The Dynx Blog

Οι Δαίδαλοι του Χρόνου, απόσπασμα 2

noreply@blogger.com (Dynx Andor) — Tue, 12 Nov 2013 11:36:00 +0000

Το βιβλίο, το ταξίδι

Το βιβλίο στο οποίο βρέθηκε το χειρόγραφο έχει τίτλο Policy-Making in the European Union και ήταν από τα βασικά βιβλία στις σπουδές μου. Λίγα στοιχεία όμως έχω που μπορούν να με βοηθήσουν σχετικά με το χειρόγραφο… Από τη μία το ότι βρέθηκε μέσα σε αυτό το βιβλίο καθιστά σίγουρο σχεδόν το γεγονός ότι το σημείωμα προέρχεται από τα φοιτητικά μου χρόνια. Από την άλλη, πρόκειται για ένα βασικό βιβλίο διδασκαλίας που χρησιμοποιούσαμε και τα τρία χρόνια των σπουδών (αυτό που λέμε “textbook”), πράγμα που με δυσκολεύει να περιορίσω χρονικά την εύρεση του σημειώματος, μια και θα μπορούσε κάποιος να μου το είχε δώσει σε οποιαδήποτε περίοδο των σπουδών μου. Λαμβάνοντας υπόψη πόσο κόσμο γνώρισα όλα αυτά τα χρόνια, απελπίζομαι για το αν θα μπορέσω πραγματικά να εντοπίσω την πηγή του χειρογράφου. Βέβαια, αν είχα σπουδάσει κάτι άλλο, ίσως το χειρόγραφο να μην είχε βρεθεί καν στα χέρια μου.

Δε μου είναι καθόλου δύσκολο να θυμηθώ γιατί επέλεξα τις συγκεκριμένες σπουδές. Πέρα από την έφεση που είχα στις γλώσσες, με γοήτευε αυτή η προοπτική μιας καριέρας στις Βρυξέλλες με συχνά ταξίδια στις μεγάλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Ήταν το ταξίδι λοιπόν ένας βασικός ρόλος που ακολούθησα αυτό τον κλάδο, που ακόμα τότε άρχισε να γίνεται γνωστός στην Ελλάδα. Τι ήταν όμως αυτό καθαυτό που με γοήτευε στην ιδέα του ταξιδιού;

Είναι δύσκολο να σκεφτεί κανείς γιατί μας αρέσει τόσο να ταξιδεύουμε. Νομίζω ότι στη σκέψη του ταξιδιού δε σκεφτόμαστε αποκλειστικά τον προορισμό. Όταν σκέφτομαι «ταξιδεύω», προσωπικά μου έρχεται στο μυαλό η εικόνα του να είμαι σε ένα αεροπλάνο, πλοίο ή τρένο. Σε πολύ μικρότερο βαθμό σκέφτομαι τον προορισμό ως αποτέλεσμα αυτού του ταξιδιού. Νομίζω ότι το ταξιδιωτικό μέσο παίζει εξίσου σημαντικό ρόλο με το ταξίδι: εκμηδενίζει κατά κάποιο τρόπο τα χρονικά όρια και τη διαφορά που υπάρχει ανάμεσα σε παρελθόν, παρόν και μέλλον. Όταν βρίσκεσαι ανάμεσα στα σύννεφα, χιλιάδες μέτρα από την επιφάνεια της γης, ο χρόνος ενσωματώνεται στον παρόντα χώρο και γίνεται ένα: μια καμπίνα αεροπλάνου, ένα στενό βαγόνι με έναν άγνωστο δίπλα σου, μια καμπίνα πλοίου πλάι σχεδόν στην επιφάνεια του ωκεανού. Αλήθεια πόσες μνήμες ανασύρονται τότε, πόσα σχέδια για το μέλλον και προσδοκίες έρχονται να μεταμορφώσουν το παρόν;

Η διάρκεια του ταξιδιού είναι μια ρομαντική εμπειρία. Ακόμα κι αν ο προορισμός σου είναι άγνωστος, ακόμα κι αν τον έχεις ξαναεπισκεφθεί, ακόμα κι αν πρόκειται για την επιστροφή στην πατρίδα, πάντα κατά τη διάρκεια του ταξιδιού μαγεύεσαι, ζυγίζεις παλιές αποφάσεις, παίρνεις καινούριες, μετράς λάθη και επιτυχίες και το σημαντικότερο, προσμένεις…

Έτσι βρισκόμουν κι εγώ τότε, χρόνια πριν, μεταξύ ονείρου και πραγματικότητας μέσα σε ένα αεροπλάνο με προορισμό την Αγγλία, το Λονδίνο συγκεκριμένα. Όπως πάντα, μέχρι το Κανάλι ο ουρανός ήταν καθαρός, διάφανος και λαμπερός. Όμως σαν μπαίναμε στο «νησί», προσεγγίζοντας την Αγγλία από νότια, και βλέποντας το πρώτο βρετανικό έδαφος, μας καλωσόριζε μια μαυρίλα, μια γκριζίλα καλύτερα, λες και κάποιος είχε περάσει μια βαριά κουρτίνα στο πιο ευήλιο δωμάτιο ενός βικτωριανού αρχοντικού: στρώματα από σύννεφα και άλλα στρώματα πιο κάτω σαν να υπήρχε μόνο αυτό το πυκνό γκρίζο, μέχρι που το αεροπλάνο, όντας χαμένο μέσα σε αυτά, έβγαινε απότομα και τότε έβλεπες -σε απόσταση αναπνοής σχεδόν- τα μικρά σπιτάκια, που θύμιζαν αυτά τα λέγκο που παίζαμε μικροί, και μόνο τότε καταλάβαινες πόσο βάθος είχε αυτή η μολυβένια συννεφιά που φαινόταν να κουκουλώνει τα πάντα και σε άφηνε τόσο κοντά στη γη, μια συννεφιά που θύμιζε φλόγες καταστροφής ή μεγάλου πολέμου… Και τότε είδα για πρώτη φορά μαζί με τα μικρά λέγκο-σπιτάκια, με κοκκινοκαφέ χρώμα, παραταγμένα σαν στρατιωτάκια, τότε πρωτοείδα τόσα πολλά, μα τόσα χωράφια, τόσο πράσινο, τόσο ξένο σε μας τους Έλληνες.

Ήταν φαίνεται τέτοιες παρόμοιες εικόνες, των οποίων πλήθος θα αντίκριζα από εδώ και πέρα κατά την παραμονή μου σε αυτή τη χώρα, που με έκανε μια βροχερή μέρα, κοιτάζοντας έξω από το παράθυρο της φοιτητικής εστίας, να γράψω αυτό το ποίημα:

Στην Ομίχλη
Τα χωράφια-χωράφια ποιος τα έχει δει;
εκεί δυο κυνηγοί πυροβολούν-πυροβολούν και σκοτώνουν.
Μια νεκρή γυναίκα σέρνουν έξω απ’ το πηγάδι
ντυμένη στο αίμα και στη λάσπη.
(Αγγλία, 18 Νοεμβρίου 1997)

Οι Δαίδαλοι του Χρόνου

noreply@blogger.com (Dynx Andor) — Sun, 27 Oct 2013 16:52:00 +0000

Από χθες ψάχνω πληροφορίες για το περιεχόμενο του χειρόγραφου που βρήκα. Δυστυχώς ως τώρα κανείς δεν με βοήθησε να βγάλω κάποια άκρη, αν και έχω ξεκινήσει να ερμηνεύω κάποια πράγματα. Κάνοντας μια απλή αναζήτηση στο διαδίκτυο μου δείχνει ότι Κιτερόν δεν σημαίνει κάτι, ωστόσο αρκετοί σύνδεσμοι με παραπέμπουν στο βουνό Κιθαιρώνας. Υπάρχει ολόκληρος μύθος πίσω από το συγκεκριμένο βουνό, κάτι το οποίο πρέπει να κοιτάξω αργότερα για στοιχεία (βέβαια αμφιβάλλω αν ο Κιθαιρώνας έχει σχέση με το Κιτερόν του χειρόγραφου).

Να όμως ένα στοιχείο που βρήκα, αν και δεν μπορώ να είμαι σίγουρος. Το κείμενο αναφέρει «…την πλάση ομορφιάς που μοιάζει με τον παράδεισο που περιέγραψε ο Γάλλος συνθέτης». Το πρώτο πράγμα ου σκέφτηκα είναι ότι ίσως όποιος μου έδωσε αυτό το κομμάτι χαρτί να ήξερε ότι είμαι λάτρης της κλασικής μουσικής. Το δεύτερο είναι ότι ξαναδιαβάζοντας το κείμενο, το παραπάνω απόσπασμα μου έφερε στο μυαλό ένα συγκεκριμένο έργο. Το Requiem του Faure. Ήταν άμεσος ο συνειρμός μου: ο Faure στο Requiem του (να επισημαίνω ότι το Requiem είναι νεκρώσιμη ακολουθία) συμπεριλαμβάνει ένα χωρίο με τίτλο “In Paradisum” (Στον Παράδεισο). Γάλλος συνθέτης, λοιπόν, και να και η αναφορά στον “παράδεισο” και μάλιστα τόσο έμμεση!

Όποιος ενδιαφέρεται μπορεί να το ακούσει στο κλιπάκι παρακάτω, ενώ το λατινικό κείμενο της ακολουθίας, που υποτίθεται ότι το τραγουδά η χορωδία καθώς η σωρός μεταφέρεται έξω από την εκκλησία, είναι αυτό:

In paradisum deducant te Angeli; in tuo adventu suscipiant te martyres, et perducant te in civitatem sanctam Ierusalem. Chorus angelorum te suscipiat, et cum Lazaro quondam paupere æternam habeas requiem.

Δεν ξέρω αν πράγματι πρόκειται για ένα πρώτο στοιχείο, αλλά είμαι αποφασισμένος να συνεχίσω την έρευνά μου. Ωστόσο, μες στη χαρά μου που μάλλον βρήκα κάποιο στοιχείο να αναφέρω και τα δυσάρεστα: χθες το βράδυ που αναζήτησα τη χειρόγραφη σελίδα ώστε να την φωτογραφίσω και να την στείλω σε διάφορους φίλους μέσω email μπας και με βοηθήσουν, συνειδητοποίησα ότι είχε γίνει άφαντη! Το πιο εκνευριστικό είναι ότι είμαι σίγουρος ότι την πέταξα κατά λάθος στην μαύρη σακούλα μαζί με όλες τις άλλες σημειώσεις από τα φοιτητικά μου χρόνια που πλέον δεν ήθελα. Πώς ήμουν τόσο απρόσεχτος; Δεν ξέρω. Το μόνο που ξέρω είναι ότι νόμιζα ότι το χαρτί το είχα αφήσει πάνω στον εκτυπωτή. Τελικά, η πιο λογική εξήγηση για το πώς χάθηκε, είναι ότι το είχα αφήσει πάνω στο κρεβάτι πάνω μαζί με μια στοίβα χαρτιά για πέταμα. Φαίνεται ότι ανακατεύτηκε, χάθηκε κάτω από άλλα χαρτιά κι έτσι κατέληξε στα σκουπίδια. Ελπίζω τουλάχιστον να το καθαρόγραψα σωστά στον υπολογιστή.

Αυτό με έχει, ωστόσο, πεισμώσει ακόμα περισσότερο να βρω τι σημαίνει το μυστηριώδες κείμενο και πώς βρέθηκε στα χέρια μου. Αποφάσισα λοιπόν να καταγράφω σε αυτό το ιστολόγιο, σαν χρονικό-ημερολόγιο, την έρευνα που κάνω και τι συμπεράσματα βγάζω. Ελπίζω μόνο να μη μου πάρει πολύ καιρό. Είπα σαν χρονικό παραπάνω και θέλω να δώσω μια εξήγηση για τον τίτλο αυτής της ανάρτησης: νομίζω ότι θα αναγκαστώ να ανατρέξω πίσω στα φοιτητικά μου χρόνια για να λύσω το μυστήριο αυτό και επειδή δεν ξέρω πόσο πίσω θα πάω και τι μνήμες θα αναγκαστώ να ανασύρω αποφάσισα αυτές τις σημειώσεις να τις ονομάσω «Οι Δαίδαλοι του χρόνου» ώστε να τις βρίσκω εύκολα σαν θεματική ενότητα. Και ποιος ο ευκολότερος τρόπος να ξεκινήσω αυτή την αναδρομή και ερευνά από το βιβλίο στις σελίδες του οποίου βρήκα κρυμμένο το χειρόγραφο και το οποίο, ευτυχώς, έχω δίπλα μου αυτή τη στιγμή…

Το Κιτερόν;;;

noreply@blogger.com (Dynx Andor) — Sat, 26 Oct 2013 15:16:00 +0000

Χθες ψάχνοντας κάτι παλιά κιβώτια με σημειώσεις από τα φοιτητικά μου χρόνια βρήκα μια σελίδα σε άθλια κατάσταση, σκισμένη γύρω-γύρω, και το κάτω μέρος έλειπε τελείως. Μετά βίας κατάφερα να διακρίνω τα γράμματα με τα οποία ξεκινούσαν και τελείωναν οι λέξεις στις άκρες της σελίδας, αλλά ελπίζω να κατάφερα να το καθαρογράψω σωστά:

Περνώντας από δάση με ρυάκια και φτέρες, τσαλαβουτώντας σε μικρές λακκούβες με λασπωμένο νερό, κροταλίζοντας τραγούδια ή αναστεναγμούς, το Κιτερόν παραμένει κρυμμένο καλά από τα μάτια του κόσμου. Πότε-πότε στο δάσος αυτό της απέραντης μοναξιάς, την πλάση ομορφιάς που μοιάζει με τον παράδεισο που περιέγραψε ο Γάλλος συνθέτης, το Κιτερόν εμφανιζόταν στις ορατές σφαίρες, που ακόμα μας είναι αόρατες. Τις ονομάζουμε έτσι επειδή δεν είναι η πραγματικότητα που μπορεί να δει το ανθρώπινο μάτι, δηλαδή είναι πραγματικότητα σίγουρα, αλλά είναι η διάσταση που ο άνθρωπος ακόμα δεν μπορεί να αντιληφτεί. Πότε λοιπόν φαίνεται: όπως κάθε δάσος, έτσι και ο παράδεισος αυτός έχει μερικά κρυμμένα ξέφωτα, όπου τα δέντρα αραιώνουν και ως δια μαγείας εμφανίζεται ένα κομμάτι γης καταπράσινο, να λάμπει κάτω από το άσπρο φως του ήλιου, και έντομα πολλά τριγύρω, λογής-λογής μαμούνια, ζουζούνια και μικροοργανισμοί πάλλονται όλοι μαζί στο φως όπως πάλλεται η διάφανη μέδουσα στο βυθό - διάφανο άλλωστε είναι κι αυτό. Αργά και σαγηνευτικά, αλλά με ρυθμό, κάτι σαν προκλητικό χορό, σαν δύο γυμνά σώματα που καιρό ποθούν το ένα το άλλο και ενώ πλησιάζουν κάποιες φορές σε απόσταση αναπνοής, δεν λένε να αγγιχτούν. Αυτή η αίσθηση, λίγο πριν την επαφή, που είναι καταδικασμένη σε μια αιωνιότητα να μην ολοκληρωθεί, είναι η καρδιά και ο παλμός του Κιτερόν που του δίνουν την χορευτικά παλλόμενη κίνηση και είναι η ίδια η ένωση απόγνωσης και υπέρτατης ευτυχίας (σαν τη νιρβάνα) που το κάνουν να βγάζει αυτούς τους ήχους δίχως αρχή και δίχως τέλος, και μόνο με αρχή και τέλος. Λένε ότι ο άνθρωπος ακόμα και στο ξέφωτο, όπου μόνο τότε εμφανίζεται το Κιτερόν στη μία διάσταση που ίσως κάποτε γίνει αντιληπτή στον κόσμο μας, δεν έχει δει ακόμα το Κιτερόν. Κι αν το δει θα νιώσει τόσο παράξενα που καμιά λέξη δεν το περιγράφει και καμιά παρομοίωση, αν και φήμες από χώρες αρχαίες λένε ότι προσεγγίζει την αντίδραση ουρανού και θάλασσας αν ήταν κάποτε να ενωθούν, μιας και το Κιτερόν υπάρχει πριν και μετά από εμάς και παντού τριγύρω και σε διάφορες διαστάσεις, αλλά του αρέσει κυρίως να περνάει συχνά από μέσα μας, είμαστε σαν αγαπημένο παιχνίδι-αγαπημένο πέρασμα αν θέλετε του Κιτερόν, λένε ότι ίσως κινεί έτσι νήματα, μια στις τόσες και άλλες τόσες.

Δεν ξέρω πως να το εξηγήσω, αλλά διαβάζοντας το παραπάνω απόσπασμα, έμεινα να αναρωτιέμαι: πρόκειται όντως για απόσπασμα ή για ολοκληρωμένο κείμενο; Κι αν ναι, πού είναι το υπόλοιπο. Ποιος μου το έδωσε και πότε; Τι δουλειά είχε μέσα στο βιβλίο που το βρήκα. Πολλές απορίες το ξέρω, αλλά διαβάζοντάς το κυριολεκτικά ένιωσα να με διαπερνά ένα ρίγος και μια συγκίνηση. Και το σίγουρο είναι ότι πρέπει οπωσδήποτε να μάθω περί τίνος πρόκειται. Γι΄ αυτό ζητάω τη βοήθειά σας. Οποιαδήποτε πληροφορία θα μου ήταν χρήσιμη…

Ο Αντιστρέψιμος Πίνακας

noreply@blogger.com (Dynx Andor) — Fri, 26 Apr 2013 21:21:00 +0000

Μία μικρή ιστορία του Κ. Σ.

ΤΟ ΧΙΟΝΙ ΜΠΟΡΕΙ κάποιες φορές και γίνεται φίλος και παρηγοριά, αποκτώντας τις ιδιότητες για τις οποίες φημίζεται κυρίως η φωτιά στο τζάκι, ιδιότητες ιδιαίτερα ποθητές στους μοναχικούς ανθρώπους και τους ηλικιωμένους. Τι παράξενο αυτά τα αντίθετα στοιχεία να προσδίδουν την ίδια ψυχική ανάταση αναρωτήθηκε κι αυτός εκείνη τη στιγμή, μιας και είχε το χιόνι σύντροφο του, μέρες τώρα στο δύσκολο ταξίδι του και ένιωθε τις μπότες του να βυθίζονται βαθιά μέσα σ' αυτό καθώς πλησίαζε τον φράχτη της αυλής. Απέναντί του το παλιό ξύλινο σπίτι φαινόταν πιο κατάκοπο από τον ίδιο, οι κουρτίνες τραβηγμένες, τα μεγάλα παράθυρα κλειστά, η καμινάδα άχνιζε άσπρο πυκνό καπνό που δεν ξεχώριζε διόλου από το χρώμα που είχαν τα σύννεφα, σε σημείο που αν με το βλέμμα σου ακολουθούσες την πορεία του για μερικά μόνο δευτερόλεπτα, ξεχνούσες ποιο ήταν το σύννεφο και ποιος ο καπνός, πού ξεκινά το ένα και πού παίρνει τη θέση του το άλλο. Έτσι εύκολα μπορούσες και αποπροσανατολιζόσουν τις βαριές μέρες του χειμώνα σε αυτούς τους τόπους... Δύο κορυδαλλοί, ο ένας δίπλα στον άλλον, κάθονταν στο υψηλότερο σημείο της στέγης, και πιο κάτω το ψύχος και η παγωνιά είχαν σχηματίσει μικρούς κρυσταλλικούς σταλακτίτες στις άκρες της σκεπής. Φαίνεται ότι το ένα από τα δύο πουλιά -ίσως το πιο αδιάφορο, ίσως το πιο θαρραλέο- παρέμεινε στη θέση του όταν η Λάικα, το γκριζόλευκο χάσκι, έτρεξε προς το μέρος του.

«Λαααικαααααα!!!», φώναξε με μια φωνή που όποιος την άκουγε εκείνη τη στιγμή θα νόμιζε ότι έρχεται από τα έγκατα της γης, από κάποιο χαμένο σπήλαιο, ταλαιπωρημένη και λυτρωτική ταυτόχρονα. Δώδεκα χρόνια είχε να την δει.

Τέτοια ήταν η χαρά του ζώου που με αλλοφροσύνη έτρεχε προς το μέρος του, χωρίς καν να σταματήσει. Με τη φόρα που όρμησε έσπρωξε την πόρτα, η οποία, τρίζοντας, χτύπησε με δύναμη τον φράχτη και το ζώο βρέθηκε μεμιάς στην αγκαλιά του με τον ποιο αυθόρμητα χορογραφημένο τρόπο: ο ίδιος γονάτισε πρώτος (ή τον γονάτισε η συγκίνηση;) και ο σκύλος βρέθηκε με τα δυο μπροστινά του πόδια πάνω στους ώμους του.

«Λάικα!», ψιθύρισε αυτή τη φορά με αναφιλητά. Κοίταξε τον παλιό του φίλο στο πρόσωπο, αναγκάστηκε να τον κρατάει από το λαιμό προς τα πίσω γιατί το σκυλί δεν έλεγε να σταματήσει με λυγμούς να τον γλείφει παντού. Τα μάτια της Λάικα ήταν μεγάλα και υγρά, δεν τον κοιτούσαν απλά, αλλά προσπαθούσαν με ένα απόκοσμο βλέμμα να του πούνε τόσα πράγματα, να καταλάβουν αν είναι αλήθεια αυτό που βλέπουν - γιατί και μερικά ζώα πιθανόν να έχουν τέτοιες ανησυχίες που δεν γνωρίζουμε.

Και τα δικά του μάτια είχαν δάκρυα και, μαζί με τα χνώτα της Λάικα, ένιωσε το πρόσωπό του επιτέλους να ζεσταίνεται. «Λάικα...», είπε γι’ άλλη μια φορά και τότε είδε την γιαγιά, που εντωμεταξύ είχε ανοίξει την πόρτα, να τους πλησιάζει. Σταμάτησε λίγα μέτρα μόνο μακριά τους παρατηρώντας με αναγνώριση, διόλου αινιγματικά, τον εγγονό της έπειτα από τόσα χρόνια, γονατισμένο με τον σκύλο στην αγκαλιά. Πήρε το μαντίλι της και έκρυψε το στόμα της. Σαν σε μυστική συναγωγή, χωρίς να μιλάνε κοιτάζονταν οι τρεις τους, διατηρώντας μία μυστική επικοινωνία. Γνώριζαν ότι ο σκοπός αυτής της επανένωσης δεν ήταν για καλό -πότε άλλωστε οι ύστατοι χαιρετισμού ήταν για καλό;-, ήξεραν ότι και οι τρεις ήταν πλέον μόνοι: η γιαγιά χήρα δυο ημερών, έπειτα από τόσα ευτυχισμένα αλλά δύσκολα χρόνια, η Λάικα χωρίς το αφεντικό που την είχε δίπλα του πάντα και ο ίδιος... ο ίδιος μόνος όπως και να ΄χε...

Δεν χρειάστηκε να πει κανείς τίποτα για τα επόμενα λεπτά που ακολούθησαν. Μόνο χάδια, αγγίγματα και αγκαλιές και κυρίως τα βλέμματα αυτά τα γεμάτα, όχι με σιωπή, αλλά με μία συμπόνια και θρησκευτική ευλάβεια που έμοιαζε (και ίσως να κατάφερνε) να ξεπερνά αυτή την πραγματικότητα: αυτό επιβεβαιωνόταν με μία σκέψη που έκανε ο ίδιος εκείνη τη στιγμή (ή και όλοι ταυτόχρονα κι ας μην το συνειδητοποιούσαν): ότι όσα χρόνια κι αν περάσουν η έκφραση του προσώπου μιλάει πάντα την ίδια γλώσσα κι ας έχουν αλλοιωθεί τα χαρακτηριστικά, το δέρμα ας έχει ρυτιδώσει, τα μάτια ας έχουν χάσει τη γυαλάδα. Όλα τόσο διαφορετικά-ίδια, λες και ο χρόνος παγώνει συνεχίζοντας, κι αν είναι αλήθεια αυτό, τότε θα μπορούσαμε να τους δούμε και τους τρεις τώρα πως στέκονταν στον χώρο, στα γόνατα μερικοί, άλλοι όρθιοι, με οποιονδήποτε τρόπο, στο κάτασπρο τοπίο, με τα λίγα πτηνά να ακούγονται δειλά και μόνο οι ανάσες και τα χνώτα να προσδίδουν μία κίνηση. Kαι θα ήταν σαν να βλέπαμε έναν φλαμανδικό πίνακα αναγέννησης, τον οποίο κάποιο παιδί κάποτε ανακαλύπτει σε μία ξεχασμένη σοφίτα και του ανακαλεί συναισθήματα μιας ζωής που δεν έχει ζήσει ακόμα, αλλά που ταυτόχρονα του είναι τόσο οικεία, λες και ο πίνακας αυτός, αν τον αντιστρέψει, θα έχει έναν θαμπό καθρέφτη από πίσω, που θα κάνει το μικρό παιδί να μελαγχολεί και να νιώθει ένα γλυκά απροσδιόριστο σκίρτημα ψυχής στην πρώτη του αντανάκλαση.

Πίνακας:

Pieter the Elder Bruegel, Winter Landscape with Skaters and a Bird Trap (detail), (1565).

Κριτική της στιγμής

noreply@blogger.com (Dynx Andor) — Fri, 23 Nov 2012 21:11:00 +0000

Διάβαζα κριτικές από μικρός. Έχω συνηθίσει το σοβαρό ύφος των πιο γνωστών κριτικών τέχνης καθώς επίσης και τον συγκρατημένο ενθουσιασμό τους. Εκτιμούσα, και εκτιμώ ακόμα, την ποιότητα της γραφής τους, όχι μόνο για την τεχνική της γραφής τους (άλλωστε μια καλή κριτική πολλές φορές φαντάζει απλοϊκή στην γραφή της), αλλά κυρίως για την εντρύφησή τους στην ουσία του έργου: με άλλα λόγια η ειλικρινής αντιμετώπιση του έργου ως έργου Τέχνης.

Ευτυχώς, τα παραπάνω δεν λείπουν από την ελληνική κριτική - τις περισσότερες φορές... Δυστυχώς όμως με την εξάπλωση των blogs και των online ηλεκτρονικών περιοδικών τέχνης, στα οποία ο καθένας μπορεί να εκφράσει την άποψή του, αυτή η "χάρη" της καλής κριτικής έχει παραγκωνισθεί και έχει δώσει την θέση της στα υπερενθουσιώδη και επιπόλαια σχόλια. Πόσες φορές αλήθεια έχω διαβάσει τις εκφράσεις “Ο μέγιστος Χ σκηνοθέτης...” ή “Ο μέγας συγγραφέας..”. Γιατί όμως να με ενοχλούν τόσο αυτές οι εκφράσεις, θα μου πείτε τώρα. Είναι απλό: αφενός, αρκετές φορές ο καλλιτέχνης είναι τόσο νέος στο χώρο που είναι πολύ νωρίς να μιλήσουμε για “μέγα” δημιουργό.. Αφετέρου, αν μιλάμε για έναν ήδη καταξιωμένο καλλιτέχνη, τότε είναι άκομψο με μία τόσο κοινή έκφραση να ισοπεδώσουμε την αξία του.

Κάτι άλλο εξίσου ενοχλητικό είναι όταν ο ερασιτέχνης κριτικός θέλει να περάσει την προσωπική του άποψη ως μοναδική αλήθεια. Καλό θα ήταν να έλεγε πότε-πότε “Κατά την άποψη μου,...” ή “Πιστεύω ότι...” Το να διαβάσεις ότι “το βιβλίο γίνεται κουραστικό στα τελευταία κεφάλαια” για μένα είναι το ίδιο με το να ακούω μια κουτσομπολίστικη συζήτηση όπου οι συνομιλητές “θάβουν” γνωστούς και μη, απλά για να πουν κάτι. Αυτό που θα έπρεπε να ενδιαφέρει κάποιον είναι γιατί το βιβλίο γίνεται κουραστικό (αν κάτι τέτοιο βέβαια ισχύει) ή γιατί η τάδε ταινία ήταν βαρετή (έφταιγε κάποια τεχνική του σκηνοθέτη, οι τυχόν επαναλήψεις ή απλά η διάθεση και εμπειρία του θεατή;). Κι αυτό με φέρνει σε ένα άλλο πρόβλημα: αυτό της έλλειψη κάποιας στοιχειώδους καλλιτεχνικής παιδείας όσον αφορά την πλευρά του επίδοξου κριτικού(από την πλευρά του...). Κακά τα ψέμματα, το να έχεις διαβάσει μόνο σύγχρονη λογοτεχνία δεν ωφελεί την κριτική σκέψη, όπως δεν ωφελεί το να προσπαθείς να κάνεις κριτική π.χ. στον Χάνεκε (για να αναφέρω τυχαία έναν καταξιωμένο σκηνοθέτη) χωρίς να έχεις δει Μπέργκμαν, Αντονιόνι, Ντράγιερ και Μπρεσόν. Αλλιώς με ποια κριτήρια θα γίνει η σύγκριση, πώς θα κατανοήσεις τις σημαντικές επιρροές από άλλους καλλιτέχνες και πώς θα τοποθετήσεις το έργο σε ένα συνολικά ιστορικό, καλλιτεχνικά εξελικτικό πλαίσιο;

Τελειώνοντας να τονίσω ότι δεν αναφέρομαι σε καταξιωμένους Έλληνες κριτικούς που κατέχουν καλά την “τέχνη” τους, τους οποίους απολαμβάνω να διαβάζω (και ξέρω ότι με τέτοια δήλωση αυτομάτως θα κακοχαρακτηριστώ για σοβαροφάνεια και ελιτισμό). Σκοπός μου ήταν να αναφερθώ κυρίως στον ηλεκτρονικό Τύπο και τα φιλότεχνα ιστολόγια όπου οι υπερβολικές κριτικές και χαρακτηρισμοί, καθώς και η επιπολαιότητα αυτών, δεν διαφέρουν καθόλου από τα σχόλια που βλέπουμε στο Facebook μετά το ανέβασμα μιας φωτογραφίας ή αποφθέγματος. Είναι πραγματικά τόσο απλό να γράψεις μια κριτική για ένα βιβλίο ή μια ταινία; Πώς και φτάσαμε στο σημείο να απαξιώνουμε έναν καλλιτέχνη ή ένα έργο τέχνης, όσο μεγάλο ή μικρό, καθιστώντας την “τέχνη” της κριτικής εφάμιλλη με την προχειρότητα των σχολίων και των “Like” των κοινωνικών δικτύων της εποχής;

Το δύσκολο επάγγελμα του ερασιτέχνη ηθοποιού

noreply@blogger.com (Dynx Andor) — Sat, 27 Oct 2012 07:12:00 +0000

Θα σας πω για έναν φίλο μου, ερασιτέχνη ηθοποιό, ο οποίος παίζοντας σε μία από τις φαινομενικά πιο εύκολες σκηνές τα έκανε μούσκεμα (μεταφορικά και κυριολεκτικά).

Η σκηνή που κρατούσε μόλις λίγα δευτερόλεπτα ήταν απλή: ξημέρωνε και ο χαρακτήρας που υποδυόταν ο φίλος μου (ένας σχετικά νέος άνθρωπος του οποίου ο γάμος έχει δοκιμαστεί) θα ξυπνούσε δίπλα στη σύζυγο του. Έπειτα από πολλούς καβγάδες και παρεξηγήσεις επιτέλους τα είχε βρει μαζί της. Οι οδηγίες που του δόθηκαν από τον σκηνοθέτη (αν και νομίζω ήταν σκηνοθέτιδα) ήταν ακόμα πιο απλές: «Ανοίγεις τα μάτια σου. Καθώς ξυπνάς, σταδιακά συνειδητοποιείς ότι επιτέλους αυτή κοιμάται πάλι μαζί σου, δίπλα σου. Αρχίζεις να πιστεύεις ότι ο γάμος σας κάνει μια νέα αρχή. Θα ξυπνάτε μαζί κάθε πρωί, θα παίρνετε μαζί πρωινό, θα κάνετε δύο παιδιά που θα φροντίζετε με στοργή και θα μεγαλώνετε ανέμελα – ξέρεις τώρα, όλα αυτά που υποτίθεται ότι και καλά σε ολοκληρώνουν σαν άνθρωπο. Θέλω να δω στο πρόσωπο σου αυτή την απόλυτη ευτυχία, τίποτα πια δεν έχεις να φοβηθείς, υπάρχει μόνο η αληθινή αγάπη.»

Σύμφωνα με τα λεγόμενα του φίλου μου λοιπόν, αποφάσισε να αυτοσχεδιάσει μιας και η σκηνή δεν του φαινόταν καθόλου απαιτητική. Λίγα δευτερόλεπτα πριν ανοίξει τα μάτια του δεν σκεφτόταν τίποτα παρά τις οδηγίες της σκηνοθέτιδας - μου είπε ότι ήταν από αυτές τις σκηνές-ρουτίνας που περνάς γρήγορα. Έλα όμως που μόλις άνοιξε τα μάτια του κι άρχισε να επεξεργάζεται τον χαρακτήρα του και τα συναισθήματά του, κατέρρευσε. Δεν ξέρω αν υπερβάλλει, αλλά μου είπε ότι δεν δάκρυσε καν: το ξέσπασμα ήταν βίαιο και απότομο με λυγμούς που εξελίχθηκαν σε αναφιλητά. Εννοείται ότι όλοι γύρω του είχαν μείνει στήλες άλατος. Πόσο μάλλον όταν, τρέχοντας προς τα παρασκήνια, άρχισε να φωνάζει, πάντα σύμφωνα με τα λεγόμενα του, κάτι του στυλ, «Μα πώς είναι δυνατόν να μου ζητάτε να υποδυθώ έναν ρόλο που, ο Θεός να με αξιώσει, ίσως καταφέρω να ζήσω μια, έστω δυο φορές όλες κι όλες στη ζωή μου;»

Δυστυχώς, αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τον συγκεκριμένο ρόλο και ισχυρίζεται ότι από τότε έχει γίνει εξπέρ στις δύσκολες και δραματικές σκηνές, ενώ για κάτι τέτοιες ύπουλα αθώες ερμηνείες και ρόλους τον λούζει κρύος ιδρώτα, αν και τελικά έχει μάθει να απαντά σε τέτοιες προκλήσεις και να βγαίνει κερδισμένος.

O Barber και η μουσική που αγγίζει όλες τις ηλικίες

noreply@blogger.com (Dynx Andor) — Mon, 01 Oct 2012 09:24:00 +0000

Σημείωση-προειδοποίηση: Όσοι φοβούνται την κλασική μουσική μπορούν άφοβα να διαβάσουν το παρακάτω και να ακούσουν το κλιπάκι που ακολουθεί.

Ο Samuel Barber ήταν ένας σύγχρονος Αμερικάνος συνθέτης του οποίου τα έργα πλέον αποτελούν βασικό ρεπερτόριο για τις περισσότερες ορχήστρες: κονσέρτα, δύο συμφωνίες, συμφωνικά έργα, κουαρτέτα, τραγούδια. Γεννήθηκε τον Μάρτη του 1910 και απεβίωσε τον Ιανουάριο του 1981.

Αν και σύγχρονος συνθέτης λοιπόν, μεγάλο μέρος της μουσικής του θα μπορούσε να χαρακτηριστεί υστερο-ρομαντικό, με ευδιάκριτες μελωδικές γραμμές που δεν ξεχνιούνται εύκολα. Λίγο-πολύ όλοι τον γνωρίζετε από το Adagio for Strings το οποίο διασκεύασε ο DJ Tiesto και το οποίο σημείωσε μεγάλη επιτυχία σε όλο τον κόσμο (εξακολουθεί να παίζεται μέχρι και σήμερα):

Θυμάμαι το MTV να παίζει αδιάκοπα το βίντεο κλιπ, το τραγούδι να βρίσκεται στα charts για αρκετό καιρό. Όπως, επίσης, θυμάμαι σχόλια του τύπου "o Barber θα στριφογύριζε στον τάφο του αν άκουγε πως κατέληξε το κομμάτι του". Βλακείες! Είμαι σίγουρος ότι ο συνθέτης θα εκτιμούσε το γεγονός ότι μια "πειραγμένη" εκδοχή του κομματιού του θα κατάφερνε να έχει τέτοια απήχηση στο νέο κόσμο. Να σημειώσω, σε αυτό το σημείο, ότι ο Barber ήταν μόλις 26 όταν συνέθεσε το Adagio, ένα κομμάτι που κορυφαίου μαέστροι και μουσικοί έχουν εγκωμιάσει για την συναισθηματική του αμεσότητα.

Ποιος ήταν λοιπόν ο Barber; Το άρθρο στο Wikipedia είναι αρκετά ενημερωτικό για όποιον θέλει να διαβάσει για τη ζωή του. Εγώ θα αναφέρω λίγα μόνο, όπως το συγκινητικό γράμμα που έστειλε στη μητέρα του σε ηλικία μόνο 9 ετών:

«Αγαπητή μητέρα: Σου γράφω για να σου πω το ανησυχητικό μυστικό μου. Μην κλάψεις μόλις το διαβάσεις επειδή δεν είναι ούτε δικό σου, ούτε δικό μου λάθος. Υποθέτω ότι θα πρέπει να στο πω χωρίς περιττολογίες. Καταρχάς, δεν γεννήθηκα για να είμαι αθλητής. Γεννήθηκα για να είμαι συνθέτης και είμαι σίγουρος ότι θα γίνω. Θα σου ζητήσω άλλο ένα πράγμα: Μη μου ζητήσεις να ξεχάσω αυτό το δυσάρεστο γεγονός και να πάω να παίξω ποδόσφαιρο, σε παρακαλώ. Μερικές φορές ανησυχώ τόσο με αυτό, που πραγματικά τρελαίνομαι.»΄

Είναι προφανές ότι, γράφοντας αυτό το γράμμα, ο Barber είχε ήδη συνειδητοποιήσει πόσο διαφορετικός ήταν από τα άλλα αγόρια της ηλικίας του, ότι οι κλίσεις και ευαισθησίες του ήταν ξεχωριστές, θα μπορούσαμε να πούμε μέχρι και μη αποδεκτές στη συντηρητική Αμερική του περασμένου αιώνα.

Αν και μοναχικός, ο Barber ταξίδεψε, γνώρισε σημαντικές προσωπικότητες, είχε την ικανότητα να μιλάει πολλές ξένες γλώσσες, κατάφερε να ζήσει αρκετά ευτυχισμένα χρόνια με τον έρωτα της ζωής του, ενώ αρκετές ήταν και οι βραβεύσεις για το έργο του. Δυστυχώς, το 1966, μετά από πολλές μουσικές διακρίσεις, η όπερά του Αντώνιος και Κλεοπάτρα είχε την πιο παταγώδη πρεμιέρα (κάτι που πιθανόν οφείλεται στον Ζεφιρέλι σύμφωνα με κοινές ομολογίες), με αποτέλεσμα ο Barber να πέσει σε κατάθλιψη και να καταφύγει στο αλκοόλ. Ωστόσο, μέχρι και τα 70 του χρόνια, λίγο πριν το θάνατό του δηλαδή, συνέχισε να γράφει αραιά και που μουσική.

Επειδή ωστόσο, σκοπός αυτής μου της ανάρτησης δεν ήταν να μιλήσω για τη ζωή του συνθέτη, αλλά περισσότερο να δείξω πόσο η κλασική μουσική μπορεί να αγγίξει όλους, αρκεί να την προσεγγίσουμε με ανοιχτό μυαλό, θέλω να παραθέσω το μεσαίο τμήμα από το Κονσέρτο για Βιολί του Barber. Αν και αρκετά μικρό, μπορείτε να εστιάσετε την προσοχή σας στα πρώτα 10 δευτερόλεπτα που μπαίνει το όμποε για να παίξει την ανατριχιαστικά όμορφη μελωδία. Διαφορετικά ακούστε οπωσδήποτε από το σημείο 5:17 την μαγευτική ερμηνεία του βιολιού. (Κι εδώ να πω ότι διαβάζω ότι ο βιολονίστας Richard Pollett που παίζει στο συγκεκριμένο βίντεο, βρήκε τραγικό χρόνο ακριβώς έναν χρόνο μετά αυτή του την εμφάνιση, λόγω τροχαίου, σε ηλικία 25 ετών. Μεγάλος χαμός για ένα σίγουρο ταλέντο, αρκεί να ακούσετε πόσο εκφραστικά ερμηνεύει τα τελευταία λεπτά του ήδη λυπητερού κομματιού.)

Κλείνω λοιπόν με αυτό το σαγηνευτικό κομμάτι που για κάποιον λόγο –η νοσταλγική μελαγχολία του ίσως- ταιριάζει τόσο με το φθινόπωρο.

Ψωμί και Γάλα

noreply@blogger.com (Dynx Andor) — Fri, 14 Sep 2012 10:38:00 +0000

Στον/Στην/Στο Μ. Π.

ΓΙ' ΑΛΛΗ μια φορά το χιόνι είχε στρώσει τα σοκάκια της κωμόπολης, πράγμα όχι ασυνήθιστο για τις τελευταίες μέρες του Νοέμβρη. Ο γέρος - θα ‘ταν δε θα ‘ταν γύρω στα ογδοντακάτι τώρα- είχε μόλις γυρίσει από ένα πρωινό περίπατο στις όχθες της περίφημης Λίμνης, στη μέση της οποίας δέσποζε το νησάκι με τη μικρή εκκλησία: ένα χάρμα οφθαλμού όλες τις εποχές του χρόνου, μα ειδικά τον χειμώνα που το νερό παγώνει και νομίζεις πως αν πάρεις φόρα και τρέξεις ξαπλώνοντας στην κρυστάλλινη επιφάνεια με τα χέρια απλωμένα μπροστά, χαϊδεύοντας κάθε αντανάκλαση του γκρίζου ουρανού, τότε σου δημιουργείται η ψευδαίσθηση ότι μέσα σε λίγα μόνο λεπτά μπορείς να πάρεις στην αγκαλιά σου όλο το Άγιο νησάκι, το οποίο τόσοι Άγιοι Πατέρες έχουν κατά καιρούς επισκεφθεί. Σπίτι επέστρεφε λοιπόν ο γέρος, ελαφρώς κουρασμένος, με το φτωχικό παλτό τυλιγμένο γύρω του και τα πενιχρά παπούτσια χωμένα μες στο άσπρο του χιονιού, φορώντας έναν καφέ σάκο στην πλάτη του μ’ ένα μπουκάλι γάλα κι ένα τεφτέρι με κάτι λογαριασμούς.

Πέρασε την πλατεία κι έστριψε αριστερά στο πρώτο στενό, έπειτα κοντοστάθηκε λίγο μπροστά από τον κυρ Γιώργο τον γνωστό ξυλομάστορα και τον χαιρέτισε βγάζοντας την σκούφια του. Συνειδητοποιώντας όμως πόσο αμείλικτο ήταν το ψύχος αυτές τις πρωινές ώρες, γρήγορα την επέστρεψε πίσω στα ασημί μαλλιά του, προτού η πάχνη και το κρύο τον κάνουν να αναρριγήσει. Η φιγούρα μέσα απ’ τα παράθυρα δεν φάνηκε ν’ ανταποδίδει τον χαιρετισμό. Ο γέρος τότε συνέχισε το περπάτημά του, δεν τον είδε ο ξυλουργός φαίνεται, έτσι τουλάχιστον θέλησε να πιστέψει εκείνη τη στιγμή. Στρίβοντας όμως σ’ ένα σοκάκι, το προτελευταίο πριν το σπίτι του, ένιωσε ξάφνου μια απρόσμενη μελαγχολία, όχι ακριβώς βάρος, αλλά μάλλον την έλλειψη αυτού του συναισθήματος που οδηγεί σε μια κάποια πληρότητα, και που ακόμα στις μέρες μας οι άνθρωποι δεν έχουν καταφέρει να ονοματίσουν με κάποιον υποτυπώδη, έστω, τρόπο.

Το βήμα του έγινε πιο βαρύ, αργά έσερνε τα πόδια του στο χιόνι. Μα να, εκεί στη γωνία, κάποιος ή κάτι του έκανε νεύμα να κοντοσταθεί πάλι, ίσως και να ‘ταν η μυρωδιά από φρέσκα ζυμάρια και ψημένα καλούδια που ύπουλα το έσκαγε από το μαγαζί του φούρναρη. Το σοκάκι ήταν τόσο στενό, που ο γέρος βρισκόταν τώρα σε απόσταση αναπνοής μπροστά από το φουρνομάγαζο – τόσο κοντά μάλιστα που η ανάσα του μπορούσε να ζεσταίνει τα παγωμένα τζάμια. Μολονότι αυτά ήταν σχεδόν σκεπασμένα στον πάγο, εκεί στο κέντρο υπήρχε ένα μικρό άνοιγμα, ένας αναστεναγμός ψυχής θα λέγαμε, απ' όπου μόλις που μπορούσε να διακρίνει το εσωτερικό του ζεστού χώρου.

Έτσι έσκυψε κι αυτός μπροστά, τοποθετώντας τα χέρια του στο χιονισμένο παράθυρο για να σιγουρευτεί ότι όντως έβλεπε μια φιγούρα εκεί μέσα: πράγματι μπροστά από τον μικρό και ταπεινό πάγκο με τα φρεσκοψημένα καρβέλια βρισκόταν μια κοπέλα, ντυμένη με κουρέλια κι αυτή, τελείως ατημέλητη του φάνηκε, έτσι όπως ήταν κοντή με μακριά, μαύρα μαλλιά να της κρύβουν το πρόσωπο. Όμως τι ήταν αυτό στα πόδια της κουρνιασμένο, αυτό που στην αρχή του φάνηκε σαν αδύνατο σκυλί που με πείσμα τρίβεται πάνω στον αφέντη του; Δεν άργησε να καταλάβει, παρά το κρύο και την εξάντλησή του, ότι επρόκειτο τελικά για ένα παιδί – δεν μπορούσε να διακρίνει αν ήταν αγόρι ή κορίτσι, αν και τώρα προσπαθούσε με την ανάσα του να μεγαλώσει αυτό τον αναστεναγμό ψυχής, που αναφέραμε πιο πριν, πάνω στην επιφάνεια του τζαμιού. Το παιδί λοιπόν, αρκετά μικρό του φάνηκε, κρατιόταν όρθιο από τη φούστα -αν μπορούμε να αποκαλέσουμε έτσι ένα μπαλωμένο κομμάτι από παλιό ύφασμα- της μητέρας του, και σαν μαλωμένο ζώο έκρυβε το πρόσωπό του στην κοιλιά της που μετά βίας κι έφτανε. Στο ένα χέρι κρατούσε ένα κομμάτι ψωμί το οποίο μασουλούσε αργά πότε-πότε, ενώ με το άλλο έπιανε κι έτριβε πάνω του την φούστα λες και σκούπιζε τις μύξες του. Κι εκείνη τη στιγμή, ποιος ξέρει πόση ώρα είχε περάσει, η μητέρα του το έπιασε κάτω από τις μασχάλες και το σήκωσε πάνω της, παίρνοντάς το αγκαλιά: για μια μόνο στιγμή οι δυο τους φάνηκαν να κοιτάζονται στα μάτια, επικοινωνώντας με μια μυστική γλώσσα που μόνο αυτοί φαίνονταν να καταλαβαίνουν, μια τρυφερά επινοημένη ματιά.

Και τότε ο γέρος πίσω από το τζάμι συνειδητοποίησε ότι ήταν ο παρατηρητής. Και του ήρθε στο μυαλό μια εικόνα μακρινή όπου κι αυτός παιδί τραβολογιόταν ε τη μάνα του σε διάφορα μικρομάγαζα στο χωριό που μεγάλωσε και που χωνόταν μες στη φούστα της. Εκεί ρουφώντας όλο το μητρικό άρωμα, ήξερε ότι δεν υπάρχει κανένας φόβος, δεν υπήρχε φόβος, σίγουρα όχι, το μόνο που φοβόταν μικρός ήταν το σκοτάδι. Μέσα εκεί στην αγκαλιά της μητέρας του ήταν προστατευμένος από τα πάντα. Μόνο οι δυο τους υπήρχαν και μοναδική γεύση αυτή της μητέρας,μοναδική αφή αυτή της μητέρας, η μυρωδιά της μητέρας μόνο, μοναδικός ήχος η καρδιά της μητέρας. Για πρώτη φορά συνειδητοποίησε ότι η μητέρα τότε ήταν το σπίτι, η οικογένεια, η ύπαρξη, η αφετηρία καθετί καλού. Και τότε ήρθε η μεγάλη αποκάλυψη ότι τότε υπήρχε μόνο το καλό, αυτό μόνο, το ίδιο και το αυτό και τίποτα άλλο. Και όπως είναι φυσικό ακολούθησε μια μελαγχολία, αυτήν για το χαμό της μητέρας του χρόνια τώρα, μια μελαγχολία που για κάποιον λόγο οι άνδρες κυρίως σιγοσέρνουν μαζί τους μια ζωή, είτε συνειδητά είτε ασυνείδητα. Πόσα χρόνια αλήθεια πέρασαν, πόσα άγχη, προβλήματα, πόνος αβάσταχτος, απανωτοί θάνατοι –ο πατέρας του πέθανε νέος και μια μικρή του κόρη ξεψύχησε λίγο πριν τα δεκαοχτώ-, πόσοι τσακωμοί με την γυναίκα του, κι αυτός ο ασήκωτος πόνος της μετάνοιας όταν ο μεγάλος γιος του μάλωσε άσχημα μαζί του για ένα κομμάτι γης κι έχει τώρα είκοσι χρόνια να δει, δίχως κανένα νέο του.

Όλα αυτά, σωστός χείμαρρος που περνούσε άλλοτε αργά, και πότε-πότε πιο γρήγορα, χείμαρρος που για πρώτη φορά, βλέποντας την εικόνα της μητέρας με το παιδί στον φούρναρη, για πρώτη φορά κρυστάλλωσε σαν τα νερά της Άγιας Λίμνης. Και τώρα μες στη όγδοη δεκαετία του, με το μπαστούνι και τα γένια του τα γκρίζα, τα πόδια του που τρέμανε, συνειδητοποιούσε επιπλέον πόσες φορές υπήρξαν που θα ‘θελε να ξαναμοιάσει με εκείνο το παιδί. Πόσες φορές υπήρξαν… Αυτή τη στιγμή όμως, έπειτα από τόσα βάσανα κι αγωνίες, τι ήταν αλήθεια αυτό που τον προβλημάτιζε ακόμα; Η παντρεμένη κόρη του ήταν σπίτι με το δεύτερο εγγόνι του, θα έπαιζαν οι τρεις μαζί (Σάββατο σήμερα, δεν είχανε σχολείο τα παιδιά), η γυναίκα του θα τέλειωνε τώρα το μαγείρεμα, παντζάρια και πράσα καθάριζε το πρωί, θα μοσχομύριζε η κουζίνα… Εξακολουθούσε όμως να προσπαθεί να θυμηθεί την έγνοια που είχε, την μοναδική αυτή έγνοια που τόσο τον προβλημάτιζε στο πίσω μέρος του κουρασμένου μυαλού του από τότε που σταμάτησε στην ξεγνοιασιά αυτού του φούρνου. Και τότε, αναπάντεχα σχεδόν, ένιωσε το βάρος του σάκου στην πλάτη του με το μπουκάλι γάλα που ‘χε παραγγείλει η κόρη του για τα παιδιά. Αυτό ήταν λοιπόν, σχεδόν αναφώνησε με ανακούφιση, το γάλα! Και έτσι έβγαλε το πρόσωπό του από το παχνισμένο τζάμι, τίναξε το παλτό από τις νιφάδες χιονιού, και με αποφασιστικό τώρα βήμα κίνησε προς το σπίτι, το σπίτι που πλέον φαινόταν να χωράει τα πάντα.

Και με το Φως του Λύκου Επανέρχονται

noreply@blogger.com (Dynx Andor) — Wed, 22 Feb 2012 10:07:00 +0000

«Είναι τρομερό αυτό που συμβαίνει με τη μεγάλη λογοτεχνία, από την αρχαία τραγωδία ώς τη Ζυράννα Ζατέλη και από τον Σαίξπηρ ώς τον Ουίλιαμ Φόκνερ. Οσο και να αμφιβάλλει κάποιος κατά πόσο έχουν συμβεί τα εξιστορούμενα περιστατικά ή έχουν υπάρξει οι σκιαγραφούμενοι χαρακτήρες, κανείς δεν αμφιβάλλει για την αλήθεια τους αυτή καθαυτή. Σάμπως ο ίδιος ο μύθος τους να μεταφέρει μέσα στον χρόνο μιαν αλήθεια για τη ζωή, αλήθεια αυτόνομη και ανεξάρτητη, που οι άνθρωποι και τα περιβάλλοντα τη βοηθάνε να γίνεται πιο αισθητή. Γεγονός είναι πως τα μεγάλα έργα της λογοτεχνίας δημιουργούν γύρω τους μια εκτεταμένη περιοχή, που δεν χρειάζεσαι κανένα επιπλέον διευκρινιστικό στοιχείο προκειμένου να την εξερευνήσεις παρά μόνον τα ίδια τα έργα.»

-Θανάσης Ν. Νιάρχος στα Νέα.

Όταν ήμουν στην προτελευταία τάξη του Λυκείου είχαμε μια καταπληκτική φιλόλογο, η οποία συχνά μας έκανε λόγο για σύγχρονη λογοτεχνία προτείνοντάς μας διάφορα μυθιστορήματα και ποιητικές συλλογές, ενώ δεν ήταν λίγες οι φορές που διάβαζε δυνατά αποσπάσματα από αγαπημένα της έργα. Μια μέρα μας μίλησε για το μυθιστόρημα της Ζυράννας Ζατέλη Και με το Φως του Λύκου Επανέρχονται που μόλις είχε κυκλοφορήσει τότε. Μίλησε με πολύ ενθουσιασμό, υπονοώντας ότι πρόκειται για έργο σπάνιο. Δεν άργησα να το αγοράσω και από την πρώτη εκείνη ανάγνωση ενθουσιάστικα. Έκτοτε το ξαναδιάβασα μερικές φορές ακόμα, την τελευταία φορά αρκετά πρόσφατα, πρέπει να πω. Έχουν περάσει σχεδόν είκοσι χρόνια από τότε που κυκλοφόρησε, στην πορεία έχω μυηθεί σε βάθος στη λογοτεχνία ξένη κυρίως αλλά και ελληνική, οπότε ήταν για μένα πρόκληση να δω αν ο ενθουσιασμός μου εξακολουθεί να υπάρχει. Πλέον μπορώ λοιπόν αναμφίβολα να πω ότι το Και με το Φως του Λύκου Επανέρχονται είναι ένα σπάνιο αριστούργημα για τα δεδομένα της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας.

Ακούγοντας την ίδια τη συγγραφέα να το διαβάζει συνειδητοποίησα τι είναι αυτό που το κάνει τόσο μοναδικό: ο λεκτικός του πλούτος, η χρήση της "ζατελικής" γλώσσας των τόσο γήινων ελληνικών που μυρίζουν χώμα και βροχή και ήλιο ταυτόχρονα. Η ρυθμική ορμή κάθε λέξης και το σύμπλεγμα των προτάσεων που άλλες φορές θυμίζουν κονσέρτο και άλλες συμφωνία. Ο τρόπος που περιπλέκονται οι ιστορίες, αυτό το υφάδι που σαν ιστός διαπερνά όλο το μυθιστόρημα με ονειρικές εικόνες, σαγηνευτικούς χαρακτήρες, μυστηριώδη όντα και πράγματα.

Σε μία εποχή όπου η λογοτεχνία έχει την τάση να σοκάρει και να καταπιάνεται με "σοβαρά" πολιτικά μηνύματα ή ψευτο-περιβαλλοντικές αερολογίες, η Ζατέλη επιμένει σε ένα είδος γραφής που κάποιος θα χαρακτήριζε παραδοσιακό και συντηρητικό, πιο κοντά στην κλασική λογοτεχνία παρά στην φαινομενικά προοδευτική σύγχρονη. Ωστόσο, ο τρόπος χειρισμού της γλώσσας της συγγραφέως δημιουργεί μια γέφυρα ανάμεσα στο παραδοσιακό και το σύγχρονο, όπου ο χρόνος δεν έχει σημασία και τίποτα δεν είναι εφήμερο. Αυτό που πραγματικά μοιράζεται με τα μεγάλα κλασικά μυθιστορήματα είναι η ουσία. Αυτό το ξεχασμένο αλλά πιο πολύτιμο συστατικό της Τέχνης.

Το θέμα φαντάζει κοινότοπο αν σκεφτούμε ότι πρόκειται για ένα βιβλίο που καταπιάνεται με την ιστορίας μια τεράστιας οικογένειας στα τέλη του 19ου αιώνα. Ωστόσο η διαφορά από άλλα σύγχρονα best seller που ακολουθούν παρόμοιο θέμα (βλ. συγγραφείς από πλευρά Αμερικής) είναι σημαντική. Η Ζατέλη αποφεύγει εντελώς την μονοδιάστατη απεικόνιση στυλ τηλεοπτικής σειράς – family saga. Πρόκειται για μυθοπλασία που διεισδύει στα άδυτα του ανθρώπινου ψυχισμού και ασχολείται μόνο με την πολλές φορές αόρατη ουσία της πλάση, ζωντανών και μη. Στον κόσμο της Ζατέλη καθετί, ακόμα και μια πέτρα, φαίνεται να αναπνέει και να σκέφτεται και να εκφράζει μια γνώμη.

Πάνε σχεδόν είκοσι χρόνια από την έκδοση του Και με το Φως του Λύκου Επανέρχονται. Και κάθε ανάγνωση είναι πιο απολαυστική από την προηγούμενη σαν το καλό ουίσκι που ωριμάζει αργά στα δρύινα βαρέλια αποκτώντας περισσότερη ωριμότητα και πιο ελκυστική γεύση χρόνο με τον χρόνο. Πόσο μάλλον τώρα που το Τρίτο Πρόγραμμα της ΕΡΤ μεταδίδει ολόκληρο το βιβλίο σε μια σειρά επεισοδίων, αναγνωσμένο από την ίδια τη συγγραφέα (ευτυχώς η ΕΡΤ αναρτεί όλα τα ημίωρα κλιπάκια για όσους από εμάς δεν μπορούμε να τα ακούσουμε ζωντανά καθημερινά). Είναι πραγματική απόλαυση να ακούς αυτήν την τόσο ερμητική συγγραφέα να διαβάζει αυτό το τόσο ξεχωριστό έργο.

---

Σύνδεσμοι:

-Η Ζυράννα Ζατέλη διαβάζει το Και με το Φως του Λύκου Επανέρχονται στο Τρίτο Πρόγραμμα.
-Άρθρο του Θ.Θ.Νιάρχου στα Νέα

---

ΥΓ. Οι κριτικές στην Ελλάδα ήταν διθυραμβικές, τις οποίες ακλούθησε το κρατικό βραβείο μυθιστορήματος. Δυστυχώς (ή ευτυχώς) όμως, στην εποχή του blogging ο καθείς φαίνεται να μπορεί να εκφράσει την γνώμη του ελεύθερα, από τον πιο μανιώδη βιβλιόφιλο μέχρι και τον άπειρο ερασιτέχνη-αναγνώστη των best seller. Δεν μου προκαλεί καμία έκπληξη, συνεπώς, το γεγονός ότι έχω πέσει σε ένα-δύο τέτοια ιστολόγια όπου και η κριτική και τα σχόλια για το εν λόγω βιβλίο ήταν για γέλια (κάποιος θα μπορούσε να πει ακόμα και σεβαστά – ωστόσο τι είναι αυτό που μας επιβάλλει να σεβόμαστε την φανατική εναντίωση σε ένα αριστούργημα;) Από σχολιαστές που ισχυρίζονται ότι ήταν το μοναδικό βιβλίο που δεν μπόρεσαν να τελειώσουν –παράξενη δήλωση, μιας και προσωπικά δυσκολεύομαι να τελειώσω την πλειοψηφία της σύγχρονης λογοτεχνικής σαβούρας- μέχρι και άτομα που λένε ότι αρνούνται να διαβάσουν βιβλίο από συγγραφέα με τόσο "δήθεν" όνομα. Φαίνεται ότι πάντα θα υπάρχει μια φωνή αντιλογίας.

Χριστουγεννιάτικες σκέψεις αγάπης

noreply@blogger.com (Dynx Andor) — Wed, 28 Dec 2011 16:09:00 +0000

Δεν είναι η εποχή που νομίζεις, είναι Χριστούγεννα. Θυμάσαι που δεν μπορούσες να ξεχωρίσεις τις εποχές επειδή τότε ήσουν ένα κουτάβι; Βέβαια και τώρα ποιος ξέρει αν μπορείς, το ότι μεγάλωσες ίσως να μην συνεπάγεται την ωριμότητα που νομίζουν ότι αποκτούν κάποιοι άνθρωποι. Μπορεί το κουταβίσιο μυαλό σου να μην είναι πια το ίδιο, άλλα ωστόσο ακόμα να δυσκολεύεται να ξεχωρίσει τις εποχές. Με εσάς τα υπέροχα ζώα δεν βγάζεις μερικές φορές εύκολα άκρη - να μιλούσατε ανθρώπινα τουλάχιστον να ξέραμε τι λέτε...Γνώρισα κάποιον, τέτοιες μέρες γιορτινές, που είχε καταλήξει σε ένα περίεργο συμπέρασμα. Όχι ότι το συμπέρασμα ήταν περίεργο, μάλλον παράδοξη και ασυνήθιστη ήταν η διαδικασία που τον οδήγησε σε αυτό. Μου έλεγε για έναν φίλο του που έπειτα από χωρισμό -μια σχέση δύο χρόνων- οδηγούσε κάθε μέρα πολλά χιλιόμετρα για να πάει στη δουλειά του, εκτός πόλης. Ο δρόμος περνούσε από ένα βουνό με πολλούς γκρεμούς, και η θάλασσα από κάτω, και κάθε πρωί που ξεκινούσε να πάει στο σχολείο σκεφτόταν ότι ίσως να είναι και η τελευταία φορά που κλείνει την πόρτα του σπιτιού πίσω του. Προκλητικός ο γκρεμός, έλεγε, κυρίως μετά από χωρισμό, ειδικά αν έχει θάλασσα (άραγε αν είχε ποτάμι ή λίμνη θα ένιωθε διαφορετικά;) …Τελικά δεν αυτοκτόνησε. Ο δικός μου φίλος, όμως, αναλογιζόμενος πόσοι άνθρωποι φτάνουν στην ίδια κατάσταση αφού χωρίσουν ή τσακωθούν, πόσα καψουροτράγουδα υπάρχουν και βίντεο κλιπ και δραματικές ταινίες που καταλήγουν σε κλάματα στο αμάξι και μετά σε κάποια απότομη στροφή και συνεπώς σε έναν γκρεμό, αναλογιζόμενος λοιπόν όλα αυτά, αποφάσισε να μην μπει καν στη διαδικασία να βγάλει δίπλωμα αυτοκινήτου. Σαν διαφήμιση σοκολάτας μπορεί μερικές φορές να σκεφτόμαστε τον έρωτα τα Χριστούγεννα. Βέβαια ίσως άλλοι να μην τον σκέφτονται καν αυτές τις μέρες, ιδίως αν βασανίζονται από πονόδοντο ή αν είναι άνθρωποι του πνεύματος ή ακόμα αν είναι κατοικίδια που έχουν υποστεί στείρωση. Ο έρωτας, λένε, είναι υπερεκτιμημένος άλλωστε. Σώνει και καλά επειδή είναι Χριστούγεννα πρέπει να νιώθουμε μελαγχολία και να είμαστε πιο ευαίσθητοι; Δεν λέω ότι η γέννηση του Θεανθρώπου δεν είναι μεγάλο γεγονός. Είναι ίσως το μεγαλύτερο και σπουδαιότερο, αλλά αυτό από μόνο του δεν θα ‘πρεπε να μας γεμίζει με χαρά και σεβασμό προς καθετί ζωντανό και μη; Κανείς δεν ξέρει τι σκέφτεται τα Χριστούγεννα, η σκέψη είναι λίγο κυρτή, σαν ψηλό κερί που έχει λιώσει λίγο στα πλάγια, ή σαν πιρούνι που το πάτησες με άρβυλο κατά λάθος. Θέλεις να κουρνιάσεις σαν περιστέρι ή σαν μικρό ζωάκι στα ζεστά, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι είσαι μόνος. Ίσως να μην σημαίνει τίποτα. Ίσως να σημαίνει ότι σημαντικοί άνθρωποι και μη-άνθρωποι είναι γύρω σου. Άντε, σβήσε το φως τώρα και κοιμήσου λίγο να ξεκουραστείς. Αύριο που θα ξυπνήσεις με το καλό, το χιόνι θα πέφτει πάλι κι εσύ θα είσαι έτοιμος για την αγάπη.

Φιλοσοφικοί συλλογισμοί στο διάστημα

noreply@blogger.com (Dynx Andor) — Sat, 26 Nov 2011 18:50:00 +0000

Από το Solaris του Ταρκόφσκι… Ο Κρις συνομιλεί με τον επιστήμονα Σνάουτ, κοιτάζοντας από το παράθυρο του διαστημικού σταθμού τον ωκεανό του Σολάρις να αφρίζει από κάτω τους.

«Ξέρεις… όποτε δείχνουμε οίκτο καταστρέφουμε τον εαυτό μας. Μπορεί να 'ναι κι έτσι. Τα βάσανα κάνουν τη ζωή να μοιάζει ζοφερή και ύποπτη. Δεν θα το δεχτώ, όμως, αυτό. Όχι, δεν θα το δεχτώ αυτό. Ό,τι είναι απαραίτητο για τη ζωή, την καταστρέφει κιόλας; Όχι, δεν την καταστρέφει. Δεν είναι επιζήμιο. Θυμάσαι τον Τολστόι; Βασανιζόταν επειδή δεν μπορούσε να αγαπήσει την ανθρωπότητα. Πόσος καιρός πέρασε από τότε; Δεν μπορώ να θυμηθώ. Βοήθησέ με. Βλέπεις, σ' αγαπώ. Η αγάπη, όμως, είναι ένα συναίσθημα που βιώνουμε… αλλά δεν μπορούμε να το εξηγήσουμε. Μπορεί κάποιος να δώσει τον ορισμό της. Αγαπάς κάτι που μπορείς να χάσεις: τον εαυτό σου, μια γυναίκα, μια πατρίδα. Μέχρι σήμερα, η αγάπη ήταν ανέφικτη για τον άνθρωπο, στη Γη. Με καταλαβαίνεις, Σνάουτ; Είμαστε πολύ λίγοι. Μερικά δισεκατομμύρια όλοι μαζί. Μια χούφτα άνθρωποι ! Ίσως είμαστε εδώ για να δούμε τον άνθρωπο… ως ένα λόγο για ν' αγαπήσουμε».

Σκηνή από την ταινία…

Όνειρο

noreply@blogger.com (Dynx Andor) — Thu, 10 Nov 2011 08:14:00 +0000

στον Κώστα

Edward Willis Redfield - Road To Lambertvill

Ξέρεις, μερικές φορές, τυχαίνει να ξυπνάς το πρωί χωρίς να νυστάζεις πλέον - νιώθεις τον κορεσμό του ύπνου και ξέρεις ότι είσαι έτοιμος να σηκωθείς. Ωστόσο, συνειδητοποιώντας ότι έχεις ακόμα λίγο χρόνο διαθέσιμο, έστω κι ένα τέταρτο, αποφασίζεις να επιστρέψεις για όσο προλάβεις στην αγκαλιά του μορφέα (δεν αποζητάς άλλωστε παρά λίγα μόνο λεπτά να κλέψεις). Σε αυτή την φάση, λοιπόν, όπου μόλις έχει προηγηθεί ξύπνημα, είναι λάθος να αποφασίσεις να ξανακοιμηθείς. Κι αυτό για δύο λόγους: ο πρώτος λόγος είναι ότι, συνήθως, είτε δυσκολεύεσαι να ξυπνήσεις αργότερα, είτε ξυπνάς νιώθοντας εξαντλημένος. Ο δεύτερος λόγος είναι ότι, έχοντας απλά λαγοκοιμηθεί, θα θυμάσαι πολύ έντονα τα τελευταία σου όνειρα. Και επειδή είναι όνειρα που βλέπεις μεταξύ ύπνου και ξύπνιου, βρίσκοντας από τη μία το υποσυνείδητο σου με όλες τις σκοτεινές επιθυμίες να προσπαθεί να αναδυθεί, κι από την άλλη μέρος της συνειδητής σκέψης σου να βάζει ύπουλα το χεράκι της και να αναμοχλεύει μνήμες κι επιθυμίες, αυτά τα όνειρα είναι και τα πιο περίεργα και βασανιστικά.

Ένα παρόμοιο όνειρο είδε χθες κι αυτός, όνειρο που είχε αναμιγμένη τη νοσταλγία του φθινοπώρου με το «ζεστό» -κάτω από ορισμένες συνθήκες- ψύχος του χειμώνα (συνθήκες που θα αποκαλύψουμε λίαν συντόμως). Συγκεκριμένα, ονειρεύτηκε ότι αυτή ποτέ δεν άφησε το πόστο στην πλατεία του χωριού, για να πάρει τη μετάθεση στην πόλη. Από τη στρογγυλή αυτή πλατεία περνούσε ο ίδιος κάθε μέρα μαζί με τα δυο σκυλιά του, τα χνώτα των οποίων άχνιζαν συνήθως στην πρωινιάτικη ψύχρα, για να την βρει πίσω από το παραθυράκι του ταχυδρομείου και να της χτυπήσει το παχνισμένο τζάμι με την ελπίδα ν' ανταλλάξουν μια-δυο κουβέντες μόνο. Αυτή ήταν νέα, με μακριά μαύρα μαλλιά, μεγάλα καστανά μάτια και κάτασπρο πρόσωπο, όλο καλοσύνη.

Υπήρχαν φορές ωστόσο που δεν κατάφερναν να μιλήσουν καν (ποιος ξέρει τι τους σταματούσε) και τότε συνέβαινε κάτι το μαγευτικό: με το που έβλεπε αυτή τα σκυλιά του να προπορεύονται και να πλησιάζουν από την κατηφόρα (το γραφείο της ήταν πλάι στο ξύλινο παράθυρο) προλάβαινε να του χαμογελάσει πρώτη κάθε φορά. Ήταν όμως ένα χαμόγελο σπάνιο, μοναδικό, που για τους ήρωές μας αποκτούσε σχεδόν μεταφυσικές διαστάσεις, όσο το βλέμμα τους κλείδωνε γι' αυτά τα κλάσματα δευτερολέπτου. Ειδικά αν τύχαινε να έχει έστω και λίγες ηλιαχτίδες κανένα πρωινό (πράγμα σπάνιο για τα ορεινά τούτα μέρη) να πέφτουν πάνω στο τζάμι, το πρόσωπό της βαφόταν με πορτοκαλιές ακτίνες που, μες στο σάστισμα και την αγαλλίαση που αυτός ένιωθε εκείνη τη στιγμή, δεν μπορούσε να ξεχωρίσει αν επρόκειτο πλέον για φυσικό φαινόμενο ή αν αιτία ύπαρξης τους μοναδική ήταν αυτή, και το χαμόγελό της γι' αυτόν μόνο, μες στην πρωινή καταχνιά. Χαμόγελο που ένιωθε να ζεσταίνει τα πάντα, όχι μόνο τη ρουτίνα της ψυχής του, αλλά και την παγωμένη πλάση τριγύρω - αυτή η πορτοκαλιά θέρμη άγγιζε σπίτια και χωρικούς κι έφτανε μέχρι το εγκαταλελειμμένο παλιό πηγάδι στην άλλη πλευρά της πλατείας.

Έτσι ονειρεύτηκε λοιπόν ότι είχαν περάσει χρόνια κι αυτή είχε ξαναγυρίσει στο πόστο της. Κατηφορίζοντας το δρομάκι της πλατείας την είδε να στέκεται αυτή τη φορά έξω από το θολωτό κτίριο του ταχυδρομείου και να του κάνει νόημα με τα χέρια τις. Χειρονομίες παράξενες λες και του 'λεγε κάτι. «Μετά;;;» Μετά τι, όμως; «Θα έρθω μετά…»; Παραδόξως δεν ένιωθε την παραμικρή έκπληξη που την ξανάβλεπε, ήταν λες και τόσο καιρό δεν είχε φύγει. Μάλιστα, θα λέγαμε ότι από τις κινήσεις της, και το γεγονός ότι τον περίμενε έξω από το ταχυδρομείο -που κι αυτά ωστόσο του φάνηκαν απολύτως φυσιολογικά, σαν να τα 'χε συνηθίσει- υποπτευόμαστε ότι η γνωριμία τους είχε καταφέρει τελικά να προχωρήσει κατά κάποιο τρόπο. Κι όντως η συνέχεια του ονείρου για κάτι τέτοιο μας προδιαθέτει: Η επόμενη σκηνή που με τόση νοσταλγία θυμάται τώρα, η επόμενη σκηνή από το άδικο αυτό όνειρο, τον βρήκε να επιστρέφει από το όργωμα του χωραφιού, κατάκοπος, αργά το απόγευμα σπίτι του, το οποίο και στεκόταν μόνο του στην πλαγιά του βουνού. Κι αυτή να είναι μέσα στη κουζίνα και να μαγειρεύει, ζαρζαβατικά κάθε λογής αριστερά και δεξιά απλωμένα στο τραπέζι, τα χέρια της βρεγμένα να τα πλένει, τα μαλλιά της για πρώτη φορά πιασμένα κότσο, ατημέλητη, αλλά ταυτόχρονα τόσο όμορφη… Είχαν και οι δυο γεράσει ελαφρώς μόνο, ποιος ξέρει αλήθεια πόσα χρόνια είχαν περάσει...

Ακολούθησε έπειτα και μια άλλη σκηνή, όπου ξυπνώντας κάποιο πρωινό τη βρήκε δίπλα στο κρεβάτι του να κοιμάται ακόμα, γυρισμένη προς την πλευρά του, τα μαλλιά της αυτή τη φορά μακριά κι ανάκατα. Όμως αυτή τη σκηνή δεν θέλησε να την φέρει πίσω στην μνήμη του, όχι άλλο. Μαλθακός όπως ήταν, δύσκολα άντεχε άλλες τέτοιες συγκινήσεις στην ηλικία του. Επικίνδυνα λοιπόν ακόμα και τα όνειρα όταν έρχονται έτσι μες στην καθημερινότητά σου, σκέφτηκε, να διαταράξουν τις ήρεμες συνήθειές σου. Και μόνος σηκώθηκε, χάραμα, να πάει να ντυθεί, να βγει έξω να ταΐσει τα ζώα...

(Silvestrov, Bagatellen – II)

Το ρεμάλι

noreply@blogger.com (Dynx Andor) — Sun, 16 Oct 2011 19:00:00 +0000

Δεν ξέρω αν φταίει ο τρόπος που μεγάλωσε. Υπάρχουν άνθρωποι που οι γονείς τους τούς μεγαλώνουν με τη ψευδαίσθηση ότι πρόκειται για πρόσωπα σημαντικά. Ίσως να ‘φταιξε αυτό. Ίσως οι γονείς του να ήταν υπερπροστατευτικοί. Ίσως το αντίθετο. Ίσως απλά να έχει άσχημο χαρακτήρα, χωρίς την ανάγκη οποιοισδήποτε άλλης εξήγησης. Δεν μας αφορά αυτό.

Στο σχολείο πεταγόταν πάντα χωρίς να σηκώνει το χέρι. Με το που χτυπούσε το κουδούνι για διάλειμμα έτρεχε να μιλήσει στους καθηγητές επινοώντας απορίες και φιλοφρονήσεις. Παράλληλα, προσπαθούσε να πλησιάζει μόνο τους "in" μαθητές και να βάζει υποψηφιότητα για το 15μελές. Στη γυμναστική έπαιζε πάντα ποδόσφαιρο και μπάσκετ με ζήλο και στα διαλλείματα κάπνιζε κρυφά με τις άλλες «μούρες» του σχολείου συζητώντας για γκόμενες (η αλήθεια είναι ότι ταυτόχρονα γούσταρε και τα αγόρια – δεν έκανε ιδιαίτερες διακρίσεις στο φύλο – ένα μυστικό που ακόμα και σήμερα το κρατά καλά και που σε ορισμένες περιστάσεις εκδηλώνεται με εξάρσεις ομοφοβίας και ρατσιστικών χαρακτηρισμών).

Σπούδασε νομική ή πολικός μηχανικός, άνοιξε και το γραφείο – δηλαδή του το αγόρασαν οι γονείς του. Έχει κρατήσει ακόμα τους κύκλους του από το σχολείο στην μικρή επαρχία όπου ζει, και επιπλέον, εξακολουθεί να συχνάζει στις τρέντυ καφετέριες όπου μαζεύονται τα ρεμάλια της γενιάς του, αυτά με τη δική τους επιχείρηση ή την έτοιμη δουλειά του μπαμπά, αυτά που όλο το πρωί είναι για καφέ. Τους καταλαβαίνεις εύκολα: είναι καλά ντυμένοι, φοράνε μόνο επώνυμα ρούχα, κάθονται με ανοιχτά τα πόδια, τα ξύνουν μπροστά σου, κρατούν καμιά εφημερίδα αθλητική, καπνίζουν και, κυρίως, πάντα φοράνε ακριβά γυαλιά ηλίου βρέξει-χιονίσει. Βλέπετε, στην επαρχία είναι εύκολο να νιώσεις μοντέλο ή σταρ. Δώσε θάρρος στον χωριάτη… που λέει και το ρητό..

Η βασική του ασχολία, τώρα που «μεγάλωσε»: χωριατο-socialite. To «γλείψιμο» πέφτει βροχή στους κύκλους του. Το βράδυ στα μπαράκια (αυτά που έχουν 10 ευρώ το ποτό, όχι όποια κι όποια!), με τους δήθεν φίλους του, κερνάνε ο ένας τον άλλον σφηνάκια, δεν τους νοιάζουν τα λεφτά, και διηγούνται πώς και πότε φόρεσαν τα κέρατα στη γκόμενά τους την τελευταία φορά. Όποιος διηγηθεί την πιο« μισογυνική» ιστορία λαμβάνει και τα περισσότερα χειροκροτήματα και γέλια. Νιώθει βασιλιάς. Η αλήθεια είναι ότι χωρίς τους γυαλιστερούς γνωστούς του και τον ευτράπελο κύκλο του, ο ίδιος δεν μπορεί να υπάρξει. Έτσι πιστεύει ότι είναι η ευτυχία, άρα και ο μοναδικός τρόπος και σκοπός ζωής.

Κάποια στιγμή θα παντρευτεί φυσικά, θα κάνει έναν ακριβό γάμο με κάποια ανεγκέφαλη, και θα της τα φοράει κανονικότατα. Θα έχει και παιδιά που θα πηγαίνουν σε ιδιωτικό κολλέγιο. Θα τα γράψει και πιάνο και μπαλέτο όπως ορίζεται σε πόλεις της επαρχίας, με δασκάλες που δεν έχουν δει ποτέ ζωντανά κάποιο κονσέρτο και δεν ξέρουν καν πότε περίπου έζησε ο Μπετόβεν ή ο Μπαχ (ωστόσο ξέρουν ότι είναι ή Αυστριακοί ή Γερμανοί – συνήθως τις μπερδεύουν αυτές οι δύο εθνικότητες).

Για να μην αλλάζουμε θέμα όμως, ο ίδιος το Σάββατο θα βγει αποκλειστικά στα μπουζούκια, τραπέζι πρώτη πίστα. Η ανάσα του θα βρωμάει ουίσκι και πούρα. Θα έχει αρχίσει να γερνάει μαζί τον «κύκλο» του. Θα βλέπει τα μούτρα του ως αντανάκλαση στις φαλάκρες όλων αυτών των γνωστών που χρόνια τώρα γλείφει. Που χρόνια διαγωνίζονται μεταξύ τους για το ποιος θα έχει το πιο cool lifestyle. Μόνο που η αντανάκλαση αυτού του ξιπασμένου προσώπου στις καράφλες υπήρχε πάντα, ήταν ο μοναδικός και αληθινός καθρέφτης.

Hight tech υποκρισία σε ημέρες κρίσης

noreply@blogger.com (Dynx Andor) — Fri, 30 Sep 2011 19:25:00 +0000

Artwork: "Cloudy sky+field HDR" © loozak84 @ deviantART

Όλοι έχουμε καταλάβει πλέον ότι η χώρα περνάει μία δύσκολη κρίση - ακόμα και άτομα που πριν ένα χρόνο ερμήνευαν τα γεγονότα και το παραλήρημα των media ως υπερβολές. Όλοι μιλάνε γι’ αυτό το θέμα και είναι απολύτως λογικό. Κυρίως στον εργασιακό τομέα ο Έλληνας δημόσιος υπάλληλος έχει χρόνια τώρα την μονιμότητα της θέσης του ως δεδομένη. Δεδομένοι ήταν επίσης οι μισθοί του και οι φόροι του όλον αυτόν τον καιρό (αν εξαιρέσουμε ελαφρές αυξομοιώσεις).

Ωστόσο, σκοπός μου με αυτή την ανάρτηση δεν είναι να περιγράψω μία κατάσταση που όλοι γνωρίζουν. Ούτε να υποστηρίξω καμία κυβέρνηση, ούτε να υποστηρίξω τους αγανακτισμένους Αλλά για να δηλώσω τη δική μου αγανάκτηση με τους “υποκριτές”. Αυτούς που είναι βολεμένοι σε μία καλή θέση, με έναν υπερβολικό για τις μέρες μας μισθό, αυτούς που ποτέ τους δεν έχουν παραπονεθεί για τίποτα, και ξαφνικά δηλώνουν αγανακτισμένοι, κάποιους που, εν τέλει, η κρίση δεν έχει καν “χαϊδέψει”. Θα μου πείτε, αυτό δεν είναι δυνατό, όλοι έχουν περικοπές, αύξηση φόρων, κάποιο χαράτσι να πληρώσουν, και θα έχετε δίκιο. Γι΄αυτό να ξεκαθαρίσω ότι αναφέρομαι σε άτομα που ανέκαθεν ήταν υψηλόμισθα ή είχαν γερά εισοδήματα, μερικά από αυτά δεν ήταν καν πολιτικοποιημένα, γιατί απλώς το παρόν και το μέλλον της χώρας δεν τους ενδιέφερε από τη στιγμή που η ζωή τους ήταν έτσι βολεμένη. Υπαλλήλους που προσλήφθηκαν με “μέσο”, λαμβάνουν υψηλά γελοίους μισθούς, ενώ οι ίδιοι έχουν συχνά το θράσος να παραδεχθούν ότι η δουλειά τους δεν είναι απαιτητική, τους βλέπεις να έρχονται και να φεύγουν όποτε θέλουν, να πηγαίνουν άνετα για καφέ, να λείπουν συχνά με άδεια... Ναι, υπάρχει και αυτή η κατηγορία ανθρώπων και ας εθελοτυφλούμε οι περισσότεροι (ίσως επειδή λίγο-πολύ όλοι έχουμε σε κάποια φάση στο παρελθόν “βολευτεί” κάπου, ίσως επειδή έχουμε πλέον συνηθίσει σε τέτοιες καταστάσεις ώστε να τις παίρνουμε ως δεδομένες). Για να μην ξεχνάμε και την κατηγορία ατόμων (νέοι κυρίως) που ζούνε με τα λεφτά του μπαμπά τους και δηλώνουν άνεργοι, επειδή η μια δουλειά τους ξινίζει, η άλλη τους βρωμάει, και παρόλα αυτά έχουν και άποψη για την κρίση και το παίζουν και “τσαμπουκάδες”.

Ξαφνικά λοιπόν η παραπάνω ομάδα “τυχερών” ανθρώπων καταλαβαίνει ότι κινδυνεύει. Όχι φυσικά από τα νέα μέτρα που απλά μειώνουν ελαφρώς τις αποδοχές τους, αλλά από τον κόσμο: τους συναδέλφους, τους φίλους και γνωστούς, τον ίδιο τον λαό που είναι σε δυσμενέστερη θέση. Τι κάνουν λοιπόν; Φοράνε τη μάσκα της προσποίησης και παραπονιούνται.

Τους πετυχαίνεις έξω και από μόνοι τους αρχίζουν να μιλάνε για την αδικία των νέων μέτρων και να κατηγορούν τη κυβέρνηση. Σε παίρνουν τηλέφωνο για να σου “συμπαρασταθούν”. Ποιο είναι όμως το κατεξοχήν νούμερο ένα προσωπείο τους; Ποιος είναι ο πιο εύκολος τρόπος να δηλώσεις οτιδήποτε χωρίς να χρειαστεί να δικαιολογηθείς, να επιχειρηματολογήσεις, ούτε καν να δηλώσεις την παρουσία σου; Μα φυσικά, ο καθρέφτης του υπερ-φουσκωμένου εγώ της εποχής μας: το Facebook!

Οι αναρτήσεις στη “ροή μηνυμάτων” έρχονται και φεύγουν: Βίντεο από το ΥouΤube με επεισόδια, σχόλια για το βραδινό δελτίο ειδήσεων, μία ατάκα που μπορεί να άκουσαν από τρίτους, μία φήμη που διάβασαν κάπου.. Ξαφνικά βλέπεις ανθρώπους που δεν έχουν τίποτα να φοβηθούν από οποιαδήποτε κρίση, να βρίζουν τη κυβέρνηση, να καταριούνται για τα νέα μέτρα και να το παίζουν αθώα θύματα. Άραγε το κάνουν αυτό επειδή τους βαραίνει η συνείδησή τους για την προνομιακή θέση τους (σε απλά ελληνικά: επειδή βολεύτηκαν κάπου με μέσο ή επειδή βρήκαν την επιχείρηση του μπαμπά έτοιμη); Μπααα... Απλά ξέρουν ότι ο κόμπος έχει φτάσει στο χτένι για τους περισσότερους και ότι αυτοί παραμένουν η εξαίρεση: Ενώ απολαμβάνουν τις ανέσεις τους και ενδόμυχα ίσως και να γελάνε με την κατάντια της χώρας, με έπαρση για τη δική τους θέση που παραμένει άθικτη, ανεβάζουν στο Facebook μύρια παραπλανητικά σχόλια, προσαρμόζουν ανάλογα το status τους και τoν “τοίχο” τους ώστε να φαίνονται ότι συμπάσχουν με τα θύματα αυτής της κρίσης. Εμετικές καταστάσεις... Ή αλλιώς high tech υποκρισία σε ημέρες κρίσης.

Θέλω να πιστεύω ότι κατά κάποιον τρόπο στα προσεχή χρόνια θα καταφέρει να υπάρξει μία εξομοίωση των μισθών στις περισσότερες θέσεις και επαγγέλματα. Μία κατανομή εισοδημάτων από την οποία κανείς δεν θα νιώθει ότι είναι ο τυχερός ή ο άτυχος της υπόθεσης. Δεν μιλάω για κάποια τιμωρία, αλλά για μία δίκαιη μοιρασιά των πόρων σε όλους τους τομείς. Κάτι τέτοιο βέβαια είναι ανέφικτο και ουτοπικό, όχι μόνο σε περίοδο ύφεσης, αλλά κυρίως σε μία χώρα όπως η Ελλάδα που έχει συνηθίσει στην καλοπέραση. Που όλο αυτό τον καιρό κάθε πολίτης ζούσε σε μία φτωχή χώρα και παρόλα αυτά έκανε τη ζωή σεΐχη, χωρίς καν να το έχει αντιληφθεί.

Τρίπτυχο

noreply@blogger.com (Dynx Andor) — Fri, 09 Sep 2011 10:35:00 +0000

Pierre Puvis de Chavannes, "Mad Woman at the Edge of the Sea" (1857)

(…)

εγώ ξέρω,

εγώ ξέρω κι εσύ ξέρεις, εμείς ξέραμε,

εμείς δεν ξέραμε, εμείς

ήμασταν όντως εδώ κι όχι εκεί,

και πότε-πότε, όταν

το τίποτα στεκόταν ανάμεσα μας, βρίσκαμε

τελείως ο ένας τον άλλον.

(Paul Celan, από το "Die Niemandsrose")

Alkan, "The Song of the Mad Woman on the Sea Shore"

Έτσι τελειώνει μια φιλία που δεν πρόλαβε καν ν’ αρχίσει

noreply@blogger.com (Dynx Andor) — Mon, 25 Jul 2011 15:47:00 +0000

The way it's been thus far…

Να πώς λειτουργούν τις περισσότερες φορές οι προσωρινές φιλίες (είτε πρόκειται για ανδρικές είτε για γυναικείες). Γνωρίζεις κάποιον ή κάποιαν, και αφού περάσετε λίγο καιρό μαζί κάνοντας παρέα, σύντομα συνειδητοποιείτε και οι δύο ότι αρχίζετε να συμπαθείτε ο ένας τον άλλον αρκετά... Γίνεστε καλοί φίλοι, καταλήγοντας να είστε αυτό που λένε “κολλητοί”. Όσο περνάει ο καιρός βλέπετε ότι ίσως να μην έχετε πολλά κοινά, ωστόσο υπάρχει βαθιά μια μικρή φλόγα, μια κεντρομόλος δύναμη που σας ενώνει. Είναι ακόμα ισχνή, αλλά αν δυναμώσει, είναι ικανή να στηρίξει αυτή τη φιλία για μια ζωή. Μπορείτε σίγουρα να πάρετε και να δώσετε πολλά ο ένας στον άλλον. Τελικά όμως αυτό δεν συμβαίνει. Και να γιατί:

Κάποιος από τους δύο συνήθως (και πιο σπάνια και οι δύο ταυτόχρονα) ενθουσιάζεται λίγο περισσότερο. Κι όπως είναι λογικό και αναμενόμενο σε μία φιλία, ο ένας από τους δύο φίλους προσπαθεί να αντλήσει από τον άλλο τις πολύτιμες γνώσεις του, εμπειρίες μιας ζωής, χρήσιμες συμβουλές. Ωστόσο, δεν συνειδητοποιεί ότι η μεταλαμπάδευση όλου αυτού του "είναι" του άλλου, δεν μπορεί να γίνει μόνο με λόγια. Τη θεωρία πρέπει να την ακολουθήσει η πράξη: δηλαδή πρέπει ο ένας να είναι έτοιμος να αφομοιώσει μέρος της προσωπικότητας του άλλου και πρακτικά. Όταν λέω πρακτικά, εννοώ ότι πρέπει κάποιος σε μια φιλία να είναι διατεθειμένος να κάνει κάποια βήματα μπροστά, πέρα από τον εαυτό του, να αρχίσει την πορεία προς μία νέα εξέλιξη, πνευματική κυρίως. Ό,τι έχει ανταλλάξει με τον άλλο, όλη αυτή η επικοινωνία που έχει ακολουθήσει, οφείλει να ενσωματωθεί στον ψυχισμό του και να μετεξελιχθεί σε κάτι ουσιώδες... Κι εκεί χαλάνε όλα. Γιατί όλα καλά στη θεωρία, αλλά στην πράξη κυριαρχεί η αδράνεια, η τεμπελιά, ο ωχαδερφισμός, και προπαντός η δειλία.

Επαναπαυόμαστε στον εαυτό που ήδη ξέραμε και τελείως εγωιστικά δεν κάνουμε τη παραμικρή προσπάθεια να αγγίξουμε τον άλλον, να τον πλησιάσουμε, να ακούσουμε τις συμβουλές του, να εξελιχθούμε σε κάτι καλύτερο (κι όχι απλώς να γίνουμε διαφορετικοί - δεν είναι αυτός ο σκοπός μιας φιλίας!) Κι έτσι τελειώνει μια φιλία που δεν πρόλαβε καν ν’ αρχίσει. Είναι κρίμα να προσπαθούμε μάταια: δεν ισχύει ότι κάποιοι άνθρωποι δεν μπορούν να αλλάξουν, απλώς δεν θέλουν! Και επιπλέον, κυρίως λόγω εγωισμού, αρνούνται οποιαδήποτε χείρα βοηθείας ή ακόμα οποιαδήποτε προοπτικής αλλαγής. Είναι ώριμο φυσικά να δώσεις μία δεύτερη ευκαιρία, να κάνεις μία ακόμα προσπάθεια να αγγίξεις τον άλλον με την προσωπικότητά σου, αλλά από εκεί και πέρα συνειδητοποιείς ότι μάλλον χάνεις πολύτιμη ενέργεια και χρόνο που θα μπορούσες να διαθέσεις σε κάποια άλλη φιλία με ίσως περισσότερες προοπτικές.

Θυμάστε την κεντρομόλο δύναμη που ανέφερα πιο πάνω; Την μικρή φλόγα που αν φουντώσει μπορεί να κρατήσει μια φιλία για μια ζωή; Ακούστε λοιπόν πώς καταλήγει: κάποια στιγμή θα πρέπει να πάτε στη βρύση, να γεμίσετε έναν κουβά με νερό -όσο μεγαλύτερος τόσο το καλύτερο, από την άλλη προσπαθήστε να κάνετε και λίγη οικονομία- κι έπειτα θα πάτε στην μικρή φλόγα και θα τον αδειάσετε πάνω της με όλη σας τη δύναμη. Και έπειτα μην ξαναγυρίσετε να κοιτάξετε πίσω, ίσως να μην αξίζει.

Κυριακή. Μελαγχολία. Ο Νίκος.

noreply@blogger.com (Dynx Andor) — Wed, 29 Jun 2011 23:20:00 +0000

Καλοκαίρι, Κυριακή βράδυ. Ο Νίκος σκέφτεται τους φίλους του... Οι περισσότεροι είναι σε σχέση, αυτός όχι. Κι εδώ όμως είναι το παράδοξο. Αυτοί που είναι ερωτευμένοι ή νομίζουν ότι θέλουν κάποιον, το σκέφτονται σοβαρά αν επιθυμούν να προχωρήσουν σε σχέση. Είναι αυτό που πραγματικά θέλουν; Το πιο παράξενο όμως είναι ότι ακόμα και αυτοί που είναι ήδη σε σχέση δεν είναι σίγουροι γι’ αυτό που έχουν. Αναρωτιούνται κι αυτοί με τη σειρά τους αν πραγματικά είναι αυτό που επιθυμούν.

Και στις δύο περιπτώσεις υπάρχει πολύς εγωισμός. Προσέξτε, όλοι λένε: αυτό που θέλω. Αυτό που θέλω εγώ. Δεν σκέφτονται όμως τι είναι αυτό που θέλει ο άλλος. Άλλωστε για να υπάρξει μία σχέση είναι απαραίτητος ο συμβιβασμός κι από τους δύο. Δεν υπάρχει πιστεύω ώριμος ενήλικας που να μην το γνωρίζει αυτό.

Ο ίδιος ο Νίκος δεν ξέρει τι θέλει. Του αρέσει η ελευθερία του. Χαίρεται που κάποιο άλλο άτομο δεν καταλαμβάνει το μεγαλύτερο μέρος της σκέψης του όλο το 24ωρο κι έτσι μπορεί να ασχοληθεί με πιο ουσιώδη πράγματα. Από την άλλη, τον κουράζει η ελευθερία του, τον καθιστά μειονότητα στο περιβάλλον του όπου όλοι ασχολούνται με κάποιον... Όπου οι σχέσεις, το φλερτ κι ο έρωτας αποτελούν προτεραιότητα και, συχνά, ακόμα και αυτοσκοπό. Και, στο κάτω-κάτω, κατά πόσο το γεγονός ότι δεν ασχολείται με κάποιον άλλον σημαίνει ότι ασχολείται με πιο ουσιώδη πράγματα;

«Και μόνο με την αφή φωτίζεται η ουσία», λέει η Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ σε ένα από τα ποιήματά της, από τα αγαπημένα του Νίκου, στίχος που έχει αποστηθίσει. Όπως από μικρός έχει αποστηθίσει επίσης αυτό που λέει ο Σαιντ-Εξυπερί στον Μικρό Πρίγκιπα, ότι το ουσιαστικό είναι αόρατο στο μάτι.

Ξέχασα να αναφέρω ότι ο φίλος μου ο Νίκος συχνά-πυκνά γνωρίζει ενδιαφέροντα άτομα. Στην αρχή ενθουσιάζεται πολύ, σαν παιδί που ανακαλύπτει καινούριο παιχνίδι. Ίσως αυτή η αντιμετώπισή του να φταίει που κάθε γνωριμία τον απομακρύνει περισσότερο από τον άλλον. Ξέρετε, ήμουν παρών σε μία συζήτηση ένα απόγευμα, που ήμασταν για καφέ στο Θησείο, με το λίγο φως του ήλιου να σβήνει εκείνη την ώρα, και όλα να φαίνονται σε αποχρώσεις του πορτοκαλί:

«Μα δε χαίρεσαι που τουλάχιστον έκανες ένα πρώτο βήμα, που γνωριστήκατε;”, ρώτησε ο Γιάννης, ο κοινός μας φίλος.

«Αντιθέτως... Όσο πιο πολύ γνωρίζω τον άλλον, τόσο πιο μόνος νιώθω». Η απάντηση του Νίκου δεν μας ξάφνιασε. Μάλιστα μας έκανε να κοιταχτούμε και οι τρεις μεταξύ μας.

«Τι να σε κάνω, είσαι κι εσύ σαν αντονιονικός ήρωας», πρόσθεσε ο Γιάννης με την ετοιμόλογη ευστοχία που τον διακρίνει.

Με τον Νίκο έχουμε κι άλλο ένα κοινό. Είμαστε και οι δύο λίγο “αλαφροΐσκιωτοι”, φοβόμαστε το σκοτάδι, τι μπορεί να υπάρχει δίπλα μας και να μην φαίνεται... Ο Νίκος μού εκμυστηρεύτηκε τις προάλλες ότι καθόταν μόνος στο σαλόνι και κάπνιζε, μπροστά από τη βεράντα. Ξάφνου φυσώντας τον καπνό του -και καθώς η ατμόσφαιρα καθάριζε- του φάνηκε πως είδε κάτι σαν οπτασία, μία γκρι αιθέρια ύπαρξη, άυλη και άμορφη, σαν σύννεφο διαφανές... Το παράδοξο είναι ότι για πρώτη φορά στη ζωή του παρέμεινε ήρεμος. Κάτω από άλλες συνθήκες θα ανοιγόκλεινε τα μάτια του τρομαγμένος, να δει αν ονειρεύεται. Αυτή τη φορά βλέποντας αυτή την ύπαρξη τόσο κοντά του, δίπλα του σχεδόν, αποφάσισε ότι ακόμα και για πνεύμα να πρόκειται, η επίσκεψή του είναι καλοδεχούμενη. Σημασία είχε ότι αυτή η οπτασία αποτελούσε ό,τι πιο ζωντανό και αληθινό είχε δίπλα του αυτόν τον καιρό. Ένιωσε πως μόνο αυτή η ύπαρξη μπορούσε να τον καταλάβει. Κι αυτός εκείνη.

***

Είναι ξημερώματα και έχει αφόρητη ζέστη για να κοιμηθώ, Ιούνιος μήνας... Οι παραπάνω σκέψεις μου για τον Νίκο με έχουν εξαντλήσει, νοητικά τουλάχιστον. Ανοίγω την τηλεόραση για να ξεχαστώ. Σε κρατικό κανάλι έχει μία εκπομπή για έναν τυφλό φοιτητή που διέπρεψε τόσο στο σχολείο όσο και στο πανεπιστήμιο, πάντα αριστούχος. Μιλάει για τις ελλείψεις που έχει η χώρα όσον αφορά τα ΑΜΕΑ. Τον ακούω απορροφημένος καθώς περιγράφει πώς γεννήθηκε τυφλός από μία σπάνια ασθένεια που επηρεάζει την όραση. Δεν μπορώ καν να αναλογιστώ τη δύναμη και την αγάπη με την οποία οι γονείς ενός βρέφους αποφασίζουν να το μεγαλώσουν «σαν οποιοδήποτε άλλο παιδί», όπως λένε, αψηφώντας τις αμέτρητες, σχεδόν ακατόρθωτες δυσκολίες που θα αντιμετωπίσουν. Και κυρίως πώς καταφέρνουν να τιθασεύσουν κάθε συναισθηματικό πόνο και αδυναμία με την τόση αγάπη τους για το παιδί τους. Την τόση αγάπη τους.

Αυτή και τίποτε άλλο. Κινητήρια δύναμη, μόνος σκοπός, μόνη αλήθεια;

Δύο ταινίες, δύο αγάπες…

noreply@blogger.com (Dynx Andor) — Sun, 19 Jun 2011 19:54:00 +0000

Τις προάλλες είδα δύο πολύ καλές ταινίες. Το Τhe New World του Terrence Malick και το Viaggio in Italia του Roberto Rosselini. Η πρώτη έχει να κάνει με ένα ζευγάρι που πρωτοερωτεύεται παράφορα. Η δεύτερη για ένα παντρεμένο ζευγάρι του οποίου η σχέση περνά μία κρίση.

Τις ταινίες τις είδα με μία μέρα διαφορά και δεν θα μπορούσαν να μου είχαν προκαλέσει τόσο διαφορετική αίσθηση. Βλέποντας το Τhe New World με κυρίευσε ένα αίσθημα αγαλλίασης. Οι δύο πρωταγωνιστές γνωρίζονται μέσα στα παρθένα δάση της Βιρτζίνια τον 17ο αιώνα (Άγγλος αυτός, Ινδιάνα ιθαγενής αυτή). Η αγάπη των δύο πρωταγωνιστών είναι τόσο αγνή, τόσο ανιδιοτελής, αιώνια. Πίστευες πως ό,τι κι αν συμβεί στις ζωές τους, αν ποτέ χωρίσουν, η αγάπη αυτή θα παραμείνει για πάντα, μέχρι και μετά τον θάνατό τους. Μιλάμε για την ιδανική Αγάπη (με Α κεφαλαίο), όπου το πνευματικό στοιχείο είναι πολύ έντονο, την αγάπη όπου τα δύο γίνονται σχεδόν ένα. Αυτήν την αγάπη που μπορεί να βοηθήσει και τα δύο μέλη να αναπτυχθούν πνευματικά μέσω της επικοινωνίας τους. Ταινίες σαν αυτήν σου δίνουν τόση ελπίδα για τις ανθρώπινες σχέσεις και την εξέλιξη της ανθρωπότητας μέσω αυτών. Δεν ήταν διόλου τυχαία η επιλογή του Βάγκνερ στο soundrack, μουσική που σου «λέει» συνεχώς «ανυψώσου, ανυψώσου!»

Την επόμενη νύχτα ακριβώς είδα το πασίγνωστο Viaggio in Italia - ταινία που εδώ και καιρό σκόπευα να προβάλω. Το να την δω μετά το Τhe New World υπήρξε για μένα μια ανώμαλη προσγείωση. Το παντρεμένο ζευγάρι (οι πρωταγωνιστές της ταινίας), έπειτα από 9 χρόνια γάμου υποχρεώνονται να πάνε ένα ταξίδι στην Ιταλία (εξ ου και ο τίτλος) για να τακτοποιήσουν κάποιες οικογενειακές εκκρεμότητες. Εκεί συνειδητοποιούν, ότι έπειτα από τόσα χρόνια γάμου, ουσιαστικά δεν γνωρίζουν καθόλου ο ένας τον άλλον. Μάλιστα οι προσωπικότητές τους είναι τόσο αντιφατικές που δεν κάνουν τίποτα άλλο από το να συγκρούονται κάθε μέρα. «Έτσι καταλήγουν, μάλλον, οι περισσότερες ανθρώπινες σχέσεις», σκεφτόμουν. Τίποτα το καινούριο φυσικά. Εδώ και χρόνια το παρατηρώ σε φίλους και γνωστούς γύρω μου. Έπειτα από πολλά χρόνια μαζί, είτε παντρεμένοι είτε όχι, οδηγούνται από παρορμήσεις και προσωπικά συμφέροντα. Η λέξη συμβιβασμός γίνεται αγγαρεία την στιγμή που δε θα έπρεπε καν να υφίσταται ως αρνητική έννοια, αλλά ως λογική εξέλιξη απαραίτητη για μία σχέση. Από τη στιγμή που γίνεται υποχρέωση, αμέσως καταλαβαίνει κανείς ότι η σχέση έχει πάρει λάθος κατεύθυνση. Πόνος, ζήλια, φθορά συναισθηματική, κακοήθειες... Σε αντίθεση με την Αγάπη της πρώτης ταινίας, οι ήρωες αντί να εξελίσσονται ως άνθρωποι κάνουν δέκα βήματα πίσω.

Ίσως έπρεπε να δω την ταινία του Rosselini για να με επαναφέρει στην πραγματικότητα, μετά το ειδυλλιακό αριστούργημα του Malick. Γιατί όμως πρέπει να είναι έτσι; Γιατί να μην έβλεπα πρώτα τον Rosselini και την την επομένη τον Malick; Θα έπαιζε άραγε κάποιον ρόλο, θα ενδυνάμωνε την πίστη μου στη δυνατότητα ανθρώπινης επικοινωνίας και ανιδιοτελούς αγάπης; Πιστεύω πως όχι. Οι δύο αυτές ταινίες ήταν δύο δυνατά χαστούκια που μου υπενθύμισαν τι είναι το ιδανικό και πόσο εύκολα αυτό μπορεί να γίνει ασήμαντο, ανούσιο και να εξευτελιστεί από τα κατώτερα ανθρώπινα ένστικτα και πάθη μας. Πιο πολύ με ανησυχεί ωστόσο, ότι ελάχιστοι άνθρωποι μπορούν να διακρίνουν ανάμεσα στην πραγματική Αγάπη όπως αυτή εξιστορήθηκε και εξυμνήθηκε από αρχαίους και σύγχρονους φιλοσόφους, ποιητές, γλύπτες, μουσικούς - μία αγάπη, οι αξίες της οποίας φαίνονται μάταια να πασχίζουν να αντέξουν στο πέρασμα του χρόνου. Αντιθέτως, υπάρχει και η άλλη αγάπη που παρακινείται από ένστικτα και εγωισμούς, αυτή που απομυζά τα πάντα από τα ανθρώπινα όντα και που καθιστά μηδαμινή τη διαφορά ανάμεσα στο να κρατάς το χέρι του συνανθρώπου σου κοιτάζοντάς τον στα μάτια, και στο να κρατάς ένα κουκλάκι των παιδικών σου χρόνων που δεν αποτελεί για σένα παρά ένα πάνινο αντικείμενο χωρίς καμία πλέον χρήση.

Η Αγάπη των δύο πρωταγωνιστών – σκηνή από το The New World, υπό την εξαίσια μουσική του Mozart (που επίσης ακούγεται στο soundtrack).

Μάλερ: Αυτό που μου λέει η Αγάπη

noreply@blogger.com (Dynx Andor) — Sat, 11 Jun 2011 18:52:00 +0000

Διαβάζοντας κριτικές για κυκλοφορίες νέων CD, το μάτι μου έπεσε σε αυτή την τόσο εύστοχη –κατά τη γνώμη μου- περιγραφή του φινάλε της 3ης Συμφωνίας του Μάλερ:

«Η τελευταία κίνηση της 3ης Συμφωνίας του Γκούσταβ Μάλερ αποτελεί μία από αυτές τις σπάνιες στιγμές της μουσικής, όπου ασχέτως τις μουσικές σου προτιμήσεις, ασχέτως τι σου αρέσει και τι όχι, ασχέτως τι κάνεις όταν παίζει, οφείλεις να παρατήσεις τα πάντα, να σταματήσεις αυτό που έκανες, και να ακούσεις. Η υποβλητική της δύναμη και η θαυμαστή ομορφιά της δημιουργούν αυτό το άμεσο αποτέλεσμα. Και δεν μιλάω για την ομορφιά όπως αυτή εκφράζεται σε μία αργή κίνηση ενός κονσέρτου του Μότσαρτ ή ενός βαλς του Στράους. Η ομορφιά, ή μάλλον η ενέργεια που εσωκλείεται σε αυτή τη μουσική, βρίσκεται σε μία διαφορετική κλίμακα, σε ένα διαφορετικό επίπεδο. Ξεπερνά τη μουσική σημειογραφία και τη μουσική θεωρία, ξεπερνά τα μουσικά όργανα που την ερμηνεύουν και, μπορούμε να πούμε, ότι ξεπερνά ακόμα και τους μουσικούς κανόνες, καθιστώντας τους φαινομενικά ανύπαρκτους. Και, ας τολμήσω να πω, ότι φθάνει δημιουργικά ύψη που δεν μπορούν παρά να αποτελούν μία φανέρωση του Θεού μέσα από τον ίδιο τον συνθέτη.» (Jean-Yves Duperron, Classical Music Sentinel, May 2011)

Ο Μάλερ όταν έγραψε την 3η Συμφωνία του, αρχικά είχε αποφασίσει να χρησιμοποιήσει τίτλους για κάθε ξεχωριστή κίνηση (κάτι που τελικά δεν έκανε). Ο τίτλος που είχε λοιπόν το φινάλε, ήταν, "Was mir die Liebe erzählt", δηλ. "Αυτό που μου λέει η Αγάπη…"

Μπορείτε να παρακολουθήσετε τα τελευταία λεπτά στο παρακάτω βίντεο (αν τα 7 λεπτά σας φαίνονται πολλά, πηγαίνετε αμέσως στο 2:40 περίπου, όπου μπαίνει σταδιακά όλη η ορχήστρα, μέχρι το συγκινητικό φινάλε).

Σε μερικούς σας θα φανεί γνώριμη η μελωδία κι αυτό επειδή την χρησιμοποίησε με τόσο πετυχημένο τρόπο ο Δημήτρης Παπαϊωάννου στην Τελετή Έναρξης των Ολυμπιακών Αγώνων στην Αθήνα, όπως φαίνεται και στο παρακάτω κλιπάκι:

Σταμάτα να ασχολείσαι με την εμφάνισή σου επιτέλους, έλεος δηλαδή!

noreply@blogger.com (Dynx Andor) — Sat, 28 May 2011 17:02:00 +0000

Θα καταπιαστώ πάλι με το ίδιο θέμα. Την εξωτερική εμφάνιση και πιο συγκεκριμένα με τις προσπάθειες καλλωπισμού και εκγύμνασης του σώματος. Κι αυτό επειδή τελευταία πάλι συνειδητοποιώ πώς μερικοί άνθρωποι ξοδεύουν τόση ενέργεια, χρήματα και χρόνο για κάτι τόσο ασήμαντο. Πιστεύω το εξής: Η εμφάνισή σου είναι δεδομένη για κάποιον που σε γνωρίζει. Με αυτό εννοώ ότι μια μικρή οικειότητα είναι αρκετή ώστε οι άλλοι να έχουν σχηματίσει, και έπειτα αφομοιώσει, μία εικόνα της εξωτερικής σου εμφάνισης (μαζί με το υπόλοιπο σύνολο των χαρακτηριστικών που συνθέτουν στο μυαλό τους το πως είσαι). Η εικόνα αυτή δεν είναι φυσικά αντικειμενική, αλλά άκρως υποκειμενική αφού έχει μόνο να κάνει με το πως σε αντιλαμβάνονται οι άλλοι. Στα μάτια τους είσαι όπως είσαι, ό,τι makeover κι αν κάνεις, γιατί απλούστατα έτσι σε ξέρουν. Το ασχημόπαπο που έγινε κύκνος δεν είναι παρά ένα παραμύθι για παιδιά κι αφορά αυτά μόνο.

Γι αυτό και πιστεύω ότι μικροαλλαγές στην εμφάνισή σου δεν θα παίξουν κανέναν ρόλο. Αν απλά πας κομμωτήριο κι αποκτήσεις νέο χτένισμα ή χρώμα μαλλιών δεν νομίζω αυτοί που σε ξέρουν έστω και λίγο να αποκτήσουν άλλη άποψη για το πως σε βλέπουν - η εικόνα που έχουν πλάσει για σένα είναι τόσο βαθιά ριζωμένη μέσα τους που δύσκολα θα αλλάξει. Μάταια λοιπόν θα περάσεις μισή ώρα μπροστά από τον καθρέφτη να αποφασίσεις αν το τσουλούφι που κρέμεται πρέπει να πάει αριστερά ή δεξιά, αν θα φορέσεις το πιο καλό ή το πιο σπορ ρολόι, αν το πιο εφαρμοστό ρούχο αναδεικνύει περισσότερο το καλλίγραμμο σώμα σου, ή τι λουκ θα κατασκευάσεις γενικότερα. Το ίδιο ασήμαντο γι' αυτούς που σε γνωρίζουν είναι το αν θα καταφέρεις να αδυνατίσεις ή να αποκτήσεις πιο γυμνασμένο σώμα: είναι σχεδόν απίθανο η εικόνα που έχουν για σένα να αλλάξει απλά επειδή οι δικέφαλοί σου φουσκώσανε ή επειδή έχεις πιο φαρδιές πλάτες (κι εδώ που τα λέμε σιγά και το κατόρθωμα – 5 μήνες γυμναστήριο τίγκα στην πρωτεΐνη και κρεατίνη είναι αρκετοί για ένα ικανοποιητικό αποτέλεσμα, άσε που οι περισσότεροι με τα αναβολικά το πετυχαίνουν σε χρόνο μηδέν).

Τώρα θα μου πείτε, καλά, ίσως όντως οι αλλαγές στην εμφάνιση να μην παίζουν κανένα ρόλο για όσους σε ξέρουν, τι γίνεται όμως γι αυτούς που δεν σε ξέρουν ακόμα; Δεν πρέπει σε αυτούς τουλάχιστον να κάνεις μια καλή πρώτη εντύπωση; Η άποψη μου: και ναι και όχι. Ναι, επειδή σαφώς και ένας άγνωστος το πρώτο που θα προσέξει είναι η εμφάνισή σου. Και όχι, επειδή ακριβώς είναι το πρώτο που θα προσέξει. Δηλαδή: σκεφτείτε ότι αν αυτός ο άγνωστος αρχίσει να σας γνωρίζει σταδιακά, θα αρχίσει να πλάθει και να αφομοιώνει κι αυτός μια εικόνα στο μυαλό του, προέκταση του πως φαίνεσαι σε αυτόν. Όποια αλλαγή στην εμφάνισή σου κάνεις από το σημείο αυτό και μετά, δύσκολα θα αλλάξει την άποψη που έχει αρχίσει σταδιακά να σχηματίζει για σένα.

Επίσης σκέψου και το άλλο: Ποιος ο λόγος να προσπαθείς να είσαι πιο όμορφος μόνο και μόνο επειδή θέλεις διαρκώς να κάνεις μια καλή εντύπωση σε άτομα που δεν ξέρεις καν; Πόσο χρονοβόρο είναι αυτό τη στιγμή που θα μπορούσες να διαθέσεις την προσοχή σου στους ανθρώπους που ήδη γνωρίζεις, προσπαθώντας να αναπτύξεις περαιτέρω τις σχέσεις σου μαζί τους; Προσοχή, δεν λέω ότι δεν πρέπει να γνωρίζεις νέα πρόσωπα! Αντιθέτως, φυσικά και πρέπει, ωστόσο ας μην καταφεύγεις σε υπερβολές προσπαθώντας να εντυπωσιάσεις τους άλλους. Από τη στιγμή που δεν σε ξέρουν, μιλάμε για τρίτα, άσχετα άτομα, των οποίων η γνώμη δεν θα έπρεπε καν να σε αφορά. Το ότι αλλάζεις εμφάνιση πιθανώς να συνεπάγεται στο ότι θα προσελκύσεις περισσότερα άτομα – αυτό είναι ίσως αλήθεια μέχρι ένα σημείο: προσελκύεις ποσότητα αλλά όχι πάντα ποιότητα. Γιατί, κακά τα ψέματα, ποιος ώριμος άνθρωπος έλκεται από τον άλλο και εξακολουθεί να παραμένει μαζί του μόνο για την εμφάνισή του;

Κάθε προσπάθεια βελτίωσης της εμφάνισης σου μπορεί να κάνει εσένα τον ίδιο να νιώσεις καλύτερα για τον εαυτό σου, κι αυτός θα πρέπει να είναι και ο λόγος που το κάνεις. Όταν αυτή η προσπάθεια γίνεται αυτοσκοπός για το πως θα φαίνεσαι στα μάτια τρίτων, τότε ζεις μια αυταπάτη, αφού δίνεις σημασία σε κάτι ασήμαντο και κυρίως προσωρινό: την επιφάνεια των ανθρώπινων σχέσεων. Την πολύ επιφάνεια μάλιστα, ούτε καν το πρώτο υπόστρωμα της επιφάνειας. Οπότε μην στραβώνεις αν αρχίσουν να σε αποκαλούν επιφανειακό.

Αναβλητικότητα

noreply@blogger.com (Dynx Andor) — Thu, 14 Apr 2011 18:16:00 +0000

Άσχημο πράγμα η αναβλητικότητα. Έχεις στο μυαλό σου να γράψεις μια ανάρτηση γι’ αυτό και για ΄κείνο το θέμα κι όμως το καθυστερείς (με αποτέλεσμα το blog σου να κοιμάται διαρκώς). Με τον ίδιο τρόπο αναβάλλεις διαρκώς το διάβασμα για ένα πτυχίο που θα ‘πρεπε να είχες πάρει προ πολλού. Τα σχέδια για εκείνο το μυθιστόρημα επικού περιεχομένου με τις τις γλάστρες-πουλιά που ενίοτε ξέρουν και να γιουχάρουν. Αναβάλλεις να είσαι πιο ντόμπρος με άτομα που ανήκουν υποτίθεται στο στενό σου κοινωνικό περιβάλλον. Λαμβάνεις email και SMS από φίλους και γνωστούς, μηνύματα που θέλουν απάντηση. Και ποτέ δεν απαντάς – λες από μέσα σου, «Θα απαντήσω αργότερα», αλλά κατά βάθος ξέρεις ότι μάλλον θα το αμελήσεις. Ακόμα και σε σχόλια στο blog.

Και ρωτάω, είμαι μόνο εγώ έτσι;;; Κάποιος που μπορεί να μου εξηγήσει γιατί; Και μη μου πείτε ότι είναι θέμα επιπολαιότητας και τεμπελιάς (βασικά πείτε το αν θέλετε, απλά θα νευριάσω). Α, επίσης πώς να το ξεπεράσω;

Μια μέρα - ποικίλα πρόσωπα

noreply@blogger.com (Dynx Andor) — Tue, 15 Mar 2011 22:14:00 +0000

Είμαι στην τράπεζα και περιμένω να εξυπηρετηθώ. Στο γραφείο μπροστά μου βρίσκεται ο υπάλληλος, μια κάπως γνωστή φυσιογνωμία, συμπαθητική. Ωστόσο, έχει περάσει ένα λεπτό που περιμένω στο γκισέ κι έχω αρχίζει να εκνευρίζομαι που αυτή η «συμπαθητική φυσιογνωμία» συνομιλεί με κάποιον άλλον δίπλα του, αγνοώντας με - σύνηθες χαρακτηριστικό των Ελλήνων γραφιάδων, σκέφτομαι, να είναι αγενείς και άξεστοι στη συμπεριφορά τους. Σύντομα, ωστόσο, συνειδητοποιώ το λάθος μου: ο υπάλληλος συνομιλεί όχι με κάποιον γνωστό του (όπως εσφαλμένα είχα εικάσει) αλλά με κάποιον άλλο πελάτη. Μάλιστα μόλις έχει σταματήσει να τον εξυπηρετεί και γυρνάει σε μένα:

«Τι κάνεις; Με θυμάσαι;»
Τον κοιτάζω σαστισμένος, αν και σιγά-σιγά αρχίζω να συνειδητοποιώ γιατί αυτό το πρόσωπο μου φάνηκε τόσο οικείο και συμπαθητικό εξ αρχής.
«Για θύμισέ μου, σε παρακαλώ», ρωτάω.
«Είχαμε γνωριστεί πριν δύο βδομάδες περίπου, σε μία καφετέρια, καθόμασταν στην ίδια παρέα, είχα έρθει με την Τ.»
«Α ναι, και βέβαια... Συγνώμη, απλά φαίνεσαι τόσο… διαφορετικός… πιο… σοβαρός…», προσθέτω παρατηρώντας αδιάκριτα το πουκάμισο που φοράει και τα μαλλιά του, χτενισμένα με χωρίστρα αυτή τη φορά.
«Μα ναι, λόγω δουλειάς φυσικά», μου απαντά λίγο αμήχανα.

Αισθάνομαι λίγο ανόητος για το χαζό σχόλιό μου (αν και τα συνηθίζω κάτι τέτοια). Του εξηγώ τι θέλω και αποκρίνεται ότι μπορεί να με εξυπηρετήσει αυτός. Καθ΄όλη τη διάρκεια της διαδικασίας είναι πολύ ευγενικός και αμέσως θυμάμαι ότι κατάγεται από το εξωτερικό (συγκεκριμένα από μία χώρα που θαυμάζω για την οργάνωση και το πνεύμα της). Μέσα σε λίγα μόνο λεπτά έχω ήδη διαφορετική εικόνα γι' αυτόν: δεν είναι πλέον ο άξεστος, αγενής, αδιάφορος Έλληνας υπάλληλος που αρχικά είχα πλάσει στο μυαλό μου.

Επιπλέον, η συμπεριφορά μου απέναντί του είναι τελείως διαφορετική απ΄ ό,τι ήταν τη μέρα που γνωριστήκαμε. Εκείνο το απόγευμα στο καφέ, ήμουν ο αυθόρμητος εγώ, με τα αστεία μου, το τυπικό μείγμα της τυπικής αδιαφορίας μου και απότομης περιέργειάς μου (don’t ask). Γελούσα συχνά, ήμουν πολύ σοβαρός, την άλλη πολύ χαλαρός, μάλλον έδειχνα μια πιο αυθόρμητη, επιπόλαιη περσόνα. Όχι πλέον όμως. Σήμερα, στο γραφείο, έχοντάς τον απέναντί μου, ήμουν πολύ σφιγμένος. Δεν υπήρχαν περιττά λόγια. Ούτε χαμόγελα κι αστεία. Αυτομάτως, κι άθελά μου, υιοθέτησα την ατσαλάκωτη εικόνα του σοβαρού και υπεύθυνου πελάτη. Κι αυτός βέβαια ήταν διαφορετικός γι’ αυτό και δεν τον αναγνώρισα: στην καφετέρια φορούσε ένα σπορ μπλουζάκι και τα μαλλιά του ήταν πιο ανέμελα.

Τελειώσαμε με τη δουλειά μου και είπαμε γεια με μια χειραψία. Μετά ήρθα εδώ σε αυτή την καφετέρια μόνος όπου και πληκτρολογώ αυτή τη στιγμή αυτή την ανάρτηση. Έχω αφήσει φακέλους και χαρτοφύλακες στο αυτοκίνητο και είμαι εδώ casually ντυμένος με το μπλε λάπτοπ μου, δείχνω μάλλον περισσότερο σαν ανέμελος φοιτητής. Άλλο στυλ λοιπόν, όπως διαφορετικό και το στυλ που γράφω αυτή την ανάρτηση σε σχέση με πρόσφατες αναρτήσεις μου. Λίγο πιο στημένος, όπως αρμόζει άλλωστε. Ξερεις, λίγο… Dynx...

Σε μισή ώρα θα έρθει εδώ μια φίλη μου για καφέ. Το λάπτοπ θα είναι κλειστό στην άκρη, θα έχω χαλαρώσει, θα γίνω ο [όνομα] που γνωρίζει η φίλη μου και με τον οποίο μπορεί να συνομιλήσει, να γελάσει και να περάσει καλά.

Μετά από λίγο θα πάω για λίγες ώρες στη δουλειά, η φύση της οποίας απαιτεί να είμαι μεν τυπικός από τη μία, αλλά ευδιάθετος και με χιούμορ από την άλλη, ακόμα και με διάθεση για παιχνίδι.

Έπειτα θα πάω στο γυμναστήριο. Εκεί είμαι πολύ προσεκτικός: πιστεύω ότι πρόκειται για ένα χώρο όπου τα βλέμματα και οι συζητήσεις πρέπει να είναι πολύ περιορισμένα. Δεν μ’ αρέσει να δίνω λάθος εντυπώσεις ούτε δικαιώματα. Το γυμναστήριο υπάρχει απλά για να εξυπηρετεί έναν σκοπό για μένα: να μπορέσω να βγάλω το πρόγραμμά μου όσο το δυνατόν πιο αποτελεσματικά και γρήγορα, με όσο το δυνατόν λιγότερα distractions. Κι έπειτα να εκτονωθώ στο διάδρομο ή να χαλαρώσω.

Το βράδυ θα πάω σπίτι και πριν αρχίσω το διάβασμα ίσως αναρτήσω αυτό που γράφω τώρα. Μετά θα κοιμηθώ. Στον ύπνο μου δεν ξέρω πώς θα είμαι και πώς θα συμπεριφέρομαι, αναλόγως πάντα το όνειρο...

Μαζί στου ντους

noreply@blogger.com (Dynx Andor) — Sun, 27 Feb 2011 12:12:00 +0000

Τα παρακάτω συνέβησαν μια νύχτα που νύσταζα πολύ. Ήμουν έτοιμος να πέσω να κοιμηθώ, όμως διάφοροι φίλοι μου άρχισαν να μου μιλάνε online...

Ξεκίνησα λοιπόν να μιλάω με τους φίλους μου online (όπως πάντα, ευτυχώς, μιας και απεχθάνομαι το τηλέφωνο). Τη συζήτηση ξεκίνησε ο Σώτος για τις πλημμύρες και την κακοκαιρία. Απάντησα ότι ήθελα να φάω αβγά. Ωστόσο, του εξέφρασα την εξής απορία μου: πρόσφατα αποφάσισα να γίνω χορτοφάγος μετά την ταινία του Φασμπίντερ (έχει μια φρικαλέα σκηνή στα σφαγεία). Τον ρώτησα λοιπόν αν πρέπει να μην τρώω καν αβγά. Συγκεκριμένα η απορία μου ήταν αν οι κότες έχουν συνείδηση του πόσα αβγά κάνουν. Αν π.χ. γεννήσουν 5 αβγά (δεν γνωρίζω πόσα γεννάνε ανά φορά ή μήπως γεννάνε μόνο μία φορά;;;) και ο κτηνοτρόφος τους πάρει τα 3 αβγά, η κότα συνειδητοποιεί άραγε ότι έμεινε μόνο με δύο αβγά και κάθεται και στεναχωριέται; Ο Σώτος δεν μου απάντησε. Μάλλον νόμιζε ότι αστειευόμουν. Μιας που είπα για αβγά όμως, θυμήθηκα στην Αγγλία μια φορά που πήγα να σπάσω αβγά για ομελέτα. Σπάω το πρώτο, όλα εντάξει. Πάω να σπάσω το δεύτερο, το χτυπάω... τίποτα. Το ξαναχτυπάω και συνειδητοποιώ ότι ήταν βρασμένο. Δεν κατάλαβα πώς κατάφερα κι αγόρασα μια 8άδα αβγά από το σούπερ μάρκετ από τα οποία το ένα ήταν βρασμένο! Το συζητούσα, θυμάμαι, για τέσσερις νύχτες online με τους φίλους μου, χωρίς να καταλήξουμε πουθενά.. Ποιος το ‘βρασε; Αν η κότα σφιγγόταν πολύ γίνεται να βγήκε βρασμένο; Αν έμεινε το αβγό στον ήλιο; Αν η φωλιά της κότας ήταν κοντά σε αερόθερμο ή σόμπα ή κοντά σ’ ένα ασημί πιστολάκι; Μην με αφήνετε όμως να ξεφεύγω: η ουσία της ιστορίας έχει να κάνει με την διαδικτυακή συνομιλία μου. Μετά τ’ αβγά, λοιπόν, μιλήσαμε λίγο νομίζω για κάτι πορτοκαλί (δυστυχώς δεν θυμάμαι τι ακριβώς ήταν, αν και νομίζω ότι αν το πασπάτευες κάτω απ’ τον ήλιο έπαιρνε άλλες αποχρώσεις, ντροπαλές, κάτι σαν το μπουφάν του Σάτου από το Zara). Εκείνη τη στιγμή ήρθε η ανακοίνωση του Σώτου όμως να με βγάλει από τις σκέψεις μου: «Πρέπει να κάνω ντους, αλλά βαριέμαι!» Και δεν ξαναείπαμε κάτι, μέχρι που βγήκε offline.

Έπειτα μίλησα λίγο με τον Σώτη. Μπήκε online με το που βγήκε ο Σώτος offline. Με τον Σώτη ξεκινήσαμε να μιλάμε για κάτι άλλο. Δεν είχε πάντως σχέση ούτε με το bachelor πάρτι στον στρατό ούτε με την «Παρδαλή Τσατσάρα» (το νέο κομμωτήριο που άνοιξε στη γωνία κι έχει ως τώρα πάρει διθυραμβικές κριτικές από τα περιοδικά ποικίλης ύλης και τα περιοδικά με προϊόντα telemarketing για νάνους). Επειδή μιλούσα όμως ταυτόχρονα και στο τηλέφωνο με τον Σέτο απ’ το Λίχτενσταϊν, δεν πολυπαρακολουθούσα τη συζήτηση με τον Σώτη. Πρόλαβα όμως να διαβάσω την τελευταία του φράση που έλεγε, νομίζω, «Κλείνω τώρα, πρέπει να κάνω ντους, αλλά βαριέμαι!»

(Διάλειμμα για Tetris παρακαλώ)

Βγήκα από το chat του Messenger και μπήκα σ’ αυτό του Facebook όπου και βρήκα online τον Σώτα ο οποίο κι άρχισε αίφνης να μου μιλάει. Είχε καβγά με την κοπέλα του: Μετά από ένα ντοκιμαντέρ που παρακολούθησαν μαζί στο MTV, αυτή ισχυριζόταν ότι το να είσαι λεσβία, όπως και το να είσαι διοργανωτής δημοπρασίας είναι κληρονομικό. Ο Σάκης είχε γίνει έξαλλος. Γνωρίζει βέβαια ότι το να είσαι διοργανώτρια δημοπρασίας σαφώς και είναι κληρονομικό. Ωστόσο, διοργανωτής γίνεσαι με τους γνωστούς δύο τρόπους: είτε ακολουθώντας μία αυστηρώς χορτοφαγική δίαιτα σε συνδυασμό με εξάσκηση της Satyananda γιόγκα, αφού όμως πρώτα έχεις ακολουθήσει στο παρελθόν την δίαιτα Atkins για τουλάχιστον δύο χρόνια (ο Βασίλης την ακολούθησε πάντως για 3 - Βασίλης είναι ο κομμωτής στην «Παρδαλή Τσατσάρα»), είτε τυχαία εντελώς.. Δεν ξέρω πάντως, από μία φάση και μετά άρχισα να νυστάζω... Αποφάσισα να πάρω το μέρος του Σώτα μόνο και μόνο επειδή έχει πράσινα μάτια, αν και η κοπέλα του η Σέτα έχει ξανθά μαλλιά και ενίοτε και τρέσα. Πριν πω καληνύχτα στον Σώτα, μου είπε ότι πάει να κάνει ντους, αν και ίσως να μην κάνει τελικά επειδή βαριέται. Κάπως έτσι το είπε νομίζω: «Πρέπει να κάνω ντους, αλλά βαριέμαι!»

Ευτυχώς εγώ είχα κάνει ντους με το που γύρισα από γυμναστήριο, δύο ώρες πριν. Είχα βέβαια σκοπό να πάω για ύπνο τώρα, τα μάτια μου έκλειναν. Όμως δεν είχα κανέναν να μιλήσω, και υπήρχε ένα καυτό θέμα που με έκαιγε και ήθελα να αναλύσω με κάποιον. Είχε να κάνει νομίζω με την κλιματική αλλαγή, ίσως όμως και με την αγορά μιας νέας webcam. Ούτως ή άλλως, αφού κανείς δεν ήταν online -είτε κοιμόντουσαν είτε έκαναν ντους- αποφάσισα να μην πάω στο κρεβάτι ακόμα και τελικά, για να κοιμηθώ κι εγώ με το κεφάλι μου ήσυχο, αν και βαριόμουν, μπήκα να κάνω ντους.

Η διάρκειά τους

noreply@blogger.com (Dynx Andor) — Fri, 28 Jan 2011 22:59:00 +0000

Τις προάλλες, μέσω ενός blog, ανακάλυψα την ταινία του Fassbinder «Η Χρονιά με τα 13 Φεγγάρια» (In einem Jahr mit 13 Monden). Το παρακάτω όνειρο μας αφηγείται ένας από τους χαρακτήρες της εξαιρετικής αυτής ταινίας - μου "μίλησε" αμέσως και ήθελα να το μοιραστώ…

Μια φορά ονειρεύτηκα ότι περπατούσα σ’ ένα νεκροταφείο και ξαφνικά παρατήρησα κάτι περίεργο. Οι επιγραφές πάνω στους τάφους δεν ήταν σαν αυτές που ήξερα. Συνήθως βλέπεις, «Γεννήθηκε το 1918, πέθανε το 1968», ή «Γεννήθηκε το 1927, πέθανε το 1975». Αλλά οι ημερομηνίες σε αυτούς τους τάφους έγραφαν: 1970-72, ή 1965-6, ή 1954-57. Κανείς εδώ δεν φαινόταν να είναι μεγαλύτερος από δύο χρονών. Μερικοί ήταν ακόμα μικρότεροι. Μερικοί ήταν μόνο λίγων ημερών: «18 Φεβρουαρίου με 11 Μαρτίου», ή «19 Μαΐου με 5 Ιουνίου», ενώ άλλοι ήταν μόνο λίγων ωρών. Καθώς προσπαθώ να καταλάβω γιατί αυτό το νεκροταφείο είναι τόσο παράξενο, βλέπω ξαφνικά έναν πολύ ηλικιωμένο άνδρα μπροστά μου. Είναι ο κηπουρός. Τον ρωτάω πώς κατάφερε κι έγινε τόσο μεγάλος, ενώ όλοι οι υπόλοιποι εκεί πέθαναν τόσο νέοι. Γελάει, κουνάει το κεφάλι του και λέει, «Όχι, κάνεις λάθος. Οι ημερομηνίες δεν δείχνουν τη διάρκεια της ζωής των ανθρώπων. Αλλά τον χρόνο που είχαν έναν πραγματικό φίλο».

Άτιτλο

noreply@blogger.com (Dynx Andor) — Sun, 02 Jan 2011 21:41:00 +0000

Στο Dolce Vita του Φελίνι έχει μία σκηνή όπου μία Σουηδέζα ηθοποιός-στάρλετ γίνεται το επίκεντρο σ' ένα νυχτερινό κέντρο, με τους παπαράτσι και τους γοητευτικούς νεαρούς να την περιτριγυρίζουν. Κάποια στιγμή, μπουχτισμένη μ' όλα κι όλους γύρω της, μπαίνει στ' αυτοκίνητο του παπαράτσι και το σκάει μαζί του στη νυχτερινή Ρώμη. Δεν ξέρω τι ακριβώς ζηλεύω από αυτή τη σκηνή, πάντως η ζήλεια ξεκινάει με το που κλείνει η πόρτα του αυτοκινήτου.

«Είναι πιο δύσκολος ο χωρισμός, η μοναξιά ή ο έρωτας χωρίς ανταπόκριση;» Δεν ξέρω, πάντως σου αφήνουν το ίδιο κενό, οπότε γιατί καν να σκεφτόμαστε τόσο υποθετικά ερωτήματα;

Παρόμοιες υποθέσεις και εικασίες έκανα κάποια μέρα καθώς περπατούσαμε στο πανεπιστήμιο, δίπλα απ' το κανάλι, ένα ζεστό καλοκαιρινό σούρουπο. Ήταν η περίοδος που έπρεπε ν' αποφασίσω αν θα δεχτώ εκείνη τη δουλειά, ακόμα πιο βόρεια. Εσύ κατάφερες να μ' αφοπλίσεις: «Είναι πιο εύκολο να σκέφτεσαι με τη λογική, παρά με το συναίσθημα», μου είπες.

Last year I googled the phrase: "How to fall out of love".

Νιώθεις δυνατός όταν πιστεύεις πως δεν έχεις ανάγκη τους άλλους: κι αν όμως δεν είναι παρά μία μόνο ψευδαίσθηση, τότε τι δηλαδή, περνάνε τα χρόνια κι αφήνεις ανεκμετάλλευτες τόσες ευκαιρίες για ουσιαστική επαφή; Ω ναι, γιατί κάθε επαφή είναι ουσιαστική από τη στιγμή που γίνεται μνήμη.

Αλήθεια, ποιος ξέρει τι παρακίνησε την Vittoria από την Έκλειψη του Αντονιόνι να πει, «Υπάρχουν στιγμές που το να κρατάς μία κλωστή και βελόνα, ή ένα βιβλίο, ή έναν άνδρα – είναι όλες το ίδιο.» Βέβαια και στη Νύχτα του ίδιου σκηνοθέτη παρακολουθούμε μια γάτα να έχει σχεδόν κοκαλώσει κοιτάζοντας μες στο σκοτάδι ένα άγαλμα, σάμπως περιμένοντάς το να ζωντανέψει. Δεν ξέρω τι θα κέρδιζα, αλλά θα ήθελα πολύ να μάθαινα τι σκεφτόταν η γάτα εκείνη τη στιγμή. Και μια που λέμε για γάτες…

Γνώριζα κάποιον στην Αγγλία που ήταν συνέχεια με το λάπτοπ στα πόδια όποτε έμενε μόνος στο σπίτι. Νόμιζα ότι απλά έτσι είχε συνηθίσει. Αργότερα, όντας μεθυσμένος, μου εξομολογήθηκε ότι η ζεστασιά που προκαλεί ο υπολογιστής στα πόδια του τον κάνει να αισθάνεται ότι έχει κάποιον κοντά του. (Όπως μια φίλη που δεν μπορεί να κοιμηθεί τα μεσημέρια αν δεν αγκαλιάζει το μαξιλάρι, λόγω μοναξιάς. Όταν τη ρώτησα γιατί συγκεκριμένα τα μεσημέρια, απάντησε πως το περιπαικτικό φως της ημέρας της θυμίζει πόσο μόνη είναι, την απογυμνώνει αδιάντροπα).

Το ίδιο αδιάντροπα και με χάρη, περπατούσαμε ηλικιωμένοι κι εμείς μια άλλη μέρα, στις κάτω χώρες αυτή τη φορά και χειμώνα, δίπλα από ένα άλλο κανάλι, κι έριχνε ψιλόβροχο. Ακούστηκε τότε η κόρνα ενός τουριστικού πλοιαρίου. Γυρίσαμε και το κοιτάξαμε γεμάτο κόσμο να περνάει από μπροστά μας. Δεν ξέρω πόση ώρα πέρασε αλλά ξάφνου η αραιή συννεφιά διαλύθηκε. Έγειρες πάνω μου και μου 'πιασες το χέρι. Και ύστερα βγήκε ο ήλιος, Ο ΗΛΙΟΣ, Ο ΗΛΙΟΣ !!!

Schoenberg, "Κοίτα τον ήλιο…" από το έργο Gurrelieder.