Tawerna pod świętymi dębami

O antologii i znowu o smokach (+18; bardzo niesmaczne i niepoprawne)

2016-11-23T06:50:00.000-08:00

– A to się narobiło – westchnął Ian.

– Okropnie się narobiło, Ianku – potwierdził Richard. – Co oni teraz ze mną zrobią?

– Spoko. Ty nikgo nie interesujesz – zauważył biskup Roland.

– Ale przecież on padł ofiarą seryjnego samobójcy! – zdenerwował się Ian.

– Seriale są nudne – skomentował biskup, odkładając pilota. – Na który kanał by człowiek nie wszedł, to pokazują albo tych seryjnych, albo Hitlera, albo...

– Agentów Mosadu – zauważył Aslak.

– A idźźźź – rozległo się w tawernie.

Pan Staszek podał kolejne porcje bigosu, lecz uczynił to bez większego przekonania.

– Mam pomysł! – wykrzyknął Richard.

– A idźźźź – rozległo się ponownie.

– Nie pójdę! Pani Asi dali wyróżnienie za opowiastkę o mnie i Ianie, to jak się razem zabierzemy za odwracanie historii... Pan Pilipiuk od dłuższego czasu próbuje zmieniać bieg dziejów, ale teraz, jak się znaleźliśmy w tej samej antologii, to on dopiero zobaczy.

– Richard! Zrób coś z tym smokiem! – wykrzyknął hrabia Filip po kliknięciu na link.

http://nordponte.blogspot.no/search?q=smok

Opowiastkę można przeczytać tu:

http://upolujebooka.pl/oferta,74849,na_nocnej_zmianie_piora_falkonu.html

Nie ma się z czego śmiać

2016-08-20T14:42:00.000-07:00

– Nie ma się z czego śmiać – rzekł ponuro biskup Roland.

– Fakt – zgodził się Ian. – Z najazdu Saracenów śmialiśmy się trzy lata temu. https://www.blogger.com/blogger.g?blogID=7773754221563588087#editor/target=post;postID=8658813739960430453;onPublishedMenu=template;onClosedMenu=template;postNum=0;src=postname

Z nagrody Nobla dla Murzyna jeszcze wcześniej.

http://nordponte.blogspot.no/2011/05/odcinek-30-sposob-na-murzyna.html

– Nawet z papieży sobie żarty robiliście, bezbożnicy – przypomniał Aslak.

http://nordponte.blogspot.no/2012/03/odcinek-94-kolacja-z-poeta-i.html

– A pan Rysiek to już pięć lat temu chciał, żeby kobitki uprawiały męskie sporty, i patrzcie, panowie, co wykrakał – pan Staszek ciężko westchnął i napełnił wszystkim kieliszki.

http://nordponte.blogspot.no/2011/03/odcinek-1-tajemnicza-zaoba.html

– Młotami rzucają...

– Sierżantem Serafinem ostatnio nikt nie rzucał – zauważył Archanioł Michał. – Chyba że Fronda...

O piłce nożnej

2016-06-17T00:52:00.000-07:00

– Z Panią Asią ostatnio nie jest dobrze – stwierdził pan Staszek, unosząc głowę znad ostatniego wpisu wspomnianej damy na blogu. – Nie angażuje się ani w kwestię piłki nożnej, ani w sprawę Trybunału. Tylko jakieś głupoty publikuje.

– Piłkę pominę milczeniem – odrzekł – co było bardzo dziwne – Ian, a nie uwielbiający Panią Asię Richard. Richarda bowiem w tawernie tego wieczoru nie było.

– A ja nie pominę sprawy piłki nożnej, bo na stadionach jest obraza Szefowska, brud i ohyda, i... – Aslak wbrew swej stereotypowej naturze wybuchnął słownym tsunami. Na szczęście komtur Ulf go powstrzymał.

– Donerrwetterrrr, rrremis przecież był, ciesz się i odczep się od trrrenerrra, durrniu od wyeliminowanych śrredniowiecznych Prrrusów pochodzący – zawarczał komtur. – I, Donerrwetterrrr, nie przeklinaj, bo mogę ci jako przełożony kazać, żebyś trrenerrowi....

– Ta cała sprawa niedobrze wpłynie na odbiór książki Pani Asi, bo główny bohater jej ostatniej powieści nazywa się „von Löwe” – przerwał wypowiedź komtura święty Edgar, usiłując skierować rozmowę na temat bardziej intelektualny.
http://nordponte.blogspot.no/2015/12/zaginiony-pierscionek.html

– Wiecie co? – Biskup Roland poczuł się zainspirowany – Zróbmy demonstrację pod hasłem „Ci, co są przeciw Pani Asi, nie są nasi”! I jeszcze: „ Gdy trenera ktoś zohydzi, stoją za tym... Majowie!”

http://nordponte.blogspot.no/2011/10/odcinek-69-upadek-imperium-majow-czesc.html

– Coś w tym jest – odpowiedzieli chórem bywalcy tawerny.

– Zanim pójdę na demonstrację, to chciałbym wiedzieć, dlaczego Pani Asia od paru tygodni publikuje na blogu idiotyczne historyjki w stylu „fantasy”, o jakimś Alterze, Malagerze i dwóch księżycach, zamiast zająć się poważnymi sprawami? Na przykład piłką nożną? – Dopytywał się Ian.

W kieszeni habitu świętego Edgara coś zabrzęczało.

– TMS od pani Asi – zawiadomił święty i odczytał:

Będę, D-wetter, dalej pisać. Wy też jesteście "fantasy".

Nastała ogólna konsternacja.

Nagle wpadł do tawerny Richard.

– Widzieliście?! – Wydyszał. – Na nieboskłonie też jest remis! Dwa księżyce się ukazały!

Awantury i wybryki małych małpek Fiki-Fiki

2016-01-13T23:41:00.000-08:00

– Wszyscy panowie widzicie,co się porobiło – zainaugrował pierwsze w roku 2016 spotkanie w tawernie pan Staszek.

– Dlatego, że nas nikt nie brał na poważnie. Za mało mieliśmy wyświetleń, bo synek Pani Asi reklamy na jej blogu wyłączył – rzekł ponuro Ian. – A myśmy ostrzegali przed Saracenami, przed chuliganami, feministkami... Linki mogę w każdej chwili podać.

– Edzio to nawet przed skokami na nartach ostrzegał, a wyście nie wierzyli, że z tego katastrofa może wyniknąć – dodał Aslak i na wszelki wypadek się przeżegnał.

– Nie panikujcie, chłopaki – szepnął wierny przyjaciel rycerza ze Sleighstone, sir Richard. – Jeszcze jest okres świąteczny, bądźmy chrześcijanami! Pokolendujmy!

– Wśród nocnej ciszy/ Głos się rozchodziiii – zaintonował pan Staszek.

Rozszedł się nie tylko głos, ale i odgłos licznych petard. Wkrótce potem dały się słyszeć głosy nieco trudne do skojarzenia z aniołami.

Dziwnym trafem ani Archanioł Michał, ani Sierżant Serafin nie zainteresowali się odgłosami dobiegającymi z Placu Wielkich Ech Ziemskich, nad którym od ponad dwóch tysięcy lat widniał transparent z napisem: JAKO W NIEBIE,TAK I NA ZIEMI.

Być może archaniołowie byli zajęci doniesieniami z ZOO, według których mała małpka Fiki-Fiki zaczęła obrzucać pestkami daktyli niewinnych zwiedzających, perfidnie wybierając na cel ataków gości o cerze ciemniejszej niż przeciętna skandynawska, a także osoby w strojach duchownych.

Owe podejrzenia wkrótce się potwierdziły.

Do tawerny wbiegł święty Edgar w całkowicie przemoczonej sutannie.

Pan Staszek pośpieszył na ratunek z kufelkiem grzanego piwa.

– Nic się nie stało, kochani, nic się nie stało – zapewniał zaniepokojonych kolegów święty Edgar. – Ja po prostu chodziłem w ZOO po kolędzie i rozdawałem zwierzątkom baloniki, a nie wiedziałem...

– Że małpeczki Fiki-Fiki... – Richard zawsze miał tendencję do rymowania...

– Tak, że one namówią słonia, żeby przeszedł na...

– CICHOO!! - ryknął (dość nielogicznie) biskup Roland. Mimo braku logiki nastała cisza.

– Spocznij, można mówić, można palić, ale nie tutaj – Archanioł Michał objawił się w tawernie w towarzystwie antyterrorystycznych aniołów, nucących dość nieskładnie:

Wśród nocnej ciszy głos się rozchodzi,

To nas, aniołów, g...uzik obchodzi.

Czym prędzej się rozbierajcie,

I czym prędzej pośpieszajcie

Przywitać Panów!

– Słoń to jednak duże zwierzę – stwierdził z namysłem Ian.

Zaginiony pierścionek

2015-12-23T14:57:00.001-08:00

Moja przyjaciółka Milenka znalazła przy przedświątecznych porządkach mój zagubiony pierścionek; należy się jej za to serdeczna dedykacja tego odcinka (był już kiedyś publikowany, ale powtarzam go dla Milenki).

:-)

/Rzecz zaczyna się w roku 1914, w Królewcu/

Kiedy mówiono, że wujek Albert „padł na polu chwały”, zupełnie to na mnie nie zrobiło wrażenia. „Padł”, a więc „przewrócił się”… Nawet chciałam zapytać, kto pomógł mu wstać. Wtedy usłyszałam jednak, że „zginął”. Aha, pomyślałam. Tak jak mnie kiedyś pierścionek upadł za komodę, zaginął, i dopiero przy świątecznych porządkach się odnalazł.

Sporo czasu minęło, nim zrozumiałam, że wujek nigdy nie wróci, tak, jak nie wrócił narzeczony pokojówki Aurelii, starszy brat Henia Silbersteina i wielu innych. Ale wówczas wuj Albert nie był już częścią mojego małego życia. Należał do świata dorosłych; tylko oni go wspominali.

Dorośli tylu innych wspominali. W każdej rodzinie był ktoś, kto zginął na wojnie, a raczej – tego kogoś nie było. Zdjęcia młodych panów w mundurach, przewiązane żałobnymi wstążeczkami, widywało się we wszystkich domach. Tylko u nas było zdjęcie, na którym pan w jasnym płaszczu stał na pokładzie parowca, a w rogu zdjęcia napisane było: „Von Löwe jako lew morski! Uściski, braciszku, wkrótce wracam!”

Żadna z moich koleżanek nie miała wujka, który utonął podczas jedynego rejsu Titanica!

Katastrofa Titanica poszła wkrótce w zapomnienie, bo pojawiło się tyle nowych sensacji i idoli. Ekspresjonizm! Niebieski Ptak! Niżyński!

Podziwiałyśmy ich gremialnie, żaden z nich nie był jednak w pobliżu. W pobliżu był natomiast Henio Silberstein. Ten sam, który mnie swego czasu szczypał przy zabawie w berka. Wyrósł i ze szczypania, i z pucołowatych policzków.

– Ależ on jest przystojny – szepnęła Lotta na potańcówce wydawanej w drugi dzień Bożego Narodzenia z okazji moich imienin. W Wigilię nie wypadało tańczyć.

– Przecież to Żyd – zauważyła Ingrid.

– Idiotka – stwierdziła z przekonaniem Lotta i zaprosiła Henia do białego walca.

Lotta mogła tańczyć walca z Heniem, ale to mnie się wkrótce oświadczył. W marzeniach byłam nie tylko żoną, ale asystentką przyszłego genialnego neurologa. Henryk miał opinię najlepszego absolwenta medycyny w swoim roczniku. Wierzyłam, że był na najlepszej drodze do epokowych odkryć. Może nawet do nagrody Nobla!

***

Niech sobie dostanie tę Nagrodę Nobla! Ale ja mu w tym nie pomogę! Przestraszył się! Przestraszył się tego parweniusza, dopiero co wypuszczonego z więzienia!

– Ojciec złożył podanie o wizę do Ameryki – powiadomił mnie. – Dla całej rodziny, łącznie z tobą, oczywiście. Przyjdź podpisać papiery jeszcze dzisiaj, im prędzej, tym lepiej.

– Jeśli wszyscy porządni ludzie stąd wyjadą, to kto się temu sprzeciwi? Mamy uciekać, jak szczury z tonącego okrętu? – Nie posiadałam się z oburzenia.

– Ewa, przecież tu nie można żyć – stwierdził. – Profesora Zitronberga to bezczelne chamstwo wygwizdało wczoraj na wykładzie. Jego! A Maurycy obronił się przed typami uzbrojonymi w pałki tylko dlatego, że trenował boks. Wyjedziemy, będziemy wspólnie pracować…

Przymknęłam oczy. Zobaczyłam biały dom, kilkoro dzieci biegających po trawniku i błyszczący czarny samochód, z którego wysiadał mój mąż z teczką pełną notatek. Pomachał nią do mnie, jakby chciał przypomnieć, że te zapiski po spokojnym i pełnym interesujących rozmów obiedzie będę przepisywać na maszynie, od czasu do czasu zadając pytania o szczegóły.

– Nie – powiedział moim głosem jakiś złośliwy karzeł, pałętający się w moim mózgu homunculus. – Nie wyjadę.

– Ewa – Henryk starał się mówić spokojnie – co ciebie tu zatrzymuje? Ta rudera w Rotherburgu? Czy te… – wskazał pogardliwym gestem na portret z żałobną wstążką i zdjęcie z pokładu Titanica – te widma braci von Löwe? Lepiej być żywym szczurem niż martwym lwem. To twoje przywiązanie do pruskich junkrów, z którymi nawet nie byłaś spokrewniona, takie ma dla ciebie znaczenie? A naprawdę chodzi ci o to, że nie chcesz wyjść za mąż za Żyda!

Nie wytrzymałam. Zdjęłam zaręczynowy pierścionek z trzęsącej się ze zdenerwowania dłoni i rzuciłam w Henryka z całej siły. Chwycił go z nieprzyjemnym śmiechem i cisnął z rozmachem za okno.

***

– Przekonałaś się, że jednak go nie kochasz, Ewuniu – powiedział ksiądz Kriegsschwert. – A tu jest coś dla ciebie. Albert prosił, żebym go przechował. Kiedy wyjeżdżał, byłaś za mała, obawiał się, że go zgubisz. Mówił, że razem znaleźliście ten bursztynek na plaży…

Znów jestem na plaży pod Rotherburgiem i buduję zamek z piasku razem z wujkiem Albertem. Ozdabiam baszty kamyczkami.

– Ten zabierzemy do domu. To nie kamyk, to bursztyn – mówi wujek.

I opowiada mi historię bursztynów. Długo i ciekawie.

– On naprawdę ma miliony, miliony lat? – pytam.

Nie wiem, co znaczy „milion”, ale to słowo brzmi jak „bardzo dużo”.

Przyjrzałam się pierścionkowi. Na srebrnej płytce, do której przytwierdzony był kamyczek, wyryte było: „Od A. dla E”. Była też data. Data, której wiele pokoleń dzieci będzie się musiało uczyć na pamięć.

– No, już nie płacz. – Ksiądz Kriegsschwert czuł się bezradny wobec moich łez i próbował mnie uspokoić.

Pewnie pomyślał, że ten dziecinny pierścionek z nieoszlifowanym bursztynem przypomniał mi zaręczynowy pierścionek z diamentem, który oddałam.

– Co zamierzasz teraz robić, Ewuniu? – spytał po chwili. – Jesteś dość zamożna, ale wiesz, że teraz majątek, który odziedziczyłaś, może się okazać za słabą gwarancją pewnej przyszłości…

W mojej duszy znów odezwał się zadziorny homunculus.

– To, że Henryk mnie opuścił, nie oznacza, że zmienię plany życiowe – odparłam. – Skończę kursy pielęgniarskie i będę pracować w zakładzie neurologicznym. W Kelmitz.

(...)

***

Jest zimno. Węgiel się kończy. Starszym dziewczynkom kazałam pruć moje dżempery i robić z nich na drutach skarpetki dla maluchów.

Dobrze, że dzieci mają skarpetki i szaliki, szczególnie teraz, kiedy musimy uciekać.

– Panno Ewo, ja się boję – szepcze Urszulka.

Jej strach jest jak najbardziej na miejscu. Idziemy pieszo wąską drogą, benzyna skończyła się już dawno. Z jednej strony zalew, z drugiej morze – jedno i drugie sine i martwe. I martwe konie w rowach. Nawet i martwe niemowlęta tam leżą, ale na ich widok Hilda i ja zaganiamy dzieci przed siebie i głośno intonujemy marszowe piosenki.

Na berecie orle pióra,

Nigdy ich nie porwie wiatr!

Bo wiatr nigdy nas nie porwie,

My idziemy śmiało w świat!

Twarda śmierć, krwawa śmierć –

Tak, to przystoi rycerzowi!

W prawej ręce trzymaj szablę,

W lewej – ostry oszczep dzierż,

Rany bolą, lecz rycerza

Nigdy nie przerazi śmierć!

Twarda śmierć, krwawa śmierć –

Tak, to przystoi rycerzowi!^{^[1]}

Maluchy dzielnie nam wtórują, jedna Urszulka zaczyna cichutko płakać.

– Wiesz, Urszulko, co znaczy twoje imię? Niedźwiedziczka! – dodaję jej otuchy. – Musisz być dzielna jak niedźwiedzica! Musisz nam pomagać i opiekować się maluchami, bo sama z panną Hildą przecież sobie nie poradzę!

Urszulka poważnie kiwa głową i ociera zamarzające łzy.

Wilhelm Gustloff to taki egalitarny Titanic. To znaczy, był nim przed wojną. Urządzano na nim wycieczki dla wyróżniających się lojalnością wobec rządu robotników i młodzieży. Jest nawet basen wyłożony kolorowymi kafelkami. Część naszej gromadki znalazła miejsce w jednym z jego kątów. Tu nam przynajmniej zimno nie doskwiera. Wręcz przeciwnie, jest duszno, powietrze można by kroić nożem. Młodsze dzieci marudzą, domagają się picia. Urszulka próbuje je uspokoić.

– Bardzo dzielna jesteś – chwalę ją szeptem. – Popilnuj maluchów, a ja postaram się zdobyć trochę wody.

Zastanawiam się jeszcze, ale już jestem tego pewna.

– Należy ci się nagroda – mówię do niej czule i wsuwam na jej paluszek mój pierścionek z bursztynem. – To dla ciebie.

A potem gramolę się z basenu i wychodzę na zatłoczony korytarz.

Dzięki temu przeżyłam. Basen został doszczętnie zdruzgotany rosyjską torpedą.

***

Parę lat po wojnie natknęłam się na mojego byłego pacjenta, majora Maibacha. Schodziłam właśnie z dyżuru, a on wyszedł z korytarza prowadzącego do poliklinicznej części szpitala. Pochwalił się, że dzięki jakimś rewelacyjnym amerykańskim lekarstwom ataki epileptyczne zdarzają mu się nie częściej niż raz na kilka miesięcy. I że pracuje w komitecie Czerwonego Krzyża.

Nie odmówiłam zaproszenia na kawę i poszliśmy do pobliskiej kawiarni.

– Tak się cieszę, że pani przeżyła – powiedział.

– A ja nie, panie majorze – odparłam. – To niesłuszne, że żyję. Nikomu nie potrafiłam pomóc. Ani pacjentom, ani dzieciom. Ani nawet Zuzi.

– Ja też nikomu nie pomogłem. Myślałem, że chociaż Krausemu pomogę, ale niestety… – westchnął. – Powinienem był rzucić się na tych bydlaków z nożem do rozcinania papierów. Zastrzeliliby mnie, tak jak tę naszą suczkę, i nie musiałbym dzisiaj mieć wyrzutów sumienia.

– Kapitan Krause chyba słusznie postąpił – stwierdziłam. – Sama się nieraz zastanawiałam…

– Panno Ewo – przerwał mi – a może przeszlibyśmy się nad morze?

– Nie! – zaprotestowałam. – Tylko nie nad morze!

W Lubece co prawda nie jest łatwo uniknąć widoku morza, ale mnie się to udawało.

– Powinna się pani z nim pogodzić – powiedział stanowczo.

I na to dałam się namówić.

Kwadrans później staliśmy na nabrzeżu. Łzy płynęły mi po twarzy.

– Tam jest mój pierścionek… zgubił się… – szepnęłam i zawstydziłam się, że mówię od rzeczy.

– Ten pierścionek z bursztynem? – spytał major Maibach, nie okazując najmniejszego zdziwienia.

Skinęłam głową.

– Wrócił do domu. Trzeba wybaczyć, panno Ewo. Morzu. I sobie.

– Nie potrafię – rozszlochałam się na dobre. – Nie potrafię, nie potrafię…

Major ujął moją rękę w obie dłonie.

– Panno Ewo – powiedział – a może moglibyśmy spróbować pomóc sobie nawzajem? Wtedy każde z nas będzie mogło żyć z przeświadczeniem, że pomogło przynajmniej jednej osobie.

Popatrzyłam mu w oczy. Były stalowoszare jak woda Bałtyku.

– Jak pan ma na imię, panie majorze? – spytałam. – Wszyscy zawsze zwracali się do pana po nazwisku.

– Albert – powiedział. – Mam na imię Albert.

– Albert… – powtórzyłam. – Zdaje mi się, że coś znalazłam…

[1] Auf Barette schwank die Feder, pieśń wojenna z czasów wojny trzydziestoletniej. Tekst ludowy, w przekładzie autorki.

Marsylianka

2015-11-14T12:50:00.000-08:00

Solidaryzuję się ze wszystkimi, którzy wczoraj śpiewali "Marsyliankę" i uważam, że należy przypomnieć jej polskie tłumaczenie. Ta pieśń jest okrutna, powstała w okrutnym kontekście (rewolucja francuska była zdarzeniem potwornym) ale po ponad 200 latach tekst Marsylianki moim zdaniem stał się adekwatny. Zwłaszcza ten fragment:

Do broni hej! Ojczyzny dzieci!
Czas wieńcem chwały ubrać skroń!
Patrzcie, jak krwią ten sztandar świeci,
Który tyranów trzyma dłoń
Który tyranów trzyma dłoń.
Słyszycie jak żołdaków hordy,
W nieludzkich wrzasków wyją ton,
Nie szczędząc waszych cór i żon,
W obliczu waszem sieja mordy?

Do walki, ludu, stań!
Mąż z mężem, z Bronia broń,
Na bój, na bój -
Nieczysta krew
Niech wsiąknie w naszą błoń!

Cóż chce służalczy tłum i zmowy
Ludzi, co zdradę wszędzie ślą,
I łańcuch hańby już gotowy,
Czyjże kark nim skrępować chcą?
Czyjże kark nim skrępować chcą?
Wstyd nasz, Francuzi, czy czujecie?
Czy wasza krew nie burzy się,
Że tyran wolnych wtłoczyć chce
Pod jarzmo, co niewolnych gniecie?

Do walki, ludu, stań!

Co? Stopa obcych najezdników
Świeży kwiat naszych wojowników
Ma skalać siedzib naszych próg?
Lec ma od miecza podłych sług?
Lec ma od miecza podłych sług?
Przebóg! Żołdacka broń skalana
Ma karki nasze w jarzmo wbić,
A jeśli nam pozwolą żyć,
Masz to być łaską sług tyrana?

Tu całość polskiego tłumaczenia:

http://www.bossowski.pl/…/co-spiewan…/marsylianka-po-polsku/

i melodia - zaśpiewajcie z Jeanem i Bazilem:

https://www.youtube.com/watch?v=QlMp8k2OGIQ

O dzieciach uchodźców

2015-10-02T23:52:00.000-07:00

– Teraz już koniec z zabawami w partie – zaznaczył zdecydowanie Aslak. – Musimy się zjednoczyć w celu ratowania dzieci uchodźców.

Pan Staszek nie zdążył podać drinków niezbędnych dla podtrzymania dyskusji, kiedy do tawerny wpadła Elżunia. Tusz pod oczami miała mocno rozmazany, i, co dziwne, zamiast od progu poinformować Iana, że jest średniowiecznym patriarchą, przypadła do kolan świętego Edgara.

– Proszę księdza, ja się naprawdę starałam. Zebrałam pieniążki na lody i hotdogi dla dzieci uchodźców, hotdogi oczywiście halalne. Nawet na misiaczki i baloniki starczyło... A oni...

– Ale, Elżuniu, ty pewnie jednak ich niechcący obraziłaś – święty Edgar gładził swoją ulubienicę po główce. – To nie grzech. Po prostu nie przewidziałaś, że...

– Ile lat miało to dziecko, któremu dałaś misiaczka? – Włączył się dość niegrzecznie Richard.

– Dwanaście, wujku, mówiło, że dwanaście. Duże było na swój wiek. Miało wąsy, ale mama twierdzi, że to zaburzenia hormonalne spowodowane traumą. Bo jak dziecko wojnę zobaczy, to mu od tego wąsy wyrastają. Bardzo niegrzeczne było to dziecko, ale to przecież nie jego wina. Wszystko przez tę traumę.

http://avpixlat.info/2015/10/01/ensamkommande-barn-atalas-for-misshandel-av-rektor/

Jak zareagowali rycerze, dowiemy się w następnym odcinku.

O rekonstrukcji

2015-06-17T13:04:00.000-07:00

Bywalcy tawerny siedzieli w ogródku przy grilu. Grila pilnował Ian, osłonięty fartuszkiem z nadrukiem „Jako w niebie, tak i na ziemi”. Pan Staszek zaopatrywał gości w przedgrilowe drinki, a orzeł Wiktor oraz sunia Tola towarzyszyli z przejęciem obu panom. Tola czekała na skrawki boczku z grilowanych szaszłyków, a orzeł (niektórzy czytelnicy zapewne pamiętają, że jest to orzeł dwugłowy) zanurzał przemyślnie jeden dziób w wytrawnym martini (przeznaczonym dla Edzia de Saint-Pierre), a drugi w krwawej Mary biskupa Rolanda.

Nastrój był zatem nacechowany pozytywnie. Zmącił go nagle hrabia Filip, który z lekkim hukiem i błyskiem przeteleportował się do tawerny bezpośrednio z narady w niebiańskim MSZ. Otarł pot z czoła i zamówił podwójną żubrówkę.

– „...jak piorunem otwierasz niebo zachmurzone” – zareagował na zachowanie ministra Edzio de Saint-Pierre. – „A przede wszystkim słowom naszym (...) jedyność przywróć i prawdziwość...”

– Tych słów już się nie da odzyskać – stwierdził święty Edgar. – Brzydko się rymują.

– Właśnie – Richard, który pomagał Ianowi przy grilu, teraz włączył się do dyskusji. – Ze słowami zawsze są kłopoty. Pani Asia przysłała mi TMS-a o tym, że była w muzeum Salwatora Dali w Figueras, i że jej się podobał portret Gali. I dopiero się porobiło...

– Szczęście, że nas tylko ten młot Serafin podsłuchuje – zauważył hrabia Filip. –Niepiśmienny jest i z urządzeniami do nagrywania kiepsko sobie radzi. Ale i tak od razu poleciał do Michała Archanioła i nadał, że pani Asi dali order Zbawiciela na gali z figurami.

O pretendentach

2015-05-05T14:51:00.000-07:00

– To jest straszne – rzekł hrabia Filip.

– Ahaaa – przytaknęły anioły antyterrorystyczne, które przez tydzień przedwyborczy wiernie czuwały nad tawerną.

– A kysz, a kysz – Edzio de Saint-Pierre oganiał się od drobnych aniołeczków, które z uroczymi uśmieszkami zaglądały mu przez ramię. Jeden z nich, z twarzą nieco inteligentniejszą od reszty barokowych cherubinków, tłukł małym paluszkiem w komórkę.

– Co ty robisz, dziecko? – zapytał przytomnie święty Edgar.

– Prawo piszę. Od nowa! I dopiero zobaczycie! – zaświergotał cherubinek.

– A nieprawda! Na prawie ja jeden się znam! Ja tak zrobię, żeby każdy miał prawo! Tak napiszę, i już! Lepiej od niej! I będzie ważne! – ćwierkał kolejny aniołek.

– Nikt nie ma prawa! – denerwował się taki trochę większy anioł.

– Ja... mamm... – wymamrotał jeszcze wyższy anioł. – Ja mammm prawo do zrrobienia raju!

– Poszły stąd, zarazy jedne! – spray zastosowany przez Pana Staszka, właściciela tawerny, rozproszył aniołów pretendujących do stworzenia raju na ziemi. W tawernie pozostali tylko Richard, Ian i święty Edgar. Czekali na pozostałych bohaterów książek Pani Asi.

O kryteriach, o Syberii oraz o owocach

2015-04-24T13:04:00.001-07:00

– Dziwna sprawa – rzekł z namysłem Ian, wpatrując się w oliwkę na dnie kieliszka.

– Pewnie, że dziwne, Ianeczku, że to dla ciebie dopiero druga oliwka tego wieczoru – zgodził się Richard. – Zwykle o tej porze patrzysz na piątą.

Ian niewerbalnie wyraził dezaprobatę, po czym wrócił do tematu:

– Dziwne jest to, że jak się spojrzy na statystykę bloga pani Asi, to od trzech tygodni najwięcej odsłon ma w Rosji.

– Co też pan mówi, panie Janeczku – zgorszył się właściciel tawerny. – Komu by się chciało panią Asię odsłaniać? Nawet i w Rosji? W kwestii słoni, to do tej pory na Syberii mamuty się zdarzają, szwagier zapewniał, bo tam od lat mieszka, ale jak mamuta odsłonić, to on i ciekawszy, i w zasadzie nawet ładn...

Tu Richard jako wierny rycerz pani Asi niewerbalnie wyraził dezaprobatę.

– Richie, nie czas na konfederacje. Sprawa jest rzeczywiście poważna – święty Edgar wszedł do tawerny, zatrzymując się na chwilę w sieni, by powiesić na kołku szkarłatny płaszcz męczennika. – Nie wpadajmy w panikę. Na razie popatrzmy na wyniki statystyczne. Na statystykę słów i fraz w blogu pani Asi.

Aslak usiadł przy komputerze.

– Proszę księdza – wyjąkał nieśmiało po kilku minutach – wygląda na to, że Pani Ogórek zostanie prezydentem.

http://nordponte.blogspot.no/2011/05/odcinek-34-jak-to-z-ogorkami-byo.html

O Nocnych Wilkach i kościele świętego Jacka w Słupsku

2015-04-15T20:06:00.001-07:00

– Ulf, czy mógłbym cię o coś poprosić?– spytał bardzo nieśmiało Aslak.

– Aslak, łamiesz zasady stylistyczne. Twoja replika to: "Ulf, Ulf, proszę cię, Ulf" – zauważył Richard.

– Właśnie! Za to panią Asię do nagrody nominowali. Za najlepszą książkę Europy środkowej – dołączył entuzjastycznie Edzio de Saint Pierre.

– Ale tej nagrody nie dostała...

– Przez was, bo wy się niechlujnie wyrażacie. Co drugie słowo "kuropatwa nieopierzona", albo nawet "przepiórka pstrokata"!

– Nieprawda, bo to przez was, przez ten wasz dżender!

– A właśnie nie, bo w Słupsku ksiądz Jan pana Biedronia pobłogosławił, i to na ludzkich oczach, na stadionie! A ksiądz Jan jest prałatem, to wie, co robi!

– I przez to słupski klub sportowy "Czarni" mecz przegrał! Przez ten dżender! W siatkówce!

– „Czarni” przegrali, ale pan Biedroń wybory wygrał, właśnie dzięki dżenderowi! Bo w Słupsku tak lubią! Tam nawet eutanazję lubią! Taki stary szpital teraz remontują, bo jest blisko cmentarza, żeby wygodniej było!

– Gra półsłówek: domki w Słupsku... – biskup Roland (nieco spóźniony) zasiadł przy stole. Jak zwykle uroczo się uśmiechnął i zamówił Krwawą Mary.

– Ale my mieliśmy dyskutować o Nocnych Wilkach – przypomniał sobie Aslak. – Bo oni jakoby coś wspólnego mają z... z tą nowelą pani Asi. Coś tam o wilku było i o dżenderze.

– Eeee – odezwali się wspólnie i solidarnie bywalcy niebiańskiej tawerny, uprzedzając archanioła i anielski oddział antyterrorystyczny.

Tu jest nowelka o wilku i dżenderze:

http://gay.pl/m/articles/view/BIA%C5%81Y_WILK_

Witraż z jednorożcem, rozdział 21: Zesłanie Ducha Świętego

2015-04-15T03:01:00.005-07:00

Dzieciaki podrosły. Sporo ich się narobiło. Szóstka. Ian i Yvette nie próżnowali. Pięciu chłopaków i dziewczynka. Mała ma na imię oczywiście Elizabeth. Bracia ją rozpieszczają, ale jeszcze jej się w głowie nie przewróciło.

Wdzięczny jestem Ianowi, że żadnemu z synów nie dał na imię Richard. To dość pospolite imię i nie przeszkadza mi, jeżeli je czasem słyszę idąc przez rynek, zwłaszcza że wymawiane jest z francuskim akcentem. Ale nie chciałbym być zmuszony do zwracania się tym imieniem do kogoś bliskiego.

– Czasem to Iana nie rozumiem – powiedziała do mnie Yvette na chrzcinach piątego chłopca, Hieronima. W wersji angielskiej: Jerome. – On tak często wspomina waszego wspólnego przyjaciela. Wszystkim chłopcom dał imiona postaci z jego witraży: Hubert, George, Antoine, teraz Jerome. No i oczywiście Edgar. Nie mam nic przeciwko temu, bo to ładne imiona i dobrzy patroni, ale dlaczego ani jednego chłopca nie ochrzcić po zmarłym przyjacielu? Bardzo mi się to imię podoba. I Richard też jest na witrażu. A Ian tylko nie i nie.

– Nasz Richie był szczególny, Yvette – powiedziałem. – To był taki rzadki fenomen jak jednorożec. My obaj nie przeboleliśmy jego odejścia, chociaż już tyle lat minęło. Czasem z nim rozmawiamy w myślach. Nie chcielibyśmy używać jego imienia mówiąc do kogoś innego.

Wszystkie dzieci Iana i Yvette są udane, ale najstarszy, mój imiennik, to mój ulubieniec. Od kilku lat prawie nie daje się wyrzucić ani z lazaretu, ani z laboratorium. Mówię do niego Eddie. Przypomina mi tego kasztanowatego islandzkiego źrebaczka, ale na szczęście nie jest kulawy. Odkąd pamiętam, był taką przylepą jak tamten konik. Gdy tylko się we Frontignan pojawiłem, od razu właził mi na kolana. Ian i Yvette udawali, że są o mnie zazdrośni. A Camille dodawała coś od siebie, kiedy dzieci nie słyszały. Coś tam o augustiańskich bądź filistyńskich rozpustnikach i żonach ich przyjaciół, co to – te żony – w młodości biegały po zamtuzach. Yvette udawała, że się oburza. Bo Eddie jest rudy. Taki postawny, jak Ian, ale kolor włosów ma taki jak mój. Pewnie po jakichś skandynawskich przodkach Sleighstone’ów. Ma duży talent do języków i alchemii. Niech się chłopak uczy, ale z decyzją o ewentualnym wstąpieniu do klasztoru niech jeszcze poczeka rok czy dwa. Ma dopiero piętnaście lat.

Ja się wybieram do Richarda. Mam raka trzustki w końcowym stadium, gruczoły chłonne też już są zaatakowane. Camille i inni zawsze komentowali, że jestem taki chudy. Teraz to dopiero jest na co popatrzeć! Nadaję się na witraż z tańcem śmierci. Dobrze, że się znam na anestezji. Od tygodnia nie wychodzę już z mojej celi. Nie mam siły.

Eddie skacze wokół mnie, jak może. To mnie zaczyna męczyć. On się za bardzo przejmuje moim stanem. Próbuje mnie pocieszać. Co rano mi wmawia, że lepiej wyglądam. Przykro mi tego słuchać. Już ze dwa tygodnie nie był we Frontignan.

Za dwa dni Zielone Świątki. To piękna pora w roku i doskonała pora na śmierć. Zesłanie Ducha Świętego.

Właśnie przyszedł Eddie. Przyniósł z ogrodu kilka wczesnych róż. Spytał, czy czegoś nie potrzebuję.

– Nie, dziecko – odrzekłem. – Chociaż... właściwie tak. Nie gniewaj się, ale potrzebuję trochę samotności i skupienia. Muszę napisać parę listów, uporządkować parę spraw. Zrobić rachunek sumienia, wyspowiadać się przed świętami. Jedź do Frontignan. Twoi rodzice pewno już źli są na mnie, że cię tu przy sobie trzymam. W wigilię Zielonych Świąt rodzina powinna być w komplecie. Twój ojciec i stryj Richard zawsze jeździli na Zielone Świątki do Sleighstone. Raz pojechałem z nimi. To były dla mnie pierwsze w życiu rodzinne święta. Jedno z moich najprzyjemniejszych wspomnień z młodości. Podtrzymaj tradycję, Eddie, i jedź do domu. Przyjedziecie przecież wszyscy w niedzielę na sumę i zajrzycie do mnie.

– W zeszłym roku w wigilię Zielonych Świat byłeś u nas – powiedział smutno. – Będzie nam ciebie strasznie brakowało, stryjku.

– Będziemy o sobie myśleć. No, idź już, syneczku, ruszaj w drogę. Uściskaj wszystkich we Frontignan ode mnie, Camille też. Przyjedziecie w pierwsze święto.

Ociągał się.

– Stryjku – zaczął – ja już nie chcę dłużej czekać z rozpoczęciem nowicjatu. Za kilka miesięcy skończę szesnaście lat. To przecież nie za wcześnie. Jestem pewien, że klasztor to jedyne właściwe miejsce dla mnie. Proszę cię, porozmawiaj z przeorem. A w niedzielę z ojcem. Bardzo cię proszę.

– Cóż, Eddie, skoro naprawdę jesteś przekonany...

– Jestem, stryjku. Całą duszą. A dziś w nocy miałem taki szczególny sen. Przyśnił mi się stryj Richard. Wiedziałem, że to on, bo wyglądał tak, jak na witrażu. Powiedział, żebym dziś z tobą porozmawiał o rozpoczęciu nowicjatu. I dodał tak, dokładnie tak: „Przekaż Edgarowi, że proszę, aby cię pobłogosławił tak jak mnie na statku.” To był tylko sen, ale dziwny, prawda? O jaki statek mogło chodzić?

– To nie był zwyczajny sen. Richard rozmawiał ze mną o swoim powołaniu zakonnym, kiedy w młodości płynęliśmy z Norwegii na Islandię. Najpierw mu odradzałem, ale w końcu go pobłogosławiłem. Na pokładzie statku. Zrobił później witraż z tą sceną. Skoro Richard o to prosi, to już nie mam wątpliwości. Życzę ci szczęścia, Eddie.

Ukląkł przy moim łóżku, a ja zrobiłem krzyż nad jego głową. Delikatnie mnie uściskał na pożegnanie. Najwyraźniej bał się, że niechcący połamie mi kości. Taki był duży i silny.

– Opowiedz ojcu o tym śnie – powiedziałem. – I idź już, bo nie dojedziesz przed wieczorem. Poproś ojca Cezariusza, żeby do mnie przyszedł. Do zobaczenia, Eddie.

Cezariusz bardzo się duchowo rozwinął od czasów epizodu z rumiankiem. Był teraz przeorem i pod każdym względem rozsądnym gościem. W młodości niewiele miałem z nim do czynienia, ale po powrocie do Montpellier szybko znalazłem z nim wspólny język. Spowiadałem się u niego. Teraz też to zrobiłem. Poprosiłem go o ostatnie namaszczenie. Widziałem, z jakim przerażeniem patrzy na moje pozbawione ciała ręce.

– Tak mi cię potwornie żal, Edgar – powiedział, kiedy część sakramentalną mieliśmy za sobą. – To naprawdę ironia losu: tylu ludzi w życiu wyleczyłeś, a sobie nie możesz pomóc.

– Contra vim mortis non est medicamen in hortis[1] – odparłem. – Są schorzenia, na które nawet rumianek nie pomoże. Nie martw się o mnie.

– Ty mi ten rumianek nawet na łożu śmierci będziesz wypominał – burknął i natychmiast się stropił. – Przepraszam, głupstwa gadam.

– Właśnie, że nie – odpowiedziałem. – Nie ma co się oszukiwać. Zaplanuj pogrzeb na wtorek po świętach.

– Edgar... – zaczął, ale mu przerwałem.

– Kto tu jest lekarzem, Cezar? Wiem, co mówię.

Widziałem, że mu się łzy zakręciły w oczach. Ale opanował się i zapytał, co może dla mnie zrobić.

– Zostawię na stole kilka listów – powiedziałem. – Do Anglii i do Bolonii. Dopilnuj, żeby zostały wysłane. Ianowi dasz to – wskazałem na niedużą książkę w safianowej oprawie. – Muszę tu jeszcze coś dopisać. Moje naukowe notatki i wyposażenie alchemiczne niech przejmie młody Sleighstone. On chce zaraz po świętach rozpocząć u nas nowicjat. Polecam ci go całym sercem. Będzie dobrym augustianinem. Będzie nowy brat Edgar w lazarecie, nawet też rudy.

– To bystry i wartościowy chłopak – zgodził się. – Ale czy jego ojciec nie będzie przeciwny? Zawsze to pierworodny syn.

– Nie będzie – zapewniłem. – Ian od dłuższego czasu spodziewał się, że Eddie obierze właśnie taką drogę. Zaopiekuj się tym chłopcem.

– Na pewno. Nie martw się.

– Chciałbym, żeby jutro rano ktoś u mnie odprawił mszę – poprosiłem. – Ty masz pewnie za dużo roboty, a poza tym może przykro byłoby ci na mnie patrzeć. Przyślij któregoś z młodszych chłopaków. To będzie ostatnia msza i ostatnia komunia w moim życiu.

– Rzeczywiście chyba przyślę któregoś z młodych – powiedział. – Ja bym nie dał rady. Poryczałbym się przy ołtarzu.

– Potem chcę napisać ostatnie listy i mieć spokój – kontynuowałem. – Niech mi tu przyniosą po mszy trochę wody i wina. A później niech nikt do mnie nie wchodzi. Dopiero w niedzielę rano może ktoś tu zajrzeć. Zadbaj o to, proszę cię.

– Ależ, Edgar – zaprotestował – nie powinieneś być sam. Naprawdę nie chcesz, żebym przy tobie posiedział? Albo ktoś inny? Może posłać po Iana Sleighstone’a?

– Nie – odpowiedziałem. – Chcę być sam. Byłeś przez tyle lat dobrym kumplem, Cezar, więc bądź kumplem do końca. To moja ostatnia prośba do ciebie. Nie odmawia się umierającemu. Pożegnajmy się teraz. Chciałbym wziąć coś przeciwbólowego i na sen.

Trochę się popłakał.

– Przyłóż sobie na oczy kompres z rumianku – poradziłem mu na odchodne.

W sobotni ranek mszę odprawił miły młody chłopak świeżo po święceniach. Był wyraźnie poruszony sytuacją. Pewnie pierwszy raz miał do czynienia z umierającym. Niech się uczy, pomyślałem.

Podziękowałem mu. Przyniósł mi wodę i wino.

Napisałem parę krótkich listów pożegnalnych. Do Teodora w Bolonii. Przed powrotem do Montpellier zostawiłem mu receptę na antidotum na Czarci Pazur. Dość regularnie przez późniejsze lata korespondowaliśmy. Do Haralda i jeszcze paru osób w Yorku. Do ojczyma też. Poprosiłem, aby pozdrowił matkę. Oboje mimo późnego wieku byli w dobrym zdrowiu. Suffolk w sumie nie był złym człowiekiem. Rozczarowałem go w kwestiach kariery, a mimo to odszukał mnie i regularnie przesyłał mi pieniądze. Kiedy listownie odmówiłem ich przyjmowania, przesyłał je na ręce przeora. To najwyraźniej był jego sposób rekompensowania mnie za chłód uczuciowy. Cóż, wcale się nie dziwię, że nie miał do mnie serca.

Zmęczyło mnie pisanie. Położyłem się i popijałem wino. Małymi łykami, bo trochę mnie mdliło. Ale to tak jak przy chorobie morskiej Richarda, myślałem. Przy drugim kubku pójdzie lepiej.

Richard pojawił się koło południa.

– Nareszcie przyszedłeś – powiedziałem. – Już się nie mogłem doczekać.

Tym razem nie był półprzezroczysty jak postać z witraża. Zdawał się zupełnie materialny. Usiadł na brzegu łóżka.

– Dzisiaj mogę zostać na dłużej. Wyprosiłem to sobie. Opowiem ci, jak to ze mną było. Jesteś i tak przygotowany na to, co wkrótce się stanie. To bardzo dobrze. Ale im więcej będziesz wiedział, tym lepiej. Zawsze są pewne indywidualne warianty, ale główne zasady są te same. To takie prawa natury, tylko na innym poziomie.

– Na początku byłem mocno zdezorientowany – ciągnął z uśmiechem. – No bo kładzie się człowiek spać zmęczony i zapłakany, zasypia jak kamień, a potem nagle budzi się i widzi, że zwisa na sznurze z belki pod dachem! Całe szczęście, że już wcześniej zdarzyło mi się wyjść z ciała, bo inaczej pewnie w ogóle bym się nie połapał, że umarłem. Zatem wiedziałem, że nie żyję, ale nie rozumiałem, jak to się stało. Przecież chyba nie mogłem powiesić się przez sen, medytowałem. To byłoby większe osiągnięcie niż Pedera z ballady o łani, tego, pamiętasz, co się zastrzelił z łuku. Jak wiesz, krzyczałem kiedyś przez sen, ale nigdy nie byłem lunatykiem. I wcale nie miałem zamiaru odbierać sobie życia. Było mi smutno, że wyjeżdżasz, ale przecież ustaliliśmy, że mamy żyć tak, żeby się później móc spotkać. No i taki miły dzień mieliśmy razem spędzić...

Potem znalazłem się w dwóch miejscach naraz, jak wtedy po Czarcim Pazurze – byłem jednocześnie i w szopie, i pod niebem. Zobaczyłem ciebie; spałeś na brzegu morza. A zaraz potem spostrzegłem Garricka. Jechał w stronę przystani. To mi wyjaśniło sprawę. Pewnie miał w tym udział, pomyślałem. Ale jak dokładnie mnie zabił, zrozumiałem dopiero później: kiedy mi rozgarnąłeś włosy na karku. Uspokoiłeś mnie trochę balladami i modlitwą. Później już nie mogłem nawiązać z tobą kontaktu... Długo nie mogłem.

Więc widzisz, Edgar, po śmierci dusza przez pewien czas zostaje w pobliżu ciała. Czasem aż do pogrzebu, czasem krócej. Czasem wystarczy, że ktoś się przy ciele pomodli, aby mogła spokojnie odejść. Ale tobie przerwano modlitwę, a potem od razu wrzucono moje ciało do morza. Takie gwałtowne pozbycie się ciała stwarza negatywne zawirowania. Ty przynajmniej tego unikniesz.

Unosiłem się nad morzem i miałem przyjemne wrażenie lekkości, ale czułem się jednocześnie strasznie osamotniony. Morze i niebo to piękny widok, jednak nie wtedy, gdy człowiek jest zupełnie sam i nie wie, w którą stronę się zwrócić. Na ziemi minął tylko jeden dzień, ale mnie się wydawało, że to trwało o wiele dłużej. Czy ja już będę przez całą wieczność wisiał sam nad tym morzem? – myślałem. Płakać mi się chciało. Zacząłem się modlić. No i wtedy to dopiero się zaczęło dziać. To jest najgorszy etap. Przejście.

Z tym każdy musi sam sobie poradzić, a jak to wygląda, zależy od tego, czego człowiek najbardziej się boi. Ja znalazłem się w wąskim, skalistym wąwozie. Był zmierzch, a ze szczelin w skałach wypełzały olbrzymie żmije i inne potwory. Takie przerażające gady jak w moich koszmarach i jeszcze gorsze. Wiedziałem, że muszę się przez ten wąwóz przedostać, bo inaczej będę rzeczywiście przez wieczność zawieszony w próżni. Na szczęście poczułem, że mam przy boku miecz. Zastanawiałem się, czy będę go mógł użyć, bo przecież mówiłeś, że ciała astralne nie mogą się posługiwać przedmiotami fizycznymi. Ale miecz najwyraźniej też był astralny. Albo duchowy. Astral nie astral, pomyślałem, trzeba iść. Bałem się tak okropnie, jak jeszcze nigdy w najgorszym koszmarze. Zacząłem sobie torować drogę wsród tych potworów. Modliłem się na głos, żeby nie krzyczeć ze strachu. Nie wiem, jak długo to trwało – po śmierci czas jakoś inaczej płynie – ale powoli posuwałem się naprzód. I nagle mnie olśniło. Ty głupcze – powiedziałem do siebie – przecież nie żyjesz! Co ci te gady mogą zrobić? Dusza jest nieśmiertelna! I jak tylko to pomyślałem, to znalazłem się przy wyjściu z wąwozu. Gady kłębiły się za mna, wyraźnie nie mogły wyjść na światło. A ja stałem na pięknej łące pokrytej krokusami, jeszcze ładniejszej niż ta pod Yorkiem. Nie masz pojęcia, Edgar, jak tam było ślicznie. Łagodne wzgórza, łąki – jedne z krokusami, inne porośnięte wiosenną trawą. Pasła się tam moja bułanka, a źrebak skakał koło niej. A obok czekał na mnie twój ojciec.

Później spotkałem innych, moich rodziców, rodziców Iana, kilku chłopaków z Yorku... Ale twój ojciec wyszedł mi pierwszy na spotkanie, bo zginął w podobny sposób jak ja. Najlepiej mógł zrozumieć, co się ze mną działo.

„Dobrze, że już jesteś, Richard. Szybko ci to poszło – powiedział – ale żal mi Edgara.” Wyciągnął przed siebie rękę i zobaczyliśmy ciebie na pokładzie statku. Mówiłeś do mnie. Zaśpiewałeś Hvem kan seile, „Któż potrafi żeglować”… Taki byłeś smutny, że serce mi się krajało. A potem obraz się rozwiał w powietrzu. „Gdybym mógł mu coś powiedzieć na pocieszenie...”, zacząłem. „Możesz – rzekł Olof. – Możesz do niego pójść, tylko na bardzo krótką chwilę. Masz prawo do pożegnania.”

Odwróciłem się i popędziłem w tę stronę, z której przyszedłem. Nieprzyjemnie będzie znowu w tę i wewtę się przeciskać między tymi gadami, myślałem, ale co tam. Już się nie boję. Ale za nic nie mogłem znaleźć wejścia do tego wąwozu. Biegałem, szukałem, a tu tylko kolejne łąki, krokusy w różnych kolorach, brzozy w zielonej mgiełce... Że też ze mnie taka oferma, myślałem. Zabłądziłem jak w lesie pod Kingsport. Debil, i to na wieczność.

Nagle znów pojawił się przy mnie Olof. „To nie tak, Richard – powiedział. – Tamtą drogą już nigdy nie będziesz musiał iść.” Znowu wyciągnął rękę i znów zobaczyliśmy ciebie. Płakałeś. „Zrób po prostu krok naprzód – powiedział Olof. – A za chwilę krok do tyłu. Poczujesz, kiedy będziesz musiał wrócić.” No i sam wiesz. Mogłem przyjść do ciebie na parę sekund. To, co ci powiedziałem, to nie były moje słowa. Opatrzność mi je podsunęła. Potem coś mnie pociągnęło do tyłu.

Twój ojciec uśmiechnął się do mnie. „Ależ z ciebie dzielny chłopak, Richard. Jeszcze nigdy nie widziałem, żeby ktoś z własnej woli próbował wrócić do czyśćca i przechodzić przez niego dodatkowe dwa razy. I to tylko po to, żeby powiedzieć kumplowi parę słów.”

„Edgar dla mnie był gotów pójść w dużo gorsze miejsce – odparłem. – On to jest dzielny. Twój syn to najodważniejszy gość, jakiego znam.”

– Nie chrzań, Richard – przerwałem mu.

– Wcale nie chrzanię. Ale à propos odwagi: czego ty się właściwie boisz? Nawet najodważniejszy człowiek miewa jakieś lęki i koszmary. Od nich zależy, przez co będziesz musiał przejść. Ty co prawda jesteś święty, ale…

– O Panie Przedwieczny – powiedziałem – przestań mnie denerwować, Richie, bo zacznę kląć, a nie mam ochoty drugi raz się spowiadać.

– Nawet święty – ciągnął z uporem – ma na koncie jakieś potknięcia, za które może dostatecznie nie odpokutował. Więc lepiej się przygotować. Bo podczas przejścia będziesz sam.

Zastanowiłem się.

– Najbardziej w życiu bałem się tego, że coś złego się stanie tobie albo Ianowi. O ciebie zawsze bardziej się bałem, bo taka właśnie była z ciebie oferma. Magnes na kłopoty, jakby powiedział przeor Marcin. Kiedy byliście z Ianem na łomotach, to umierałem ze strachu. Albo... ten sąd boży i wszystko potem. Zimno mi się robi, jak to sobie przypomnę.

– Z takich lęków czyśćca się nie zbuduje – zauważył Richard.

– Czekaj – przypomniałem sobie – to było już dawno, kiedy byłem nowicjuszem. Miałem przez pewien czas koszmary związane z nauką chodzenia. Szedłem po wąskiej kładce nad przepaścią i traciłem równowagę. To było paskudne uczucie.

– W takim razie może cię czeka taka kładka. Ale to pestka, Edgar. Patrz przed siebie, módl się i idź. Nie spadniesz. Pamiętaj, że dusza nie może się rozbić o skały. A po drugiej stronie będziemy na ciebie czekali z Olofem.

Uśmiechnąłem się. To była przyjemna perspektywa, mimo kładki.

Chciałem się jeszcze czegoś dowiedzieć.

– Richie – spytałem – jeżeli wiesz i jeżeli to nie tajemnica, to co się po śmierci dzieje z duszą kogoś takiego jak Garrick?

– Z Garrickiem była ciężka sprawa – powiedział. – On miał prawie na amen przechlapane. Jest inny rodzaj przejścia. Stamtąd nie da się wejść na naszą stronę. To takie... nieskończone przejście, pełne tego, czego człowiek się boi. I pełne płomieni. Garrick najbardziej bał się ognia, więc wesoło mu tam na pewno nie było. Istnieje tylko jedna możliwość ratunku, ale nie zawsze da się zastosować. Można – w pewnych wypadkach –stamtąd wrócić na ziemię i mieć jeszcze jedną szansę. Garrick mimo wszystko miał szansę. Słabą, ale miał. Dzięki Ianowi. Widzisz, zdarzają się zabójstwa, które są dobrymi uczynkami. Ian uniemożliwił mu dalsze łajdactwa i do tego stopnia go przed śmiercią przestraszył, że on w ostatniej chwili pożałował swoich grzechów. Niewiele wart jest tego rodzaju żal, ale jednak daje, że tak powiem, szansę na szansę. A potem sporo zależało od Olofa i ode mnie. Kiedy jeszcze unosiłem się nad morzem, to nie umiałem Garrickowi do końca wybaczyć. Mnie samemu nie zrobił wielkiej krzywdy, tyle, że mi odebrał ten dzień, który sobie tak fajnie zaplanowaliśmy. To mu jeszcze mogłem darować. Ale nie mogłem mu wybaczyć, że sprawił taką przykrość tobie i Ianowi. Po drugiej stronie jednak człowiekowi łatwiej przychodzi przebaczanie. Zrobiło mi się drania żal. Olof też się za nim wstawił. Kiedy ofiary zabójstw proszą, żeby wybaczyć ich mordercy, zawsze bierze się to pod uwagę. Dobrze wiesz, kto taki prejudykat ustanowił. Więc Garrickowi pozwolono powtórnie się urodzić, a mnie wolno było wybrać mu rodziców. Jest już od pewnego czasu na ziemi i rozwija się tym razem we właściwym kierunku. To najstarszy syn Iana, twój imiennik.

– Wszelki duch – szepnąłem. – A ja go uczyłem alchemii...

– Nie bądź niemądry, Edgar. Znasz go od urodzenia. Przez ostatnie pięć lat więcej czasu spędzał z tobą niż z rodzicami. Zauważyłeś w nim jakieś złe skłonności?

– Nie – przyznałem. – Jest trochę za spontaniczny, ale to nic złego.

– Tym razem miał dobre warunki rozwoju i z nich skorzystał. Wyrósł pod najlepszym kierownictwem, jakie można sobie wyobrazić. Nauczył się od ciebie i Iana, i od matki i rodzeństwa mnóstwa rzeczy, o których w poprzednim życiu nie miał pojęcia. Takich piętnastu lat się nie da wymazać. A poprzednim razem, wiesz... – nie każdy umie sobie poradzić z nienormalnym dzieciństwem tak jak ty, Edgar. Jego ojciec był takim człowiekiem, któremu po śmierci nie można było dać szansy na powrót na ziemię. Dlatego żal mi było Marka Garricka. Będziemy czasem do niego, to znaczy do Eddiego, zaglądać. Nie będzie miał łatwego życia, sam wiesz, za jakie grzechy musi odpokutować, ale jestem pewien, że będzie dobrym zakonnikiem i dobrym lekarzem.

– Przynajmniej nie będzie benedyktynem – podsumowałem.

Richard roześmiał się.

– No właśnie. Uważam, żeśmy to bardzo rozsądnie z Olofem wymyślili. Masz fajnego ojca. Trochę śmieszne, że jest o parę lat ode mnie młodszy. Ale teraz powiedział, że się postarzy ze względu na twoje przyjście, bo nie wypada, żeby ojciec był o ponad dwadzieścia lat młodszy od syna. Tam można sobie wybierać wiek tak często i tak, jak się chce, wiesz? I nie ma żadnych ułomności.

– Skoro tak – powiedziałem – to poproś Olofa, żeby się tak bardzo przed moim przyjściem nie postarzał. Wystarczy, jak będzie miał jakieś sześć-siedem lat więcej niż teraz. Na początek chciałbym pobyć dzieciakiem.

– Będę cię woził przed sobą na siodle jak kiedyś Agnes – zaśmiał się. – Albo nie. Mam lepszy pomysł. Ja się też odmłodzę. Znowu będziemy rówieśnikami. Tylko biedny będzie Olof, jak nas obu będzie miał na głowie. Też spróbuje uciekać z nieba przez czyściec!

– Tak źle nie będzie. Są przecież twoi rodzice i ciocia Bessie. Ona ma wprawę po tych swoich trzech łobuzach. Ale i tak nas nie upilnują. Będziemy się im wszystkim wymykali na różne zwariowane eskapady.

– Jak to będzie fantastycznie, Edgar – westchnął Richard. – Dzieciństwo z tobą, a potem młodość też razem i bez żadnych łomotów. Nawet w niebie są różne stopnie szczęścia. Teraz będzie prawdziwy raj.

– Wiesz co – dodał – zostawię cię teraz na trochę samego. Musisz skończyć te zapiski, które Ian ma dostać. Napisz, że tu byłem, i że jeszcze przyjdę, bo inaczej Ian będzie się gryzł, że umarłeś w samotności. Dopisz zakończenie. Najlepiej zacznij zaraz, bo za parę godzin możesz już mieć z tym trudności. Przed wieczorem skończysz. Jakbym tu siedział, to bym cię rozpraszał moim gadaniem. Jeszcze się nagadamy.

– Myślisz, że mam napisać o Eddiem? Kim był w poprzednim życiu?

– Pewnie. Ian nie jest głupi. I nie zmieni do chłopaka stosunku. To ci gwarantuję. Kocha go całym sercem. Ian umie kochać. Ale chłopak nie powinien wiedzieć o poprzednim życiu. W każdym razie nie teraz. Ian to też zrozumie. Bierz się za pióro, Edgar. Zajrzę do ciebie o zmierzchu. Wypijesz sobie kubek wina z opium. Położę się koło ciebie. Mogę ci nawet coś zaśpiewać, wiesz? Teraz umiem. Mówiłem ci, że tam nie ma żadnych ułomności.

– Zaśpiewasz mi piosenkę o koniach – powiedziałem.

– Dobrze. Co tylko chcesz. A potem sobie razem zaśniemy.

– No to świetnie – uśmiechnąłem się do niego. – Chrzanię tę kładkę nad przepaścią, Richard. Na wszelki wypadek przejdę sobie po niej w myślach, jak skończę pisać. Ale i tak już się zupełnie niczego nie boję.

Tu kończą się zapiski ojca Edgara, szpitalnika z klasztoru augustianów w Montpellier.

[1] Przeciw sile śmierci nie ma lekarstwa w ogrodach (łac.)

Witraż z jednorożcem, rozdział 20

2015-04-14T15:15:00.001-07:00

– Wiem – przytaknąłem. Otarłem oczy.

– Od tej pory nie rozstawaliśmy się na dłużej niż na kilka dni, a i to bardzo rzadko – westchnął Ian. – Przez szesnaście lat. Aż do tego okropnego dnia w Kingsport. Czego on dla mnie nie robił. Kiedy zachorowałem na szkarlatynę, siedział przy mnie dniami i nocami. Strasznie ciężko tę chorobę przechodziłem. Wszyscy myśleli, że umrę. Ojciec Jakub postawił na mnie krzyżyk, dał mi ostatnie namaszczenie i zajmował się lżejszymi przypadkami, bo to był rodzaj epidemii i lazaret był pełen. Tylko Richard mnie nie odstępował, mimo wszystkich odrażających objawów. Sam wiesz. Wymioty, biegunka. Richard mnie mył, przebierał, wmuszał jakieś płyny kroplę po kropli. Byłem półprzytomny, ale pamiętam, jak mnie gładził po obolałej szyi. „Tylko kropelkę – prosił – ja wiem, że cię gardło boli, ale postaraj się, przełknij.” Później się dowiedziałem, że ubłagał komendanta, żeby nie wysyłał do Sleighstone wiadomości o mojej chorobie i pozwolił mu się mną opiekować. Bo moja matka spodziewała się dziecka, i Richie o tym wiedział. Matka miałaby straszny dylemat: czy zająć się mną, czy myśleć o dziecku, które się ma urodzić. Dzięki Richardowi tego uniknęła i James urodził się zdrowy. Ale ja bym umarł, gdyby nie Richard. W gorączce wydawało mi się, że tonę w morzu. Kiedy było najgorzej, to zawsze słyszałem, jak Richard powtarza: „Nie utoniesz. Trzymam cię. Trzymam cię mocno.” Trzymałem się rozpaczliwie jego ręki. Kiedy oprzytomniałem, siedział przy mnie z tą swoją uszczęśliwioną miną, a prawą rękę miał jak po walce z rysiem: podrapaną, posiniaczoną, opuchnietą. Nie mogę się pogodzić z tym, że go nie ma. Połowy duszy mi brakuje, Edgar.

– Mnie też go potwornie brakuje, Ian – powiedziałem. – Ale on jest. Obaj go widzieliśmy. Pocieszam się, że teraz już nikt go nie może skrzywdzić.

– To niestety niewielka pociecha – westchnął Ian. Ni stąd, ni zowąd uśmiechnął się do siebie.

– Ależ ja go urządziłem po tej szkarlatynie. To à propos krzywdzenia. Kiedy mi minęła gorączka, byłem głodny jak wilk. Aojciec Jakub zarządził mi ścisłą dietę: cienki rosołek i sucharki. Więc Richard mnie podkarmiał ze swojego talerza. Jego też ojciec Jakub zatrzymał w lazarecie, bo ropiała mu ta pokaleczona przeze mnie ręka i dostał gorączki. Ja nawet nie miałem wyrzutów sumienia, że go tak objadam. Prawie nic mu nie zostawiałem. Człowiek się po takiej ciężkiej chorobie na pewien czas robi strasznym egoistą i uważa, że mu się wszystko należy.

– Typowy objaw rekonwalescencji – zgodziłem się.

– Ten poczciwy ojciec Jakub tylko się cieszył, że Richardowi tak się apetyt poprawił. „Zawsze dziobałeś jedzenie jak panienka – mówił – a teraz wszystko zmiatasz i prosisz o więcej. Bardzo dobrze. Jeszcze rośniesz. Jedz na zdrowie.” A wkrótce po tym, jak wróciliśmy do normalnego życia, trzeba było jechać na chrzciny do Sleighstone. Kiedy mama nas zobaczyła, to załamała ręce. „Słyszałam o tej zarazie w Yorku – powiedziała – ale mnie zapewniano, że obaj jesteście zdrowi. Widzę, że po to, żeby mnie nie niepokoić. Czy tobie naprawdę ojciec Jakub pozwolił wyjechać tak zaraz po chorobie, Richie?” „Ja przechodziłem szkarlatynę w dzieciństwie – tłumaczył Richard. – To Ian był chory, ale już dobrze się czuje.” „Ian wygląda kwitnąco – stwierdziła mama. – Wy coś kręcicie, chłopcy. Mnie się czasem wydaje, że przez to, że ciągle jesteście razem, zaczyna się wam mylić, co się któremu przytrafiło.” I oczywiście zabrała się za odkarmianie Richarda, a przy tym i ja korzystałem. Jak wtedy przyjemnie było w Sleighstone, Edgar. A teraz tak tam pusto i ponuro. Nie chcę tam wracać.

– Jest jeszcze jedna rzecz, którą ci chciałbym pokazać – powiedziałem. – Tylko to kawałek drogi stąd. Pojedziemy konno. Jest w okolicy na sprzedaż piękny majątek z winnicami. Przejeżdżałem tamtędy po drodze do Montpellier i zatrzymałem się pod pretekstem napojenia konia. Tak naprawdę chciałem zajrzeć do właściciela. Tego, co mi swego czasu pomagał skubać przepiórki, pamiętasz tę historię? Gui de Frontignan niestety niedawno zmarł, a jego spadkobierca woli siedzieć w Paryżu. Sprzedasz Sleighstone albo przekażesz braciom, a sprzedasz część majątków dla nich przeznaczonych. Kupisz Frontignan. Będę do ciebie przyjeżdżał na degustację wina.

– Żebym się tylko na nowo nie rozpił – roześmiał się Ian.

– Nie ma obawy. W tym klimacie nie sposób – zapewniłem go. – Pojedziemy do Frontignan jutro po śniadaniu.

Przejeżdżaliśmy rankiem przez rynek w Montpellier. Dzień był targowy i ruch był duży. Zwróciłem uwagę na postawną niewiastę w czerwonej sukni. Stała przy straganie z grzybami.

– Jak to są trufle, to ja jestem święta Scholastyka spod Monte Cassino! Albo oczu zapomniałam na półmisku, jak święta Łucja z Syrakuz! To są zwyczajne piestrzenice, nie próbuj mnie nabierać, dupo Jonaszowa – perorowała.

Zsiadłem z konia.

– Dzień dobry, Camille – powiedziałem. – Będzie dziś na kolację polędwica z gęsią wątróbką, prawda?

Upuściła koszyk z zakupami.

– Edgar!!! Przez ciebie zawsze były jakieś jaja! Teraz mi się jaja przez ciebie potłukły.

– Nie przesadzaj, tylko jedno pękło – pomogłem jej doprowadzić do porządku koszyk. Potem ją uściskałem.

– Czyś ty zwariował?! – odsunęła mnie od siebie. – Jesteś w habicie. Obciach na całe miasto, ksiądz ściska się na rynku z madame z zamtuza! Na polędwicę przyjdź, ale po cywilnemu.

– Pozwól, że ci przedstawię mojego przyjaciela – powiedziałem. – Też pochodzi z Anglii i też lubi polędwicę.

Ian ukłonił się szarmancko i pocałował Camille w rękę. Powiedział, że nie wypada mu się wpraszać, ale tyle słyszał o talencie kulinarnym szanownej pani...

– Ależ proszę – odpowiedziała Camille. – Z tej okazji zrobimy sobie wolny wieczór. Żadnych innych gości i żadnych interesów.

– Pomogę ci w kuchni – zaproponowałem. – Mogę upiec szarlotkę.

– Ja do kuchni nie mam zdolności – wtrącił Ian – ale mogę przynajmniej obrać jabłka.

– Ja się zastanawiam – powiedziała Camille – czy tam u was na północy wszyscy arystokraci mają źle w głowie, czy tylko Edgar i jego znajomi. No to czekam wieczorem. Musisz mi opowiedzieć, Edgar, co się z tobą przez te wszystkie lata działo. To już ze dwanaście lat, odkąd wyjechałeś z Montpellier, prawda? Ale dla ciebie czas się zatrzymał. Pan to wygląda jak człowiek – z uznaniem zmierzyła Iana wzrokiem – a na Edgarze habit dalej wisi jak na pogrzebaczu. Jeszcze chudszy jesteś niż kiedyś, Edgar. A z twarzy tylko te oczyska ci zostały. Pewnie przez to włóczenie się po świecie. Czy ty się kiedy ustatkujesz, ty – spojrzała na Iana i zreflektowała się – pogrzebaczu filistyński?

– Już się ustatkowałem – zapewniłem. – Zostaję w Montpellier.

Camille zapomniała o habicie i obciachu i uściskała mnie serdecznie.

– No i jak przyjemnie raz w spokoju zjeść kolację – powiedziała Camille, kiedy mieliśmy zabrać się za szarlotkę. – Ja już nie mam zdrowia i nerwów do tego interesu. To już nie to, Edgar, co wtedy, kiedy byłeś nowicjuszem. Upadek obyczajów i kultury. Chamstwo się szerzy, a czego od dziewczyn wymagają, to przy panu Sleighstone wstyd mi mówić. Jak tylko jednego zboczeńca stąd wygonię i powiem, że to przyzwoity burdel bez świństw, to zaraz się nowy zjawia, i jeszcze gorszy. Na wykidajłów niedługo więcej będę wydawać niż na dziewczyny. Nieraz myślałam, żeby się stąd wynieść i gdzieś otworzyć porządną gospodę. Dobra kuchnia i nic więcej. Ale jakoś trudno by mi było żyć z dala od Montpellier. A tutaj otwierać knajpę to bez sensu. Za długo pracowałam w wiadomej branży. Wszyscy by myśleli, że to tylko nowy lokal.

– A ja bym miał dla pani inną propozycję – odezwał się Ian. – Zdecydowałem się kupić Frontignan. Wpłaciłem zadatek. Edgar nie może mi gotować na pełny etat, bo będzie miał na głowie lazaret w Montpellier. Bardzo bym potrzebował dobrej kucharki i ochmistrzyni. Gdyby mi szanowna pani mogła wyświadczyć ten zaszczyt...

– Skoro pana nie obchodzi, co ludzie pomyślą... Cóż, cudzoziemcom dużo się wybacza. Angielski lord może sobie pozwolić na ekstrawagancję. Zgodzę się pod jednym warunkiem – Camille spojrzała na niego z powagą. – Że nie będzie żadnej szanownej pani. Jestem Camille, i tyle.

– W takim razie proszę też się do mnie zwracać tak, jak do Edgara. Inaczej nie będzie umowy.

– Dupo Jonaszowa mogę mówić do każdego – oświadczyła Camille. – Ale organy filistyńskie są zarezerwowane dla Edgara.

Przerwało nam pukanie do drzwi. Jedna z dziewczyn wywołała Camille do kuchni.

Tak to Ian poznał swoją przyszłą żonę. Właśnie w przybytku uciech w Montpellier. Ale nie była tam zatrudniona. Zdesperowana uciekła z domu. Ojczym – taki skurwysyński oficer straży miejskiej, niestety przyzwoitszym słowem nie mogę go określić – od dłuższego czasu się do niej próbował dobierać. Próbowała się skarżyć matce, ale ta jej nie wierzyła. Żeńskich klasztorów w okolicy nie było. Przyszła do Camille. Powiedziała, że woli pracować jako uczciwa dziwka u uczciwej i dobrej kobiety, niż być w takim obrzydliwym położeniu. Dowiedziałem się o tej historii, kiedy Camille mnie też wywołała do kuchni. Zaciągnęła mnie w kąt przy palenisku.

– Już mówiłam, że jak ty się pojawiasz, Edgar, to zawsze się zaczynają jakieś awantury. Teraz radź. Sam widzisz, że to nie dziewczyna do tej branży. Mogę ją tu przez pewien czas przechować, ale jeśli za długo u mnie będzie mieszkać, to wiesz, jakie będą skutki. Co robić?

– Zróbmy grzane wino – doradziłem. – Z imbirem. Imbir zapobiega przeziębieniom. Yvette przemarzła po drodze. A grzane lepiej pasuje do szarlotki niż zimne. Przy klasztorze przeor właśnie otworzył schronisko dla pielgrzymów. Z rozdziałem płci. Tam ona sobie na początek pomieszka, a potem wszystko się ułoży. Daj jakiś większy garnek, Camille, trzeba się uwinąć z tym grzańcem. Szarlotka najlepsza jest, jak jest jeszcze trochę ciepła. Po co ja ci zresztą oczywiste rzeczy tłumaczę?

Dużo tam do tłumaczenia faktycznie nie było. Ależ z tego Richarda spryciarz, myślałem. Wszystko sobie co do joty wykalkulował.

Przed zaręczynami dałem Ianowi dla Yvette rubinowy pierścień z różą i jednorożcem. Nie powinni się zagubić w świecie, ale zawsze lepiej mieć gwarancję.

– One na początku swojej historii były pierścieniami zaręczynowymi – powiedziałem Ianowi, kiedy miał wątpliwości, czy może mnie pozbawić pamiątki po Richardzie. – My z Richardem poradzimy sobie bez pierścieni.

Na Boże Narodzenie Frontignan miało i nowego właściciela, i nową ochmistrzynię, i nową panią domu. A po winobraniu urodził się spadkobierca. Ochrzciłem go w kaplicy z witrażami Richarda. Richard też był przy chrzcie, ale widziała go wyraźnie tylko Camille. Ian nie był pewien, co widział. Myślał, że to odblask od witraża. Ale Camille odziedziczyła pewne szczególne uzdolnienia po swojej babce.

– To świetna wróżba dla dzieciaka, gdy się przy chrzcinach pojawi dobra dusza z nieba – tłumaczyła mi. – A ten twój przyjaciel z witraża to nie tylko dobry, ale i wesoły. Taki stuknięty jak ty. Niby uroczyście stał przy chrzcielnicy w habicie, ale do mnie puścił oko. Ci twoi znajomi z północy chyba wszyscy mają źle w głowach.

Witraż z jednorożcem, rozdział 19

2015-04-14T15:13:00.000-07:00

Rozumiałem, że chciał być sam.

– Pójdę odmówić brewiarz – powiedziałem. – Siedź sobie, jak długo chcesz. Dziś nikt tu nie będzie odprawiał nabożeństwa. Trafisz do mnie, prawda?

Przyszedł do mnie po jakiejś godzinie. Oczy miał zaczerwienione.

– Mazgaj się ze mnie zrobił od jego śmierci – powiedział. – Ryczę na okrągło. Teraz się popłakałem, bo kiedy patrzyłem na ten środkowy witraż, przypomniał mi się dzień, w którym poznałem Richarda.

– Opowiedz – poprosiłem. – Właściwie nie wiem, jak się poznaliście. Od początku widywałem was razem i miałem wrażenie, że znaliście się od zawsze. Opowiedz. Dobrze będzie trochę o nim posłuchać.

– Ojciec odwoził mnie do Yorku – zaczął Ian. – Miałem jedenaście lat. Wiesz, że parę lat służby na królewskim dworze to w naszym środowisku obowiązkowy element edukacji, jeżeli nie wybiera się kariery duchownej. Bardzo na ten wyjazd czekałem, ale też trochę się go bałem. Takie rzucenie w głęboką wodę. Nie wiem, czy to rozumiesz, bo ty właściwie nigdy nie miałeś normalnego rodzinnego domu. Ale masz wyobraźnię.

– Wyobrażam sobie – przytaknąłem. – W Sleighstone pełne bezpieczeństwo i akceptacja, a tu nagle tak zwany wielki świat, nowi ludzie, nie wiadomo, jak człowieka przyjmą... Ja się nigdy takimi rzeczami nie przejmowałem, bo byłem od urodzenia przyzwyczajony do tego, że jestem na marginesie, albo i poza marginesem. Ale z tobą było inaczej.

– Otóż to. Jechaliśmy do Yorku z ojcem i kilkoma służącymi. Widać już było mury. A na łące pod murami zobaczyłem sylwetkę konia z jeźdźcem. Co ten koń nie wyprawiał! Stawał dęba, skakał pionowo do góry, wierzgał.

„Zaraz się chłopak zwali” – odezwał się ojciec. – „Koń mu się strasznie spłoszył.”

„Trzeba mu pomóc” – krzyknąłem do ojca i pogalopowałem w stronę tej sceny. Była z gatunku mrożących krew w żyłach.

Za parę minut byłem na miejscu. Ale spłoszony koń już się uspokoił. Biegł posłusznie w kółko krótkim galopem, potem przeszedł do kłusa.

„Cześć” – powiedział chłopak w siodle. Trochę był zadyszany, ale absolutnie nie robił wrażenia kogoś, kto przed chwilą cudem uniknął śmierci albo ciężkiego kalectwa. „Przepraszam, że nie zsiadam, żeby się przywitać. Nie powinienem jej tak zaraz po tym galopie zatrzymywać. Muszę wyhamować stopniowo. Jeszcze parę kółek stępa. Richard Northbridge jestem. Z garnizonu w Yorku. A ty przyjechałeś w odwiedziny czy na służbę?”

„Ian Sleighstone” – powiedziałem. – „Na służbę.”

„To fajnie” – uśmiechnął się, jakbym mu zrobił wielką przyjemność. – „Akurat się koło mnie zwolniło łóżko. Jeden chłopak po kolejnym upadku z konia odkrył w sobie powołanie duchowne. Masz ładnego wierzchowca.”

„Ojciec mi go kupił specjalnie na ten wyjazd” – powiedziałem. – „Twój też ładny, ale co go przed chwilą ugryzło? Wyglądało na to, że się zabijesz.”

„To nie mój koń. To garnizonowa klaczka” – powiadomił mnie. – „Jak na pierwszy raz i tak się spokojnie zachowywała. Choćby się człowiek nie wiem jak starał, to koń, który pierwszy raz ma jeźdźca na grzbiecie, zawsze się trochę przestraszy. Ale teraz już dobrze, prawda? Dobry konik” – klepał klaczkę po szyi.

Zatkało mnie. Ja w życiu nie siedziałem na nieujeżdżonym koniu. Od ujeżdżania byli w razie potrzeby starsi stajenni, ale z reguły kupowało się konie dobrze wytrenowane.

„Każą wam samym ujeżdżać konie?!” – spytałem.

„Nie każą, ale niektórym pozwalają” – powiedział. – „Mnie komendant pozwala. Jestem chudy, wiec koń nie reaguje za mocno na ciężar. A ja to lubię.”

„Niebezpiecznie to wygląda”, powiedziałem.

„E tam. Umiem spadać. A dziś nawet nie spadłem. Ojej, to chyba twój ojciec? Już zsiadam.”

Ojciec rzeczywiście zatrzymał konia kilkanaście kroków od nas i przyglądał się nam z uśmiechem. Zawsze wiedział, kiedy się nie wtrącać. Mój nowy znajomy zsiadł z konia i ukłonił się.

„Bardzo przepraszam” – powiedział. – „Nie zauważyłem pana. Nazywam się Richard Northbridge. Służę w Yorku.”

„Northbridge” – powtórzył ojciec z namysłem. – „Syn świętej pamięci Adama? To już dość długo tu jesteś, prawda? Jak ci się tu wiedzie?”

„Tak, proszę pana. Ponad półtora roku. Dobrze, dziękuję. Chociaż” – dodał po chwili – „czasem jest mi trochę smutno, że nie mam prawdziwego domu. Ale staram się o tym nie myśleć. I tak winien jestem wdzięczność Opatrzności Bożej i naszemu władcy.”

Ojciec też zsiadł z konia, podszedł do Richarda i pogładził go po głowie.

„Wygląda na to, że rozsądny z ciebie chłopiec” – powiedział.

„Co to, to nie, proszę pana” – odparł Richard poważnie. – „Nie ma tygodnia, żebym nie usłyszał od przełożonych, że mój brak rozsądku ich do rozpaczy doprowadza. Ja się staram, jak mogę, ale ciągle robię jakieś głupstwa. Już takiego mam pecha.”

Ojciec się roześmiał. Ja też. Rozbrajający był ten Richard.

„Wsiadaj na konia, chłopcze” – powiedział ojciec. – „Opowiesz nam po drodze, jak to jest z tym twoim pechem.”

„Ja już nie będę wsiadał, proszę pana. Klaczka dzis pierwszy raz chodziła pod jeźdźcem. Wystarczy jej na dzisiaj” – pogładził konia po szyi.

„No, no” – ojciec popatrzył na tego chudego kurdupla z niedowierzaniem – „to i my z Ianem pójdziemy pieszo ten ostatni kawałek. Więc w jakie ty wpadasz tarapaty, Richard?”

„Ciągle coś nowego, proszę pana. Na przykład przedwczoraj mieliśmy trenować szermierkę przy opuszczonych przyłbicach. Ja bardzo nie lubię walczyć w hełmie, ale rozkaz to rozkaz. Starałem się, żeby być przygotowany. Naoliwiłem zawiasy przyłbicy, wyczyściłem hełm. Wieczorem trochę poćwiczyłem z cieniem. Trenowałem przerzucanie miecza do lewej ręki i różne inne rzeczy. Trening mieliśmy zaczynać w południe, wiec rano zająłem się tą klaczką. Od paru dni przyzwyczajałem ją do siodła. Oprowadzam klaczkę, a tu widzę, że na łąkę po drugiej stronie drogi idzie oddział w hełmach z opuszczonymi przyłbicami. Przeraziłem się. Pomyślałem, że znowu się zagapiłem i pomyliłem godziny treningu. Uwiązałem konia i pobiegłem po hełm. Nawet się prawie nie spóźniłem. Skrzyżowałem miecz z kimś, kto jeszcze był bez pary i starałem się walczyć jak najlepiej. I udało mi się wygrać dzięki przerzuceniu miecza do lewej ręki. Obaj podnosimy przyłbice, a mój przeciwnik krzyczy: ‘Co ty tu robisz, szczeniaku?’ Bo to był zastępca komendanta. Ja się przez pomyłkę wmieszałem w trening dorosłych, a oni wzięli mnie za sir Adalberta, który jest niewiele wyższy ode mnie... a on poprzedniego dnia skręcił nogę w kostce, więc go na ćwiczeniach nie było. Ja znowuż nie zauważyłem różnicy przez te opuszczone przyłbice, no i wszyscy chłopcy w naszym oddziale są ode mnie wyżsi. Strasznie mi potem głupio było.”

„Wygrałeś z wicekomendantem?” – zapytałem z podziwem.

„Przypadek” – powiedział. – „Sir John nie spodziewał się ataku lewą ręką. Mnie się ciągle zdarzają takie głupie przypadki. Albo zdarzają się przeze mnie. W zeszłym tygodniu lord Thomas Mortimer przyjął przeze mnie ostatnie namaszczenie, i to zupełnie niepotrzebnie.”

„Co?” – roześmiał się ojciec. – „To mi musisz koniecznie opowiedzieć.”

Zapowiadało się ciekawie. Ten lord Mortimer bywał niekiedy u nas w Sleighstone. Lubił wszystkie życiowe przyjemności, a zwłaszcza wino. I był strasznie przesądny. Jak mu kiedyś przy wyjeździe od nas czarny kot przebiegł drogę, to zawrócił do Sleighstone i wyjechał dopiero następnego dnia.

„Było w zeszłym tygodniu wielkie polowanie” – zaczął Richard – „i wyjątkowo dużo gości się zjechało. Brak było dla nich miejsc w komnatach. Kazano nam spać w stajni na stryszku, a w naszych sypialniach zakwaterowano gości. Moje łóżko przypadło lordowi Mortimerowi. Rano, kiedy goście siedzieli przy śniadaniu, wszedłem do sypialni po czystą koszulę. A lord Mortimer leży na łóżku i wzdycha. Zaniepokoiłem się, pytam, czy źle się czuje, czy mogę mu w czymś pomóc. A on prosi, żeby mu sprowadzić księdza. Przestraszyłem się nie na żarty, pobiegłem po ojca Jakuba. Ojciec Jakub przesiedział tam ponad godzinę. Spotkałem go potem na dziedzińcu i pytam, jak z lordem Mortimerem. Bardzo się martwiłem. Spał w moim łóżku, wiec prawie jakby był moim gościem, a tu taka nagła choroba. Ojciec Jakub też był zmartwiony. Powiedział, że nie wie, co o tym myśleć. Nie może znaleźć objawów żadnej znanej mu choroby, a tymczasem lord Mortimer jest święcie przekonany, że nie dożyje jutra. Wyspowiadał się, przyjął ostatnie namaszczenie, podyktował testament. Nie chciał się nawet dać przenieść do lazaretu, powiedział, że nic mu nie pomoże. Że umrze najpóźniej o dziesiątej wieczorem.

Strasznie mi tego biednego lorda Mortimera było żal. A pod wieczór, kiedy goście wrócili z polowania, to zaczął się bankiet i wyglądało na to, że wszyscy o tym chorym panu Mortimerze zapomnieli. Zebrałem się na odwagę i zapukałem do drzwi. Pozwolił mi wejść. Spytałem, jak się czuje, czy mu czegoś nie potrzeba. Poprosił, żebym się z nim pomodlił. Potem zaczął mi dawać różne dobre rady. Żebym żył po chrześcijańsku, unikał wina i kobiet.”

Ojciec zachichotał.

„Siedziałem przy nim” – opowiadał Richard – „póki się nie rozległ róg na zmianę warty o dziesiątej wieczorem. Lord Mortimer zerwał się z łóżka. ‘Dziesiąta, naprawdę dziesiąta?’ – pyta. Potwierdziłem. A w niego jakby życie na nowo wstąpiło. ‘Więc to była jakaś pomyłka – mówi. – Bankiet się chyba jeszcze nie skończył?’ Ubiera się, prosi, żebym go zaprowadził do sali bankietowej. Ja się ogromnie ucieszyłem, że mu się polepszyło. Wyszedłem z nim na dziedziniec. A ja mam oswojoną sowę. Taka malusieńką, pójdźkę. Znalazłem ją wiosną, bo wypadła z gniazda, i odchowałem. Pokażę ci ją, Ian. Strasznie śmieszny ptaszek. Potrafi głowę wykręcić aż na grzbiet. Kiedy się nauczyła latać, to ją wypuściłem, ale ona co wieczór do mnie przylatuje. Czasem wlatuje przez okno i siada na poręczy łóżka. Zawsze mam dla niej kawałek mięsa. I wtedy też przyleciała i siadła mi na ramieniu. Lord Mortimer się przestraszył.”

Obaj z ojcem ryknęliśmy śmiechem.

„Mówi do mnie tak: – kontynuował Richard – ’Biedne dziecko. Więc to tobie, a nie mnie, śmierć pisana. Spałem w twoim łóżku i przez to sowa się pomyliła. W twoim wieku nie możesz mieć ciężkich grzechów na sumieniu, ale dla pewności poszukamy ojca Jakuba. Co za nieszczęście, taki młody chłopiec.’ Prawie nade mną płacze. Tłumaczy mi, że jak sowa nad kimś w nocy usiądzie, to pewny znak śmierci w ciągu najbliższej doby, a co dopiero, kiedy usiądzie komuś na ramieniu. Ale go przekonałem, że ta zasada nie może dotyczyć oswojonej sowy, bo w takim razie musiałbym nie żyć od pół roku. Uspokoił się i poszedł na bankiet. No i, chwała Bogu, nikt tamtej nocy nie umarł.”

Ojciec poklepał Richarda po ramieniu.

„Masz sporo talentów, Richard” – powiedział. – „Do opowiadania też. Dawno się tak nie uśmiałem. Teraz muszę Iana przedstawić królowi. ”

„Zajmę się końmi” – zaproponował Richard. – „Znajdę im dobre miejsca w stajni. A potem tu na ciebie zaczekam, Ian.”

Nie czułem już ani tremy przed spotkaniem z królem, ani obawy przed Yorkiem. Co za fantastyczny dzień, myślałem. Dopiero co dotarłem na miejsce, a już mam kolegę, który ujeżdża dzikie konie, oswaja sowy, i taki jest sympatyczny.

„Nie rób sobie kłopotu z końmi, Richard” – powiedziałem. – „Zaraz będą tu nasi służący.”

„Koni wolę sam dopilnować” – oświadczył. – „Na razie. Do zobaczenia, panie Sleighstone.”

„Przyjedź do Sleighstone z Ianem na święta” – powiedział ojciec. – „Oczywiście, o ile się zaprzyjaźnicie” – dodał.

„Nie wiem, jak ty uważasz, Richard” – odezwałem się – „ale mnie się wydaje, że już się zaprzyjaźniliśmy. Co ty na to?”

„Pewnie, że tak” – popatrzył na mnie z tym swoim uszczęśliwionym wyrazem twarzy. Wiesz, jakim.

– Wiem – przytaknąłem. Otarłem oczy.

Witraż z jednorożcem, rozdział 18

2015-04-03T14:37:00.000-07:00

Ian przerwał i zapatrzył się w niebo.

Zdjąłem z szyi woreczek z pierścieniem Richarda. Podałem pierścień Ianowi. Pocałował go i wsunął na serdeczny palec prawej ręki.

– Jednak się nie ożeniłeś – zauważyłem.

– Nie – machnął ręką – i dobrze, że nie. Sprawa Richarda zadziałała tak jak ten twój odczynnik. Ten, co pokazuje różne kolory.

– Płyn świętego Symfroniusza.

– Właśnie. Nie powinienem chyba mieć pretensji do Anny. Nie była w stanie zrozumieć, jakie to dla mnie ważne. Spodziewała się przyjemnego okresu narzeczeństwa, rozrywek, zabaw, liczyła na to, że będę cały czas w pobliżu i będę jej nadskakiwał. No i nic dziwnego, że się tego spodziewała. Na początku była idylla. Ale dwa miesiące po naszych zaręczynach przyszedł twój list z Kingsport. Sam rozumiesz, że od tego czasu chodziłem jak struty i jedno tylko miałem w głowie. Zabić. Pomścić. Próbowałem tłumaczyć Annie, dlaczego ciągle o tym myślę, opowiadałem o Richardzie, o tym, cośmy razem przeszli. Ale albo ja nie umiałem tego przekazać, albo ona nie umiała zrozumieć. Prawdopodobnie i jedno, i drugie. Twierdziła, że jestem egzaltowany, wręcz dziecinny, że w naszych czasach wszystkim wojakom zdarza się tracić przyjaciół, w takich czy innych okolicznościach, że trzeba zapomnieć i patrzeć w przyszłość. A ja jakoś nie mogłem. Usiłowałem jej wyjaśnić, że gdyby Richie zginął w bitwie, jakoś pogodziłbym się ze stratą, ale skrytobójstwo... kiedy już założył habit i nie nosił broni... Tylko jeszcze bardziej ją zirytowałem, a kiedy przyszło do mojego wyjazdu, to już się na mnie całkiem wściekła. Nie dość, że Dania, to potem jeszcze Islandia! Jeszcze tego brakowało, żeby była bez kawalera na święta! Postawiła mi ultimatum: albo ona, albo podróż. A ja wybrałem. I dobrze. Gorzej byłoby, gdybym dopiero po ślubie zauważył, że nie pasujemy do siebie.

– Pojechałem na Islandię – mówił dalej. – Tam dopiero zrozumiałem, co miałeś na myśli pisząc o różnych wariantach ballady. Przeor bardzo uprzejmie mnie przyjął. Wyjaśniłem, że chciałbym pójść na grób przyjaciela. Poprosił, żebym usiadł. Powiedział, że nie zna sprawy z pierwszej ręki, bo zdarzyło się to nieszczęście za czasów przeora Augustyna. On sam dopiero kilka tygodni później przyjechał ze Skalholt. Bardzo mu przykro, że musi mnie tak zmartwić. Niestety mój przyjaciel sam podniósł na siebie rękę, a więc grobu nie ma. Bardzo to smutne. Cóż, zdarza się, że do klasztoru wstępują młodzieńcy bez prawdziwego powołania, pod wpływem chwilowych emocji, a potem robi się z tego tragedia. A artyści są szczególnie wrażliwi i skłonni do kryzysów nerwowych... Zdziwiłem się. Artyści?

– Richard nie pisał ci o witrażach i mnie też prosił, żebym o nich nie wspominał – wtrąciłem. – Chciał ci zrobić niespodziankę.

– Taak... – Ian smutno się uśmiechnął. – Kiedy przeor nazwał go artystą, pomyślałem, że chyba Richie nie dystrybuował po klasztorze tekstów swoich ballad,

i – głupio się przyznać – o mało się nie roześmiałem.

„To był wielki talent – powiedział przeor. – Żałuję, że go nie znałem. Może coś bym dostrzegł, może jakoś pomógłbym mu się z tego kryzysu wydobyć.”

Zaprowadził mnie najpierw do kaplicy przy refektarzu, a potem do kościoła. Sam wiesz. Co ci będę dużo mówić? Poprosiłem, żeby mi pozwolono zostać trochę dłużej w kościele. Nie wiem, ile czasu patrzyłem na te witraże. Śmiałem się i płakałem. Nigdy nie widziałem czegoś tak pięknego, jak ten witraż z tobą i ptakami. I ten mały jednorożec... On mnie chyba najbardziej wzruszył. Zwróciłeś uwagę na to, że ten jeździec na środkowym witrażu to ja?

– Myślałem, że to Richard – powiedziałem. – On miał na Islandii taką ulubioną bułaną klaczkę. Zresztą chyba za bardzo zapatrzyłem się na siebie na bocznych witrażach.

– To ta bułanka, którą miałem w Kingsport – powiedział Ian. – Ta, którą Richie kupił od Cyganów. Jeździec ma też mój hełm.

– No tak – przyznałem. – Richard hełmu unikał jak zarazy.

– Rozchorowałem się tego wieczoru – opowiadał dalej Ian. – Już wychodząc z kościoła miałem dreszcze. Leżałem w gorączce prawie dwa tygodnie, a potem długo nie mogłem dojść do siebie. Gdybyś ty tam był, to pewnie byś mnie szybko postawił na nogi, a tak prawie przez miesiąc byłem zupełnie do niczego.

– Może i ja bym na to nie poradził – powiedziałem. – Musiałeś odreagować to wszystko. Choroba duszy przeniesiona na płaszczyznę cielesną.

– Jak już się w miarę trzymałem na nogach, poszedłem na przystań dowiedzieć się, kiedy się mogę załapać na jakiś statek do Anglii – opowiadał Ian. – Wszedłem czegoś się napić do knajpy w porcie, takiej, co wyglądała na przyzwoitą. Właściciel był rozmowny. A skąd, a dokąd, a czy służbowo, czy w odwiedziny. Powiedziałem, że szukałem grobu przyjaciela, ale nie znalazłem. Spojrzał na mnie bystro i spytał, czy przypadkiem nie znam brata Edgara z Anglii, augustianina, który był tu z angielskimi królewiczami. A kiedy się dowiedział, że się przyjaźnimy, to poprosił, żebym ci przekazał pozdrowienia od Björna. I żebym ci powiedział, że kasztanek dobrze się miewa.

– To wspaniale – powiedziałem. – Richard by się ucieszył.

– „A tym grobem proszę się nie martwić – dodał karczmarz, kiedy zabierałem się do wyjścia. – Ważne, że dusza jest w niebie. Niech szanowny pan nie wierzy w te plotki o samobójstwie. Już panu brat Edgar wszystko wyjaśni.”

Pokiwałem głową.

– Björn bardzo lubił Richarda. To jeden z niewielu ludzi poza nami i twoją rodziną, którzy go naprawdę znali.

– Masz rację – zgodził się Ian. – Niewielu ludzi go znało. Podziwiali go jako szermierza, śmiali się z jego dowcipów, lubili słuchać jego historyjek, ale poza tym albo go nie brali na poważnie, albo podejrzewali o najgorsze. A to był przecież święty chłopak. Dobroć chodząca. Czasem żałuję, że nie wsadziłem tego łajdaka Garricka do mrowiska.

– Richardowi to by się nie podobało. Uważam, że tę sprawę załatwiłeś optymalnie. Zresztą mrówki mogłyby się potruć.

– W drodze powrotnej zastanawiałem się, co powiedzieć matce. Nigdy jej jeszcze nie okłamałem. Ale tym razem zdecydowałem, że to zrobię, pierwszy i ostatni raz. Raczej się przecież na Islandię nie wybierze. Postanowiłem, że opiszę jej piękny nagrobek z jednorożcem i różą. Ale, widzisz, okazało się, że nie potrzebowałem kłamać – westchnął. – Mówiłem ci już, że matka nie mogła dojść do siebie po śmierci ojca. Bardzo się postarzała. A przez ten czas, kiedy mnie nie było, coś się jej stało z umysłem. Straciła kontakt z rzeczywistością. Czas się dla niej zatrzymał na tych latach, kiedy byliśmy w Yorku. Czasem zupełnie normalnie się z nią rozmawiało, a nagle potrafiła zacząć się denerwować, że ojciec się spóźnia na kolację. Albo pytała mnie, czemu nie przywiozłem ze sobą Richarda i ciebie. Mówiłem, że Richard ma służbę, a ty obowiązki w kościele. Ciężko mi było to znosić. Jakiś straszny nastrój był w Sleighstone. Czułem się jak zawieszony między umarłymi i żywymi. Byłem tylko zadowolony, że Tom i James są w Yorku i nie muszą na to patrzeć.

– Matka zmarła trzy miesiące po moim powrocie – opowiadał dalej. – Spokojnie, we śnie. Po pogrzebie zostałem w Sleighstone sam. Wy z Richardem tak mnie zawsze chwaliliście za stabilność umysłową. Gówno, nie stabilność. Popadłem w regularną depresję. Albo po całych dniach nie wstawałem z łóżka, albo wałęsałem się przez dzień i noc na koniu po okolicy. Czasem przez tydzień się nie myłem i nie goliłem. Unikałem ludzi. Służący schodzili mi z drogi. Bali się mnie, niestety, nie bezpodstawnie. Piłem coraz więcej. Już nie tylko wino, ale i wódkę. Któregoś wieczoru w początkach lata, kiedy siedziałem z kolejną flaszką w altanie, pojawił się przede mną Richard. Pewnie zasnąłem i to był taki bardzo wyraźny sen, ale wtedy pomyślałem, że zorganizowałem sobie pierwsze delirium. Tak się przestraszyłem, że prawie wytrzeźwiałem.

Richard był ubrany w habit. Pierwszy raz widziałem go w habicie. Ale miecz miał przy boku jak zwykle.

„Przybastowałbyś, Ian, z tym piciem – powiedział. – Łucznictwo i ciągłe chlanie są nie do pogodzenia.”

„Mnie już nawet łuk nie bawi, Richie – odparłem. – O dupę takie życie roztrzasnąć. Nic mnie nie cieszy.”

„Twoi rodzice bardzo się tobą martwią – ciągnął. – Ciocia mnie prosiła, żebym z tobą pogadał. Mówiła, że mnie prędzej posłuchasz niż jej.”

„Widujesz się z nimi?”, spytałem.

„No pewnie. Żebyś widział, jaki twoja mama ma ogród różany! Słuchaj, zrób coś dla mnie, dobrze? Bardzo cię proszę.”

„Będziesz mnie prosił, żebym przestał pić, nie? Myślisz, że to tak łatwo? Też byś chlał, gdybyś tu tkwił sam ze wspomnieniami”, powiedziałem z irytacją.

„Chciałem cię prosić, żebyś pojechał do Francji. Do Montpellier. Edgar ma dla ciebie mój pierścień.”

To jest pomysł, przyznałem. Że też na to sam nie wpadłem. Po diabła ciężkiego ja tu tkwię i grzęznę coraz głębiej? Pojadę szukać Edgara.

„Pojadę, Richie – zapewniłem go. – Już dziś więcej nie będę pił. Prześpię się, a rano zacznę się przygotowywać do drogi.”

„No to świetnie – uśmiechnął się. – Ja już muszę iść. Ten świat wolno odwiedzać tylko rzadko i na krótko. A ja muszę jeszcze pogadać z Edgarem. I tak mogę przychodzić z zaświatów częściej niż inni. To dlatego, że tak strasznie za wami tęsknię. Gdybym nie mógł was widywać, byłbym bardzo nieszczęśliwy, a to by się kłóciło z koncepcją nieba.”

Roześmiał się na głos.

„Edgar mnie prawie nigdy nie widzi, wiesz? Bo myśli, że to byłoby sprzeczne z prawami natury. Zawsze przesadzał z logiką i racjonalizmem. Ale słyszy wszystko, co do niego mówię. I nawet mnie czasem słucha, chociaż taki głupek jestem. Trzymaj się, Ian. I jedź jak najszybciej.”

Wyciągnąłem do niego ręce, ale już go nie było.

– To na pewno nie był sen, Ian – powiedziałem. – Ja go też raz widziałem. W pierwszą noc po jego śmierci. A przez ostatni rok rzeczywiście czasem czułem jego obecność. Rozmawiałem z nim w myślach. I mój przyjazd do Montpellier to też jego pomysł. Chciał, żebyśmy się tu spotkali. Teraz już nie powinniśmy się zagubić w świecie – wskazałem na mój rubinowy pierścień. Wytłumaczyłem, skąd go mam.

– Dziwne, że nic mi nie powiedział o swojej siostrze – skomentował Ian.

– Na pewno miał zamiar ci powiedzieć, ale chciał to przez jakiś czas mieć dla siebie. Tak jak ja prawdę o moim ojcu. Może też chciał najpierw o tym porozmawiać ze mną. Martwił się, że dzieci Agnes nie są ochrzczone. Ale mu wytłumaczyłem, że to nie ma znaczenia. Wiesz co, chcę ci jeszcze coś pokazać.

Przybłęda z pogorzeliska

Zaprowadziłem Iana do kaplicy przy lazarecie. Otoczyły nas znajome twarze.

Twarz Iana miał święty Hubert pogodzony z jeleniem i święty Jerzy zabijający smoka. Święta Elżbieta o rysach lady Elisabeth rozmawiała z Madonną wsród bizantyjskich róż. Ja byłem tym razem świętym Hieronimem. Pisałem piórem mojego pomysłu. Przy moich stopach leżał lew, a na wieczornym niebie błyszczały trzy gwiazdy.

Kaplica była pod wezwaniem Zmartwychwstania Pańskiego. Centralny witraż przedstawiał apostołów w drodze do Emaus. Richard i ja szliśmy w stronę wschodzącego słońca. To był jedyny autoportret Richarda, bo rycerzyk na islandzkim witrażu z papiestwem i cesarstwem był dość schematyczny. Nie wiem, czy to był przypadek, ale twarz Richarda na witrażu zmieniała kształt w zależności od tego, jak padało na nią światło. Była tak samo trudna do opisania, a jednocześnie tak oryginalna, jak za jego życia.

– Zabrałem ze sobą z Islandii szkicownik Richarda – wyjaśniłem. – Przesłałem go do Montpellier z Włoch. Oni tu mają bardzo dobrych rzemieślników.

Ian długo rozglądał się w milczeniu.

– To przesądza sprawę – powiedział. – Już stąd nie wyjadę.

Cześć!

2015-03-14T17:32:00.001-07:00

Jeden z moich przyjaciół napisał, że dziś w "Tawernie pod świętymi dębami" jest wielkie święto: pojawił się w niej mój Tata. "Ale będzie impreza", powiedział ów przyjaciel. Baw się dobrze, Tato, ja też niedługo przyjdę! Przepraszam za niecenzuralną zwrotkę "Szwoleżerów", ale nie udało mi się znaleźć wersji cenzuralnej. Znając Cię wiem, że mi wybaczysz. Pa!

https://www.youtube.com/watch?v=NGKk-xurOZ0

Witraż z jednorożcem, rozdział 17: Zważaj na gada...

2015-03-14T01:17:00.000-07:00

Statek wpłynął do Kingsport dla uzupełnienia zapasów i zabrania kilku pasażerów. Zszedłem na ląd. Na wszelki wypadek w cywilnej odzieży.

Kontrolę nad przystanią sprawował oficer w barwach straży biskupiej. Podszedłem do niego.

– Czy komendantem jest tu w dalszym ciągu sir Ian Sleighstone? – spytałem. – To mój znajomy z dawnych lat.

– Garnizon królewski już tu nie stacjonuje – odpowiedział. – Kingsport należy od miesiąca do biskupstwa. A sir Ian wycofał się z czynnej służby zaraz po śmierci swojego ojca. Wrócił do rodowego majątku. Nawet już zdążył się zaręczyć. Niedawno stąd wysyłał zaproszenie na ślub do jakichś przyjaciół na Islandię, zakonników z Akureiri. Dziwne, że taki rycerz jak sir Sleighstone przyjaźni się z mnichami, prawda? A wiem to wszystko, bo teraz są takie przepisy, że trzeba cenzurować zagraniczną korespondencję. Nie bardzo mi się to podoba, ale rozkaz to rozkaz.

Cóż, pomyślałem. Nie tylko cenzura, ale i profesjonalna dyskrecja, że o poziomie inteligencji nie wspomnę.

– Czy mógłbyś mi pomóc w wysłaniu krótkiej wiadomości do Sleighstone? – zapytałem.

– Owszem. Ale będę musiał ten list przeczytać, bo szanowny pan przyjechał zza granicy i płynie dalej, więc taki list liczy się jako korespodencja zagraniczna. Już mówiłem, że takie są teraz przepisy.

– Nie ma problemu – zapewniłem. – Nie piszę żadnych tajemnic, tylko parę słów, żeby sir Ian wiedział, że tędy przejeżdżałem.

Zaprosił mnie do wartowni.

Drogi Ianie – pisałem – w drodze z północy zahaczyłem o Kingsport. Miałem nadzieję, że Cię zastanę i pogadamy o dawnych czasach. A tu słyszę, że osiadłeś na dobre w Sleighstone i podobno masz zamiar się żenić! Jeśli to prawda, to serdecznie gratuluję, chociaż to strata dla naszej starej paczki z Yorku. Szkoda, że Cię nie spotkałem. Myślałem, że pośpiewamy ballady przy winie jak kiedyś. À propos, będąc na Islandii natknąłem się na oryginalną wersję ballady o jednorożcu, tej, którą często śpiewaliśmy. W tej autentycznej wersji jednorożec zginął od jadu żmii. Wszystkie inne warianty to podróbki. W tekście, który znamy z Yorku, prawdziwe są tylko dwie zwrotki, te z ostrzeżeniem.

Cóż, Ciebie tu nie ma, a do Sleighstone za daleko. Niestety nie zdążę nawet zajrzeć do benedyktynów w Castle. Wiesz, mam tam znajomego sprzed lat. Zakonnik, ale bardzo dowcipny i pomysłowy gość. Zresztą może miałeś okazję go poznać? Miał swego czasu coś do czynienia z kapelanem z garnizonu w Kingsport, nazywa się brat Klemens. Ty podobno też masz kumpli zakonników, tyle że trzymasz raczej z augustianami, prawda? Gdybyś jednak miał okazję wstąpić do benedyktynów, to pozdrów brata Klemensa. Chociaż, kto wie, może go nie zastaniesz. Tych zakonników tak często przenoszą z klasztoru do klasztoru.

Jadę na południe, w okolice, w których spędziłem wczesną młodość. Mam tam trochę spraw do załatwienia. Pewnie dość długo nie będzie okazji do spotkania. Ukłoń się ode mnie Twojej narzeczonej i pozdrów wszystkich w Sleighstone. Szczególnie serdecznie pozdrów Twoją Matkę.

Ściskam Cię,

Twój

E. Leijonstierna

Chyba dostatecznie jasno się wyraziłem, pomyślałem. Przecież Ian wie o cenzurze listów. Jednak może będzie się bronił przed złą wiadomością? Może będzie próbował sobie wmówić, że to jakiś idiotyczny abstrakcyjny żart? Nie powinien tak myśleć, ale kto wie? Lepiej, żeby nie miał żadnych wątpliwości, uznałem i dodałem postscriptum.

P.S. Na północy wpadł mi w ręce bardzo oryginalny srebrny pierścień ze szmaragdem. Miałem zamiar dać Ci go na pamiątkę, ale nie chcę go wysyłać przez posłańca. Jeśli Bóg pozwoli, to kiedyś się spotkamy i wtedy go dostaniesz.

Jeszcze raz serdeczne uściski,

E. L.

Podałem list oficerowi.

– Proszę. To tylko pozdrowienia dla przyjaciela, żeby nie myślał, że o nim zapomniałem. No i gratulacje z okazji zaręczyn.

Przeczytał i oddał mi pergamin. Zapieczętowałem go sygnetem z różą.

– Leijonstierna – odezwał się podejrzliwie. – Szwed czy Duńczyk?

– Właściwie Anglik – odparłem. – Ród mojego ojca wywodzi się z Danii, ale ja urodziłem się w Anglii i jestem lojalnym poddanym króla Haralda.

– Lojalnym – powtórzył z przekąsem. – Niedługo to z torbami przez was pójdziemy. Tu na przystani i w Castle na rynku już tylko duński słychać.

– Dziękuję za przysługę – powiedziałem. – Wszystkiego dobrego.

***

Naznaczona mi pokuta była nader łagodna. Czasem przychodziło mi do głowy, że to za mało na odkupienie moich grzechów. Ale odpędzałem od siebie takie myśli. Nie wolno kwestionować decyzji spowiednika. Spowiednik to narzędzie Ducha Świętego.

Rok w pustelni w Apeninach minął szybko. Zachowywanie milczenia przez cały rok nie sprawiało mi trudności. I tak mi się z nikim nie chciało rozmawiać.

Do Montpellier dotarłem późną jesienią. Dzień był piękny mimo listopadowej melancholii.

– Brat Edgar! – zawołał furtian. – Nic się nie zmieniłeś. Jak to dobrze, że przesłałeś wiadomość o przyjeździe. Bo zaraz po tym, jak przyszedł twój list, przyjechał tu twój znajomy z Anglii. Czeka na ciebie od paru dni.

Ian miał sporo siwych włosów na skroniach. Uściskałem go, ucałowałem w oba policzki. Usiedliśmy przy winie.

– Zabiłem tego łajdaka – powiedział. – O niczym innym nie mogłem myśleć od dnia, w którym dostałem wiadomość od ciebie. Czasem dobrze jest mieć dużo pieniędzy. Zainwestowałem w poszukiwania. Moi ludzie sprawdzali wszystkie statki z Islandii w Kingsport i Newhaven. Ale jego nie było. Zacząłem szukać w Danii. Ktoś go widział w Helsingör. Musiałem powiedzieć matce, że wyjeżdżam i nie jestem pewien, kiedy wrócę. Nie mówiłem jej o Richardzie. Chciałem odczekać. Po śmierci ojca i tak nie mogła przyjść do siebie. Ale wiesz, jak to jest z moją mamą. „Co się z tobą dzieje, synku? – spytała po jakimś czasie. – Nocami chodzisz po ogrodzie. Nie jesz. Pijesz za dużo wina. Jakieś kłopoty sercowe? Coś nie tak między tobą a Anną? A może żałujesz tych zaręczyn?” Zapewniłem, że nie o to chodzi. Chociaż rzeczywiście nie najlepiej było na tym froncie.

„Ian – rzekła mama – zawsze byłeś uczciwy i prawdomówny. Chyba nie zrobiłeś czegoś, o czym się wstydzisz mi powiedzieć?” Przytuliła mnie. I rozpłakałem się jak dziecko.

„Ktoś cię skrzywdził, kochanie”, stwierdziła mama. A ja ryczałem jak bóbr. Chociaż właściwie bobry nie ryczą. „Nie tylko mnie. Edgara. I ciebie też – wydusiłem z siebie. – Richard nie żyje. Zamordował go ten skurwysyn. Muszę go znaleźć i zabić. Edgar też chyba jest w niebezpieczeństwie. Musiał uciekać do Francji czy Włoch. Nie zaznam spokoju, póki tego skurwiela nie zabiję”.

Mama, jak wiesz, nie tolerowała najniewinniejszych wulgaryzmów, ale ani słowem mnie wtedy nie skarciła za rzucanie skurwysynami. „Że też nie miałam żadnych przeczuć – powiedziała z namysłem. – W sierpniu raz mi się Richard śnił, ale to nie był zły sen. Bawił się z małym źrebaczkiem.” Trochę się zamyśliła. Spytała, czy ta zemsta jest konieczna. Richard nie był mściwy. Może wcale by tego nie chciał. „Mamo – odparłem – tu nie chodzi tylko o zemstę. Nie można pozwolić, żeby żmija pełzała po ogrodzie, w którym bawią się dzieci. Pamiętam, jak raz, kiedy byłem mały i bawiłem się tu na trawniku, spod krzaków wypełzła żmija. Ty akurat okopywałaś róże. Zabiłaś żmiję motyką. Ja muszę zrobić coś podobnego.”

Więcej nie protestowała. Powiedziała, że ma do mnie pełne zaufanie. I żebym na siebie uważał. „Jak się z tym uporasz – dodała – to powinieneś pojechać na Islandię. Nie wiem, jakie tam mają zwyczaje. Może Richie nawet nie ma przyzwoitego nagrobku z herbem. Pojedź, idź na jego grób, w razie potrzeby zamów kamień i zapłać komuś, żeby tam sadził kwiaty. Dowiedz się więcej o okolicznościach. Mój biedny Richie”, też się popłakała.

Pojechałem do Danii. Parę dni szwendałem się po Helsingör. Trochę w habicie augustiańskim – dał mi go przeor w Castle – trochę w ubraniu zwykłego marynarza. W końcu łajdaka przyuważyłem. Musiałem uzbroić się w cierpliwość, bo nie wyjeżdżał bez eskorty. Urządziłem sobie punkt obserwacyjny na drzewie tuż przed bramą jego dworu. Mogłem go bez problemu zastrzelić z kuszy, ale to by nie była wystarczająca kara. Czekałem. W końcu wybierze się gdzieś w jakiejś sprawie wymagającej dyskrecji, myślałem. Piątego dnia doczekałem się. Wieczorem wyjechał sam. Ja wszystko miałem zaplanowane i namierzone. Zeskoczyłem z drzewa na siodło za nim i trzepnąłem go odpowiednio mocno w łeb. Związałem, zakneblowałem, zawiozłem do lasu. Rozpaliłem ognisko i czekałem, aż oprzytomnieje.

„Zabiję cię, bydlaku – powiedziałem, kiedy otworzył oczy. – Ale nie od razu. Mamy czas. Na początek ukarzę cię za kradzież. Pamiętasz, kradzież trucizny. Obetnę ci prawą rękę, jak to się w niektórych rejonach Skandynawii praktykuje. Ładnie zatamuję upływ krwi, żebyś mi za wcześnie nie zdechł. Patrz, ognisko ślicznie się rozpaliło. Po obcięciu ręki wypalę ci głownią oczy. To będzie kara za strzelanie z łuku do dzieciaka.”

Widziałem, z jakim przerażeniem zwraca wzrok to na mnie, to na ogień. O to mi chodziło.

„Drugą rękę ci obetnę za zatruty miecz na sądzie bożym – ciągnąłem. – A potem będę miał pewien problem. Bo jeżeli ci rozwalę łeb za tę sprawę w Kingsport, to już nie będę cię mógł ukarać za to, o co mi przede wszystkim chodzi. Ciekawe, czy ty w ogóle wiesz, które z twoich łajdactw mam na myśli.”

„Zrobię tak – powiedziałem po chwili. – Będę wielkoduszny i daruję ci Kingsport. Byłem komendantem, a ty mi narobiłeś dużych kłopotów w garnizonie, ale to ci wybaczam. Za zabicie księdza, zbezczeszczenie kościoła i Najświętszego Sakramentu niech cię Pan Bóg sądzi. Teraz się zastanówmy nad finałem.”

Wiesz, naprawdę nie byłem pewien, czy on wie, o co mi chodzi. Te poprzednie historie godziły we mnie: śmierć Erlinga, sąd boży też, bo dotyczył udowodnienia mojej niewinności. Więc na pewno myślał, że chcę się za to zemścić. Ale czy taki łajdak mógł rozumieć, co mnie łączyło z Richardem?

– Pewnie nie – wtrąciłem. – On miał specyficzne wyobrażenia na temat męskiej przyjaźni.

– Wyjąłem mu knebel – mówił dalej Ian. – Zapytałem, czy wie, jaki jest główny motyw mojej akcji. Nie wiedział.

„Ty, zdaje się, jesteś nie tylko oczkiem w głowie twojej mamusi, ale i jej powiernikiem – odezwał się. Mimo strachu, który przed chwilą widziałem wyraźnie w jego oczach, potrafił się zdobyć na sarkastyczny ton. – Może to mamusia ciebie na mnie napuściła za tego Duńczyka? Tego Olofa Leijonstiernę. On się jej chyba podobał. Ale żeby wyciągać takie historie z lat wczesnej młodości? Poza tym to nie była kwestia prywatna, ale ściśle polityczna. Zresztą, co tam. Sam masz dość powodów, żeby do mnie nie czuć sympatii. Ale nie przesadzaj. Jeszcze możemy dojść do porozumienia.”

„Niepotrzebnie się wygadałeś – powiedziałem mu. – Miał już być finał, a okazuje się, że będę ci jeszcze musiał za Leijonstiernę odciąć nogę. Ale to nie dla mojej matki. Ty się słabo znasz na uczuciach. Zatem odetnę ci stopę, a potem rozpruję ci brzuch. Za Richarda Northbridge’a. Tylko trochę ci brzuch rozpruję, żebyś za szybko nie umarł. Tu w pobliżu jest takie spore mrowisko. Duże, śliczne, czerwone mrówki. Położę cię koło niego. Jak będziesz miał wielkie szczęście, to może znajdą cię wilki, ale w Danii z wilkami kiepsko.”

Teraz definitywnie spuścił z tonu. „Sleighstone, błagam cię. Nie. Zrobię dla ciebie wszystko, co zechcesz. Nie miałem pojęcia, że Northbridge aż tyle dla ciebie znaczył. Nie chodziło mi o to, żeby tobie sprawić przykrość. Myślałem, że się zemszczę na Suffolku. Zrobił mi brzydki kawał. Naprawdę chodziło mi o Edgara Suffolka!”

„O Edgara Leijonstiernę – poprawiłem go. – Tym bardziej zasłużyłeś sobie na te mrówki. Dobra. Pogadaliśmy sobie, a teraz do roboty.”

Znów go zakneblowałem. Nie chciało mi się słuchać jego skowytu. Wyciągnąłem miecz.

Oczy mu z orbit wychodziły z przerażenia.

„Zmieniłem zdanie – stwierdziłem. – Nie będę sobie miecza brudził tym świństwem, które płynie w twoich żyłach. Wstawaj, skurwysynu.”

Powiesiłem go na gałęzi dębu.

Witraż z jednorożcem, rozdział 16, c.d.

2015-03-14T00:50:00.004-07:00

Spaliłem ten ohydny pergamin. Potem zapukałem do sąsiedniej celi.

– Biegnij do lazaretu i przyprowadź tu kogoś – zawołałem. – Ojciec Augustyn źle się poczuł. Przyszedł do mnie porozmawiać o tej strasznej śmierci brata Richarda i był bardzo zdenerwowany. Zasłabł. Pewnie serce. Pędź, a ja w międzyczasie postaram się zrobić, co będę mógł.

Wieczorem wyruszyłem w kierunku przystani.

Od strony stajen szedł pomocnik zarządcy z łopatą na ramieniu. Pozdrowił mnie.

– Wyjeżdżasz, bracie Edgarze? – spytał patrząc na mój tobołek.

– Tak, Björn. I to na zawsze.

– Ja też myślę rozejrzeć się za inną posadą – powiedział. – Tu już by mi chyba zawsze było straszno na duszy. Co za dzień. Ten biedny, biedny brat Richard. Wierzyć mi się nie chce. Ja tam jestem prosty człowiek, ale coś mi się tu nie zgadza. On był taki wesoły, a ostatnio to już szczególnie. Skakał między końmi jak źrebak. Żeby się nie zastanowić, nie zbadać, jak z tym było, tylko zrzucić go ze skały do morza jak padlinę... Sam widziałem. Tfu, gdzie tu miłosierdzie chrześcijańskie?! Nie gniewaj się, bracie Edgarze. Ale serce mnie boli, jak o tym myślę.

– Mnie też, Björn – westchnąłem. – On nie popełnił samobójstwa. Komuś zależało na pozbyciu się ciała, żebym nie mógł udowodnić, co było przyczyną śmierci. Ale dobrze się zastanów, zanim z kimś na ten temat porozmawiasz, bo możesz sobie narobić kłopotów. Mówię ci to, bo wiem, jak lubiłeś brata Richarda. Nie chcę, żebyś myślał, że zamknął sobie drogę do zbawienia.

– Kogo by mieli wpuszczać do nieba, bracie Edgarze, jak nie takich jak on – otarł łzy rękawem. – A zaraz potem przeor. Wybacz, bracie Edgarze, ale, prawdę mówiąc, jego to mi nie żal. Ojciec Marcin – to był przeor! Ale zawsze straszne, jak tak jedno idzie po drugim. A teraz ta bułana klaczka, co to ją brat Richard tak lubił. Stajenni tak się przyzwyczaili, że przy klaczach i źrebakach jest brat Richard, że żaden nie pomyślał, żeby się o nią zatroszczyć. A jak tamtędy przechodziłem wracając od żniwa, to już było po wszystkim. Źrebak utkwił wpół drogi i udusił się pępowiną. A klaczka się wykrwawiła. Właśnie zakopałem za stajnią. Toby się brat Richard zmartwił. Tyle że gdyby on tam był, toby do tego nie doszło.

– Skoro mowa o koniach – powiedziałem – to zrób, proszę, coś dla mnie, Björn.

Wyjąłem z kieszeni sakiewkę.

– Tam w zagrodzie jest taki kulawy źrebak, kasztanek. Brat Richard nie chciał, żeby go zarżnęli. Mówił, że jak mu się da jedną grubszą podkowę, to powinien się nadać do użytku. Kup go, dobrze? Bo inaczej pójdzie na mięso. I zadbaj o niego.

– Pewnie, że o niego zadbam – powiedział. – Ale gdzież tyle pieniędzy, bracie Edgarze! Za to bym kupił pół stadniny, a nie kulawe źrebię.

– Mogą ci się pieniądze przydać, jeżeli od razu nie znajdziesz innej posady – przeciąłem jego protesty. – Nie odmawiaj. Pomódl się czasem za mnie. Bo za brata Richarda chyba nie potrzebujesz. I tak jest w niebie. Z Bogiem, Björn.

– Niech cię Bóg prowadzi, bracie Edgarze – znów otarł rękawem łzy. – I niech cię Bóg pocieszy.

Zrobiłem w powietrzu znak krzyża i poszedłem dalej.

Łódź odpłynęła późnym wieczorem. Kapitan lubił rozpoczynać podróż pod gwiazdami. Stanąłem przy burcie. Wpatrzyłem się w wodę. Odwiązałem od tobołka miecz Richarda i rzuciłem w fale. Pierścień oddam Ianowi, ale miecz z jednorożcem niech idzie na wieczny odpoczynek tam, gdzie jest ciało jego pana.

Twarz miałem mokrą od słonej wody i łez.

– Widzisz, już masz u siebie bułankę i źrebaczka – szepnąłem. – Będziesz miał wszystko, na co zasłużyłeś. Nawet jeżeli nie zasłużyłeś, to i tak będziesz miał. Wędzidło z tęczy. Stadninę wielorybów. Jednorożce i róże. I będziesz tworzył najpiękniejsze witraże z gwiazd i zorzy polarnej. Szkoda, że nie wiem, czy będę mógł do ciebie przyjść i zobaczyć te wszystkie piękne rzeczy. Może nie będę mógł. Ale ty dasz sobie radę beze mnie. Przez ostatni rok bardzo się usamodzielniłeś, wiesz? Sam sobie z tego nie zdawałeś sprawy, ale ja to widziałem. Jeżeli nie przyjdę, to nic się nie martw. Ian na pewno przyjdzie do ciebie za jakiś czas. Ale się zdziwi, jak zobaczy twoje witraże! A wieloryba to on chyba jeszcze nigdy nie widział. Będziecie mieli mnóstwo frajdy, Richie.

Nie, nie mogę sobie pozwolić na to, żeby płakać tak jak on wczoraj, powiedziałem do siebie zdecydowanie. Jeżeli na mnie patrzy, to będzie mu przykro, że nie może mnie pocieszyć. Lepiej coś zaśpiewam. Jemu i sobie.

Wyjąłem lutnię. Zanuciłem norweską piosenkę, która nam się podobała, chociaż jest taka prościutka i naiwna. Jest nieprzetłumaczalna. Próbowaliśmy, ale przy tłumaczeniu gubi się jej rytm i urok. Chodzi w niej o to, że możliwe jest żeglowanie bez wiatru. Możliwe jest wiosłowanie bez wioseł. Ale niemożliwe jest, aby bez łez pożegnać się z przyjacielem. „Umiem żeglować bez wiatru, potrafię wiosłować bez wioseł, ale nie umiem rozstać się z przyjacielem nie roniąc łez...” Richard często mnie prosił o tę piosenkę na dobranoc.

Hvem kan seile foruten vind,

Hvem kan ro uten årer?

Hvem kan skilles fra vennen sin

Uten å felle tårer?

Jeg kan seile foruten vind,

Jeg kan ro uten årer,

Men ei skilles fra vennen min

Uten å felle tårer.

Nie. Nic nie pomaga. Nie mogę dłużej. Oparłem głowę o burtę i rozszlochałem się na dobre.

– Edgar – szepnął Richard – nie gniewaj się, ale czy ty nie masz za mało zaufania do Ducha Świętego?

– Pewnie masz rację, Richie – powiedziałem. – Będę się modlił.

Ukląkłem na deskach pokładu. Stał przede mną jeszcze przez chwilę. Ubrany był w habit augustiański, ale przy boku miał swój miecz z jednorożcem. Był prześwietlony łagodnym blaskiem, jak postacie na witrażach. Wiedziałem, że gdybym chciał go dotknąć, to ręka natrafi tylko na powietrze.

Zrobił nade mną znak krzyża.

– Absolvat te Deus omnipotens ab peccatis tuis. Et liberat te Dominus ab omnibus malis – powiedział. A potem widziałem już tylko gwiaździste sierpniowe niebo.

Witraż z jednorożcem, rozdział 16

2015-03-09T12:43:00.001-07:00

W jego twarzy dostrzegłem nie tylko przerażenie, ale i odrazę. Popatrzył na moje ręce. Wiedziałem, o czym myśli. Że codziennie trzymałem w tych rękach hostię. Podnosiłem nimi kielich przy konsekracji. Chrzciłem dzieci, udzielałem absolucji i podawałem komunię. Jego najważniejszą decyzję życiową pobłogosławiła ręka świętokradcy i mordercy.

– Ja też zabijałem – wyrzekł z trudem – ale twarzą w twarz. I nie w taki sposób.

– Ostrzegałem cię, że pewnego dnia zmienisz o mnie zdanie. Dziś jest ten dzień. Miałem zamiar ci powiedzieć, ale czekałem na właściwą chwilę. Cóż, sam domyśliłeś się prawdy. Widać to była ta właściwa chwila. Pojutrze stąd wyjadę. Do tego czasu możemy sobie schodzić z drogi.

Wstałem i zwróciłem się w stronę klasztoru.

– Edgar, zaczekaj! – Richard zerwał się i przytrzymał mnie za ramiona. Teraz patrzył na mnie z gniewem.

Uświadomiłem sobie, że pierwszy raz w życiu widzę go rozgniewanego.

On pokręcił głową.

– To był bardzo zły żart, Edgar – powiedział ostro. – Bardzo zły. To nie mogłeś być ty. Rutherford podczas przesłuchania powiedział mi o szczegółach tego zabójstwa. Morderca był tego samego wzrostu co morderca księdza Walentego, czyli taki wysoki jak ja. Przecież nie podstawiłeś sobie stołka.

– Nie – odparłem, patrząc mu w oczy. – Nie było takiej potrzeby. Zwabiłem Rafała do zakrystii. Powiedziałem, że mam mu do pokazania coś bardzo istotnego. Tam go zabiłem. Czarcim Pazurem. Miałem zatruty sztylet. Przeciągnąłem zwłoki do kościoła i zaaranżowałem szczegóły. Później wymknąłem się przez furtkę w murze. Przez nią też uprzednio wszedłem, więc strażnicy mnie nie widzieli. Miałem twój klucz. Potem pojechałem do augustianów, żeby na wszelki wypadek mieć alibi. Nikt w nocy dokładnie nie kontroluje czasu, a poza tym to ja miałem ustalić porę zgonu. Rutherford i Morton słabo się znają na medycynie. Nie potrafiliby odróżnić rany zadanej za życia od rany zadanej po śmierci. Rafał już nie żył, kiedy rozbiłem mu głowę – nawiasem mówiąc, nie krucyfiksem, tylko ostrym kamieniem. Pod odpowiednim kątem. Ale to niewielka pociecha, bo i tak zbezcześciłem krucyfiks smarując go krwią. Szczegóły nie zmieniają faktu, że popełniłem morderstwo i świętokradztwo.

Richard już nie zaciskał rąk na moich ramionach. Ukląkł przede mną, trzymając w dłoniach fałdy mojego habitu.

– Czy ty mi kiedyś będziesz w stanie wybaczyć, Edgar? – spytał. Miał łzy w oczach.

– Co znowu. Co ja mam ci wybaczać? Zostaw mnie już.

– Jeżeli nie możesz wybaczyć, to przynajmniej mnie od siebie nie odtrącaj. Proszę cię. Błagam cię na kolanach. Nie wiedziałem o sobie, że stać mnie na taką podłość. Patrzyłem na ciebie z odrazą. Powiedziałem ten frazes o zabijaniu twarzą w twarz. Podlejszej rzeczy nie mogłem powiedzieć. Powiedziałem to tobie. Człowiekowi, który dwa razy uratował mnie od śmierci, a za drugim razem poświęcił dla mnie zbawienie własnej duszy. Ja dałbym się bez wahania zabić za Iana czy ciebie. Ale na takie poświęcenie jak twoje nie byłoby mnie stać. Jesteś na moich witrażach, Edgar, i powinieneś na nich być. A ja powinienem zrobić coś, co mi zapewni wieczne potępienie. Powinienem podzielić twój los. Ale nie mam twojej odwagi. Jestem podły i jestem tchórzem.

Osunął się na ziemię. Leżał z twarzą przy moich stopach i szlochał na cały głos. Usiadłem obok niego. Podniosłem go i przytuliłem.

– Cicho, Richie – szeptałem gładząc go po głowie. – Cicho. Nie mów takich rzeczy o wiecznym potępieniu. Nie wolno. Nie wolno tak nawet myśleć. Nie płacz. No, już nie płacz. Nie jest wcale tak źle, jak myślisz. Uspokój się trochę. Posłuchaj. Naprawdę nie jest aż tak źle ze zbawieniem mojej duszy. Tej samej nocy, kiedy to zrobiłem, wyspowiadałem się u przeora augustianów w Castle. Nie mógł dać mi rozgrzeszenia, ale udzielił mi dyspensy na pełnienie posługi kapłańskiej, ze względu na intencję mojego czynu i naszą sytuację. Przez cały czas, który spędziliśmy razem, miałem prawo odprawiać mszę i udzielać sakramentów. Byłem i jestem niegodnym narzędziem w ręku Boga, ale nie popełniałem kolejnych świętokradztw. Rozgrzeszenie mogę dostać tylko w Rzymie. Przeor dał mi termin trzech lat. Dlatego pojutrze wyjeżdżam. Jadę do Rzymu. Trzeba ufać w Boże miłosierdzie. Może otrzymam rozgrzeszenie. Odbędę wyznaczoną pokutę. Jeszcze wszystko może być dobrze.

Biedny Richard. Oczy mu całkiem zapuchły od płaczu. Ale spróbował się do mnie uśmiechnąć.

– Mógłbyś mnie ze sobą zabrać? – zapytał nieśmiało.

– Nie, Richie – odpowiedziałem. – Nie mogę. To pielgrzymka. Początek pokuty. Muszę jechać sam.

– Jak myślisz – spytał – co będziesz musiał zrobić, żeby za to odpokutować?

– Różnie może być. Grzech jest bardzo ciężki. Może być pielgrzymka do Ziemi Świętej, potem jakiś czas w izolacji i milczeniu. Post, włosiennica i tak dalej. To są formy standardowe. Ale może być i jeszcze coś. Popełniłem grzech śmiertelny ze względu na ciebie. Możliwym elementem pokuty dodanym do tych standardowych jest całkowite zerwanie kontaktu z człowiekiem, który był przyczyną mojego grzechu. Tę formę pokuty przeor augustianów uważał za bardzo prawdopodobną.

Teraz już nie szlochał głośno, ale łzy na nowo zaczęły mu spływać po policzkach.

– Nie – powiedział. – Nie. Ja tego nie zniosę.

– Musimy to znieść, Richie. Może do tego nie dojdzie. Jak mówiłem, są i inne formy pokuty. Ale trzeba, żebyś wiedział, co może się zdarzyć.

Jeżeli będzie dalej tak płakał, to się od tego rozchoruje, pomyślałem z niepokojem.

– Richie – zacząłem – pomyśl o naszych poprzednich rozstaniach. Nigdy nie wiedzieliśmy, czy się jeszcze w tym życiu spotkamy, prawda? Tego się nie wie przy żadnym rozstaniu. Nigdy nie wiedziałem, czy wrócisz żywy z łomotów. Kiedy byłem we Francji i w Bolonii, nie widzieliśmy się przez prawie cztery lata. Potem przez dwa lata byłem na Islandii, i też się nie widywaliśmy. Czy to taka różnica – dwa lata, cztery, czy trzydzieści-czterdzieści lat? To nic wobec wieczności. Im człowiek starszy, tym czas mu szybciej płynie. A jeżeli dostanę rozgrzeszenie i odbędę pokutę, to mamy dużą szansę na wspólną wieczność. Naprawdę nie powinieneś płakać. Sam mówiłeś, że jeszcze tyle jest do zrobienia. Będziemy obaj zajmowali się rzeczami, na których się znamy i które lubimy. I będziemy mieli wspólny cel: żyć tak, aby później na pewno się spotkać.

Czułem, że kiwa głową. Ale ciągle nie mógł się uspokoić.

– Chciałbym cię o coś poprosić. Jak nie będziesz mógł, to trudno – mówiłem dalej. – Ale bardzo chciałbym, żebyś coś dla mnie zrobił.

– Co tylko zechcesz, Edgar – wykrztusił.

– Pamiętasz ten ostatni dzień przed sądem bożym? Ian i ja od zmysłów odchodziliśmy z niepokoju o ciebie. Nie mogłem przestać myśleć o tym, że to może ostatni dzień, który w tym życiu spędzamy we trzech. Ale przecież żaden z nas nie płakał, prawda?

– Pamiętam – nareszcie się lekko uśmiechnął. – To był taki piękny dzień. Słońce. Ani jednej chmurki na niebie. Znaleźliśmy tę śliczną łąkę, całą liliową od krokusów. Zrobiliśmy sobie piknik nad rzeką, pod brzozami. Wziąłeś tylko jedną butelkę wina, bo przed walką nie można się upijać. Śpiewaliście z Ianem ballady. Nie było aż takich wielkich ryków, jakie często bywały, ale sporo żeśmy się śmiali, nie? Te twoje historyjki o przybytku uciech w Montpellier... – znowu się uśmiechnął.

– No właśnie. A ta przejażdżka i piknik to był mój pomysł. Chciałem, żeby ten dzień był ładny i pogodny, skoro może będzie ostatni. A teraz ty coś przyjemnego wymyśl na jutro. O to właśnie chciałem cię prosić. Jesteśmy w podobnym położeniu jak wtedy. Jutrzejszy dzień może się okazać ostatnim, który na tym świecie spędzimy razem, ale niekoniecznie. Tak jak tamten dzień pod Yorkiem.

No, wreszcie. Już nie płakał. Oparł głowę na moich kolanach i popatrzył w niebo. Co prawda niewiele mógł widzieć tymi szparkami w opuchliźnie. Szkoda, że nie mogę mu zrobić okładów z rumianku – pomyślałem.

– Naprawdę mi wybaczasz? – zapytał.

Pogładziłem go po policzku.

– Richard. Moj najdroższy, najukochańszy, najlepszy przyjacielu. Wybaczmy sobie nawzajem i skończmy z tym, dobrze? Pora zakończyć i ten rozdział. Ten Czarci Pazur próbuje zatruwać i dusze. Nie możemy pozwolić, żeby znów nas wkręcił w taką diabelską spiralę poczucia winy jak kiedyś, prawda? Mamy antidotum fizyczne. Teraz pora na duchowe. Twoja kolej, mów.

– Wstaniemy jutro wcześnie rano – zaczął – żeby dzień był jak najdłuższy. Najpierw sobie popływamy w morzu. Woda przy brzegu jest ciepła. Potem pójdziemy na jutrznię, a później wrócimy, zajrzymy do koni. Jak wszystko będzie w porządku, to się pochlapiemy w gorących źródłach. Zdaje mi się, że pierwszy źrebak nie urodzi się wcześniej, niż jutro pod wieczór. Więc powinniśmy mieć spokój.

– Mhm – zgodziłem się. – Od paru tygodni nie byłem przy źródłach. Fajnie będzie.

– A potem plagiat twojego pomysłu. Weźmiemy coś do jedzenia, wino, wsiądziemy na konie. Zrobimy sobie piknik pod gejzerem. Oddech ziemi, tak go nazwałeś, pamiętasz?

Skinąłem głową. To był naprawdę dobry scenariusz.

– Kiedy wrócimy, to przypuszczam, że trzeba będzie zająć się bułaną klaczką. Trochę roboty, ale to takie wesołe, kiedy źrebak pierwszy raz wstaje na nogi i macha tym swoim krótkim ogonkiem. Wybierzesz mu imię. Prawie jak chrzciny u Norwegów, nie?

– Tyle że bez nart. Ale morze i źródła to jeszcze lepsze.

– Na nieszpory już nie pójdziemy, bo będziemy musieli przypilnować bułanki i źrebaka. Pomodlimy się tutaj. Po wszystkim będziemy porządnie zmęczeni i będzie nam się chciało spać. Ale napijemy się trochę przed snem, i trochę mi pośpiewasz. Wczoraj ułożyłem taki krótki wierszyk o koniach. Wymyślisz do niego melodię.

– Powiedz ten wierszyk.

Powiedział. Od razu przyszedł mi do głowy pomysł na melodię. Chwilę sobie cicho pogwizdywałem.

– Posłuchaj – zanuciłem:

Konie siwe i bułane, jedzie na was wiatr,

Grzywy macie w morskiej pianie, miga w oczach świat.

Nikt was jeszcze nie okiełznał, tylko wicher druh.

Gdybym miał wędzidło z tęczy, byłoby nas dwóch.

Cugle z gwiazd, a siodło – po co? W siodle siada leń,

Gnalibyśmy ciemną nocą aż po lepszy dzień.

– Chodź, Richie – powiedziałem. – Chodźmy spać. Jutro mamy przecież wstać o świcie. Chodźmy po lepszy dzień. Mam w nosie przeora i resztę. Dziś i jutro chcę spać obok ciebie.

Poszliśmy w stronę stajen.

– Cały zapuchłeś. Szkoda, że nie mam pod ręką rumianku, zrobiłbym ci okłady na oczy. À propos rumianku i Montpellier, to coś mi się przypomniało. Siedzę kiedyś w Montpellier w laboratorium, a tu przychodzi do mnie niejaki brat Cezariusz. Też nowicjusz, ale starszy ode mnie. Jakiś zakłopotany, z nogi na nogę przestępuje, wreszcie pyta, czy mam w aptece suszony rumianek. Rumianek zawsze jest. Dałem mu trochę, ale on nie idzie. „Wiesz co, Edgar – powiada – sprzedałbyś mi trochę tych twoich specyfików... I wytłumacz, w którym dokładnie miejscu robi się te nakłuwania.” Słucham go i nic nie rozumiem. Jakie specyfiki, jakie miejsca, jakie nakłuwania? A on dalej: „Nie bądź taki, Edgar. Przecież na ciebie nie doniosę. Ludwik mi opowiadał, co ostatnio tłumaczyłeś Camille.” Camille, pamiętasz, to była wiadoma madame w Montpellier. Ja dalej nic nie pojmuję. „No – mówi ten Cezariusz – że zaczyna się od rumianku...” I tu mnie olśniło. Rzeczywiście, zajrzałem parę dni wcześniej do Camille, bo jej się zrobił bolesny wrzód na łokciu. Już u niej trochę gości siedziało. Ja wpadłem tylko na chwilę. Dałem jej maści i mówię: „Najpierw trzeba dobrze wymoczyć w ciepłym naparze z rumianku, a potem posmaruj go tą maścią. Powinien się opróżnić bez kłopotów, a jakby rumianek i maść nie wystarczyły, to nakłuj igłą i posmaruj tą drugą maścią. Gwarantuję, że pójdzie jak z płatka i najpóźniej za tydzień będzie nawet sprawniejszy niż wcześniej.” Cały czas miałem oczywiście na myśli łokieć.

Richard trochę się śmiał. Chwała Bogu.

Obawiałem się, że jego koszmary powrócą, ale nie. Zasnął prawie natychmiast i wyglądało na to, że śpi spokojnie. Musiał być strasznie zmęczony. Wypłakał chyba wszystkie łzy, które się w nim przez całe życie nagromadziły. Pomodliłem się i zrobiłem nad nim znak krzyża. Leciutko pocałowałem go w czoło. Wyleczył mnie dziś z antyczułościowej fobii. Moj najukochańszy, najlepszy przyjaciel.

Tej nocy ja nie mogłem zasnąć. Siano pachniało zbyt mocno. Tym razem to mnie było niewygodnie na duszy. Przeklęty Czarci Pazur. Wrzucę jutro tę ametystową fiolkę w ogień, postanowiłem. Niech nas więcej to draństwo nie zatruwa.

Zdecydowałem, że pójdę posiedzieć nad morzem. Richard zdawał się spać bardzo głęboko. Po takim potwornym ataku płaczu to nic dziwnego. Gdyby się obudził, to będzie wiedział, gdzie mnie szukać. A gdyby zaczął krzyczeć przez sen, to go usłyszę, myślałem. Potrzeba mi było chłodu i świeżego powietrza, i widoku wielkiej, spokojnej wody. W sierpniu po północy jest już chłodno, chociaż woda w morzu jest wtedy najcieplejsza i najspokojniejsza.

Położyłem się na piasku. Gwiazdy odbijały się w morzu delikatnymi refleksami. Dlaczego niebo nad Islandią jest bardziej gwiaździste niż nad Anglią lub Francją? Tego prawa natury nie mogłem zrozumieć. Nie wiem, kiedy zasnąłem. Obudziłem się tuż przed wschodem słońca. Jeżeli mamy popływać w morzu przed jutrznią, to pora zbudzić Richarda, pomyślałem.

Nie zmoże cię topór, ni kusza, ni miecz...

Wisielec zawsze jest przykrym widokiem. Przy profesjonalnej egzekucji śmierć następuje wskutek przerwania rdzenia kręgowego. Jednak mało jest na świecie profesjonalnych katów, a samobójcy z natury rzeczy nie są profesjonalistami. W wielu przypadkach nieszczęsny delikwent umiera na skutek uduszenia. Walka o ostatni oddech pozostawia bardzo nieestetyczne ślady. Otwarte, wytrzeszczone oczy, posiniały język wysuwający się z ust. Dużo się tego naoglądałem w bolońskiej kostnicy.

Richard miał zamknięte oczy. Otoczone opuchlizną po wczorajszym płaczu. Usta tylko lekko uchylone. Ciemnosine. Stopy kołysały się kilkanaście cali nad ziemią. Podparłem sobą jego ciało. Było już chłodne. Jak sierpniowa noc na Islandii. Przeciąłem sznur sztyletem. Głowa opadła bezwładnie na moje ramię.

Ułożyłem go na pachnącym sianie. Rozluźniłem pętlę i zsunąłem z jego szyi. Jeszcze nie był całkiem sztywny. Zdjąłem mu z palca szmaragdowy pierścień. Miałem go przecież oddać Ianowi. Złożyłem mojemu najukochańszemu przyjacielowi ręce na piersiach i owinąłem je moim różańcem. Usiadłem przy nim i położyłem sobie jego głowę na kolanach. Pogładziłem posiniały policzek. Spojrzałem w górę. Słońce zaglądało przez szpary między deskami pod dachem. Dzień zapowiadał się pogodny. Ale w inny sposób, niż się wczoraj spodziewałem.

Delikatnie uniosłem włosy na karku Richarda. Skóra na szyi była otarta od sznura. Jednak nie pętla była przyczyną śmierci. Przy jego ciemnych włosach czarna plamka na karku była trudna do zauważenia. Ale nie dla mnie.

Znów spojrzałem w górę.

– Zostań jeszcze trochę, Richie – poprosiłem. – Zostań ze mną jeszcze parę chwil.

Chyba chciał, żebym mu pośpiewał. Zacząłem od pioseneczki o koniach. Potem parę ballad.

Izydor, mój sąsiad z klasztornego korytarza, znalazł nas, kiedy śpiewałem balladę o rycerzu Olofie. Pewnie zaniepokoił się, gdy mnie nie zobaczył na jutrzni. A kiedy okazało się, że i w celi mnie nie ma, domyślił się, gdzie mnie szukać. Dałem mu ręką znak, żeby mi nie przerywał.

Nie zmoże cię topór, ni kusza, ni miecz,

Ni oszczep ci w piersi się wbije...

Izydor patrzył na mnie, na sznur, pętlę i na ciało Richarda z przerażeniem. Nie dziwiłem mu się. Potem wybiegł. Pewnie był przekonany, że oszalałem.

Dośpiewałem balladę do końca.

– Teraz już lepiej idź, Richie – powiedziałem, unosząc wzrok. – Tu niedługo mogą zacząć się rozgrywać nieprzyjemne sceny. Po co masz się temu przyglądać? Popatrz sobie na morze. Takie jest dzisiaj spokojne.

Podłożyłem biednemu opuszczonemu ciału trochę więcej siana pod głowę. Ukląkłem i zacząłem się cicho modlić.

Wpadła ich cała wataha, z Augustynem na czele. Przerwałem modlitwę, ale nie podnosiłem się z klęczek.

– To nie było samobójstwo – powiedziałem. – Mogę to udowodnić.

Mówiłem spokojnie. Ale oni byli nastawieni na konfrontację z szaleńcem. Ktoś narzucił mi na głowę szmatę nasyconą wyjątkowo paskudną mieszanką opium i eteru. Zapadłem w ciemność.

Obudziłem się w alkowie lazaretu. Poprosiłem szpitalnika o trochę wody.

– Czy ciało brata Richarda jest w kostnicy? – spytałem.

Pokręcił głową.

– Nawet go tu nie przynieśli. I tak nie mogłoby być pogrzebu. Pewnie go zakopali gdzieś na wydmach. Co za okropna tragedia.

Nie odpowiedziałem.

– Przeor mi polecił – rzekł z zakłopotaniem w głosie – żebym cię do niego przysłał, kiedy się obudzisz. Jeżeli – zawahał się – bardzo przepraszam, ale przeor tak się wyraził: jeżeli po obudzeniu będziesz poczytalny.

– Nie jestem poczytalny – odpowiedziałem. Przymknąłem oczy. Nie chciało mi się patrzeć na świat. Najchętniej zażyłbym jeszcze trochę opium. Na nic nie patrzeć i jeszcze na parę godzin uśmierzyć ból. Ale nie. Powinienem wyjechać. Muszę jechać do Rzymu. Nie mogę zawieść Richarda. Może da się odpłynąć już dzisiaj, jeśli trochę kapitanowi dopłacę, mówiłem w duchu.

– Na razie idę do siebie – oznajmiłem. – Muszę się przygotować do wyjazdu. Z przeorem porozmawiam później. Jak mi niepoczytalność trochę przejdzie.

Pakowałem najniezbędniejsze rzeczy. Czułem tępy ból w sercu. Ból duszy potrafi atakować ciało. Dlaczego ja wtedy tego łajdaka Garricka nie zabiłem, myślałem. Przecież mogłem. I tak zdecydowałem się zostać mordercą. Wiadomo było, że ten podlec może się wymknąć, chociaż zainicjowałem na niego nagonkę, i będzie się mścił.

Cóż, wiedziałem, dlaczego go nie zabiłem. Sądziłem w naiwności ducha, że to mnie przydarzy się sztylet między żebrami czy głowa rozbita przedmiotem kultu. Nie miałem zatem wystarczającej motywacji do morderstwa. Nie doceniłem łagodnego brata Klemensa. W sprawach zemsty był profesjonalistą i wirtuozem. Czekał na właściwą chwilę. Pewnie nas wczoraj podsłuchiwał. Co prawda nie uwierzyłem w samobójstwo Richarda. Garrickowi nie udało się ukryć przede mną swojej sygnatury. Domyślił się, że i na temat skradzionej recepty na truciznę blefowalem. Ciekawe, na kim swoją mieszankę przetestował przed przyjazdem na Islandię. Pewnie nie na białych myszach. Niewykluczone, że ją jeszcze dla pewności przefiltrował przez hostię.

Przeor sam się do mnie pofatygował, zanim ukończyłem pakowanie. Wszedł z jakimś podejrzanym zwojem pergaminu w ręce.

– Proszę o wskazanie mi miejsca, w którym zostało złożone ciało brata Richarda, i o pozwolenie na ekshumację – zacząłem bez wstępnych grzeczności. – Powtarzam, że to nie było samobójstwo, i że mogę to udowodnić. Brat Richard zasługuje na chrześcijański pogrzeb.

– Daj sobie spokój z tymi szaleńczymi hipotezami, Edgarze – odpowiedział. – Ja też oglądałem ciało. Przyczyna śmierci nie podlega wątpliwościom. O ekshumacji mowy być nie może. Poleciłem obciążyć zwłoki kamieniami i wrzucić do morza.

Zacisnąłem szczęki. Boże, nie pozwól mi stracić panowania nad sobą.

– Cóż. W takim razie nie przekonam cię, że mam słuszność. Wyjeżdżam. Nic tu po mnie.

– Chwileczkę – zagrodził mi drogę do drzwi. – Muszę dbać o reputację klasztoru. Już i tak mamy skandal. Rozumiem, że jesteś wzburzony, ale nie mogę pozwolić, abyś stąd wyjechał przekonany o słuszności swoich urojeń. A już zupełnie nie mogę dopuścić do tego, żebyś te historie o morderstwie i upozorowaniu samobójstwa rozgłaszał w Rzymie. Rozumiem, że śpieszno ci do wyjazdu. Dlatego sam przygotowałem oświadczenie na temat przyczyny śmierci tego nieszczęśnika. Podpiszesz i będzie po wszystkim.

Podał mi pergamin. Wystarczyło na to draństwo rzucić okiem. Ohyda, w dodatku fatalna stylistycznie. Miałem poświadczyć nie tylko fakt samobójstwa, ale oczywiście i jego powód. Richard padł ofiarą grzesznej miłości do mnie. Ja nie chciałem z nim grzeszyć, a on wpadł w rozpacz, uległ kolejnemu podszeptowi szatana i się powiesił.

Rzuciłem to świństwo na stół.

– Nie podpiszę – oświadczyłem zdecydowanie. – Nie oskarżę zmarłego przyjaciela o grzechy, których nie popełnił, i nie będę szargał jego pamięci.

– Cóż. W takim razie jestem zmuszony wstrzymać twój wyjazd do Włoch – powiedział ten sukinsyn.

– Podlegam opatowi w Yorku – odparłem.

– To zależy od okoliczności. Jeżeli te przedstawione w piśmie – wskazał na pergamin – nie odpowiadają ci, to może było inaczej. Może to ty wciągnąłeś tutejszego nowicjusza w sodomię i rozpustę, a on odebrał sobie życie nie mogąc znieść poczucia winy. Działo się to w murach mojego klasztoru. Mam prawo wyciągnąć takie konsekwencje, jakie uznam za stosowne.

– Nie muszę się posuwać do ostateczności – kontynuował. – Niekoniecznie zaraz proces i stos. Starczy tego skandalu, który już mamy. Ale mogę cię na dłuższy czas odizolować od świata. A jeżeli będziesz sprawiał kłopoty, to kto wie, czy sobie niechcący nie zrobisz krzywdy.

– Na przykład pośliznę się w kościele i rozbiję sobie głowę o chrzcielnicę – powiedziałem. – Ale czy naprawdę brat Klemens wydał co do mnie takie instrukcje? Odniosłem wrażenie, że zależy mu na tym, abym żył długo i cieszył się dobrym zdrowiem. Nawiasem mówiąc, gratuluję współpracy z bractwem świętego Benedykta. Nareszcie ktoś przełamał te anachroniczne uprzedzenia.

– Robisz się zbyt gadatliwy i zaczynasz pleść bzdury jak Northbridge. A w ogóle to przestań strugać idiotę, Suffolk. Przymykałem oczy na ten wasz romans, bo biskupowi zależało na witrażach, a ty starałeś się dbać o pozory. Rozsądny gość, myślałem o tobie, wie, że wszystko można, byle dyskretnie i bez demonstracji. Ale w ostatnich dniach zacząłem na poważnie myśleć o tym, żeby tego twojego kochasia stąd usunąć. Zupełnie stracił poczucie przyzwoitości. Jak zobaczyłem te witraże, to myślałem, że mnie szlag na miejscu trafi. Szczęście, że biskup cię nie zna osobiście i że mu się przed oczy nie pchałeś. A wczoraj te czułe scenki na wydmach. Czy ty sądzisz, że ja tu niczego nie kontroluję?

Nie odzywałem się. Bo i po co. Ktoś tu komuś przed chwilą zarzucał gadatliwość.

– Nie rozumiem, nad czym się jeszcze zastanawiasz, Edgar. Sam widzisz, że nie ma sensu podskakiwać. Po co ta komedia? Przecież ty też chciałeś się od niego uwolnić, nie? Za dużo ci już wstydu robił i był za nachalny. Jak to było wczoraj? „Edgar, nie odtrącaj mnie, błagam cię na kolanach”, szlochy, histeria. I dla mnie, i dla ciebie dobrze, że sprawa się rozwiązała. Nie chcę ci żadnej krzywdy robić. Suffolk to Suffolk, po co mi niepotrzebne konflikty? Chcę tylko, żebyś zachował się rozsądnie. Podpisz i jedź do Włoch. Najlepiej tam zostań. W każdym razie trzymaj się z daleka od północy Europy. Lubisz włoskie wino, prawda? I karnawał w Wenecji. Nie zmuszaj mnie do zorganizowania ci nieszczęśliwego wypadku. Wtedy zresztą wersja przyczyny śmierci Northbridge’a i bez twojego podpisu będzie taka, jaką uznam za właściwą.

Do tej pory nie miałem zupełnej pewności co do jego konszachtów z bratem Klemensem – trochę blefowałem z tą współpracą z benedyktynami – ale teraz wątpliwości się rozwiały. Dzięki karnawałowi w Wenecji. Zresztą sam by ten Augustyn takiej sprytnej intrygi nie uknuł. Mają mnie sukinsyny w potrzasku, pomyślałem. Przebacz mi, Richie kochany.

– Cóż – westchnąłem – chyba rzeczywiście nie mam innego wyjścia, niż podpisać.

– Wiedziałem, że z ciebie inteligentny facet. Dziwiłem się, że związałeś się z tym Northbridge’m. Przecież on był głupi jak but. Ale trzeba przyznać, że miał talent. Długo się zastanawiałem, co zrobić z tymi witrażami w prezbiterium, bo są naprawdę dobre. Nawet bardzo dobre. Ale zatrzymać je to, jak mawiał Northbridge w tym swoim żołdackim slangu, za duży obciach. Będzie się musiało przydarzyć lekkie i bardzo lokalne trzęsienie ziemi z epicentrum pod prezbiterium. Szkoda. No, ale nie będę ci więcej zabierał czasu, widzę, że się pakujesz. Podpisz i szczęśliwej podróży.

– Ten biedny Northbridge był sierotą i nie miał żadnych krewnych – powiedziałem cicho. – Niczyja duma rodowa nie ucierpi. Podpiszę.

Przysunął mi pergamin.

Sięgnąłem po moje pióro ze stalową blaszką. Odkręciłem korek ametystowej buteleczki.

Nikomu nie przyjdzie do głowy, że ta czarna plamka na przegubie dłoni przeora to nie ślad atramentu. O ile ktokolwiek na nią w ogóle zwróci uwagę.

Witraż z jednorożcem - rozdział 15, o takim samym tytule, jak tytuł książki

2015-03-07T02:29:00.000-08:00

Witraż z jednorożcem

Ojciec Marcin w Akureiri był już w drodze do lepszego świata. Podczas mojej nieobecności rozwinęła się u niego choroba naczyń limfatycznych, taka, na którą dzisiejsza medycyna nie ma ratunku. Był dość kompetentnym lekarzem i zdawał sobie sprawę z przebiegu schorzenia. A że przy tym był mądrym i dobrym kapłanem, zachowywał pogodę ducha i spokój. Podziwiałem go. Ucieszył się z mojego powrotu. Trochę rozmawialiśmy o środkach uśmierzających. Przedstawiłem mu moją koncepcję na najbliższy miesiąc, bo więcej czasu raczej nie miał przed sobą. Przyniosłem mu trochę fiolek i ampułek. Pozostawiłem mu dozowanie. Gdyby czegoś zabrakło, to będę w pobliżu, zapewniłem.

– Czy miałem rację, kiedy kazałem ci jechać do Kingsport, Edgarze? – spytał, kiedy ustaliliśmy sprawy medyczne.

– Czy miałby ojciec chęć usiąść na chwilę przy oknie? – odpowiedziałem pytaniem na pytanie.

Pomogłem mu przejść z łóżka na krzesło. Na dziedzińcu Richard ćwiczył szermierkę z Haraldem. Chłopak zaczął mu o to wiercić dziurę w brzuchu od pierwszej chwili po przyjeździe. Nie miało być na te zabawy dużo czasu, bo za parę dni Harald i Cedrick mieli wracać do Anglii, z odpowiednią eskortą. Sytuację w Yorku już przygotowałem przez augustianów z Castle. Harald będzie miał kompetentnego opiekuna, a niedużo mu pozostaje do pełnoletności.

Richard starał się dostosowywać szybkość do poziomu chłopca, ale od czasu do czasu wykonywał jakąś sztuczkę tak jak zwykle. Potem demonstrował jej przebieg w możliwym do uchwycenia tempie. A później znów był jakiś błyskawiczny podskok czy piruet. Skrzyżowanie gońca szachowego z konikiem...

– To twój przyjaciel z Kingsport? Cóż za wspaniały szermierz – uśmiechnął się ojciec Marcin. – Był w poważnych kłopotach?

– Bardzo poważnych – potwierdziłem. – Ale już po wszystkim. Czy mógłbym go tu przyprowadzić na chwilę rozmowy?

– Oczywiście. Najlepiej wkrótce, jak skończą zabawę, bo wieczorem bóle się nasilają.

– On chce zostać jednym z nas – powiedziałem. – Nałożyć habit. Kiedy się na niego patrzy w tej chwili, wydaje się to nieprawdopodobne, ale to przemyślany zamiar. On jest mi zbyt bliski, abym był w stanie określić, czy to właściwa decyzja. Brakuje mi dystansu. Doradź mu, proszę.

***

Tak jak przewidywałem, ojciec Marcin odszedł do wieczności w miesiąc po naszym przyjeździe. Ale jeszcze przed jego śmiercią Richard założył habit nowicjusza.

Sądziłem, że nowym przeorem zostanie ktoś z lokalnej starszyzny, ale były w tej sprawie jakieś zawirowania i najprawdopodobniej intrygi. W końcu przysłali nam jakiegoś gościa z Anglii, niejakiego ojca Augustyna. Nie umywał się do starego przeora. Tak naprawdę miał na imię Andrzej, ale wstępując do klasztoru wybrał sobie imię naszego świętego założyciela. Pokora chrześcijańska przede wszystkim.

Przełożeni i przywódcy, którym brak kreatywności, zaczynają działalność od reorganizacji. Już Cycero i Petroniusz zwrócili uwagę na te prawidłowość. W klasztorze możliwości są w tym względzie trochę ograniczone, ale ten trzepnięty Augustyn robił, co mógł. Przetasował ludzi na wszelkich możliwych stanowiskach, nie biorąc po uwagę ich kompetencji. Mnie, na przykład, usunął z lazaretu. Poprzydzielał spowiedników według sobie tylko znanych zasad. Byłem pewien, że cenzuruje korespondencję i otacza się donosicielami. Szczęście, że nie mógł zmienić porządku nabożeństw i że nie bardzo interesował się nowicjuszami. Richard mógł więc dalej uczyć się techniki tworzenia witraży. Jego pierwsze dziełka umieszczono w kaplicy koło refektarza. To były wprawki, ale widać było, że ma talent. Wiele z nich było zainspirowanych morzem i krajobrazem Norwegii. Bardzo dobrze mu wychodziła kolorystyka nieba. Kompozycje były trochę naiwne, ale ogromnie się wszystkim w klasztorze podobały. Szczególnie jeden witraż wzbudził wielkie uznanie. Niebo na nim mieniło się barwami zorzy polarnej. Ładnie te kolory przechodziły w odcienie morskiej wody. W centrum była nieduża łódź. Na pokładzie widniały dwie drobne figurki. Zakonnik w habicie wyciągał rękę w geście błogosławieństwa. Przed nim klęczał z pochyloną głową wsparty na mieczu rycerz.

Mnie się w tym witrażu podobało niebo i to, że fałdy mojego habitu zdawały się falować w powiewie morskiego wiatru. Ale w rozmowach w refektarzu najbardziej chwalono alegorię. Łódź była, rzecz jasna, barką Piotrową. Scena na pokładzie świetnie harmonizowała z celami politycznymi Kościoła: władza świecka korzyła się przed władzą duchowną.

Szkoda, że Richie nie zrobił całego cyklu witraży nawiązujących do naszych podróży, myślałem. Byłoby parę niezłych motywów. Na przykład: papiestwo pod rękę z cesarstwem rzyga na zawietrznej burcie. To symbolizuje pogardę obu instancji dla przemijających dóbr tego świata, a także wzajemne wspieranie się w ciężkich chwilach. Papiestwo chrzci dziecię dzikich pogan, a cesarstwo trzyma je do chrztu. Toż to by furorę zrobiło, tu już każdy prostak by zrozumiał przesłanie. Albo bardziej mistyczna kompozycja: papiestwo wznosi hostię przy ołtarzu, gołe cesarstwo leży w rozgrzebanym łóżku, a lud w osobie kucharza stawia na stole miskę z kaszą. Ciekawe, jaką tu by dobrano interpretację. Może taką, że cesarstwo oddaje się lenistwu i rozpuście, podczas gdy Kościół dostarcza pokarmu duszom, a lud ciałom? To już lepiej, że jednak Richard takiego witraża nie zrobił. Jeszcze by jakaś wojna przez to się rozpętała.

Witraż z cesarstwem klęczącym przed papiestwem przyspieszył karierę Richarda. Przeor docenił alegorię i zlecił mu wykonanie witraży do głównego prezbiterium.

Richard kokosił się straszliwie z tymi witrażami, za nic nie chciał nikomu pokazać szkicownika, ciągle coś wyskrobywał i przerabiał. Siedział godzinami w warsztacie i w kościele, przed wyjściem wszystko szczelnie zakrywał płachtami i absolutnie niczego nie chciał mi ujawnić przed ostatecznym zamontowaniem. Był w tym oczywiście grzech pychy, ale nie odzywałem się na ten temat. Nawet się z nim nie droczyłem. Po pierwsze, była to jego pierwsza duża praca, a początkujący artysta jest wrażliwy jak obierający palec. Po drugie, ja też nie lubię, gdy mi ktoś nieproszony wtyka nos w niedokończone projekty, a po trzecie, on miał teraz spowiednika wyznaczonego przez przeora. Niech ten go sztorcuje, myślałem.

Wreszcie przyznał się, że prawie skończył. Był sierpień, więc można było pracować do późna w nocy.

– Przyjdź przed zachodem, powinny do tego czasu być gotowe – powiedział.

Przyszedłem. Nie było go w kościele i wcale mnie to nie zdziwiło. Wiedziałem, że musiał mieć okropną tremę. Może chował się w jakimś kącie, licho go wie. Ale raczej nie. Raczej nie.

Centralny witraż wysoko nad ołtarzem był niewątpliwie dobry. Przypominał trochę jego wcześniejsze prace, ale był znacznie surowszy i bardziej zdyscyplinowany. Dojrzalszy. Tylko trzy ciemne krzyże na tle fiordu i gór. Na szarym zboczu drobniutka, jasna sylwetka jeźdźca na bułanym koniku. Dobre.

Spojrzałem na lewe okno. Obraz był kolorystycznie bardzo oszczędny, szczegóły też dobrane z umiarem. Święty Łukasz, patron lekarzy, ubrany był w długi biały kitel z fioletową stułą. Na szyi miał zawieszone dwa flakoniki, starannie rozmieszczone – ametystowy na tle białej szaty, kryształowy na tle stuły. Rekwizyty wokół postaci zdawały się konwencjonalne, ale wszystkie znałem doskonale. Mój francuski lancet z alabastrowym uchwytem. Zestaw retort, który kupiłem w Bolonii. Biała wieża na szachownicy miała lekko wyszczerbioną koronę, a zza niej wysuwał się – prawie niedostrzegalny dla niewtajemniczonego oka – szpiczasty pyszczek białej myszy.

Rysy twarzy były nieco wystylizowane, ale mimo to biła z nich jakaś potworna zawziętość. Usta zaciśnięte były w grymasie, w którym szyderstwo łączyło się z goryczą. Ale gdy przesunąłem się o parę kroków, to gorzkie skrzywienie przemieniło się w wyraz nadziemskiego, niemal ekstatycznego skupienia. Ta twarz mogła być obliczem świętego, któremu dane było zajrzeć za niejedną zasłonę, świętego owładniętego wichrem Bożym. Jednak mogła to też być twarz mordercy. Była groźna i piękna. Chwilami szatańsko piękna. Przeszedł mnie dreszcz.

Święty Antoni na prawym witrażu promieniał. Tu dominowały tony przytłumionego brązu i łagodnej zieleni, ożywione barwnymi plamkami ptaków. Kolorowe zięby siedziały na ramionach szczupłej postaci w habicie, wirowały w powietrzu, a jedna – z czubkiem podobnym do czapeczki – przycupnęła na gałce laski. Przy bosych stopach w sandałach kulił się śmieszny królik z kłapciastymi uszami. Stylizacji rysów nie było właściwie wcale. Nawet mi się podobało, że tak szczerzę zęby z tego okna, jakby mi ktoś akurat opowiedział dobry kawał.

Diabeł, który przybył z misją kuszenia świętego Antoniego, wynurzał się spomiędzy liści bluszczu przy górnej krawędzi witraża. Miał rozwścieczoną minę, jakby ze złością zastanawiał się, czym tu kusić gościa, który najwyraźniej jest w pełni zadowolony z życia.

Trzeba było naprawdę dużego artyzmu, aby przy takim doborze motywów nie popaść w ckliwość i jarmarczną tandetę. Ten witraż jednak nie był słodkawy ani infantylny. Był po prostu na wskroś radosny. Lekki, elegancki, zabawny, roztańczony – jak pogodna, skoczna ballada.

Wiedziałem, że Richard czeka. Siedział na trawie przed bocznym wyjściem. Usiadłem obok.

– Środkowy bardzo dobry – powiedziałem. – Lepszy niż twoje wcześniejsze. Teraz już prawie ciemno, ale i tak widać, że światło będzie się ładnie rozkładało. Dobry pomysł miałeś z tym konikiem. Udało ci się.

– Święty Łukasz jak najbardziej w porządku – kontynuowałem. – Kompozycja wyważona, a kolorystyka wręcz świetna. To tło w odcieniu krokusów pięknie harmonizuje z fioletem stuły i przechodzi w kolor fiordu i nieba na centralnym witrażu. I dobrze, że północny witraż jest taki jasny. Z tej strony będzie mało światła. A ze wzgórz nad fiordem w centralnym obrazie jest ładne przejście do tła witrażu ze świętym Antonim. Ślicznie, Richie.

Zamilkłem na chwilę.

– Za tego świętego Antoniego to nas spalą na stosie – dodałem. – Już nas wcześniej niektórzy brali za sodomitów, a teraz to umarł w butach, nie wykręcimy się, kiedy wszyscy zobaczą, jak mnie sportretowałeś.

– E tam – machnął ręką – ty myślisz, że wszyscy mają takiego samego bzika na punkcie witraży jak my. Ludzie tak nie patrzą. Kolorowe szkiełka, jakaś święta postać, ładne plamki światła na podłodze, i tyle.

Robiło się ciemno. Po ciemku zawsze szczerość mi łatwiej przychodzi.

– Richard – powiedziałem, nie patrząc na niego – one są wspaniałe. Wspaniałe, i tyle. Nie widziałem lepszych witraży ani we Francji, ani we Włoszech.

– W te Włochy to już nie uwierzę – odparł – ale dzięki za Francję. Dzięki, Edgar.

– Właściwe to nie w porządku, że witraże są anonimowe – zauważyłem. – Jako teolog, czy nawet jako medyk, podpisuję swoje rozprawy. Na tych witrażach powinna być twoja sygnatura.

– Przecież jest – uśmiechnął się. – Przegapiłeś?

– Chodź – pociągnął mnie za rękaw. Było już prawie zupełnie ciemno. Zapalił świecę i oświetlił dolny brzeg prawego okna.

Rzeczywiście przegapiłem. Zza rozwianego skraju mojego habitu wychylał się maleńki jednorożec. W pyszczku trzymał gałązkę róży. Musiała być to róża bez kolców, bo zwierzątko miało bardzo zadowoloną minę.

Nie chciało się nam spać, więc poszliśmy posiedzieć na wybrzeżu. Daruję sobie opis sierpniowej nocy. Sierpniowe noce na Islandii są bardzo krótkie, ale jakby dla rekompensaty niesamowicie gwiaździste, a ja strasznie boję się sentymentalnych nastrojów. Już i tak za dużo emocji było w powietrzu.

– Edgar, wyspowiadaj mnie – powiedział nagle.

– A dajże mi spokój – odburknąłem. – Masz wyznaczonego spowiednika.

– Nie daj się prosić.

– O Panie Przedwieczny – westchnąłem. – Spowiedź artysty pod niebem gwiaździstym. Ty, Richie, w sztuce to masz poczucie smaku, ale tak poza tym...

Czekał cierpliwie, bo wiedział, że i tak skończę marudzić i zarzucę na szyję stułę. Stuła właściwie nie jest konieczna, ale mam taki nawyk. Potęga symbolu. A może i nie tylko. Przypuszczam, że stuła zastępuje mi ukrycie w mroku konfesjonału. Zawsze noszę przy sobie fioletową stułę penitencjarną. I moje dwa flakoniki. Na wszelki wypadek.

Później pojawiły się wieloryby.

– Patrz – wskazałem na trzy małe błyszczące fontanny pod horyzontem. – Konie Posejdona.

– Ale by było świetnie mieć taką stadninę, co?

– Jakbyś się zawziął, to byś wyhodował wieloryba kłapoucha. Albo w kropki.

– One i tak są w kropki, tylko to słabo widać.

– No to w paski. Jakiego byś chciał.

– Wiesz – popatrzył na mnie z nagłym zdziwieniem – ja to już kiedyś widziałem!

– Pewnie, że widzieliśmy wieloryby.

– Nie o to chodzi. To wszystko – morze i te gwiazdy, i to samo światło. To było wtedy, kiedy mnie ratowałeś po Czarcim Pazurze. Pamiętasz, opowiadałem ci – jak widziałem z góry i ciebie, i siebie, i byłem jednocześnie i w twoim laboratorium, i gdzieś wysoko...

Przeszedł mnie dreszcz. Drugi raz tego wieczoru.

– Przestań! – powiedziałem ostro. Za ostro i za poważnie. – Przestań, ty ofermo – poprawiłem się, siląc się na żartobliwy ton głosu – bo niedobrze mi się robi, jak to sobie przypomnę. Co ja się wtedy namachałem i nakląłem!

– Ano fakt! – na szczęście już się śmiał – a ja w dodatku wszystko pamiętam. Jak ty pięknie kląłeś! Chyba zostałem, żeby nic z tego koncertu nie stracić.

Nareszcie śmialiśmy się na dobre.

– Kląłeś jak stary alfons przed obliczem duszy mojej nieśmiertelnej – chichotał. – A jak twórczo! Tu duch mój z więzów ciała się wyzwala i wzlatuje ku bramie niebieskiej, a ty krzyczysz, o rany, ty krzyczysz: „chuju filistyński”! I jeszcze, jak to było, „dupo Jonaszowa”!

Czułem prawdziwą ulgę.

– Zamknij się – powiedziałem. – Dopiero co się spowiadałeś.

– Przecież ja tylko cytuję.

– Jak ja ciebie zacytuję przed przeorem – Boże, jak dobrze czasem jest móc się śmiać – to z karceru nie wyjdziesz, i dopiero będziesz miał mistyczne przeżycia, ty dupo Jonaszowa.

Patrzyliśmy na wieloryby do świtu.

Uroczyste poświęcenie witraży było wielkim sukcesem. Przyjechał biskup ze Skalholt. Długo rozmawiał z Richardem. Tylko czekać na kolejne zamówienia, może i spoza Islandii. Jakoś nie słyszałem nieodpowiednich komentarzy na temat świętego Antoniego. Na wszelki wypadek nasuwałem na głowę kaptur, kiedy tylko wypadało. Jak na początku nikt się nie zorientuje, to już później przyzwyczają się do wyglądu świętego i nikt nie zwróci uwagi na podobieństwo. Święty to święty.

Richard zrobił sobie na pewien czas urlop od witraży. Bardzo rozsądnie. Nie wolno forsować sił twórczych. Trochę wieczorami szkicował, ale przez większość czasu zajmował się klasztorną stadniną. Islandzkie konie bardzo się różnią od angielskich. Sa małe, krępe, kosmate, ale niesłychanie wytrzymałe. Potrafią galopować w terenie, w którym angielski koń połamałby nogi.

Miały niedługo przyjść na świat dwa ostatnie tego roku źrebaki. Richard uznał, że dopóki się nie urodzą, będzie nocował przy koniach.

– Chodź ze mną – powiedział. – Pomożesz mi w razie czego. A jak nic się dziś nie będzie działo, to posiedzimy sobie nad morzem.

To by się na pewno przeorowi nie podobało, ale co tam. Nie będę go pytał, postanowiłem. Moja pozycja w klasztorze była zresztą szczególna. Formalnie ciągle podlegałem przeorowi z Yorku. Nie łamałem zatem ślubów posłuszeństwa.

Konie siwe i bułane

Źrebne klaczki stały w oddzielnych zagrodach. Były okrągłe jak piłeczki. Richard obejrzał je, a potem przeszliśmy do zagrody dla klaczy ze źrebiętami. Było ich z dziesięć. Usiadłem na ogrodzeniu i patrzyłem, jak Richard bawi się z konikami. Nareszcie jest na właściwym miejscu, pomyślałem. Witraże i konie.

Podszedł do mnie mały kasztanowaty źrebaczek. Najmniejszy ze wszystkich. Lekko kulał. Obwąchał mój habit i położył mi głowę na kolanach. Podałem mu kawałek chleba. Zawsze pamiętałem o chlebie, idąc do stadniny.

Richard usiadł obok mnie.

– Wszystkie są zdrowe. Ten kasztanek trochę kuleje, ale to nie choroba. Urodził się z trochę krótszą lewą przednią nogą. Ale ja go nie dam zabić na mięso. Jak podrośnie, zrobi mu się na to kopyto grubszą podkowę i będzie w porządku.

– Powinieneś go nazwać Edgar – powiedziałem.

– Edgar mówię tylko do ciebie – uśmiechnął się. – On ma na imię Eddie.

Dałem mojemu imiennikowi resztkę chleba na pożegnanie. Poszliśmy nad morze.

– Wiesz, ja jestem tu taki szczęśliwy, że aż się boję, że coś to przerwie – zaczął Richard. – Pamiętasz, jak było w Yorku: kiedy tylko powiedziałem, że nareszcie jest spokój, to zawsze zaraz zaczynały się albo łomoty, albo jakaś inna kotłowanina. Nigdy nie było mi tak dobrze jak teraz. I w dodatku tyle jeszcze ma się przed sobą. Głębsza modlitwa. Nowe witraże. Nowe źrebaki. No i mam ciebie. Gdyby nie ty, tobym tu nie trafił. Nie wiem, jak ci dziękować.

– Dziękuj Bogu, a nie mnie – powiedziałem. – To nie ja cię tu sprowadziłem, a Opatrzność.

– A ty byłeś narzędziem Opatrzności. I, paradoksalnie, ten morderca z Kingsport też. Nie trafiłbym tutaj, gdyby nie te koszmarne zabójswa w kościele... Dziwne, prawda?

Patrzyłem w milczeniu na niebo.

– Długo o tym nie chciałem nie tylko rozmawiać, ale nawet myśleć. To było takie okropne – mówił Richard. – Ale teraz, kiedy mam do tego dystans, czasem mi to znowu przychodzi do głowy. Zastanawiam się, kto te morderstwa popełnił. Ian pisał, że mordercy nie ujęto. Jakoś trudno mi do końca uwierzyć, że zrobił to jakiś obłąkany benedyktyn. Po zamordowaniu ojca Walentego byliśmy pewni, że to Garrick, prawda? Wszystko na to wskazywało, a mnie to już w pierwszej chwili podsunęła intuicja. Na ogół mogę na mojej intuicji polegać. Ale jeżeli to był Garrick, to po co zabijał tego Rafała? Bez sensu, prawda? Jeżeli zabił go z zemsty za coś tam, to dlaczego w Kingsport, w takich okolicznościach? Jaki mógłby mieć z tego pożytek? Jak myślisz, czy on naprawdę przez te satanistyczne praktyki oszalał i zabijał w świętokradczy sposób po prostu dla przyjemności? Ale jego wszystkie poprzednie morderstwa były celowe i popełniane z zimnym wyrachowaniem. A tym razem... Jedynym konkretnym skutkiem było przecież to, że mnie uniewinniono, a na moim życiu na pewno Garrickowi nie zależało!

Urwał i wpatrzył mi się w oczy. Teraz chyba już wiedział, dlaczego intuicja podsunęła mu także i ten szczególny wyraz twarzy świętego Łukasza na witrażu.

Skinąłem głową.

Richard był zupełnie blady. Wargi mu drżały.

– Edgar – szepnął – Edgar, nie. Powiedz, że to nieprawda. Proszę, powiedz, że to nie ty.

– To ja – powiedziałem, nie opuszczając wzroku. – Zabiłem Rafała. Nie widziałem innego wyjścia.

Witraż z jednorożcem, rozdział 14: Błogosławieństwo

2015-03-07T02:23:00.002-08:00

Kolejne dni były bardzo pogodne. Pod każdym względem. Większość czasu spędzaliśmy na pokładzie. Dużo gadaliśmy – i o głupstwach, i na poważnie. Tylko tematu zbrodni w Kingsport żaden z nas nie chciał poruszać. Zagadki kryminalne są dobrą zabawą, ale nie wtedy, kiedy widziało się trupy z bliska i kiedy o mało się nie poszło na stos bądź szafot. Wieczorami milkliśmy i patrzyliśmy w niebo. Raz ukazała się zorza polarna. Ja to zjawisko już wcześniej widziałem, ale za każdym razem robi na mnie duże wrażenie. Richard widział zorzę polarną pierwszy raz w życiu. Zaniemówił na dwie godziny.

Wbrew oczekiwaniom z koszmarami było łatwiej sobie poradzić niż z drżeniem palców. Jeszcze jedna noc była trochę niespokojna, ale potem zmory zupełnie przepadły. Dla pewności czekałem, aż Richard zaśnie, odmawiałem profilaktycznie parę łacińskich modlitw i kończyłem błogosławieństwem. On był przekonany o zbawiennym wpływie mojej bliskości i na dobre zadomowił się w moim łóżku. Ja się jakoś do tej sytuacji przyzwyczaiłem. Nigdy przedtem nie spałem z kimś w jednym łóżku, bo moje francuskie i włoskie przygody z czasów nowicjatu nie łączyły się ze snem. Ale dzielenie posłania przestało być uciążliwe, odkąd koszmary się skończyły.

W ramach ćwiczeń palców kazałem Richardowi spisywać teksty ballad – i klasycznych, i jego własnych. Charakter pisma poprawiał się powoli, ale się poprawiał. W nagrodę brałem od czasu do czasu lutnię i mu śpiewałem. À propos pisania, zrobiłem taki malutki wynalazek. Na morzu trudno o gęsie pióra, a te, które miałem ze sobą, wilgotniały i szybko stawały się do niczego. Zacząłem próby z małym stalowym okuciem z ostrym końcem, które zakładałem na pióro. Trochę eksperymentowałem z kształtem i nacięciami, przez które spływał atrament. Wreszcie stwierdziłem, że właściwie po co gęsie pióro? Można taką stalową blaszkę o odpowiednim kształcie po prostu umieścić w drewnianej obsadce. Bardzo to było trwałe i praktyczne.

Idylla trwała około tygodnia. Przerwało ją pojawienie się norweskich piratów.

Przyszedł do nas z tą hiobową wieścią kapitan, kiedy siedzieliśmy przy śniadaniu. Trzy łodzie zbliżały się w szybkim tempie. Nie było żadnych wątpliwości. Dokładnie mu te łodzie swego czasu opisywano. To rozbójnicy morscy. Kiepska sprawa.

– Kukułka nakrapiana, znowu trzeba będzie ludziom łby rozbijać – westchnął Richard i sięgnął po pas z mieczem.

– Poczekaj – powstrzymałem go. – Po co zaraz łomoty? Ich jest za dużo, a ty nie na wiele się zdasz, bo nie masz większego doświadczenia w walce na morzu. Nie mamy szans, prawda? – zwróciłem się do kapitana.

Przytaknął ze zmartwioną miną.

– Moim zdaniem najlepiej się z nimi dogadać – oświadczyłem. – W ich procederze chodzi przecież o pieniądze. Jak zobaczą, że mogą dobrze zarobić bez bitwy i strat własnych, to pewnie się zgodzą. Sir Richard i ja jesteśmy więcej warci żywi niż zabici w walce. Umówimy się z Norwegami, że wezmą nas jako zakładników, a statek z załogą wyślą z listem na Islandię. Określą wysokość okupu. Może być spora, klasztor jest bogaty, a zresztą dostanie rekompensatę i od króla, i od mojego ojczyma. Takie rozwiązanie na pewno się tym Norwegom opłaci. Mogą sobie też wziąć, co im się tam podoba z naszego ładunku, byleby załodze zostawili prowiant i wodę na resztę drogi, a nam ołtarz i parę drobiazgów. Wina trochę mi szkoda, ale może wynegocjuję, żeby mi przyznali ilość potrzebną do odprawiania mszy. Trochę ten limit zawyżę. Oni pod względem religijnym podobno są tolerancyjni. Czy to nie rozsądne wyjście?

– Dla nich na pewno to korzystne – zgodził się kapitan – ale, bracie Edgarze, czy naprawdę chcesz dobrowolnie razem z sir Richardem oddać się w ręce tych rozbójników?

– Jak najbardziej – zapewniłem. – Będą nas musieli dobrze traktować, to w ich interesie. A my będziemy mieli kilka miesięcy urlopu. Zimą żegluga między Norwegią a Islandią ustaje, więc jakieś pół roku tam posiedzimy. Nie chciałbyś zobaczyć Norwegii, Richard? Fiordy to podobno wspaniały widok.

– Pewnie, że bym chciał! – mój przyjaciel był pełen entuzjazmu.

– Zatem, kapitanie, każ wywiesić białą flagę. Kucharzowi trzeba powiedzieć, żeby przygotował jakiś przyzwoity poczęstunek. Zaprosimy norweskie dowództwo i pogadamy – skonkludowałem.

– Doskonały pomysł – pochwalił mnie Richard, kiedy kapitan zostawił nas samych. – Tyle słyszałem o fiordach. Ciekaw jestem, na ile Norwedzy nas wycenią. Nareszcie się dowiem, ile jestem wart.

– Ty się ciesz, że oni cię nie znają – mruknąłem. – Inaczej by cię ta wycieczka ominęła. Jeszcze by dopłacili, żeby tylko nie musieć ciebie ze sobą zabierać.

Błogosławieństwo

Fiord pod Tromsö był motywem na witraż.

Pobyt w Norwegii był sielankowy. Z szefem korsarzy czy, niech im będzie, wikingów, niejakim Torleifem Tryggvasenem, dogadaliśmy się doskonale już na statku. Przypadliśmy sobie do gustu. Z wyglądu i sposobu bycia trochę nam przypominał Iana. Profesję miał nieco brutalną, ale nie on jeden w naszej epoce. Gdy się mieszka w takim zimnym i biednym, chociaż przepięknym kraju, to jakoś sobie trzeba radzić. Zresztą Torleif sam przyznał, że wolałby, gdyby więcej było na świecie ludzi tak rozsądnych jak my. Okupy są o wiele lepsze od łomotów. Taki rodzaj podatku czy opłaty za przejazd.

Zostawili nam ołtarz, naczynia liturgiczne i właściwie wszystko, co nam było potrzebne. Pierścienie z jednorożcami też. Bardzo je podziwiali, ale mieli szacunek dla amuletów i klejnotów rodowych. W sprawach religii cechowała ich naśladowania godna tolerancja. Jej najlepszym dowodem był fakt, że nie zarekwirowali naszego wina. Oni woleli piwo i ten straszliwy ulepek zwany miodem. Nie rozumiem, jak można pić takie świństwo, ale czasem to dobrze, że istnieją zjawiska, których się nie pojmuje.

Kiedy Norwedzy przekonali się, że znam się na leczeniu, to już w ogóle zaczęliśmy opływać we wszystko i byliśmy otaczani ogromnym szacunkiem. Mieliśmy pełną swobodę poruszania się, bo dokąd i po co mielibyśmy uciekać? Zdarzało się, że wzywano nas do chorego lub do porodu do okolicznych osad. W dziedzinie położnictwa mam podstawową wiedzę, ale dość ograniczoną praktykę. Tu Richard okazał się bardzo pomocny. W Kingsport nieraz pomagał przychodzić na świat źrebakom i cielętom. Potrafił te doświadczenia wykorzystać. Umiał bardzo zręcznie odwrócić wadliwie ułożony płód i skierować na właściwą drogę. Ja zajmowałem się anestezją i antyseptyką, i w razie potrzeby szyciem. Raz przeprowadziłem cięcie cesarskie.

Nierzadko, zwłaszcza po trudniejszych porodach, szczęśliwy ojciec prosił mnie o ochrzczenie dziecka. Słyszeli tu trochę o chrześcijaństwie i wielu uważało skoro chrześcijański kapłan pomógł dziecku pojawić się na świecie, to dobrze by było, gdyby też je pobłogosławił. Chrzciłem, a Richard z reguły trzymał dziecko do chrztu. Potem trzeba było wypić zdrowie osób zaangażowanych w tę okazję. Zawsze zabierałem ze sobą wino, bo tego ich miodu nie znoszę, a piwa nigdy nie nauczę się pić. To były radosne chwile – zwłaszcza, kiedy nastała zima i dzięki naszym gospodarzom odkryliśmy frajdę jazdy na nartach. Okazało się, że wystarczy odpowiednio gruba podkładka pod but, aby zupełnie nie przeszkadzała mi moja ułomność. Poruszałem się na nartach niemal równie sprawnie jak Richard. To było wspaniałe uczucie. Kiedy po udanym przysporzeniu światu nowego chrześcijanina zjeżdżaliśmy na nartach w dolinę ku fiordowi, naprawdę niewiele więcej od życia można było wymagać.

Trochę się tylko martwiłem Richardem. Siedzieliśmy tu już prawie dwa miesiące, a on praktycznie się ze mną nie rozstawał. Chyba tylko, żeby posiedzieć nad fiordem, kiedy ja odmawiałem brewiarz albo ucinałem sobie popołudniową drzemkę. Chodził za mną jak cień i był jakiś za poważny. Pytał o kwestie teologiczne. Wieczorem rutynowo zasypiał z głową opartą o moje ramię. Jako duszpasterz powinienem był się cieszyć, ale jako lekarz i przyjaciel byłem zaniepokojony. Na statku byliśmy odizolowani od świata i w wyłącznie męskim towarzystwie, ale tutaj mógł przebierać w dziewczynach jak w ulęgałkach. Widziałem, jak za nim wodzą wzrokiem. Obyczaje były swobodniejsze niż w Anglii, nie było chrześcijańskiego lęku przed grzechem, a niezamężne matki były wręcz wysoko cenione na rynku matrymonialnym, jako że wykazały się umiejętnością rodzenia dzieci. To nienormalne, myślałem, żeby facet w jego wieku i kondycji, nie będący zakonnikiem, za jedyne towarzystwo w łóżku miał kulawego augustianina. Może mu się jednak od tego ciągłego przytulania do mnie coś w głowie poprzestawiało?

Na szczęście nadszedł okres przed Bożym Narodzeniem, który u nich nazywa się Jul i jest jednym ciągiem przyjęć. Zjeżdża się masa ludzi. Nawet wino się przy tej okazji pojawia, a i gorzałka. Ta ostatnia jeszcze od biedy da się pić. Ciemno jest w tym okresie praktycznie na okrągło, słońce co wzejdzie, to zaraz zachodzi. Działa zatem znana zasada: zima długa, świece krótkie. Po którejś z pierwszych imprez zupełnie przypadkowo przydybałem Richarda na stryszku in flagranti z jakąś hożą blond dziewoją. Nie zauważył mnie. Odetchnąłem z ulgą.

Podczas dalszego ciągu bachanalii zdarzało się, że mój druh się wieczorami na kilka godzin zawieruszał. Byłem już spokojny o jego skłonności, ale trochę mnie wkurzało, że potem w środku nocy ładował się mi do łóżka, bo to mnie budziło. Ja śpię dobrze, ale płytko, i bardzo nie lubię, kiedy się mnie budzi po północy.

– Czy ty mnie ciągle musisz budzić? – zapytałem przy którejś takiej okazji. – Nie możesz zostawać do rana tam, gdzie się łajdaczysz?

– Nie mogę – potarł czołem o moje ramię. – Nie mogę spać spokojnie, kiedy ciebie nie ma w pobliżu.

Będzie mnie tu kokietował!

– To nie prościej by ci było zabierać mnie ze sobą na dziewczyny? – spytałem.

– Nie musiałbyś ganiać w tę i wewtę.

Taka opcja widać nie przyszła mu na myśl.

– Ty mówisz serio? – spytał niepewnie.

– Nie – odparłem z grobową powagą. – To był taki dowcip.

Rozchichotaliśmy się pod futrami. Nie mogliśmy przestać i zupełnie już wybiłem się ze snu. Sięgnąłem do zapasów mszalnego wina. Co tam, i tak są bachanalia, a rytm dobowy kiedyś mi się unormuje, usprawiedliwiłem się.

Trzeba przyznać, że Richard od tej pory dbał o to, żeby mi nie zakłócać snu. Co nie znaczy, że musiał żyć cnotliwie. Noc polarna jest długa, a świece, jak wiadomo, krótkie.

Minęły bachanalia. Obeszliśmy z Richardem Boże Narodzenie w miarę po chrześcijańsku. Zbliżało się przedwiośnie. Torleif zaczął przebąkiwać, że tak bardzo mu na tym okupie za nas nie zależy. Może byśmy zostali? W Akureiri będą mogli uznać moją działalność za misję wśród pogan. Jakiś kościółek mi tu się wybuduje, a Richard się ożeni, dziewuchy by stały w kolejce. Ułożymy sobie życie...

Ja jednak trochę już tęskniłem za klasztorem. Za regularnymi nabożeństwami, biblioteką, laboratorium. Ciekaw też byłem, jak się wiedzie małym królewiczom. Ale ostateczną decyzję pozostawiłem Richardowi.

– To miał być urlop, prawda? – powiedział. – I był. To był świetny urlop. A teraz wracamy do obowiązków. Islandii też jestem ciekawy.

To przesądziło sprawę.

Łódź z okupem za nas przybyła na początku kwietnia. Wyruszyliśmy w drugą wspólną morską podróż. Richard tym razem nie rzygał. Powróciły zwyczaje z poprzedniego rejsu, tyle że nie trzeba już było walczyć z koszmarami ani rehabilitować dłoni. I sen, i ręka były w najlepszym porządku.

– Ciekaw jestem, jak ci się spodoba Islandia – zacząłem któregoś wieczoru na pokładzie. – Krajobraz nie jest taki monumentalny jak w Norwegii, ale bardzo egzotyczny. Wulkany. Zastygła lawa czasem wydaje się tylko szara, ale w słońcu mieni się różnymi kolorami. Fajnie jest się kąpać w gorących źródłach, chociaż śmierdzą siarką. Lubię patrzeć na gejzery. To jakby widzieć oddech ziemi. Zima jest ciemna, ale nie jest dużo gorzej niż w Tromsö. Jak się ma bibliotekę i laboratorium, to się da wytrzymać. Islandczycy mają ciekawą starą poezję. Więcej aliteracji niż rymu, szczególny rytm i dużo wieloznaczności. Można ten sam tekst przerobić na kilka tłumaczeń, różnymi metodami. Będziemy mogli mieć z tym sporo zabawy. Jedyny kłopot to nieregularne dostawy wina. Czasem tęsknię za Francją, rzecz jasna. Do Francji może się przeniosę na starość, jak dożyję. Ale Islandia mi się jeszcze nie znudziła.

– Na pewno nie będę tęsknił za Anglią – powiedział Richard. – Tylko Iana mi będzie strasznie brak, ale przecież będziemy się mogli od czasu do czasu odwiedzać. Mógłby sobie zrobić dłuższy urlop na Islandii.

– Pamiętasz, kiedyś sobie żartowałem, że będziesz doglądał owiec na Islandii. Ale właściwie czemu nie? Mógłbyś na początek zarządzać jednym z klasztornych folwarków. Hodować konie i owce. Ożenisz się. Będę ci chrzcił dzieci.

Potrzasnął głową.

– Nie ożenię się, Edgar.

– No coś ty. Dobijamy do trzydziestki. Najwyższa pora. Do końca życia chcesz się pętać bez przydziału i obracać wiejskie dziewuchy po stodołach? Powinieneś mieć rodzinę, jakąś miłą i rozsądną kobietę, która by o ciebie dbała. Poza tym sam zawsze mówiłeś, że niedobrze, kiedy się marnuje dobry reproduktor.

Uśmiechnął się trochę smutno.

– Zwierzęta do hodowli dobiera się nie tylko na podstawie cech fizycznych, ale i mentalnych – powiedział. – W przypadku ludzi te ostatnie są jeszcze ważniejsze niż u zwierząt. A u mnie z nimi kiepsko, Edgar. Ian zawsze komentował mój nieuleczalny infantylizm. Miał sporo racji. Ja ledwo sobie radzę sam ze sobą. Brać na siebie odpowiedzialność za rodzinę to nie dla mnie. To właśnie byłby brak odpowiedzialności. A przysparzać światu takich wariatów jak ja to wręcz karalne.

Chciałem protestować, ale coś mnie powstrzymało. Pomyślałem o jego koszmarach. O jego wrażliwości. O naszej epoce, w której przerabia się miękkie, puszyste, kłapouche króliki na brytany bojowe. Przemknął mi przez myśl Garrick wpatrzony w płomień świecy.

– Ty nie jesteś wariatem, Richie – powiedziałem łagodnie. – A twój nieuleczalny infantylizm ma i inną nazwę. Dobroć. Ian też o tym wie.

– Za wysokie masz o mnie mniemanie, Edgar – powiedział. – Słabość to jeszcze nie dobroć. Ale przy tobie się wzmocniłem. Już się nie boję tylu rzeczy, co kiedyś. I dużo lepiej wiem, na co mnie stać, a na co nie.

– Dobrze – położyłem rękę na jego zrehabilitowanej prawej dłoni. Tyle z nią miałem do czynienia jako lekarz, że moje opory przed fizycznym kontaktem jej nie dotyczyły. – Jaki masz pomysł na życie?

– Wstąpię do klasztoru. Jeżeli mnie przyjmą. Może nie przyjmą. Sam nieraz mówisz, że przyzwoity klasztor to nie azyl dla nerwowo chorych.

Gdyby mi coś takiego powiedział kilka miesięcy temu, zapytałbym, czy zgubił nie tylką piątą, ale i czwartą klepkę, i zacząłbym sobie z niego kpinkować na potęgę. Ale nie teraz.

– W takim razie powiedz mi szczerze i bez udawania przed sobą i przede mną, jaką masz motywację. Od razu mówię, że chęć trzymania się mojego habitu to nie jest akceptowalna motywacja. Któregoś dnia mnie przy tobie nie będzie. Albo stanie się coś takiego, co sprawi, że stracę w twoich oczach autorytet. Ty też masz o mnie za wysokie mniemanie. A nie może być tak, że kiedy mój habit ci się wymknie z rąk, to ręce będziesz miał puste. Słucham cię.

– Jestem dość słabym człowiekiem – zaczął. – Ale mam niezachwianą wiarę w Boga i żadnych wątpliwości co do nieśmiertelności duszy. Sam wiesz, dlaczego. Mam bardzo dużo ufności w miłosierdzie Boże. Nawet dla różnej maści postrzeleńców i dziwek. Tego sam mnie uczyłeś. I sporo we mnie pokory. Często powtarzam sobie twoje motto: Bóg prowadzi rękę pokornego. To chyba jakaś podstawa do dalszego rozwoju, prawda? Bo właśnie rozwój to moja główna motywacja. Nic wartościowego nikomu nie dam, jeżeli się nie wzmocnię i nie rozwinę. I tak nie wiem, czy coś wartościowego jestem w stanie zrobić. Na pewno nie nie dokonam takich rzeczy jak ty. Nie wyprodukuję antidotum na truciznę, nie będę umiał leczyć chorób ciała i duszy. Ale mam jedno marzenie: witraże. Nigdy nie zrobię takich witraży, jakie chciałbym zrobić. Ale tak bardzo chciałbym spróbować. Witraż też może być formą modlitwy, prawda?

– Jak najbardziej – potwierdziłem. – Pewnie, że nigdy nie zrobisz takich, jakie chciałbyś zrobić. Nie zmaterializujesz idei. Ale jeżeli coś dobrze przeprowadzisz w myśli, to może później wyjść z tego coś ładnego w świecie materialnym. Z tym że, Richie, nie trzeba wstępować do klasztoru, żeby robić witraże.

– Nie trzeba, jeżeli chodzi o rzemiosło. Ale jeżeli to ma być forma modlitwy, to raczej trzeba.

To musiałem zaakceptować.

– Pozostaje jeszcze inna sprawa – powiedziałem. – Śluby czystości. Jest mnóstwo zakonników, którzy ich nie traktują poważnie. Uważają swoje wybryki za równie mało istotne jak przygody młodych wojaków takich jak Ian i ty. Moim zdaniem takie podejście do ślubowań zakonnych jest oszukańcze i niehonorowe. Jak się coś przyrzeka, to się tego trzeba trzymać. Może się zdarzyć, że zajdą nieprzewidziane okoliczności, wskutek których złamie się przyrzeczenie, ale składać obietnicę z zamiarem, że się ją będzie łamać, to świństwo niegodne mężczyzny.

– Edgar – uśmiechnął się – czy ty naprawdę masz o mnie taką opinię jak żołnierze z Kingsport? Już ci trochę na ten temat mówiłem. Od jakiegoś czasu dziwiła mnie ta moja niezdolność do łączenia erotyki z głębszymi emocjami. Ja przecież jestem takim mocno uczuciowym typem, a tu jedno z drugim mi się absolutnie nie zbiega. Potem zacząłem myśleć, że to może oznaka powołania zakonnego. Ktoś głupszy od ciebie mógłby się z tego śmiać, ale ty na pewno zrozumiesz, o co chodzi.

Skinąłem głową.

– Ian to co innego – mówił dalej Richard. – On jest taki stabilny. To jest właśnie, mówiąc językiem hodowcy, doskonały reproduktor. Fizycznie i mentalnie. Będzie wspaniałym mężem i ojcem. Kiedy się zdecyduje na małżeństwo, to wyposaży tę swoją małą Laponkę i zadba o jej przyszłość, a potem będzie wierny i porządny wobec żony. To jemu będziesz chrzcił dzieci, Edgar. A może i ja zdążę ochrzcić któreś młodsze? Popijemy sobie na chrzcinach lepiej niż w Norwegii.

Uśmiechnąłem się. Przymknąłem oczy. Spodobała mi się ta wizja. A w niej Richard ubrany był w augustiański habit. Tyle że zamiast sznura miał pas rycerski z mieczem, tym swoim ulubionym, z jednorożcem na rękojeści. Otrząsnąłem się. Mam zbyt żywą wyobraźnię. Podsuwa mi bzdurne obrazy, stwierdziłem.

– Ja się bardzo lubię przytulać – mówił Richard z uśmiechem. – Ale przede wszystkim nieerotycznie. Mała Agnes, konie, psy, króliki. Ciocia Bessie. No i ty. Do Iana nie mogłem się czulić w Kingsport, bo to byłby za duży obciach. A przy dziewczynach to już jakoś automatycznie przytulanie przechodzi w erotyzm, nie? Takie prawo natury, jak to ty mawiasz. No i miałem te kłopoty z bezsennością. Teraz minęły. Więc ta kwestia nie jest żadnym problemem. Wiesz, odkąd definitywnie skończyłem z tą działalnością? Od tej zimowej nocy, kiedy mnie zapytałeś, czemu cię nie zabieram na dziewczyny. Wtedy, cośmy się tak głupio śmiali, a potem trochę uchlali. Już przedtem myślałem o klasztorze, ale wtedy poczułem, że naprawdę tego chcę. Skończyłem z dnia na dzień z rozpustą i wcale mi jej nie brakuje. Niezbadane są wyroki Opatrzności, prawda?

– Duch wieje, kędy chce – odparłem. – Zawsze byłem przekonany, że nasz Stwórca ma spore poczucie humoru. Ale w klasztorze nie będzie przytulania. To tak jak w wojsku. Za duży obciach.

– Nie szkodzi. Będę się przytulał w myślach.

Miałem ochotę go przytulić. Nie w myślach. Ale nie pozbyłem się jeszcze mojej fobii antyczułościowej. Może on mnie kiedyś z niej wyleczy?

– Cóż, Richie – powiedziałem. – Mamy przed sobą dwa tygodnie na morzu. Módl się. Przemyśl sobie to wszystko kilkadziesiąt razy. Odmawiaj różaniec. Nie zaszkodzi, jak od czasu do czasu poleżysz krzyżem. Ale nie tradycyjnie twarzą w dół. Leż na plecach i patrz w niebo. Może będzie zorza polarna. Zapamiętuj sobie kolory. Tylko się ciepło ubieraj, bo nie chcę mieć kłopotów z leczeniem zapalenia płuc. Jeżeli nie zmienisz zamiaru do przyjazdu, to porozmawiam o tobie z przeorem.

– Skoro tak, Edgar... Skoro nie wykluczasz, że możesz z czasem moją decyzję zaaprobować, to... sam wiesz, co mi potrzebne.

Ukląkł przede mną i pochylił głowę. Wyciągnąłem rękę.

– Benedicat te omnipotens Deus, Pater et Filius et Spiritus Sanctus – powiedziałem wyraźnie i dobitnie. – Et liberat te Dominus ab omnibus malis – dodałem.

Zabrzmiało to bardzo uroczyście. Ale tak właśnie miało brzmieć.

Witraż z jednorożcem, rozdział 13: Zorze polarne

2015-03-06T11:49:00.001-08:00

Po jutrzni u augustianów dołączyłem do wysokiego sądu. Postanowiłem, że podczas drogi nie powiem ani słowa o procesie. Ale nie chciałem też robić wrażenia obrażonego, więc uprzejmie odpowiadałem na pytania Rutherforda o Islandię i królewiczów. Z Mortonem też zamieniłem parę słów.

Do Kingsport były jakieś dwie godziny drogi. Dotarliśmy więc na miejsce wczesnym popołudniem. Przy bramie czekał dowódca gwardii biskupiej i kilku żołnierzy. Mieli niewyraźne miny i coś między sobą szeptali. Dowódca ukłonił się, pocałował biskupa w pierścień i stanął w postawie zasadniczej. Ale nie bardzo wiedział, jak zacząć meldunek.

– Wszystko w porządku? Gdzie jest ojciec Rafał? – zapytał zniecierpliwiony biskup.

– W kościele. Ale... – zająknął się.

Poszliśmy za podoficerem do kościoła. Zwłoki leżały pod chórem, twarzą do posadzki. Tył głowy był strzaskany. Obok leżał ciężki krucyfiks z zakrwawioną podstawą.

– Obejrzyj ciało, bracie Edgarze – powiedział Rutherford. – Ty lepiej od nas znasz się na medycynie.

Obejrzałem. Stwierdziłem, że dokładny czas śmierci trudno ustalić. Nastąpiła między północą a świtem, więcej nie można powiedzieć. Położenie rany wskazuje na kogoś mniej więcej tego samego wzrostu co ofiara. Brat Rafał był wysoki. A więc morderca był tego samego wzrostu co zabójca ojca Walentego. Z medycznego punktu widzenia nic więcej interesującego nie spostrzegłem – zakończyłem sprawozdanie.

– Ten sam styl zbrodni, ten sam wzrost zabójcy, to samo miejsce – podsumował Rutherford. – No cóż. To stawia sprawę w zupełnie innym świetle. Musimy przesłuchać sir Northbridge’a ze względów formalnych, ale sytuacja jest dziś zupełnie inna niż wczoraj. Idź po Northbridge’a, Edgarze. Możesz mu powiedzieć, co zaszło. Dość się nacierpiał przez ostatnie dni.

Strażnicy przed sypialnią Richarda mieli głupie miny. Wieść obeszła już oczywiście całą fortecę.

– Ja od początku mówiłem, że to nie mógł być on – powiedział do mnie konfidencjonalnie jeden z biskupich strażników. – Sir Richardowi tak dobrze z oczu patrzy. I wczoraj prawie cały dzień nic, tylko klęczał i odmawiał różaniec. Przecież świętokradca by się tak nie modlił.

– Dobrze, wpuszczajcie mnie do niego, byle szybko – przerwałem te wywody. – Biskup i sędziowie czekają.

– Los nam pomógł – zawołałem od progu do Richarda. – Nie zginiesz w ogniu, Richie. Wszystko będzie dobrze.

Opowiedziałem krótko, co zaszło.

– Nie wypada chrześcijaninowi cieszyć się ze śmierci bliźniego – zakończyłem – ale z tego, że przyjaciel uniknął śmierci, wypada. Więc się cieszę.

– Taką mieliśmy skomplikowaną koncepcję – odezwał się niepewnie Richard – a ten morderca to jednak chyba po prostu jakiś szaleniec, co?

– Kto to wie. Różnica między szaleńcem a nie-szaleńcem nie jest taka oczywista – powiedziałem. – Garrick też jest na swój sposób szaleńcem. Ale nie ma czasu na dociekania, Richie. Idź na to przesłuchanie. Będą cię pytali o różne, za przeproszeniem, pierdoły o krowach i runach. Błagam, zrób dobre wrażenie. Zachowuj spokój i odpowiadaj uprzejmie. Ani się nie oburzaj, ani nie rób sobie śmichów-chichów. Rutherford chce cię puścić wolno, ale musi cię wypytać, bo taka jest procedura. A potem spakuj szybko to, co niezbędne, oddaj komuś porządnemu pod opiekę swoje psy i konie, i spadamy stąd. Ja załatwię wszystkie formalności i prześlę wiadomość do Iana. Wsiadamy na pierwszą lepszą łódź na północ, i to dziś. Nie będę czekał, aż biskup wpadnie na pomysł, że jednak jesteś winny, bo jako czarownik mogłeś przechodzić przez ściany, i nie będę mu tłumaczył, że przez ścianę przejść może najwyżej ciało astralne, a ono nie jest w stanie walić ludzi po głowach ciężkimi świętymi przedmiotami. Niech sobie biskup i sędziowie sami szukają mordercy, to już nie nasza sprawa. Jedziemy na Islandię.

– Jedziemy! – roześmiał się. – Będę rzygał przez całą drogę – zapewnił radośnie.

Zorze polarne

Richard faktycznie rzygał przez trzy dni i noce. Jeszcze nie widziałem, żeby ktoś tak cierpiał na chorobę morską. W przerwach leżał biedak na pokładzie i patrzył na mnie z mieszaniną obrzydzenia i podziwu. Na mnie kołysanie nie ma żadnego negatywnego wpływu, nawet je lubię. A morskie powietrze zaostrza mi apetyt, więc ciągle przynosiłem sobie coś do przekąszenia.

– Ja już nie mogę – jęknął Richard czwartego dnia. – Edgar, na wszystko masz sposoby, a na to nie? Ja się wykończę. Nie jem, nie śpię, tylko rzygam, chociaż nie mam czym.

Trochę opium by doraźnie pomogło, ale guzik, nie dam mu narkotyku z takiego błahego powodu, pomyślałem. Niewiele dni minęło od poprzedniej dawki. Jak mu teraz opium pomoże, to się będzie coraz częściej o ten środek dopominał i źle się skończy.

– Nic nie poradzę, musisz się przyzwyczaić – oświadczyłem. – Najlepiej spróbuj się upić. Zacznij pić na leżąco i małymi łykami, wtedy może ci się uda zatrzymać wino w organizmie. Po pierwszym kubku pójdzie już lepiej. Jest pięćdziesiąt procent prawdopodobieństwa, że ci się potem polepszy. Jak się uda, to cię zacznie kiwać w drugą stronę i wszystko się wyrówna. A jak nie, to przynajmniej przez jakiś czas będziesz miał czym rzygać. Wina mamy dosyć.

W zapuchniętych oczach Richarda mignęło coś na kształt słabej chęci życia.

– A wiesz – przyznał – to przynajmniej jakiś pomysł. Ale nie będę pił sam.

– Dobra – zgodziłem się – usuńmy się tylko w jakieś dyskretne miejsce, żeby nie siać zgorszenia wśród załogi.

Przystąpiliśmy do eksperymentu medycznego. Udał się nadspodziewanie dobrze. Wkrótce Richie rzygał znacznie mniej, a ja trochę zacząłem.

Następnego dnia rzyganie się skończyło, ale zaczęły się nowe problemy. Do tej pory Richard spędzał noce na pokładzie, żeby być blisko burty. Teraz przyszła pora, żeby i on zainstalował się w kajucie. Statek był spory, kajuta z tych bardziej ekskluzywnych. Do spania nie hamaki – w tych kiwania byłoby za dużo nawet dla mnie – ale zupełnie przyzwoite wyrka umocowane przy ścianach. Richard mimo to marudził, narzekał, że mu zimno, że to, że tamto, w końcu przywlókł się do mojego posłania i zapytał, czy może się koło mnie położyć.

– Richie – powiedziałem surowo – jeżeli ci się skłonności odmieniły, to z tym nie do mnie. Ja się w takie rzeczy nie bawię.

– Nic mi się nie odmieniło. Erotyka mi nie w głowie – powiedział żałośnie. – Zimno mi.

– Może ty chory jesteś? Pokaż czoło.

Obudził się we mnie kwoczy instynkt z czasów po Czarcim Pazurze.

– Gorączki nie masz. Pewnie jeszcze kac. No dobrze, kładź się. Tylko leż spokojnie i mi tu nie narzygaj.

– Nie narzygam – obiecał. – Już mnie nie mdli, tylko tak mi jakoś niewygodnie na duszy.

Rzuciłem mu dodatkowe futrzane okrycie.

– Ta niewygoda na duszy – zacząłem analizować – to w każdym razie nie grzechy. Spowiadałeś się na krótko przed wyjazdem, a potem już tylko rzygałeś. Kto rzyga, nie grzeszy. Nawet w myślach. To taki imperatyw etyczny, znacznie prawdziwszy niż „kto śpi, nie grzeszy”. Wczorajsze pijaństwo się nie liczy, bo było na zlecenie lekarza. Więc chyba to reakcja na ostatnie przeżycia. Najpierw koncentrowałeś się na cierpieniach ciała w związku z chorobą morską, teraz ci lepiej na ciele i zaczynasz odczuwać siniaki na duszy. To tylko siniaki. Rozejdą się, jak każde inne. Może spróbuj trochę ćwiczeń na odprężenie.

– Nie mogę – westchnął. – Na zawsze już mi się skojarzyły z tym ohydnym sądem bożym. Próbowałem, ale od razu stawało mi przed oczami, jak temu nieszczęsnemu facetowi wbijam miecz w gardło. Czułem, jak ostrze zgrzyta o kręgosłup... Prawie nigdy nie śpię spokojnie. Dopóki ty nie wyjechałeś, nie miałem takich problemów. Ale przez te dwa lata w Kingsport ciągle miałem koszmary. Budziłem się w strachu i trząsłem się przez kilka godzin. Bałem się na nowo zasnąć. Wiesz, zwykłe łomoty to co innego niż taki pojedynek. Łomoty – żadna przyjemność, ale odpowiedzialność się rozkłada. Właściwie często nie jesteś pewny, czy kogoś zabiłeś. Ja się zawsze koncentrowałem przede wszystkim na tym, żeby sam nie oberwać i żeby rozbroić nieprzyjaciela. Potem były trupy, ale w wielu przypadkach nie było pewności, kto właściwie zadał ostateczne ciosy. I na wojnie nie zna się wrogów. A wtedy w Yorku pierwszy raz z zimną krwią zabiłem nieanonimowego przeciwnika. Znałem tego gościa, nieraz bywał w Yorku ze świtą biskupa. Dobrze wiesz, że musiałem go zabić, i przecież nie dla siebie to zrobiłem, tylko dla Iana, ale mam te koszmary. Napadają na mnie jakieś potworne gady, przykładają mi zęby i pazury do gardła, a ja jestem jak sparaliżowany. Czasem krzyczę przez sen. Którejś nocy zacząłem nawet myśleć o samobójstwie. Ale zaraz przyszło mi do głowy, że wieczne potępienie to prawdopodobnie taki wieczny koszmar, z którego nie sposób się obudzić.

– Dobrze, że tak pomyślałeś – powiedziałem. – Koszmary rzecz trudna i niełatwo znaleźć na nie sposób, ale mamy niezłe warunki wyjściowe. Spokój, morze, czyste niebo, choroba morska minęła. Spróbujemy sobie z tymi potworami poradzić. Tylko się nie spodziewaj szybkich rezultatów.

– Już teraz lepiej się czuję – oparł głowę na moim ramieniu. – Ty stwarzasz takie poczucie bezpieczeństwa, Edgar.

Niedobrze, że tak się ode mnie psychicznie uzależnia, stwierdziłem w duchu. Ale na początek trzeba to zaakceptować.

– Już późno. Pomyśl sobie o czymś naprawdę ładnym. Postaraj się zobaczyć pod powiekami jakiś motyw na witraż.

– Choćby niebo dzisiaj przed zachodem – powiedział. – Starałem się zapamiętać kolory.

Wkrótce zasnął. Ja też. Ale niedługo spałem. Obudził mnie krzyk. To rzeczywiście wyglądało poważnie. Krzyczał przez sen, coś od siebie odpychał, łzy spływały mu po policzkach. Nigdy dotąd nie widziałem, żeby ktoś płakał we śnie. Budzić to żaden sposób, pomyślałem. Ze zmorami trzeba walczyć tam, gdzie się pojawiają. Czasem najprostsze metody są najlepsze. Przypomniał mi się zakład dla obłąkanych w Paryżu. Wielu z nich uspokajały zwykłe codzienne modlitwy. Docierały do nich nawet przy atakach szału. Co ciekawe, tylko łacińskie skutkowały, tłumaczenia nie. Ja też wolę modlić się po łacinie.

Zacząłem po prostu od Pater Noster. Głośno, aby przebić się przez jego krzyk. Poskutkowało niemal natychmiast. Już przy sicut in caelo, jako w niebie, ucichł i wyraźnie się odprężył. Zniżyłem głos. Przy dimitte nobis, odpuść nam, oddychał już spokojnie. Stopniowo mówiłem coraz ciszej. Zaczął się jakby lekko uśmiechać. Wiara i modlitwa potrafią jednak sprawiać cuda. Moje modlitwy są kulawe tak jak ja, więc i cud maleńki, ale zawsze cud.

– Sed libera nos a malo, Ale nas zbaw ode złego – zakończyłem cicho. Nakreśliłem mu nad głową znak krzyża.

– Libera eum a malo, Domine – szepnąłem. – Libera eum ab omnibus malis, wybaw go Panie od wszelkiego zła.

Reszta nocy minęła spokojnie.

Poranną mszę odprawiłem po cichu. Niech sobie Richard śpi, dosyć się nad nim w nocy namodliłem, uznałem. Kucharz przyniósł śniadanie, kiedy byłem przy Agnus Dei. Wiedział, że zaczynam dzień od mszy i profesjonalnie zjawiał się zaraz po jej zakończeniu, ale tego ranka trochę byłem spóźniony. Nieźle się musiał zdziwić. Ja przy ołtarzu z hostią, a w moim wyrku takie muskularne śliczności. Niczego jednak po sobie nie okazał. Był naprawdę profesjonalistą. Może zresztą aż tak bardzo się nie zdziwił. W podróżach morskich widuje się rozmaite osobliwe zjawiska.

Richard obudził się koło południa. Zorganizowałem trochę ciepłego mleka i cebrzyk podgrzanej morskiej wody. Z koszmarami rzecz niepewna, ale z tego drżenia palców to go wyleczę, myślałem. Na początek zarządziłem gimnastykę wodna. Poszliśmy na pokład. Richard rozgadał się jak za dawnych czasów w Yorku.

– Jak ja dobrze spałem – trajkotał, sumiennie wykonując ćwiczenia ręką zanurzoną w cebrzyku – tak dobrze, jak nigdy od dwóch lat. Przez chwilę pojawiły się te potwory, ale zaraz gdzieś znikły i ty mi się przyśniłeś. Byliśmy w takiej pięknej, zielonej dolinie. Ty odmawiałeś różaniec, a ja sobie patrzyłem w niebo. Miało takie kolory, jak wczoraj o zachodzie. Potem już dokładnie nie pamiętam, ale wszystko było takie ładne. Jak to człowiekowi czasem niewiele potrzeba do szczęścia. Wystarczy, że wie, że go na razie nie spalą na stosie, że nie rzyga, wyspał się i może pogadać z kumplem. I już życie jest warte życia. Edgar, ty masz właściwości magiczne. Potrafisz nawet wchodzić w moje sny. Dzisiaj też mi pozwolisz spać obok siebie, co? Proszę cię.

Sprytnie się chce urządzić, skomentowałem w myślach. On się będzie wysypiał, a ja mam nad nim po nocy klepać Ojczenasze. Ale czego się nie robi dla dobra pacjenta?

– Magii tu nie ma – powiedziałem. – Łaska Boża i trochę autosugestii z twojej strony. Cóż, skoro rzeczywiście lepiej śpisz koło mnie, to korzystaj, póki możesz. Jak dojedziemy na Islandię, to koniec. W klasztorze takie praktyki są zabronione. Ale może do tego czasu się wyleczysz.

– Co ja przez te koszmary się nacierpiałem, Edgar, tego sobie nawet nie wyobrażasz. Ta moja opinia rozpustnika to też przez to – Richard znów się rozgadał. – Pozwalałem sobie, nie zaprzeczam, ale chyba nie na wiele więcej niż inni faceci. Tyle że bardzo często zmieniałem dziewczyny. Dla mnie zażyłość cielesna i więź duchowa to zupełnie oddzielne sprawy. Pewnie jestem nienormalny uczuciowo, ale nic na to nie poradzę. W każdym razie zawsze stawiałem rzecz jasno, nigdy nie udawałem przed dziewczynami, że chodzi mi o dłuższy związek. Uważałem, że niesłusznie byłoby którąś faworyzować. Przede wszystkim chodziło mi o sposób na koszmary i bezsenność. Picie pomaga, ale to chciałem mieć pod kontrolą. Nie chciałem wpaść w nałóg. Szermierka i ciągłe chlanie są nie do pogodzenia. A jak się dobrze wytarzałem w rozpuście, to na ogół potem spokojnie spałem. Czasami aż do rana. Ale niestety nie zawsze.

– Dosyć tej wody, teraz będzie masaż – przerwałem mu. Zacząłem nacierać mu dłoń rozgrzewającymi olejkami. – No i co? – zachęciłem, chociaż Richarda do gadania tego dnia nie trzeba było zachęcać.

– I przez to krzyczenie we śnie narobiłem sobie obciachu – opowiadał dalej. – Wiesz, w takim miejscu jak Kingsport najdrobniejszy skandal to frajda. Cały garnizon gada wtedy o jednym, a każdy dodaje jakieś szczegóły, żeby było ciekawiej. Raz się jedna dziewczyna wystraszyła, kiedy zacząłem wrzeszczeć przez sen. Pomyślała, że dostałem ataku szału. Wybiegła ode mnie, jak ją Pan Bóg stworzył, i uciekła do czeladnej. Ktoś ją oczywiście zobaczył. Co z takiego epizodu można zrobić, to rozumiesz. Wkrótce się człowiek okrężnymi drogami dowiaduje, że to nie była jedna dziewczyna, a trzy czy cztery jednocześnie, i nie tylko gołe uciekały, ale ja je goły goniłem, i to z różnymi rekwizytami, w zależności od fantazji tego, kto tę historię opowiadał. Więc zacząłem być ostrożniejszy.

– Teraz zaciśnij pięść, jak najmocniej, a potem rozprostuj palce. Dziesięć razy. No i co z tą ostrożnością?

– Jak zapraszałem do siebie na noc jakąś dziewczynę, to ją uprzedzałem, że czasem mam złe sny i krzyczę. Tłumaczyłem, że nie ma się czego bać, trzeba mnie po prostu obudzić. No i pamiętałem o zamykaniu drzwi na klucz, żeby ktoś niepowołany nie zajrzał i żeby, gdyby się dziewczyna mimo wszystko wystraszyła, tak od razu nie gnała na korytarz, tylko miała chwilę na refleksję. Przez jakiś czas było w porządku.

Cicho zachichotałem i wróciłem do masażu dłoni.

– Wtedy jeszcze nie mieliśmy zakratowanych i oszklonych okien na parterze, tylko drewniane okiennice. Kiedy nie było bardzo zimno, to te okiennice trochę odsuwałem, żeby było świeże powietrze. Traf chciał, że kiedy się którejś nocy wyjątkowo głośno rozwrzeszczałem przez sen, to przechodził pod moim oknem jeden podoficer. Przeraził się, że ktoś mnie napadł i próbuje zamordować. No i miał w zasadzie rację, bo właśnie takie rzeczy mi się śnią. Pognał po strażników, ale o tym dowiedziałem się nieco później... Dziewczyna mnie obudziła. Zacząłem się do niej znowu czulić, żeby się uspokoić po tym koszmarze. Mocno tym byłem zajęty, a tu nagle łubudu – drzwi wypadają z zawiasów i wbiega siedmiu chłopa z obnażonymi mieczami. Możesz sobie wyobrazić większy obciach?

Nie bardzo mogłem.

– Konsternacja ogólna. Widzę, że chłopakom chce się śmiać, ale nie mają odwagi, bo jednak chodzi o zwierzchnika. Przez chwilę się zastanawiałem, czy im wyjaśniać, że krzyczałem przez sen, a nie z tych powodów, o których oni zapewne myślą, no, ale uznałem, że to jakoś nieprofesjonalnie prowadzić taką rozmowę z podwładnymi. Więc tylko powiedziałem, że dziękuję za interwencję i doceniam gotowość bojową, ale już sobie sam poradzę. I rozkazałem odmaszerować.

Rozchichotałem się na dobre.

– Szczęście, że Iana akurat nie było w Kingsport. Zanim wrócił, to drzwi zostały wstawione na nowo, a cała historia zdążyła się rozwinąć w taką kwiecistą epopeję, że Ian zupełnie nie wiedział, w co wierzyć, a w co nie. Nie chciał mnie za bardzo wypytywać, bo rozumiał, że jest w tej plotce jakieś ziarenko prawdy i że mi musi być głupio. Ian był zawsze taktowny. Aha – a ta dziewczyna – Gudrun jej było na imię – to od tej pory miała niesamowite powodzenie. Ponad pół garnizonu się do niej zalecało. W końcu ożenił się z nią ten podoficer, który mnie chciał ratować.

– Richard – powiedziałem ocierając łzy, bo popłakałem się ze śmiechu. Mam zbyt żywą wyobraźnię. – Tobą to mnie chyba sam Pan Bóg pokarał.

Niestety miałem rację. Ale to się okazało dużo później.

Witraż z jednorożcem - Rozmowa w naszej sferze, c.d.

2015-03-05T11:07:00.000-08:00

– Nie najgorzej, Suffolk – przyznał. – Ale sam wiesz, że ani biskup, ani pozostali sędziowie nigdy nie wezmą takich niuansów pod uwagę. Dla nich jeżeli coś jest fizycznie wykonalne, to jest możliwe. Northbridge to rozpustnik i grzesznik, więc pasuje do wyznaczonej roli, a byle strzępek czarnego sukna nie ma żadnej wartości jako dowód. Dziwi mnie tylko, że ten Northbridge tak się potulnie dał zaaresztować. Sądziłem, że wydarzenia nieco inaczej się potoczą.

– Ta potulność to moje osiągnięcie – rzekłem nieco chełpliwie. – Akcję niezgorzej wykoncypowałeś; dlaczego ją wstrzymałem, o tym jeszcze pomówimy. Co do mentalności wysokiego sądu, to się całkowicie zgadzam – oznajmiłem, dość arogancko rozpierając się w fotelu. – Wracając do kwestii efektów i teatralności, to z tym naprawdę trzeba uważać – kontynuowałem nie mniej bezczelnie. – Przejdźmy ad rem. Ja też lubię teatr, ale teatr marionetek. Po co się pchać na scenę? Coś się widowni nie spodoba, obrzucą człowieka zgniłymi jajami albo i czym gorszym. Ja tam wolę siedzieć sobie wygodnie za zasłoną i pociągać za sznurki. Ale sam całego teatrzyku nie obsłużę, bo mi się sznurki mogą poplątać. Potrzebni mi współpracownicy o odpowiednich kompetencjach. Ciebie od pewnego czasu obserwuję i doceniam twoje umiejętności. Nie wszystko ci ostatnio wychodziło, ale masz wyobraźnię i rozmach. Ja jestem lepszy w szczegółach. Moglibyśmy się bardzo dobrze uzupełniać, gdybyśmy się dogadali co do współpracy.

– Proszę bardzo, mów dalej – powiedział. – Dobrze się z tobą rozmawia, Suffolk.

– Miło mi – poparłem wypowiedź jeszcze milszym uśmiechem. – Sprawa jest prosta. Koryguj mnie w razie potrzeby. Ciebie interesuje Kingsport. Kombinujecie z biskupem, żeby najpierw na dobre przejąć Kingsport pod jurysdykcję kościelną, a potem wpuścić tam Duńczyków. Biskup myśli głównie o pieniądzach, ty też nic przeciwko nim nie masz, ale tobie oprócz tego chodzi po głowie – przepraszam za niezręczność stylistyczną – korona Anglii. Znowu to zamiłowanie do efektów. Wybacz, ale odnoszę wrażenie, że to cię chwilami zaślepia. Jak można liczyć na czyjąś wdzięczność? Kiedy Duńczycy zadomowią się w Kingsport i poczują się na tyle pewnie, że znowu uderzą na York – a tym razem są duże szanse, że się im uda go zdobyć – to po diabła jeszcze im będziesz potrzebny? Naprawdę myślisz, że cię osadzą na tronie? Tu cię jakoś nie rozumiem.

– Do wdzięczności można zmusić – powiedział.

– Może i tak, ale jest zawsze ryzyko. I ta cała wojna to ryzyko. Skandynawowie i tak prędzej czy później wlezą na to wybrzeże, to mi wygląda na konieczność dziejową – westchnąłem – ale można to opóźnić i przy okazji samemu skorzystać w sposób mniej ryzykowny, taki, w którym z wikingami nie trzeba się będzie za bardzo liczyć. Dlatego właśnie wstrzymałem twoją akcję. Moglibyśmy pogodzić pewne nasze pozornie sprzeczne interesy. Zapewniam, że sprzeczność jest wyłącznie złudzeniem.

– Coraz lepiej cię rozumiem – patrzył na mnie, jak mi się wydawało, z autentyczną ciekawością. – Powiedziałeś, co mnie interesuje, więc i ja powiem, co moim zdaniem interesuje ciebie. Ty też mnie możesz korygować.

Skinąłem głową.

– Jesteś kuzynem króla i ukochanym preceptorem jego synów – zaczął. – Masz wgląd w stan zdrowia królewskiej rodziny. Nasz władca już długo nie pożyje, prawda? A ty od pewnego czasu z chrześcijańską pokorą pociągasz za sznureczki. Mały Harald to twoja ulubiona marionetka, zgadza się?

– Jak najbardziej – przyznałem. – I chciałbym cię przekonać, że przyjemnie możemy obaj ułożyć sobie przyszłość, jeżeli o tę moją marionetkę odpowiednio zadbamy. Najmłodszego też trzymajmy w rezerwie. Nie chcę się chwalić, ale wielką pieczęć mam praktycznie w kieszeni – roześmiałem się. – Ty mi się też niechcący przysłużyłeś.

– To coś nowego – zainteresował się. – Ty naprawdę jesteś ciekawym partnerem do rozmowy. Skoro chcesz współpracy, to chyba mi opowiesz, jak to ci się przysłużyłem? Bo o tym, że nie miałem takiego zamiaru, nie muszę cię przekonywać. Czasem człowiek zupełnie mimowolnie popełnia dobre uczynki.

– Ten numer z trucizną – zaśmiałem się. – Z tym Czarcim Pazurem. Jakie to prawdziwe, że nie ma tego złego, co by na dobre nie wyszło. Takie banalne przysłowie, a tak się sprawdza! Najpierw się rozeźliłem, jak mi podwędziłeś fiolkę i notatki. Nie lubię, kiedy ktoś mi grzebie w niedokończonych projektach. A potem okazało się, że miało to dla mnie całkiem korzystne konsekwencje. Usunąłeś tego Erlinga. Bardzo arogancki i niesympatyczny gówniarz był z niego. Harald jest o wiele milszą i lepiej funkcjonującą laleczką. To raz. A po drugie, ten sąd boży. Dałeś mi fantastyczną okazję do puszczenia plotki o tym, że wynalazłem antidotum na Czarci Pazur. To się bardzo przydało.

Widziałem, że tym razem jest autentycznie zdumiony, chociaż stara się to ukryć.

– A może ty się na to też nabrałeś? Na tę historyjkę o odtrutce? – spytałem.

Był trochę zbity z tropu, pierwszy raz od początku rozmowy.

– Coś o tym słyszałem – powiedział – nie uważałem tego za zbyt prawdopodobne, ale...

– Nabrałeś się, albo prawie się nabrałeś! – śmiałem się w głos. – Nie gniewaj się, ja się tylko cieszę, że tak mi się udało. Nabrać ciebie, albo choćby prawie nabrać, to wielki sukces. Widzisz, jak cię cenię. Jeżeli ta historyjka brzmi tak wiarygodnie, to nam obu się przyda. Mnie już bardzo pomogła. Dobrze jest być kuzynem króla i jednym z najbardziej wykształconych ludzi w państwie – to ostatnie jest akurat nietrudne – być szanowanym i kochanym wychowawcą i doradcą – ale już bardzo dobrze jest na dodatek być medykiem-cudotwórcą, który może królewiczów uchronić przed losem ich starszego brata. Mam też z tego ubaw po pachy. Jak mówiłem, dbam o szczegóły. Ci gówniarze dniem i nocą noszą przy sobie takie flakoniki jak ten – wyjąłem spod habitu kryształową fiolkę. – Spirytus z wyciągiem z rozmarynu – wyjaśniłem triumfalnie. – Zażywam go po ciężkostrawnych posiłkach, oczywiście na osobności. Tobie też by się to przydało, bo ta benedyktyńska kuchnia...

– Wybacz – przerwał mi – za szybko mówisz, i trochę chaotycznie.

– Przepraszam – odrzekłem grzecznie. – Już wyjaśniam po kolei. Otóż kiedy w pośpiechu opuszczałeś York, ja akurat zakończyłem analizę autentycznego Czarciego Pazura i zacząłem pierwsze rozważania nad syntezą. Z tym jest dużo roboty. Skąd wziąć składniki, jakie mają być proporcje, temperatura, szczegóły procesu... Byłem w stadium wstępnym, notowałem pierwsze pomysły. Jakbyś poczekał ze trzy-cztery tygodnie, to miałbyś szansę na przyzwoity przepis. A tak dostały ci się w ręce pierwsze szkice. Była w nich masa nieścisłości. Można było na ich podstawie wyprodukować średniej jakości trutkę na szczury. Ale moje szczęście, że notatki z analizy autentyku miałem dobrze schowane. No bo podprowadziłeś mi resztkę autentycznej substancji. To nie tylko drogie, ale trudne do zdobycia. Masę kłopotów miałem we Włoszech z kupieniem tej odrobiny. A po przeprowadzeniu analizy zostało ledwie parę kropel, sam wiesz.

Przytaknął.

– Strzałę zatrułeś tym, co było w fiolce – kontynuowałem. – Jak mówiłem, był to autentyk z indyjskiego wężowego jadu. Zadziałało jak trzeba, prawda? Na Erlingu kwiatki rosną, a raczej rosłyby, gdyby go nie pochowano w krypcie. Ale do zatrucia miecza na pamiętny sąd boży użyłeś jakiejś paćki, którą razem z kapelanem upichciliście w Kingsport według moich notatek. No i efekt był adekwatny do jakości tej substancji. Szczura mogłeś świeżą mieszanką zabić, ale nie młodego i silnego gościa, zwłaszcza po wielu godzinach od jej sporządzenia. Northbridge miał przez kilka dni trochę gorączki i trochę mu się rana paprała, bo różne świństwa były w tej kiepskiej trutce, ale nie niebezpieczne. Sam wiesz, że po paru tygodniach miły sir Richard był już w Kingsport i dziarsko sobie poczynał. Podobno żadnej dziwce w okolicy nie przepuścił. Aż się ten twój kumpel biskup zainteresował i teraz się wybiera dopytywać, jak to Richie Northbridge dawał radę działać na taką skalę. Lepiej by się jego ekscelencja zwrócił do mnie, znam parę dobrych środków przeciw impotencji. Ale przepraszam za dygresję. Na szczęście był w twojej mieszance składnik, który nadaje ranie ten specyficzny ciemny kolor. Więc mogłem spokojnie dać otoczeniu do zrozumienia, że sir Northbridge’a próbowano otruć Czarcim Pazurem. Używałem przy opatrywaniu rany tylko zwykłych środków przeciwzapalnych, jak przy każdym zabrudzonym skaleczeniu. Niby nie wszyscy wierzyli w ten Czarci Pazur, bo jak to – zatruty miecz na sądzie bożym, w dłoni przedstawiciela diecezji? – ale wiesz, jak to jest z plotkami. Wieść o cudownej odtrutce poszła w świat. Tymczasem na Czarci Pazur antidotum nie ma i nie będzie. Ech, gdyby to było możliwe – westchnąłem ciężko – gdybym coś takiego wynalazł, to nie włóczyłbym się tu po tej zimnej północy i nawet bym czasu i energii nie tracił na negocjacje z tobą. Siedziałbym sobie we Włoszech i opływał we wszystko, czego dusza zapragnie. Bardzo lubię karnawał w Wenecji. Włoscy potentaci z rąk by mnie sobie wyrywali i karierę w Watykanie zrobiłbym błyskawicznie. Ale niestety.

– No, na tej twojej miksturze też mógłbyś zarobić – skomentował, wskazując na rękaw mojego habitu.

Oburzyłem się.

– Za kogo ty mnie masz, Garrick?! Za pospolitego oprycha? Wyrabiać antidota to rzecz i intratna, i chwalebna, i dająca duże wpływy, ale kupczyć truciznami? Na takim czymś człowiek prędzej czy później się przejedzie. Ja pochodzę z przyzwoitej rodziny, dbam o reputację i planuję perspektywicznie. Syntetyczny Czarci Pazur jest zarezerwowany dla spraw najwyższej wagi. Przykro mi, że tak niskie masz o mnie wyobrażenie.

– Przepraszam, to była prowokacja – powiedział. – Ale myśmy odbiegli od tematu. Właściwie to moja wina. Skończmy rozmawiać o alchemii. Rozwiń swoją koncepcję współpracy.

– Jest prosta i przejrzysta – zacząłem. – Wpuszczacie sobie z biskupem Duńczyków do Kingsport, ale zostaje tam garnizon królewski. Ja zadbam o to, aby królewskie oddziały nie wchodziły Duńczykom w paradę. Wy z biskupem pobieracie opłaty od Duńczyków i robicie z nimi różne wasze interesy. Oni mają dobrą bazę i mogą sobie robić wypady poza nasze granice, ale nam nie blokują żeglugi i nie brużdżą, i York zostawiają w spokoju. To się im i tak opłaci. Już ty ich potrafisz przekonać. Na przykład tym, że w Europie środkowej i wschodniej ziemia jest dobra, zatem porty są zamożne i weselej im będzie tam się bawić wiosną i latem, a tu mieć zimową siedzibę. Postawimy na handel i pokojową współpracę. Zobaczysz, za parę lat z tej dziury Kingsport zrobi się kwitnące miasto portowe. Zaraz po śmierci naszego drogiego władcy i po koronacji Haralda – a to kwestia maksymalnie pół roku – urządzimy ci rehabilitację i powrót do świata wielkiej polityki. Będziesz miał te efekty, które lubisz.

Słuchał niby obojętnie, ale mi nie przerywał. Nadzieja wzbierała mi w sercu.

– Zrobimy z ciebie niezrozumianego prekursora nowej koncepcji politycznej i w ogóle świętego narodowego – kontynuowałem z wielkim przekonaniem. – Jak się we dwóch weźmiemy za propagandę, to nikt nam nie dorówna. Ty zajmiesz się wizją ogólną, a ja opracuję szczegóły. Dostaniesz na początek jakieś wysokie stanowisko rządowe. Mógłbyś być ministrem żeglugi, bo znasz się na łodziach – zachichotałem dość złośliwie, ale Garrick nie zareagował. Wpatrywał się we mnie z uprzejmym, ale kamiennym wyrazem twarzy.

– No, przepraszam, że ci takie niemiłe sprawy przypomniałem – ciągnąłem, nie dając się zbić z tropu. – Pewnie najchętniej zostałbyś ministrem skarbu, prawda? Proszę bardzo, pod warunkiem, że nie robimy sobie nawzajem żadnych figielków. Tylko konstruktywna współpraca. Coś mi odpalisz od tych duńskich dochodów, ale to przedyskutujemy później. Dla mnie istotne jest, że będę kanclerzem w stabilnej sytuacji. Co do polityki zagranicznej, też będziemy się uzupełniali. Ty masz swoje wtyczki w Skandynawii, a ja mam dobre kontakty we Francji i Włoszech, i na dworze papieskim. No i czy to nie lepsze niż niepewna korona od Duńczyków? Po jakie licho masz barbarzyńcom zawdzięczać tron? Legalnego potomstwa ani ty, ani ja nie mamy, więc o prywatne kwestie dynastyczne nam nie chodzi. Będziemy się zajmować sojuszami i polityką dynastyczną na szerszą skalę. Jak dobrze zorganizujemy sprawy, to stworzymy z tego prowincjonalnego kraiku zaczątek imperium – może więcej niż zaczątek – i kroniki będą sławić Marka Garricka nie mniej niż Marka Antoniusza. A przy tobie skromny braciszek augustiański będzie miał dyspensę od postów i ślubów ubóstwa i kto wie, z czasem może odstąpi ci wielką pieczęć, jeśli uzna, że uda mu się wdrapać się na wzgórze watykańskie mimo koślawej nogi. Wtedy i o koronę dla ciebie byłoby nietrudno, gdyby ci nadal na niej zależało. Jak wiesz, młodym ludziom z królewskich rodów przydarzają się czasem wypadki na polowaniach. Tylko trochę cierpliwości potrzeba, przyszły Marku Pierwszy... Prowadź na razie życie cnotliwe i nie podstawiaj nogi kulawemu Suffolkowi, a przekonasz się, że Duch Święty nas obu pobłogosławi.

Mignęła mu w oczach oczekiwana przeze mnie iskierka. Chyba złapał haczyk.

– Bardzo przyjemnie to brzmi – stwierdził. – Trochę będzie zachodu z przekonaniem Duńczyków, ale to wykonalne. Ładny pomysł, Suffolk. Tylko się zastanawiam, dlaczego miałbym ci ufać.

– Rozmawialiśmy otwarcie i szczerze, prawda? – odparłem. – Gdybym miał wobec ciebie jakieś złe zamiary, to bym tu z tobą nie gawędził. Dziabnąłbym cię Pazurem, i tyle. Przeanalizuj sobie wszystko na spokojnie. Rozejrzyj się po tym kraju i jego elitach. Ilu tu oprócz mnie i ciebie jest rozsądnych i kompetentnych ludzi?

Teraz wyglądał na całkowicie przekonanego.

– Rozsądnych może ze czterech do sześciu się znajdzie – powiedział. – Z kompetencjami gorzej. Masz rację.

– Więc rozumiesz, że mając pewne ambicje muszę sobie zawczasu dobierać współpracowników – podsumowałem. – Od dawna miałem zamiar z tobą pogadać, ale w Yorku twoje notowania były tak niskie, że nie chciałem ryzykować zaprzyjaźniania się z tobą, a potem przepadłeś i nie bardzo wiedziałem, gdzie cię szukać. Traf chciał, że wymyśliłeś tę akcję w Kingsport akurat, kiedy przyjechałem z Islandii. Dzięki temu cię raz-dwa znalazłem. No i dogadaliśmy się, prawda?

– Umowa stoi – zgodził się. – Niemiło się ta rozmowa zaczęła, a jak przyjemnie się potoczyła. Należałoby wypić za współpracę.

– Bardzo chętnie – przyznałem. – Już od pewnego czasu czekałem na taką propozycję. W ustach mi zaschło od gadania. Mam nadzieję, że nie dolewasz do wina żadnych amatorskich mieszanek. Nie chcę dostać rozwolnienia.

– Alchemią się nie param od śmierci brata Alfreda – oznajmił. – Nie mam twoich kompetencji w akurat tej dziedzinie, w razie potrzeby sprowadzam gotowe wyroby, które, jak przypuszczam, jakościowo nie mogą się równać z twoimi. Przy współpracy z tobą odpadnie mi ten kłopot, z czego bardzo się cieszę. Alfred był amatorem. Wierzył w różne wygłupy z satanizmem. Musiałem udawać, że też w to wierzę, bo bez tego nie chciał się wziąć do roboty. Cóż, jeżeli masz wątpliwości co do wina, to napiję się pierwszy.

– Ależ nie trzeba – zapewniłem, pośpiesznie podnosząc pięknie inkrustowany kubek. – Zaufanie jest podstawą współpracy.

Napiliśmy się. Wino smakowało zupełnie przyzwoicie.

– Skontaktuję się z tobą, kiedy następnym razem przyjadę z Islandii – powiedziałem. – Przeor nie cenzuruje listów, ale przecież nie będziemy do siebie pisać. Następnym razem chyba przywiozę tych smarkaczy. Będzie na to pora.

– Bardzo dobrze. Więc widzimy się najdalej za pół roku, może wcześniej. Ja w międzyczasie będę pracował nad Duńczykami.

– Świetnie – przytaknąłem. – Trzymajcie sobie z biskupem większość terenów wokół fortu i pół przystani. Potem będziemy się rozliczać, nie ma pośpiechu. Ja tu mam jeszcze parę spraw do załatwienia u augustianów, bo przez nich lepiej się trafia do Rzymu niż przez twoich szacownych braci zakonnych, a potem pojadę do Yorku i zadbam o to, żeby wszystkie sznureczki funkcjonowały, jak trzeba, i żeby nam się nikt nie wtrącał.

– À propos wtrącania – dodałem – to odesłałem z Kingsport tego Sleighstone’a. Postaram się, żeby tam nie wracał. Niech się żeni i bierze za zarządzanie swoimi dobrami, bo ojciec już stary. Dopilnuję tego. Wiesz, on mi diabelnie działa na nerwy. To taki ćwok z tak zwanym honorem rycerskim. Sporo wysiłku mnie ta komedia z udawaniem przyjaźni kosztowała. Przez pewien czas sądziłem, że warto z nim mieć dobre relacje, no, ale sytuacja się zmieniła. Ty też go nie bardzo lubisz, prawda? Ale na razie nie zawracajmy sobie nim głowy, byleby trzymał się z daleka od Kingsport i nie buntował żołnierzy przeciw Duńczykom. Nie warto się rozpraszać.

– Słusznie – zgodził się. – Naraził mi się i mam ochotę mu za to odpłacić, ale taki drobiazg może poczekać. Tym milej będzie w przyszłości.

– No właśnie. Garnizonem w Kingsport najlepiej niech zarządza Northbridge – zaproponowałem z sercem w gardle. – Jak już mówiłem, jest trochę stuknięty, ale to lepsze, niż gdyby był bystry i za dużo myślał. Najważniejsze, że od czasu tego sądu bożego mam go pod pełną kontrolą. Wierzy święcie, że uratowałem mu życie moją cudowną odtrutką, podziwia mnie i słucha mnie we wszystkim. Odkręć ten durnowaty proces.

Garrick popatrzył na mnie z wyrazem twarzy przypominąjącym zwyczajne ludzkie współczucie. Albo mi się wydawało, albo kołatały się w nim mimo wszystko jakieś resztki normalnych reakcji uczuciowych. Cóż, nawet najgorszy łajdak jest stworzeniem Bożym i ma duszę nieśmiertelną.

– Aż tak ci ten Richard zalazł za skórę? – spytał. – Widziałem go parę razy. Rzeczywiście niebrzydki chłopiec. To nie klasyczna uroda, ale on ma coś w sobie, trzeba przyznać. Jednak zadziwiasz mnie, Suffolk. Tyle w tobie bystrości, a dla jednego ładnego chłopaka tracisz rozsądek. Tak nie można.

Wzruszyłem ramionami.

– Nie przesadzaj. Planowałem dla niego karierę wojskową. Trochę energii w niego zainwestowałem. Dobrze mieć na wyższych stanowiskach w armii chłopców na posyłki.

– To pewien argument – zgodził się – chociaż oficerowie, nawet najwyżsi rangą, to marionetki trzeciorzędne. Ale nie o to przede wszystkim ci chodzi. Nie wykręcaj się. Przede mną nie musisz się wstydzić. Była mowa o zaufaniu, prawda?

Dolał mi wina.

– No dobra... – powiedziałem, lekko się ociągając. – Jak szczerość, to szczerość. Mam do niego słabość. Chciałem teraz wziąć go ze sobą na Islandię – parę miesięcy urlopu, eskorta królewiczów – a potem umieścić w bezpiecznej sytuacji. W podróżach morskich czas się dłuży. Na Islandii noc przez pół roku. Islandczycy śmierdzą starą rybą i baranim łojem. A on, jak słusznie zauważyłeś, ma coś w sobie. Jest czyściutki i zadbany, no i, jak wspomniałem, niczego mi nie odmawia, pod żadnym względem. Człowiekowi w końcu potrzebna jest jakaś przyjemność w życiu, nie można żyć samą pracą.

– Jechałem do Anglii w dobrym humorze – mówiłem, starając się udawać narastającą irytację. – Planowałem sobie, że połączę przyjemne z pożytecznym. Myślałem tak: najpierw jedna-druga noc w Kingsport z moim chłopczykiem. Należy mi się po tej Islandii! Przy okazji załatwię sprawy u augustianów, postaram się dotrzeć do Garricka i pogadać. Powinniśmy dojść do porozumienia. Potem sprawdzę sytuację w Yorku, a później, z poczuciem dobrze spełnionego obowiązku, pojadę w drogę powrotną w miłym i uległym towarzystwie. Wysiadam w Kingsport w różowym nastroju, a tu rozczarowanie jakby mnie kto, za przeproszeniem, ciekłym chlorkiem metylu oblał. Akurat musiałeś rozkręcić akcję. Chłopaka mi jakiś trzepnięty benedyktyn trzyma pod strażą! Skąd ty taki egzemplarz wytrzasnąłeś?! Fanatycy są niebezpieczni. Pieprzy ten dureń coś o runach, szatanach, Cyganach... Jak się miałem nie zdenerwować?! Rozejrzałem się i pojechałem do ciebie. Zupełnie inaczej zamierzałem zacząć tę rozmowę, kiedy o niej myślałem podczas podróży. Dobrze wiem, że nie miesza się sentymentów do interesów, ale partnerom w interesach nie należy też ładować się z butami w ich sprawy prywatne. Tyle mam na ten temat do powiedzenia. Nalej mi jeszcze wina. I zastanów się, czy to sensownie tak mnie wkurzać na samym początku współpracy.

– Niedobrze się złożyło pod względem czasowym – przyznał. – Tak jak z tym Czarcim Pazurem. Gdybyś nawiązał ze mną kontakt wcześniej, inaczej by sprawy wyglądały. Nie znaliśmy się. Ja nie miałem niestety pojęcia o tym, że znasz się nie tylko na teologii i alchemii. Uważałem cię za nawiedzonego naukowca, bo takie opinie o tobie krążyły. Przykro mi, Suffolk, ale bądźmy realistami. Nie ma sposobu, żeby ten proces odwołać. Autentycznie mi przykro.

– Nie ma sposobu? Od czego masz wyobraźnię? – spytałem.

– Od tego, co i ty: żeby oceniać, co jest możliwe do przeprowadzenia i przy tym sensowne, a co nie. Pomyśl: sprawa już rozkręcona i nagłośniona, opinia publiczna –wiadomo w jakim stanie. Biskup zainwestował reputację. Jak się nasze plany w przyszłości powiodą, to będziemy mogli go olać albo nawet usunąć, ale na razie nie możemy; sam rozumiesz, bez niego mógłbym popaść w kłopoty. Dwóch sędziów cieszących się wysokim szacunkiem jest na miejscu. Akt oskarżenia sformułowano akurat tak, żeby ich zadowolił. Wszystkim jest potrzebny morderca i kara, i to szybko. Biskup ma nadzieję na kapelusz kardynalski – nic z tego raczej nie będzie, ale on na to liczy, a ja go w tych nadziejach utwierdzam – więc nie może mu chodzić na wolności po diecezji świętokradczy skrytobójca.

– Mordercę da się przecież znaleźć. Najlepiej nieżywego, żeby się nie wygadał na ewentualnych torturach. Paru naocznych świadków też – przekonywałem. Obawiałem się, że nie dość dobrze tuszuję ton desperacji w głosie.

– Do jutra to nierealne. Będzie od razu wyglądać na naciągane – rzekł zdecydowanie. – Jest też ten Rafał. Jego tu wszyscy znają. Wysłałem go do Kingsport, bo uwielbia ścigać heretyków i sługi szatana. Nic nie rozumie z całokształtu, a to właśnie uważałem za duży plus. Widzisz, świadków nawet w najlepszych warunkach niełatwo mu podstawić, bo najpazerniejszy oprych woli nie zarobić niż świadkować w procesie, w którym ten wariat jest oskarżycielem. Każdy się boi, że ten fanatyczny idiota zacznie gadać o sługach szatana wysłanych na pomoc zbrodniarzowi i rzecz się dla świadka źle skończy.

– Wystarczy, jeśli przekonasz biskupa, żeby zawiesił proces na tydzień-dwa z braku dowodów – wysunąłem kolejną propozycję. – Z dowodami jest przecież naprawdę cieniutko. Odsuńcie od sprawy tego Rafała, a ja już dostarczę i nowe dowody, i odpowiedniego mordercę.

– Nie – rzekł twardo. – Nie zrobię tego, Suffolk. Zapomnij o tym. Jeżeli będziesz się upierał, to wycofuję się z naszej umowy. Właściwie może już powinienem to zrobić i poprosić, żebyś stąd wyszedł. Skoro się bardzo rozzłościłeś, to możesz mnie zabić, ale co ci to da?

Tu akurat miał rację.

– Jeszcze się nie wycofuję i rozmawiam z tobą uprzejmie – kontynuował spokojnie – bo mam wzgląd na twój młody wiek. Ile ty masz lat? Dwadzieścia cztery, dwadzieścia pięć? Dwadzieścia osiem, mówisz? Nie wyglądasz na tyle. Ja za młodu też miałem sporo złudzeń i nie wiedziałem wystarczająco dużo o świecie. Ty i tak zadziwiająco wiele już osiagnąłeś. Naprawdę mi pod wieloma względami imponujesz. Jednak przypomnij sobie: sam mówiłeś, że chcesz się ode mnie czegoś nauczyć. Teraz masz pierwszą lekcję. Jeżeli przez sentymenty chcesz sobie łamać karierę, zanim ją na dobre zacząłeś, to twój problem. Ale ja nie będę łączył planów na przyszłość z człowiekiem, który jest nieodpowiedzialny i kompromituje się dla fanaberii. Mówiłeś tu dużo rozsądnych rzeczy o aspektach propagandowych, szczegółach, dbałości o opinię: wszystko bardzo słuszne. A jak przyszło do tematu Northbridge’a, to nagle jakby ci rozum odebrało. Widzę, że to poważniejsze, niż myślałem. To nie tylko łóżko, ale i wielka miłość, prawda? Ale to też fanaberia, którą trzeba umieć kontrolować. Napij się jeszcze trochę i słuchaj.

Dostosowałem się do jego rady.

– Ten chłopak ma już na amen zaszarganą reputację – mówił Garrick. – Nawet jeżeliby jakimś cudem udało się go uratować, toby się ta historia zawsze za nim ciągnęła, na zasadzie: ukradł sakiewkę czy jemu ukradli sakiewkę – w każdym razie coś tam było ze skradzioną sakiewką. A tu nie o sakiewkę chodzi, tylko o morderstwo, i to popełnione w kościele, o profanację hostii i parę innych grzechów śmiertelnych. Przedtem też było sporo plotek o sądzie bożym i o twojej roli w tej sprawie: jedni mówili o cudownej odtrutce, ale inni o twoim i Northbridge’a pakcie z diabłem. Przyznasz, że pakt z diabłem to bardziej atrakcyjna plotka niż cudowne lekarstwo; biskup zresztą dbał o to, żeby te pogłoski nie zamilkły. Ale jeżeli Northbridge zniknie z tak zwanej widowni dziejów jako świętokradczy morderca, to na niego spadnie odpowiedzialność za wszelkie ewentualne konszachty z szatanem, a ty będziesz w oczach ogółu czysty jak łza. Taki musisz być, jeżeli nasze plany mają się powieść.

Nie przerywałem mu, bo gardło dławiła mi rozpacz.

Garrick pociągnął kolejny łyk wina i kontynuował tonem znacznie cieplejszym niż dotychczas:

– Edgar – zwrócił się do mnie po imieniu, co zauważyłem ze zdumieniem – nie mówię „zrozum”, bo przecież rozumiesz. Jak tego chłopca uratować, skoro jest tak, jak jest? Jedynym sposobem byłoby znalezienie sobowtóra na egzekucję, ale to tylko teoretyczne rozwiązanie, bo przy wyglądzie twojego Richiego sobowtóra nie znajdziesz bliżej niż nad Morzem Śródziemnym, a i tam niełatwo chyba by było. Sugerujesz, że mógłbym zmusić biskupa i sędziów do uniewinniającego wyroku. Może i mógłbym, ale powtarzam: skutki byłyby fatalne; sprawy zaszły za daleko. Choćbyśmy się starali być jak najbardziej dyskretni, to i tak poszłaby fama, że to ty tego chłopaka znów wyciągnąłeś z opałów, a w jakim celu, nietrudno zgadnąć, bo co on ma do zaoferowania poza gołym i, przyznaję to, zgrabnym tyłkiem? Od razu odżyłyby dawne plotki i zaczęły krążyć nowe, znacznie gorsze. Nie możesz nie pojmować, że usunięcie go jest dla nas obu niezbędne. Jako kanclerz i przyszły kardynał, i to kardynał o wysokich aspiracjach, nie możesz sobie pozwolić na faworyta, który w oczach opinii publicznej jest skrytobójcą i świętokradcą.

– Słusznie prawisz, Mark – odwzajemniłem się za familiarny ton. – Skrytobójca i świętokradca jako minister skarbu to zupełnie inna sprawa.

Uśmiechnął się z uznaniem.

– Dobrze, że znów zaczynasz być złośliwy – stwierdził. – To zdrowe. Przez chwilę odnosiłem wrażenie, że się rozklejasz.

– Jeszcze tylko parę słów, Edgar – ciągnął. – To dla ciebie kwestia uczuciowa, więc pomówmy i o uczuciach. Pewnie myślisz, że to nie mój zakres kompetencji. Mylisz się. Nie jestem pozbawiony uczuć, ale trzymam je pod kontrolą. Teraz na przykład jest mi ciebie żal, ale nie ustąpię. Pomyśl o chłopcach w profesji Northbridge’a. Wielu z nich nie dożywa trzydziestki. To współcześni gladiatorzy. I tak byś się nim prawdopodobnie długo nie cieszył. Nawet przy naszej koncepcji politycznej nie zbudujemy stuprocentowego pokoju. Zawsze będą jakieś, jak to oni mówią, „łomoty”. Za moich młodych czasów mówiło się „przepierki”. Wyjeżdżają chłopcy malowani przy szczęku broni i z pieśnią na ustach, a potem umierają w najpaskudniejszy sposób. Czołgają się w błocie zaplątani we własne i końskie wnętrzności, wyją, żeby ich dobić. Giną oblewani wrzącą smołą. Palą się żywcem. Ja też miałem kiedyś przyjaciela. To był bardzo ładny chłopiec, a śmierć miał bardzo brzydką.

Zamilkł i przez chwilę wpatrywał się w płomień świecy.

Nie miałem już żadnej szansy. Cóż, wybierając się tu nie liczyłem na wiele. To była ostatnia rozpaczliwa próba. Niech dokończy, a potem idę, uznałem. Zbyt gwałtowne przerwanie rozmowy byłoby niewskazane.

– Jestem, jak wiesz, zwolennikiem uśmiercania w sposób szybki i możliwie bezbolesny – dodał. – Stąd moje zainteresowanie Czarcim Pazurem. Zapewniam cię solennie, że w Kingsport nie będzie żadnego cyrku z paleniem na stosie. Może i jestem efekciarzem, ale takich widowisk nie akceptuję i na nie nigdy nie pozwalam. Źle mi się kojarzą. Dlatego skład sądu jest taki, a nie inny. Morton i Rutherford to kulturalni ludzie, też nie lubią barbarzyńskich przedstawień. Biskupa poinstruowałem. W zasadzie ze względu na profanację Najświętszego Sakramentu powinien być stos i ten Rafał będzie się ciskał, ale sąd uzna, że twój przyjaciel działał w częściowym zamroczeniu umysłu i pod wpływem pogańskich zaklęć. Będzie szybka i dyskretna egzekucja mieczem na tylnym dziedzińcu, bez krzyku i gawiedzi, zaraz po rozprawie, żeby się chłopak nie męczył oczekiwaniem. Jeśli będziesz chciał, to sam go przygotujesz na śmierć: wyspowiadasz, pocieszysz, uściskasz na pożegnanie. A z czasem i sam się pocieszysz.

– Cóż, przekonałeś mnie – stwierdziłem z westchnieniem. – Masz rację, nie można wygrać partii szachów nie tracąc paru figur. Ale się nie dziw, że mi przykro. Nie pojadę już dziś do Kingsport. Powiedziałem temu biedakowi, że wybieram się porozmawiać z Rutherfordem i Mortonem. On pewnie się łudzi, że wrócę z pomyślną wiadomością. Wierzy we mnie jak w Opatrzność. Nie chcę na niego dziś patrzeć. Przenocuję u augustianów, a jutro pojadę do Kingsport z biskupem i resztą. Żeby się pożegnać, tak jak mówiłeś. Potem wyruszę do Yorku.

– Przenocować możesz i tu – zaproponował. – Mamy zupełnie przyzwoite cele gościnne.

– Dziękuję – odparłem, siląc się na szelmowski uśmieszek – ale nie służy mi dłuższy pobyt w murach benedyktyńskich. Po kilku godzinach dostaję duszności. To chyba jakieś uczulenie. Zresztą mam jeszcze coś do załatwienia u augustianów.

– To był taki kolejny maleńki sprawdzian – uśmiechnął się Garrick. – Wypadł dobrze. Jest ci przykro, bo ma prawo być, ale widzę, że nie tracisz głowy, potrafisz nadal być złośliwy, no i dalej dbasz o szczegóły. Zdziwiłby się przeor augustianów, gdyby się dowiedział, że nocowałeś u benedyktynów mając klasztor augustianów o pół mili stąd. Uwagę na siebie należy zwracać tylko, gdy jest to zamierzone, prawda?

– Otóż to. Dzięki za wino. Bardzo dobry gatunek. Tak jak mówiłem, skontaktuję się z tobą zaraz po powrocie z Islandii – powiedziałem. – Gdybyś z jakichś względów zmienił miejsce pobytu, zostaw dla mnie wiadomość. Aha, jak ty się tu właściwie nazywasz? Przecież nie mogę pytać o lorda Marka Garricka.

– Ty rzeczywiście pamiętasz o szczegółach – przyznał. – Nazywam się brat Klemens. Nazwisko mam to samo: Garrick. Jestem teraz własnym stryjecznym bratem, stąd rodzinne podobieństwo. Wszyscy myśleli, że Klemens zginął pod Jerozolimą, a on wrócił po wielu latach. Podczas krucjaty poczuł powołanie do stanu duchownego.

– Ślicznie – pochwaliłem. – Brat Klemens. Clemens, co znaczy „łagodny” albo „miłosierny”. Miłosierdzie chrześcijańskie przede wszystkim.

– Jak najbardziej – zgodził się. – Teraz i na wieki. Niech ci sprzyja miłosierna Opatrzność, bracie Edgarze. O, pardon – ojcze Edgarze, nieprawdaż?

– Bóg zapłać, bracie Klemensie – odparłem z pokornym ukłonem. – Pax benedictina tecum. Vale, carissime.

Moje ironiczne pożegnanie wywarło nieoczekiwany skutek. Garrick zbladł, kurczowo chwycił obiema dłońmi brzeg stołu, jakby doznał nagłego zawrotu głowy, a jego wzrok przebiegł po ścianach jak spojrzenie śmiertelnie przerażonego, zapędzonego w kąt zwierzęcia, które rozpaczliwie szuka drogi ucieczki, chociaż wie, że jej nie znajdzie. Jednak trwało to tylko przez mgnienie oka. Nie byłem pewien, czy oczy mnie nie myliły, bo on niemal natychmiast powstał z fotela, uprzejmie rozwarł przede mną drzwi i okrasił tę grzeczność dwornym ukłonem oraz wesołą repliką z nienagannym łacińskim akcentem:

– Vale, Edgare, amice, future Sanctissime!

Nie pojmowałem, co oznaczała ta jego chwila słabości, o ile rzeczywiście zaistniała. A ponieważ nie pojmowałem i nie wiedziałem, czy nie uległem złudzeniu, nie potrafiłem tej przypuszczalnej słabości wykorzystać. Przegrałeś, Edgar, stwierdziłem w duchu. Z rezygnacją wsiadłem na konia i ruszyłem w drogę. W jednej sprawie nie okłamałem Garricka: naprawdę miałem coś do załatwienia w klasztorze augustianów.

Witraż z jednorożcem, rozdział 12: Rozmowa w naszej sferze

2015-03-04T11:51:00.001-08:00

– Może to był rodzaj wróżby? W takim razie nie zginę w ogniu – roześmiał się niezbyt wesoło. – Jad żmii już przerabialiśmy i mamy odtrutkę. Bądźmy dobrej myśli, Edgar. Chciałbym, żebyś zatrzymał ten pierścień.

– Richard – powiedziałem – mamy być dobrej myśli, prawda? On ci się świetnie nada na pierścień zaręczynowy.

Zaprzeczył.

– Bardzo cię proszę, Edgar. Zatrzymaj go. A w razie czego... W razie, gdyby sprawy nie potoczyły się pomyślnie, to ten mój szmaragdowy dasz Ianowi, dobrze? I niech Ian weźmie sobie Northbridge. Jak mu się nie będzie chciało tego zagospodarowywać, to będzie miał gdzie polować. Mapa i akt nadania są w opactwie w Yorku.

– Dobrze, Richie – zapewniłem – ale nie popadajmy w patos i nie dramatyzujmy. Jeszcze żyjemy. Wierzę, że to się jakoś rozwiąże.

– Cóż – westchnął – chodźmy już do tych biskupich ciurów. Dobrze, że oddałem ci miecz, bo licho wie, czy bym jednak komuś nie przyłożył. Wsadzą mnie do lochu?

– Nie – powiedziałem. – Wynegocjowałem pewien komfort. Któraś z izb na parterze, może nawet twoja sypialnia. Ja będę mógł do ciebie przychodzić. Kiedy załatwimy te niemiłe formalności, to najpierw pogadam z Ianem, a potem przyjdę do ciebie i przyniosę trochę wina. Dam ci też parę kropel opium. Bardzo z tym uważam, bo szkodzi na serce i łatwo wpaść w nałóg, ale sytuacja jest wyjątkowa. Musisz zasnąć i trochę odpocząć.

Iana namówiłem – z trudem, ale w końcu jednak – na wyjazd do Sleighstone. Formalnie nie było przeszkód, bo czasowo zarządzał tu ten uroczy Rafał, a on bardziej niż chętnie pozbył się Iana.

– Tam się nam bardziej przydasz, Ian – powiedziałem. – Gdybym Richarda mimo wszystko namówił do ucieczki, to trochę go tam przechowasz, nie w samym Sleighstone oczywiście, bo to pierwsze miejsce, gdzie będą go szukać, ale gdzieś w okolicy, a potem będziemy się zastanawiać, co dalej. Pomyśl i powiedz mi przed wyjazdem, gdzie Richard mógłby się ukryć.

– A co ty masz zamiar robić? – zapytał.

– Dużo na razie nie mogę – odparłem. – Jutro pojadę do Castle. Oprócz biskupa musi być dwóch innych sędziów. Postaram się do nich dotrzeć i porozmawiać. Garrick najprawdopodobniej ukrywa się u benedyktynów, na zasadzie, że najciemniej pod latarnią. Wszyscy myślą, że zwiał do Danii albo dalej. Nikomu do głowy nie przyjdzie, że mógłby być taki bezczelny, żeby tkwić w klasztorze dwie godziny drogi od Kingsport. Spróbuję go odszukać. A jeśli nic się nie uda, to jeszcze raz postaram się Richarda namówić na ucieczkę i ją mu zorganizować. Dużo więcej możliwości nie pozostaje.

– Szlag mnie trafia, że mam bezczynnie tkwić w Sleighstone – rzucił ze złością. – Może jednak zrobić łomoty i wywalić stąd tego Rafała i to całe towarzycho?

– Daj spokój, Ian – poradziłem – to tylko zaszkodzi. Jak cię nie zabiją przy łomotach, to ci później głowę utną za niesubordynację i zbrojny opór wobec władzy kościelnej. A z Richarda to zarzutów nie zdejmie.

– Co za bagno, Edgar. W różnych kłopotach bywaliśmy, ale takiego wariactwa jeszcze nie widziałem. Najgorsze, że ani w ząb nie rozumiem, o co w tym wszystkim tak naprawdę chodzi. Czysty obłęd.

– A ja chyba właśnie zrozumiałem – odparłem. – Kiedy wspomniałeś o łomotach, to mnie olśniło. Właśnie o to chodziło. Nie o biednego ojca Walentego. Ale o to, żeby były łomoty. Królewsko – kościelne. I żeby strona królewska je zaczęła i została skompromitowana.

– Czekaj – Ian zmarszczył czoło. – Zaczynam rozumieć. Gdyby ciebie tu nie było, to łatwo przewidzieć, jak sprawy by się potoczyły. Ten cholerny Rafał bierze pachołków i idzie do Richarda z oskarżeniem. Richarda szlag trafia i łapie za miecz, bo pojmuje, że to nie przelewki i w żart tego nie obróci, a jako królewski oficer nie da się biskupim ciurom bezpodstawnie zaaresztować. Robi się kotłowanina. Ktoś biegnie po mnie albo sam zauważam, co się dzieje. Przecież bym się nie zastanawiał, komu w danej chwili winien jestem subordynację, gdybym zobaczył, że tu siła złego na jednego. Skrzyknąłbym żołnierzy i dawaj bronić Richarda. Łomoty regularne. Tych od biskupa jest więcej. Sam się dziwiłem, czemu tylu ich jedzie do Kingsport i jak my ich pomieścimy. Zbrodnia straszna, ale czy prędzej złapią mordercę, jak ich tylu będzie? Taak... Z naszymi żołnierzami byłoby nie najlepiej pod względem moralnym. Już się plotki rozeszły. Część oczywiście w tę historię o pakcie Richarda z diabłem nie wierzy, ale część pewnie miałaby stracha – bo jak tu bronić świętokradcy przed władzą duchowną? Konflikt lojalności... Nie wiadomo, ilu stanęłoby po naszej stronie. Może większość, ale nie jestem pewien. Na pewno nie wszyscy. Raczej byśmy dostali w skórę. No i z Richardem i ze mną byłaby klapa. Tak jak mówiłeś: jakby nas nie zabili w walce, to poszlibyśmy pod sąd. A potem on na stos, a ja, gdybym miał szczęście, tylko na szafot. Nie o nas rzecz jasna w tym wszystkim chodzi, my to tylko pionki. Mimo wszystko dla Garricka byłoby pewną przyjemnością nareszcie się nas obu pozbyć, bośmy mu swego czasu plany pokrzyżowali. Ale tak naprawdę istotne dla niego jest, żeby biskup przejął kontrolę nad Kingsport. Dla króla sytuacja stałaby się mocno kłopotliwa. Biskup stawia na przykład warunek: albo zatrzymuje Kingsport i okolice na stałe, albo zaczyna bruździć: skarga do papieża, że wojska królewskie napadły na straż biskupią. Na dodatek atakiem dowodzili skrytobójczy świętokradca i jego kumpel. Za popieranie takich akcji może być ekskomunika, nie?

Przytaknąłem.

– Zatem w tym scenariuszu biskup zatrzymuje Kingsport, bo to dla króla jednak lepsze rozwiązanie niż szum na skalę europejską i skarga do papieża. A Garrick przecież, odkąd pamiętamy, kombinował z biskupem i z Duńczykami. I sprawa motywu zbrodni wyjaśniona, nie?

– Żeby coś takiego wymyślić, to naprawdę trzeba Garricka – westchnąłem. – Zawsze go nazywaliśmy pomysłowym lordem, pamiętasz?

– Drugiego takiego skurwysyna w całej Anglii nie ma. Cóż, Edgar, posłucham cię, bo jesteś mądrzejszy ode mnie. Jadę do Sleighstone, chociaż szlag mnie trafia na myśl, że będę tam bezczynnie tkwił. Do Richarda mnie nie wpuszczą, co?

– Niestety nie. I tak dobrze, że ja mam do niego dostęp.

– Uściskaj go ode mnie. Wiem, że nie lubisz czułości, ale zrób to dla mnie. Gdybyś nic nie wskórał w Castle i Richie musiałby uciekać, to powiedz mu, żeby starał się dostać do tego gościa, od którego przed Bożym Narodzeniem kupiłem cisawego wałacha. On już będzie wiedział. Pobłogosław mnie, Edgar. Kto wie, czy i kiedy się wszyscy trzej zobaczymy.

Przykląkł. Wypowiedziałem formułę błogosławieństwa i zrobiłem znak krzyża nad jego głową.

Rano znów poszedłem do Richarda. Musiałem zadbać, żeby miał strawę dla ducha i ciała. Poprosiłem żołnierzy, żeby pomogli mi przenieść mój podróżny ołtarz. Odprawiłem poranną mszę. Potem zorganizowałem śniadanie. Richardowi wyraźnie pomógł sztucznie pogłębiony sen, bo wydawał się całkiem raźny i nawet jadł z apetytem.

– Doskonała kasza – zaryzykowałem, że się trochę z nim podroczę. – Ani trochę się nie przypaliła. Widzisz, Richie, nie ma tego złego, co by na dobre nie wyszło.

Spojrzał na mnie spode łba, ale zachował się fair.

– Śmietana też w porządku. Ian wczoraj wyjechał, co? – zareplikował.

Chwała Bogu, nie popadł póki co w depresję.

– Ano wyjechał – uśmiechnąłem się. – A ja jadę do Castle. Zobaczę, czy coś wskóram.

– Staraj się dużo nie myśleć – dodałem. – Odmawiaj różaniec, a jak będziesz mógł, to śpij. Ja jadę. Mogę nie wrócić na noc. Masz jeszcze ten klucz do zakrystii, czy ci go zabrali? Chciałbym tam jeszcze raz się rozejrzeć.

– Zabrali, ale tobie jako osobie duchownej i uczestniczącej w śledztwie na pewno oddadzą – powiedział. – Wiesz co? Nie zabrali mi klucza od furtki w murze, widać zapomnieli. Masz, może będziesz chciał tam też coś sprawdzić.

– Dobra. Aha – przypomniałem sobie. – Ian kazał mi cię uściskać.

Uścisnąłem go. Jak zwykle w takich – rzadkich – przypadkach miałem wrażenie, że maleje i przytula się do mnie, chociaż był o tyle wyższy i większy. Zrobiłem mu nad głową znak krzyża i wyszedłem. Wyegzekwowałem od strażników klucz od zakrystii, jeszcze raz rozejrzałem się po miejscu zbrodni i wyruszyłem w drogę.

Rozmowa w naszej sferze

Zacząłem moją pielgrzymkę od augustianów. Przeor słyszał oczywiście o całej sprawie i był szczerze zmartwiony. Wiedział już, jaki będzie skład sądu: oprócz biskupa prałat Morton i kanonik Rutherford. Morton był na miejscu, a Rutherford miał przyjechać po południu. Może nawet już jest u biskupa, zastanawiał się przeor.

– To przyzwoici ludzie – pocieszał mnie. – Zwłaszcza Rutherford. Ale z niego jest straszny formalista. Nie wiadomo, czy będzie chciał z tobą rozmawiać przed rozprawą.

Nie chciał. Nawet mnie nie wpuszczono do rezydencji biskupa. Młody kleryk przyszedł z odpowiedzią. Jego ekscelencji i ojcu Rutherfordowi jest bardzo przykro, zawiadomił, ale nie będą dyskutowali sprawy przed procesem. Jeżeli mam jakieś istotne informacje, powinienem przybyć do Kingsport i występować jako świadek. Rozprawa odbędzie się jutro około południa. Biskup i sędziowie wyruszą w drogę po jutrzni.

Spędziłem parę godzin w bibliotece. Gdy zmierzch zaczął zapadać, poszedłem na nieszpory do kościoła benedyktynów.

Skategoryzowałem sylwetki mnichów według wzrostu. No proszę: nadawało się tylko trzech. Stanąłem w cieniu pod chórem. Kiedy będą wychodzili, będę miał odpowiedni punkt obserwacyjny. Dobrze, że mam łatwość zapamiętywania twarzy i ruchów, myślałem.

Zmienił go brak zarostu i tonsura. Dość mocno utył. Benedyktyni słyną ze smacznej i obfitej kuchni. Ale od razu go poznałem. Podszedłem do niego na dziedzińcu.

– Laudetur – szepnąłem. – Chciałem chwilę porozmawiać.

– In saecula saeculorum – odpowiedział. – Czy my się znamy?

– Osobiście nie – odparłem – chociaż widzieliśmy się przelotnie w Yorku, mniej więcej trzy lata temu. Nie zostaliśmy sobie przedstawieni i nie sądzę, abyś mnie zapamiętał. Wykazałeś jednak spore zainteresowanie moimi badaniami naukowymi.

Wysunąłem z rękawa mały sztylecik. Tylko na chwilę.

– Znacznie mój wynalazek ulepszyłem od tamtej pory – dodałem jeszcze ciszej. – Wystarczy bardzo mała ilość. Jedno zadraśnięcie i jest efekt. To nie zostawia prawie żadnych śladów. Nikt nie odróżni od ataku serca.

Trzeba przyznać, że zachował zimną krew.

– Gratuluję sukcesu – powiedział. – Ale nie przyszedłeś, żeby przetestować na mnie swój wynalazek, bo tyle byś nie mówił, prawda?

– Zgadza się. Mamy pewne wspólne zainteresowania, nie tylko w dziedzinie alchemii, i o nich chciałbym pomówić – odparłem.

– Dobrze – zgodził się. – Chodźmy do mojej celi. Suffolk, nieprawdaż? Edgar Suffolk?

Tak zwana cela była dużą i wygodnie urządzoną komnatą. Na komodzie stał piękny, masywny srebrny krucyfiks, inkrustowany masą perłową i opalami. Benedyktyni dogadzają sobie pod każdym względem.

– Bardzo ładny – wskazałem na krucyfiks. – To nie monstrancja, ale też by się nadał. Tylko że mógłbym zdążyć cię zadrasnąć sztylecikiem. Poza tym, jak nietrudno zgadnąć, pewne listy są w pewnych miejscach w pewnej ilości egzemplarzy. Zostaną wysłane, jeżeli przytrafi mi się jakiś niemiły wypadek albo jeśli zaginę bez śladu. Może i nie ma dowodów na wszystko, ale kłopoty będą.

– Nie traćmy czasu na mówienie o rzeczach oczywistych – powiedział z uśmiechem. Ten uśmiech był tak sympatyczny, że niejednego by przekonał do rozmówcy.

– Muszę przyznać, że wyglądasz na obiecującego młodego człowieka – dodał.

– Dziękuję – lekko się ukłoniłem. – Ja też cię wysoko cenię i dlatego postarałem się do ciebie dotrzeć. Jestem znacznie młodszy od ciebie i myślę, że sporo mógłbym się od ciebie nauczyć. Przeszkadza mi tylko twoje zamiłowanie do efekciarstwa. To się czasem mści. Choćby z tą monstrancją. Krucyfiks byłby lepszy. I tak byłoby świętokradztwo.

– Nie masz racji, Suffolk – powiedział nieco protekcjonalnym tonem. – Rzeczywiście musisz się jeszcze poduczyć. Z teologii jesteś lepszy niż z liturgiki, jak to augustianin. Krucyfiks to, że tak powiem, przedmiot raczej codziennego użytku. Zbyt pospolity. W pewnych sytuacjach potrzebny jest efekt bardziej mistyczny.

– Z propagandowego punktu widzenia owszem – przyznałem. – Tyle że gdybyś użył krucyfiksu, to nie jestem pewien, czy nie dałbym się zwabić na fałszywy trop. A tak przyszedłem prościutko do ciebie.

– To dość ciekawe – stwierdził z uśmiechem. – Możesz uzasadnić?

– Krucyfiks, jak zauważyłeś, to przedmiot owszem, sakralny, ale bardziej codzienny. Krzyże są i w knajpach, i w burdelach. Krucyfiksów nie trzyma się w tabernakulach – też się uśmiechnąłem.

Chyba zrozumiał. Trochę go to zabolało, ale i zainteresowało.

– Ten Northbridge nawet na trzeźwo jest trochę szurnięty, a po pijanemu jak najbardziej mógłby każdemu rozbić łeb tym, co mu się nawinie pod rękę – łgałem na potęgę. – Wtedy wszystko mu jedno: ksiądz nie ksiądz, krucyfiks nie krucyfiks. Mnie w Yorku kiedyś o mało nie przyłożył bardzo solidną kadzielnicą. Graliśmy w karty w zakrystii i ubrdał sobie, że oszukuję. Na szczęście był już mocno schlany i zdążyłem się uchylić. Więc widzisz, byłyby wszelkie podstawy, żebym zaakceptował go w roli zabójcy. Ale nie w wersji z monstrancją. Nie siedziałby przez dwie godziny z monstrancją w konfesjonale i nie odwiesiłby na miejsce klucza od tabernaculum. Kto wie, czy w ogóle pomyślałby o tym, żeby je zamknąć? Rozumem nie grzeszy, poza tym nie ma ani wystarczającego zmysłu porządku, ani cierpliwości. Więc miałem całkowitą pewność, że to nie on. Widziałem w tym wyraźnie twoją rękę, a na dodatek miałeś małego pecha, bo ci się habit zaczepił o ciernie – sięgnąłem do kieszeni i zademonstrowałem mu czarny strzępek.

– Nie najgorzej, Suffolk – przyznał.

Witraż z jednorożcem, rozdział 11, c.d.: Tropiciel grzeszników

2015-03-03T16:07:00.000-08:00

Rany boskie. Zabroniłem sobie otwierać usta. Patrzyłem na benedyktyna w milczeniu.

– To oczywiste – powiedział. – Forteca jest dobrze strzeżona, szczególnie w nocy. Morderstwa musiał dokonać ktoś z wewnątrz, i to ktoś, kto dobrze zna Kingsport, tutejsze obyczaje i zwyczaje świętej pamięci ojca Walentego. Ktoś, kto poza tym dobrze znał kościół i zakrystię. Oglądałeś scenę morderstwa, Edgarze. Nie mogłeś chyba nie zwrócić uwagi na zamknięte tabernaculum i klucz na właściwym miejscu. Northbridge miał klucz od zakrystii. Sam przyznał, że często tam bywał i sam otwierał drzwi z korytarza, są też osoby, które to potwierdzają. Mógł więc łatwo rozpoznać właściwy kluczyk. Charakterystyka fizyczna zgadza się z twoim opisem mordercy: silny, wyższy o około pół głowy od ofiary. Nie ma alibi. Sir Sleighstone robił obchód straży między dziesiątą a jedenastą. Northbridge’a od dziesiątej wieczorem do rana nikt nie widział. Tylko oni dwaj – komendant i jego zastępca – przebywali w nocy w skrzydle przylegającym do zakrystii. Northbridge twierdzi, że znalazł ciało. No cóż, miał do wyboru albo spróbować zatrzeć ślady i jakoś pozbyć się ciała, albo udać, że odkrył morderstwo. To drugie było znacznie łatwiejsze. Poza tym zdaje się, że miał potrzebę zademonstrowania światu swojego wyczynu. Takie pragnienie zwrócenia na siebie uwagi i siania zgorszenia to dość typowe dla morderców owładniętych przez szatana.

– Ale przecież – zdecydowałem się odezwać – główne drzwi kościoła były otwarte. Morderca nie musiał iść przez zakrystię. Sir Sleighstone i jeden z podoficerów byli obecni przy tropieniu śladów z psem. Pies doprowadził ich od głównych drzwi kościoła za mur i nad zatokę. Chyba ci o tym mówili?

– Owszem, Edgarze – powiedział z triumfem – ale czy wiesz, do kogo należy ten pies? Oczywiście do Northbridge’a. Dowiedziałem się, że jedną z jego licznych pasji jest tresura psów. Ta sztuczka z psem była bardzo sprytnym sposobem na udanie niewinności, trzeba to przyznać.

– Skłonności Northbridge’a i praktyki, którym się oddawał – kontynuował – pozostają w ścisłym związku z motywem zbrodni i jej świętokradczą formą. Rzeczą wiadomą w całym Kingsport jest, że ten młody człowiek od lat literalnie tarzał się w rozpuście. Upominał go nie tylko ojciec Walenty, ale nawet komendant Sleighstone. Ten ostatni robił to na prośbę ochmistrzyni, którą wybryki Northbridg’a z dziewczętami służebnymi doprowadziły do skrajnej rozpaczy.

– To możliwe, jednak grzechy cielesne popełniane przez młodych nieżonatych mężczyzn z reguły nie czynią ich mordercami – zauważyłem. Każdy garnizon to gniazdo plotkarzy, dodałem w myślach.

– Czyżby augustianie przestali uważać grzech nieczystości za grzech śmiertelny?! – oburzył się wielebny Rafał.

– Uczono mnie, że w tej dziedzinie można mówić o różnych stopniach winy – powiedziałem spokojnie.

– Szczególne podejście teologiczne i moralne – stwierdził z przekąsem. – Ale wracajmy do Northbridge’a. Na wyuzdanej rozpuście nie koniec. Interesowały go też sprawy zakrawające na praktyki czarnoksięskie. Jakiś stary Duńczyk w porcie uczył go zaklęć runicznych. Northbridge przesiadywał godzinami nie tylko w stajniach – co w przypadku rycerza jeszcze byłoby zrozumiałe – ale i w oborach, a nawet w chlewni. Słyszałem, że odkąd się tam zaczął pojawiać, na świat zaczęły przychodzić zwierzęta o niezwykłych cechach.

– On od dawna interesuje się hodowlą zwierząt – zaoponowałem. – A dobra znajomość duńskiego jest istotna dla angielskiego oficera.

– Wydajesz się bardzo zainteresowany przedstawianiem tego młodego człowieka w korzystnym świetle, drogi Edgarze – powiedział słodziutko. – Co cię właściwie z nim łączy?

– Przed wyjazdem na Islandię byłem jego spowiednikiem – odparłem sucho. Nie dam się temu sukinsynowi wyprowadzić z równowagi, postanowiłem.

– Ale od tego czasu minęły dwa lata, i twój, zapewne zbawienny, wpływ niestety najwyraźniej osłabł – zauważył, nie starając się nawet ukrywać ironii. – Ów Northbridge miał również w tym roku bardzo podejrzane konszachty z Cyganami. Łączyły go stosunki z jakąś cygańską wiedźmą. Tego chyba nawet augustianie nie uznaliby za wybaczalne, nieprawdaż?

Milczałem. Robiło mi się zimno wokół serca. Najwyraźniej miałem do czynienia z fanatykiem. Chyba lepiej się przymknąć, pomyślałem. Nie będę mógł pomóc Richardowi, jeżeli mnie spalą na stosie za herezję.

– Podsumowując – mój uroczy kolega po fachu uśmiechał się triumfalnie –Northbridge przez ostatnie lata żył w grzechu i coraz bardziej ulegał wpływom szatana. Mamy dowody na jego rozpustę, konszachty z poganami i czarownicą, różnorakie praktyki magiczne... Upominali go i kapelan, i komendant, ale bezskutecznie. Przypuszczam, że ojciec Walenty nie widział innego wyjścia, niż zagrozić mu ekskomuniką. Ekskomunika oznaczałaby dla młodego oficera koniec kariery wojskowej i banicję. I na tym tle doszło do morderstwa. Taka będzie linia oskarżenia. Wyrok należy do sądu. Teraz wyślę po Northbridge’a strażników. Ze straży biskupiej, ma się rozumieć.

– Skoro jest oskarżony, to powinien stanąć przed sądem – powiedziałem jak najspokojniejszym tonem – ale wysyłać po niego waszych ludzi to niezbyt dobry pomysł. Jak mówiłem, dość dobrze tego młodzieńca znam. On nie da się aresztować bez walki. Nieważne, ilu strażników po niego wyślesz. Będzie się bronił, a to doskonały szermierz. Trzeba go będzie zabić albo ciężko zranić. Ilu przedtem sam zabije, trudno powiedzieć. A chyba niewskazany jest w tej sytuacji kolejny rozlew krwi, nie sądzisz?

Zdaje się, że to do niego trafiło.

– Jest jeszcze jeden poważny problem – mówiłem dalej beznamiętnym głosem. – Widzisz, ten Northbridge i sir Sleighstone to nie tylko podwładny i komendant, ale i bardzo bliscy przyjaciele. Wręcz nierozłączni przyjaciele, od lat dziecinnych. W Yorku mawiano, że jeden za drugiego dałby sobie rękę odciąć. Nie wiadomo, czy w przypadku Sleighstone’a poczucie subordynacji zwycięży nad lojalnością wobec Northbridge’a. Być może nie. Bardzo prawdopodobne wydaje mi się, że wbrew rozsądkowi sir Sleighstone nie uwierzy w winę swego serdecznego druha i będzie go bronił. Wezwie swoich żołnierzy. Zrobią się jatki. Dojdzie w konsekwencji do poważnych zadrażnień między biskupem a królem. A tego nikt przecież nie chce. Jeżeli jesteś gotów wziąć na siebie taką odpowiedzialność, to cóż, wysyłaj strażników. Nie mów tylko potem, że cię nie ostrzegałem. O ile będziesz w ogóle mógł mówić, bo nie mam pewności, czy sami wyjdziemy cało. W takiej kotłowaninie nikt nie będzie zwracał uwagi na nasze habity.

– Co więc mi radzisz? – zapytał. – Skoro dobrze znasz Northbridge’a...

– Mógłbym spróbować go przekonać, żeby się dał trzymać pod strażą. Wydaje mi się, że mam jeszcze w jego oczach autorytet. Wytłumaczę mu, że to najlepsze wyjście dla niego i dla jego przyjaciela. Może mi się uda. Nie mogę ci dać gwarancji, ale sądzę, że jest spora szansa, że odda mi miecz. Ale jeżeli ta próba ma się powieść, to muszą zostać spełnione pewne warunki. Wiem, na jakich zasadach on może dać się przekonać.

– Mów, o jakie warunki chodzi – skinął głową.

– Żadnego zamykania w lochu i skuwania w łańcuchy, dopóki nie zostanie uznany za winnego – powiedziałem. – Komnaty na parterze mają zakratowane okna. Umieścisz go w jednej z nich i postawisz strażników. Ma być przyzwoicie traktowany. Żadnych nowych przesłuchań, dopóki nie zbierze się sąd. I chcę mieć do niego dostęp o dowolnej porze. Chcę móc go wyspowiadać i udzielać mu pociechy duchowej.

– Cóż, zgoda – stwierdził. – Obawiam się, że pociecha duchowa nie na wiele się tu przyda, ale życzę powodzenia. Rzeczywiście źle by było, gdyby polało się więcej krwi. Ja wysyłam gońca do biskupa. Przyjdź do mnie, proszę, kiedy się rozmówisz z Northbridge’m.

– To może trochę potrwać – zastrzegłem się.

Poszedłem poszukać Richarda. Siedział w kancelarii nad jakimiś notatkami.

– Z tego wszystkiego wziąłem się za rachunki – uśmiechnął się, podnosząc oczy. – Ian tego nie cierpi jeszcze bardziej niż ja, więc robię to za niego. Ja się dla niego za bardzo poświęcam, nie uważasz? Powoli mi ta pisanina idzie, muszę robić przerwy, bo jak za długo piszę, to palce mi się trochę trzęsą. Myślisz, że mi kiedyś prawa ręka całkiem wydobrzeje?

– Masz tu jakieś wino? – spytałem, ignorując jego pytanie. Było to niezbyt uprzejme, ale musiałem się napić.

– Jasne, częstuj się – Richard z pewnym zdumieniem wskazał mi dzban i kubki stojące na komodzie.

Wypiłem pierwszy kubek duszkiem i nalałem sobie następny.

– Co ci jest, Edgar? Wyglądasz, jakbyś samego diabła zobaczył – zatroszczył się Richard.

– Diabła nie – nareszcie znów mogłem mówić – ale napotkałem gatunek spokrewniony. Fanatyka. Ty też się napij, Richie. Siedzimy po szyję w gównie. Zabiłeś ojca Walentego.

Patrzył na mnie z niedowierzaniem. Jeszcze chyba myślał, że to żart.

– Napij się – powtórzyłem. – Ten pieprzony benedyktyn! I mówią, że augustianie mają do nich uprzedzenia! Ten drań zwrócił uwagę na kluczyk i tak dalej. Też doszedł do wniosku, że morderca musiał znać Kingsport i orientować się w zakrystii. Był silny, wysoki... Czyli na pewno był to Richard Northbridge, który niby to znalazł ciało, spryciarz jeden. Tenże Northbridge nie ma alibi, za to ma klucz od zakrystii i bardzo złą opinię. Tarza się w rozpuście, tonie w grzechach, zaklina bydło przy pomocy pogańskich runów, uczy się rzucać uroki od Cyganów, romansuje z wiedźmami. Ojciec Walenty zagroził ci ekskomuniką, a ty go za to trzasnąłeś monstrancją. Stek bzdur, ale dla przeciętnego sądu biskupiego wystarczy. Zwłaszcza z takim biskupem.

Richard spoglądał na mnie wyogromniałymi oczami.

– Ale... trop? Przecież i Ian, i Fletcher widzieli, jak zachowywał się pies!

– Pies był twój. Wszystkim wiadomo, że świetnie tresujesz psy. Kierowałeś nim, jak chciałeś, w niedostrzegalny dla innych sposób,. Mówiłem ci, że siedzimy w gównie.

Richard wreszcie napił się wina. Powaga sytuacji zaczęła do niego docierać.

– No tak – stwierdził po chwili. – Ten benedyktyn musi być żarliwym tropicielem grzeszników. A do Iana on się, Boże broń, nie przyczepia?

Zaprzeczyłem.

– To jest przynajmniej jedna dobra wiadomość – Richard ciężko westchnął. – Co do reszty, czarno widzę. Mam na swoją obronę niepotwierdzone przypuszczenia i motywy z ballad. O tym strzępku habitu chyba nie wspomniałeś? Bo to by nas obu pogrążyło. Wielebny Rafał uznałby, że świętokradca w komitywie z augustianinem próbują obwiniać zakon świętego Benedykta... Rzeczywiście, za przeproszeniem, gówno po szyję. I jeszcze te stare plotki z Yorku za nami pewnie się ciągną. Dlaczego mnie jeszcze nie zaaresztowali?

– Ja tu jestem w tej sprawie. Powiedziałem, że będziesz się bronił, Ian ci pomoże i będą łomoty. Że tylko ja potrafię cię przekonać, abyś się dobrowolnie oddał pod straż. Uprzedziłem, że to przekonywanie prawdopodobnie długo potrwa. Kombinuj teraz, jak uciekać. Nikomu nie wolno opuszczać Kingsport, biskupich pachołków wszędzie pełno, ale znasz teren i coś wymyślisz. Założysz mój habit. Trochę na ciebie za krótki, ale to chyba nikt nie zwróci uwagi, już ciemno. Przez dziedziniec przejdziesz spokojnie w habicie, tylko pamiętaj, żeby narzucić kaptur, przygarbić się i utykać. Potem może uda ci się zwiać przez którąś furtkę w murze. Garrickowi się udało. Klucze masz, prawda?

– Mam. Ale nie będę uciekał.

– Czyś ty oszalał?! – wykrzyknąłem. – Nie rozumiesz, co takie oskarżenie znaczy? Za taką zbrodnię jest stos, król cię nie wybroni, bo Kingsport jest pod teraz pod kościelną jurysdykcją!

– A za pomoc świętokradcy i mordercy w ucieczce to co się dostaje? Kapelusz kardynalski?

– Możesz mnie związać i zakneblować – zaproponowałem.

– Akurat ten benedyktyn w taki numer uwierzy! Nie da się nabrać. Domyśli się, że wszystko, co mówiłeś, obliczone było na to, żeby mi pomóc w ucieczce. Przecież kiedy zaczął gadać te bzdury o runach i krowach, to próbowałeś mu wytłumaczyć, że to absurd, nie? Już broniłeś sługi szatana. Nie, Edgar. Nie zostawię cię tutaj. Koniec dyskusji.

– To spróbujmy uciec razem. Wiem, że z moją nogą będę dla ciebie balastem, ale skoro beze mnie nie chcesz, to cóż – przekonywałem go gorączkowo. – Jak to dobrze przemyślimy, to będziemy mieli jakąś szansę.

– Nie, Edgar. Nie zgadzam się. Niech mnie zaaresztują. Powiedz tylko Ianowi, żeby nie robił żadnych hec. Najlepiej by było, gdyby stąd na jakiś czas wyjechał, bo jeszcze nie wytrzyma i sam popadnie w kłopoty. Przekonaj go. A ze mną będzie, co ma być. Będziemy się modlić i ufać w miłosierdzie Boże.

– Richard! – zacząłem, ale mi przerwał.

– Nic nie mów, bo zgrzeszysz i kto mnie będzie spowiadał? Ten benedyktyn? Edgar, sam wiesz, że ucieczka to przyznanie się do winy. Jeżeli nawet się uda, to będziemy banitami, obłożą nas ekskomuniką, wyślą listy gończe po całej cywilizowanej Europie. Nie schronimy się w żadnym klasztorze. Jak my będziemy żyć? Tworzymy dość rzucającą się w oczy parę, prawda? Będziemy musieli się rozdzielić, tułać się w ciągłym strachu przed rozpoznaniem. Poza tym, za co mielibyśmy żyć? Suffolk jest hojny, bo inwestuje w przyszłego opata i pierwszego doradcę króla, ale nie masz co do niego złudzeń, prawda? Nie będzie się kompromitował pomaganiem banicie. Mógłbyś może zarabiał na kawałek chleba jako wędrowny cyrulik, ale to też nie całkiem bezpieczne... A mnie co pozostanie? Chyba tylko zaciągnąć się we Francji czy gdzie indziej do cudzoziemskich oddziałów spod najciemniejszej gwiazdy, takich, gdzie się nikogo nie pyta o przeszłość i które się wysyła na najohydniejsze ekspedycje. Ja tak nie chcę żyć, Edgar, i nie chcę, żebyś ty przeze mnie błąkał się sam po świecie i przymierał głodem. Zostaję tutaj. Jeżeli Bóg tego zechce, to stanie się coś, co sądowi pozwoli uwierzyć w moją niewinność. A jak nie, to mi pomożesz przez to przejść.

Otworzyłem już usta, żeby zaprotestować, ale nie dał mi dojść do słowa.

– Nie, nie bój się, nie będę cię prosił o Czarci Pazur. Nie chcę popełnić samobójstwa i sam się skazać na potępienie. Dasz mi opium. Taką dawkę, żebym od niej nie umarł, ale stracił przytomność. Jakoś to załatwisz, nie? I spotkamy się kiedyś po tamtej stronie. W moim fachu i tak człowiek nie może liczyć na długie życie. Bólu się boję, ale śmierci nie tak bardzo. Już raz prawie umarłem i to wcale nie było nieprzyjemne.

Podał mi pas z mieczem i sztyletem.

– Weź to. Po co ma byle biskupi pachołek dotykać mojego miecza.

Pogładziłem rękojeść z tym jego ładnym herbem i położyłem miecz na kolanach.

– Nie idź jeszcze. Coś ci chcę pokazać – otworzył małą szkatułkę i wyjął jakiś drobny przedmiot. – Zobacz.

Był to pierścień z rubinem w kształcie róży. Obróciłem go w palcach. Na srebrnej płytce po wewnętrznej stronie był wygrawerowany maleńki jednorożec i słowa: Deus est unus.

– Dowiedziałeś się czegoś o swojej siostrze? – spytałem.

– Właściwie to ona mnie odnalazła. Ja jej nie poznałem. Podeszła do mnie w obozie cygańskim, kiedy przyszedłem obejrzeć konie. Wzięła mnie za rękę. Myślałem, że chce mi powróżyć i chciałem zabrać rękę, bo się takich rzeczy trochę boję. A ona – uśmiechnął się – wskazała na mój pierścień i powiedziała: „Tylko prawdziwy przyjaciel może znać wewnętrzną stronę pierścienia.” I pokazała mi swój. Mówiła po angielsku z obcym akcentem, wiesz? Cóż, miała niecałe pięć lat, kiedy znaleźli ja Cyganie w lesie pod Northbridge. Ale zapamiętała to powiedzenie o pierścieniu i pamiętała mnie. Ja się jakoby prawie nie zmieniłem, tylko urosłem – roześmiał się cicho. – Ian miałby satysfakcję, on nieraz twierdził, że zatrzymałem się w rozwoju.

– Ona czuje się całym sercem Cyganką. – opowiadał. – Przybrani rodzice byli dla niej bardzo dobrzy. Jej przybrany dziadek jest ich wysokim kapłanem, więc ona też należy do cygańskiej arystokracji. Wydawała mi się szczęśliwsza ode mnie. Ona tak zawsze lubiła swobodę i konie, już kiedy była malutka. Opowiadała mi, że z wczesnego dzieciństwa najlepiej pamięta, jak zabierałem ją ze sobą na przejażdżki na koniu. Rzeczywiście często to robiłem, bo miała z tego wielką frajdę i wcale się nie bała. Jej niańka krzyczała, że rozbiję dziecku głowę. Miała trochę racji, bo skakałem z Agnes przez płoty. Ale jej tak się to podobało. „Lichie, hop, hop!” – wołała i śmiała się na cały głos.

– Wiesz – mówił dalej – ona ma męża i dwoje dzieci. Trzyletniego chłopca i malutką dziewczynkę. Bardzo ładne dzieciaki, a jej mąż to przystojny chłopak i ma nieźle poukładane w głowie. Na koniach zna się lepiej ode mnie. Powiedz, czy to nie zabawne, że jestem wujkiem dwóch małych Cyganiątek i mam szwagra Cygana? Ale by chłopaki w Yorku mieli używanie, gdyby się dowiedzieli, że Northbridge to nie tylko baron z pogorzeliska, ale i prawie baron cygański! Tylko jedno mnie martwi, Edgar. Te dzieciaki nie są ochrzczone. Może powinienem był ją przekonywać, żeby...

– Nie – przerwałem mu. – Nie, Richard. To nie ma znaczenia. Nie patrz na mnie z takim przerażeniem. Wiesz, że mam najgłębszy szacunek dla sakramentów. Ale sakrament to znak. Forma i treść. W innym kontekście może być inna forma, ale treść taka sama, zasługująca na równy szacunek. Bóg jest jeden, Richard. Deus est unus. Dobrze, że pozwoliłeś jej odjechać. To jej życie. Nie mogłeś wybierać za nią.

– Tak – przyznał z wyraźną ulgą. – Agnes też tak uważała. Zresztą teraz nazywa się Aina. Kiedy się żegnaliśmy, dała mi swój pierścień. „Nie będzie mi już potrzebny – powiedziała. – Spotkaliśmy się, powiedzieliśmy sobie to, co ważne. Ale tobie ten pierścień może się przydać. Daj go komuś, kogo nie chcesz w świecie zagubić. Jednorożce szukają się po świecie, pamiętasz?” A przy naszym rozstaniu był taki dziwny zbieg okoliczności. Pomachała mi ręką z wozu i zaśpiewała fragment tej ballady, którą tak często kiedyś śpiewaliście z Ianem w Yorku.

– Ten?

Zanuciłem:

Nie zmoże cię topór, ni kusza, ni miecz,

Ni oszczep ci w piersi się wbije.

Nie zginiesz w topieli ni w ogniu, lecz wiedz...

Skinął głową.