Bu tarihten önce kıta, başlıca merkezleri Meksika‘da ve Peru‘da olan üç uygarlığa sahne olmuştur: Meksika uygarlıkları grubuna Mayalar ve Aztekler girer; Peru grubunda ise İnkalar yer alır.

Kökenleri, Orta Amerika’nın yüksek yaylalarına dayanan Mayalar, uygarlıklarını belki de üç bin yıllık bir dönem boyunca kurdular.Mayalar’ın M.Ö. VIII. ve VII. yüzyıllarda en yüksek düzeyine ulaştı.

Nedenleri hemen hiç bilinmeyen bazı olaylar, bu parlak uygarlığa son verdi.Mayalar’ın çökmeye yüz tuttuğu ve artık bir varlık gösteremedikleri (XIII. yy.) dönemde bugünkü Amerika Birleşik Devletleri’nin güneyinden gelen göçebeler, Mexico vadisinde barışçı bir düzen içinde çiftçilik ediyorlardı.Bu yeni gelenler, yüz yıl sonra Aztek İmparatorluğu’nu kurdular; İspanyol hükümdarları, askeri ve dini yetkileri ellerinde topladılar; ülkenin iktisadi hayatını geliştirdiler ve akılcı bir adalet örgütü kurdular.

Orta Amerika, art arda Maya ve Aztekler’in hâkimiyetine girerken, Güney Amerika’da Peru, Bolivya, Kolombiya ve Şili sınırlarında  da yeni bir uygarlık doğuyordu.Bu uygarlığın sahibi olan İnkalar X. yüzyıldan itibaren düzenli bir şekilde Peru ve Bohoya’nın fethini gerçekleştirdiler.Savaşçı halk olan İnkalar, hâkimiyetleri altına aldıkları ve çağdaşları olan halklardan, benzerine hiç bir yerde rastlanmayan siyasi bir örgütlenme biçimi ve sosyal ekonomik anlayışlarıyla ayrılıyordu.

İnkalar, sivil hayatlarında da kullandıkları ilkeleri uyguluyordu: Hiyerarşi, disiplin, görev ve titiz bir iş dağılımı.İspanyol ve Portekiz fetihlerinin başladığı dönemde, Orta ve Güney Amerika, güçlü ve kendine özgü bir uygarlığı doğuracak bütün olanaklara sahipti.Avrupa’nın sömürgeleştirme yöntemleri bu uygarlığı hemen de hiçe indirdi.

Yakup Kadri Karaosmanoğlu {1902-15. VII.1977}

Yazar.Kahire’de doğdu.İlköğrenimini Manisa’da, ortaöğrenimini İzmir ve Mısır’da yaptı.1908′de İstanbul’a geldi.Mekteb-i hukuk’un üçüncü sınıfından ayrıldı.

Fecri-Ati topluluğunda edebi faaliyetlere katıldı (1909). Mütareke döneminde İkdam gazetesinde siyasi yazılar yazdı.1921′de Anadolu’ya geçerek Milli Mücadele’ye katıldı.mardin ve Manisa milletvekilliği yaptı.Arnavutluk, Çekoslovakya, İsviçre ve İran’da elçilik görevlerinde bulundu (1934-1954). 1961′de Manisa milletvekili oldu.Ankara’da öldü.

Yakup Kadri mensur şiir, deneme, hatıra, monografi, hikâye roman ve oyun türünde eserler verdi.Tanzimat’tan beri gerilen nesillerin geçirdiği sosyal değişme ve bunalımlarını, her neslin yaşayış, hayata ve olaylara bakış tarzını, özellikle romanlarında başarılı bir şekilde işlemiştir.

 Hikâyeleri

• Bir Serencam (1913)
• İzmir’den Bursa’ya (Halide Edip, F. Rıfkı-M Asım ile birlikte, 1922)
• Rahmet (1923)
• Milli Savaş Hikâyeleri (1947)

Romanları

• Kiralık Konak (1922)
• Nur Baba (1922)
• Hüküm Gecesi (1927)
• Sodom ve Gomore (1928)
• Yaban (1932)
• Ankara (1934)
• Bir Sürgün (1937)
• Panorama (2 cilt, 1953-1954)
• Hep O Şarkı (1956)

Mensur Şiirleri

• Erenlerin Bağından (1922)
• Okun Ucundan (1940)
• Alp dağlarından ve Chalfrin’in Albümünden (1942)

Hatıraları

• Zoraki Diplomat (1955)
• Ananım Kitabı (1957)
• Vatan Yolunda (1958)
• Politikada 45 Yıl (1948)
• Gençlik ve Edebiyat Hatıraları (1969)

Monografileri

• Ahmet Hâşim (1943)
• Atatürk (1946)

Makaleleri

• Kadınlık ve kadınlarımız (1923)
• Ergenekon (2 cilt, 1929)

Oyunları

• Nirvana (1909)
• Veda (1909)
• Mağara (1934)

Mezopotamya coğrafyasında hüküm sürmüş kültürler ve bu kültürlerin sanatı, mimarisi ve geleneklerini yansıtan en bilinen eserler; video, haritalar, belgeler ve bilgi pencereleriyle ekranda izlenebiliyor.Tarım deviriminden, kentleşmenin ilk izlerini ortaya koyan dini ve sosyal yapılara; ilk yazılı belgeler olan Sümer tabletlerinden ”mülkiyetin” ilk ifadesi olan silindir mühürlere, heykellerden yazıtlara her tür bilgiyi sitede bulmak mümkün.

Irak Ulusal Müzesi eski günlerdeki görkemi ve zenginliği yitirse de, Mezopotamya’nın en önemli uygarlıklarının doğuşundan itibaren panoramasını bilgisayar ekranında izleme heyecanı veriyor.

Irak’ın sanal olmayan ”gerçek” müzesi ve barındırdığı binlerce eser ise 2003′te başlayan ABD işgalinde üç gün üç gece boyunca yağmalanmıştı.Bu kargaşada müzeden çalınan beş bin parçalık silindir mühür koleksiyonundan henüz bir haber yok.Yağmalanan eserleri altı bine yakını çeşitli ülkelerde ve Irak’ta ele geçirildi ama hâlâ kayıp olan eser sayısı 10 bin civarında.

Müze 23 Şubat 2009′da büyük tartışmalarla yeniden açıldı.Iraklı müzeci ve arkeologlar hazırlıkların yetersiz olduğunu ve güvenliğin sağlanamadığını söyledi.Sargon’un bronz büstü, Ur kraliyet mezarları buluntuları gibi müzenin ”yıldız” eserleri gizli bir yerde korunmaya devam ediyor.

www.virtualmuseumiraq.cnr.it

Necip Fazıl Kısakürek {1905-1983}

Şair ve yazar.İstanbul’da doğdu.Bahriye Mektebi’nde İ.Ü Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümü’nde bir süre okudu.Milli Eğitim Bakanlığı’nca Paris’e Sorbon Üniversitesi’ne gönderildi.Öğrenimini tamamlamadan geri döndü.İstanbul ve Anadolu’da çeşitli bankalarda müfettişlik ve muhasebe müdürlüğü (1926-1939), A.Ü. Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi’nde öğretim görevliliği, Devlet Konservatuvarı’nda, İstanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisi’nde ve Robert Kolej’de öğretmenlik yaptı (1938-1943).

Ağaç (1936) ve Büyük Doğu (1943) dergilerini çıkardı.Günlük gazetelerde yazılar yazdı.İslâm davasının savunucusu idi.Fikirlerinden dolayı birkaç defa tutuklandı.İstanbul’da öldü.

Necip Fazıl, tasavvuf düşüncesinden aldığı ilhamı modern Fransız şiiri ölçüleri içinde değerlendirdi; şiirlerinde insan, kâinat, madde ve ruh problemlerini, insanların iç âlemindeki çatışmalarını, gizli duygu ve tutkularını işledi.Oyunlarında ruhi bunalımları ustaca sergiledi.Hemen her dalda verdiği eserlerinde kendisine özgü uslûp kullandı.

Şiirleri

• Örümcek Ağı (1925)
• Kaldırımlar (1928)
• Ben ve Ötesi (1932)
• Sonsuzluk Kervanı (1955)
• Çile (1962)
• Şiirlerim (1969)
• Esselâm (1973)

Oyunları

• Tohum (1935)
• Bir Adam Yaratmak (1938)
• Künye (1940)
• Sabırtaşı (1940)
• Para (1942)
• Nâm-ı diğer Parmaksız Sâlih (1949)
• Reis Bey (1964)
• Siyah Pelerinli Adam (1964)
• Ahşap Konak (1964)
• Yunus Emre (1969)
• Abdülhamid Han (1969)
• Kanlı Sarık (1970)
• Mukaddes Emânet (1975)
• İbrahim Edhem (1978)

Hikâyeleri

• Hikâyelerim (1970)

Romanı

• Aynadaki Yalan (1980)

Hâtıraları

• Yılanlı Kuyudan (1970)
• Hac (1973)
• Büyük Kapı (1965, 1974′te O ve Ben adı ile çıktı)
• Babıâli (1975)

Dini ve Tasavvufi Eserleri

• Halkadan Pırıltılar (1948)
• Çöle İnen Nur (19509
• Altın Zincir (1959)
• Altun Halka (1960)
• O ki O Yüzden Varız (1961)
• İlim Beldesinin Kapısı Hazret-i Ali (1964)
• Bir Pırıltı Binbir Işık (1965)
• Peygamber Halkası (1968)
• Nur Harmanı (1970)
• Başbuğ Velilerden- 33 (1974)
• Veliler Ordusundan -333 (1976)
• Doğru Yolun Sapık Kolları (1978)
• İman ve İslam Atlası (1981)
• Batı Tefekkürü ve İslam Tasavvufu (1982)
• 101 Hadis (1951)

Diğer Eserleri

• Abdülhak Hamid ve Dolayısıyla (1937)
• Namık Kemal (1940)
• Çerçeve (1940)
• Müdaafa (1946)
• Maskenizi Yırtıyorum (1953)
• At’a Senfoni (1958)
• İdeolocya Örgüsü (1959)
• Büyük Doğuya Doğru (1959)
• Her Cephesiyle Komünizma (1961)
• Türkiye’de Komünizma ve Köy Enstitüleri (1962)
• İman ve Aksiyon (1964)
• Ulu Hakan II. Abdülhamid Han (1965)
• Tarih Boyunca Büyük Mazlumlar (1966)
• İki Hitâbe (1966)
• Türkiye’nin Manzarası (1968)
• Tanrıkulundan Dilendiklerim  I-II (1968)
• Binbir Çerçeve I-IV (1968-1969)
• Vahidüddin (1968)
• Müdafaalarım (1969)
• Son Devrin Din Mazlumları (1969)
• Benim Gözümle Menderes (1970)
• Yeniçeri (1970)
• İhtilâl (1976)
• Sahte Kahramanlar (1976)

Kendi Sesinden Sakarya Türküsü

Ayasofya Camii mihrabı, İstanbul

İslam kültür ve medeniyetinde mihrap, cami ve mescitlerde kıbleyi ve imamın namaz kıldırırken duracağı yeri gösteren mimarî yapının adıdır.

Mihrap kelimesi, Kur’anda dört yerde geçmektedir.Âl-i İmran suresinin 37.ayetinde ”Hz. Meryem‘in Kudüste inzivaya çekildiği ve ibadet ettiği mekânın adı”; 39. ayetinde ”Zekeriyya Peygamberin namaz kıldığı yer” Meryem suresinin 11. ayetinde ”mabet” anlamlarında kullanılmış; Sebe suresinin 13. ayetinde geçen mihrap kelimesinin çoğulu olan ”mehârib” ise ”yüksek ve ihtişamlı binalar, korunaklı, yüksek mekânlar, kaleler, saraylar ve mabetlergibi anlamlarla izahedilmiştir.

İslâm‘ın bidayetinden günümüze kadar mimarî gelişimi uzun bir döneme yayılan ve dini mimarînin en önemli unsurlarından biri haline gelen mihrap, Müslüman toplumlarda İslam sanatının eşsiz güzelliklerinin ve estetiğinin sergilendiği şaheserler olmuştur.

Emeviler devrinde camilerin ayrılmaz bir unsuru olarak dini hayata giren mihrâblar, Selçuklular ve özellikler Osmanlılar döneminde yapılan taş, ahşap, çini alçı ve mermer çeşitleriyle diğer İslam ülkelerinin hiç birinde görülmeyen şekilde anıtsal bir değer kazanmıştır.

Bütün camilerimizde kıble tarafında duvarın ortasında girintili bir şekilde yer alan mihrap, camilerimizin en kıymetli ve en şerefli mekanlarıdır.Çünkü mihrap imamın cemaate namaz kıldırırken öne geçtiği ve sadece kendisinin namaz kıldığı yerin adıdır.Kişinin, tek başına namaz kılması pek hoş karşılanmamıştır.Ancak mihrap sadece imamın, cemaatin önüne geçip namaz kıldırdığı yer de değildir.Mihrap, ‘savaşmak’ anlamındaki ‘harp’ kökünden türetilmiştir.Mihrap, ‘her türlü kötülükle savaşılan yer’ demektir.Her türlü kötülükten uzaklaşmanın mekanıdır.Mihrap kelimesinin bu anlamıyla aslında muhteşem bir ahlak boyutu da ifade edilmiş bulunmaktadır.

Muhyiddin-i İbn Arabi imamın, mihrapta namazı bitirdikten sonra arkasını kıbleye, yönünü de insanlara dönmesini, insan kalbini kâbe ile eşit kabul ederek, bu hususa bir anlam yüklemiştir.Onun izahı şöyledir: İmamın karşısında birden fazla kıble ve Kâbe vardır.Bu sebeple imam, namazın ardından yüzünü cemaate dönmektedir.Kâbe ile kalp arasındaki bu bağlatıyı dışa yansıtmanın ve Kâbe’den alınan ilham ile gönüller inşa etmenin gerekliliğini izah etmiştir.

Kaynak:2012 Mihraplar Takvimi

100 Saat Kulesi - Meltem Cansever | NTV Yayınları, 224 sayfa

Türkiye’nin tarih ve kültür mirası içindeki farklı ürünler veya yapılardan derlenen 100 örneği fotoğraflarıyla sunun kitap dizisinin son örneği 100 Saat Kulesi, Üstün mimari veya sanatsal özellikleri dolayısıyla seçilen kültür varlıklarımızı tanıtmak ve korunmalarına hizmet etmek amacı taşıyan kitap, iki büyük çaplı araştırma dışında haklarında pek az bilgi sunulan saat kulelerini ilk defa Osmanlı İmparatorluğu’nun Batılılaşma serüveniyle örtüşüyor ve çoğunun yapımı 19. yüzyılın ikinci yarısına tarihleniyor.

Saat kuleleri o dönemde Anadolu’daki şehirler için özel bir önem taşımış, kent merkezlerinin mihenktaşları olarak kabul görmüştü.Ziya paşa ve özellikle II. Abdülhamid’in saatlere merakıyla Anadolu’nun dört bir yanında çoğalmaya başlayan bu son derece simgesel tarihi yapıların çoğu ne yazık ki ihmal edilmiş veya yanlış restorasyonlarla orijinal mimari özelliklerini kaybetmiş durumda.Bir kısmı da depremlerden yangınlara çeşitli afetlerde yok olmuş veya düpedüz insan eliyle yıkılmış.100 Saat Kulesi günümüzde artık var olmayan birkaç kuleye de selam gönderiyor ve mevcut yapıların son durumunu gözler önüne seriyor.

Kültürel mirasa sahip çıkma yolunda önemli bir kaynak; koleksiyonerler için vazgeçilmez bir eser.

Orhan Veli Kanık {1914-1950}

Şair, İstanbul’da doğdu, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümü’ne girdi.Okulu bitiremeden 1936′da Ankara’ya giderek PTT Genel Müdürlüğü’nde memur oldu.Askerlikten sonra Milli Eğitim Bakanlığı Tercüme Bürosu’nda çalıştı (1945), Memurluktan ayrılınca Yaprak isimli bir dergi çıkardı. (1 Ocak 1949-19 Haziran 1950, 28 sayı). İstanbul’da öldü.

”Garip” veya ”Birinci Yeni” denilen şiir anlayışının Varlık, İnsan, Ses, Gençlik ve Kültür dergilerinde yayınlanan ilk şiirlerinde Ahmet Haşim, Necip Fazıl ve Cahit Sıtkı’nın izleri görülürken, 1941′den sonra kendi çizgisinde duygudan çok akla hitap eden sıradan insanların hayatını, ümitlerini, karamsarlıklarını, vurdumduymazlıklarını yazmıştır.Orhan Veli, Nasreddin Hoca fıkraları ile La Fontaine’nin fabllarını başarılı bir şekilde nazma çekmiştir.

Şiirleri

• Garip (Oktay Rıfat-Melih Cevdet ile birlikte, 1941)
• Vazgeçemediğim (1945)
• Destan gibi (1946)
• Yenisi (1947)
• Karşı (1949)
• Bütün Şiirleri (1954)

Nasreddin Hoca Hikâyeleri

Tercümeleri

• Fransız Şiir Antolojisi (1947)
• La Fontaine’nin Masalları (1948)
• Çeviri Şiirler (1982)

Neşirleri

• Denize Doğru (1969)
• Edebiyat Dünyamız (1975)
• Barbarine (aynı yazardan, 1944)
• Scapin’in Dolapları (Mollére’den, 1944)
• Sicilyalı Yahut Resimli Muhabbet (Moliére, 1944)
• Tartuffe (Mollére, 1944)
• Versailles Tulûatı (Mollére, 1944)
• Üç Hikâye (Gogol’dan, 1945)
• Turcaret (Alain R. Lesage’dan, 1946)
• La Fontaine’in Masalları (La Fontaine’den, 1948)
• W. Shakespare, Hamlet ve Venedikli Tüccar (C. Lamb’dan 1949
• Sayılı Yosma (J. P. Sartre’dan, 1961)
• Batı’dan Şiirler (Oktay Rıfat – Melih Cevdet ile birlikte, 1963)

Asım Bezirci şair hakkında bir eser yayımladı: Orhan Veli Kanık (1967). Aynı yazar, şâirin tercüme şiirlerini bulunduran Çeviri Şiirler kitabını da neşretti (1982). Basında, O. Veli için, çıkan yazıları ve biyografisini kardeşi Adnan Veli Kanık Orhan Veli için adıyla yayımladı (1953).

Lozan Antlaşması ile Osmanlı borçlarının bir kısmı Türkiye’ye ve imparatorluktan ayrılan diğer devletlere devredildi.Borç paylaşımında çıkan anlaşmazlıklar yüzünden Türkiye ile alacaklıları arasında antlaşma, ancak 13 Haziran 1928′de imzalanabildi.Türkiye, Osmanlı İmparatorluğu’nun 161 milyon liralık borcunun 107 milyonluk kısmını, yani yaklaşık yüzde 67′sini ödemeyi üstlendi.Anlaşma gereği borç 99 yılda ödenecekti.1929 ekonomik krizi sebebiyle, Paris’te 1933′te yeni bir anlaşma imzalandı.Bu yeni anlaşma ile borç miktarı yüzde 20 kadar düşürüldü ve ödemenin 50 yılda tamamlanması kararlaştırıldı.İlerleyen yıllarda karşılaşılan döviz sıkıntısı sebebiyle ödeme sistemi değiştirildi ve frank yerine Türk lirası ile ödemeye geçildi.

II. Dünya Savaşı’nın başlaması üzerine Türkiye, 30 Eylül 1940 tarihli Bakanlar kurulu kararı ile Alman işgaline uğrayan Paris’teki Takip Meclisi’ni tanımadığını, ona ödediği komisyonu kestiğini ve borçların ödenmesi işini bizzat üzerine aldığını ilan etti.Bazı diplomatik faaliyetlerden sonra 1944′te özel antlaşmalar imzalandı.Bu konuda yapılmış birçok araştırmada alacaklıların elinde bulunan tahvillerin daha yüksek fiyatla satın alınarak, bütün borçların ödenmesinin vaat edilen süre 29 yıl önce 1954′te bitirildiği söylenir.Ancak borçların tamamının ödenmesi 1980′lerde bitti.Böylece 1854′te başlayan dış borclanma macerası yaklaşık 130 yıl sonra kapandı.Ancak bu acı tecrübeye rağmen Osmanlı dönemindeki hataların tekrarlanması sonucu, günümüzde aynı macera devam ediyor.

Kaynak:Sorularla Osmanlı İmparatorluğu Erhan Afyoncu sh.553 – Tarihenotdus.com

Franz Kafka {1883-1924}

Avusturalyalı yazar.Babası bir çek Yahudisi’ydi.Çocukluğunda babasının güçlü kişiliğinin etkisinde kaldı.Prag Üniversitesi’nde hukuk okudu, hukuk doktoru oldu (1906).1907′de İşçi Sigortaları’nda memur olarak çalışmaya başladıSonra yakın arkadaşı Max Brod’la uzun gezilere çıktı.1917 yılında vereme yakalandı; yedi yıl mustasip yaşadı.Kierling Senatoryumu’nda öldü.

Kafka içine kapanık yaşadı.Ölümünden sonra eserlerinin yakılmasını vasiyet ettiyse de, dostu Max Brod, bunları yayınlattı.Kafka, çağdaş insanın yanlızlığını ve yabancılaşmasını büyük bir ustalıkla anlatmıştır.

Türkçeye çevrilen başlıca eserleri.Değişim, Ceza Sömürgesi, Dava, Hikâyeler, Şato, Milena’ya Mektuplar.

Tavlanın içindeki karşılıklı 6′şar hane 12 ayı temsil eder.15 açık ve 15 koyu renkli pul, Ayın 15 gece ve 15 gündüzünü simgeler. Karşılıklı 12′şer hane günün 24 saatidir. Tavlada, 4500 civarında hamle ihtimali bulunur. Ancak zar faktörüde önemli olduğundan oyunu kazanmak için şansta önemli bir faktördür.