Turkish Archery (Geleneksel Türk Okçuluğu)

Okçuluk Kulübü - Kocaeli

2024-08-27T21:50:00.001+03:00

www.kocaeliokculuk.com/
Okçuluk

EN BÜYÜK FARKIMIZ ;

GERÇEKÇİLİK VE DÜRÜSTLÜĞÜMÜZDÜR .

1.Fatih Sultan Mehmet Han Geleneksel Okçuluk Turnuvası - Gebze - 17 Mart 2019

2019-03-18T11:21:00.000+03:00

1.Fatih Sultan Mehmet Han Geleneksel Okçuluk Turnuvası Final atışları ile sona erdi.
20 ilden 68 Takım 272 Kemankeş müsabakaya iştirak etti. Müsabakalar sonucunda ilk dörtte aşağıdaki takımlar yer aldı ;

1. Hasan Ağa Geleneksel Okçuluk Derneği
2. Soma SOTESSPOR GK
3. Ümraniye Belediyesi Geleneksel Okçuluk
4. Porsuk GSK
-------------------------------------------

Kaynak : Gebze GSİM

Konya' lı Geleneksel Okçuluk Sporcusu Hasan Koç Dünya Şampiyonu Oldu

2014-10-14T13:28:00.000+03:00

Güney Kore’nin Kuzey Ghungcheong eyaleti Danyang merkezinde gerçekleştirilen 8. Dünya Geleneksel Okçuluk Şampiyonası'nda Konya’da faaliyet gösteren Melikşah Geleneksel Türk Okçuluğu Spor Kulübü Başkanı Hasan Koç, altın madalya alarak büyük bir başarıya imza attı.

Konya’da faaliyet gösteren Melikşah Geleneksel Türk Okçuluğu Spor Kulübü Başkanı Hasan Koç, aldığı birçok ulusal ve uluslararası birinciliklerini yapılan son Dünya şampiyonasında aldığı altın madalya ile taçlandırdı. Güney Kore’nin Kuzey Chungcheong eyaletinde Danyang merkezinde gerçekleştirilen 8. Dünya Geleneksel Okçuluk Şampiyonasına 35 ülkeden 300'e yakın sporcu katıldı. 6 gün süren şampiyonada Geleneksel Latin, Macar, Türk, Çin, Japon, Moğol ve Kore hedeflerine atışlar yapıldı.

KONYALI SPORCULAR 3 MADALYA İLE DÖNDÜ
Yapılan bireysel müsabakalar sonunda Türkiye’yi temsilen katılan Melikşah Geleneksel Türk Okçuluğu Spor Kulübü başkanı Hasan Koç, aldığı 61 puanla Dünya Şampiyonu oldu. Şampiyon sporcu altın madalyasını Dünya Geleneksel Okçuluk Federasyonu Genel Sekreteri Mr. Wun Seong Mo’dan aldı. Bu yıl ilk defa şampiyonada gerçekleştirilen Menzil atışında ise yine Hasan Koç, Dünya üçüncülüğünü ülkemize kazandırarak çifte madalya ile Türkiye’nin gururu oldu. Macar Clout archery branşında ise Melikşah Geleneksel Türk Okçuluğu Spor Kulübünden Dilanur Küçüktepe, Bayanlar Dünya ikinciliğini ülkemize kazandırdı. Ödülünü Dünya Okçuluk Federasyonu Yönetim Kurulu üyesi ve Avrupa kıta sorumlusu Mr. Posta Pal’in elinden aldı.

"DÜNYA ÇAPINDA BAŞARILARIMIZ DEVAM EDECEK"
Oldukça başarılı bir şampiyona geçirdiklerini belirten Geleneksel Türk Okçuluğu Federasyonu Genel Sekreteri Ömer Koç, “Türkiyemizi başarıyla temsil etmenin gururunu yaşıyoruz. Dünya şampiyonluğu bizi daha çok sorumluluk altına soktu. Hem bu unvanı korumak hem de yeni şampiyonlar yetiştirmek için elimizden gelen tüm gayreti göstereceğiz. Ata sporumuz olan okçuluğu gelecek nesillere aktarabilmek için ciddi desteğe ihtiyacımız var. Çok kısıtlı imkanlarla bu başarıları alabiliyorsak imkanlarımız arttırıldığı takdirde dünya çapında başarılarımız artarak devam edecek” dedi.
Kafile Başkanlığını Ömer Koç’un yaptığı Güney Kore kafilesinde şu sporcular bulundu; “Hasan Koç, Mehmet Koç, Dilanur Küçüktepe, Derya Gürcan, Ali Tevfik Yıldırım, Nadir Oflaz, Civan Çelik, Mehmet Şimşek.”
-

Biga Sancak Beyi Osman Bey Okçuluk Festivali

2013-09-10T11:30:00.000+03:00

- RESİMLER . ( Tıklayın...)
- Çanakkale'nin Biga ilçesinde, bu yıl üçüncüsü düzenlenen Okçuluk Şenlikleri, büyük coşkuya sahne oldu. Şenliklere bu yıl ünlü aktör Cüneyt Arkın, Cemal Hünal ve Okçuluk Tekkesi Başkanı ve aynı zamanda Başbakan Recep Tayyip Erdoğan’ın oğlu Bilal Erdoğan, kendi oğlu Ömer Tayyip Erdoğan ile birlikte katıldı.

Şenliğin ikinci gününde halka açık kahvaltı ve mehteran eşliğinde atlılar ve sporcularla birlikte şehir içinde festival yürüyüşü düzenlendi. Biga İlyas Bayram stadyumunda, at üzerinde kılıçla karpuz kesme, kırbaç, at binme, ok atışı ve cirit gösterileri halkın tezahüratlarıyla birlikte gerçekleşti. Okçuluk Şenliklerine katılan Okçuluk Tekkesi Başkanı Bilal Erdoğan, “Biga çok güzel bir ilçe böyle organizasyonların olması gurur verici bir durum. Emeği geçen herkese çok teşekkür ediyorum” dedi.

Biga Kaymakamı Fatih Genel yaptığı açıklamada, Biga'nın, tarihte okçuluk ile ilgili önemli bir yerinin olduğunu söyledi. Biga Sancak Beyi Osman Bey anısına 3'üncüsü düzenlenen programın ana sponsorlarının, İÇDAŞ A.Ş. ve Çanakkale Seramik Kale Grubu olduğunu belirten Genel, "Tamamen geleneksel el yapımı oklar ve yaylarla yapılan turnuvada, modern olimpik yaylar ve teknikler kullanılmamakta, geleneksel tarihi okçuluk yaşatılmaktadır" dedi.

Çanakkale Valisi Ahmet Çınar, “Şuan tarihi bir an yaşıyoruz. Tarihi değerlerimize geleneklerimize kültürlerimize sahip çıkmazsak bizim olmayan kültürlere evrenselleşmiş değerlere sahip çıkmazsak birey olarak gelişmiş insan olmayız. Millet olarak büyük millet ve devlet olamayız. Önce kendimizin kültürel mirasa sahip çıkmalıyız. Bunları evlatlarımıza bilinçli olarak anlatmalıyız” şeklinde konuştu.

AK Parti Çanakkale Milletvekili İsmail Kaşdemir, yaptığı konuşmada, "Bize ait okçuluk sporunu yaşattığınız için teşekkür ediyorum" dedi. Bu emeklerin bu ülkede beyhude kalmayacağını ifade eden Kaşdemir, "Özellikle Türkiye Cumhuriyeti'nin Başbakanının İstanbul'da hayata geçirmiş olduğu Okçular Tekkesinin açılışından sonra bu spor tüm ülkemizde karşılık bulacaktır. Geleneksel sporlarımızın Türkiye'de kıymetlendiğini görmek gelecek adına bizi umutlandırmıştır" diye konuştu.

Daha sonra Atlı okçuluk, menzil atışı, 90 metre sabit puto atışı, Hareketli Puto 15 yaş üstü, Hareketli Puto 15 yaş altı, 50 metre serbest ve küp atışlarında dereceye girenler ödüllerini aldılar. Okçuluk Şenliklerine, Okçular ile Çanakkale Valisi Ahmet Çınar, AK Parti Çanakkale milletvekilleri Mehmet Daniş ve İsmail Kaşdemir, Kaymakam Fatih Genel, Çanakkale Boğaz ve Garnizon Komutanı Tuğamiral Aydın Şirin, Belediye Başkanı Mehmet Özkan, Okçular Tekkesi Vakfı Mütevelli Heyeti Başkanı ve Başbakan Recep Tayyip Erdoğan'ın oğlu Bilal Erdoğan, Geleneksel Türk Okçuluğu Federasyonu Başkanı Sami Genel, Çanakkale Ticaret ve Sanayi Odası (ÇTSO) Başkanı Bülend Engin, Kale Grubu Başkanı Zeynep Okyay Bodur ile sanatçılar Cüneyt Arkın, Cemal Hünal, Murat Sezal ile vatandaşlar katıldı.

14 ülkeden 46'sı yabancı 265 okçunun yöresel kostümleriyle bir araya geldiği müsabakalarda, atlı okçuluk dalında Anka Skovsko, Koray Demirkan, Abdulhadi Genel, Menzil atışı dalında Monus Jozsef, Fatih Altanay, Ömer yıldırım, 90 m sabit puto atışlarında Manx Tibar, Henen Koç, Mustafa Boran, Hareketli puto 15 yaş altı dalında Mehmet Koç, Ayşegül Selin Aksoy, Gökberk Burak Erçin Sabit Puto 15 yaş altı 50 m atışlarında Janset Genel, Ali Burak Tan ve Mehmet Koç dereceye girdiler.

İHA

Kaynak : http://spor.haber3.com/okculuk-musabakalari-sona-erdi-haberi-2182922h.htm#ixzz2eTbEZvIu

OK MEYDANI AÇILDI

2013-02-24T23:29:00.002+02:00

İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANI SAYIN KADİR TOPBAŞ' IN OK ATTIĞI TÖRENDE, OK MEYDANI OKÇULUK ANTRENMANLARINA AÇILDI.

Geleneksel ve günümüz okçuluk kulüp temsilcilerinin yer aldığı mütevazi tören, okçuluk sporunu seven herkesi çok mutlu etti. Tüm okçuluk guruplarının faydalanacağı tesis tarihimizin bir sayfasını daha gün ışığına çıkarmış oldu. Eskiden dualarla girilen OK MEYDANI' nda sayısız rekorlar kırılmış, Dünya' nın en iyi okçuları yetişmişti. Tarihimizle kurulan bu bağdan sonra artık bizim çocuklarımızda Okçuluk alanında Olimpiyat ve Dünya şampiyonu olacaklardır. Türk milletine hayırlı olsun inşaallah. Bu arada; içlerinde Sultan Mahmut hanların, Tozkoparanların, Şücuaların, Mirialem Ahmet ağaların,Sinan subaşıların,solak Balilerin ve ismini sayamadığımız bu meydanda ter dökmüş, çile çekmiş, nice rekor ok atışları yapmış tüm kemankeşlerimize birer fatiha okuyalım...

- Devamı İçin ; OK MEYDANI AÇILDI.(Tıklayın...)

KEMANKEŞLER ÇIKTI MEYDANE

2013-02-21T14:30:00.003+02:00

OKMEYDANI - YENİ DÖNEM

2013-02-04T13:04:00.005+02:00

Okmeydanı-Yeni dönem

Yazan : ADNAN MEHEL

Çarpık kentleşmenin, kontrolsüz şehirleşmenin , rant ve oy avcılığının kurbanı olan okçuluk sporunun en önemli meydanında yeni bir dönem başlıyor. Üzerinde 80.000 kişinin yaşadığı meydan bir kaç sit alanı dışında geri kalanı imara açılacak olan ok meydanında atıcılar tekkesi yenilendi ve bir değişiklik olmazsa mayıs ayında açılışının yapılması planlanıyor. Mevcut hali ile olimpik okçuluğun ihtiyacına ancak cevap verebilecek olan ok meydanındaki atış sahalarının ve antrenman sahasının , geleneksel okçuların da istifade etmesine yönelik ve bizlerin de görüş ve önerileri alınmak üzere geçtiğimiz Çarşamba günü 30 ocak tarihinde Başbakan ve büyükşehir belediye başkanının da üyeleri olduğu vakfın yetkilileri tarafından davetliydik.

- Resim Kaynak : http://www.facebook.com/groups/talimhaneenstitusu/303414776427805/?notif_t=group_activity

Geleneksel okçuluğumuzun en önemli sahası olan okmeydanının mayıs ayı diye planlanan açılışında olimpik okçuluğun dünya çapındaki sporcularının daveti ile bir şampiyona düzenlemeyi düşünüyorlar. Bu sahada antrenmanların yapılması ve atıcılar tekkesinin maksadına uygun kullanımı ile ilgili görüş ve önerilerimizi dinlemek üzere bizleri de davet ettiler. Tirendaz Gurubundan Murat Özveri, Talimhane gurubundan Ben fakir, Kemankeşten de Metin Ataşın katıldığı toplantıda önerilerimizi söyledik. Tarafımdan dile getirilmiş öneriler

Okçuluk ve okmeydanı kültürü Kırkpınardan daha eski ve köklü bir geçmişe sahip olup bu gele neğin devam ettirilmesi gerekmektedir . Her ne kadar puta atışları yapılsa da Okmeydanında yapılan okçuluk asıl menzil okçuluğudur. Yenilenen haliyLe bu saha sadece kısa ve orta mesafe yarışmalara izin vermektedir. Menzil atışları yapılamaz. Menzil yarışmalarının kaldığı yerden devam edebilmesi için OKMEYDANININ TOPOGRAFİK OLARAK BİR KOPYASININ OKMEYDANI İLE BENZER RÜZGAR ÖZELLİKLERİNE SAHİP BİR ALANDA YENİDEN YAPILMASI . Ancak bu şekil de okmeydanı kültürünü canlı tutabileceğimize ve geleneğe sahip çıkabileceğimize inanmak tayım
Hedefleri sadece olimpik okçuluk değil geleneksel okçuluğu da dikkate alarak yaptırmaları.

29 mayısta olimpik okçuluk adına düzenlenen yarışma yerine sembolik te olsa bir geleneksel okçuluk yarışmasının yapılması ve gelecek misafirlerimize okçuluk kültürü ve tarihimizin tanıtımının yapılması

Her ne kadar resmi açılış mayıs ayında yapılacak olsa da antrenmanlara sessiz sedasız başlamak yerine bu işe emek vermiş arkadaşların daveti ile eş zamanlı olarak ilk atışların yapılması. Böylelikle ilk atış yapma onurunun bu işe emek vermiş arkadaşlar arasında paylaştırılması ve emeği geçenlerin şevkinin artırılması. Bu ilk antrenmana başlama atışının tekke geleneğince meydan günlerinden olan Perşembe günü akşamı yapılması, ikram olarak da geleneğe uygun olarak kuzu çevirme sunulması .

Kuzu çevirme olur mu olmaz mı bilmiyorum. Muhtemelen kuzu çevirme yerine çay pasta ikramı yapılacaktır.İkram o kadar da önemli değil aslolan orada antrenmanların yeniden başladığını görmek ve dualarla ilk antrenman açılışın yapılmasıdır. Atış yapacak yer kısıtlı olduğu için çok fazla insan atış yapamayacaktır. Ama atış yapılamasa bile orada olmakta fayda vardır. Katılmak için form doldurmaya annenizin kızlık soyadını bildirmeye , sabıka kaydı ve ikametgah ilmühaberine veya bir yerlere başvurmaya gerek yoktur. Okunuzu yayınızı yüreğinizi alıp gelebilirisiniz. Biz kısmet olursa yanımıza bir de abdest alacağız. Gelenek öyle olunca ne yaparsın. : )) İnşallah hayırlısı olur. (Bu hafta perşembe akşamı 7 şubat, henüz saat bildirilmedi ama çalışanları da düşünerek 20.00 diye teklif etmiştik.) Talimhane ailesi.

- KAYNAK : http://www.talimhaneokculuk.com/makaleler/item/57-okmeydani-yeni-d%C3%B6nem.html

Geleneksel Türk Okçuluğu Samsun Canik Kavsi Grubu

2013-01-24T22:27:00.002+02:00

-
TRT HABER Samsun'a gelerek Canik Kavsi Grubu'nun talimine katıldı. Yapılan talimimiz ve röportaj yayınlandı. Röportajı yapan Abdurrahim Bey'e ve TRT HABER çalışanlarına sesimizi duyurdukları için teşekkür ederiz. ( Civan ÇELİK )
-

- Resimlerin Kaynağı : Civan ÇELİK

Geleneksel okçulardan lig kurma kararı

2013-01-02T01:30:00.001+02:00

Geleneksel okçulardan lig kurma kararı

Geleneksel Türk okçuluğunu ihya etmek ve geleneksel kurallarıyla bir spor dalı olarak yaygınlaşmasını sağlamak amacıyla çalışmalarda bulunan Türk Okçuluğu Federasyonu “Geleneksel Okçuluk Kış Ligi” kurulması kararı aldı.

19 Aralık 2012 Çarşamba

Türk Okçuluğu Federasyonu 15 Aralık 2012 günü, Türkiye Kamu-Sen Genel Merkezi toplantı salonunda, ev sahipliğini Geleneksel Okçuluk Spor kulübü Derneği’nin yaptığı bir durum değerlendirme toplantısı yaptı.

Toplantıya Türk Okçuluğu Federasyonu’na katılan dernek, kulüp ve grup başkanları katıldı. Dernek Başkanı Kemal CEBECİK’in oturum başkanlığını yaptığı toplantıda Türk Okçuluğu Federasyonu Başkanı Sami GENEL açış konuşmasında, geleneksel Türk okçuluğunun önemli bir spor dalı olduğunu belirterek “Federasyonumuzun resmi bir kimlik kazanabilmesi için tüm sporcularımızın belge alması gerekmektedir. Ayrıca biz yay hariç bütün malzemelerimizi kendimiz yapıyoruz bu da önemli bir iştir” dedi. Türk Büro-Sen Genel Başkanı Fakrettin YOKUŞ’un da katıldığı toplantıda, sporun önemli bir faaliyet olduğunu belirten Yokuş, “Sporun ve sporcunun her zaman yanındayız. Biz sadece bağlı kurumları için değil herkes için çalışan bir sendikayız gereken bütün destaği Türk Okçuluğu Federasyonu’na da verceğiz” dedi. Toplantı, grupların kendilerini tanıtması, yapılan faaliyetler, okçu sayısı, gelişme potansiyeli, 2012 yılı değerlendirmesi, yurtdışı turnuvalar hakkında bilgilendirme, ,atlı okçuluk faaliyetleri hakkında bilgilendirme, resmi kimlik konusunda yürütülen çalışmalar ve yapılması gerekenler, WTAF’a katılacak kulüp veya grubun belirlenmesi, 2013 yılında yapılacak ulusal ve uluslararası etkinliklerin belirlenmesinin ardından sona erdi.

Toplantının en önemli kararı ise “Geleneksel Okçuluk Kış Ligi” kurulması kararı oldu. Yaz aylarında yoğun bir etkinlik programı olan okçuluğu kış aylarında da canlı tutmayı amaçlayan Geleneksel Okçuluk Kış Ligi 2013 Ocak ayında başlayacak. Lig’in uygulama ve koordinatörlük görevi Ankara’daki geleneksel Okçuluk Spor Kulübü Derneği’ne verildi. Dernek Başkanı Kemal CEBECİK konu hakkında yaptığı açıklamada “Lig’i Ocak ayında başlatmayı hedefliyoruz. İsteyen herkesin bulunduğu ilde katılabileceği Lig’de atışlar il hakemleri gözetiminde yapılacak ve puanlar il hakemlerince bize bildirilecek. İl hakemleri Federasyon tarafından belirlendi. Bu konudaki detayları çok yakında kamuoyuna açıklayacağız.” dedi.

Toplantıda alınan diğer kararlar ise şöyle;

1- Federasyon yönetiminde değişiklik yapılmamasına ve yönetim kurulunun görev süresinin üç yıl olarak belirlenmesine;

2- Resmi kimlik konusunda müstakil federasyon kurulması için bir girişim grubu oluşturulmasına; bunun mümkün olmaması halinde diğer seçeneklerin değerlendirilmesi için yönetim kuruluna yetki verilmesine;

3- Güney Kore’de 2013 yılında 7. yapılacak olan Dünya Geleneksel Okçuluk Festivali (WTAF)’nde, ülkemizin Amasya Gümüşhacıköy Gümüş Yay Geleneksel Okçuluk Derneği ile Konya Melik Şah Geleneksel Türk Okçuluğu Gurubu’nun birlikte oluşturacağı takımla temsil edilmesine; 2014 yılında ise etkinliklerdeki performanslara göre bir takım kurulmasına;

4- 2013 yılında Çanakkale Biga’da uluslararası; Amasya Gümüşhacıköy’de atlı okçulukta ulusal ve yaya okçuluğunda uluslararası; Konya ve Samsun’da ulusal çapta etkinlikler düzenlenmesine, Avrupa Atlı Okçuluk Şampiyonasının Bursa ‘da yapılması için çalışılmasına,

5- Ulusal çapta Geleneksel Okçuluk Kış Ligi kurulmasına; yarışmaların il hakemleri gözetiminde yapılmasına; bu konuda uygulama ve koordinatörlük görevinin Geleneksel Okçuluk Spor Kulübü Derneği’ne verilmesine;

6- Federasyona katılmak için yapılacak başvurularda resmi dernek veya kulüp olma şartı aranmasına ve bu konuda yönetim kurulunun yetkili kılınmasına; Karar verilmiştir.

Alınan kararların geleneksel okçuluk camiasına hayırlı ve uğurlu olmasını temenni ederiz.

Sami GENEL

Türk Okçuluğu Federasyonu

Başkanı

Kaynak: http://www.haber10.com/haber/322039/
-

SAMSUN’A OKÇULUK FESTİVALİ İSTİYORLAR

2012-11-14T11:54:00.002+02:00

Türklerin ata sporu olan okçuluk, yüzyıllar boyunca bu geleneksel özelliğini muhafaza etmeye devam ediyor.

Canik Kavsi Gurubu

02 Kasım 2012 Cuma

Milattan önce Oğuz Türkleri ile başlayan, en parlak dönemini ise Osmanlı padişahı Fatih Sultan Mehmet Han’ın hükümdarlığında yaşayan okçuluk, bugün yurt genelinde düzenlenen çok sayıda festivalle yaşatılıyor. Okçuluk geleneğini milli mücadelenin başkenti Samsun’da Canik Kavsi Grubu sürdürüyor. Şehirde 20 üyesi bulunan Canik Kavsi Grubu, bugüne kadar kentte okçuluk festivali yapılmadığına dikkat çekerek, Gençlik ve Spor Bakanlığı öncülüğünde Uluslararası Okçuluk Festivali düzenlenmesini istiyor.

Türkiye’de aralarında Samsun’un da bulunduğu 10 ilde okçuluk geleneğine gönül vermiş 100 kavsi ve kemankeş bulunduğunu ifade eden Canik Kavsi Grubu Başkanı Civan Çelik, Samsun’da Uluslararası Okçuluk Festivali düzenlenmesinin okçuluğa ilgiyi artıracağını ve kentin tanıtımına, turizmine ve spora önemli katkılar sağlayacağına inandıklarını kaydetti. Çelik, "Üye sayımız ise her geçen gün artıyor. Akademisyenlerden, hukuk, tıp ve eğitim çevrelerinden çok sayıda talep alıyoruz. Arayanlar üye olup okçuluğu öğrenmek istiyor. Ama mevcut alt yapı yetersizlikleri sebebiyle ihtiyaca yeteri kadar cevap veremiyoruz. Düzenlenmesini istediğimiz Samsun Uluslararası Okçuluk Festivali, asırlardır süregelen bu geleneğimizin sürdürülmesine önemli katkılar sağlayacaktır. Bu sebeple festival çabamıza sponsor ve destek olabilecek devlet büyüklerimizin katkılarını bekliyoruz." dedi.

Türk yayı ve oku yapımı ile geleneksel okçuluk sanatının unutulmaya yüz tutmasına karşın Macaristan’da Türk yayı yapıp dünyaya satan atölyeler bulunduğuna dikkat çeken Canik Kavsi Grubu Başkanı Civan Çelik, "Bizler, Türk yay yapım sanatı olan Kavsiliği tekrar canlandırmayı, yay yapım teknik ve şekillerini yeniden ortaya çıkarmayı, gelenekle ilgilenen ve bu sanatı araştıranlara yol göstermeyi, devlet büyüklerimizin ve idarecilerimizin dikkatini çekerek okçuluğun yaşatılması için destek bulmayı, gençler arasında farkındalık oluşturup unutulan Kavsilik sanatına Kemankeşliğe ilgilerini artırmayı amaçlıyoruz. Bu amaçla gruplar kurduk. Samsun’da da grup adı olarak bölgenin Osmanlı dönemindeki ismi olan Canik ismini kullandık. 3 yıldır ülkemizde düzenlenen geleneksel okçuluk yarışma ve festivallerine katılıyoruz." ifadelerini kullandı.

- Kaynak :

- http://www.focushaber.com/samsun-a-okculuk-festivali-istiyorlar-yh-196683.html
- http://www.polis.web.tr/yerel/osmanlinin-torunlari-samsuna-uluslararasi-okculuk-festivali-istiyor-h77153.html

2. Biga Sancak Beyi Osman Bey Geleneksel Okçuluk Müsabakası ve Şenlikleri

2012-09-15T21:59:00.005+03:00

Biga ilçesinde, “Biga Sancak Beyi Osman Bey Geleneksel Okçuluk Müsabakası ve Şenlikleri” düzenlendi.

Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Çanakkale Valiliği ve Biga Kaymakamlığı tarafından Dikmen köyündeki Hafızın düzlüğü mevkisinde düzenlenen müsabakalara 7 ülkeden 18'i yabancı olmak üzere 130 okçu katıldı. Kayseri Atlı Okçuluk Spor Kulübü, İstanbul Kemankeş Talimhane Okçuluk Grubu, Biga Okçuluk Spor Kulübü, Uşak, Konya, Sivas, Ankara, Tokat, Amasya'dan katılan atlı spor kulübü ve üyelerinin yanı sıra Slovakya, Macaristan, Moğolistan, Yunanistan, Bulgaristan, Romanya ile İsviçre'den gelen 30 atlı 100 yaya okçu iki kategoride gün boyu yarıştı.

20 yarış atı ile yarışmalara katılan sinema sanatçısı Cemal Hünal ile Biga Kaymakamı Fatih Genel de ata binerek ok attı.

Biga'nın tarihte okçuluk ile ilgili önemli bir yeri olduğunu belirten Kaymakam Genel, Biga Sancak Beyi Osman Bey anısına ikincisini düzenledikleri programın ana sponsorunun İÇDAŞ olduğunu söyledi.

Genel, binlerce kilometre uzaklıktan Moğolistan'dan 12 saatlik uçak yolculuğu ile at üzerinde ok atmak için 4 sporcunun katıldığını, bunun Biga için, Çanakkale ve bölge adına Osmanlı ve Tük sporu adına önemli bir spor olduğunu kaydetti.

Turnuvaya Moğolistan'dan katılan atlı okçu Tseveen Huderchuluun, lise yıllarında başladığı sporu 98 yaşındaki babasından öğrendiğini belirtti.

Huderchuluun, Türkiye'ye ilk kez geldiğini belirterek, “Biga Kaymakamından aldığım davet üzerine buradayım. Türk insanı çok nazik ve organizasyonu, ülkenizin doğasını çok beğendim. Bu doğal ortam bana kendimi çok iyi hissettirdi. Moğolistan'da iklim koşulları bizim spor yapmamıza uygun değil. Yaz tatilimi bu sporu yaparak geçiriyorum” dedi.

Gelecek yıl ve daha sonraki yıllarda da bu organizasyon devam ettiği takdirde tekrar katılmak istediğini belirten Huderchuluun, Moğolistan'da düzenlenen dünya uluslar arası okçuluk müsabakalarında 4 kez şampiyon olduğunu, babasının da daha önceki yıllarda 4 kez şampiyonluğu elde ettiğini kaydetti.

Moğolistan'da düzenlenen dünya uluslar arası okçuluk müsabakalarında bronz madalya alan Yambiidonchir Bayartsetseg ise okçuluk sayesinde dünyanın dört bir yanından arkadaşları olduğunu bildirdi.
Turnuva alanındaki el sanatları, ebru ve maket sergisi de vatandaşların yoğun ilgisini çekti.

( KAYNAK : http://www.hurriyet.com.tr/spor/digersporlar/21474030.asp )

Resimlerin Kaynağı : http://www.facebook.com/media/set/?set=a.10151048049960825.417513.62099670824&type=1
-
-
SAYIN KAYMAKAMIMIZ FATİH GENEL’İN BİGA OKÇULUK ŞENLİKLERİ TEŞEKKÜR MESAJI

Türk Okçuluk Federasyonu ve Biga Kaymakamlığı ile birlikte düzenlemiş olduğumuz “Biga Sancak Beyi Osman Bey Okçuluk Müsabakaları ve Şenlikleri “ 14-15-16 Eylül 2012 tarihlerinde başarıyla gerçekleştirilmiştir.14 Eylül Cuma günü Kırkgeçit kaplıcalarında tanışma yemeğiyle açılışı yapılan organizasyonumuz,15 Eylül Cumartesi günü Biga’nın Dikmen köyü Hafızın Düzü mevkiinde sabah saat:09.00’da Atlı okçuluk ve Yaya Okçuluk turnuvalarıyla başlamış ve öğlen vakti pilav ikramıyla ara verilmiş ve öğleden sonra da akşama kadar müsabakalar başarıyla devam etmiştir. Coşkulu bir seyirci katılımıyla icra edilen turnuvamıza 7 ülkeden 32 yabancı sporcu ve ülkemizin dört bir yanından 110’un üzerinde Türk sporcumuz iştirak etmiştir.
16 Eylül Pazar günü de ilçe merkezinde görkemli bir kahvaltı verilmiş ve kahvaltı sonrası Mehter ve atlar eşliğinde yerli ve yabancı sporcularımızın yerel kostümleriyle katıldıkları müthiş bir yürüyüş gerçekleştirilmiştir. Yarım saatlik yürüyüşün ardından stadyuma varılmış ve hafızalardan silinmeyecek gösteriler icra edilmiştir. İnanılmaz cirit gösterileriyle başlayan gösteriler,atlı okçuluk,kılıç gösterileri,atlı akrobasi ve kılıç-kamçı gösterileri ve küp atışı,kabak atışı,puta atışı ve yaya okçuluk gösterileriyle sona ermiş ve ardından ödül töreniyle 8 kategorideki 1.2. ve 3.ler ödüllerini almıştır.
Türk Okçuluğu Federasyonu kurucu başkanı Sayın Sami Genel’e katılan tüm sporcularımız adına şükranlarımızı sunuyoruz. Organizasyonumuzu maddi ve manevi destekleyen Kültür Bakanlığımıza , Çanakkale Valimiz Sayın Güngör Azim Tuna’ya ve İl Özel İdaremize,Başbakanlık Yurtdışı Türkler ve Akraba Toplulukları Başkanlığımıza,Sayın büyüğümüz İbrahim Bodur ‘un şahsında Çanakkale Seramik ailesine,Türk Hava Yolları Yönetim Kurulu başkanı Sayın Hamdi Topçu’nun şahsında Türk Hava Yolları camiasına ve özellikle Ana sponsorumuz İÇDAŞ A.Ş.’ye ve özellikle İÇDAŞ Genel Müdürü Çanakkale Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Sayın Bülent Engin’e teşekkür etmeyi bir borç biliyoruz.
Organizasyonun başarıyla gerçekleşmesinde büyük katkısı ve emeği olan Biga Belediye Başkanı Mehmet Özkan’a ve Belde Belediye Başkanlarımıza, Biga Okçuluk Kulübü Başkanı Zühtü Uygun’a ve Biga Okçuluk Kulübü Sporcularına ,Karabiga Yakamoz Otel’e ,Biga Şahin Otel’e ,Kırkgeçit Kaplıcaları yönetimine , Emniyet ve Jandarma Teşkilatımıza, Milli Eğitim Müdür, Şube Müdürlerimiz ve Görevli öğretmenlerimize, özellikle Halk Eğitim Müdürü Ramazan Taşar’a, Biga Teknik ve Endüstri Meslek Lisesi Müdürü Yaşar Çakır’a , Çiçeklidede Özel İdare Ortaokulu müdürü Musa Çetin’e ,Diyarbakırlı Ekrem Ergün İlköğretim Okulu Müdürü İhsan Şiren’e ve Organizasyon Genel Koordinatörlüğünü yapan Gençlik ve Spor Müdürümüz Cabir Kaşdemir’e ve Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürü Murat Ceylan’a ,Özel İdare Müdürü Hasan Kaya’ya,Dikmen köyü muhtarı Sabri Işık’a,Sağlık Teşkilatımıza, Kaymakamlık Personelimize özellikle Mehmet DEMİR’e Ümit ÖRNEK ve Kadir AKKUŞ’a ve kısaca her türlü maddi ve manevi özverili desteklerini ve gayretlerini esirgemeyen tüm mesai arkadaşlarıma da çok teşekkür ediyorum.
Okçuluk turnuvamızı gönülden destekleyen büyük sanatçı Cüneyt Arkın’a ,kıymetli oğlu Kaan Bey’e ve Avukat Seçkin Tay’a,organizasyonumuza 10 atıyla ve ciddi ekibiyle katılan İstanbul atlı okçuluk başkanı karizmatik sanatçı Cemal Hünal ve ekibine, Fetih 1453 filminin İsa Paşası ve Türk Sinemasının yeni yüzü Murat Sezal’a da teşekkürlerimizi sunuyoruz.
Türk Okçuluk Federasyonu adına organizasyonumuzun bütün yurt dışı bağlantılarını sağlayan Kemankeş Okçuluk Kulübü başkanı Sayın Metin Ateş’e, Atlı Okçuluk Organizasyonunun üstlenen Sivas Atlı Okçuluk Kulübü Başkanı Hilmi Arıç beye ve ekibine,Yaya Okçuluk Organizasyonunu üstlenen Tokat Danişment Okçuluk Kulübü Başkanı Dr.Metin Aksoy ve ekibine de şükranlarımızı sunuyorum.
İsveç’ten,Slovakya’dan,Bulgaristan’dan,Yunanistan’dan,Moğolistan’dan,Macaristan’dan ve Romanya’dan katılan yabancı sporcularımıza da çok teşekkürler ediyorum.
İstanbul’dan katılan Kemankeş Okçuluk Spor Kulübüne, İstanbul Atlı Okçuluk Spor Kulübüne, Talimhane Okçuluk Spor Kulübüne,Kayseri Atlı Okçuluk Spor Kulübüne,Ankara Kavsi Kemankeşleri Spor Kulübü,Tokat Danişment ve Anadolu Okçuluk Spor Kulübüne,Amasya Gümüşhacıköy Gümüşyay Okçuluk Kulübüne,Ankara Okçuluk Kulübüne,Konya Bulcukspor Okçuluk Kulübüne, Sivas Sipahi Ocağı Okçuluk Spor Kulübüne ve Sivas Atlı Spor Cirit Kulübüne,Samsun Canik Okçuluk Spor Kulübüne ,Uşak Cirit Kulübüne ve Turgutlu Mehteran ekibine katılımlarından ve katkılarından dolayı şükranlarımı sunuyorum.
Macaristan’dan teşrif eden ünlü yay ustası Csaba Grozer’e, İstanbul’dan teşrif eden yay ustası dostumuz Mehmet Gölhan’a , İstanbul’dan teşrif eden Kemanger yay ustası Ercan Özek’e ve Ankaradan teşrif eden Kültür ve Trizm Bakanlığı Türk Dünyası Müzik Topluluğu Sanat Yönetmeni İrfan GÜRDAL’a da katılımlarından ve katkılarından dolayı çok teşekkür ediyorum.
El emeği göz nuru sergileriyle organizasyonumuza renk katan arkadaşlarımıza da çok teşekkür ediyorum.
Tabi ki katılımlarıyla ve bize verdikleri pozitif enerjileriyle bizleri destekleyen tüm Biga’lı hemşerilerimize ve katılımlarıyla bizleri onurlandıran çok kıymetli protokol üyelerine, meslektaşlarıma,sivil toplum örgütlerine, İl Genel Meclisi Üyelerimize ve İl Genel Sekreteri Ayhan Gider’e,Çanakkale Karadenizliler Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği Başkanı Sayın Turgay Kılıç’a ve tüm halkımıza teşekkür etmeyi bir borç biliyorum.
Bizim elimiz ayağımız ve sesimiz olan çok kıymetli yerel ve ulusal basınımıza da bize vermiş oldukları desteklerden dolayı çok teşekkür ediyorum.
Geleneksel Okçuluğumuzu her kademede destekleyen ve şenliklerimize katılarak bizleri onurlandıran Çanakkale Milletvekillerimiz Sayın Mehmet Daniş’e ve İsmail Kaşdemir’e de şükranlarımı sunuyorum.
İkincisini düzenlediğimiz Biga Sancak Beyi Osman Bey okçuluk Müsabakaları ve Şenliklerimizin ata sporlarımızın canlanması ve gelişmesi adına hayırlı olmasını diliyorum. Ülkemizde son yıllarda gelişen Türk Okçuluğu ve atlı Okçuluk sporunun daha ileri noktalara taşınacağına inanıyorum.Ok Yaydan çıkmıştır.Bu asil ata sporumuzu tekrar canlandırmak için çaba sarfeden yiğit insanları kutluyorum.

18 Eylül 2012
Fatih GENEL
Biga Kaymakamı
fatih@genel.web.tr
www.fatihgenel.com

- -

Uluslararası Necmeddin Okyay Geleneksel Okçuluk Festivali, 9-10 Haziran 2012, Üsküdar-TÜRKİYE

2012-06-12T09:02:00.004+03:00

Türk okçuluğu üzerine yaptığı araştırmalarla tanınan Talimhane Okçuluk Grubu, Üsküdar Belediyesi ve Gençlik Spor İl Müdürlüğü'nün destekleriyle düzenlenen "Necmeddin Okyay Geleneksel Okçuluk Festivali" kelimenin tam manasıyle bizleri okçuluğa doyurdu.
Boğazda kız kulesine doğru '' YA HAK'' nidalarıyla atılan oklar, okçuluk yarışmaları, paneller,sergiler,konferanslar, tv programları vb. bir çok etkinliklerle Türk okçuluğu tanıtıldı.
-

-

-
BASINDAN :
- Oklar Üsküdar'da atılacak
- Dünya okçuları Üsküdar'da buluştu
- Festivale 8 ülkeden gelen okçular Kız Kulesi'ni ok yağmuruna tuttu
- Kız Kulesi'ne ok yağdı
- Hattat Kemankeşlerin son temsilcisi merhum Hezarfen Necmeddin Okyay adına
- TV arşivi-1
- TV arşivi-2
- TV arşivi-3

RESİMLER DEVAM EDECEK...

Gökmen Altınkulp; Geleneksel Okçuluğu Yaşıyor ve Yaşatıyor

2012-03-01T21:59:00.002+02:00

İzleyici Yorumu;
Gökmen hocam Allah razı olsun senden hem yaşıyorsun hem yaşatıyorsun.,,,
- Biz de katılıyoruz...
-

-

-

GELENEKSEL OKÇULUKTA; YENİ KEŞİF DUYURUSU

2012-02-23T23:35:00.009+02:00

YENİ KEŞİF DUYURUSU

1)İlk duyurum.

Merhabalar,
Ben Mehmet Gölhan, Osmanlı Yaylarının En iyi kopyalarını,replikalarını yapmaya ve geliştirmeye çalışan 'Gölhan Yaylarının' (Eski adıyla Tirendaz) sahibi ve Kemangeriyim.

Sizlere,Yay Geliştirme çalışmalarım sırasında bulduğum,keşfettiğim Şu ana kadar,ister Yerli,ister yabancı olsun hiç bir yay yapım ve Okçuluk kitabında rastlamadığım Yepyeni bir Yay Takviye-Backing metodu bulduğumu sevinç ve gururla duyurmak isterim.

Bowyers Bible Serileri,Ottoman Turkish Bows/Adam Karpowicz kitaplarının hiç birisi bu Yöntemi içermiyor.Bu yüzden, Dünyanın bu metoddan haberdar olmadığı sonucuna vardım.

İşin enteresan tarafıysa,Dünya bundan haberdar olmasada,bu metodun Osmanlının bir yay imalat sırrı olduğunu düşünmekteyim.

Ayrıca bu Metodun 5 farklı uygulama yöntemini de geliştirmiş bulunmaktayım.Üstelik Sentetik,Organik yay farkı gözetmeksizin.
Yakında gerek yazılarım ve çok değerli bir Geleneksel Okçuluk Sitesi vasıtasıyla bu Metodun ne olduğunu ve nasıl uygulanacağını açıklayacağım.
Mehmet Gölhan/Kemanger
-------------------------------------------

2)İkinci duyurum.

Merhabalar,
Sizlere söz verdiğim gibi,bulduğum bu sürpriz metodları anlatacağım ve yapmış olduğum bazı Test ve deneylerden bahsedeceğim.
Zamanının en önemli silahlarından biri olan Ok ve Yay,bildiğiniz gibi her milletin düşmanla karşı karşıya kaldığında kullandığı birincil silahlardan biri olmuştur.
Amaç,düşmanın bize yaklaşıp zarar vermeden,mümkün olduğunca uzağımızda durdurulması veya yok edilmesidir.Yayda bu amaçla geliştirilmeye çalışılmış,menzili arttırılmaya gayret edilmiştir.Ve Yaydaki bu Pozitif bulgularda, Askeri bir sır olarak kabul edilmiş ve özellikle düşmanın eline geçmemesi amacıyla sadece Usta-Çırak arasında aktarılan bir Yay İmalat Sırrı olarak yüzyıllarca kalmıştır.Yazıya aktarılmadığı içinde,zamanla önemini kaybeden bu Sırlar günümüz için de bir merak konusu olmuştur.
Osmanlı Kemangerleride,Yaylarını daha ölümcül ve düşmanda hayret uyandıracak şekilde tasarlamaya,iyileştirmeye çalışmış ve bu bulguları gizlemiştir.
Benim bu Metod üzerindeki hikayemde bu mantıkla oluştu.Hep kendi kendime,''Yayımı nasıl daha ölümcül hale getirebilirim?,oku nasıl daha hızlı atabilirim?,Yayın taşıdığı yükleri nasıl faydalı hale getirebilirim?'' şeklinde sorular sordum.
Sinir ve boynuzun yaya nasıl bir kuvvet kattığı herkesçe bilinir.Fakat bilinmeyen bir şey vardırki.Oda Sinirin üzerini kaplayan ' Deri'.
Üstelik Osmanlının bu konuda bir saplantısıda vardı;''At Derisi''.Neden At Derisi?.Neden Keçi,Koyun değilde Atın Sağrı Derisi?...
Önceleri buna bir anlam veremiyordum ve kendi kendime hep 'Osmanlı Yayını sadece Nemden korumak isteseydi,bunu diğer hayvanların derisiylede yapardı''diyordum.
Fakat bir gün aklıma ''Acaba Osmanlı, Deriyi,At Derisini SİNİR gibi mi kullanıyordu?'' şeklinde bir soru geldi.Yani Deri Sinir gibi çalıştırılabilirmiydi?.
Ve beynimde, '' Sinir gibi en iyi çalışan Deri,At derisimiydi ve Osmanlı bunu mu gizliyordu?''şeklinde bir sürü sorular türemeye başladı.
Bu düşünceler neticesinde de,Neden olmasın?bunu denemeliyim dedim kendi kendime.
Hemen 0,8mm kalınlığındaki bir Keçi derisini test etmeye başladım.
1)Deri testi: Mengeneye bağladığım keçi derisinin hangi mesafeden sonra direndiğini,esneme miktarını ve kopma miktarını tespit ettim.Derinin belli sınırlar içerisinde Yaya Güç katabileceğini ve bir Sinir gibi işlevsel olabileceğini gözlerimle gördüm.
Üstelik bu çekme kuvvetini;derinin kalınlığı,cinsi etkilediği gibi,üzerine sürebileceğiniz Organik yada Sentetik Kimyasallarla (Bu Kimyasallar da geliştirmeye son derece açıktır)da bu Çekiş kuvvetini arttırabiliyordunuz.Ben deneylerimde basitce İspirto ve Gomalak solüsyonunu kullandım ve müthiş katkılarını gördüm.
Ardından,Sinirin yaydaki çalışma aralığını tespit amacıyla ikinci deneyime başladım.
2)Yay Sırtındaki Uzama Miktarının Tespiti: Terzilerin kullandığı ''Mezro''yu,Yayın yasılı ve Maximum gerili hallerindeki 'Uzama Miktarını'' tespit ettim.Bu Miktar 5-6mm ile sınırlıydı.Bir düşünsenize?, Sinirler tüm kuvvetlerini bu 5-6mm içerisinde aktarıyorlardı.Deriyle bunu bende yapabilirdim.Deriyi bu sınırlar içerisinde bir Sinir gibi çalıştırıp,yayıma Extra bir Güç,Okuma Extra bir Hız katabileceğimi anladım.
Yaptığım bu iki testle,yaylarda kullanmam gereken Yöntem Ve Metodu tespit ettim.Deriye uygulayacağım işleme ''Derinin Boşluğunu Alma'' işlemi,kullanacağım Metoda ''Deriye Ön Gerilim Verme Metodu'' adını taktım.
Bu Metodda(İnşallah Gölhan Metodu olarakta anılır),deriye kopma sınırları içerisinde bir ''Ön Gerilim'' vererek,onu bir Sinir gibi çalışmaya zorlarsınız.Ayrıca bu Metodu uygulamanında 5 farklı yolunu tespit etmiş,geliştirmiş bulunuyorum.
1)Sentetik Yaylarda yay yasılıyken Ön Gerilim verme.
2)Sentetik Yaylarda yasılı yayı Halka olmaya zorladıktan sonra tespit ettikten sonra Ön Gerilim vermek(Ki Sentetik yaylar için Max.verimin elde edildiği yöntemdir)
3)Organik Yaylarda,yay Tiller-Akord ayarlarını takiben tekrar Halka olmaya zorlayarak bu durumdayken Derinin Sabitlernmesiyle deriye Ön Gerilimin verilmesi.
4)Deriyi 2 merdane arasına gererek bu konumdayken sabitlemek amacıyla Kimyasalların uygulanmasıyla ve derinin bu durumda Mıhlanmasıyla Deriye Ön Gerilimin verilmesi.
5)Deriyi belli bir süreyle su içersinde beklettikten sonra merdanelerle gererek+Kimyasallarla sabitlenmesiyle bu metodun uygulanması.
Bu yöntemleri Bowyers Bible serileri,Ottoman Turkish bows/Adam Karpowicz kitaplarının hiç birisinde olmadığını gördüm ve Batının nasıl olduysa bu Metodumdan haberdar olmadığı kanaatına vardım.
Bundan sonraki yazacaklarım,bu yöntemlerin uygulanması,Sentetik bir yayı,At derisine 'Ön Gerilim Verme Metodu''yla kaplayarak ,yayda maximum Güç ve Ok Hızı(FPS) elde etmek ve deney sonuçlarını size iletmek ile alakalı olacaktır.
Not;Deriye 'Ön Gerilim Verme Metodu'' uygulanırken,Basit bir İspirto-Gomalak karışımı uyguladım.Bu Kimyasalları geliştirmeye çalışarak,mümkün olduğunca Sinire yaklaşmaya çalışacağım.(Bunu %kaç oranında yakalayabilirim tahmin bile edemiyorum.)
Çok yakında tekrar görüşmek üzere,beklemede kalın...
---------------

Merhabalar,

Açıkçası bu sabah kahvaltı ederken aklıma gelen yeni bir ilave bulguyu sizlere duyurmak isterim.:)
Bildiğiniz gibi,sizlereGölhan metodu da dediğim,Deriye Ön Gerilim Verme Metodum yeni bir bulguya vesile olmuştur.Hepimizin ve hatta Batınında Derinin yayı,Nem den ve Yay Sırtını kırılmaktan koruduğu düşüncesinden yola çıkarak,benim Metodlarımı kullanarak kaplanmış bir Yayda,Yayın Sırt kısmını da kuvvetin artış oranında,yada derinin setleşme-gerilme oranında Yay Sırtını dahada fazla kırılmaktan koruduğunu ileri sürüyorum.Fakat Nem koruyuculuğu konusunda ise koruyuculuğun aynı kalması bakımından şüphelerim vardır.Çünkü deri eskisine oranla gerilmiş vaziyettedir ve bu değişim deri için yeni bir durumdur.Nem açısından ne fark doğuracağını şimdilik kestiremiyorum.Bu konu gene araştırmaya açıktır.İşin doğrusu,eğer nem geçirgenliğini ölçebilecek hassas bir alet varsa,buda ayrı bir araştırma konusu olabilir.Lütfen beklemede Kalın...

Mehmet Gölhan/Kemanger:(http://www.osmanliyaylari.com/)

NOT: Mehmet Gölhan Beyin kendi isteğiyle bana gönderdiği geleneksel okçuluk çalışmalarını sizlerle paylaşıyorum. Mehmet Beye çalışmalarında başarılar diliyorum ( Rıdvan Uzuntaş).

TÜRK OKU YAPIMI

2011-11-03T09:58:00.009+02:00

- Türk Oku Yapımı .(Tıklayın)...

(Tıkladığınızda Açılan Site Orjinal Kaynaktır ) : http://www.atli-okculuk.com

Türk Okçuluğu Federasyonu

2011-10-12T00:36:00.002+03:00

Değerli arkadaşlar,
Gümüşhacıköy'de yapılan okçuluk şenliğinin ardından geleneksel okçuluğumuzun artık ayağa kalkarak uzun soluklu bir yürüyüşe geçeceğine inanmaya başladık. Türkiye’nin birçok yerinde mayanın tutmuş olduğunu birlikte görüyoruz. Her geçen gün yeni okçular aramıza katılıyor. Bazen taleplere yetişmek için yeterli imkânımız da olmuyor.
Bütün yaş guruplarına hitap eden yapısı, kültürel ve görsel zenginliği açısından modern okçuluktan oldukça farklı olan geleneksel okçuluk aynı zamanda içinde tarihine ve ceddine saygı barındıran her çocuğun da ilgisini çekerek ileriye yönelik ciddi bir potansiyeli olduğunun haberini vermektedir. Okçuluğumuzun ileriki yıllarda durumunun nasıl olacağı konusunda çok fazla fikrimiz henüz yoktur ama nasıl olmaması gerektiği konusunda Macaristan örneği önümüzde durmaktadır. 1950'den sonra başlayan Macar okçuluğu günümüzde hemen her köye girecek kadar yayılmıştır. Türkler gibi belirli okçuluk disiplin geleneği olmayan Macarların her yıl binlerce okçuyu bir araya getirip şenlik yapacak birikimlerine rağmen her şehrin, her kasabanın ve her gurubun ayrı organizasyonlarda ve bir birinden çok farklı kurallar altında yarışmalar yaptıklarını görüyoruz. Ayrıca şu ana dek geleneksel Macar okçuluğunu görmezden gelen resmi okçuluk federasyonunun alınacak vize ve benzeri ücretleri düşünerek gelenekçileri bünyesine almaya çalıştığını da biliyoruz. Oysa geleneksel okçuluk bir spor olayının çok ötesindedir. Aynı zamanda bir tarih ve kültür olayıdır. Bu açıdan değil geleneksel sporlar veya okçuluk federasyonunun bir parçası olmak, tamamen bağımsız bir federasyon olmayı hak etmektedir.
Bu amaca yürümek için dağınık topluluklar halinde çalışmanın yanı sıra aynı zamanda bir birlik içinde çalışmak zorundaydık. Federasyon fikri böylece doğdu ve gelişti. Çağrımıza okçuluk dernek kulüp ve guruplarının çoğu olumlu cevap verdi.
İstanbul, Ankara (2), Tokat, Kayseri, Samsun, Gümüşhacıköy ve Sivas bölgelerinin temsilcileri, ilk toplantılarını 1 Ekim 2011 Cumartesi günü, Biga'da gerçekleştirilen Osman Bey Atlı Okçuluk Müsabakalarında gerçekleştirmiş ve Federasyonlaşma kararı almıştır.
Toplantıda Kayseri Atlı Okçuluk Spor Kulübü başkanı Sayın Sami Genel oybirliği ile başkan, Ankara Geleneksel Okçuluk Spor Kulübü Başkanı Sayın İlkay Demirhan ise Genel Sekreterliğe seçilmiştir. Sayın Başkan, daha sonra bölümleri ve asbaşkanlarını belirleyecektir.
Bundan önce tüm bölgelerin sporcuları ile destek verdiği ve 29 Mayıs 2011'de gerçekleştirilen Gümüşhacıköy Kaymakamlığının destekleri ile gerçekleştirilen Okçuluk Şenlikleri, Federasyonlaşma fikrinin oluştuğu etkinlik olmuştur. Biga Kaymakamlığının destekleri ile uluslararası kapsamda gerçekleştirilen ve katılımcılardan büyük beğeni toplayan Biga Osman Bey Okçuluk Festivali Federasyon ruhunun hissedildiği önemli bir kilometre taşı olmuştur. Türk Okçuluğu Federasyonu bir ayağını geleneğe bir ayağını ise geleceğe basacaktır. Kurulan birlik anlam karışıklığına sebep olmaması için yurt içinde “Türk Okçuluğu Federasyonu” yurt dışı yazışmalarda ise federasyon resmi kimlik kazanana kadar “Turkish Archery Union” olarak adlandırılacaktır.
Türk Okçuluğuna desteklerini esirgemeyen idarecilere, tüm kulüplere ve kemankeşlere hayırlı olmasını diliyoruz.

- Kaynak : http://www.kemankes.com/v2/?p=federasyon

Biga'da Sancak Beyi Osman Bey Anısına Okçuluk Turnuvası Düzenlendi

2011-10-03T14:44:00.009+03:00

26 Ekim Çarşamba günü saat 10.00 ile 11.00 arası “TRT Belgesel” kanalında “- Fatih Genel ve Biga Okçuluk Festivali, TRT Belgeselde, Tıklayınız ... Biga Geleneksel Okçuluk Şenlikleri” ile ilgili canlı programına Biga Kaymakamı Sayın Fatih Genel katılacaktır. İzlemeniz dileğiyle ...
-

-

Biga'da Biga Sancağı Osman Bey Okçuluk Festivali... _Bigahaberfark_
-

Edirneli Okçu Biga Okçuluk Festivalinde Okçuluk... _Bigahaberfark_
-
- Biga Gazetesi; Biga' da Okçuluk Haberi = Tıklayın ...

03.10.2011
Çanakkale'deki okçuluk yarışlarına katılan Cemal Hünal, samuray kıyafetli Japon sporcuların çevikliğine dayanamadı. Yayının kirişini koparan oyuncu son turda diskalifiye oldu olmalı! F.M.-->Çanakkale'nin Biga ilçesi kaymakamlığının düzenlediği "Biga Sancak Beyi Osman Bey Geleneksel Okçuluk Müsabakaları ve Şenlikleri" önceki gün başladı. Şenlikler, yerli okçularla Brezilya, Macaristan, İran, Japonya, Almanya, İngiltere ve İrlanda'dan gelen sporcuları buluşturdu. Dikmen köyü yakınlarındaki Hafızın Düzü mevkisinde yapılan şenliklerde, özellikle atlı okçuluk yarışmaları nefes kesti.

KİRİŞİN AZİZLİĞİNE UĞRADI Yarışmaların ilk gününe, "Issız adam" filmiyle ünlenen Cemal Hünal da katıldı. Başarılı bir performans sergileyen ve her turda bütün hedefleri vuran Hünal Japonya'dan gelen samuray kıyafetli sporculara karşı verdiği mücadelede şanssızlığının kurbanı oldu. Son turda yayının kirişi kopan Hünal, diskalifiye olarak yarışma dışı kaldı. Çocukluğundan beri at üstünde olduğunu söyleyen ünlü oyuncu, "Hem at binme hem de okçuluk ata sporlarımız. Ben de küçük yaştan beri at biniyorum. Buna çok önem veriyorum. Okçuluk merakım da vardı. Bu ikisini atlı okçuluk sporuyla birleştirdim" dedi.

ARKIN BU KEZ İZLEDİ Atlı okçuluk turunda çeviklikleriyle Hünal'ı da saf dışı bırakan Japon kadın sporcular her attıklarını vurarak seyirciden büyük alkış aldı. Şenliklerin ikinci gününe ise "Atlı okçuluğu Türkiye'ye sevdiren adam" olarak anons edilen Cüneyt Arkın damgasını vurdu. Yeşilçam'ın efsane ismi bu kez ata binmek yerine gösterileri tribünden izlemeyi tercih etti. Öte yandan Slovakyalı sporcuIvan Belicka cirit oynamaya çalışırken iki kez attan düştü. Cirit ustalarının 'düşe düşe öğrenirsin" ısrarlarıyla mücadeleyi bırakmayan Belicka da alkış aldı. Gürkan DÜZENLİ / ÇANAKKALE
-Kaynak : http://www.sabah.com.tr/Yasam/2011/10/03/issiz-adam-kadin-samuraylara-karsi

----------------------------------------------------------------

Biga Kaymakamlığı öncülüğünde gerçekleştirilecek olan “Biga Sancak Beyi Osman Bey Geleneksel Okçuluk Müsabakaları” münasebetiyle yurtiçi ve yurtdışından gelen konuklar için Kırkgeçit Kaplıcaları’nda tanışma yemeği düzenlendi.
Biga Kaymakamlığı öncülüğünde gerçekleştirilecek olan “Biga Sancak Beyi Osman Bey Geleneksel Okçuluk Müsabakaları” münasebetiyle yurtiçi ve yurtdışından gelen konuklar için Kırkgeçit Kaplıcaları’nda tanışma yemeği düzenlendi.
Festival yemeğine konuk olarak Oyuncu Cemal Hünal, Kayseri Atlı Okçuluk Spor Kulübü, İstanbul Kemankeş Okçuluk Grubu ile yurtiçi ve yurtdışından Profesyonel okçular katıldı. Yemeğin ardından söz alan Kayseri Atlı Okçuluk Spor Kulübü Başkanı Sami Genel ve İstanbul Kemankeş Okçuluk Grubu temsilcisi Metin Ateş, Biga’da böyle büyük bir organizasyonun gerçekleşmesinden ve kendilerinin konuk edilmesinden duydukları memnuniyeti dile getirdi. Ev sahibi Biga Kaymakamı Fatih Genel ise yaptığı konuşmada, Okçuluk Festivali için hala heyecanlı olduğunu ve gelen konuklarla Biga’da unutulmayacak bir etkinlik yaşanacağını söyledi. Genel,” Biga Sancak Beyi Osman Beyin adını yaşatarak gerçekleştireceğimiz Festival için desteklerini esirgemeyen herkese teşekkür ediyorum. Yurtiçi ve yurtdışından gelen tüm misafirlere hoş geldiniz diyorum. Festivalin Biga’ya yakışır bir şekilde gerçekleşmesini ve unutulmayacak anlara sahne olmasını diliyorum” dedi.
Gece, Biga Belediyesi TSM Korosunun Türk Sanat Musikisinden seslendirdiği eserlerle renklendirildi.

Kaynak : http://www.haberciniz.biz/okculuk-musabakalarina-katilacak-ekipler-yemekte-bulustu-1160217h.htm

------------------------------------------------------------------------

02 Ekim 2011 Pazar 18:27
Osman Bey Anısına Düzenlenen Okçuluk Turnuvası Sona Erdi
Çanakkale'nin Biga ilçesinde Sancak Beyi Osman Bey anısına düzenlenen geleneksel okçuluk turnuvası sona erdi. Son gün düzenlenen etkinliği Cüneyt Arkın, Cemal Hünal ve Serdar Kılıç gibi ünlü isimler de izledi.
Çanakkale'nin Biga ilçesinde Sancak Beyi Osman Bey anısına düzenlenen geleneksel okçuluk turnuvası sona erdi. Son gün düzenlenen etkinliği Cüneyt Arkın, Cemal Hünal ve Serdar Kılıç gibi ünlü isimler de izledi.
İÇDAŞ'ın ana sponsorluğunda Çanakkale Valiliği, İl Genel Meclisi ve Kültür Turizm Bakanlığı'nın desteği ile gerçekleştirilen turnuva 2 gün sürdü. İlk gün düzenlenen etkinlikte atlı okçuluk ve yer okçuluğu kategorilerinde yarışma yapıldı. Çekişmeli anların yaşandığı etkinliğe yurtiçi ve yurt dışından katılan sporcuların başarılı atışları, izleyicilerden alkış aldı. İkinci gün etkinlikleri ise, sabah Biga Avcılık ve Atıcılık Kulübü'nde sabah kahvaltısıyla başladı. Turgutlu Mehter Takımı eşliğinde yerli ve
yabancı sporcuların kortej eşliğinde Biga İlyas Bayram Stadyumu'na kadar yürüyüşü ile devam eden program büyük ilgi gördü.
Etkinlik ile ilgili açıklamalarda bulunan Biga Kaymakamı Fatih Genel, 1726 yılında rekor kırarak İstanbul Ok Meydanı'nda "Menzil Taşı" dikmeye hak kazanan Biga Sancak Beyi Osman Bey anısına düzenledikleri 'Geleneksel Okçuluk Müsabakaları ve Şenlikleri'ne gösterilen yakın ilginin kendilerini mutlu ettiğini söyledi. Öte yandan festivale katılan Sinema Sanatçısı Cüneyt Arkın çok istemesine rağmen doktorların ata binmesine müsaade etmemesi sebebiyle ata binemediğini söyledi.
Hafızın Düzü mevkiinde düzenlenen yarışmalarda dereceye giren sporculara ödülleri verildi. Programda Macar Yay Ustası Csaba Grozer tarafından Biga Kaymakamı Fatih Genel'e 10 adet yay hediye edildi. Kaymakam Genel, tamamen el yapımı olan yayların yapımının 1 ila 3 yıl sürdüğünü hatırlatarak, "Bu, Grozer tarafından ilçemize yapılmış bir jesttir" dedi.
Biga Kaymakamı Fatih Genel, etkinliklerle Biga'nın, Osman Bey'in kim olduğunu öğrendiğini ifade ederek, "İlçe halkımız, ata sporumuz olan okçuluğu ve atları ilk kez yakından tanıma fırsatı buldu. 274 yıl sonra Osman Bey'e olan vefa borcu, bir nebze de olsa yerine getirildi" diye konuştu.
Nevşehir Medya Haber : http://www.nevsehirmedya.com/osman-bey-anisina-duzenlenen-okculuk-turnuvasi-sona-erdi-137458h.htm#ixzz1ZiaoYHJL

HAYDİ, OK ATALIM !

2011-06-16T10:01:00.001+03:00

Al Faris 2011 from Meg McWhinney on Vimeo. (Geleneksel Atlı Okçuluk Müsabakası)

Osmanlı' larda Ok ve Yayın Maddi Değeri, Hakkında Yapılan Araştırma

2011-02-24T18:10:00.016+02:00

Bir suredir ok ya da yayin savaslarda etkin olarak kullanildigi donemdeki maddi degerini bulmaya calisiyordum ki, Nicolae Iorga’nin kitabinda istedigim bilgiye ulastim.

Iorga, 1930’larda Romanya’da Basbakanlik yapmis ve Berlin Bilim Akademisi’nin siparisi uzerine Osmanli Imparatorlugu Tarihi’ni yazmis bir yazar. Hayati boyunca 3.000 civarinda makale ve kitap yazmis, 1940’ta Romanya’da iktidari ele geciren ve ulkeyi 2. Dunya Savasi’na sokan General Antonescu taraftarlari tarafindan katledilmistir. Fatih Sultan Mehmed ve Kanuni Sultan Suleyman uzerine yazilmis 2 kitabi daha var. Osmanli Tarihi Yeditepe Yayinlari’ndan cikmis.

Bu kitabin 2. Cildinin 186. Sayfasinda Fatih Sultan Mehmed doneminde 1470 yilina ait Venedik Elcilerinin Sultanin gelirlerine dair yazdiklari raporlara dayanarak bazi rakamlar verilmis buna göre ;

Sadece sayisi 7.000-10.000 arasinda tahmin edilen Yeniceri birliklerinin ok ve yaylari icin hazzine’den ayrilan butce 28.000 altin.
Ayni donemde Istanbul ve Gelibolu limanlarinin gumruk gelirlerinin toplami 42.000 altin.

O donemdeki maaslara gelince;
Yeniceri agasi : gunde 10 altin
Sipahi : gunde 2 akce yani 5 gunde 1 altin
Solak Agasi : gunde 2 altin
Cebecibasi : gunde 1 altin
Ucbeyi suvarisi : 8 gunde 1 altin

Simdi buradaki sorun su; 196 ortadan (boluk) olusan yenicerilerin ne kadarinda ok ve yay vardi?
Bildigim kadariyla 1 orta 80 kisi ve 60-61-62-63. ortalar solak ortalari, yani hepsinde ok ve yay var. Yani 320 okcu (Kanuni doneminde 400 kisi oldugu biliniyor).

Bunlar haricindeki yenicerilerde ok ve yay yoksa, 320 set icin 28.000 altin harcanmis. Yani bir yay +savasacak kadar ok = 87,5 altin eder.

Yukaridaki maaslardan hareketle bir sipahinin 5 gunde 1 altin, ucbeyi suvarisinin ise 8 gunde 1 altin aldigi varsayildiginda o donemki bir feodal asker maasinin ortalama 6 gunde 1 altin oldugunu varsayalim.

Yani 1 set yay ve ok 525 gunluk asker yevmiyesi karsiligina gelir.

Yeniceri Agasinin bugunku karsiligini Orgeneral sayarsak 87,5 altin yaklasik 9 gunluk maasa karsilik gelir. Yani bir Orgeneral 1 aylik maasiyla 3 yay ve bolca ok alabilir.

Solak Agasi’ni bugunku Binbasi sayarsak 45 gunluk maas yapar.

O donemki gida maddeleri hakkinda henuz fiyat bilgisi bulamadim ama sadece 4 ortada ok vey ay oldugunu farzedersek maas karsiliklari bu sekilde.

Selamlar,

Mustafa AKDOGAN
Managing Partner
S.C. Barbarossa Construct S.R.L
www.distantieri.com

Ek Bilgi :

16 YY.da İstanbul Kent-Saray-Günlük YaşamMetin And YKMSayfa :151

- 1553-1555 yılları arasında :

1 koyun: 22-24 akçe

1 piliç: 4 akçe

1 tavuk: 5-6 akçe

1 okka bal: 4.5 akçe

2 somun ekmek: 1 akçe

3 gr en iyi cins safran: 2 akçe............

( Mert Topçubaşı )

TEREKEDEKİ YAYCILIK İLE İLGİLİ MALZEMELER
Merhum Yusuf Beşe’nin mirasını oluşturan mallar içindeki yaylar ve yay yapımı ile ilgili olan malzeme, aşağıdaki tabloda gösterildiği gibidir :

ARAÇ ve GEREÇ - MİKTARI - BİÇİLEN BEDEL (akçe)

Tatar yayı 95 kabza 7695

Yây-ı Mısrî 15 kabza 200

Sinir 377 çift 761

Balık tutkalı 12 kıyye (15,4 kg) 360

Yaylık kemik 30 adet 660

Dövülmüş balık tutkalı belirtilmemiş 61

Kara tutkal 6 kıyye 30 dirhem (7,8 kg) 219

Hurda kemik belirtilmemiş 20
Tonç “bir mikdar” 45

Yaylık ağaç 15 çift 45

Tepelik kemend ve sinir tarağı belirtilmemiş 160

Hırdavât-ı kemân belirtilmemiş 42

Tutkal tası 1 adet 120

Kayış Kantarı 1 adet 42

( tirendaz.com ' dan )

OK YAPIMI FOTOĞRAFLARI

2011-01-13T21:05:00.022+02:00

KAYNAK : Wen Cheh Huang (黃雯杰) ... >>>

'' Türk Okçuluğu '' Konulu Konferans 22.11.2010 Tarihinde, Haliç Üniversitesi Mecidiyeköy Kampüsünde Gerçekleştirildi

2010-11-25T12:51:00.005+02:00

22 Kasım 2010 tarihinde Haliç Üniversitesi B.E.S.Y.O. bölümü olarak Mecidiyeköy kampsü konferans salonunda düzenli olarak yaptığımız çalışmalardan 6.sı Türk Okçuluğu konulu seminerimiz ile ilgi toplanmıştır.

Sn Adnan Mehel ve Sn cemal Hünal’ı davet ettiğimiz konferansımıza sn. Cemal Hünal çekim ve toplantıları sebebiyle katılamamış. Özür mesajlarını iletmiştir.

Oldukça keyifli ve akıcı konuşmalarıyla bizleri zaman zaman tarihimizin 4000 yıllık geçmişine götüren ,zaman zaman ok ve yayın icadı m.ö. yıllara alıp götüren, oradan günümüze maalesef ilgisizlikten ve duyarsızlıktan kaldırım taşı olmuş nişan taşlarını ,ok meydanının tarihçesini ,bir yay yapımının zahmetli çileli ve sabırlı yapımını anlatan Türk okçuluğuna sahip çıkmamız gerektiğini öğrencilerimizle paylaşan ok ve yay sevdalısı sn. Adnan Mehel’e teşekkürlerimizi iletiriz.

Katılımın oldukça fazla olduğunu gözlemlediğimiz bu konferansa üniversitemiz kampüsünden birçok farklı bölümden ilgisi olan öğrenci katılmıştır. Binicilik ve okçuluk derslerinin aktif olarak yapıldığı Haliç Üniversitesinin okçuluk konulu daha birçok seminere ev sahipliği yapacağı görüşündeyim. Seminerimiz sonunda katılımcılara okulumuz adına sertifika verilmiştir.

HALİÇ ÜNİVERSİTESİ BEDEN EĞİTİMİ VE SPOR YÜKSEKOKULU’NDA ANTRENÖRLÜK EĞİTİMİ,SPOR YÖNETİCİLİĞİ VE REKREASYON BÖLÜMÜ OLARAK 2010-2011 EĞİTİM ÖĞRETİM YILINDA TOPLAM 38 ÖĞRENCİ BİREYSEL SPORLAR SEÇMELİ DERS OLARAK OKÇULUK SPORUNU SEÇMİŞTİR.

Öğr. Gör. AYSEL AKÇETİN(BABAGÜR)

Türk Atlı Okçuluğunun Yanlız Savaşçısı

2010-09-20T00:06:00.003+03:00

Atlı Okçuluğun Yanlız Savaşçısı (Gökmen Altınkulp) ... >>>

- Atlı Okçuluk Videosu (BBC) ... >>>

http://atliokculuk.blogspot.com/

Unutulan Kavsilik Sanatının Canlandırılması Projesi

2010-07-08T23:09:00.006+03:00

Her yıl düzenlenen ve son 2 yıldır da tarih projelerini de kabul eden Tübitak Ortaöğretim Öğrencileri Arası Proje Yarışmasına Samsun İlkadım Anadolu Teknik ve Endüstri Meslek Lisesi Lise 2. sınıf Öğrencisi Can CENGİZ ve ben proje danışmanı olarak başvurduk.

PROJE ADI :
Unutulan Kavsilik Sanatının, Mustafa Kâni Efendi’nin Telhis-i Resai’lü’r Rumât (1847) Adlı Eserindeki Yöntemlerle Canlandırılması : Ok-Yay Yapım Denemesi

PROJENİN AMACI :
Türk yayı, tarih boyunca pek çok tecrübe ve denemeler sonucu çeşitli aşamalardan geçerek ortaya çıkmıştır. Fakat son yüz yıldır tamamen unutulmuş hiç yay ustası kalmamıştır. Bugün Macaristan’ da Türk yayı yapan ve dünyaya satan fabrikalar varken, bizim ülkemizde bu sanat tamamen unutulmuştur. Bu nedenlerle bu projemizin amacı;
- Türk yay yapım sanatı olan Kavsiliği tekrar canlandırmak.
- Yay yapım teknik ve şekillerini yeniden ortaya çıkarmak.
- Türk yayı ile ilgilenen ve bu sanatı araştıranlara yol göstermek
- Devlet büyüklerimizin ve idarecilerimizin de dikkatini çekerek bu sanatın yaşatılması için destek bulmak.
- Öğrenciler arasında farkındalık oluşturarak, genç nesillerin unutulan kavsilik sanatına ve okçuluğa ilgisini arttırmak.

Proje yapım aşamasına 2009 Ekim ayı itibari ile başladık ve 2010 mart itibari ile tamamladık. Projeler 12 bölgenin katılımı ile gerçekleşiyordu ve Samsun bölgesine Karadeniz bölgesinin bazı illeri dahildi. Tarih alanında 68 proje başvuru yaptı ve bu projelerden sadece 6 tanesi 26-30 Mart 2010 tarihlerinde On dokuz Mayıs Üniversitesinde yapılacak bölge sergisine katılmaya hak kazandı. Buradaki elemeden birinci çıkacak olan proje Ankara’ya gidecek ve orada tekrar elemeye katılacaktı. Bölge sergisinde 5 gün boyunca yaptıklarımızı sergiledik. Standımız doldu, taştı. Bütün alet malzeme aşamalarını sergilemeye çalıştık.1000 adet el broşürü bastırdık. Tanıtım afişleri hazırladık. İlgi çoktu, Profesöründen, öğretmenine herkes çok duygulandı. Çok tebrik edenler oldu. Bu çalışmaların nasıl kaybolduğunu nasıl unutulduğunu anlayamadıklarını daha çok şey yapılması gerektiğini vurguladılar.

Proje yarışması gereği öğrenci 3 kişilik jüriye 5-10 dakikalık bir tanıtım yapıyordu. Onun Powerpoint sunusunu da hazırladık. Öğrenci bunu jüriye sundu. Sergideki diğer bütün öğrenci ve danışmanları bu projenin Ankara elemelerine gitmesi gerektiğini belirtti. Ancak 30 mart 2010 günü sonuçlar açıklandığında istediğimiz olmadı. Tek tesellimiz bu serginin Samsun’da tanıtım anlamında ve insanların ilgisini çekmesi anlamında çok katkıları oldu. Bundan bir iki hafta sonra Samsun Milli Eğitim Müdürlüğü’nün organize ettiği Kültür Haftası etkinlikleri dolayısıyla tekrar sergi açtık ve orada da tanıtım yaptık.

Ben bir tarih öğretmeni olarak binlerce yıllık bu geleneğin nasıl 100 yıl içersinde unutulup gittiğine inanamıyorum. Bu nedenle bu geleneğin tekrar canlandırılabilmesi için ne gerekiyorsa yapmaya hazırız. Şu an tanıtım noktasında farklı bir çalışma planlıyoruz. İnşallah hedefine ulaşırsa Samsun’da öğrencilere kurs verilebilecek bir Atölye açmayı planlıyoruz.
Bu vesile ile bu projenin hazırlanmasında bütün desteklerini esirgemeyen Hocamız Yaşar Metin AKSOY’a, İlkay DEMİRHAN’a, Samsun İlkadım Anadolu Teknik ve End. Meslek Lisesi Müdürü Sahir MADEN’e ve öğrencim Can CENGİZ’e teşekkür ederim.

Civan ÇELİK
Tarih Öğretmeni

Türk Kültüründe Ok

2010-06-24T13:28:00.006+03:00

T.C.
KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ
FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ
TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI BÖLÜMÜ

TÜRK KÜLTÜRÜNDE OK

BİTİRME TEZİ

DANIŞMAN: DOÇ. DR. AYNUR KOÇAK

HAZIRLAYAN: İLKNUR KARAGÖZ

HAZİRAN-2007

İçindekiler

Önsöz
Giriş
Ok Hakkında Genel Bilgi……………………………………………………..5
Ok’un Yapımı………………………………………………………………....6
Okçuluk Hakkında Genel Bilgi…………………………………….................8
I. MİTOLOJİK SİSTEMDE OK
A. Yunan Mitolojisinde Ok…………………………………………………..10
B. Türk Mitolojisinde Ok
1.Çubuklarla ve Ok’larla Gelecekten Haber Verme……………………..........15
2. Fallık Sembolü Olarak Ok……………………………………………….....16
3.Rüyada Görülen Ok…………………………………………………………17
4. Göğe Ok Atılması………………………………………………………......18
5.Ok’un Kötü Ruhları Kovması……………………………………………….21
6. Ok ve Yayın Terazi Burcunu Oluşturması……………………………….....24
7. Kozmik Eksen Ok……………………………………………………….....25
8.Erkeklik Sembolü Olarak Ok……………………………………………..…26
II.TÜRK TARİH VE DESTANLARINDA OK
A. Türk Tarihinde Ok
1.Tâbilik Simgesi Olarak Ok………………………………………….............26
2.Ok İle İdarî Yöneticinin (Hükümdarın) Belirlenmesi…………………….....28
B.Türk Destanlarında Ok
1.Kahramanın Yayı ve Oku Yardımıyla ilk Kahramanlığını Göstermesi..........28
2.Kahramanın Ok Yardımıyla Üstünlüğünü Kanıtlaması……………………..30
3. Kahramanın Ok Yarışı ve Diğer Yarışlarla İmtihan Edilmesi ………...……30
4. Ok ile Gerdek Yerinin Belirlenmesi ………………………………..….........31
5. Değerli Bir Hediye Olarak Ok ……………………………………...……….31
6. Ok’un Gökyüzünde Yıldız Olması………………………………...…...........32
III. TÜRK KÜLTÜRÜNDE SEMBOL OLARAK OK
A.Ok’un Davet Sembolü Olması…………………………………………….....39
B.Hediyeleşme Kültüründe Ok………………………………………………...41
SONUÇ……………………………………………………………..…..............43
KAYNAKÇA………………………………………………………..................44

Önsöz

Bu tez çalışmasında ok’un Türk kültüründe sadece bir silah aracı olarak kullanılmadığı ortaya konulmaya çalışıldı.
Eski çağlarda –ateşli silahların olmadığı dönemlerde- savaşalar esnasında silah olarak mızrak, ok, yay, kılıç, gürz gibi insan eliyle yapılan araçlar kullanılırdı. Bunların içinde ok ve onun ayrılmaz parçası yay farklı bir konuma sahipti. Türklerde savaş anında zor durumda kalan kumandan ok atarak başka bölgedeki askerleri savaş meydanına çağırırdı. Aynı zamanda ok kabile anlamı da taşırdı, miras paylaşımında ve hediyeleşme kültüründe önemli bir yere sahipti. İşte bu sebeplerden dolayı Türk Kültüründe Ok konusu bizi incelemeye sevk etmiştir.
Çalışmada öncelikle eski Türklerde ok kavramı hakkında verilen bilgiler üzerinde duruldu. Okun yapımı konusunda verildikten sonra, kısaca okçuluğun İslamiyet’teki yeri belirtildi.
Çalışmanın ilk bölümünde ok’un mitolojik bağlamda Yunan ve Türk mitolojilerindeki konumu saptandı.
İkinci bölümde Türk destanları taranarak ok’un Türk tarih ve destanlarındaki önemi belirtildi.
Üçüncü ve son bölümde ise Türk kültüründe bir davet sembolü olarak kullanılan ok’un hediyeleşme geleneğindeki önemi üzerinde duruldu.
Tez çalışmam süresince ilgisini, desteğini ve sevgisini esirgemeyen değerli hocam Aynur Koçak’a teşekkür ederim. Ayrıca okul hayatım boyunca dualarını eksik etmeyen ve daima destek veren annem Mahinur Karagöz’e sevgilerimi sunarım.

İlknur Karagöz

Giriş

Ok’la İlgili Genel Bilgiler

Ok denince ilk akla gelen okun bir silah aracı olarak kullanılmasıdır. Gerçekten de ateşli silahların olmadığı dönemlerde ok önemli bir silahtır. Bu nedenle de başta Türkler olmak üzere birçok medeniyetlerde mühim bir yere sahiptir.
Ok, Kâmus-ı Türkî’de “yayla atılan mermi ki ucı sivri demirden ve arkası tüy şeklinde ince ve kısa bir değnekdir, tîr, sehm”[1] olarak geçer.
Derleme Sözlüğünde ok, miras kalan mallar pay edilirken yapılan ad çekme (Güney Yeşilova – Bdr.;- Ks.; Kurşunlu – Çkr.; Kilis – Gaz.; -Mr.) anlamına gelmektedir. Yine burada ok atmak miras kalan malları pay etmek için ad çekmek (Eğrigöz Emet – Kü. ;-Ks.;- Çkr. ) [2] demektir.
Tarama Sözlüğünde ise ok bırakmak; ok atmak, kura çekmek[3] demektir.
Devellioğlu da eserinde Arapçada ok anlamına gelen sehm[4] kelimesinin bir anlamını kısım, hisse, pay olarak verir.
Görüldüğü gibi ok eski Türklerde bir silah aracı olmakla birlikte miras paylaşımıyla ilgili kelimeleri de karşılamaktaydı. Gy. Németh’e göre, Oğuz kelimesi Türkçede aynı zamanda “kabile” (bir siyâsî kuruluşa bağlı kabile) mânasına gelen ok sözüne eski Türkçedeki çoğul eki z ilavesiyle türemiş (ok+uz) olup, kabileler demektir. Gy. Németh’in izah tarzının, bazı itirazlara rağmen, doğru ve - mesele sadece “linguistique” açıdan değil de - Türk tarihinin sosyal ve siyasî gelişmesi bütünü içinde ele alındığı takdirde bilhassa tutarlı olduğu bellidir. Oğuz kelimesinin Çince’ye kabileler diye tercüme edilmesi de bu görüşü destekler. Anlaşılıyor ki, “Oğuz” adı aslında “éthnique” bir isim olmayıp, doğrudan doğruya “Türk kabileleri” manasını ifade eden bir kelimeden ibarettir.[5]
Oğuz’un diğer bir adı da “Ok-Turka-Oğuz” şeklindedir. Şöyle ki: Oğuz Han zamanında ihtiyarlara saygı gösterilir ve onlara “Aka[6]” derlerdi. Onların akın sırasında yurtta kalmaları emredilmişti. Onlar da Oğuz Han’a “Ok-Tukra-Oğuz” derlerdi.[7]
Orhun Yazıtları’ndaki Göktürk abc’sinde (k) harfi ok işareti ile, (y) harfi yay işareti, (r) harfi süngü işareti ile gösterilmiştir.[8]
Pertev Naili Boratav, “ok deme! Allah de!” şeklinde bir Türk atasözünden bahsediyor ve bunu şöyle yorumluyor: “Halk inanışlarının birçoğunda “ok” sözcüğü cin ve şeytanın adı olduğu için, bu adı söylemek yasaktı.” [9]
Türklerde ok eski çağlardan beri önemli bir yere sahiptir. Bundan dolayı Türkçede okla ilgili “atılan ok geri dönmez[10]”, “kartala bir ok değmiş, o da kendi yeleğinden[11]”, “atasözü tutmayan ok gibi atılır[12]”, ilk vuran okçudur[13]”, “ok yaydan çıktı[14]” gibi atasözlerine; “ok gibi (yerinden) fırlamak (=atılmak)[15]”, “ok gibi yüreğine/ciğerine işlemek(=etkilenmek)[16]”, “ok meydanında buhur/buhurdan yakmak(=acemi olmak)[17]”, “ok yaydan çıkar gibi(=hızlı)[18]” deyimlere rastlamaktayız.

Ok Yapımı
Oklar, yapıldıkları malzeme bakımından, kamış ve ağaç diye ikiye ayrılmaktadır. Kullanıldıkları amaca göre de, tirkeş oku, talimhane oku, puta oku, menzil oku, idman ve meşk oku gibi türlere sahiptir.
Okun kısımlarına, insan vücuduna benzetilerek değişik adlar verilir. Okun boyu 24 çeşit kısma bölünmüştür. Çileye takılan gez kertiğinden itibaren ilk 4 kısma baş, başın bitimine boğaz, 10.5-11 kısım gelen yerine göbek, boğazla göbek arasına göğüs, göbekten 17. kısma kadar baldır, baldırdan uca yani 17.-24. kısım arasına ayak denilir. Ucuna takılan sivri parça madenî ise temren, kemik ise soya adını alır. Havada düzgün uçmasına ve ayağı üzerine düşmesine yarayan üç parçalı tüye yelek, bazen da sakal denilir. Gezi, kemik veya fildişinden ayrı parça halinde olursa başpâre diye anılır.[19]
Ağaç oklar her çeşit çam ağacından yapılırsa da, okçular Bayramiç kazasının Avcılar ve Çavuşlar köylerinden getirtilen çamları tercih ederlerdi. Bazı titiz okçular, kendileri gider, istedikleri ağaçları yerinde seçip kestirirlerdi. Bayramiç yakınındaki Kaz Dağı’nın, güney rüzgarı alan yüksek yamaçlarında yetişen çamlar çok makbuldü. Gölgelik yerde yetişen çamdan iyi ok olmazdı. Hatta, kimi okçular daha da titiz davranır, ağacın poyraza bakan yüzünden yapılan okları poyraz havasıyla, güneye bakan yüzünden yapılanları lodos havasıyla yapılan atışlar için kullanmayı tavsiye ederlerdi. Ağacın o yüzünün o rüzgara uygun ve alışık olduğu yolundaki bu inancın ne derece fayda sağlayacağını bilemiyoruz. [20]
Ağacın kemalini bulmuş olanları seçilirdi. M. Kâni’ye göre, çam 10 yaşında kemâline ulaşır. Vaktinden önce kesilen ağacın dokusu gevşektir, geçkin ağaç gövdeleri ise ancak kütük yapmağa yarar. Ağaçların suyunun çekildiği güz sonlarında kesim yapılır. Yerden bir arşın yukarıdan, 1.5 arşın boyunda budaksız yeri alınır, altta kalan kısım “burgaşık” dokulu, üstteki kısım ise gevşek dokulu olduğundan, ok yapımına gelmez. Alınan gövdelerin kabukları temizlenir ve 2-3 parmak kalınlığında dört köşe parçalar halinde kesilir. Keresteciler bunlara “samanlı” derlerdi. Sonra desteler halinde bağlanıp İstanbul’a yollanır. [21]
İstanbul’a gönderilip okçu esnafına dağıtılan çubuklar, iki ay öylece bırakılır. Sonra normal sıcaklıktaki fırında tamamen sarıncaya kadar, birkaç saat tutulur: Böylece ağaç bütün yağını ve çırasını atar, hafifler. Buna oka tımar vermek denir. Fırında çok tutulursa kavrulur, oku dayanıksız olur; az tutulursa çıralı kalır, oku yüğrek olmaz..[22] Çubuklar kızgın kum içine gömülerek de tavlanırdı. Tavlanan çubuklar kuru hava cereyanlı bir yerde 10 gün kadar tutulur. Daha sonra, rutûbetsiz bir depoya konularak 3-5 yıl tabiî halde kurumaya terkedilir. Abdullah Efendi, 20, 50, hattâ 100 yıl dursa daha da iyidir, diyor.[23] Bu kadar çok bekletilmesi yalnız iyi olması için değildir. Ağacın dokusu, hayatiyetini kesildikten sonra da korur. Marangozlukta buna “ağacın çalışması” denilir. Bu süre içinde ağaçta esneme ve yamulmalar olur. Yamuk bir ağaçtan da ok yapılamaz. Bunu önlemek için okluk çubukların uzun süre bekletilmesi tavsiye edilir.
Bu işlemler tamamlandıktan sonra ok gövdesi yapılır, okun gez yeri ayarlanır, oka soya (Menzil oklarının ucuna, taşkınlık yapmayacak büyüklükte, sivri bir kemik parçası geçirilir; buna soya denir.[24]) ve temren takılır. En son işlem olarak okun havada düzgün uçmasını sağlayan yelekleri takılır. Böylece ok yapımı tamamlanır.

Okçuluk Hakkında Genel Bilgi

İslamiyet öncesi Türk kültüründe önemli bir yeri olan ok ve yay, İslamiyetin kabulüyle dinî bir boyut da kazanmıştır. Okçuluk kutsal amaçlarla bütünleşmiştir. Kur’an’da geçen (Enfal Süresi, 60.ayet) “cenkten önce, düşmanınız kafirlere karşı kuvvetinizi toplayıp hazır edin” âyetini Hz. Muhammed (s.a.v.) bir hutbesinde açıklarken, burada geçen “kuvvet” sözünün “ok atmak kuvveti” anlamına geldiğini ifade etmiştir.
İslamiyette ok’un cennetten çıktığına inanılır. Ok önce Cebrail tarafından Adem peygambere getirilmiş, sonra sırasıyla peygamberden peygambere, nihayet Hazreti Muhammed’e kalmış, Hazreti Muhammed’in Sa’d ibn Ebu Vakkas’a vermiş, ondan da üstaddan üstada gelmiştir.
Okçulara, “Tirendaz, Tirzen, Kemankeş, Kavas, Tirkeş” denilir. Kemankeşler her gün “Alelade İdman” yaparlar. Önemli yarışmalardan önce “Muhkem İdman” ağır ve zorlu çalışma dönemine girerler. Okçuluk yapmak isteyen kişiler tekke şeyhinden izin alır ve namaz kılarak çalışmalara başlar. “Şakirt” denilen acemi okçular önce tekkede yapılan ilk bölüm çalışmalarına katılırlar. Bu acemi okçulara önce yayla idman yaptırılır. Bu idmanda ustasından “Kepaze Kabzası”nın nasıl tutulacağını öğrenen okçu adayı, bu çalışmada vücudun kepaze ile uyum kazanmasını sağlar. İlk dönemlerde altmışaltı kez kepaze çekilir. Bu çalışma ustaların yönetiminde günde bine kadar çıkarılabilir. Bu arada “şakirt”ler her sabah on gezden başlayarak her defasında arttırmak üzere avuçlarını bir mermere vururlar. Okçuluk hem kuvvet hem de yetenek gerektiren bir beden sporu olduğu için uzun bir hazırlık dönemini zorunlu kılar.
Ok atmaya başlayan kişiye seçtiği şeyh yahut bağlandığı üstad tarafından bir kabza verilir. Öğrenci kendisine anlatıldığı şekilde idmana başlar. Dokuzyüz gez (1gez 66cm’dir) atınca Okmeydanı’nda “kabza alma” merasimi yapılır ve adı “atıcılar siciline” kaydedilir.
Şeyh, kabza alma merasiminde öğrencinin sağ elini sağ eline tutar. Baş parmakları birbirine kavuşmuş vaziyettedir. O esnada şeyh, sağ kulağına “kemankeşler sırrını” yani okçuluğun sırrını söyler. Bazı rivayetlere göre bu okçuluğun sırrını Kur’an-ı Kerim, Enfal Sûresi’nde yer alan 17. ayet “vema rameyte iz rameyte vela kinnallâhe ramâ” (Attığın zaman onu sen atmadın, lakin Allah attı.) olduğu söylenmektedir.
Hz. Muhammed’in eshabından Sa’d ibn ebû Vakkas atıcıların piri, Ebubekir oğlu Mehmed yaycıların piri, Halife Ömer okçuların piri, Ali b. Ebû Tâlib zihgircilerin piri sayılmıştır.[25]
Okçuluk konusunda bazı hadisler şunlardır: “Çocuklarınıza Kur'an okumayı, ok atmayı ve yüzmeyi öğretiniz”, “Çocuklarınıza ve kullarınıza ok atmayı ve ata binmeyi öğretin. Size derim ki, ok atmak ata binmekten de hayırlıdır”, “Bir ok sayesinde üç kişi cennete girer: oku yapan, sunan ve atan”, "Bir kişi gaza niyetine düşmana ok atsa, düşmanı vursa da vurmasa da kendisine bir kul azâd etmek sevâbı yazılır”, “Ok atmak nâfile ibâdetten daha hayırlıdır”, “Ok atılan yer ile okun düştüğü yer arasındaki uzaklık kadar size cennetten bahçeler vaat edildi”, “Şu üç mecliste melekler sizinle beraber olurlar: biri ok atışmak, biri pehlivanlık etmek ve biri helâliyle sevişmek”, “Ok atmayı öğrenen, sonra da özürsüz terk eden bizden değildir”, “Sıkıntısı olan kişi ok ve yay edinse sıkıntısı zâil olur”, “Ok atışmak ve at yarıştırmak dışında bütün oyunlar kumardır ve haramdır”. Hz. Muhammed’in (s.a.v.) hadisleri nedeniyle atıcılık “Sünnet-i Seniyye-i Muhammediye”ye uyularak yapılmış ve ok atıcılığına olan ilgi artmıştır.
Hz. Muhammed (s.a.v) ashâbıyla giderlerken yol kenarında ok atışan kimseler görür ama selâm vermeden geçer. Sebebini sorduklarında: "Çünkü onlar şimdi ibâdettedirler" cevabını verir.
Uhud Gazası'nda, Hz. Muhammed (s.a.v.), yanında ok atmakta olan Sa'd ibn Ebû Vakkas'a ok verirken, başarısı karşısında heyecanlanıp: "At yâ Sa'd, anam babam sana feda olsun!" demiştir. O gün binden fazla isabetli ok atan Sa'd ibn ebû Vakkas devrinin en usta okçusu idi. Bu yüzden kemankeşlerin pîri sayılmış, pîrlik kuşağını kendisine bizzat Hz. Muhammed'in kuşattığına inanılmıştır. Bu hadîs ve rivâyetlere dayanılarak, ok atmak “sünnet” sayılmıştır.[26]
Hz. Muhammed’in yukarıda anılan âyet tefsîrine bakılarak “farz-ı kifâye” sayıldığı olmuştur. Bundan dolayı abdestsiz bir şekilde yayın kabzasına yapışılmaz ve ok atılmaz. Ok atışlarına besmele ve selât ü selâm ile başlanır.

Ok koşuları düzenlemek, eski Türk ve Arap dünyasında yaygın bir âdettir. İslâm inancına göre, ok yarıştırmak haram sayılmayan birkaç oyundan biridir. Okçuluğa hem bir ibâdet hem de savaş hazırlığı gözüyle bakılır. Harp okçuluğu yanında, bir savaş hazırlığı sayılarak spor okçuluğuna da aynı kutsal önemin tanındığı görülmektedir. Nitekim menzil okçuluğu gibi, koşu okçuluğu da sünnettir. Gerek menzil gerek koşu atışlarında oklar hep “Yâ Hak!” nidasıyla “gaza niyetine” atılır.
Savaş okçuluğu terk edildikten sonra, spor okçuluğunun öncelikle manevî bir disiplin sayılıp, yüzyıllar boyu sürdürülmesinde bu dinî inanç önemli rol oynamıştır. Yine bu inanca dayanılarak ok meydanlarına, cennetten bir köşe diye bakılmış, sınırına tecavüz edilmesine, sarhoş, abdestsiz ve pabuçla girilmesine izin verilmemiş, yetkili kişisine şeyh denilmiş, cihat, yağmur ve âfet duâlarında hep bu meydanlarda toplanılmıştır.

I. MİTOLOJİK SİSTEMDE OK

A. Yunan Mitolojisinde Ok
Yunan mitolojisine baktığımızda Artemis karşımıza çıkar. Artemis bakire kalmak ister. Çünkü annesi Leto, kardeşi Apollon’u doğururken çok eziyetler çeker. Babası Zeus’tan daima bakire kalmasını lutfeder ve bir yay ile hızlı uçan oklar ister.
Apollon (Latince adı Febus)’un simgesi yay ve lir; temsil ettiği doğal güç ise güneştir.
Apollon’un okuyla ejderi öldürmesi: Apollon doğumundan dört gün geçince kuvvetini göstermek ister. Yanan bir meş’ale ile yayını, okunu alır. Parnossos dağındaki başa çıkılmayan ejderi her şeyi delip geçen okuyla öldürür. Apollon, Python adını taşıyan bu ejdere “ Ey güneşin oklarıyla yere serilen Python; orada olduğun gibi kal, artık insanlara fenalık yapmayacaksın.” diye son sözünü söyler.
Bazı “Mitologlar” Python adındaki büyük yılanı; ilkbaharda Parnassos yarlarından akarak gelen coşkun sellerin sembolü olarak kabul ediyorlar. Dağlardaki karların erimesiyle çoğalan, coşan bu seller yarları, delice atlayarak, yılan gibi kıvrılan yataklardan hızla akarak, önlerine çıkan sürüleri, insanları alıp götürüyordu. Yazın, güneşin sıcak, yakıcı okları insanlar için bir ejder olan bu coşkun seli gebertiyordu. Bu coşkun yılan geberince leşi çürümeye başlıyordu. Zaten Python “Çürüyen, kokan sel yatağı” demektir.[27]
Leto’nun öcünü Artemis ve Apollon oklarıyla Niobe’nin 12 çocuğunu vurarak alır. Olay şöyle gelişir: Niobe 12 tane çocuğa sahip olduğu için gururlanır ve “Apollon” ile “Artemis”in anası “Leto”dan kendisini üstün görür. “Benim bir sürü çocuğum var. Kimse benim neslimi kurutamaz” diye bağırır. Leto bu sözleri işittikten sonra çocuklarına Niobe’den öc almalarını emreder. Niobe’nin altı oğlu Kitheron dağının kayalıklarında avlanırlar. Öğle vakti “Apollon” okları ile onları yere serer. Bu felaketi duyan kız kardeşlerinin altısı naaşların bulunduğu dağa doğru koşarlar. Fakat oraya ulaştıklarında gece olur ve Artemis, görünmez okları ile bu altı kız kardeşi öldürür. Niobe evlatlarının acısına dayanamaz. Zeus’tan kendisini kaya haline getirmesini ister. Bunun üzerine Sipylos (bugün Manisa) dağında kaya haline gelir.
Artemis, kendi okuyla -bilmeden- sevdiği Orion’u öldürür: Zeus’un kızı “Artemis” Orion adındaki bir avcıyı sever. Apollon kız kardeşinin Orion’la evlenmesini istemez. Artemis’i öğütle ondan vazgeçiremediği için, hile ile, Orion’u ortadan kaldırmayı düşünür. Bir gün Orion yüzerken kıyıdan çok uzaklaşır, kafası kara bir nokta gibi görünür. Apollon, kız kardeşine bu kara noktayı göstererek “oraya kadar okunu gönderebilir misin” der. Artemis yayını çeker, okunu Orion’a atar ve onu -haberi olmadan- kendi eliyle öldürür. Artemis buna çok üzülür ve babasından Orion’u bir takım yıldızı “burç” halinde gökyüzüne çıkartması için yalvarır ve Zeus kızının isteğini yerine getirir.
Okun geyik yerine, Sotyros’a isabet etmesi sonucu, sinirlenen Sotyros’un Amymone’den öcünü almaya yeltenmesi: Poseidon’un kızlarından biri olan Amymone, uzun müddet dolandıktan ve çok bitkin bir hale geldikten sonra bir ağacın altında uyuya kalır, biraz sonra yanı başından geçen bir geyiğin çıkardığı gürültü ile uyanınca, genç kız hemen kalkar, yayını gererek geyiğe bir ok atar, fakat ok geyiğe değecek yerde orada fundalıkta uyuyan bir “Sotyros”a isabet eder. Sotyros Amymone’den intikam almak için peşine düşer, Amymone Tanrıdan yardım ister. O anda Poseidon üç çatallı yabasını, Sotyros’a fırlatır. Tanrının silahı vücudunu delerek geçer ve hızla bir kayanın dibine saplanır. Tanrı “ne arıyorsun güzel kız?” sorunca, Amymone “susuzluğumu giderecek bir kaynak arıyorum” der. Bunun üzerine Tanrı “şu kayaya saplanmış yabamı çıkar” der. Amymone, söyleneni yapar ve yabanın üç çatalının saplandığı yerden üç kaynak fışkırır. Bu pınarın adı “ Lerna Pınarı” olarak kalır.
Herakles’in ok ve yayıyla kahramanlık göstermesi: Eurystheos, Herakles’i Geryoneus’un öküzlerini getirmekle görevlendirir. Kralın bu yeni emrini yerine getirmek için Herakles Afrika kıyısı boyunca, güneşin battığı yerlere yönelir. Yolda yorgunluğunu gidermek için Avrupa’yı Afrika’ya bağlayan berzahı parçalar ve karalar, kayıp birleşmesin diye boğazın hem Avrupa hem de Afrika kıt’alarına bitişik olan kısımlarına muazzam birer sütun diker. Böylece eskilerin “Herakles direkleri” adını verdikleri Cebelitarık boğazı meydana gelir. Orada “ Güneş” arza yakın olduğundan ve çok sıcak olan okları yeri ve yerdekileri rahatsız eder. Herakles sinirlenir ve onun oklarına karşı ok atmak için yayını gerer. Güneş, Alkmene’nin oğlunun bu cüretine hayret eder. Onun hiddetini yatıştırmak için yoluna devama müsaade eder.
Herakles, Eurytos adındaki adamın yanına varır. Bu adam kendinden daha iyi ok atan birisine rastlarsa güzel kızı İola’yı ona mükafat olarak vereceğini etrafa yaymıştır. Herakles bu şartı kabul eder ve okunu hedefe Eurytos’dan daha iyi atar, sonunda zafer mükafatını istediği zaman reddedilir. Herakles öfkeli olarak oradan ayrılır. Eurytos’un oğullarından İphitos koşarak gelir. Çalınan sır sürüsünün yakalanması için Herakles’ten yardım ister. Babasının yaptığı haksızlığı hatırlayan kahraman sinirlenir ve Eurytos’un bu tahlihsiz oğlunu yakalar, Trynthus’un surlarından aşağı fırlatır.
O zamanlar bu bölgeler Oineus adında bir kralın idaresinde bulunmaktadır. Bu kralın Deianeria isminde ok atmakta, şar kullanmakta ve yiğitlikte çok ileri gitmiş bir kızı vardır. Herakles bu kızın kahramanlığına hayran olur, ona gönül verir ve evlenme teklif eder. Fakat ortada Akheloos adında tehlikeli ve korkunç bir rakip vardır. Bu da kızı istemektedir. Deianeira bazen böğüren bir boğa, bazen uzun halkalı bir yılan, bazen iki boynuzlu ve ağzından sular fışkırır bir dev şeklinde karşısına çıkan Akheloos’dan ürkmekte ve onun karısı olmaktan ödü kopmaktadır.
Kral Oineus’un kızı, kahraman Herakles’in evlenme teklifini öğrenir öğrenmez sevinerek hemen kabul eder. Bu nedenle Akheloos ile Herakles arasında kavga başlar.
Herakles’i korkutmak için Akheloos, azgın bir boğa şekline girer. Herakles bir vuruşta onun uzun boynuzlarından birini kırar. Akheloos yenilerek geri çekilir ve Herakles, güzel ve kahraman Deianeira ile evlenir. Evlendikten sonra karı koca uzak bir şehre gitmek üzere yola çıkarlar. Yolda büyük bir nehrin kenarına gelirler. Karlar eridiği için sular kabarmış, geçit vermemektedir. Nessos adında, belden yukarısı insan aşağısı at olan “Kentaur” nehrin bir kıyısında durup, gelen yolcuları omzuna, sırtına alarak karşı tarafa geçirmektedir. Cesur Herakles nehri yüzerek geçmeye karar verir. Yalnız karısı Deianeira’yı Kentaur’un sırtına bindirir. Fakat arkasında köpüklü izler bırakarak dalgalar üzerinde şahlanan Nessos, nehrin tam ortasına gelince Herakles’in vaktiyle Kentaur’lara yaptığı hakareti hatırlayarak intikam almak sevdasına düşer. Sırtındaki güzel kadını karşı kıyıya geçireceği yerde, Nessos nehir boyunca doğru yol almaya ve hızla koşarak Deianeira’yı kaçırmaya başlar.
Herakles’in zehirli okuyla Kentaur’u vurması: Deianeira’yı kaçırdığını gören Herakles yayını gerer, zehirli okunu hazırlar. Nessos kadını kıyıya çıkarıp, ormana dalacağı sırada ok fırlar, hain Kentaur vurulur. Öleceğini hissedince; intikamını kurnazlıkla almayı düşünür ve Deianeira’ye yarasından akan kanının sihirli bir kan olduğunu söyler. “Eğer kocan bir gün seni sevmekten vazgeçecek ve sana ihanet edecek olursa şimdi yaramdan akan kanda ıslatacağın bir gömleği ona giydirmekle onu büyüleyecek ve kendine tekrar ve eskisinden daha fazla aşkı edebileceksin” der.
Hain Nessos bunları söyler ve ölür. Bir gün Herakles, vaktiyle Akhalia diyarında, hakkında reva görülen istihkarın öcünü almak için Euytos’un yanına gider. Oraya varınca Akhalia beldesini yakar, sonra hala sevmekte olduğu güzel İole’yi alır. Getirir. Bu büyük zaferden dönerken Zeus’a kurban takdim etmeyi düşünür. Bir adamına karısından kurban takdim merasiminde giymek üzere bir gömlek istemesini söyler. Gömlek isteyen adamdan, kocasının İole ile birlikte olduğunu haber alınca Deianeira’nın kıskançlık hisleri uyanır ve kocasını büyülemek için bir gömlek alır ve Nessos’un kanında ıslatarak Herakles’e gönderir. Herakles gömleği giyer giymez, kendi zehirli okundan Nessos’un kanına geçen ve oradan sırtına giydiği gömleğe bulaştıran müthiş zehir etine işler, kanına karışır ve bütün vücuduna yayılır. Tahammül edilmez acılarla gömleği yırtmaya, parçalamaya çalıştıkça, vücudundan gömleğe yapışan parça parça etleri koparmak zorunda kalır. Homurdanarak Oita dağına tırmanır. Birdenbire duman bulutlarının dalgalandığı ve uzun alevlerin göklere yükseldiği görülür. Alkmene’nin oğlunun vücudu kül olmak üzere iken yüksekten inen parlak yaldızlı bir bulut, dağın tepesine çöker, yaygaralar arasında dört beyaz atın çektiği yaldızlı bir şar görünür. Zeus oğlunu almak için yere inmiştir. Zeus oğlunu tanrıların dağı olan Olmypos’a götürür.
Herakles attığı zehirli oklarıyla devlerin yenilmesini sağlar: O suçluların cezasını verip dünyayı zulümden, kötülüklerden temizlemek istemektedir. Dünyada görülen haksızlıklar, adaletsizlikler, sefalet onu yaralamaktadır. Tanrılar bile onun bazı hareketlerine kızdıkları halde ses çıkarmazlar, bu güçlü kahramandan adeta çekinirlerdi. Hatta bazen onun yardımını bile isterlerdi. Mesela devlerle, tanrılar arasındaki savaşta Herakles Tanrılar tarafını tutarak, onlara yardım etmiş, attığı oklarla devlerin yenilmesini sağlamıştır.
Philoktetes (Herakles’in en yakın arkadaşı), Heraklesin kendisine verdiği zehirli oklarla Troia’lıları yenmesi: Vaktiyle Herakles, Oita dağında, alevler içinde yanarak can verirken, yanından hiç ayırmadığı oklarını, yayını Philoktetes’e bağışlamıştır. Philoktetes kendisine armağan edilen okların, ne harika bir ok olduğunu Yunanlılara göstermek ister. Bir gün, bir ala geyiğe ok atmak isterken dikkatsizlikle, oku kendi ayağına düşürür. Kendini yaralar. Halbuki Herakles’in okları, Lerna bataklığının korkunç yılanı, Hydra’nın kanına batırıldığı için zehirlidir. Bu sebeple, kahraman Philoktetes’in ayağında iyi olmaz, iğrenç bir yara açılır. Bu dayanılmaz iğrenç koku herkesi fena etkiler. Bu yüzden Philoktetes’i Lemmos adasında terk etmek zorunda kalırlar. Philoktetes yıllarca bu ıssız ve çorak adada yaşar.
Akhilleus’un oğlu Neoptolemes ile Odysseus, onu geri getirmek için çok uğraşırlar, dil dökerler. Çünkü Yunanlılar sadece Philoktetes’in Troia’lıları yenebileceğini düşünmektedir. Yunanlılara dargın olan kahraman, sonunda gitmeye karar verir. Philoktetes gemiden iner, çadırlara doğru yürür. Podaleirios adındaki ünlü hekim onun yarasının üstüne şifalı bir merhem koyar. Bu harika ilacın tesiri ile Philoktetes hemen iyi olur. Savaş meydanına gelir. Philoktetes, Herakles’in oklarıyla sağa sola ölüm yağdırır, Troia’lıların saflarını kırıp geçirir. Bu dev kahraman tarafından, atılan zehirli oklarla yananların ve kıvrılanların korkunç feryatlarına bir çare bulmak için gelen “Paris” yayına bir ok koyar ve Philoktetes’e atar. Ok havayı yararak uçar. Fakat Alkmene’nin bu yeni oğluna değmez. Philoktetes yanındaki arkadaşlarından birinin vurulduğunu görünce çok üzülür ve zehirli okunu fırlatır. Islık çalarak uçan ok, (Göktürkler (de) savaşlarda ıslık sesi çıkaran oklar atarlardı. Bu okların çıkardığı sesler, düşman üzerinde ürkütücü bir etki yapar, onların şaşkınlıklarına neden olurdu.[28]) hedefine ulaşır. Gider Paris’in kasığına saplanır. Hydra yılanının korkunç zehri, okun ucundan kanına karışır, kalbini dağlar, bağırsaklarını alevlendirir. Bu acılar ilk karısı bahtsız Oinone’yi ona hatırlatır. O yaraları iyi edecek her türlü merhemi yapabilmektedir.
Paris’i, vaktiyle Helena yüzünden terk ettiği İda dağında herkesten uzak, yalnız başına yaşayan Oinone’nin yanına götürürler. Fakat Oinone onu affetmez. Paris ümitsizliğe kapılır ve İda dağında ruhunu teslim eder.
Odysseus attığı okla işgalcileri ülkesinden kovar: İşgalciler Odysseus’un eşi Penelope’yi almak isterler. Ancak Penelope şart koşar.“ İşte Odysseus’un yayını getirdim . Kim bu yayı bükebilirse ve oku on iki baltanın saplarının birbirine bağlanmasıyla meydana gelen delikten hatasız geçirirse ben onunla evleneceğim”[29] der. İşgalciler yayı germeyi denerler. Fakat hiçbiri başaramaz. Odyssesus dinlenci olarak onları izler. Eumaios ile sığır çobanı Philetios’a dilenci kılığındaki Odysseus kimliğini açıklar. Odysseus ile çoban salona girdikleri zaman talipliler kuvvetli yayı yumuşatmak için yağlayarak ateşe tutarlar. Fakat ne yapsalar yayı bükemezler. Odysseus bir çekişte yayı büker. Oku atar ve on iki baltanın içinden geçirir. Oğlu Telemekhos ile işgalcileri yurdundan kovar. Böylece Odysseus eşi Penelope’ye kavuşur.

B. Türk Mitolojisinde Ok

1.Çubuklarla ve Ok’larla Gelecekten Haber Verme
Belki de varlığı kanıtlamış en eski kehanet aracı söğüt çubuğu ve oktur. Bu kehanet şekli Avrasya göçebelerinin en eski kültürüyle ilişkilidir; Herodotos tarafından da görülmüş ve şöyle dile getirilmiştir: “İskitlerde sayısız kâhin vardır; mesleklerini icra etmek için çok sayıda söğüt çubuğu kullanırlar. Bunu şöyle uygularlar: Ortaya kalın çubuk demetleri getirirler ve bunları yere koyup çözerler; sonra çubukları birbirinin yanına koyarak kehanetlerini yaparlar; aralarında konuşurken de çubukları topluyorlar ve onları tekrar arka arkaya yere koyarlar.” Bir bağ çubuk taşıyan bir erkeği tasvir eden Oxus Hazine’sindeki bir eşya L’Enquéte’de anlatılanlara uymaktadır.
Hunlar da bu kenaheti biliyorlardı ve Ammien Marcellin’in anlatımı Herodotos’unkini hatırlatmaktadır: “Sorgun ağacından yapılmış çubukları demet şeklinde bir araya topluyorlar ve bunların eğri olmamasına dikkat ediyorlar. Daha sonra belirli bazı günlerde bunları birbirinden ayırarak büyü yapıyorlar ve gelecek hakkında bilgi ediniyorlar.” Bu kehanet yöntemi, Nagy’ye göre eski Türklere özgüdür. Bu yöntem, 1000’li yılların başına kadar ortadan kaybolmakta ve sonra da oldukça değişik şekilde tekrar ortaya çıkmaktadır: “Türkler, üç ayrı gruba bölündükten sonra, üç çubuğu havaya atarak kaderlerini öğrenmek istediler: Bu çubuklardan biri güneye düştü ve grubun öncü kısmı Hindistan’a yöneldi, diğeri kuzeybatıya…”vs. Ve ayrıca, “Onlara yetmiş şef kumanda ediyordu; bu şefler bir daire çizdiler ve çevresine sıralandılar, her biri elinde bir çubuk tutuyordu; çubuğu daire içine düşenlerin kral olacağı konusunda anlaştıktan sonra çubukları havaya fırlattılar.”
Moğol tarihi bu temaya büyük bir önem vermiş, ancak çubukları oklarla değiştirmiştir. Cengiz Han’ın atası Alan Ko’a, beş oğlunu topladı, “ve her birine birer tahta ok vererek onu kırmalarını söyledi. Daha sonra beş tahta oku birlikte bağladı ve dedi ki: Bunları kırın. Bunu yapamadılar.” Sonra aşağıdaki konuda uzun bir açıklama yaptı: Birlikten kuvvet doğar. Aynı öykü daha sonraki tarihçilerde de görülmektedir, ancak bunlar da Cengiz Han ve oğullarına mal edilmektedir. Yalnızca Ermeni gezgin Hayton okların tam tamına orada hazır bulunan kişilerin sayısı kadar olduğunu doğru olarak saptamıştır.
Niteliği ve rolü yönünden okun sahibiyle sıkı ilişkileri olan bir nesne olduğu kesindir. Sahibi için öldürür. Öldürmenin sorumluluğu, okun, öldürenin işaretini taşımasını manen zorunlu kılması gibi, öldürenin kime ait olduğunun bilinmesini de maddeten zorunlu kılar. Dolayısıyla Vuhuanlardan beri okun kertikli, boyalı, ucuna tüy takılmış olup olmadığı, badem goncalarıyla, boynuzla, ardıçla veya altınla süslenmiş olup olmadığı ya da İranlılarda olduğu gibi üzerine kazınarak kahramanların ismini taşıyıp taşımadığını görebiliyoruz. Bu sayede ok derhal saptanabilir hale geliyordu; ok’tan türeyen oku- fiili “okumak, öğrenmek” gibi ok da “okunuyordu.” Ok’un insan olduğu veya insanın belirgin bir işareti olduğu düşüncesi, Timuçin ve Camuka’nın “kan kardeşliği” kurmak istediklerinde aşık kemiklerini değiş tokuş etmeleri ve genelde insanın kendi kanının birazını değiş tokuş etmesi gibi oklarını da değiş tokuş etmeleriyle mükemmel bir şekilde dile getirilmiştir. Her ikisi de ruhla sıkı ilişkiler içinde olan kan ile aşık kemiği arasındaki bağ Gizli Tarih’te Cengiz Han’ın doğumu vesilesiyle ortaya konmakta; okla aşık kemiği arasındaki ilişkilerse çağdaş Moğol gelenekleriyle kanıtlanmaktadır. Şöyle ki bu çağdaş geleneklere göre kışın uygulanmakta olan ok atma töreni, oyunun kuralları ve eşlik etme ritüellerinin de kanıtladığı gibi, “tam karşılığı olan “aşık kemiği fırlatma” şeklinde uygulanmaktadır. İşte bu nedenle oklarla kehanette bulunmak veya onları kırmak bir yerde kutsal şeylere hakaret olarak görülebilir ve bunun için aslında yapımı daha tam bitmemiş ok olan çubuklar tercih edilebilir.

2. Fallık Sembolü Olarak Ok
Şaman inançlarına göre ok-yay, Tanrı’nın kötü ruhlarla savaş için şamana verdiği bir silahtır.[30] Altay Şamanları, omuzlarındaki “Dokuz-ok”, (Yebe) ile “Yay”, (Ya) sembollerini hiç eksik etmezlerdi. Onlara göre bu dokuz ok ile yay, “Kudaydan tartkan”, yani “Tanrıdan uzatılan” şeylerdi[31]. Şamanlar davullarına ok-yay resimleri çizerler , böylece Tanrı’nın silahını hep yanlarında gezdirmiş olurlar. Bazı şaman metinlerinden tören zamanlarında şamanların kötü ruhlarla savaşabilmesi için, üzerlerine dokuz sembolik ok, bir de yay astıkları görülür.
Ok-yayla fala bakmak, yağmur yağdırmak, şamanın onunla kamlık etmesi veya onun talihten haber vermesi arkaik Türk düşüncesiyle bağlı bir olaydır. R. Radlov’un “kebed boyunda, öyle bir şamana rastladım ki davul yerine yay kullanıyor, onunla ruhları çağırıyordu” sözleri, daha önceki çağlarda Şamanların kamlık ederken yaydan yararlandıklarını gösteriyor.[32] Ya-bıla deyimi, “yay ile fala baktı, yağmur yağdırdı” anlamına geliyordu[33]. Eski Çağatay edebiyatında da İlm-i yay, “fala bakmak ve yağmur yağdırmak” anlamını karşılayan bir deyim idi[34].
Azerbaycan Türkçesi şivelerinde okçu sözcüğü “bilgiç , efsuncu” anlamını hâlâ korumaktadır. Bu anlam, mitolojik düşünceden kalmıştır. Araştırmacılar, ilk çağlarda şamanların kamlık törenlerini davulla değil, okla gerçekleştirdiklerine dair veriler elde etmişler. Bu veriler, “okçu” sözcüğünü “bilgiç, efsuncu” anlamlarıyla da destekler. Çünkü kamlık etmenin kendisi de bir anlamda efsunla bağlantılı olup bilgiçlik anlamını ifade etmektedir.
Pura, yani Şamanın binip göğe çıktığı atın ruhu, İslamiyet’teki “Burak”a benzemektedir. “Şamanın en kutlu silahının yay ve ok olması; bakır kılıcı, eşik ruhu ve çadırın kapısının doğuya açılması”, Proto-Türk geleneklerinin, en belirgin görüntüleridir:
“Akşam olunca, “keçe bir çadır” kurulur ve kapısı “doğuya” çevrilir. Çadıra bir ağaç dikilir, ağaca göğün 9 katını gösteren, 9 işaret yapılırdı. Açık renkli bir at, kurban edilirdi… Kurban, davulun ruhuna, ateş anası’na sunulurdu. “Ay, Kam, Ay” diye bağırılırdı… Şaman (Kam), eşik ruhuna seslenir, bakır kılıcı, ok ve yayı ile kötü ruhları kovardı… 7. katta aya; 8. katta, güneşe saygı duruşu yapar. 9. katta, Ulu Tanrı ile buluşurdu…”[35].
Ok-yay, evrenbilimle ilgili görüşlerde Ulu Ana’nın ritüel-mitolojik mecazlarından biri sayılır. Yayın, evrensel kadın-ana rahmi gibi mefhumu, okun fallık sembolü olmasının temelini oluşturur. Adının bir anlamı da “ana rahmi” demek olan Umay’ın Türklerin inanışındaki sembolik şekli de küçük ok yaydır. Türk etnik-kültürel sisteminde mitolojik düşünceyle ilgili bir mitolojem olan ok, şaman mitolojisi ve şaman ritüelinde bir kült özelliği taşıyarak önemli bir yer tutmuştur.

3.Rüyada Görülen Ok
Rüyada ok görmek, “düşmana galip gelmeye; oku elinize almanız, güce; okun elinizde kırılması, iş ve mevki kaybına; size ok atılıp bu okun da vücudunuzun herhangi bir yerine saplandığını görmeniz ise, şiddete ve üzüntüye yorumlanır”.[36]
Rüyaların, gelecek olayları haber verdiği genel bir inanıştır. Türkler de rüyalara önem vermiş, ileride gerçekleşecek olaylar hakkında rüyaların birer haberci olduğuna inanmışlardır. Kahinlerin burada da büyük rolleri vardır. Onlar, gelecekteki olayları rüyalarında görürler, Tanrılardan alır, insanlara bildirirlerdi.
Hun-Oğuz Destanı’nda “günlerden bir gün Uluğ Türük rüyasında bir altın yay ve üç gümüş ok gördü. Bu altın yay gün doğusundan ta gün batısına kadar ulaşmıştı ve üç gümüş ok da şimale doğru gidiyordu. Uykudan uyanınca düşte gördüğünü Oğuz Kağan’a anlattı ve dedi ki: Ey kağanım… Tanrı bütün dünyayı senin uruğuna bağışlasın[37].” Burada yay ve oklar monarşinin sembollerini ifade etmektedir. Reşidüddin bunları doğru değerlendirerek şöyle açıklar: “yay hükümdara, ok da onun elçilerine benzer”[38]. Ulu Türük’ün rüyasının kayda değer bir yankısı, Oğuz’un ölümü arifesinde aynı metinde yer almaktadır: Oğuz’un altı oğlu bir av sırasında bir altın yay ile üç gümüş ok buldu ve bunları babalarına getirdiler. Oğuz yayı üçe kırarak parçalarını en büyük üç oğluna verdi ve şunu dedi: “yaya sizlerin olsun; yay gibi okları göğe kadar atın.” Daha sonra üç gümüş oku en küçük üç oğluna verdi ve şunları söyledi: “Yay oku attı; sizler de ok gibi olun[39]”. Daha sonra altın yayı bulanlar Bozok, üç gümüş oku bulanlar Üçok adını alırlar. Bu konu hakkında “tâbilik simgesi olarak ok” bölümünde daha detaylı bilgi verilmiştir.

4. Göğe Ok Atılması
Huan-Huaların yaptıkları gibi Uygurlar da oklarını Göğe doğru göndermektedir. Heu Han Şu, kasırgalarla doğrudan ilgili olmasa da, köpüren yaralar açan ilahi oklardan söz eder. Avrasya’nın bütün bozkırlarında ve Yeni Dünya’nın birçok “ilkel” toplumunda saptanmasına karşın Göğe doğru ok atılması geleneği Çin kökenli olabilir. Bu geleneğin ardından bazı izler bırakarak ortaçağdan sonra gözden düştüğü görülmektedir. Herhalde, o zamanlarda gökgürültüsü, öldürülmesi olanaklı olan, özerk bir canlı varlık şeklinde düşünülmektedir. Gökgürültüsünü hayvanbiçimli ve çoklukla ejderhaya benzer olarak gören Altay toplumlarında ve çağdaş Sibirya’da bu, olağan bir düşünüş tarzıdır. Gökgürültüsünün ejderhaya benzetilmesinin çok eski olma olasılığı vardır. Nitekim yalnızca Selçuklular tarafından değil, aynı zamanda özellikle İsfehan çarşısının kapısı üzerinde insanı andıran bir atın, okunu atmak için başını ejderha başı şeklinde son bulan kuyruğuna doğru döndürdüğü Safevi çağına kadar, burçlar kuşağından tamamıyla ayrı bir konu olarak ele alına Yay burcu ikonografisinin geçerli olduğu İslam dünyasına ait veriler de bunu kanıtlamaktadır.[40]
Mitolojide yıldızlar kozmik Tanrılar arasında sayılır. Özellikle Sümer mitolojisinde (yedi gezegen yıldızdan) çoğu birer Tanrı’dır. Gökte uçan (Şihap) adındaki yıldızlar da, şeytanı kovmak için Tanrılar tarafından atılan oklardır.[41]
Göklerde geçen bu tabiî olaylar da kutsal sayılırdı. Altaylılara göre yıldırım ve şimşek Ülgen’in emrinde olduğu gibi yıldırım ayrıca Tanrı da sayılırdı. Yıldırım hem korkutur, hem de sevilir ve kutlanırdı. Gök gürültüsü, Tanrı arabasını koşturduğu zaman tekerleklerin çıkardığı sesler olduğu gibi, şimşek de Tanrı’nın şeytanlara attığı oklardır. Uygurlar yıldırımın düşmesini beğenirler. Gök gürledikçe bağırıp çağırırlar, göğe doğru ok atarlar.[42]
Anadolu’daki bir inanışa göre, eskilerde güneş tutulduğu zaman ok atarlarmış ve okun gidip saplandığı yerde, büyük bir devin ortaya çıkacağına inanılırmış. [43]
Yahve gücünü fırtına aracılığıyla gösterir; gök gürültüsü onun sesidir ve şimşek Yahve’nin “ateşi” ya da “oklarıdır.”[44]
Eski Türkler Tanrı’nın başlıca silahı saydıkları yıldırımın çakmasını iyiye yorduklarından, yıldırım düştüğü yerde sevinçle dans ederler, mutluluklarını gökyüzüne ok atarak belirtirlerdi. Bir görüşe göre gökyüzüne ok atmak sembolik olarak Tanrı’nın silahını kabul etmek ve O’nu selamlamak anlamını taşıyordu. Bazı araştırmacılar ise gökyüzüne ok atmayı, Şamanizmden kalma eski Türk-Moğol geleneği olarak bilirler ve Şamanların ruhundan yardım istemek olarak yorumlarlar.[45]
Altay ve Sibirya efsanelerinde de, göğe atılıp da Tanrılara giden oklar vardır. Özetleyerek misal verecek olursak:
“Bilinmeyen bir yönden atılan bir ok, Kan-Kaygalak adlı bir genci deler ve kayalıklara saplanır. Çocuk düşünür ki, “ Bu dünyada beni ne bir tanıyan ve ne de yakın bir akrabam vardır. Böyle olduğu halde, bu oku bana kim atabilir!” Böyle düşünürken, bakar ki, okun ucunda yazılmış bir mektup duruyor. Hemen mektubu açar ve okur. Mektubda şöyle yazılıyormuş: “Ben Kaday ülkesinde yaşayan, kula atlı Çes-Mökö’yüm… Benim attığım oku, sakın tutayım, alayım demeyin. Ok yoluna devam etsin ve ta gök atlı, Akırang-Taş’a kadar gitsin… Çocuk mektubu okuduktan sonra da bakar ki, ok yine yoluna devam edip gidiyor[46]…”
Güneş soyundan gelen Şıngız (Çingiz) Han, yayını yukarı attığı zaman güneş, onun yayını havada tutuyordu. Gökte bulunan güneşe ok atma geleneği Moğollarda görülür. Onların geleneğine göre, “oklar, güneşe 4 defa atılırdı.” Göktürklerden önceki Kaoçi Türkleri daha çok, “Yıldırım düştüğü zaman göğe ok atarlardı.”[47]
Şaman davulunda bulunan sembolik oklarla göğe yükselerek Tanrılarla iletişim kurar. Bu sebeple okları da göğe ulaşabilecek yaratıklar dizisinde sınıflandırmamız gerekir. Tahtadan yapıldıkları için ağaçta bulunan kozmik değerleri taşırlar. Uçlarına tüy takılmış haliyle, tüylerini taşıdığı kuşlara eşdeğerdir. Evrenin üst bölgelerine ağaç olarak ve kuş olarak girerler. İnsana ait oldukları için onu kendileriyle birlikte evrenin üst bölgelerine sokarlar. M. Eliade, “yay ve oklar, kozmik uçuşun bir simgesi olmaları açısından… şamanın yükselirken kullandığı düzeneğin bir parçasıdırlar” diyerek bunu belirtmiştir. Bir Şamanın göğe bir ok gibi fırlatıldığından söz eden Samoyedlerde olduğu gibi bu konuda açık seçik örneklere sahibiz. Ayrıca herhangi bir ok atıcısının böyle bir gücü bu denli kolay bir şekilde elde edebileceğine hayret edilebilir. Ancak öldürme hakkının, bu hakkı tabiyeti altında bulunan halka verirken tüm sorumluluğu üstlenen şefe ait olması gibi, ok ve yay da kendi namına kullanılması için
Tanrı tarafından kullarına verilmiş ve aslında ona ait nesnelerdir. Oğuz oğullarına yetkilerini devrettiği zaman, “yayla yapıldığı gibi , sizler okları göğe doğru atacaksınız” der. Tanrı’ya doğru yürüyüş, az veya çok, yukarıya doğru bir yöneliştir. Yaylar ve oklar, Türklerin istilasından sonra, İslam dünyasındaki yeni siyasal gücünün simgesi olarak kullanılacak; iki simge olan yay ve ok ayrılmaz bir bütün haline getirilmiş olacaktır.
Okun, göğe doğru herhangi bir kimse tarafından serbestçe atılıp atılamayacağı konusu pek açık değildir ve belki de Hiung-nularda olduğu gibi “kartalın okçuları”, ayrıcalıklı bir topluluk oluşturmaktadır: “ bu okçuların okları göklerin en yükseğine erişebilen tek bir kuşun tüylerini taşır.” Ancak buna karşın mistik bir bakış açısıyla, tüm bu sihirli maddelerin yaratabileceği varsayımları görebiliriz. Oku çekerken amaç yalnızca ejderhayı kovmak veya yıldırımı öldürmek değildir. Dede Korkut Kitabı, göğe doğru okları fırlatan Nemrut’a çok yer vermektedir. Elbette bu Kuran’dan alınmadır. Ancak Selçuklular ve adılları, istila ettikleri ülkelerin kültürlerinden kendi inançlarına uygun olan yönleri almışlardır. Belki de en eski zamanlardan beri Türkler ve Moğollar, Çinlilerin etkisi altında Göğe doğru ok atışları yapıyorlardı; ve simgenin aslında gerçek olaydan her zaman için daha büyük bir anlam taşıması dolayısıyla Göğü hedeflemek inancıyla evrensel ağaca doğru da ok atıyorlardı.[48]
Dünyanın her yerinde gök gürültüsünün kutsallığıyla ilgili pek çok inanış vardır. “Gök gürültüsü” taşları denilen aslında tarihöncesinden kalma çakmaktaşlarından başka bir şey olmayan taşlar, şimşeği okunun ucu olarak kabul edilir ve bunlara saygı duyulur ve bu taşlar dikkatlice korunur. Yukarı bölgelerden düşen her şey gökyüzünün kutsallığına sahiptir; göktaşlarına, onunla dolu oldukları için saygı gösterilir.[49]

5. Ok’un Kötü Ruhları Kovması
Altaylara göre bir evde körpe çocuklar varsa, onları koruyan görünmez hayırsever ruh “May Ene” de oradadır. Altayların inanışına göre “May Ene”, kırk başlı bir kadın varlıktır. Teleutlar ise “May Ene”yi gümüş saçlı genç bir kadın gibi betimlerlerdi. Çocuğun beşiğinin başına bu ruhun beyaz kumaştan bir resmi, bir de okla yay asılırdı. İnanışa göre “May Ene”, bu yay-ok ile yeni doğmuş çocuğu kötü ruhlardan korurdu. “May Ene” dedikleri bir kumaş parçasına ok bağlıyorlardı. Çocuk sağ salim büyüdüğünde, bu “May Ene” denilen askıyı diğer çocuğun beşiğine asarlardı. Ama çocuk ölürse, bu kumaş parçasını yakıp yerine başka bir parça koyarlardı.
Sibirya Türk halklarının inanışlarına göre ok, çocuğu kötü ruhlardan korurdu. Umay Ana bu okları, çocuklara yakınlaşmak isteyen kötü ruhların üzerine yağdırırdı. Bunun için de körpe çocukların beşiklerinin başından ok asılırdı. Teleutlarda hastalanan çocuğun başının ucuna ok-yay asılırdı. Sagayların inanışında ise bebeklerin yakınına konulan küçük ok-yay, Umay Ruhu’nu temsil ederdi. Umay Ana inancının Azerbaycan Türklerinin mitolojik inanışlarındaki bir şekli olan “Fatma Karı” da belinde ok-yayı olan bir varlık şeklinde düşünülürdü. Halk inanışlarına göre Fatma Ana, okun ucunu gökyüzüne doğru tuttuğunda bolluk olurdu.[50]
Eski Türklerde yeni doğan çocuğu kötü ruhlardan korumak için kötü ruhları memnun etmek amacıyla üç ok hediye edilir. Sagaylarda “Imay Toyu” adlı bir merasim yapılır. Bu merasim, körpe çocuğun iki- üç aylığından başlar ve iki-üç yaşına kadar sürer. Merasimin amacı “Çeek Imay” denilen açgözlü ve doymak bilmeyen varlığı doyurup memnun etmektir. Doğan çocuk erkek ise onun adına üç ok hediye edilir. [51]
Azerbaycan Türklerinin inancına göre, boyu bir karış sakalı yedi karış olan bir cin vardır. İnsan benzeri olan bu cin, göze görünmez. Bu cinin sakalındaki tüylerden her biri, bir oktur.[52]
Kaşgarlı eserinde kötü ruhlardan bir bölüğün “çıwı” adında olduğunu söyler ve şöyle devam eder: “Türklerde şuna inanırlar ki: iki bölük birbiriyle çarpıştığı zaman bu iki bölüğün vilayetlerinde oturan cinler dahi kendi vilayetinin halkını kollamak için çarpışırlar. Cinlerden hangi taraf yenerse onlardan yana çıktığı vilayet halkı da yener. Geceleyin bu cinlerden hangisi kaçarsa onların bulunduğu vilayetin Hakanı da kaçar. Türk askerleri geceleyin cinlerin attıkları oktan korunmak için çadırlarına saklanırlar. Bu, Türkler arasında yaygıdır, görenektir.[53]” Görüldüğü gibi geceleyin eski Türklerde kötü ruhların ok attığına inanılmaktaydı.
Güneş ve Merih’le ilgili somut düşünceler ve simgeler ve özellikle kılıç, ‘Kuzeyli’ göçebelerin (aralarında Türklerde bulunuyordu) bazı alp-tanrılarıyla ilgiliydi. Bunların başlıcası, silahların ve zırhların mucidi sayılıp, kuraklık rüzgarı tanrısı K’ua-fu ile eş tutulan Ch’ih-yo idi. Bu iki kişi, aynı zamanda kuraklık rüzgarı ejderi ve savaş tanrısıyla da ilgili menkıbelerde yer alıyordu. Ch’ih-yo; ejder, öküz ve başka efsanevi hayvanlara benzetiliyor ve kaplan postu giyiyordu. Ch’ih-yo yabancı ırktan bir “gök-oğlu” olarak, Çin’in efsanevi hükümdarı Huang-ti’ye meydan okumuş ve yenilmişti. Ch’ih-yo’nun cesedi bir ağaç olmuş, kesilen başı ise korkutucu bir resim olarak T’ao-t’ieh maskesine ilham vermişti. Bu maske, kurban ayinlerinde kullanılan kazak-ocaklara resmedilirdi. Ch’ih-yo’nun ellerinde ve ayaklarında silahlar tutan ve başında üç oklu taç bulunan temsili de bulunmaktaydı.[54]
Kök Türk döneminden, Türkçe yazılı kaya üzerine resimlerde, okla vurarak, Çu ayinleri tarzında kurban verildiğini gösteren sahneler dikkati çekmektedir.[55]
“Devletin oğulları” denen ve genellikle Çulara bağlı beylerin oğulları olan genç alplar silah kullanmayı, nara atarak bir vuruşta baş kesmeyi, Türkçe kaŋglı denen iki tekerlekli savaş arabalarını sürmeyi, destanları dans şeklinde temsil etmeyi öğrenirler. “Devletin oğulları denen genç alplar, ilkbaharın son ayında (ateş yıldızı görününce), bataklıklardaki çalılar ateşe verip, sürek avına çıkarlardı. Sonbahar ile gök ayini döneminde müzik eşliğinde, ok atma yarışları yapılırdı.[56]
Pi-yung’daki müzik eşliğinde yapılan okçuluk yarışmalarında, eyalet beyleri ve yüksek rütbeli alplar, mahir okçular arasından seçilirdi. Çünkü bu yarışmada müziğin işaret ettiği anda hedefi vurabilmek, yalnız ustalık değil, terbiye doğruluk ve kut nişanesi sayılıyordu. En usta okçu sayılan hükümdar, dört yöne ok atarak, kötü ruhları kovan bir kam görevi de görmekteydi. Hedefi vuranlara kadehle, vuramayanlara boynuzla şarap sunulurdu. [57]
Yaz ve kış dönümündeki ayinlerden sonraki şölenlerde, rütbeler ve onların nişanesi olan elbiseler , davul , ok , yay ve balta; şarap yapma hakkının simgesi olan kadeh gibi işaretler dağıtılıyordu. Bütün bu hediyeler ve bu arada elbiseler , dağıtılan rütbelerin işaretiydi ve şekilleri sınıflandırılmıştır .
Kılıç üzerine ant içilmesi durumu kılıcın aslı bulunduğu kur’u (rütbe kemerini) gerektirmektedir. Nitekim, Hakanî Türkçesinde kur, hem kemer, hem rütbe anlamına geliyordu. Türk kur’u üzerindeki toku/toka’lar (madenî levhalar) tuş’lar (altın veya gümüş levhalar); kur’a bağlı keş (okluk) ve suvluk (mendil veya kese) ile birlikte rütbe işareti oluşturuyordu.[58]
Böylece, sadakat andı içmek ve kur denen askeri kemerle, kılıç veya kama veya sadak kuşanmak gibi, Türk alp kurumuna özgü törenlerin kökeni, Çu dönemine kadar geriye gitmektedir.[59]
Çu ve Türk geleneğine uygun, İbn Bîbî, Selçuklu “deli ve bahadir”lerini palang (kaplan) ile nihang’a (ejder) benzetiyordu. Osmanlı ordusunda da, böyle olağanüstü cesur ve cezbe içinde alplar, kaplan postuyla beliriyordu. Bunlardan deli’ler bazen hem öne, hem arkaya ok çekmekte usta eski alplar gibi börklerine çifte çeleng denen çift kanat takıyordu.[60]
Yine, Kağnılı boylar hakkındaki rivayetlerde, belki atalar ibadeti şeklini alan bir cenaze töreninde, ok veya kargı gibi sivri silahlarla (avda) vurularak kurban edilen geyik ve yabani atların kemiklerinin yakıldığı ve ışık meydana getirdiği kaydedilir.[61]
Çinlilerin Kao-ch’ê ve Ti’e-lê dediği, yüksek tekerlekli kağnılarla göç eden ve 486-540 arasında kağanlık kuran Türk boyları da, ağaç ve yer ibadetiyle ilgili bir ayin yapıyorlardı. Bu ayin ordugâh kurulan veya yeni yurt kabul edilen yer-su ruhuna ibadet ve oradan kötü ruhları kovalamaya özgüydü. Bir Çin kaynağı, V-VI. yüzyıllardaki bir ayinde Kağnılı Türkler akına çıkmadan önce, bir ağızdan narayla ok atarlar (Çular da düşmanı korkutmak ve kötü ruhları kaçırmak için böyle bir ayin düzenlerlerdi) şeklinde bilgi vermektedir.
Sonuç olarak ok, Türk mitolojisinde kutsal bir özellik taşımakta ve şamanın kötü ruhları kovmasında yardımcı olmaktadır.

6. Ok ve Yayın Terazi Burcunu Oluşturması
Terazi burcunun ok ve yaydan oluşması hakkında pek çok rivayet vardır.Bu konuda Altay’da yaşayan Teleüt Türkleri şöyle düşünmektedirler: “Kuguldey adlı bir yiğit, 3 geyik kovalamış. Geyikler, Tanrıya sığınmışlar, 3 yıldız olmuşlar. Yiğidin oklarından biri beyaz, birisi ise kırmızı imiş. Kırmızı yıldız bir geyiği yaraladığından, Kanlı Yıldız demişler…”
Bir Altay Türk destanında: “… Yeryüzünde bir avcı, bütün geyikleri öldürüyormuş. Tanrı avcıyı göğe çekmiş. Avcının yay ve okları, Terazi burcunu oluşturmuşlar…”
Bir Kırgız Türk inancı: “… Avcıların elinden yalnızca “3 dağ tekesi” kurtulabilmiş. Tanrı onları göğe çekmiş. Onlar da Terazi burcunu oluşturmuşlar. Avcıların attıkları oklar da, gökte birer yıldız olmuşlar…”[62]

7. Kozmik Eksen Ok
Ok takılıp gerilmiş yay resimlerinde evrene oldukça benzer bir temsil bulunur: Bunların oluşturduğu yarımküre göğün tepesini oluşturur; ip yeryüzü, ok ise kozmik eksendir. Bu betimlemeye Oğuz-namede rastlanmaktadır. “Adı Uluğ Türük idi. Günlerden bir gün uykuda altın bir yay ve üç gümüş ok gördü. Bu altın yay gün doğusundan ta gün batısına kadar ulaşmıştı ve üç gümüş ok da şimale doğru gidiyordu[63]”. Yani yayın uçlarından biri güneşin doğuşuna, diğeri de batışına temas ediyordu. Günümüzde hayallere neden olan gökkuşağı, aynı zamanda, yeryüzünün geçici bir görünümü ve göğü yeryüzüne götüren “göğün köprüsü” olmuştur.[64] Aynı zamanda dağa yükselerek göğe varılması, ateşin yakılması, okların fırlatılması gibi evrenin tüm ruhlarıyla bir düşünce duygu ortaklığı kurmak söz konusudur.[65]
Gökkuşağı, Yahsu Su vadisinde yaşayan Taciklerin inanışlarında avdan geri dönmüş “Baba Kamber’in astığı yay” olarak düşünülürmüş. Bu Türkmenlerin mitolojik inanışlarında izleri kalmış olan “Baba Kamber” motifiyle gökkuşağı arasındaki bağlantı bakımından ilginç bir veri niteliğindedir. Ortaçağ kitaplarının bazılarında, örneğin El Bakuvî’nin “Abidelerin Özeti”nde gökkuşağı görüldüğü zaman, Oğuzların sevinip çığlık attıkları ve bayram havasına büründükleri yazılır. Dağıstan Tekeremeleri ise gökkuşağını “Karı Ninenin ok yayı” diye adlandırırlardı.
Azerbaycan Türklerinin “Karı Nine Yayı” ile ilgili inanışlarına göre de “Fatma Karı” yayın ucunu gökyüzüne doğru tuttuğunda bolluk, yeryüzüne tuttuğunda ise kıtlık olurmuş. Gökkuşağı, Türk halklarından bazılarında kılıçla, bazılarında şafakla, bazılarında ise “Karı Kuşağı” ile kıyaslanmıştır. Anadolu Türklerinde “Gökkuşağı”; Hakaslarda “Tigir Huri” ve “Kügürt Çolı” (gök gürültüsünün yolu); Kırgızlarda “Asmandağı Jaa” (gökyüzündeki yay); Başkurtlarda “Yeygor”; Karaçay-Balkanlarda “Can Kılıcı”; Karakalpaklarda “Heziret Eliydin Kılışı” (Hazreti Ali’nin Kılıcı); Özbeklerde “Uk-Yay”(ok-yay); Kumuklarda “Enem Jaya” (Karı Nine’nin Yayı); Tatar dilinde ise “ Karı Nine’nin Ok Yayı” ve benzer adlarını taşımıştır. Bu adlar Dağıstan Tekeremelerindeki “Karı Nine’nin Ok Yayı” ve benzer ifadelerle benzerlik göstermektedir. [66]
Okun kozmik bir eksen olarak yükselme mitlerinde de mevcuttur. Örneğin; “Okyanusya’da çok yaygın olarak anlatılan bir mite göre, kahraman, göğe, “ok zincirine” tırmanarak çıkar, yani ilk oku gök kubbeye atar, ikinci oku ilk okun arkasına saplar böylece yer ve gök arasında oklardan oluşan bir zincir kurar. Bir iple göğe yükselmek Okyanusya’da, Afrika’da, Güney Amerika’da, Kuzey Amerika’da çok bilinen bir temadır.”[67]

8. Erkeklik Sembolü Olarak Ok
Bugün pek çok ilkel halk, hâlâ toprağın daha bereketli olması için üreme organlarının tasvirlerinden oluşan pek çok muska kullanmaktadır. Avusturalyalılar, çok ilginç bir üreme ayinine sahiptirler: erkeklik organı gibi tuttukları oklarla, kadınların üreme organın benzer bir çukurun etrafında dans ederler; sonunda toprağa sopalar dikerler. [68] Böylece toprağın daha çok bereketleneceğine inanırlar.

II.TÜRK TARİH VE DESTANLARINDA OK

A. Türk Tarihinde Ok
1.Tâbilik Simgesi Olarak Ok
Bir siyasî birliğe dahil olmuş boya “ok” deniyordu[69]. Oğuz-nâmelerde (destan ve salnâme) “el” sisteminin idarî yönetiminden poetik şekilde yay-ok haber veriyor. Göktürkler hakkında geniş malumat veren Çin kaynaklarında görüldüğü gibi kağanlığın idari sistemi oklu sistem adlanıyor[70]. Orhun Kitabeleri’nde “on ok budun”, “on ok eli” ifadeleri eşit anlamlı ifadeler olarakj kullanılmıştır. Bu ifade on oklu, yani on kabileden oluşan idarî sistemdir. Bu sistemin gelişmiş şekli Oğuz Yabgu devletinde olmuştur. Bunun etkisiyle Oğuzlar tuğralarına yay, ok resmi çiziyorlardı[71]. Selçuklu hükümdarlarının yazdıkları nâmelerde kağıdın üst kısımlarında yay ve ok remizleriyle işaret koydukları bilinmektedir.[72] Tarihî kaynaklarda belli olduğu gibi Selçuk Cihan Devleti’nin kurucularından biri Tuğrul Bey, 1038’de Nişapur’a giderken kolunda gerilmiş yay, belinde ise üç ok varmış[73]. Bu yay ve üç ok eski anane olup Oğuzların ceddi Oğuz Kağan’a dayanmaktadır. Yay, oku attığı için üstünlüğü, hakimiyeti yani hakanlığı, ok da yay tarafından gönderildiğinden dolayı hakana bağlı olmayı ifade etmektedir.
Oğuzlar onikiye ayrılmış, Bozok Üçok îdarî sisteminden yaralamışlardır. Göktürkler, kurdun on oğlundan türemişler ve beş sağ, beş sol olmak üzere devleti on oklu îdarî sisteme tâbi tutmuşlardır (Beş Fulu boyu, beş de Nuşepi boyu. Maalesef bu isimler Çin kaynaklarındaki isimler[74]). Diğer Türk devletlerinde bu harbî inzibati bölüm dört, altı, oniki, onaltı vb. ibaretti. II. Göktürk Kağanlığı döneminde Oğuzların etkisiyle oniki oklu îdarî sisteme geçildi. Önce kabile, soy anlamlarını bildiren “ok” kelimesi Göktürk’lerden harbî, inzibatî anlam taşımaya başladı. Her bir boy, savaş döneminde bir tümen (on binlik) asker çıkartıyordu. Dede Korkut Kitabı’nda yirmidört sancak beyinin kendi asker birimleri ile savaşa katılmaları birkaç boyda vardı. Mesela, Kazılık Koca-oğlu Yeğenek Boyunda Bayındır Han’ın emri ile yirmidört sancak beyi genç Yeğenek’e yardıma koşarlar. Bunlardan bazılarını isimleri şunlardır: Kıyan Selçuk-oğlu Dündar, Eylek Koca-oğlu Dönebilmez Dölek Evren, Yağrıncı-oğlu Elalmış, Doğsun-oğlu Rüstem, Deli Evren, Soğan Sarı.
Oğuz abidelerinden alınmış epik malumat , tarihî , etnografik bilgilerle tamamlanır. Sağ-sol veya merkez-dış bölümüne dayalı Türk ve Moğol devletleri harbî demokratik tipliydi. Bu tip devletin başında kağan, ordunun başında tekin veya şad, inzibatî idarî sistemlerinin başında beyler, sağ-sol kanada hükümdar sülasinden olanlar başçılık ediyordu.
Dede Korkut Oğuznameleri’nde Bamsı Beyrek’in sağında kardeşi Kara Güne başta olmakla, İç Oğuz Beyleri, solunda dayısı Aruz başta olmak üzere Taş Oğuz Beyleri, önünde oğlu Uruz oturuyor . İnaklar kapıda ayakta duruyorlar. İdarî işlerde hiç şüphesiz bin kavim başları, ordunun sağ kolunda komutanlık yapan Kıyan Selçuk oğlu Delü Dondar ve sol kol komutanı Kara Güne oğlu Kara Budak da iştirak ediyorlardı. Hem Oğuz Kağan Destanı, hem de Dede Korkut Kitabı’nda tasvir edilen devlet atlı göçebe kültürüne dayalı devlettir. Dede Korkut’ta böyledir. Buradaki devlet göçebelikten yerleşikliğe, Tanrıçalıktan İslam’a geçen devlet tipidir. Oğuz Kağan’da fütuhat yapan, cihan devleti mefkuresini yaşatan kahraman tipi Alp’tir. Dede Korkut’ta sınırlı bir coğrafî bölge söz konusudur ve Oğuzların amacı kafir baskınlarının karşısına almak, onları hak dine sokmaktır. Bu tarihî misyonu üstüne alan kahraman tipi Alp Eren’dir. [75]
Destanda Oğuz Kağan , “Yay oku attı; sizler de ok gibi olun[76]” demekle devletin sol kanadında yerleştirdiği Üçokları (üç gümüş ok bulanlar), Bozoklara (altın yay bulanlar) tâbi ettirir. Bu büyük küçük prensipli idarî sistemdir. Dede Korkut Oğuz-nâmeleri’nde bu prensip bozulmuştur ve Üçoklar merkeze taşınmaları dolayısıyla yönetici fonksiyonunu üstlenmişler (yani Bayındırlarla Salurlar hakimiyeti ele geçirmişler) , aksine Bozoklar tâbî durumdadırlar. Diğer taraftan Bozokların Taş Oğuz, Üçokların İç Oğuz adlanmaları tarihî adaletsizlik olup, töreye aykırı düşüyor .

2.Ok İle İdarî Yöneticinin (Hükümdarın) Belirlenmesi
Haçlı seferlerinden kalma bir belge şunu anlatır: “Başlarını seçmek için (Türkler) kabilelerinden her biri bir ok getiren yüz kişi arasından en soylularını seçtiler. Yüz ok bir bağ halinde bir araya toplandı. Bir çocuğun bu oklardan birini fırlatacağı ve şefin, fırlatılan okun üzerinde ismi yazılı olan kabileden seçileceği konusunda aralarında anlaşmaya vardılar.” Daha karmaşık olan diğer bir öykü Joinville tarafından anlatılmaktadır: “Hükümdar seçme yöntemini onlara öğretti ve onlar da ona inandılar. Hükümdarı seçmek için şöyle bir yöntem hazırlandı ki, buna göre, varolan elliiki kuşaktan (=kabile) her biri, kendisine sahibinin imzasını taşıyan bir ok getirecekti; ve herkesin onayıyla bu 52 ok beş yaşındaki bir çocuğun önüne konacaktı; ve çocuğun ilk olarak seçeceği ok kralın çıkacağı kabileyi belirleyecekti…” Bu durumda ok demetinin yerini Türk-Moğol topluluklarında son derece tılsımlı bir eşya olan sadak almaktadır, çünkü her türlü eşya kümesi gibi, içerdiği okların gücünü bir araya toplamak tadır.[77]

B. Türk Destanlarında Ok
1.Kahramanın Yayı ve Oku Yardımıyla ilk Kahramanlığını Göstermesi
Oğuz Kağan ilk kahramanlığını göstermede ok ve yaydan faydalanmıştır.Gergedanın leşini yiyen ala doğanı yayı ile attığı bir okla öldürdüğü gibi kendi kendine: “(Gergedan) geyiği yedi, ayıyı yedi. Kargım onu öldürdü; demir olsa (olduğu için). Gergedanı ala doğan yedi, okun onu öldürdü; bakır olsa (olduğu için) dedi[78]”. Oğuz Kağan’ın bu sözlerle anlatmak istediği düşünce, ok ile sağladığı başarıdır.
Kimi destanlarda kahraman ilk kahramanlığını okuyla babasını öldürerek gösterir:
…Mete bundan sonra vızlayan bir ok icat etti ve askerlerini talim ettirmeye başladı. (Tamamen atlı olan) askerlerine, nereye ok atma emredilirse, hemen oraya dönüp ok atmalarını emretti. Kim bunu yapmaz (veya hafifçe tereddüt geçirirse), hemen onun başının kesileceğini de ilân etti. Ayrıca avda da, (Mete’nin) vızlayan okunun hangi yöne gittiğine (herkes dikkat edecekti). Vızlayan okun gittiği hedefe, (Mete ile birlikte) ok atmayanların da, hemence başları kesilecekti. (Bir ara) Mete dönmüş ve kendisinin meşhur aygırının karnına, bir vızlayan ok atmıştı. Kendisi ile beraber aynı anda ok atmayanların da, başlarını (hemen oracıkta) kestirmişti.Mete, (sonra da) kendisinin çok sevdiği karısına ok atmıştı. Askerlerin bazıları duralamış ve Hatuna ok atmağa cesaret edememişlerdi. Mete (duralayıp, ok atmayanları da tespit etmiş) ve başlarını hemen orada kestirmişti. (Artık askerler disipline alışmış ve her şeyi öğrenmişlerdi). Mete, askerleri ile bir ara ava çıktı. (Askerlerini tecrübe etmek için), vızlayan okunu, kendisinin güzel başka bir atına attı. Askerler de, bir kişi bile geri kalmaksızın, ata ok atıp vurdular. Mete artık, askerlerinin talim ve terbiyede iyi bir kıvama geldiklerini anlamıştı.
Mete günün birinde, babası Tuman ile beraber ava çıktı. Mete, vızlayan okunu babası Tuman’a atınca, askerler de aynı anda onu takip ettiler. (Tuman’ı delik deşik edip) öldürdüler. Mete, bundan sonra da, üvey annesi ile üvey kardeşini ortadan kaldırdı. ( Babasının ve üvey annesinin) tarafını tutan vezirlerle büyük memurların da hepsini öldürdü ve kendisini İmparator (Şan-yü) ilân etti.[79]

Bazı destanlarda oğul babayı öldürdüğü (Mete’nin babası Tuman’ı öldürmesi) gibi, bazen babanın oğlunu öldürdüğü de görülür. Tıpkı Dirse Han’ın oğlu Boğaç Han’ı okuyla öldürmesi gibi:
Dirse Han’ın kırk namerdinin birkaçı Dirse Han oğlu Boğaç Han’ın yanına gelir. Baban, geyikleri kovsun, getirsin, benim önüme tepelesin. Oğlumun at seğirdişini, kılıç çalışını, ok atışını göreyim, sevineyim, kıvanayım,güveneyim diyor, dediler... Boğaç Han onların dediğini yapar. Kırk namert bunu görünce “görür müsün oğlanı? Yazıda yabanda geyiği kovar, senin önüne getirir, geyiğe atarken okla seni vurur, öldürür. Oğlun seni öldürmeden sen oğlunu öldüregörsen-e, dediler.
Oğlan geyiği kovarken babasının önünden gelip giderdi. Dirse Han, kirişli kurt-sinirli sert yayını eline aldı. Özengi kalkıp sıkı çekti. Oğlanı iki küreğinin arasından vurdu, çıktı, yıktı. Ok dokundu, alca kanı şorladı, koynu doldu. Oğlan bidevi atının boynunu kucakladı, yere düştü.[80]

2. Kahramanın Ok Yardımıyla Üstünlüğünü Kanıtlaması
Konuya destan kavramını ortaya koyarak başlamak yerinde olacaktır. Destan “ana teması bir bireyin, ailenin ve topluluğun şahsında, toplumun, kendini inşa etmek istediği değerler adına giriştiği bir varoluş mücadelesi”[81]dir.
Destan çerçevesinde ok ve yay kişide üstünlüğü tanıtan birer vasıtadır. Ayrıca hukukî bir sembol, savunma ve saldırı silahıdır. Bamsı Beyrek Destan’ında Beyrek attığı okun hedefi bulması sayesinde Yalancı-oğlu Yalancuk’tan üstünlüğü kanıtlanır:
Bamsı Beyrek, tanımadığı fakat daha önce beşik kertmesiyle kendisine sözlü olan Banu Çiçek ile Banu Çiçek’in yaylasında karşılaşır. Banu Çiçek Beyrek’in gücünü kişiliğini ölçmek, anlamak ister. Onunla bazı savaş oyunları yapar. Bu oyunların birisi de ok atmaktır. Kızdan daha uzağa ok atan Beyrek’in üstünlüğü kabul edilir.[82]
Beyrek Bayburt Hisarından kaçarak Oğuz iline bir ozan kıyafetinde geldiğinde düğün için şölen yapan Oğuz Alp’larının, ok atıştıklarını görür.Beyrek nişanlısı Banu Çiçek’i almak isteyen Yalancı-oğlu Yalancuk’u alaya alır. Ozan kıyafetinde olan Beyrek’e kızan Yaltacuk, hemen kendi yayını ve okunu ona vererek nişan almasını söyler. Beyrek eline aldığı yayı kabzasından iki parçaya ayırır. Bu hal Beyrek’in üstünlüğünü, Yaltacuk’un da güçsüzlüğünü ifade eder. Duruma kızan Yaltacuk, Bay Püre’nin otağında bulunan Beyrek’in yayını getirterek ona verir. “Beyrek sizin aşkınıza çekeyim yayı, atayım oku” der. Attığı okla güveyinin yüzüğünü parçalar.[83]

3. Kahramanın Ok Yarışı ve Diğer Yarışlarla İmtihan Edilmesi
Dede Korkut Kitabı’nda kadın ve erkek eşit koşullarda yetiştirilir. Kadın erkek gibi ok atmayı, ata binmeyi, av avlamayı, savaşmayı öğrenir. Aynı zamanda eşlerin birbirini seçme özgürlüğü vardır. Burada eşler karşı karşıya gelirler ve dönemin koşullarına uygun yarışırlar. Bamsı Beyrek Hikayesi’nde Kam Püre oğlu Bamsı Beyrek, Bay Bican’ın kızı Banı Çiçek’le karşılaşır. Kız kimliğini gizler, “beni yenersen, onu da yenersin” der. Yarışırlar. At yarıştırırlar, ok atarlar, en sonunda güreş tutarlar. Oğlan kızı güçlükle yener, nişan yüzüğünü parmağına geçirir.

4. Ok ile Gerdek Yerinin Belirlenmesi
Oğuzlarda evlenecek olan yiğit bir ok atar. Okun düştüğü yere gerdek odası kurulur. Bu geleneği Dede Korkut Destanlarında görmekteyiz. Kam Püre Bey-oğlu Bamsı Beyrek Destanında “Oğuz zamanında töre bu idi ki bir yiğit evlense ok atardı, ok nereye düşerse orada gerdek dikerdi. Beyrek Han da okunu attı, dibine gerdeğini dikti.[84]” sözünden bu geleneği anlamaktayız. Yine bu destanın son bölümünde “otuz dokuz kız talihli talihine birer ok atar, otuz dokuz yiğit okunun ardından gider.[85]” Düğünlerde ok atımıyla ilgili bir başka gelenek daha vardır. Düğün günü, damat adayının gelin evine ok atması, oğlan tarafının gelini götürmeye geldiğinin bir göstergesidir.

5. Değerli Bir Hediye Olarak Ok
Dede Korkut destanlarında Bay Püre’nin bezirganları uzak yerlerden Oğuz iline döndüklerinde Bay Püre’nin oğlu Beyrek’e getirdikleri hediyeler arasında en kıymetlisi deniz kulu boz aygır ile ak-tozlu yaydır[86]. Bu hal Oğuzlar arasında at ve yayın değerini anlatmaktadır. Bu değer ise, Alp’in başarıya yükselmesinde at, yay, okun savunma ve saldırı silahı oluşundan ileri gelmektedir.
Maaday-Kara Destanında yaşlı kadın Maaday-Kara’ya doksan iki kanatlı kanlı bir temren armağan eder:
Altmış iki çıkıntılı
Ak bir yay verdi.
Bu da aılp sırtına vurdu.
Yetmiş iki çentikli
Demir bir yay verdi
Bu da alıp sırtına yükledi
Doksan iki kanatlı
Kanlı bir temren verdi
Alıp torbasına koydu(2334)[87]

6. Ok’un Gökyüzünde Yıldız Olması
Maaday-Kara Destanında Kögüdey-Mergen eşi Altın-Küskü ile birlikte yıldız olup uçar, Kögüdey-Mergen’in kanlı oku da gökyüzünde kırmızı bir yıldız olur:
Namlı şanlı kögüdey-Mergen
Kendine eş diye aldığı
Altın-Küskü ile birlikte
Yıldız olup uçtu.
…
Üç Maral dedikleri yıldızlar var,
Üç Maral’ın üstünde
Tek başına duran kırmızı bir yıldız var.
Kögüdey-Mergen bahadırın
Maralın karnını yardığı
Kanlı oku işte o, diyorlar.(7733)[88]
Mitler kutsalın hikayeleridir ve mitlerde “ok” kutsaldır. Okun, Tanrı’nın kötü ruhlarla savaşması için şamana verdiği bir silah olduğuna, yeni doğan çocuğun beşiğinin başına asılarak, onu kötülüklerden koruduğuna inanılması bize “ok”un kutsiyetini göstermektedir. Ancak bu kutsiyet destanlarda kaybolur ve “ok” bir silah olarak karşımıza çıkar. Bunu şu şekilde örneklendirebiliriz:
Kırk yiğit ver her şeyi ile
Kemer, ok, sarı yay ile
Cığalı, taçlı kuş ile
At sürsem, ak otağına[89]
Mürzemmet anlattı: Ey Şahım, bana kurt yürekli, koç gönüllü, yılan dilli, yolbars elli, kırk yiğidi seçip ver. Onlar, “tut” denildiğinde “uçan”, “vur” denildiğinde “öldüren” yiğitlerden olsun. Lat müyesser ederse, beyleri bağlayıp getiririm, dedi. Ondan sonra, her bin yiğidin içinden bir yiğidi seçti. Onları zırh, kalkan, sarı yay, kemer oku ile donatıp hazırladılar. Sonra Mürzemmet’i, Cezayir topuyla yolcu ettiler.[90]
Kahraman küçük yaşta silah kullanmayı öğrenir, onu arkadaşı yapar, yanından hiç ayırmaz. Çünkü kahramanı düşmanlarından koruyacak tek yardımcısı silahıdır:
Yiğitleri vardır, altın kalkanlı,
Hepsinin azığı şekerli, ballı,
Aslını sorarsan, Oklu, Balkanlı,
Bozoğlan dayıma sen haber götür.[91]

Türk destanlarında ok kahramanın yiğitliğini, gücünü, kuvvetini gösteren bir simge olarak karşımıza çıkmaktadır:
Ködügey-Mergen bahadır delikanlı
İki kürek kemiğini bitiştirip
Okunu yaylandırıp çekti.
Sabah çekip akşamı bekledi,
Akşam çekip sabahı bekledi.
Yüz korkusuz pehlivanı
Kırıp geçirecek temreni saldı.
Okun başından ateş çıktı,
Parmağından kıvılcım çıktı.
Gökyüzü derinlerinden yankılandı,
Altaylar aksiseda verdi.
Attığı okla yer sarsıldı,
Altaylar sallandı.
Bahadır delikanlının attığı ok
Doksan iki kanatlı, kanlı temren
Üç dişi maraldan ortadakinin
Karnını deşip geçti.(4503)[92]

Birbirine eş yetmiş boz tavşan,
…
Tek bir kamış ok ile,
Peş peşe hepsini vurdu.
…
doksan maral, hep alaca
otluyordu orada.
“Ay”diye bağırdı,
Sıraya girip doğruldular.
Kaburgadan yayı gerip
Kamış oku fırlattı.
Hepsi birer ödül, doksan maralı yüreğinden
Delip yere düşürdü.(1883)[93]

Alp Saaday ve Picen Arığ,
Kılıçla vurup, öldürmüşler.
Önceden talan edilmeyen büyük ülke,
O zaman yağmalanmış.
Büyük aygırları, öbür aygırların naklini
Engelleyerek, dört nala koşan,
Büyük aygırları,
Okla vurup öldürmüşler.[94]

Hulatay sadağı kapıp, yayını çıkarmış,
Okluğunu kapıp, okunu çıkarmış,
Oku yaya koyup, yayı gerip çekmiş.
Koşturarak oku atmış.
Kara Küren adlı kısrak geriye sıçramış
Ok kaburgasının tüylerini sıyırıp geçmiş.
Kara Küren adlı kısrak şaha kalkmış.
Yiğidin silüeti uzakta kayboluvermiş.[95]

Destanlarda kahramanlar o kadar güçlüdürler ki attıkları oklar yerin yedi kat tabakasını delip geçer:
Yedi dağın dibine
Gelene kadar bekledi.
Onları ben vurmayacağım, dedi,
Kanlı temren vuracak, dedi,
Onları ben yıkmayacağım, dedi,
Kamış okum yıkacak, dedi.
Yedi kara kurdun
Çıplak koltuk altını nişan alıp
Kaburgadan yayını çekti,
Telini gerdi,
Kamış okunu fırlattı.
Okun ucundan ateş çıktı,
Baş parmağından kıvılcım kaçıldı.
Attığı okla yer sarsıldı,
Altaylar titredi.
Kaburgadan yay çatırdadı,
Tam ortasından kırılıverdi.
Kamış ok vınladı,
Yedi kara kurdun
Çıplak koltuk altından giriverdi.
Yedi kara dağı
Tam ortasından delip
Yerin yedi tabakasından geçip,
Yeri ayakta tutan zehir sarısı denize
Düşüp için için kaynattı.(2042)[96]

Yiğitlerin attığı oklar dağları aşar:
Ava çıkıp kulana atan,
Attığı oku dağdan aşan,
Sedâsı yurdu tutan,
Şöyle yiğitlerim kaldı.[97]

Türk kahramanı Alpamış, gençliğinde ok talimleri yaptığı için, ok atmada mahirdir. Bir gün Alpamış, Kalmuklarla savaşa girer. Bu sırada Aksara adındaki dağın tepesini bir ok atarak uçurur.
Maaday-Kara’nın attığı okla yer sallanır, Altay sarsılır:
Maaday-Kara
Yüz çentikli yayını gerip
Çekip attı demir uçlu oku.
Atılan okla yer sallandı
Altay sarsıldı
Yiğidin attığı ok
Yetmiş dağın ötesinde ak donlu bu yılkılının
Alev gibi ak donlu aygırının
Açık boz tayını
Çıplak koltuk altından geçti.(826)[98]

Eskiden kamıştan yapılan oklar kullanılırdı. Bu okların boyu kısa olurdu; ancak çok uzağa giderlerdi. Bu kamış okları Maaday-Kara Destanında görmekteyiz:
“Bana bir ok yay yapıver
Nineciğim”dedi.
Yaşlı kadın ayağa kalktı,
Kaburgadan yay yaptı,
Kısa kamışlardan ok düzdü,
Alıp yavrusuna uzattı.(1888)[99]
Türklerde ok yarışlarının puta atma, darb vurma, menzil atışı ve kabağa ok atma gibi çeşitleri vardır. Yusuf Bey - Ahmet Bey Destanı’nda düğün eğlencesinde iyi silah kullananlar -ok yarışının bir türü olan- kabağa ok atışı yapmaktadırlar:
Beyler şeyhten izin alıp yollarına devam ettiler. Düğün evine geldiklerinde, üç yüz koyun, yüz sığır, otuz devenin kesilmiş olduğunu, aşçıların dörtyüz deve yükü pirinç ile bu etleri pişirdiklerini gördüler. Düğünde iyi silah kullananlar altın kabağa nişan alıp (ok) atıyor; pehlivanlar güreş tutuyor; yiğitler ok-kestirme geçiyor; bir kısım gençler de gökbörü oyunu oynuyorlardı.[100]
Destanlarda kahramanın vücut yapısı iri tasvir edilir. Yusuf Bey-Ahmet Bey Destanı’nda Hazma Mirşep’in parmakları yayının okuna benzetilmektedir:
Hazma Mirşep, derhâl kürkünün eteğini beline sıkıştırıp, kalpağını giyip, kapı eşiği gibi kalın bilekleriyle, yayının oku gibi olan parmaklarıyla, soku gibi ensesiyle, atın toynağından daha büyük olan iri tırnaklı ayaklarını çıkartarak koşuverdi. [101]
Destanlarda kahramanın en önemli yardımcılarından biri de atı’dır. Altın Arığ Destanı’nda “atılan ok gibi” deyimi atın ne kadar hızlı olduğunu belirtmek için kullanılmıştır:
Altı kanatlı ala yılan
Önden çıkmasın Ak dağa
Koşabilirsen koş Ak-Boz!
Yedi kanatlı ala yılan
Önce çıkmasın, Ak dağa,
Koşabilirsen koş, Ak-Boz’um!
Halkımız için azaplar çekip,
Öleceğiz, Ak-Boz.
Yurdumuz için acılar çekip,
Öleceğiz, Ak-Boz.
Altın yeleli Ak-Boz,
Bütün gücüyle koşmaktadır
Atılan ok gibi fırlamaktadır.[102]

III. TÜRK KÜLTÜRÜNDE SEMBOL OLARAK OK

A. Ok’un Davet Sembolü Olması
Tarih boyunca, Türk devletini idare eden hükümdarlar, herhangi bir meseleden dolayı, devlete bağlı devletleri, kendi kabilelerini ve diğer Türk boylarını toplamak istedikleri zaman, anılan gruplara “ok” göndermekte idiler. “Ok”u alan topluluk da, davete icabet ederdi. Yalnız ok göndermek olayını, bir tek davet etmek motifi ile açıklayamayız. Çünkü, “ok”un Türk hukukunda da önemli bir yeri vardır. Şöyle ki, -önceki konularda belirttiğimiz gibi- tâbilik statüsünün en bariz öğelerinden birisi de “ok”tur. Yani ok aynı zaman da hakimiyet sembolüdür.
Hun ve Göktürk Hakanları, kabilelerini harp veya başka bir sebeple bir yere toplamak istediklerinde, onlara “ok” gönderiyorlardı. Bu hareket onları davet etmek manasına geliyordu.
Türk kabilelerini davet etmek için, onlara ok gönderilmesi geleneğinin varlığını Göktürk (Orhun, Ötügen) abidelerinde de görmekteyiz. Nitekim Bilge Kağan Yazıtındaki (735) şu ifadelere bakalım. “Otuz yaşıma Bış Balık tapa süledim. Alyı yolı süngüştüm… Okıgalı ketli. Biş Balık anın üçün ozdu.” (Otuz yaşında Beş Balık’a doğru ordu sevkettim. Altı defa savaştım… Çağırmak için geldi. Beş Balık onun için kurtuldu. Parçada okuduğumuz “okıgalı kelti” sözü “okunmuş ok gönderilmiş olanlar, çağrılan imdat kuvvetleri” geldi manasındadır.
Uygur Türkçesinde de, “ok” kelimesinden çeşitli eklerle türetilen okımak, okışmak , okunç sözleri, davet etmek lafzını karşılamaktadır.
Gazneliler döneminde gördüğümüz şu olayda mevzumuzla alakalıdır: Gazneli Mahmut, Selçuklu ailesinden İsrail’i yanında rehin olarak bulundurduğu sırada, bir konuşma esnasında “Horasan’da Selçukluların yardımına lüzum görürse, onlardan ne kadar kuvvet alabileceğini sordu.” İsrail okluğundan üç ok çıkarıp “birincisini Horasan’a gönderdiği takdirde yüzbin, bu kafi gelmezse, ikincisini Balhana yolladığı takdirde ellibin ve nihayet üçüncüsünü Türkistan’a yolladığı takdirde ikiyüz bin kişilik süvari kuvvetinin gelip yetişeceğini söyledi.”
Hunlardan itibaren ok’un davet sembolü olarak kullanılması geleneğinin, ilk beylikler döneminde de devam ettiğini, şu örnekle gösterebiliriz. Artuklu Beyi Rükneddin Davut Bin Sokman (1108-1144) da, lüzum gördüğü zaman Türkmen boylarına “ok” gönderirdi. Bu mevzuda İbn’ül Esir şöyle der: “Davud’un Türkmenler üzerinde nüfuz ve şöhreti o kadar büyük idi ki, kabile reislerine ok yolladığı zaman, bütün eli silah tutanlar, onun bayrakları altında toplanır. Zira, onlar bunu mukaddes bir vazife bilirlerdi.
Harzimşahların ünlü hükümdarı Celaleddin Harizmşah da, seferberlik kararını alınca, ordusunun ileri gelenlerine, yani han, melik, emir ve pehlivanlara ve bazen de çavuşlara kırmızı oklar yolluyordu. Kırmızı oku alan kuvvet kumandanı askerleri ile derhal sultana katılıyordu. Çavuş oku denilen ve ses çıkaran bu oklar, çıkarılan sesin özelliğine göre haberleşme aracı olarak da kullanılırdı.[103]
Bilindiği üzere Türk kavimlerinde şimşekli havalarda göğe ok atmak bir gelenekti. Bizce bu gelenek, Tanrıya haber gönderilmesi amacıyla yapılmaktaydı. Şamanlar, “Ateş Tanrısı’nı çağırmak için ilahiler okuyorlardı. Bundan sonra saraya yapılan törende, Hıtay İmparatoru, (göğe) iki tane ok atıyordu. (Ondan sonra) ateş yakılıyordu…” Buradaki ateş ve ok atma da Tanrıyla haberleşme gibi gözükmektedir.
Eski Türkçe metinlerde, davet etmek manasını karşılayan ve Türk dilinin yadigarları olan kelimelere rastlamaktayız. Bu sözler ok isim köküne, çeşitli kelime yapma ekleri, ilave edilerek türetilmişlerdir. Mesela, Yusuf Has Hacib’in ünlü eseri Kutadgu Bilig’de okı, okçı, okığçı, okıt, okıtçı [104]sözlerine rastlamaktayız. Nitekim, aşağıdaki beyitte de, bunu görebiliriz:
“Okığçı kelirge onungu kerek
uzun yol yorırka itüngü kerek”
(1473)[105]
Yine Kaşgarlı Mahmud’un yazdığı Divanü lügat-it Türk’te iddiamızla ilgili olan okımak[106] sözü davet etmek manasındadır.
Eski Anadolu eserlerinde de ok isim köküne çeşitli ekler getirilerek yapılan ve davet etmek manasına kullanılan oku , okudu, okudular vb. sözlere rastlamaktayız. Dede Korkut’tan örnek verecek olursak :
“Bay Püre Big aydur. Oğul kalın Oğuz Biğlerini odamıza ohıyalım, niçe maslahat görürler ise ana göre iş idelüm dedi…
Yalın Oğuz Biğlerini hep ohudılar, odalarına getürdüler, ağır konuk eylediler”.
Başka bir eserden örnek verelim. Dastanı Ahmet Harami adlı eserde konuyla alakalı şu beyti görmekteyiz :
“Açıldı halk içinde iş bu defter
okındı halk alem kıldı ezber”[107]
Okun davet sembolü olarak kullanılmasının varlığını, Türk düğün adetleri içerisinde görmekteyiz. Ülkemizde, düğün davet işini erkek ve kadın davetçiler yapmaktadırlar. Yani, kadınları kadın davetçiler, erkekleri ise erkek davetçiler düğüne davet etmektedirler. Davetçilerin yaptığı bu davet işini, Türkçemizde ok kelimesinden türetilen kavramlar ifade etmektedir. Bu sözlerden bazılarını ve kullanıldıkları yerleri örnek olarak gösterelim: Okul (Antalya, Afyon, Isparta, Burdur, Denizli, Aydın, Muğla), okumak (İzmir, Eskişehir, Sakarya, Kastamonu, Sinop ,Ordu, Sivas, İçel, Antalya) vb.dir.
Kişileri düğüne davet eden erkek ve kadın davetçiler de Türkçemizde çeşitli isimler verilmektedir. Buna da şu örnekleri verelim. Okucu (Erzurum, Ankara, Niğde, Gaziantep, Sivas, Harput, Eskişehir) vb.dir.Görüldüğü gibi bu deyişlerde ok kökünden türetilmişlerdir.

B.Hediyeleşme Kültüründe Ok
Düğün, sünnet gibi törenlerde gelen misafirleri memnun etmek için hediye vermek Türkler arasında bir gelenektir. Davetçiler düğüne davet ettikleri kişilere, bazı hediyeler götürmektedirler. Bu hediyelerin bazıları, birer simge değerinde ise de, bazılarının değeri maddi bakımdan önemli bir yekun tutmaktadır. Davetçiler hediyelerin değerli olanlarını, düğün sahibinin yakın akrabalarına, dostlarına, komşularına vermektedirler. Diğer davetlilere ise maddi değeri daha az olanları hediye etmektedirler. Memleketimizde umumiyetle bu hediyeler birbirine benzemektedirler. Bu hediyeleri şöyle sıralayabiliriz: sabun, şeker, mum, kibrit, peksimet, bardak, bağçak (yörüklerde), çorap, mendil, terlik, havlu, gömlek, elbiselik kumaş v.b.dir. Bu hediyelerde şu terimlerle ifade edilmektedir: okuntu İzmir, Manisa, Balıkesir, Muğla, Antalya, İçel, Adana, Bursa, Konya, Sivas, Elazığ, Gaziantep, Kırşehir, Yozgat, Niğde, Isparta, Aydın; okyuntu Kayseri, Kırşehir, Sivas.

SONUÇ

Kültür, bir toplumun gelenek halindeki her türlü düşünce, sanat ve yaşayışlarının hepsidir. Türkler uzun bir geçmişe sahiptir ve atalarımız bize çok geniş bir kültür mirası bırakmışlardır.
Tarih boyunca devletler topraklarını genişletmek amacıyla sürekli bir savaş içerisindedir. Böyle bir ortamda birçok yiğit ortaya çıkmış ve onun ayrılmaz parçası olan ok ve yay mitolojide kutsallık, destanlarda ise silah olarak değer kazanmıştır.
Ok, Yunan mitolojisine göre Tanrıların kullandığı kutsal bir nesnedir. Türk mitolojisinde ise şamanın kötü ruhları kovmada ve göğe yükselirken davullarında sembolik olarak kullandığı kutsal bir araçtır.
Türk tarihinde ise ok, yay tarafından gönderildiğinden hakana bağlı olmayı, yay da oku attığı için üstünlüğü, hakimiyeti ifade eder.
Türk destanlarında ok, artık kutsallıktan sıyrılır ve kahramanın yanından ayırmadığı bir silah olarak karşımıza çıkar. Kahraman ok yardımıyla ilk kahramanlığını gösterir, üstünlüğünü kanıtlar, düğün günü gerdek yerini belirler.
Türk kültüründe sembol olarak ok, savaşta zor durumda kalan komutanın farklı bir bölgedeki süvarileri çağırmada kullandığı davet nişanesidir. Hediyeleşme kültüründe önemli misafirlere verilen hediyelerin isimleri de ok kelimesinden türetilen ifadelerdir.

KAYNAKÇA
Altay Destanı Maaday-Kara, Haz: Emine Gürsoy Naskali, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul, 1999.
Altın Arığ Destanı, Haz: Fatma Özkan, Bilig Yayınları, Ankara, 1997.
Berrin Türkoğlu, A’dan Z’ye Rüya Yorumları, 1.b., Kozmik Kitaplar, İstanbul, 2006.
Celal Beydili, Türk Mitolojisi Ansiklopedik Sözlük, Çev: Eren Ercan, Yurt Kitap Yayın, Ankara, 2005.
Derleme Sözlüğü, 2.b., 9.c., Türk Dil Kurumu Yayınları, Atatürk Üniversitesi Basımevi, Erzurum, 1993.
Emel Esin, Türk Kozmolojisine Giriş, Kabalcı Yayınevi, İstanbul, 2001.
Faruk Sümer, Oğuzlar, Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı Yayınları, İstanbul , 1996.
Ferit Devellioğlu, Osmanlıca-Türkçe Ansiklopedik Lûgat, 20.b., Aydın Kitabevi, Ankara, 2003.
Fuzûlî Bayat, “Dede Korkut Kitabı’nda Devletçilik”, Uluslararası Dede Korkut Bilgi Şöleni, Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı Yayınları, Ankara, 2000.
İbrahim Kafesoğlu, Türk Millî Kültürü, Ötüken Yayınları, 15.b., İstanbul, 1997.
Jean-Paul Roux,Türklerin ve Moğolların Eski Dini, Kabalcı Yayınevi, İstanbul, 2001.
Kâşgarlı Mahmûd, Divanü Lûgat-it-Türk Tercümesi, 3.c., Çev: Besim Atalay, Türk Dil Kurumu Yayınları:523, Ankara, 1999.
M. Akif Ordulu, Örnek Kompozisyonlu Atasözleri Sözlüğü, Erdem Yayınları, İstanbul, 1992.
Metin Yurtbaşı, Sınıflandırılmış Türk Atasözleri, 11. basım, Arion Yayınevi, İstanbul, 2003.
Metin Yurtbaşı, Sınıflandırılmış Türkçe Deyimler, 2. basım, Arion Yayınevi, İstanbul, 2004.
Mircea Eliade, Dinler Tarihine Giriş , Kabalcı Yayınevi , çev:Lale Arslan , yay. haz.: Ergun Kocabıyık , İstanbul 2003.
Murat Uraz, Türk Mitolojisi, 2.b., Düşünen Adam Yayınları, İstanbul, 1994.
Orhan Şaik Gökyay, Dede Korkut Hikayeleri, 5. basım, Dergâh Yayınları, İstanbul, 2003.
Özbay Güven, Türklerde Spor Kültürü, 2.b., Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı Yayınları, Ankara, 1999.
Özkul Çobanoğlu, Türk Dünyası Epik Destan Geleneği, Akçağ Yayınları, Ankara, 2003.
Prof. Dr. Bahaeddin Ögel, Türk Mitolojisi, I. Cilt, Türk Tarih Kurumu Basımevi, Ankara, 2003.
Prof. Dr. Bahaeddin Ögel, Türk Mitolojisi, II. Cilt, Türk Tarih Kurumu Basımevi, Ankara, 1995.
Prof. Dr. Reşit Rahmeti Arat, Kutadgu Bilig III, İndeks, Haz. K. Eraslan, Osman F. Sertkaya, N. Yüce, İstanbul, 1979.
Prof. Dr. Reşit Rahmeti Arat, Kutadgu Bilig I, Metin, 2.b., s.164, Ankara, 1979.
Saim Sakaoğlu, Ali Duymaz, İslâmiyet Öncesi Türk Destanları, Ötüken Yayınları, İstanbul, 2002.
Süleyman Kani İrtem, Türk Kemankeşleri, Ülkü Basımevi, İstanbul, 1938.
Şefik Can, Klâsik Yunan Mitolojisi,8.b. İnkılâp Kitabevi, İstanbul.
Şemsettin Sami, Kâmûs-ı Türkî, Enderun Kitabevi, İstanbul, 1989.
Tarama Sözlüğü, 2.b., 5.c., Türk Dil Kurumu Yayınları, Atatürk Üniversitesi Basımevi, Erzurum, 1996.
Türk Ansiklopedisi, cilt 25, Ankara,1997.
Ünsal Yücel, Türk Okçuluğu, Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı Yayınları, Ankara, 1998.
Yrd. Doç Dr. İsa Özkan, Yusuf Bey-Ahmet Bey (Bozoğlan) Destânı, Kültür Bakanlığı Yayınları, Ankara, 1989.
http://www.okculuk.org/

[1] Şemsettin Sami, Kâmûs-ı Türkî, Enderun Kitabevi, İstanbul, 1989, s. 211.
[2] Derleme Sözlüğü, 2.b., 9.c., Türk Dil Kurumu Yayınları, Atatürk Üniversitesi Basımevi, Erzurum, 1993, s.3274.
[3] Tarama Sözlüğü, 2.b., 5.c., Türk Dil Kurumu Yayınları, Atatürk Üniversitesi Basımevi, Erzurum, 1996, s.2942.
[4] Ferit Devellioğlu, Osmanlıca-Türkçe Ansiklopedik Lûgat, 20.b., Aydın Kitabevi, Ankara, 2003, s.930.
[5] İbrahim Kafesoğlu, Türk Millî Kültürü, Ötüken Yayınları, 15.b., İstanbul, 1997, s.150.
[6] Moğol devrinde aka büyük kardeşe, daha geniş deyimi ile de soyun büyüğüne denirdi.
[7] Prof. Dr. Bahaeddin Ögel, Türk Mitolojisi, I. Cilt, Türk Tarih Kurumu Basımevi, Ankara, 2003, s.197.
[8] Özbay Güven, Türklerde Spor Kültürü, 2.b., Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı Yayınları, Ankara, 1999,s.95-96’dan aktaran: Suat İlhan, “Askerlik”, Millî Kültür Unsurlarımız Üzerinde Genel Görüşler, Atatürk Kültür Merkezi Yayını-Sayı 46, Ankara, 1990, s.324.
[9] Celal Beydili, Türk Mitolojisi Ansiklopedik Sözlük, Çev: Eren Ercan, Yurt Kitap Yayın, Ankara, 2005,s.441.
[10] M. Akif Ordulu, Örnek Kompozisyonlu Atasözleri Sözlüğü, Erdem Yayınları, İstanbul, 1992, s.60.
[11] Ordulu, a.g.e., s.149.
[12] Metin Yurtbaşı, Sınıflandırılmış Türk Atasözleri, 11. basım, Arion Yayınevi, İstanbul, 2003, s.22
[13] Yurtbaşı, a.g.e., s.30.
[14] Yurtbaşı, a.g.e., s.132.
[15] Metin Yurtbaşı, Sınıflandırılmış Türkçe Deyimler, 2. basım, Arion Yayınevi, İstanbul, 2004, s.19.
[16] Yurtbaşı, a.g.e., s.65.
[17] Yurtbaşı, a.g.e., s.5.
[18] Yurtbaşı, a.g.e., s.86.
[19] Ünsal Yücel, Türk Okçuluğu, Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı Yayınları, Ankara, 1998, s.276.
[20] Yücel, a.g.e., s. 278.
[21] Yücel, a.g.e., s279’dan aktaran: Mustafa Kâni, Telhîs-i Resâilü’r-Rumât, s.173-174.
[22] Yücel, a.g.e., s.280’den aktaran: Mustafa Kâni, Telhîs-i Resâilü’r-Rumât, s.174.
[23] Yücel, a.g.e., s.280’den aktaran: Abdullah Efendi, Kavaidü’r-Remi, v.18a.
[24] Yücel, a.g.e., s.284.
[25] Süleyman Kani İrtem, Türk Kemankeşleri, Ülkü Basımevi, İstanbul, 1938, s. 9-10.
[26] Okçuluk konusundaki hadisler http://www.okculuk.org/ adlı siteden alınmıştır .
[27] Şefik Can, Klâsik Yunan Mitolojisi,8.b. İnkılâp Kitabevi, İstanbul, s.54 .
[28] Özbay Güven, Türklerde Spor Kültürü, 2.b., Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı Yayınları, Ankara, 1999,s.95-96’dan aktaran: Necip Asım-Mehmet Arif, Osmanlı Tarihi, cilt 1, s.252.
[29] Can, a.g.e., s.372 .

[30] Celal Beydili, Türk Mitolojisi Ansiklopedik Sözlük, Çev: Eren Ercan, Yurt Kitap Yayın, Ankara, 2005, s.444.
[31] Prof. Dr. Bahaeddin Ögel, Türk Mitolojisi, I. Cilt, Türk Tarih Kurumu Basımevi, Ankara, 2003, s.322.
[32] Beydili, a.g.e., s.444.
[33] Prof. Dr. Bahaeddin Ögel, Türk Mitolojisi, I. Cilt, Türk Tarih Kurumu Basımevi, Ankara, 2003, s.323’den aktaran:Radlof, Wörterbuch, III, S.1.
[34] Aynı eser, s.4.
[35] Bahaeddin Ögel, Türk Mitolojisi, II. Cilt, Türk Tarih Kurumu Basımevi, Ankara, 1995, s.164.
[36] Berrin Türkoğlu, A’dan Z’ye Rüya Yorumları, 1.b., Kozmik Kitaplar, İstanbul, 2006, s.83.
[37] Saim Sakaoğlu, Ali Duymaz, İslâmiyet Öncesi Türk Destanları, Ötüken Yayınları, İstanbul, 2002, s. 224.
[38] Jean-Paul Roux, Türklerin ve Moğolların Eski Dini , Kabalcı Yayınevi , İstanbul 2001 , s. 94.
[39] Saim Sakaoğlu, Ali Duymaz, İslâmiyet Öncesi Türk Destanları, Ötüken Yayınları, İstanbul, 2002, s.225.
[40] Roux,a.g.e., s.127.
[41] Murat Uraz, Türk Mitolojisi, 2.b., Düşünen Adam Yayınları, İstanbul, 1994, s.32-33.
[42] Uraz, a.g.e., s. 36.
[43] Celal Beydili, Türk Mitolojisi Ansiklopedik Sözlük, Çev: Eren Ercan, Yurt Kitap Yayın, Ankara, 2005, s.169.
[44] Mircea Eliade, Dinler Tarihine Giriş, Kabalcı Yayınevi, Çev: Lale Arslan, Yay. Haz: Ergun Kocabıyık, İstanbul, 2003, s.109.
[45] Beydili, a.g.e., s.442.
[46] Prof. Dr. Bahaeddin Ögel, Türk Mitolojisi, I. Cilt, Türk Tarih Kurumu Basımevi, Ankara, 2003,s.142’den aktaran: Radlof, Sibirya’dan, terc. A. Temir, I, 1964, s.395.
[47] Ögel, a.g.e., II.C., S.191-192.
[48] Roux, a.g.e., s.152-153.
[49] Mircea Eliade , Dinler Tarihine Giriş , Kabalcı Yayınevi , Çev:Lale Arslan , yay. haz.: Ergun Kocabıyık , İstanbul 2003 , s.74-75.
[50] Celal Beydili , Türk Mitolojisi Ansiklopedik Sözlük , çev :Eren Ercan , Yurt Kitap Yayın , Ankara , 2005 , s. 443-444 .
[51] Celal Beydili, Türk Mitolojisi Ansiklopedik Sözlük, Çev: Eren Ercan, Yurt Kitap Yayın, Ankara, 2005, s.254.
[52] Celal Beydili, Türk Mitolojisi Ansiklopedik Sözlük, Çev: Eren Ercan, Yurt Kitap Yayın, Ankara, 2005, s.108.
[53] Kâşgarlı Mahmûd, Divanü Lûgat-it-Türk Tercümesi, 3.c., Çev: Besim Atalay, Türk Dil Kurumu Yayınları:523, Ankara, 1999, s.225.
[54] Emel Esin, Türk Kozmolojisine Giriş, Kabalcı Yayınevi, İstanbul, 2001, s.63-64.
[55] Esin, a.g.e., s.99-100.
[56] Esin, a.g.e., s.121.
[57] Esin , a.g.e., s.122.
[58] Esin , a.g.e., s.135.
[59] Esin , a.g.e., s.124.
[60] Esin, a.g.e., s.146.
[61] Esin, a.g.e., s.165.
[62] Bahaeddin Ögel, Türk Mitolojisi, II. Cilt, Türk Tarih Kurumu Basımevi, Ankara, 1995, s.21-212.
[63] Saim Sakaoğlu, Ali Duymaz, İslâmiyet Öncesi Türk Destanları, Ötüken Yayınları, İstanbul, 2002, s.224.
[64] Roux ,a.g.e., s.153.
[65] Roux, a.g.e., s.299.
[66] Beydili, a.g.e., s.217-218.
[67] Mircea Eliade, Dinler Tarihine Giriş, Kabalcı Yayınevi, Çev:Lale Arslan, Yay. Haz.: Ergun Kocabıyık , İstanbul, 2003, s.117.
[68] Mircea Eliade, Dinler Tarihine Giriş , Kabalcı Yayınevi , çev:Lale Arslan , yay. haz.: Ergun Kocabıyık , İstanbul 2003 , s. 261.
[69] İbrahim Kafesoğlu, Türk Millî Kültürü, Ötüken Yayınları, 15.b., İstanbul, 1997, s. 230.
[70] Fuzûlî Bayat, “Dede Korkut Kitabı’nda Devletçilik”, Uluslararası Dede Korkut Bilgi Şöleni, Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı Yayınları, Ankara, 2000, s.67-68’den aktaran: “Vostoçnıy, Turkestan, Moskva, 1987, s.130”.
[71] Bayat, a.g.m., s.68’den aktaran: “Kaşğariy M., Devanu Luğotit Türk, 1c., Taşkent, 1960, s. 43.
[72] Özbay Güven, Türklerde Spor Kültürü, 2.b., Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı Yayınları, Ankara, 1999,s. 95-96’dan aktaran: Abu’l Farac, Abu’l Farac Tarihi, cilt 1, Çev:Ömer Rıza Doğrul, Ankara, 1945, s. 298.
[73] Faruk Sümer, Oğuzlar, Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı Yayınları, İstanbul , 1996, s. 205.
[74] Bayat, a.g.m., s.159.
[75] Bayat, a.g.m., s.67-68-69.
[76] Saim Sakaoğlu, Ali Duymaz, İslâmiyet Öncesi Türk Destanları, Ötüken Yayınları, İstanbul, 2002, s.225.
[77] Jean-Paul Roux,Türklerin ve Moğolların Eski Dini, Kabalcı Yayınevi, İstanbul, 2001, s.89-90.
[78] Saim Sakaoğlu, Ali Duymaz, İslâmiyet Öncesi Türk Destanları, Ötüken Yayınları, İstanbul, 2002, s.221.
[79] Prof. Dr. Bahaeddin Ögel, Türk Mitolojisi, I. Cilt, Türk Tarih Kurumu Basımevi, Ankara, 2003, s.7.
[80] Orhan Şaik Gökyay, Dede Korkut Hikayeleri, 5. basım, Dergâh Yayınları, İstanbul, 2003, s.33
[81] Özkul Çobanoğlu, Türk Dünyası Epik Destan Geleneği, Akçağ Yayınları, Ankara, 2003, s.124.
[82] Gökyay, a.g.e., s.67-68.
[83] Gökyay, a.g.e., s.87-88.
[84] Gökyay, a.g.e., s.74.
[85] Gökyay, a.g.e., s.97.
[86] Gökyay, a.g.e., s.64.
[87] Altay Destanı Maaday-Kara, Haz: Emine Gürsoy Naskali, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul, 1999, s.99.
[88] Altay Destanı Maaday-Kara, Haz: Emine Gürsoy Naskali, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul, 1999, s.251.
[89] Yrd. Doç Dr. İsa Özkan, Yusuf Bey-Ahmet Bey (Bozoğlan) Destânı, Kültür Bakanlığı Yayınları, Ankara, 1989, s.447.
[90] İsa Özkan, a.g.e., s.448.
[91]İsa Özkan, a.g.e., s.530.
[92] Altay Destanı Maaday-Kara, Haz: Emine Gürsoy Naskali, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul, 1999, s.160
[93] Altay Destanı Maaday-Kara, Haz: Emine Gürsoy Naskali, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul, 1999, s.86-87.
[94] Altın Arığ Destanı, Haz: Fatma Özkan, Bilig Yayınları, Ankara, 1997, s.81.
[95] Altın Arığ Destanı, Haz: Fatma Özkan, Bilig Yayınları, Ankara, 1997, s.103
[96] Altay Destanı Maaday-Kara, Haz: Emine Gürsoy Naskali, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul, 1999, s.91.
[97] İsa Özkan, a.g.e., s.454.
[98] Altay Destanı Maaday-Kara, Haz: Emine Gürsoy Naskali, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul, 1999, s.56.
[99] Altay Destanı Maaday-Kara, Haz: Emine Gürsoy Naskali, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul, 1999, s.85.
[100] Özkan, a.g.e., s.589.
[101] Özkan, a.g.e., s.645.
[102] Altın Arığ Destanı, Haz: Fatma Özkan, Bilig Yayınları, Ankara, 1997, s.271.
[103] “Ok Maddesi”, Türk Ansiklopedisi, cilt 25, Ankara,1997, s.392.
[104] Prof. Dr. Reşit Rahmeti Arat, Kutadgu Bilig III, İndeks, Haz. K. Eraslan, Osman F. Sertkaya, N. Yüce, İstanbul, 1979.
[105] Prof. Dr. Reşit Rahmeti Arat, Kutadgu Bilig I, Metin, 2.b., s.164, Ankara, 1979, s.164.
[106] Kâşgarlı Mahmûd, Divanü Lûgat-it-Türk Tercümesi, 3.c., Çev: Besim Atalay, Türk Dil Kurumu Yayınları:523, Ankara, 1999, s.359.
[107] Dastanı Ahmet Harami, Nakleden: Talat Onay, İstanbul, 1946, s.18.

TELHİS

2010-02-09T11:43:00.008+02:00

TELHiS TERCÜMESi
162
Erişilecek kadar yerlerin ortasından (konu ortadan başladı başı kayıp) terk edip iki sinir başlarından fazlalarını kesip o fazlalık kestikleri parçalara ıstılah gavsileride (Bilinenin dışındaki anlam.Burada yay terminolojisi) "paça" olarak adlandırırlar.Onları bir yere koyup yay için alınan sinirleri güneşte yahut tarif olunan yay tımarı sandığı içinde kuruturlar. Şöyle ki iki ucundan tutup bu keman maksat olunduğunda kuruluğunun örneği sert durup eğilmeye. Sonra mermer taşta büyük şimşir tokmak ile kuru kuru dövülerek yumuşayıp tel tel olduğunda üzerindeki kir ve pürteklerini bıçak ile kazıyıp temizlendiğinde , beş altı dişli demir tarak vardır ki insan pençesine benzer kütükte kuvvetlice çivilenmiş, bir kuvvetlice adam uçlarından başlayıp ol tarakta tarayarak püskül misali , el ile dizip boy boy saklarlar. Ve bu sinirlerin uçlarından birer miktar kesilip paça tabir edilir, onları sıcak su ile yıkayıp ve belki bir kısmı da kaynatıp kirli ve dehinitli suyunu döküp sonra temiz yağmur suyu doldurulup, dumanıyla siyahlanmaması için, kömür ateşiyle (ve) suyu noksanlaştıkça , üstüne diğer (bir) kapta ısınmış sıcak su konarak bir kaç gün sonunda bütün sinirler eriyip suluca salep gibi olunca sıkıca astardan süzüp temiz süzülünce ,yine kazana konup tamamı paluze misali koyu olunca karıştırıp kararını bulduğunda kadayıf tepsisi örneği kenarlı şeylere döküp rutubeti azaldığında parça parça kesilip ipe dizilip gölgeye asılıb kurutulup gerektiğinde kullanılır... Telhis_Tercümesi ... >>>

- Kaynak : H. Madenli
-

Yay Detayları ( X-RAY) :
hi everyone,
here are the promised x-rays after much coaxing and playing around all thanx to my vet who did the x-rays and to the curator of the ulm museum who allowed to take those bows out of the musem. I had to retrace most of the joint lines since they were too weak. you can see also two drawings which I traced from two of these bows. if you have questions please do not hesitate.
stefan