PAPILAHIN MO!

Sa araw araw na paglalakbay ng isang ordinaryong Pinoy sa kalakhang Maynila, ay iyong mapapansin ang mga bagay na.. kapansin pansin naman. Pinaka madaling makita ay ang mga nagmamagaling.. ang mga tao na para bang alam na alam ang kasagutan sa lahat ng problema ng bansang Pilipinas. Alam ang dahilan ng kahirapan ng karamiha. Alam ang solusyon sa lahat ng mga problema. At kadalasan pa.. ay “simple lang” ayon sa kanila.

Eh ako.. isang dakilang inggitero.. syempre pinilit kong alamin kung ano ang solusyon, sa mga suliranin ng ating bayan at kultura. 

Ngunit ako.. ay nabigo. Ang aking nakita, ay ang maaring maging dahilan, ng dagliang kamatayan ng isang Pilipino.

Malimit ko nang iniisip kung gaano kalaking pera ang matitipid ng gobyerno kung, huwag na lang pinturahan ng puting guhit ang ating mga lansangan. WALA NAMANG GUMAGAMIT NUN EH! Para saan ba yung guhit na iyon? Bakit hindi sinusunod? 

Sa pagkaka-alam ko, ang mga guhit na iyon ay para malaman ng nagmamaneho, kung saan siya dapat pipila. Pero, sa aking pagmamasid.. hindi siya sumusunod.. na nagiging dahilan ng laksa-laksang mga aksidente sa kalye. Kasi ayaw niya pumila. Isa pang tanong.. kung ang pagsunod sa guhit, ay batas, bakit hindi sila hinuhuli ba kamo? Aba nagkakamali ka dyan.. hinuhuli sila ng ating mga dakilang serbisyo publiko.. PERO..

Kapag hinuli, ano mangyayari? Makiki usap si mamang nagmamaneho, na huwag na siya bigyan ng tinatawag na “tiket” o tanda ng pagkakahuli, na sanhi ng paglabag sa batas, na sanhi ng kaayawang.. PUMILA. Eh, me ginawa kang mali, diba dapat lang na mahuli ka? Ano ba masama sa tiket na iyan?

Mahirap kasi kapag na “tikitan” ka.. pupunta ka pa sa LTO para tubusin ang lisensya mo.. pipila ka pa ng mahaba. Hala! Pipila ba kamo? Eh di mag lalagay na lang ako ng pera sa nanghuhuli sa akin.. kesa naman pumila ako!  

May mga kilala din naman ako, na kapag nahuhuli ng batas trapiko, ay nagpapatiket talaga at nagtitiyaga magpunta sa LTO. Para pumila? Hindi ah! 

Para humanap ng “fixer” na huhugot sa kanyang nahuling lisensya, para di na siya pipila. 

Ang mga ganyang tao, dapat burahin sa mundo. Alisin ang lahat ng ala-ala nila. Mula lisensya, hanggang sa diploma, hanggang sa birth certificate! pero paano mo magagawa yun? Eh para makakuha ka ng diploma, pipila ka! Para makakuha ng birth certificate, pipila din! Eh di ano pa nga ba, kundi maglalagay na lang ng pera sa mga fixer o “taga pila”.. ayaw ko kasing pumila, kasi Pilipino ako.. 

Sa karagdagan ko pang pagsasaliksik ay nakikita ko rin kung paanong mapipigilan ang pagkamatay sanhi ng pagpila…

“Uy! Ang bilis mo natapos ah! Ang haba ng pila dun diba?”

“oy, ibahin mo ako.. sumingit ako sa pila! magaling yata ako!”

yan ang kasagutan.. ipagyabang mo pa ang iyong kawalang displina.

Sa terminal ng Philippine Rabbit (ito daw ang pinakamalaking rabbit sa buong mundo) sa Bicol, may isang matandang lalake na nagpupumilit sumakay patungong Maynila kasama ang kanyang kalabaw. Pero syempre, hindi siya pinayagang sumakay.

Kundoktor : “Manong, hindi ho talaga pwede, di po talaga natin pwedeng payagang makasakay ang kalabaw nyo.”

hindi naman naging mapilit ang matanda. Pumayag din naman sya na hindi makasakay ang kalabaw nya, pero hindi maiiwan.

Matandang lalake : “O sige na nga, makakatipid din ako sa pamasahe kung di sya sasakay. Pero, payagan nyo na lang syang sumunod sa bus ha.”

Agad namang pumayag ang kundoktor at nagsimula nang bumiyahe.

Malimit na sumisilip ang kundoktor sa likod ng bus, tinatanaw ang kalabaw. At laking gulat nya, nakakasunod nga ang kalabaw!!! Sa kanyang tantya ay humihit kumulang 60km/hr ang kanilang takbo pero nakakasunod ang kalabaw!

Pagpasok sa expressway, kung saan matulin ang takbo ng mga sasakyan, kinalabit ng matanda ang kundoktor.

Matandang lalake : “Iho, pakisilip nga kung nakakasunod pa yung kalabaw.”

Kahit may duda, nagpasiya na rin ang kundoktor na sumilip at sa laking gulat nya ay nakakasunod pa ang kalabaw!

Kundoktor : “Manong, nakakasunod pa po!”

Matandang lalake : “ah..” parang hindi man lang nagulat.

Makaraan ang ilang oras pa sa byahe, naisipan ng kundoktor na silipin ang kalabaw. Sa tingin nya ay wala na iyon.

Palabas ng isang pakanang kanto ang bus kayat ng pagsilip nya sa likod ay wala ang kalabaw. Ngunit sa pagunat ng kalye, nakita nyang nakasunod pa rin ang kalabaw! At palapit pa nang palapit!

Dito nya napansin na na nakalawit na ang dila ng kalabaw kayat agad nyang sinabihan ang matanda.

Kundoktor : “Manong! Manong! Lawit na po dila ng kalabaw ninyo!”

Matandang lalake : “Ha? Ahh.. pakisilip nga ng maigi kung saang banda nakalawit ang dila.”

Sa isip naman ng kundoktor eh tutal kanina pa niya ginagawa ang kahit anong sabihin ng matanda, sinipat nya kung saan nakapaling ang dila ng kalabaw kahit parang wala namang kwenta.

Kundoktor : “Manong, sa bandang kaliwa po nya.”

Matandang lalake : “ah ganun ba? sabihan mo yung drayber na bilisan ng konti. Ooberteyk yan!”

Medyo kita naman mga signboard ng mga dumadaang jeep na lahat ay puno ng pasahero at di ako makakasingit malamang. Tsaka, di naman talaga kailangan makita ang signboard dahil iisang byahe lang naman lahat ng jeep papunta sa amin. Karamihan nga walang signboard mga jeep eh. At yun nga mga iniintay ko dahil kabisado ko sila kung bumyahe. Nagpupuno sila sa terminal, tapos may mga kantong pili na nila at dun lang sila nagsasakay. Mas mabilis ang byahe kapag ganun.

At yun, swerte naman, mayroong dumaan na isa. Ayan! Walang signboard! Patay ilaw sa loob! Eto na yun!

Nag menor ang jeep sa tapat ko at tulad ng dati, hinabol ko ito para makasakay.

Sa aking pagkagulat.. anim lang kaming laman sa likod.. maluwag. Dagdag pa sa gulat ko ay naramdaman kong parang magkakakilala sila at nagtitinginan sila habang isa isa silang tumitingin sakin.

Di ko pinansin, ganun talaga, nagulat siguro kasi halos paandar na yung jeep bigla akong sumakay, baka napagkamalan akong mandurukot.

Dumaan ang ilang minuto at ilang kanto.. may napansin ako. Dire-diretso ang jeep, mabilis ang andar. Pumapasok ang malamig na hangin ng gabi. Hindi nagsasakay ng pasahero sa mga regular na sakayan. At sa bawat minutong lumilipas, pinapakiramdaman ko ang mga matang nakatitig sa akin. Nararamdaman kong lahat ng pasahero ay nakatinign sa akin kaya’t sa labas na lang ng jeep ko itinutok ang aking mata.

Pagkalagpas sa isa pang sakayan na nilagpasan, ihinanda ko na ang aking pambayad. Paglingon ko at tahimik lang na nagmamaneho ang tsuper. Dito ko napansin na magmula kaninang pagsakay ko ay wala pang ibang nagbabayad. Nasa dulo ako, iaabot nila ang bayad ko. Pinilit kong eksakto ang iaabot na barya para wala nang sukli.

Sa aking pagyuko upang iabot ang bayad, dahan dahang lumingon sa akin ang katabi kong babae. May edad na siya. Mahaba ang kanyang pinaghalong itim at puting buhok. Bakas sa mga kulubot ng kanyang mukha ang mga taong lumipas. Habang natatakpan ng kanyang buhok na tinatangay ng hangin ang kanyang mukha.. tinapik nya ako at kinausap.

“Iho, wag ka na magbayad. Pero kung ako sa iyo, bumaba ka na agad.” sabi nya.

Agad bumilis ang tibok nang aking puso nang mapansin kong lahat ng pasahero sa loob ng jeep ay sabay sabay na nakatitig sa akin at wari ba ay nakangiti at inaabangan ang aking gagawin.

“Bakit po?” ang tanong ko sa matanda.

“Arkilado namin to.. tanga!” sabi nya.

Ayun! Kaya magmula noon, lahat ng nakabasa ng istoryang ito.. sa kanyang paguwi.. ay nagkakamali ng sakay ng jeep.

Mukha + Libro = Facebook!!!

Ngayon ay Enero 2010, kung ikaw ay sa isang liblib na gubat nakatira, maiintindihan ko kung wala ka pang facebook account. Wala ata akong kilalang walang account o hindi man lang naririnig ang website na kung tawagin ay FaceBook. Syempre ako din, mayroon account. Ano ang nagustuhan ko sa FaceBook o FB(para sa mga tamad magsalita) o Pesbuk para sa Masa? Marami! Bukod sa nakakausap ko (chat) ang aking mga kamag-anak sa ibang bansa ng mas mura kaysa overseas na tawag sa talepano, marami itong mga Applications o mga laro na ikinatutuwa ko. Bilang isang programer, ikinatutuwa ko ang mga ito. Pero bilang isang ordinaryong tao.. nakakasura na rin minsan ang dami ng mga bil-bil ng facebook.

Bil-bil? OO! Farm-bil, Fish-bil, at kung ano-ano pang mga bil-bil. Hmmm.. programmer nga pala ako ano? Sige, kung ako ay isang programmer para sa pesbuk, ano ang bil na idadagdag ko?

Pok-Ville – dito ikaw ay magsisimula bilang isang simpleng bugaw na nag-aalok ng mga pokpok, kaya nga PokVille. Sa una ay sa tabing kalye o bangketa ka lang magtitinda ng aliw. Sino ang mga una mong pokpok? Eh di ang mga friends mo din sa pesbuk! PERO.. kailangan payag sila. Kaya kung gusto mong gawing pokpok ang boss mo na friend mo naman sa pesbuk, magsesend ng notification syempre na parang…

“Edu wants to sell your body in PokVille!!!” tapos “Accept” lang ang button.

Bukod sa mga friends mo, pwede ka rin mag-dagdag ng pokpok sa ibang paraan.. pero kailangan level 10 ka na.

Ang level 10 ay maabot kung may sampung puta ka nang ibinebenta sa tabing kalye para sa iyong mga parokyano.. Sino ang parokyano? Friends mo din! Tapos may lalabas din na notification..

“Edu just bought and had sex with **** on PokVille!!!”

Ang ikalawang paraan ng pagdagdag ng mga pokpok ay ang kunwaring pagpunta sa probinsya at mangangako ka sa mga babae dun na bibigyan mo sila ng trabaho bilang saleslady sa isang mall. Pero gagawin mo silang pokpok pagdating sa Pokville. Sa level 10 ka lang makakakuha ng pamasahe patungong probinsya.

Sa Level 20 naman, kung lampas 15 na ang iyong mga pokpok, papayagan ka nang gumamit ng tinatawag na photo album kung saan makakapili ang iyong mga kliyente buhat sa mga litrato o avatar ng friends mo sa pesbuk na ginawa mong pokpok. Ang pinakamabentang pokpok.. may notification din!

“Edu should now change his name to Kuracha for being sold 5times in one night on PokVille!!!”

Pag nagtaas ka pa ng level, pwede ka nang magbenta ng babae sa Beerhouse. Pagkatapos non ay maari ka nang maging isang Mama-San kung saan naman ay regular na kayo sa sarili mong beerhouse.

Sa level 30 naman, ay makakakuha ka na ng isang maliit na apartment kung saan magagamit mo ang PokVille points, XP at cash para bumili ng Condom, Tubig, Iba’t ibang uri ng kama mula banig, folding bed, katre hanggang Queen-sized waterber, bentilador, aircon etc. para pagandahin ang iyong bahay pokpok.

Pwede rin mag-expand! Ipa-aircon bawat VIP room! Nga pala.. pwede mo rin i-visit ang bahay-pokpok ng friends at neighboors mo sa PokVille.. sa bawat bisita, maari mong tikman ang kaniyang piiinakasikat na pokpok ng libre. Maari kang mag-iwan ng tip o hindi. Depende sa lalim ng bulsa mo iyon.

Oh diba! Patok siguro ang PokVille.

Ito naman ang mga pauso.. KO

iPod – yun nga, may tugtog sa loob

iTouch – yung iPod na hinihipo.. touch nga eh

iRan – mas mabilis sa iWalked

iRaq – mas matigas sa iStone

eGypt – mas maliit sa eTruck?

dagdagan ko na lang pag madami na.. paano ba magsave ng draft? hahahahah!

Nakakalito minsan talaga ang buhay, kung hindi ito nakakalito.. hindi na masarap mamuhay.

Tungkol sa mga katanungan ko, ang iba dito ay kapareho ng mga tanong mo din sa buhay.

Totoo ba ang langit? Kung totoo ang langit, eh di dapat totoo din ang impyerno. Pwede kayang… hindi na lang totoo ang langit? Para hindi na rin totoo ang impyerno? Alam ko naitanong mo na rin yan sa sarili mo. Sa tingin mo ba, mas maganda if hindi totoo ang langit kung ang magiging resulta nito ay mawawala din ang impyerno? Kaya lang, kung walang impyerno, eh di wala nang pipigil sayo na murahin ako o patayin ako o kaya ay gahasain ako! (Payag naman ako magpaalam ka lang) Pero hanggang ngayon, wala naman talagang isang kongkretong ebidensya bukod sa nakasulat sa bibliya na totoo nga ang langit, at impyerno. Pero bakit bawal ang mga masasamang gawain? Kasi nakasulat sa batas.

Para saan ba ang batas? Ito ba ay para ilagay tayo sa tama? Saan ba ito ibinase? Sa bibliya? O sa kabaitan? Sino ba ang nagsabi kung ano ang mabait at hindi o tama at mali? May mga lugar na pwedeng magkaroon ang lalake ng asawa na mahigit sa isa. Sa kanila hindi ito bawal, tanggap ng batas nila. Mayroon bang mga batas na pareho sa LAHAT ng dako ng mundo at tumatawid sa kultura? Meron, isa. Bawal gumawa ng hindi ikatutuwa ng iyong kapwa. Sa tingin ko yan lang ang nagiisang batas na tumatawid sa lahat ng relihiyon, kultura at bansa. Saan yan ibinase? Sa pag-ibig?

What is love? Naknampuhca elementary pa lang ako naririnig ko na ang tanong na yan ah! wag yan! ibang tanong na lang.. yung hindi nakakalito.

And speaking of nalilito, kung nalilito ako, paano ko nalamang nalilito ako? Sigurado ba akong nalilito ako? Kung sigurado na ba akong nalilito ako, nalilito pa ba ako nun? ikaw? nalilito ka na ano? Pati ang paligid natin nakakalito.. maraming tanong. Di mo alam kung saan papasok o lalabas. Parang pinto na laging nakabukas.

Ang pinto ba ng 7-11, bakit me susian? Isinasara ba yun? Diba hindi naman? Maraming branches din ang 7-11 ah! Kung ipunin mo lahat ng ipinambili sa susian na yun eh di sana pambili na yun ng gatas!

Ang gatas nga pala, sino kaya unang nakaisip na pigain ang dulo ng utong ng baka, kalabaw at kambing? Aba! Kung malaman lang natin eh di siya na ang nakatuklas ng gatas ng mga hayup! Aba yayaman ang angkan ng taong yun! Kung ako ang kamag-anak nun at yayaman ako.. mamamasyal na lang ako parati at gawin ko ang matagal nang pangarap na mag Scuba Diving para makita ko ang sagot sa isa ko pang tanong..

Ang Octopus ba ay may walong kamay o walong paa? Ang gagamba oo alam natin na walo ang paa, kasi nakikita natin na ginagamit nya yun sa paglalakad, di naman nakikita nag-gigitara gagamba kaya malamang, paa yun! Eh paano na ang Octopus? Lumalangoy sya eh. Ang labo ano? Ano kaya itsura ng tao kung walo ang paa o kamay? idugtong mo dyan na ginawa daw tayo wangis sa anyo ng Maykapal, eh di.. walo din ang paa o kamay Niya?

Ano kaya itsura ng Maykapal? Yung nasa Catholic Bible ha. Hmmmm.. kanina nagbuklat ako ng konti, nakita ko ang mga sagot.. nakakalat pero meron.Sabi dun, ang langit ang trono, ang lupa ang patungan ng paa (footstool) aba! Eh di me paa siya! sabi din dun, nakakarinig sya ng panalangin, nakakakita ng tama at mali at nakakaamoy ng halimuyak ng mga bulaklak. Eh di may tenga, mata at ilong sya! Sabi din dun sa bible na binasa ko, isinulat daw ng sarili niyang mga daliri ang sampung utos. Eh di may kamay sya! Malabo namang sa ilong nakakabit yung daliring panulat nya! hmmm.. babasa pa ako ng konti.

Ikaw, basahin mo muna ito. Salamat!

Tawagin natin silang mga OB (Obvious Ba?) na tao. Sana ay maging masaya na sila sa katagang iyan, mas mabango naman kaysa sa BO o Bad Odor o Body Odor. Sa ibang chapter ko ilalagay yan.. may kakilala kasi ako, sa baho ng hininga niya, mas inaabangan ko pa ang utot nya.

Mabalik tayo ke OB. Ganun talaga sila eh, yung mga tipong nakita na, obvious na, eh sinasabi pa. Try mo sila tanungin, tignan mo, halatang may problema sa protina.

Halimbawa, tatlo dapat kayong may lakad. Magkikita-kita kayo sa isang mall kunwari. Punctual naman siya at sa katunayan nga ay siya ang unang dumating eh, ikaw ang pangalawa. Syempre ano ang unang salitang lalabas sa bibig mo? “San na si pangatlo?” di ba? Ewan ko ba kung nabagok ang ulo nya nung bata pa sya o kulang sa protina ang iniinom niyang gatas pero parang ang tagal bago dumating sa utak niya ang katotohanan na obvious naman na. Sukat ba namang sagutin kang “Wala pa eh.” Batukan mo kaya? Kita namang wala pa.. sasabihin pa! Ang tanong mo naman eh nasaan, hindi kung nandoon o wala! Aysus!

Eh di magkikita na nga kayo at darating na si pangatlo. Lakwatsa time na.. tapos biglang may nadulas na babae sa harap ninyo. “Uy! Pre nadulas yung ale oh!” hay nako.. nakita mo naman. Siguro hindi carry ng utak niya na maari mo ring makita iyon at hindi siya lang ang pinagpala ng Panginoon ng kakayahang makakita. Nakaktuwa talaga minsan.. sarap dagukan.

Ang pagiging OB naman ay mayroon ding mga antas, yung iba ay kaunti lang o ‘slight’ lang. Yung iba naman malala. As in malala na talaga. May pagkakataon na yung malalang OB ay nakatapak ng tae, at patuloy siyang naglakad kayat tumalsik sa likod ng kanyang binti ang tae. Pagtingin nya, nakita naman niya yung natapakan nya, sinabi na ng mga mata nya sa utak nya na tae yun. Tinignan nya yung tumalsik sa binti nya. Nakita naman nya at sinabi na rin ng mga mata nya sa utak nya na tae nga yun. Sukat ba naman punasin ng kamay! Tapos.. inamoy! Taeng-inamoy naman naman naman!!! Kulang pa ba? wala ka bang tiwala sa mata mo? Hindi ba umabot sa utak mo ang signal na tae nga yun? O talagang gusto mo lang na lumalanghap ng tae?

Yan yung malala na talaga. Pero may mas malala pa.. sobra na ang lala. Yung OB na ito, OB na, ewan ko ba.. Bugok pa yata. Kung ako eh magkakamali, sisiguraduhin kong hindi naka-record. At hindi pwedeng makita ng ibang tao. Nakakhiya eh diba? Mag-comment ba naman ng OB sa blog ko! Akala nya idedelete ko kasi negative. hehehe.. eto nga naging inspirasyon ko pa para sa isang bagong kabanata.

Kadalasan ay itinatanong ko sa sarili ko kung ano ang dahilan ni Lord para payagan nyang magkaron ng mga ganoong uri ng tao, ang mga OB. Pero ngayong araw na ito, nalaman ko na hindi rin naman pala sayang ang oxygen na pumapasok sa baga nila, pwede rin pala silang maging inspirasyon ng isang chapter sa blog. Salamat kaibigang OB. Kung nasaan ka man, nandyan ka.. obvious ba?

“Kaibigan, maari bang umutang ng isang basong tuba? Hindi kasi maaring ako ay uutang sa sarili kong paninda dahil sa aking paninda ko rin kukunin ang pambayad ko. Babayaran kita kapag nakabenta na ako” ang sabi ng isa. Dahil sa kanilang pagkakaibigan at sa kaalaman ng isa pang manunuba na makakabenta naman ang kanyang kaibigan ay kanya itong pinautang.

Makaraan ang ilang sandali pang paglalakad sa init ng araw..

“Kaibigan, baka naman maaring ako naman ang iyong pautangin ng tuba dahil ako’y nauuhaw na rin? Maari mo itong ibawas sa utang mo sa akin o kaya ay babayaran ko sa oras na ako ay makabenta na ng tuba” ang sabi ng isa pang manunuba. Dahil naman sa kanilang pagsasama, ay daglian ding pinautang ng kanyang kasama ng tuba ang ikalawang manunuba.

Nagpatuloy ito sa maghapon, wala silang nabentang tuba.

Sa pagyakap ng dapit-hapon sa kanayunan, nagsalita ang isa sa dalawang manunuba.

“Kaibigan, maari mo na ba akong bayaran? Ubos na ang aking tuba, at ikaw lang ang uminom nito maghapon at lahat ay utang” ang kanyang sabi.

“Ngunit kaibigan, sabay tayong naglalako at alam mo rin na wala akong benta. At idagdag mo pa na ikaw din naman ang umubos at umutang ng lahat ng paninda kong tuba!” sagot ng isa.

Malungkot na naglakad ang dalawa nang biglang may napulot na isang pera ang isang manunuba!

“Kaibigan! Nakapulot ako ng sampera! (isang pera) at maari na akong magbayad sa unang baso ng tuba na aking inutang!” bulalas niya at kagyat niyang iniabot ang pera sa kanyang kaibigang manunuba.

“Salamat kaibigan. Ngayon ay ako naman ang may pambayad sa unang basong tuba na inutang ko sayo!” at iniabot niya ang sampera sa kapwa tindero ng tuba.

nagpatuloy ito hanggang sa bayad na ang utang nilang dalawa sa isat-isa.. at naiwan sa kanila ay.. isangpera.

Hinahanap ko kanina ang mga anak ko, tatlo sila. Yung bunso karga ng yaya nya pero yung dalawang mas matanda hindi ko makita. Naka-ilang ikot na ako sa compound namin, medyo malaki din at maraming bahay paupahan, pero hindi ko sila makita. Ikot, hanap, hanap, ikot. Kinatok ko ang ilang bahay na alam kong madalas nilang pinupuntahan dahil doon nakatira ang kanilang mga kalaro.

Nag-aalala na ako, kasi nakita ko kanina bukas ang gate, di ko alam kung sinong bugok nag-iwan na bukas ang gate, pag nalaman kong lumabas sa kalye mga anak ko dahil nakabukas ang gate me malutong na kaltok sakin ang nag-iwang bukas nun.

Hanap pa rin, talagang ninenerbyos na ako.. nang biglang..

“Pung ethan! Pung buboy!” sumigaw ang isa sa mga batang anak ng nangungupahan sa amin…

Anak ng p*%t$!!!!!! naglalaro pala sila ng taguan! Ako ang taya! Buset…