Elektronik Proje,Ders Temrinleri ve Uygulamaları

TASARIM ALANINA ELEMAN ÇAĞIRMA (Bilgisayar Destekli Uygulamalar Temrin 1)

2017-10-07T14:19:00.001-07:00

UYGULAMA1 : TASARIM ALANINA ELEMAN ÇAĞIRMA

İŞLEM BASAMAKLARI :

“Devices”, yani elemanlar kutusunun sol üst kısmında bulunan (Şekil 3.1’de gösterilen) “P” (Eleman kütüphanesini

göster ve eleman çağır) düğmesine basınız.

2. “P” düğmesine bastıktan sonra, ISIS eleman kütüphanesine girilir ve karşınıza “Pick Devices” penceresi gelir. (Şekil 3.3) Bu pencerede

“Keywords” kısmına aradığımız elemanın ismini yazalım. Aradığımız elemanlar bir kütüphanenin içinde yer alırlar. Keywords kısmına

“BATTERY” yazdığımızda Pick Devices penceresi (Şekil 3.3) karşımıza gelir.”BATTERY” üzerine gelip iki kere tıklayınız.Bu

işlemi yaparken ISIS programı ana penceresinde bulunan “DEVICES” kutusuna bakınız. (Şekil 3.2) Gördüğünüz gibi , “BATTERY” elemanıkütüphaneden çağrılmıştır.

3. Aynı yöntemle bu kütüphaneden “buton” , “led-green” , ve “DEVICE” kütüphanesinden “res” elemanlarını çağırınız.

4. “Pick Devices” penceresini kapatınız.

5. Oluşturacağımız devrenin elemanlarını “elemanlar” ( ya da malzeme kutumuza [DEVICES] aldık, şimdi de bu elemanları tasarım

alanına taşıyalım.

6. “DEVICES” bölümünden, “BATTERY” elemanının üzerine tıklayarak seçili hale getiriniz. (Şekil 3.2 ‘ de görüldüğü gibi) . Dikkat

edilirse seçilen bu elemanın sembolü, “Tasarım ön görünüş” kısmında görülecektir.

7. Fare göstergesini tasarım alanına götürerek, herhangi bir yere sol tıklayınız. Göreceğiniz gibi, “BATTERY” elemanı, tasarım alanına

taşınmış oldu.

8. Aynı şekilde diğer elemanları da seçili hale getiriniz ve tasarım alanına taşıyınız. En sonunda ISIS çalışma sayfamızda Şekil 3.4

oluşmuş olur. Tasarım alanına aynı zamanda Library/Pick Device/Symbol menüsünden de eleman çağırabiliriz.

Yazar

2012-10-15T13:15:00.005-07:00

BARIŞ ÇELİK

bariscelik@marun.edu.tr

barce216@gmail.com

Patern Çıkarmak (11)

2012-01-14T13:23:00.000-08:00

Baskı Devre: Elektronik devre elemanlarının üzerine yerleştirildiği ve bu elemanlar arasındaki elektriksel bağlantının bakırlı yüzde oluşturulan yollarla sağlandığı plakalara baskı devre plaketi veya kısaca baskı devre adı verilir.

İşlem Basamakları:
1. Baskı Devresindeki Elamanların Ölçülerine Göre Plaket Boyutunun Belirlenmesi:
Baskı devresinin hazırlanması için devrede bulunan elektronik elemanların plaket üzerine yerleşim şekli düşünüldükten sonra gerekli sadelik sağlanarak, şema düzenlenir. Kullanılan devrenin elemanlarının gerçek boyutları ölçülerek yukarıdaki tabloya kaydedilir.
2. Yerleştirme Şekli ve Montaj Ölçülerinin Ayarlanması:
Elektronik devre elemanları plaket üzerine dik ve yatay olarak monte edilir. Baskı devre plaketi üzerine elemanların paralel veya dik montajına karar verilmelidir. Eğer üç bacaklı elemanların arasındaki mesafe yeterli ise bacakların gövdeye bağlı olduğu ölçüde plakete takılması önerilir.

3. Devre elemanlarının montaj şeklinin belirlenmesi:
Devre elemanlarının montaj şekli belirlenirken aşağıdaki durumlara dikkat edilmelidir.
• Diyot, direnç gibi devre elemanları yatay; üç ya da daha fazla bacağı olan transistör, tristör, triyak vb. elemanlar ise dikey olarak monte edilmelidir. (Plakete göre)
• Gerek iki bacaklı, gerekse üç bacaklı elemanların bacak aralıkları plaket üzerinde hep aynı olmalıdır.
• Çalışma sırasında ısınacak elemanların diğer devre elemanlarını etkilememesi için aralarında uygun mesafe bırakılmalıdır.
• Yerleştirme sırasında elemanların birbirine değmemesine ve plaket üzerinde fazla yer kaplamamasına dikkat edilmelidir. Ayrıca bu hususların yanında görünüşe ve estetiğe de dikkat edilmelidir.
4. Baskı devre plaketinin hazırlanması:
Uygulanacak devrenin büyüklüğüne göre baskı devre plaketleri istenilen ölçülerde olmayabilir. Bunun için bu plaketleri kesmek gerekir. Sağlıklı bir kesme işlemi için şu metotlar kullanılır. Giyotin makasla kesme, maket bıçağı ile kesme, testere ile kesme.
5. Patern çıkarmak:
Devre şemasının, baskı devre plaketine aktarılacak duruma gelmiş haline patern denir. Plaket üzerinde akım yollarının çizilmesi iki yöntemle yapılır.

a. Ada yöntemi: Eleman sayısı az, daha ziyade amatörce hazırlanan hobby devrelerinde kullanılır. (Sol şekil)
b. Bağlantı yolları yöntemi: Eleman sayısının fazla olduğu, profesyonelce hazırlanan plaketlerde kullanılır. (Sağ şekil)
Baskı devre plaketi üzerine aktarılacak paternin çıkarılması için milimetrik kağıt veya köpük kullanılır.
• Devre eleman boyutları göz önüne alınarak, elemanlar milimetrik kâğıt üzerine yerleştirilir. Köpük kullanılacaksa milimetrik kağıt köpük üzerine yapıştırılır ve yerleşim planına göre eleman ayakları köpüğe batırılarak yerleştirilir. (Bu yüz plaketin elemanlı yüzü kabul edilir, yani elemanlar bu yüze yerleştirilir.)
• Eleman bacaklarının geleceği delik yerleri tespit edilir ve bu delikler arasına semboller çizilir. Daha sonra devreye uygun olarak hatlar çizilip koyulaştırılır.
• Milimetrik kâğıt ters çevrilerek, eleman bacaklarının geleceği yerler ve hatlar işaretlenip çizilir. (Bu yüz plaketin bakırlı yüzü kabul edilir.) Hazırlanan Patern uygun bir metotla bakırlı yüzeye aktarılır. (Hat kalınlıkları 1,5-2 mm, bağlantı noktaları 3-5 mm olmalıdır.)

Flip-Flop (10)

2012-01-14T13:13:00.000-08:00

Amaç: Flip-Flop devresinin görsel uygulamasını öğrenir.

Giriş: Flip-Flop devreleri değişik amaçlarla kullanılan devrelerdir. Birçok elektronik elemanın temlini oluşturur. Genellikle çift çıkışlı olarak kullanılırlar. Transistorün birinin iletime geçmesi durumunda diğerinin kesime gitmesi mantığına göre çalışır. Böylece çıkışlardan birisi aktif iken diğeri aktif değildir.

Biz bu devremizde çıkışların aktif veya pasif olma durumunu ledler yardımıyla görsel hale getirilmiş halini uygulayacağız. Böylece hangi çıkışın aktif hangi çıkışın pasif olduğunu gözlemleme imkanı bulacağız. Çıkış aktif iken led yanmaz, pasif iken ise yanar. Bu durum kondansatör kapasitelerine göre belli hızda sıralı bir şekilde devam eder. Yani kondansatör şarj olurken bağlı olduğu transistör iletimde, kondansatör deşarj olurken bağlı olduğu transistor ün beyzine ters sinyal geleceği için transistör kesimdedir.

Ayrıca bu tür devreler hobi amaçlı da kullanılan devrelerdir.

Kullanılan Malzemeler:

Devrenin Bağlantı Şeması:

İşlem Basamakları:
1. Gerekli malzemeleri temin ediniz.
2. Bread Board üzerinde devre bağlantı şekline göre devreyi kurunuz.
3. Devreyi kurarken Bread Board bağlantı yollarına ve eleman özelliklerine dikkat ediniz.
4. Devreyi kurduktan sonra öğretmen gözetiminde devreye enerji veriniz.
5. Ledlerin sırasıyla yanıp söndüğünü gözlemleyiniz.
Not:
1. Değişik kapasiteli kondansatörler kullanarak, ledlerin yanıp sönme süresini gözlemleyiniz.

LDR İle Transistör Kontrolü (9)

2012-01-14T10:06:00.000-08:00

Amaç: Transistörün LDR ile kontrolünü öğrenir.

Giriş: Aydınlıkta az direnç, karanlıkta yüksek direnç gösteren devre elemanlarına LDR denir. Başka bir deyişle LDR'nin üzerine düşen ışık degerine göre gösterdiği direnç değişimi ters orantılıdır.

Şekildeki devre LDR ile transistor ün kontrol edilmesi devresidir. Bu devrede LDR üzerine ışık düşerse LDR’nin direnci düşük olacağından transistor ün beyzine gerekli tetikleme sinyali gelmeyeceğinde Led yanmaz, LDR üzerine ışık düşmezse LDR’nin direnci yüksek olacağından transistor ün beyzine gerekli sinyal gelir ve transistör tetiklenerek emiter-kollektör arası direnç düşer ve Led yanar. Yani aydınlık ortamda Led yanmaz, karanlık ortamda yanar. Böylece LDR ile transistör kontrol edilerek ışık kontrolü yapılabilir.

Kullanılan Malzemeler:
1. 2x330 Ω
2. 10 kΩ
3. LDR
4. BC 237
5. Led diyot
6. Bread-Board

Devrenin Bağlantı Şeması:

İşlem Basamakları:
1. Gerekli malzemeleri temin ediniz.
2. Bread Board üzerinde devre bağlantı şekline göre devreyi kurunuz.
3. Devreyi kurarken Bread Board bağlantı yollarına ve eleman özelliklerine dikkat ediniz.
4. Devreyi kurduktan sonra öğretmen gözetiminde devreye enerji veriniz.
5. Işıksız ortamda ledin yandığını, ışıklı ortamda yanmadığını gözlemleyiniz.

Not:
1. LDR ile R1 direncinin yerini değiştirerek devreyi çalıştırınız ve neyin değiştiğini gözlemleyiniz.

Transistörün Anahtarlama Elemanı Olarak Kullanılması (8)

2012-01-14T09:54:00.000-08:00

Amaç: Transistörün anahatarlama elemanı olarak kullanılmasını öğrenir.

Giriş: Transistörlerin anahtarlama elemanı olarak kullanılması oldukça yaygındır. Anahtarlama elemanı olarak kullanılmasında iki önemli nokta vardır: Kesim noktası ve doyum noktası. İyi bir anahtarlayıcı bu iki nokta arasında çok hızlı gidip gelebilmelidir. Diğer bir ifadeyle giriş düşük voltajda olduğu zaman çıkış yüksek voltaja çıkabilmeli, giriş yüksek voltajda olduğu zaman çıkış düşük voltaja inebilmelidir. Transistörün iletken olabilmesi için; NPN tipi bir transistörün beyzine yaklaşık olarak +0,6 V, PNP tipi bir transistörün beyzine ise yaklaşık olarak -0,6 V bir sinyal uygulanması gerekir. Transistörün beyzine uygulanan bu küçük sinyaller ile kolektör emiter arasını iletime geçirerek, kolektöre bağlanan yükü kontrol edebiliriz. Şekildeki devrede butona basıldığında transistörün beyzine gerekli sinyal gideceğinden transistör iletken olur ve emiter kolektör arasından akım geçer ve led yanar. Buton basık iken transistör iletken ve led yanık, boton basık değil iken transistör kesimde ve led sönüktür.

Kullanılan Malzemeler:
1. 330 Ω
2. 4.7 kΩ
3. Led diyot
4. BC 237
5. Buton
6. Güç kaynağı
7. Bread-Board

Devre Bağlantı Şeması:

İşlem Basamakları:
1. Gerekli malzemeleri temin ediniz.
2. Bread Board üzerinde devre bağlantı şekline göre devreyi kurunuz.
3. Devreyi kurarken Bread Board bağlantı yollarına ve eleman özelliklerine dikkat ediniz.
4. Devreyi kurduktan sonra öğretmen gözetiminde devreye enerji veriniz.
5. Butona basıldığı zaman ledin yandığını, basılmadığı zaman yanmadığını gözlemleyiniz.

Diyot Uygulamaları (7)

2012-01-14T09:45:00.000-08:00

Amaç: Diyotların çalışma prensiplerini kavrar.

Giriş: Diyot, silisyum gibi bir yarı iletken maddenin P ve N tipi olarak elde edilmiş iki türünün birleşiminden oluşan bir devre elemanıdır. Pozitif elektriksel özellik gösteren kutbu Anot (P-maddesi), negatif elektriksel özellik gösteren kutbu katot (N-maddesi) olarak adlandırılır. Diyodun en önemli elektriksel özelliği akımı tek yönde iletmesidir. Eğer anot-katot arası gerilim silisyum diyotlar için yaklaşık olarak 0,7V'un üzerindeyse diyot anottan katoda doğru iletime geçer. Eğer diyodun anot ucundaki gerilimi katot ucundaki gerilimden daha büyükse diyot iletime geçer. Led, ışık yayan flamansız lambalardır. Uygun çalışma akımları 2mA-20mA arasıdır. Uygun çalışma akımı esnasında üzerlerine düşen gerilim LED’in yaymış olduğu ışığa göre değişiklik gösterir. Örneğin çalışma anında kırmızı ledin üzerine 1,5-1,6V dolayında gerilim düşer.

Kullanılan Malzemeler:
1. 330 Ω
2. Diyot
3. Led diyot
4. Güç kaynağı
5. Bread-Board

Devre Bağlantı Şeması:

İşlem Basamakları:
1. Gerekli malzemeleri temin ediniz.
2. Bread Board üzerinde devre bağlantı şekline göre devreyi kurunuz.
3. Devreyi kurarken Bread Board bağlantı yollarına ve eleman özelliklerine dikkat ediniz.
4. Devreyi kurduktan sonra öğretmen gözetiminde devreye enerji veriniz.
5. Yönü doğru bağlanan diyot ve ledlerin yandığını, ters bağlanan diyot ve ledlerin yanmadığını gözlemleyiniz.

Lehim Sökme İşlemleri (6)

2012-01-13T08:01:00.000-08:00

Amaç: Lehimlenmiş devre elemanlarına zarar vermeden sökmek ve bu konuda gereken bilgi ve becerileri kazanmak.

Açıklama: Elektronik devrelerde arıza durumunda parça değiştirilmesi en sık rastlanan işlerdendir. Değiştirilecek parça baskı devreye ya da diğer elemanlara lehimlenerek tutturulmuşsa (çoğu kez böyledir) o takdirde bu elemanın bağlantısını sağlayan lehimin eritilmesi gerekir. Bazen sadece eritme yetmez o bölgede bulunan tüm lehimin alınması gerekir. Örnek olarak direnç, diyot gibi iki bacaklı elemanları bağlı oldukları yerden sökerken sadece tek bacaktaki lehimin eritilip elemanın o yönden çekilip bağlantıdan kurtarılması daha sonra da aynı işlemin diğer bacak için yapılması yeterlidir. Buna göre iki bacaklı elemanların sökülmesinde lehimi eritmek için havya, parçayı çekmek için kargaburun, cımbız gibi aletlerin dışında özel bir lehim sökücü kullanılması gerekli olmayabilir. Buna karşılık entegreleri lehimli oldukları yerden sökerken bacakları tek tek kurtarmak mümkün olmadığı için her bacağın bağlantısındaki lehimi eritip o bölgeden tamamen almak gerekir. Lehimin tamamen temizlenip alınmasında lehim pompası, lastik balonlu lehim gücü havya veya lehim emme fitili kullanılır.

Kullanılan Araç ve Gereçler:
1. Havya
2. Kargaburun
3. Lehim emme aracı (emme pompası, fitili veya örgülü kablo)
4. Önceden kullanılmış plaketler

İşlem Basamakları:
1. Kullanılmayan eski bir plaket temin ediniz.
2. Sökeceğiniz elemanları belirleyiniz.
3. Havyayı ısıtarak lehim noktasına temas ettiriniz.
4. Lehim eridikten sonra pompa veya fitil ile alınız.
5. Elemanın diğer bacaklarındaki lehimi de aynı şekilde alınız.
6. Eleman bacakları arkadan kıvrılmış ise, karga burun ile düzeltiniz.
7. Elemanı plaketten çıkarınız.
8. Uygulamayı sökmek istediğiniz tüm elemanlara uygulayınız.

Balonlu Havye

Balonlu Tip Pompa

Lehim Emici Fitil

Devre Elemanlarının Plaket Üzerine Lehimlenmesi (5)

2012-01-12T12:25:00.000-08:00

Amaç: Devre elemanlarının (Direnç, diyod, kondansatör, transistör, entegre) plaket üzerine lehimlenmesi ile ilgili bilgi ve beceri kazanır.

Açıklama: Elektronik devre elemanlarını plaketlerin üzerine lehimlemeden önce, bacaklarını elemana göre bükmek gerekir. Bacakları bükülürken üzerindeki yazılar okunacak şekilde olmalıdır. Elemanların ayakları çok uzun veya çok kısa bırakılmamalıdır. Entegre ve entegre soketlerini tanıtıcı işaretler, nokta ve çentikler sol tarafa, dik monte edilecekse üste gelmelidir.

Kullanılan Araç ve Gereçler:
1. Havya
2. Yankeski
3. Kargaburun
4. Delikli bakır plaket
5. Direnç, diyod, kondansatör, transistör, entegre
6. Pasta
7. Lehim

İşlem Basamakları:

1. Elektronik elemanların bacaklarının plaket üzerinde kalan kısmı 2mm veya daha fazla olmalıdır.
2. Kondansatör, transistör ve 1 Watt’tan büyük dirençlerin plakete mesafesi 3-7 mm olmalıdır.
3. Elektronik kondansatörlerin bacakları gereğinden fazla açılmamalıdır.
4. Eleman bacakları uzunsa makaron takınız.
5. Kondansatör ile plaket arasında en az 3 mm olmalıdır.
6. Transistör bacaklarını çapraz lehimleyiniz.

Direncin Plakete Montajı:

1. Eleman bacağını kargaburun ile düzeltiniz.
2. Montaj deliğine uygun olarak elemanın her iki bacağını karga burun ile 90o bükünüz.
3. Bükme işlemi sırasında eleman yazıları üste gelmelidir.
4. Eleman ayaklarını plaket deliklerine sokunuz. Arka kısımdan bükünüz.
5. Bacakların fazlalık kısmını ya keski ile keserek eleman bacağını plakete lehimleyiniz.

İletkenlerin Bakır Plaket Üzerine Lehimlenmesi (4)

2012-01-12T12:08:00.000-08:00

Amaç: İletkenlerin plaket üzerine lehimlenmesi ile ilgili bilgi ve beceri kazanır.

Kullanılan Araç ve Gereçler:

1. Havya

2. Yankeski

3. Kargaburun

4. Bakır plaket

5. 0,75 mm² kesitinde çoklu iletken

6. Pasta

7. Lehim

İşlem Basamakları:

1. 8 adet 5 cm boyunda iletken kesiniz.

2. İletkenlerin birer ucunu 10 mm çıplatınız.

3. Çıplatılan uçlara ön lehimleme yapınız.

4. Bakırlı plaket üzerine nokta lehimleme yapınız.

5. Ön lehimleme yaptığınız iletkenin ucunu plaket üzerindeki lehim üzerine değdiriniz.

6. Isınan havyayı iletken üzerine bastırınız.
7. Lehim eriyerek iletkenin üzerini kapladıktan sonra havyayı çekiniz.

8. Lehim katılaşıncaya kadar iletkeni hareket ettirmeden bekleyiniz.

9. Aynı işlemleri diğer iletkenlerin lehimlenmesi için tekrar ediniz. Ve yandaki şekli oluşturunuz.

Üniversal Plaket Üzerine Nokta Lehimleme (3)

2012-01-11T08:19:00.000-08:00

Amaç: Üniversal plaket üzerine nokta lehim yapmayı öğrenir.

Üniversal Plaket: Üniversal plaket baskı devre çıkarma işlemi yapılmaksızın elektronik devre montajı yapmakta kullanılan delikli plaketlerdir. Bu deliklerin çevreleri bakır kaplı olup iletkenler ve malzemeler buraya lehimlenir. Özellikle şemaların denenmelerinde çok yaygın olarak kullanılırlar.

Kullanılan Araç ve Gereçler:

1. Havya

2. Üniversal plaket

3. Lehim

4. Lehim pastası

5. Su zımparası

İşlem Basamakları:

1. Havyayı havya altlığına koyarak prize takınız ve ısınmasını bekleyiniz.

2. Havya normal sıcaklığa gelinceye kadar bakırlı plaketi su zımparası ile temizleyiniz.

3. Plaketi kurşun kalemle kare şeklinde bölümlendirerek, karelerin orta noktalarını işaretleyiniz.

4. Lehim yapılacak yere biraz lehim pastası sürünüz.

5. Havyanın ucunu hehim yapılacak yüzeye dokundurarak yüzeyi lehimi eritecek sıcaklığa getiriniz.

6. Lehim havya ucu ile plaket arasına dokundurularak erimesi sağlanır. Erime başlayınca havyanın ucunu biraz kaldırıp aradaki boşluğa lehimi sokarak lehimle dolmasını sağlayınız.

7. Pasta ve lehimin yayılmasını gözleyerek uygun miktarda lehimin yüzeye yayılmasını sağlayınız. (En fazla 10 saniye içinde)Lehim ve pasta eriyikleri uygun miktara geldiğinde lehimi çekiniz.

8. Lehim çekildikten 1-2 saniye sonra tutma yönünde havyayı hızlıca çekiniz.

İletken Uçlarının Lehimlenmesi (Ön Lehimleme) (2)

2012-01-10T11:20:00.000-08:00

Amaç: İletken uçlarının lehimlenmesi (ön lehimleme)’yi öğrenir.

Ön Lehimleme: İletkenler birbirine, bir elektronik malzemenin bacağına ya da baskı devre plaketine lehimlenirken bağlantının sağlam olması için iletken ucunun önceden lehimlenmesi gerekir. Bu işlem ön lehimleme olarak adlandırılır. Buna göre ön lehimleme asıl lehimlemenin daha sağlıklı olması için yapılan bir işlemdir.

Kullanılan Araç ve Gereçler:

1. Havya

2. Yan keski

3. Çok damarlı iletken

4. Lehim

İşlem Basamakları:

1-Ön lehimleme yapacağınız kablo uç ölçüleri şekilde verilmiştir. Şekilde gösterilen durum sarma tipi terminal lehimlemelerinde kullanılır. Ucun 3 mm’lik kısmına sarımın kolay olması için ön lehimleme yapılır.

2- Alt şekilde gösterilen durum plaket ve terminal lehimlemelerinde kullanılır.

3-Çok telli kabloyu, kaymayı önlemek için parmaklarınıza bir tur sarınız.

4-Uygun uzunluktaki kablonun uç kısmından itibaren yan keski ile şekildeki gibi tutarak izolasyonunu kesiniz. Bakır kablonun zedelenmemesine dikkat ediniz. Başparmağınız ile yan keskiyi itiniz. Ancak kesilen izoleyi telin üzerinden çıkarmayınız.

5-Kestiğiniz izoleyi saat ibresi yönünde şekilde görüldüğü gibi çevirerek çıkarınız. Böylece saçaklanmayı önlemiş olursunuz. Daha sonra kablo boyunu verilen ölçüde kesiniz. Birden fazla ön lehimleme yapacaksanız bu işlemleri tekrarlayınız.

6- Ön lehimleme için şekilde görüldüğü gibi kablolarınızı çalışma masanıza koyup üzerine ağırlık bastırınız. Isınmış havya ucunu kablonun altından, lehimi de üstünden dokundurup lehimlemeyi yapınız. Lehimi doğrudan havyaya dokundurmayınız.

7-Lehim erimeye başlayınca havya ve lehimi aynı hızda ve yavaşça kablonun ucuna doğru ilerletiniz. Kablo dibinden 1,5-2 mm mesafe bırakınız.

İletkenlerin Birbirine Lehimlenmesi (1)

2012-01-10T11:03:00.000-08:00

Amaç: Tek damarlı iletkenlerin birbirine lehimlenmesi için gerekli bilgi ve becerileri kazanır.

Açıklama: İki iletkenin açılan uçlarının ön lehimleme aşamasından sonra birbirlerine lehimlenmesi işlemidir. Sarma tipi terminal lehimlemelerinde kullanılacak kabloların ucu 15 mm yalıtılır ve ucun 3 mm uzunluğundaki bölümüne ön lehimleme yapılır. Plakete yapılacak lehimlemelerde ise kablonun ucu 5 mm açılır ve bunun 3 mm'lik bölümüne ön lehimleme yapılır.

Kullanılan Araç ve Gereçler:

1. Havya

2. Yan keski

3. Kargaburun

4. Tek damarlı 1,5 mm² iletken

5. Pasta

6. Lehim

İşlem Basamakları:

1. 10 cm boyunda 12 adet tek damarlı iletkeni yan keski ile kesip, çıplatınız.

2. Isınan havya ile iletkenlerin her iki ucuna ön lehimleme yapınız.

3. Önce dört iletken bir kare, daha sonra diğer dört iletkenden ikinci kareyi oluşturunuz.

4. Kalan dört iletken ile karelerin karşılıklı köşelerini birleştiriniz.

Bir Fazlı Motorun Paket Şalterle Kumandası Uygulama Devresi (19)

2012-01-09T09:24:00.000-08:00

Amaç: Bir fazlı motorun paket şalterle kumandasını kavrar.

Giriş:

· Paket şalter: Bir eksen etrafında dönebilen, bir mil üzerinde dizilmiş ve paketlenmiş, bir çok kontak yuvalarından oluşan şalterlere denir. Şalterin her kontak yuvasında 1, 2, 3 veya 4 kontak bulunur. Kontak elemanları gümüş kadmiyumla kaplanmıştır.

Motor: Aldığı elektrik enerjisini mekanik enerjiye dönüştüren bir alıcı çeşididir. Oluşturacağımız devrede mono faze (bir fazlı) motor kullanılacaktır. Bir fazlı motorların ana ve yardımcı sargıları vardır. Klemens tablosunda bağlantı yapar iken bu sargı uçlarına dikkat edilmelidir. Ana sargı ile yardımcı sargı birbirine paralel bağlıdır. Yardımcı sargısının motor kalkındıktan sonra devreden çıkarılması gerekir. Yardımcı sargıyı devreden çıkartma yöntemlerinden birisi de merkezkaç anahtarla devreden çıkarılmasıdır.

· Paket şalter ile monofaze motorun çalıştırılmasında, doğru bağlantı yapıldığında, şalter 0 konumundan 1 konumuna getirilir. Bu esnada paket şalter kontakları faz ve nötrü motora uygulayacak duruma geçmiştir. Motor normal devrine geldiğinde yardımcı sargısı otomatik olarak devreden çıkacak ve motor ana sargı ile dönmeye devam edecektir. Motoru durdurmak istersek şalteri 0 konumuna getirmeliyiz.

Kullanılacak Elemanlar:

İşlem Basamakları:

1. Kesinlikle enerji altında bağlantı yapmayınız.

2. Paket şalterin muhafaza kutusu içinde montaj ve bağlantılarını yapınız. Monofaze (1 fazlı) motorun klemens bağlantısını doğru yapınız ve motor etiket değerinde gerilim uygulayınız.

3. Motor çalışırken kesinlikle motorun miline dokunmayınız.

4. Motoru bir yere sabitleyerek çalıştırınız.
5. Motor bağlantılarında en az 2,5 mm² kablo kullanınız.

Elektrik Sayacı Bağlama (18)

2012-01-09T09:13:00.000-08:00

Amaç: Elektrik sayacı bağlamayı öğrenir.

Kullanılacak Malzemeler:

1. Elektrik sayacı

2. Bakır tel

3. Lamba

4. Duy

5. Sigorta

Giriş: Elektrikte, yapılan işi ölçen cihazlara “elektrik sayacı” denir. Sayaçlar, elektrik enerjisini kilowatt– saat cinsinden ölçen ve kaydeden cihazlardır. Elektrik enerjisinin sanayide kullanılmaya başlamasıyla büyük miktarda enerji tüketilmeye başlanmıştır ve bu tüketimin maliyetini ortaya çıkarmak için sayaçlar geliştirilmiştir. Bu gelişmeyle elektronik sayaçları ve endüksiyon sayaçları geliştirilmiştir. Basit yapıları, hassasiyetleri, dayanıklılığı, bakıma az ihtiyaç duymaları, maliyetinin düşük olması, güvenirliliği gibi nedenlerle endüksiyon sayaçları daha çok kullanılmaktadır. Endüksiyon sayaçları; akım bobini, gerilim bobini, numaratör ve alüminyum disk düzeneğinden meydana gelmiştir. Elektronik sayaçların bağlantıları her birinden farklı olup sayaç bağlantı şemaları sayaç üzerinde verilmektedir.

Fluoresant Lamba Tesisatı Uygulama Devresi (17)

2012-01-09T09:03:00.000-08:00

Amaç: Fluoresant lamba tesisatı uygulama devresini kavrar.

Giriş:

· Fluoresant lambaya enerji uygulandığında, starter elektrotları arasında ark meydana gelir. Bu sırada elektrotlar ısınarak birbirine değer. Starter kontaklarının kısa devre olması ile akım, ballast- lamba flamanları ve starter kontakları üzerinden devresini tamamlar. Aynı anda flamanlar üzerinden akım geçerek elektron yaymasına ve civanın buharlaşmasına neden olur. Akım bimetal ve kontak üzerinden geçtiğinden, starter içerisindeki gaz ve bimetal soğuyarak eski halini alır ve kontaklarını açar. Starter devresinin açılması ile balastın akımı kesilir ve manyetik alanında düşüş olur. Manyetik alandaki düşüş nedeniyle de balast bobini üzerinde, şebeke geriliminden daha büyük bir öz indükleme EMK’i meydana gelir. Bu gerilim flamanlar arasında daha önce ısınarak iletken hale gelen lamba iç ortamı üzerinden ark şeklinde atlar. Böylece buharlaşan civaya çarpan ark şeklindeki akım, ultraviyole ışınlarının meydana gelmesini sağlar. Ultraviyole ışınları ise, cam tüpün iç cidarındaki fluoresant tabakaya çarparak lambanın ışık vermesini sağlar. Lambanın, tüp içerisindeki fluoresant madde ve gazın cinsine göre değişik renkte ışık vermeye başladığı anda balast gerilimi 110 Volt civarına düşerek, ilk anda ateşleyici olarak yaptığı görevi normal çalışma anında akım sınırlayıcı olarak devam ettirir.

Kullanılacak Elemanlar:

İşlem Basamakları:

1. Fluoresant lamba elemanlarının güçleri birbirlerine uyumlu olmalıdır. 40 Wattlık fluoresant ampül kullanılacaksa 40 Wattlık balast ve 40 Wattlık starter kullanılmalıdır.

2. Faz balasta ve balast çıkışı flamana seri olarak bağlanmalıdır.

3. Bağlantılarda gevşeklik olmamalıdır. Starter yuvasına tam oturmalı gevşek kalmamalıdır.

4. Düşük gerilim olan yerlerde fluoresant lambanın çalışmayabileceği unutulmamalıdır.

5. Elektronik balastta starter kullanılmayacağı unutulmamalıdır.

Sorular:

1. Fluoresant lamba yandıktan sonra starteri çıkarsak lamba yanmaya devam eder mi?

2. Starter yerine bir buton bağlansa, butonla lamba yakılabilir mi, araştırınız.

Merdiven Otomatiği Tesisatı Uygulama Devresi (16)

2012-01-09T08:51:00.000-08:00

Amaç: Merdiven otomatiği tesisatını kavrar.

Giriş: Merdiven otomatiği tesisleri, çok katlı binaların lambalarının belirlenen sürelerde yanıp sönmesini sağlar. Butonlardan herhangi birine basıldığında lambalar yanar, belirli bir süre sonunda enerji kesilir ve lambalar söner. Merdiven otomatiğine bağlı lambaların çalışma (yanma) süresi, merdiven otomatiği üzerinde bulunan potansiyometre düğmesiyle ayarlanır.

Kullanılacak Elemanlar:

1. 1 Adet Merdiven Otomatiği

2. 1 Adet 6/25A Sigorta

3. 4 Adet Buton

4. 2 Adet Duy

5. 2 Adet Lamba

6. İletken Tel

İşlem Basamakları:

1. Plançete üzerinde boruları kapalı şemaya göre döşeyiniz.

2. Plançete üzerine döşenmiş olan borular üzerinde sigorta, buton, merdiven otomatiği ve duy yerlerini belirleyiniz.

3. İletkenleri gerekli uzunlukta keserek açık şemaya göre borular içerisine döşeyiniz.

4. İletken uçlarını uygun araç kullanarak soyunuz ve bağlantıları yapınız.

5. En az 1,5 mm² yalıtılmış iletken kullanınız.

6. Sigorta, duy ve butonları uygun ağaç vidaları ile yerlerine monte ediniz.

7. Gerekli kontrolleri yaparak buat kapağını kapatınız.

8.Ampulleri duya takarak ve merdiven otomatiğinin zaman ayarını yaparak çok dikkatli olarak enerji veriniz.

Vaviyen Anahtar Tesisatı Uygulama Devresi (15)

2012-01-05T03:11:00.000-08:00

Amaç: Vaviyen anahtar tesisatı uygulama devresini kavranması.

Giriş:
Bir lambayı veya bir grup lambayı (alıcıyı) iki ayrı yerden aynı zamanda veya farklı zamanlarda yakıp söndüren anahtar çeşididir. Bir tesis için iki anahtar kullanılır. Üç adet bağlantı ucuna sahiptir. Birinci anahtarın orta uçu faz iletkenine, diğer anahtarın orta ucu lambaya bağlanır. Her iki anahtar arasına iki adet iletken çekilerek diğer uçlara bağlanır.Çift girişli uzun koridorların giriş ve çıkışlarına, iki katlı yerlerin merdiven arası aydınlatması, iki odanın aynı balkona açılması durumunda kullanılır. Faz anahtarın orta ucu ve diğer basılı kontaktan, diğer anahtarın basılı kontağından orta uca geçerek lambaya ulaşır. Lambaya nötr direk bağlı olduğu için fazda anahtarlardan geldiğinde lamba yanar. Anahtarların herhangi birine basıldığında lamba söner.

Kullanılacak Elemanlar:

İşlem Basamakları:

1. Vaviyen anahtarın birinin orta ucuna faz, diğer anahtarın orta ucuna lamba ucu bağlanmalıdır. Diğer boşta kalan ikişer bağlantı klemens uçları iki iletkenle karşılıklı birleştirilmelidir.

2. Plançete üzerinde borular döşenmemişse, kapalı şemaya göre boruları döşeyiniz.

3. Plançete üzerine döşenmiş olan borular üzerinde sigorta, anahtar ve duy yerlerini belirleyiniz.

4. İletkenleri gerekli uzunlukta keserek açık şemaya göre borular içerisine döşeyiniz.

5. Anahtar eğer sıva altı seçilirse ona uygun kasa kullanılmalıdır.

6. İletken uçlarını uygun araç kullanarak soyunuz ve bağlantıları yapınız.

7. Vaviyen anahtarın birinin orta ucuna faz gelmesine dikkat ediniz.

8. Duyun iç orta kontağına faz denk gelecek şekilde bağlantı yapınız.

9. En az 1,5 mm² yalıtılmış iletken kullanınız.

10. Sigorta, duy ve anahtarı uygun ağaç vidaları ile yerlerine monte ediniz.

11. Gerekli kontrolleri yaparak buat kapağını kapatınız.

12.Ampülü duya takarak çok dikkatli olarak enerji veriniz (220 Volt).

Adi Anahtar ve Priz Tesisatı Uygulama Devresi 14

2011-12-31T06:28:00.000-08:00

Amaç: Adi anahtar ve priz tesisatı uygulama devresinin kavranması.

Giriş:

· Tesisatta prizler ve lambalar İç Tesisat Yönetmeliği gereği ayrı ayrı linyelere bağlanır. Fakat lamba linyesine, bir priz bağlanabilir.Priz, elektrik aygıtlarına, bir elektrik devresinden fiş aracılığı ile doğrudan veya uzatma kablosu ile enerji alınması için kullanılan bir araçtır.Devremiz adi anahtar tesisatına priz ilave edilmesiyle oluşmuştur. Adi anahtar lambaya kumanda için kullanılmaktadır. Priz ise bir alıcıya enerji almak için kullanılmaktadır.

Kullanılacak Elemanlar:

İşlem Basamakları:

1. Adi anahtar tesisatı devresine ilave olarak priz konulmuştur. Yalnız burada priz ve ana kablo en az 2,5 mm² kesitinde kablodan olmalıdır. Eğer adi anahtar ana kablosu 2,5 mm² kesitinde çekilmediyse tesisat kablosu yeniden çekilmelidir.

2. Plançete üzerine döşenmiş olan borular üzerinde sigorta, priz, anahtar ve duy yerlerini belirleyiniz.

3. İletkenleri gerekli uzunlukta keserek, açık şemaya göre borular içerisine döşeyiniz.

4. Anahtar eğer sıva altı seçilirse ona uygun kasa kullanılmalıdır.

5. İletken uçlarını uygun araç kullanarak soyunuz ve bağlantıları yapınız.

6. Duyun iç orta kontağına faz denk gelecek şekilde bağlantı yapınız.

7. Buat içinde klemens kullanarak ekleme yapınız.

8. Aydınlatma devresinde en az 1,5 mm² yalıtılmış iletken kullanınız.

9. Priz ve ana girişe 2,5 mm² kablo çekilmelidir.

10. Sigorta, duy ve anahtarı uygun ağaç vidaları ile yerlerine monte ediniz.

11. Gerekli kontrolleri yaparak buat kapağını kapatınız.

12. Ampülü duya takarak, çok dikkatli olarak enerji veriniz (220 Volt).

13.Prize uygun güçte alıcı bağlayınız.

Komütatör Anahtar Tesisatı Uygulama Devresi 13

2011-12-31T06:18:00.000-08:00

Amaç: Komütatör anahtar tesisatı uygulama devresinin kavranması.

Giriş: Komütatör anahtar, iki ayrı lamba veya lamba grubunun bir yerden aynı anda veya ayrı ayrı yakılıp söndürülmesinde kullanılır. Örneğin salon veya misafir odasında bulunan avizede ve sınıflarda bulunan fluoresant lamba armatürlerinde birden fazla lamba bulunmaktadır. Bu lambaların tamamını veya bir kısmını komütatör anahtar ile yakıp söndürmek mümkündür. Önceleri döner tip komütatör anahtarlar, artık günümüzde çift kutuplu olarak tuşlu tip yapılmaktadır. İki adi anahtarın birleşiminden oluşmuştur.

Kullanılacak Elemanlar:

İşlem Basamakları:

1. Plançete üzerinde borular döşenmemişse, kapalı şemaya göre boruları döşeyiniz.

2. Plançete üzerine döşenmiş olan borular üzerinde sigorta, anahtar ve duy yerlerini belirleyiniz.

3. İletkenleri gerekli uzunlukta keserek, açık şemaya göre borular içerisine döşeyiniz.

4. Anahtar eğer sıva altı seçilirse ona uygun kasa kullanılmalıdır.

5. İletken uçlarını uygun araç kullanarak soyunuz ve bağlantıları yapınız.

6. Komütatör anahtarın ortak ucuna faz gelmesine dikkat ediniz.

7. Duyun iç orta kontağına faz denk gelecek şekilde bağlantı yapınız.

8. En az 1,5 mm² yalıtılmış iletken kullanınız.

9. Sigorta, duy ve anahtarı uygun ağaç vidaları ile yerlerine monte ediniz.

10. Gerekli kontrolleri yaparak buat kapağını kapatınız.

11. Ampülü duya takarak, çok dikkatli olarak enerji veriniz (220 Volt).

Sorular:

1. Devreyi adi anahtar kullanarak yeniden çiziniz.

Adi Anahtar Tesisatı Uygulama Devresi 12

2011-12-28T09:02:00.000-08:00

Amaç: Adi anahtar tesisatı uygulama devresinin kavranması.

Giriş:
Bir lambayı veya bir grup lambayı aynı anda, aynı yerden yakıp söndürmeye yarayan anahtarlara adi anahtar denir. Bu anahtarlar aspiratör, ısıtıcılar, küçük güçlü elektrikli alıcıların kumandasında da kullanılır. Bir giriş ve bir çıkış olmak üzere iki bağlantı ucu vardır.

· Klemens, aydınlatma ve güç tesislerinde buat (ek kutusu) içinde eklerin (iletken bağlantılarının) yapılması için kullanılan gereçtir.

· Duy, elektrik lambasının, vidalanarak veya takılarak elektrik tesisine bağlanmasını sağlayan gereçtir.

Devrede uygun bağlantılar yapıldıktan sonra anahtarı konum değiştirdiğimizde lambaya faz gelir, nötr direk lambaya bağlı olduğundan lamba enerjilenir ve ışık vermeye başlar. Anahtarı konum değiştirdiğimizde lambaya gelen faz kesilmiş olur ve lamba söner.

Kullanılacak Elemanlar:

İşlem Basamakları:

1. Plançete üzerinde borular döşenmemişse, kapalı şemaya göre boruları döşeyiniz.

2. Plançete üzerine döşenmiş olan borular üzerinde sigorta, anahtar ve duy yerlerini belirleyiniz.

3. İletkenleri gerekli uzunlukta keserek, açık şemaya göre borular içerisine döşeyiniz.

4. Anahtar eğer sıva altı seçilirse ona uygun kasa kullanılmalıdır.

5. İletken uçlarını uygun araç kullanarak soyunuz ve bağlantıları yapınız.

6. Duyun iç orta kontağına faz denk gelecek şekilde bağlantı yapınız.

7. En az 1,5 mm² yalıtılmış iletken kullanınız.

8. Sigorta, duy ve anahtarı uygun ağaç vidaları ile yerlerine monte ediniz.

9. Gerekli kontrolleri yaparak buat kapağını kapatınız
10. Ampülü duya takarak, çok dikkatli olarak enerji veriniz(220 Volt).

Diyafon Tesisatı 11

2011-12-28T08:37:00.000-08:00

Amaç: Diyafon tesisatının kavranması.

Giriş: Diyafon tesisatı; iletişimi sesli olarak sağlayan, bas konuş, bırak dinle şubelerden oluşan, karşılıklı konuşularak çağırma yapılan dahili konuşma sistemidir. İş yeri diyafonla haberleşme sisteminde bir merkez diyafon, şube diyafonlarla konuşur. 1-8 şube butonlu merkezler olduğu gibi 2,4,6 ve 8 şube butonlu merkezler de mevcuttur. Şubeler merkezi ses ve ışık ikazı ile arar, isterse merkez şubeyi dinleyebilir. Her şube için merkeze iki tel çekilir.

Çalışma Esasları: Diyafon tesisatında konuşma tek hatlı telsiz konuşma sistemine benzer. Konuşma ünitesi üzerinde bulunan butona basıldığında konuşulur, buton bırakıldığında ise dinleme durumuna geçilir. Konuşma bittikten kısa bir süre sonra da otomatik olarak kapanır. Paralel bağlantı da yapılarak şube sayısı artırılabilir.

Kullanılacak Elemanlar:

1. Konuşma ünitesi (şube)

2. 1 Adet merkez diyafon (merkez)

3. Tesisat ölçüsü kadar diyafon kablosu

İşlem Basamakları:

1. Bağlantı şeması incelenir.

2. Kullanılacak kablo seçilir.

3. İletkenler çekilir.

4. İş yeri diyafon sistemi elemanları yerlerine montajı yapılır.

Dikkat Edilecek Hususlar:

1. Bağlantıları yaparken kablo uçlarını gerektiğinden fazla sıyırmayınız.

2. Bağlantı şemasında gösterilenden başka kablo bağlamayınız (Şema üzerindeki uyarıları göz önüne alınız.).

Bir Kat Bir Daireli Kapı Otomatiği ve Zil Tesisatı Uygulama Devresi 10

2011-12-28T08:31:00.000-08:00

Amaç: Bir kat bir daireli kapı otomatiği ve zil tesisatı devresinin kavranması.

Giriş: Kapı otomatiği bir alıcı çeşidi olup içindeki bobin enerjilenince gerili yay tırnaktan kurtulur ve kapı açılır. 12 Volt ile çalışır. Eğer kapı otomatiği zincirli tip ise gergi ayarının iyi yapılması gerekir. Kapı otomatiği (kapı kiliti) apartman giriş kapısı üzerindedir. Apartman kapısındaki zil butonuna (Z) basıldığında dairedeki zil çalar. Daire içindeki kapı otomatiği butonuna (K) basıldığında apartman giriş kapısı açılır. Daire kapısına gelindiğinde buradaki zil butonuna (Z) basılınca tekrar dairedeki zil çalar. Zil butonları birbirine paralel bağlıdır.

Kullanılacak Elemanlar:

İşlem Basamakları:

1. Devre bir kat bir daireli olduğuna göre binanın girişi ve üstünde bir kat var demektir. Tesisatı döşerken buna dikkat etmeliyiz. Plançeteyi dikey olarak tutmalıyız.

2. Devre şemasına göre elemanları seçiniz, plançete üzerinde buton, zil ve kapı otomatiği yerlerini belirleyiniz.

3. Plançetede borular döşenmemişse kapalı şemaya uygun olarak boruları döşeyiniz(kroşelerle).

4. Plançete üzerindeki borular içerisinden, açık şemaya uygun olarak iletkenleri geçiriniz, iletkenleri lüzumsuz yere kesmeyiniz.

5. Buat içerisinde klemens kullanarak veya tekniğine uygun olarak ek alınız ve ek yerini yalıtınız.

6. Buton, zil ve kapı otomatiğini yerine ağaç vidası ile monte ediniz.

7. İletkenlerin uçlarını soyarak buton, zil ve kapı otomatiğini bağlayınız ve devreye enerji vererek çalıştırınız.

8. Kapı otomatiği zincirli tip ise gergi ayarını yapınız.

9. Kesinlikle enerji altında çalışmayınız.

10. İş güvenliği tedbirlerine uyunuz.

11.El aletlerini kullanırken çok dikkat ediniz.

İki Buton Bir Zil Tesisatı Uygulama Devresi 9

2011-12-25T09:44:00.000-08:00

Amaç: İki buton ile bir zilin çalıştırılması devresinin kavranması.

Giriş: Bir buton bir zil tesisatının borularını ve buatlarını sökmeden, iki buton bir zil tesisatını da yapabilirsiniz. Bir zil bir buton tesisatında, butona paralel olarak bir buton bağladığımızda iki buton bir zil bağlantısını yapmış oluruz. İki katlı bir apartman ve küçük bir işyeri örneğinde olduğu gibi bir kişiyi birden fazla kişinin çağırması veya haber vermesi gerekebilir. Bu durumda iki buton ile bir zil tesisatı kullanılır. Butonların hangisine basılırsa basılsın zil çalışacaktır. Devrede butonlar zile seri, birbirine paralel bağlanırlar ve buton sayısı istendiği ölçüde arttırılabilir.

Kullanılacak Elemanlar:

İşlem Basamakları:

1. Bir buton iki zil tesisat döşenmiş boruları bu devre içinde kullanılabilir.

2. Plançete üzerindeki borular içerisinden, açık şemaya uygun olarak iletkenleri geçiriniz, iletkenleri lüzumsuz yere kesmeyiniz.

3. Buat içerisinde klemens kullanarak veya tekniğine uygun olarak ek alınız ve ek yerini yalıtınız.

4. Buton ve zilleri yerine ağaç vidası ile monte ediniz.

5. İletkenlerin uçlarını soyarak buton ve zilleri bağlayınız ve devreye enerji vererek çalıştırınız.

6. Kesinlikle enerji altında çalışmayınız.

7. İş güvenliği tedbirlerine uyunuz.

8. El aletlerini kullanırken çok dikkat ediniz.

Sorular:

1. Butonlar birbirine seri bağlanırsa ne olur, araştırınız.

Bir Buton İki Zil Tesisatı Uygulama Devresi 8

2011-12-25T09:36:00.000-08:00

Amaç: Bir buton ile iki zilin çalıştırılması devresinin kavranması.

Giriş: Çağırma ve bildirim tesisleri, kullanım yerlerine göre değişik şekillerde yapılır. Örneğin okullarda ve büyük işletmelerde değişik yerlere veya katlara birden fazla zil konur. Bu ziller bir buton ile çalıştırılarak giriş veya çıkış zamanı duyurulur. Böyle bir devrede ziller birbirine paralel bağlı olduğundan, zil sayısı ihtiyaca ve trafo gücüne göre arttırılabilir. Butona basıldığı sürece iki zil de aynı anda çalmaktadır. Bir buton bir zil tesisatındaki zile paralel bir zil bağladığımızda, bir buton iki zil devresini yapmış oluruz.

Kullanılacak Malzemeler:

İşlem Basamakları:

1. Devre şemasına göre elemanları seçiniz, plançete üzerinde buton ve zillerin yerlerini aynı boyda olacak şekilde belirleyiniz.

2. Plançetede borular döşenmemişse kapalı şemaya uygun olarak boruları döşeyiniz(kroşelerle).

3. Plançete üzerindeki borular içerisinden, açık şemaya uygun olarak iletkenleri geçiriniz, iletkenleri lüzumsuz yere kesmeyiniz.

4. Buat içerisinde klemens kullanarak veya tekniğine uygun olarak ek alınız ve ekyerini yalıtınız.

5. Buton ve zilleri yerine ağaç vidası ile monte ediniz.

6. İletkenlerin uçlarını soyarak buton ve zilleri bağlayınız ve devreye enerji vererek çalıştırınız.

7. Kesinlikle enerji altında çalışmayınız.

8. İş güvenliği tedbirlerine uyunuz.

9. El aletlerini kullanırken çok dikkat ediniz.

Sorular:

1. Ziller seri bağlanırsa devre çalışır mı, araştırınız.