TRENDS IN BEELD

De waarde van leesstrategieën

noreply@blogger.com (Jos) — Fri, 03 Feb 2012 10:27:00 +0000

Het is nog niet zo heel lang geleden dat leesstrategieën gezien werden als de redding van het vakgebied begrijpend lezen. Duidelijk was dat de toen gebruikelijke didactiek, het lezen van een (lange) tekst gevolgd door het maken van (veelal ongerichte) vragen, niet tot meer tekstbegrip leidde. Wetenschappelijk onderzoek toonde tegelijkertijd aan dat meer aandacht voor het aanpakgedrag bij het lezen van teksten, dat effect wel had. Een groot voordeel was ook dat aanpakgedrag onderwijsbaar is en er instructie bij gegeven kan worden. Het leidde tot een metamorfose van het vakgebied begrijpend lezen.

Nu zijn we een aantal jaren verder en staan diezelfde leesstrategieën onder druk. Of misschien zelfs wel het hele vakgebied begrijpend lezen (Stoeldraaijer, 2012). Hoe kan dit? Is het terecht? En wat betekent dit voor onze school? De nu volgende discussiefilm kan u helpen om een genuanceerd antwoord te geven op deze vragen. En natuurlijk om de beslissingen te nemen die bij uw school en leerlingen passen.

Literatuur:

Fisher F., Frey, N. & Lapp D. (2009). In a reading state of mind. Brain research, teahter modeling and comprehension instruction.
Förrer, M & Van de Mortel, K. (2011). Lezen … denken … begrijpen! Handboek begrijpend lezen in het basisonderwijs.
Stapel, P. e.a. (2009). Lezen in beeld en Leesstudio. Leerkrachthandleiding.
Stoeldraaijer, J. (2012). Dominante rol onderwijsinspectie bij keuze methode. Leesstrategieën werken niet bij begrijpend lezen.
Vernooij, K. (2009). Effectief leren werken met leesstrategieën.
Willingham, D.T. (2007). The usefulness of brief instruction in reading comprehension strategies.

Brein en leren

noreply@blogger.com (Jos) — Wed, 23 Nov 2011 09:55:00 +0000

Dat het brein een buitengewoon belangrijke rol speelt in ons leven, is een bekend gegeven. Daarmee is het onderdeel van het menselijk lichaam waar we het minst van weten en dat het minst te doorgronden is van cruciaal belang voor bijna alles wat we doen. Thuis, onderweg, op vakantie, maar natuurlijk ook op school. Juist de laatste jaren zien we dat breinwetenschappers zich nadrukkelijk bezig houden met leren en schoolsucces. Hier en daar levert dit interessante, bruikbare en soms zelfs vermakelijke inzichten op. Toch gaapt er een enorme kloof tussen breinwetenschappers enerzijds en onderwijswetenschappers anderszijds.

Onderwijswetenschappers weten vaak te weinig van de meest recente ontwikkelingen op het gebied van de ontwikkeling en werking van de hersenen. Breinwetenschappers zijn echter zelden in staat om hun ideeën door te vertalen naar beter onderwijs, omdat ze niet thuis zijn in de didactische en organisatorische context van de school. Dit is de kloof die de komende jaren gedicht moet worden en dat zal ook gebeuren. Vooral door naar elkaar te luisteren en in discussie te gaan. Om vervolgens te komen tot praktische en gedeelde inzichten waar onderwijsgevenden, onderwijsontwikkelaars en beleidsmakers mee vooruit kunnen.

Brein en leren on Prezi

Literatuur:

Jolles, J. (2011). Ellis en het verbreinen.
Swaab, D. (2011). Wij zijn ons brein.

De referentieniveaus: een drieluik

noreply@blogger.com (Jos) — Sat, 29 Oct 2011 17:30:00 +0000

Het zal niemand zijn ontgaan. Het werk van de commissie Meijereink heeft via een rapport en een referentiekader enige tijd terug een wettelijke status bereikt. En dus gaan we allemaal werken aan de doorlopende leerlijnen door de referentieniveaus in te voeren. Maar wat is er nu precies aan de hand en wat verandert er nu exact? Moeten we als school nu veel tijd gaan steken in een grootschalig vernieuwingsproject over dit onderwerp? Of is dit niet nodig en kunnen we onze innovatieve aandacht beter op andere zaken richten? Bekijk de onderstaande discussiefilms.

De eerste film gaat over wat de referentieniveaus precies zijn en welk doel ze hebben.

De tweede film gaat over de kansen en de risico's bij het invoeren van de referentieniveaus.

De derde film gaat over het implementeren van de referentieniveaus. Wat moet er gebeuren en welke stappen kunnen gezet worden?

Bekijk de films, praat er met elkaar over en trek de conclusies die passen bij uw specifieke schoolsituatie.

Op basis van de films hebben we ook een interactieve checklist gemaakt. Deze kan gebruikt worden om samen periodiek na te gaan of de invoering van de referentieniveaus gebeurt in lijn met de inhoud van de films.

Interactieve checklist referentieniveaus on Prezi

Met dank aan Kees Vernooij en Cees Hereijgens.

Literatuur:

CPB (2011). Niveau onderwijs daalt. Vooral beste leerlingen blijven achter.
Meijerink e.a.(2007). Over drempels met taal en rekenen.
Meijerink e.a.(2009). Referentiekader taal en rekenen.
Ministerie van OC&W (2006). Kerndoelen primair onderwijs.
SLO (2011). Leerstoflijnen beschreven.
Vernooij (2007). De meeste leesproblemen zijn kwaliteitsproblemen.
Vernooij (2009). Lezen stopt nooit. Van een stagnerende naar een doorgaande leesontwikkeling voor risicolezers.
Vernooij (2011). Wat bepaalt goede leeropbrengsten?

Interactief hardop denken

noreply@blogger.com (Jos) — Mon, 22 Aug 2011 11:07:00 +0000

Begrijpend lezen is een lastig vak. Het is niet mogelijk om voor 100 procent te doorgronden wat er in hoofden gebeurt bij het ontstaan van leesbegrip. Dit heeft ook gevolgen voor de mogelijkheden om kinderen binnen het onderwijs betere begrijpend lezers te laten worden. Denk bijvoorbeeld aan de leerlijnen, de lesdoelen, de uitleg en de opdrachten die hiervoor gebruikt kunnen worden. Op het gebied van de instructiemogelijkheden is steeds duidelijker geworden dat kinderen vooral baat hebben bij het hardop bespreken van de manier waarop het lezen van een tekst aangepakt kan worden. In de volksmond heet dat hardop denken en de internationale term hiervoor is modeling. Maar hardop denken zelf kan ook weer op een aantal manieren. Van zeer leerkrachtgestuurd tot behoorlijk interactief. De onderstaande discussiefilm gaat hier verder op in en houdt een pleidooi voor de interactieve benadering van begrijpend leesinstructie.

De leerkracht maakt het verschil

noreply@blogger.com (Jos) — Mon, 06 Jun 2011 08:57:00 +0000

De invloed van de leerkracht op de leerprestaties van kinderen is nauwelijks te overschatten. Recent onderzoek toont duidelijk aan dat deze invloed verder gaat dan die van de thuissituatie, de specifieke schoolsituatie en de medeleerlingen. Met recht kan dus gezegd worden dat leerkrachten het verschil maken. Maar wat onderscheidt een goede leerkracht? Welke eigenschappen hebben ze en welke keuzes maken ze? Is het een kwestie van veel ervaring hebben of doet dat er niet eens zoveel toe? Hierover gaat de volgende discussiefilm. Met dank aan u: de leerkracht die het verschil maakt.

Met dank aan Kees Vernooij.

Literatuur:

Cöp, J. (2010). Interactiever leren met het digibord.
Hattie, J. (2003). Teachers Make a Difference: What is the Research Evidence?
Hattie, J (2005) ‘What is the Nature of Evidence that Makes a Difference to Learning?
Hattie, J. & Timperly, H. (2007). The power of feedback.
Hattie, J. (2009). Visible learning. A synthesis of over 800 meta-analysis relating to achievement.
Jolles, J. (2006). Over ‘brein en leren’ in relatie tot onderwijsontwikkeling.
Jolles, J. (2010). Ellis en het verbreinen. Over hersenen, gedrag en educatie’
Vernooij, K. (2007). Elk kind een lezer.
Vernooij, K. (2008). Instructie en risicolezers.

De kracht van effectieve instructie

noreply@blogger.com (Jos) — Mon, 14 Feb 2011 11:25:00 +0000

In iedere klas zijn er (grote) verschillen tussen leerlingen. Om tegemoet te komen aan deze verschillen zal het onderwijs afgestemd moeten worden op de verschillende onderwijsbehoeften die kinderen hebben. Effectieve instructie op maat is hierbij noodzakelijk. Deze discussiefilm gaat in op de kenmerken van effectieve instructie. Tevens wordt aangegeven hoe dit gerealiseerd kan worden zonder terecht te komen in een zeer complexe klassenorganisatie.

Doelgericht onderwijs innoveren

noreply@blogger.com (Jos) — Fri, 04 Feb 2011 15:27:00 +0000

Nogal wat (vermeende) onderwijsinnovaties leiden nooit tot echte verbeteringen achter de klasdeur. Hoe is het toch mogelijk dat zoveel dure, tijdrovende en arbeidsintensieve projecten nooit het beoogde einddoel bereiken? Minstens een deel van het antwoord hierop is dat veel vernieuwingen multidimensionaal en overambitieus worden ingezet. Doelgericht onderwijs innoveren betekent dat de verniewing concreet, duidelijk en behapbaar zal moeten zijn. Bijvoorbeeld door minder dimensies tegelijkertijd mee te nemen en exact te benoemen hoe de gewenste situatie eruit zal moeten zien. Deze discussiefilm hoopt hieraan een bijdrage te leveren. Er worden elf dimensies van onderwijsvernieuwing geschetst. Per dimensie wordt daarbij ook de globale trend aangegeven.

Effectiever vreemde talenonderwijs met het digibord

noreply@blogger.com (Jos) — Wed, 17 Nov 2010 12:46:00 +0000

Het vreemde talenonderwijs is volop in ontwikkeling. Niet in het minst omdat het ondersteunen van lessen door middel van digitale schoolborden nieuwe kansen en mogelijkheden biedt. De kracht van het digibord is daarbij dat de lessen realistischer, afwisselender en interactiever kunnen worden. Daarbij leidt een betere interactie tot meer denkkracht bij de leerlingen.
Dit biedt weer goede mogelijkheden om de doelen op een hoger niveau te leggen en het onderwijs effectiever te maken. Bekijk de discussiefilm en bespreek deze met uw collega's. Reacties zijn natuurlijk altijd van harte welkom.

Met dank aan Paul Baaijens en Linda Humme.

Meer leesbegrip met het digibord

noreply@blogger.com (Jos) — Fri, 22 Oct 2010 06:47:00 +0000

Meer dan negentig procent van de basisscholen is inmiddels voorzien van digitale schoolborden. Nog nooit is een nieuw medium in zo'n sneltreinvaart in de scholen beland. Nu is het dus de vraag hoe het gebruik van deze borden kan leiden tot didactische meerwaarde, betere leerresultaten en meer gebruiksgemak voor leerkrachten. In deze discussiefilm wordt een voorbeeld uitgewerkt voor het vakgebied begrijpend lezen. Door het digibord binnen deze lessen te gebruiken bij het geven van instructie, ontstaan nieuwe mogelijkheden. Bekijk de film, discussieer en reageer.

De 9 schakels van effectief onderwijs

noreply@blogger.com (Jos) — Tue, 20 Jul 2010 19:00:00 +0000

Wat goed onderwijs is, zal altijd onderwerp van discussie blijven. En dat moet ook, want het doel is de overtreffende trap: het beste onderwijs. Uit praktijkervaringen en wetenschappelijk onderzoek weten we inmiddels dat een aantal zaken min of meer tijdloos zijn. Ook in een tijd waarin veel verandert en steeds meer nieuwe media een plek in klas verwerven, blijft het belangrijk om vanuit een onderwijskundige invalshoek te bekijken wat de toegevoegde waarde kan zijn. Dat kan gebeuren aan de hand van de 9 schakels van effectief onderwijs in de klas. Meer weten? Bekijk de nu volgende discussiefilm.

Wilt u een verhaal houden over de negen schakels van effectief onderwijs? Wellicht helpt het u om gebruik te maken van de onderstaande interactieve presentatie.

De 9 schakels van effectief onderwijs on Prezi

Interactiever leren met het digibord

noreply@blogger.com (Jos) — Mon, 19 Jul 2010 08:39:00 +0000

In een razend tempo verschijnen in steeds meer klaslokalen digiborden. Het moment dat een lokaal zonder digibord gedateerd aandoet, is niet meer ver weg. Toch is in veel scholen vast te stellen dat het didactisch gebruik van het digibord nog (sterk) kan groeien. Anders blijft het bord hangen in de hoek van de speeltjes en de gadgets. Leuk voor erbij, maar weinig bijdragend aan de primaire functie van de school: kinderen de mogelijkheid geven om te leren en zich te ontwikkelen.

De onderstaande discussiefilm laat zien hoe het digibord het leren interactiever kan maken. In eerste instantie vanuit een leertheoretische invalshoek. Het tweede gedeelte van de film toont daarnaast ook 10 didactische digibordwerkvormen die het leren kunnen verbeteren.

Met dank aan Linda Humme.

Het differentiatiedilemma

noreply@blogger.com (Jos) — Wed, 02 Jun 2010 13:18:00 +0000

In veel klassen zijn de verschillen tussen kinderen groot. De permanente uitdaging voor scholen is om hier adequaat mee om te gaan. Dat lijkt gemakkelijker dan het is. Succesvol differentiëren wordt vaak gezien als een organisatieprobleem waar goed klassenmanagement de oplossing voor zou moeten zijn. Natuurlijk: het goed kunnen managen van een klas is voorwaardelijk voor het effectief kunnen omgaan met verschillen tussen leerlingen. Maar het maken van goede keuzes gaat hieraan vooraf. Hierbij doemt voortdurend hetzelfde dilemma op: houd ik de klas bij elkaar of laat ik kinderen los en ga ik werken met verschillende niveaugroepen? Oftewel, differentieer ik convergent of divergent? Bekijk de discussiefilm.

Effectiever onderwijs met het digibord

noreply@blogger.com (Jos) — Fri, 21 May 2010 06:50:00 +0000

In een ongekend tempo heeft het digibord het klaslokaal veroverd. In eerste instantie leidt dit vaak tot enthousiast gebruik van afbeeldingen, films, audio, spelletjes en oefeningen. Onderzoeken geven aan dat na 1 à 2 jaar een soort van bezinningsperiode opkomt. Dan komt de belangrijkste vraag op die gesteld kan worden: 'Hoe kan ik mijn onderwijs effectiever maken met een digibord?' Het is belangrijk dat schoolteams het daar met elkaar over hebben. Niet alleen door samen nieuwe mogelijkheden te bedenken, maar ook door het digibordgebruik te toetsen aan de min of meer tijdloze criteria van effectief onderwijs. De onderstaande discussiefilm wil dit denkproces ondersteunen door de zeven schakels van effectief onderwijs te verbinden met het succesvol gebruik van een digibord.

Begrijpend leesinstructie nieuwe stijl

noreply@blogger.com (Jos) — Mon, 10 May 2010 09:13:00 +0000

Begrijpend lezen is geen populair vak. Veel leerlingen hebben er een hekel aan en leerkrachten staan allerminst te popelen om het te geven. Toch zijn er best goede mogelijkheden om te komen tot daadwerkelijke verbeteringen. Twee zaken vormen daarbij belangrijke aanknopingspunten, namelijk het aansprekender maken van de teksten en het attractiever en doelgerichter maken van de instructie. Experimenten geven aan dat het gebruik van een digitaal schoolbord hierbij wel eens doorslaggevend kan worden. Bekijk de discussiefilm.

Het georganiseerde wantrouwen

noreply@blogger.com (Jos) — Wed, 31 Mar 2010 10:44:00 +0000

Schoolorganisaties zijn volop in ontwikkeling. Met als ultieme doel om leerlingen beter te laten leren. Tegelijkertijd is in veel scholen de onvrede te horen over de werkdruk, de toenemende administratieve lasten en de te beperkte ruimte om zelf invulling te geven aan het onderwijs. Scholen zijn daarin niet anders dan andere organisaties en bedrijven. Hele sectoren lijken te zijn gebouwd op onderling wantrouwen. Is dit in de interne organisatie niet het geval, dan kan de reguleringsdrift van de overheid alsnog dit effect hebben. Met vervelende gevolgen voor alle betrokkenen. Bekijk de discussiefilm en reageer.

Effectieve educatieve software

noreply@blogger.com (Jos) — Wed, 27 Jan 2010 14:17:00 +0000

Met de komst van de vele digiborden is ICT een meer prominente plaats in gaan nemen in het(basis)onderwijs. Daarmee is er een duidelijke groei waar te nemen aan de kant van de hardware. Ten aanzien van de educatieve software is de situatie echter zorgwekkender. Digibordsoftware staat nog in de kinderschoenen en de klassieke leerlingsoftware dreigt te blijven steken in verouderde en minder effectieve didactieken. Werk aan de winkel dus. Bekijk de presentatiefilm.

De kracht van het digitale schoolbord

noreply@blogger.com (Jos) — Mon, 14 Sep 2009 19:53:00 +0000

In een ongekend tempo verschijnen digitale schoolborden in de basisscholen. Inmiddels zijn al veel gebruikerservaringen beschikbaar en de conclusie is overweldigend: zelden heeft de introductie van een nieuw hulpmiddel geleid tot zoveel enthousiasme. Het (geven van) onderwijs wordt er in ieder geval leuker door. Maar de hamvraag is of het digibord het onderwijs ook effectiever kan maken? Bekijk de presentatiefilm.

Doelgericht begrijpend lezen

noreply@blogger.com (Jos) — Fri, 04 Sep 2009 07:11:00 +0000

Begrijpend lezen is geen populair vak. Leerlingen vinden het saai en leerkrachten ervaren het als vaag. Toch heeft wetenschappelijk onderzoek de afgelopen jaren behoorlijk wat nieuwe, bruikbare inzichten opgeleverd. Deze kunnen vrij eenvoudig vertaald worden naar betere begrijpend leeslessen en betere begrijpend leesmethoden. Bekijk de filmpresentatie en neem kennis van de laatste ontwikkelingen. Van deze film zijn twee versies beschikbaar die verschillen in lengte.

Lange versie (ongeveer 7 minuten)

Korte versie (ongeveer 3 minuten)

Doelgericht zelfstandig leren

noreply@blogger.com (Jos) — Mon, 13 Jul 2009 08:20:00 +0000

Zelfstandig leren krijgt de laatste tijd enorm veel aandacht. Om effectief om te kunnen gaan met verschillen in de klas, is het noodzakelijk dat een gedeelte van de leerlingen gedurende een bepaalde tijd zelfstandig aan de slag kan. Toch mag het geen doel op zich zijn. Zelfstandig leren kan en moet gewoon een doelgerichte en effectieve manier van leren zijn. Bekijk de presentatiefilm.

Passend woordenschatonderwijs

noreply@blogger.com (Jos) — Mon, 13 Jul 2009 08:12:00 +0000

In veel klassen zijn de verschillen in woordenschat tussen leerlingen enorm groot. Wat betekent dit voor het woordenschatonderwijs en welke rol is er weggelegd voor educatieve software? Bekijk de presentatiefilm.

Effectiever onderwijs met ICT

noreply@blogger.com (Jos) — Fri, 03 Jul 2009 13:47:00 +0000

Kan ICT helpen om het onderwijs effectiever en de klas beter organiseerbaar te maken? Deze centrale vraag kan het best beantwoord worden door te kijken naar de invloed die pc's, digiborden en mediaspelers kunnen hebben op de doelgerichtheid, de motivatie en de differentiatiemogelijkheden. Bekijk de presentatiefilm.

De veranderende leerling

noreply@blogger.com (Jos) — Fri, 24 Apr 2009 13:46:00 +0000

Kinderen van nu zijn niet hetzelfde als kinderen van toen. Veranderingen in de samenleving, waaronder de snelle opmars van ict, maken dat jongeren anders zijn, anders doen en anders leren. De school kan daar niet omheen. Bekijk de presentatiefilm.

Nieuwe woorden leren

noreply@blogger.com (Jos) — Wed, 01 Apr 2009 06:39:00 +0000

Woordenschatonderwijs staat de laatste tijd sterk in de belangstelling. Hierbij gaat het om het leren van vaardigheden, strategieën en woordbetekenissen. Om de effectiviteit van het woordenschatonderwijs te verhogen, is het belangrijk om stil te staan bij de wijze waarop kinderen nieuwe woorden leren. Bekijk de presentatiefilm.

Duurzaam onderwijs

noreply@blogger.com (Jos) — Thu, 26 Mar 2009 15:07:00 +0000

Onze samenleving is volop in beweging. Op talloze plekken worden momenteel pogingen gedaan om te komen tot een meer duurzame inrichting. Dit zal zeker niet voorbij gaan aan het onderwijs. Duurzaam onderwijs is daarbij meer dan zorgvuldig omgaan met afval en veel aandacht besteden aan milieuzaken. Bekijk de presentatiefilm.

Daarom woordenschatonderwijs

noreply@blogger.com (Jos) — Mon, 23 Mar 2009 09:17:00 +0000

Woordenschatonderwijs is één van de belangrijkste pijlers van ons taalonderwijs. Maar waarom eigenlijk? Wat maakt dat het zo centraal staat en wat moeten we ermee willen bereiken. Bekijk de presentatiefilm.