ik loop. ------------> ik ben bezig met lopen
Ik heb gelopen. -----> ik ben gestopt met lopen en doe nu iets anders

Bij de voltooide tijd van een werkwoord zie ik altijd een vorm van de werkwoorden hebben of zijn en een voltooid deelwoord.

Let op: het voltooid of onvoltooid zijn van een zin komt bij de (tegenwoordige of verleden) tijd van de zin en niet in plaats van de tijd. We zeggen daarbij eerst of de zin voltooid of onvoltooid is, en daarna geven we aan of een zin in de tegenwoordige of verleden tijd staat. De vier mogelijkheden op een rijtje:

Ik loop -------------onvoltooid tegenwoordige tijd (o.t.t.)
Ik heb gelopen -----voltooid tegenwoordige tijd (v.t.t.)
Ik liep --------------onvoltooid verleden tijd (o.v.t.)
Ik had gelopen -----voltooid verleden tijd (v.v.t.)

Even samengevat:
- voor het bepalen van de tijd van de zin kijk je altijd naar de persoonsvorm
- voor het bepalen van het onvoltooid/voltooid zijn van de zin, kijk je of er een vorm van hebben/zijn en een voltooid deelwoord in de zin staat.

Soms is het verschil tussen de onvoltooid verleden tijd en de voltooid tegenwoordige tijd niet helemaal duidelijk. Dus het verschil tussen:
Ik sliep.
Ik heb geslapen.

Wellicht helpt het volgende: de onvoltooide tijd geeft een beschrijving van wat er gebeurt. Bij "Ik sliep" zie je een plaatje voor je van iemand die slaapt.
De voltooide tijd vermeldt een feit dat is afgerond. Bij "Ik heb geslapen" zie je een plaatje van iemand die wakker is en op de rand van zijn bed zit.

Beide tijden kunnen naast elkaar gebruikt worden, bijvoorbeeld in een artikel. Daarbij wordt in de eerste regel een feit vermeld (middels de voltooide tijd), en vervolgens wordt een beschrijving gegeven van de situatie (middels de onvoltooide tijd).

Er is in Amerika een nieuwe president gekozen. In de verkiezingsperiode gingen de kandidaten het land in om uit te leggen wat hun plannen waren.

Werkwoordspelling 4 - De persoonsvorm in de verleden tijd (zwakke werkwoorden)

noreply@blogger.com (Margit) — Wed, 17 Dec 2008 09:16:00 +0000

Vorige keer heb je kunnen lezen hoe de sterke werkwoorden gespeld worden in de verleden tijd. Deze keer gaan we kijken hoe zwakke werkwoorden gespeld worden. Denk eraan dat we het steeds hebben over de spelling van de persoonsvorm! Ter herinnering: een zwak werkwoord is een werkwoord waarvan de klank niet verandert in de verleden tijd.

Bijvoorbeeld:
Ik werk nu.
Ik werkte gisteren.

Ik gooi nu.
Ik gooide gisteren.

De verleden tijd van een zwak werkwoord maak je door de(n) of te(n) achter de ik-vorm van de tegenwoordige tijd te zetten.

Je gebruikt -te of -de in het enkelvoud.
Je gebruikt -ten of -den in het meervoud.

Voor het bepalen van de juiste ik-vorm, gebruiken we de regels die zijn gegeven in het stuk over "De persoonsvorm in de tegenwoordige tijd".
Om te bepalen of we een t of een d moeten gebruiken, volgen we de volgende regel:

Trek van de om-te-vorm van het werkwoord -en af. Heb je dan als laatste letter een van de medeklinkers uit " 't kofschip " of " 't fokschaap " (dus een t, k, f, s, ch, p), dan gebruik je -te(n). In alle andere gevallen gebruik je -de(n).

Let hierbij dan vooral op werkwoorden waarbij de om-te-vorm -en eindigt op een v of een z. Hier eindigt de ik-vorm op een f respectievelijk s, maar je gebruikt in de verleden tijd toch een d!

Controleer jezelf!
We kunnen bovenstaande werkwoordsommen gebruiken om de werkwoordsvorm op te bouwen, maar ook om deze te controleren. Stel ik heb de volgende zin geschreven:
De tuinman werkte in de tuin.
Ik wil controleren of ik de persoonsvorm "werkte" goed heb geschreven. Dan maak ik de volgende som:

Bij zwakke werkwoorden waarbij de om-te-vorm -en eindigt op een d of een t, krijg ik in de verleden tijd dubbel d of dubbel t. Dit ziet er heel raar uit en gaat tegen alle spellingsregels van gewone woorden in. Met de controlesom kan ik altijd controleren of het klopt wat ik gedaan heb. Blijf je realiseren dat we het steeds hebben over de persoonsvorm! Stel ik heb de volgende zin:

De tuinman ruste uit na het werk.

Ik wil controleren of ik de persoonsvorm "ruste" goed heb geschreven. Ik maak weer een controlesom:

Ik zie nu dat de twee ik-vormen niet gelijk zijn. Ik heb "ruste" dus niet goed geschreven: er moet nog een t bij! De juiste vorm is "rustte".

Ter afsluiting nog een voorbeeld van een persoonsvorm die zeker niet de spellingsregels volgt:

De fotograaf vergrootte de foto.

Ik maak weer een controlesom voor de persoonsvorm "vergrootte":

Verleden tijd: sterke en zwakke werkwoorden

noreply@blogger.com (Margit) — Wed, 10 Dec 2008 09:25:00 +0000

Nu we weten hoe je de persoonsvorm schrijft in de tegenwoordige tijd, gaan we kijken naar de verleden tijd. Zoals gezegd staat een zin in de verleden tijd, als deze zich in het verleden afspeelt.
Bijvoorbeeld: Ik gooide de bal.

Als je kijkt naar de verleden tijd, heb je twee soorten werkwoorden: werkwoorden waarvan de klank in de verleden tijd hetzelfde is als in de tegenwoordige tijd en werkwoorden waarbij dit niet het geval is.
Bijvoorbeeld:
Ik gooi de bal. = tegenwoordige tijd
Ik gooide de bal. = verleden tijd; de klank is gelijk gebleven

Ik loop op straat = tegenwoordige tijd
Ik liep op straat = verleden tijd; de klank is veranderd

Werkwoorden waarvan de klank verandert in de verleden tijd, noemen we sterke werkwoorden. Werkwoorden waarvan de klank gelijk blijft in de verleden tijd, noemen we zwakke werkwoorden.
Hoe kan je onthouden wat zwak en sterk is? Kijk dan naar jezelf: als je iets wilt veranderen (je wilt bijvoorbeeld afvallen, stoppen met roken, vaker sporten) dan kost dat moeite. Je moet dan sterk zijn om door te zetten.
Het kost geen moeite om iets hetzelfde te laten blijven. Dan kan je dus zwak zijn.

We zagen dat een werkwoord in de tegenwoordige tijd drie vormen heeft. In de verleden tijd hebben alle werkwoorden twee vormen: een vorm voor het enkelvoud en een vorm voor het meervoud.
Bijvoorbeeld:
enkelvoud (ik, jij, u, hij, zij, het) gooide, liep
meervoud (wij, jullie, zij) gooiden, liepen

Voor de spelling van sterke werkwoorden in de verleden tijd zijn geen specifieke regels te geven. De juiste vorm moet je weten of leren (bijvoorbeeld: hebben - hadden, weten - wisten). Als je de juiste vorm hebt gevonden, dan zijn de gewone spellingsregels van toepassing. Als regel kan je wel onthouden:

Je schrijft altijd een n aan het eind van een persoonsvorm in het meervoud.

Werkwoordspelling 2 - De persoonsvorm in de tegenwoordige tijd

noreply@blogger.com (Margit) — Wed, 03 Dec 2008 08:22:00 +0000

In het vorige hoofdstuk heb ik laten zien hoe je de persoonsvorm vindt in de zin: als je de zin vragend maakt, komt de persoonsvorm op de eerste plaats te staan.
De volgende stap is om te kijken in welke tijd de zin staat. Dit heeft namelijk gevolgen voor de spelling van de persoonsvorm. In eerste instantie zullen we ons concentreren op twee mogelijkheden: tegenwoordige tijd (=t.t.) en verleden tijd (=v.t.).
Als een zin in de tegenwoordige tijd staat, betekent het dat het zich nu afspeelt. Als een zin in de verleden tijd staat, betekent het dat het zich in het verleden afspeelde. Bijv:
Ik gooi de bal. = nu
Ik gooide de bal. = in het verleden.
Meestal is de tijd van de zin wel duidelijk. Als je het niet direct ziet, kijk dan of je het woord gisteren of vandaag toe kan voegen. Als je deze twee afwisselt, zie je dat de persoonsvorm verandert.
Vandaag gooi ik de bal.
Gisteren gooide ik de bal.

Het is in ieder geval belangrijk dat je de om-te-vorm van het werkwoord vindt. Deze geeft je altijd de basis voor de tegenwoordige tijd:

om te gooien = goed Nederlands
om te gooiden = geen goed Nederlands

Als je de om-te-vorm van het werkwoord hebt gevonden, kunnen we daar alle vormen van het werkwoord mee gaan maken. In de tegenwoordige tijd kent een werkwoord drie vormen:

enkelvoud-------ik-------------------------------------gooi
------------------jij, u, hij, zij, het (= een ander)----gooit
meervoud-------wij, jullie, zij-----------------------gooien

De meervoudsvorm is altijd gelijk aan de om-te-vorm. Voor de ik-vorm kunnen we een sommetje maken:

---om-te-vorm
--------------en -
----ik-vorm
-------------t +
een ander-vorm

Bijvoorbeeld:
om te--------gooien
-------------------en -
----ik---------gooi
--------------------t +
----een ander-gooit

Let op:
1) bij werkwoorden met een dubbele medeklinker in het midden, moet je medeklinker + en van de om-te-vorm aftrekken:
om te--------likken
-----------------ken -
----ik--------lik
-----------------t +
--een ander likt

2) bij werkwoorden met een open lettergreep, moet je na het aftrekken van en voor de ik-vorm nog een klinker toevoegen, zodat de lange klank in de om-te-vorm terugkomt in de ik- vorm:
om te-----lopen (lange klank)
--------------en-
-----------lop (korte klank -> niet goed)
-------------o +
--------ik loop
---------------t +
een ander loopt

3) bij werkwoorden waarbij de om-te-vorm -en eindigt op z of v, moet die z of v in de ik- vorm verandert worden in een s respectievelijk f (we schrijven immers nooit een z of v aan het eind van een Nederlands woord):
om te------verven
-----------------en -
-------------verv (mag niet -> verander de v in een f)
--------ik---verf
-----------------t +
een ander verft

Werkwoordspelling 1 - Introductie en persoonsvorm

noreply@blogger.com (Margit) — Wed, 26 Nov 2008 09:26:00 +0000

Een van de eerste problemen die iedereen noemt bij spelling is de spelling van de werkwoorden.
Wat is eigenlijk een werkwoord? Volgens de Wikipedia vormt het werkwoord de basis van de zin. Het drukt een actie (doen, gooien), toestand (zijn, staan, drijven) of een gebeurtenis (sterven, glinsteren) uit.
Dat is allemaal mooi en aardig, maar hoe herken ik een werkwoord in de zin? Dat is in feite heel eenvoudig: een werkwoord herken ik, doordat ik er `om te` voor kan zetten:
om te doen
om te zijn
om te sterven

Het eerste werkwoord waar je naar op zoek gaat in de zin is de persoonsvorm. De persoonsvorm kan je op meerdere manieren vinden:

maak de zin vragend
zet de zin van enkelvoud in meervoud, of andersom
zet de zin van de tegenwoordige tijd in de verleden tijd of andersom

Ik vind de eerste manier het prettigst. Waarom? Om de simpele reden dat de vraagzin een van de eerste constructies is die wij als mens gebruiken in onze taal. We kunnen dit principe dus al heel jong toepassen.
Wat gebeurt er als je een zin vragend maakt? Dan komt de persoonsvorm op de eerste plaats te staan. Probeer het maar:

Oom eet. -> Eet oom?
De persoonsvorm is: eet; komt van om te eten.
Jan loopt in de straat. -> Loopt Jan in de straat?
De persoonsvorm is: loopt; komt van om te lopen.
Hoewel het regent, gaan we toch naar buiten. -> Gaan we toch naar buiten, hoewel het regent?
De persoonsvorm is: gaan; komt van om te gaan.

Let wel op: je mag er geen woorden bij verzinnen bij het maken van de vraagzin!
Nu zal er zeker iemand zijn, die bij het lezen van dit stuk zegt: "Wat als de zin met een vragend woord begint?" Dat is een goede vraag. Gelukkig is hier een makkelijk antwoord op: vervang het vragende woord door een bevestigend woord en maak de zin opnieuw vragend. Volg hierbij het volgende schema:

wat -> dat
wie -> die
waarom -> daarom
waar -> daar
wanneer -> toen
hoe -> zo

Bijvoorbeeld:
Wat eet oom? -> Dat eet oom. -> Eet oom dat?
De persoonsvorm is: eet; komt van om te eten
Waar loopt Jan? -> Daar loopt Jan. -> Loopt Jan daar?
De persoonsvorm is: loopt; komt van om te lopen.

Als we de persoonsvorm hebben gevonden, zetten we er verticale strepen omheen en pv erboven:
-------pv
Oom /eet./

Een eerste gedachte

noreply@blogger.com (Margit) — Thu, 20 Nov 2008 21:59:00 +0000

Vindt u het ook opvallend dat steeds meer mensen moeite hebben met het foutloos schrijven van onze taal? Of wellicht heeft u zelf moeite met de spelling en bent u continu aan het nadenken terwijl u iets aan het papier of het beeldscherm toevertrouwt. Vanaf deze plaats wil ik graag tips geven aan iedereen die wel eens verzucht: "Wat is het Nederlands een rare taal!" of "Hoe zat het nu toch met de spelling van de werkwoorden?"
Ik zal de tips geven vanuit een logische opbouw, maar als u vragen heeft, dan wil ik daar natuurlijk graag op ingaan.