Samuel Green

Giriş

Isa haça çüýlendimi? Bu soragy hristianlar we musulmanlar köplenç ara alyp maslahatlaşýarlar. Hristianlara Injilden we taryhdan Isanyň köpçüligiń öñünde haça çüýlenendigi we takmynan 33-nji ýylda Rim haçynda öldürilendigi öwredilýär. Isa Mesihiñ haça çüylenmegi mesihilik ynamynyñ merkezidir. Musulmanlarda bolsa Isanyň diňe haça çüýlenip öldürilendigi yône adamlara šeÿle yaly görkezilipdir diyilip öwredilýär. Musulman dindarlary Isanyň diňe haça çüýlenen we öldürilen ýaly bolup görünýändigi barada dürli düşündirişler berýär, bularyň arasynda: hiç kimiň haça çüýlenmändigi; Isanyň ýerine başga biri haça çüýlendi; Isa haça çüýlendi; ýa-da Isa bilen näme bolandygyny bilip bilemzok diyilyar. Şonuň üçin Isa haça çüýlendimi diÿip soranymyzda? Hristianlar we musulmanlar bu soraga umuman başgaça jogap berýärler. Hristianlar bilen musulmanlaryň arasynda we musulmanlaryň arasynda bu dürli pikirler barlygy sebäpli, haýsynyň dogrudygyny nädip bilip bileris? Bu soraga jogap bermek üçin her bir pikire düşünmeli, munuň subutnamalaryny gözden geçirmeli we soňra haýsysynyň dogrudygyny kesgitlemeli. Bu kitapçada etjek zadymyz. Ilki bilen, Gurhanda haça çüýlenmegiň haýsy düşündirişiniň iň gowy manysyna serederis. Soň bolsa, Injildäki subutnamalara serederis; soň Injilden başga taryhdan subutnamalar. Ondan soñra  Isa haça çüýlendimi diyen soraga kararly jogap berip bileris.

Bu makalanyň aşakdaky baplary bar:

Gurhan we haça çüýlenmek

Injil we haça çüýlenmek

Taryh we haça çüýlenmek

Hristian bolsaňyz, musulman dostuňyzyň haça çüýlenmek barada näme ynanýandygy barada özüñizçe pikir etmañ. Munuň ýerine, Isa bilen näme bolanyna nahili ynanýandygyny soraň. Bu makalany dostuňyz bilen okap, ondaky pikirleri ara alyp maslahatlaşarsyñyz. Bu makala çap edilip bilinýän kitapça hökmünde elýeterlidir.

Musulman bolsaňyz, şu makalany okaň we Gurhanyň haýsy düşündirişiniň iň manylydygyny özüňiz öwreniň. Soňra Injilden we taryhdaky subutnamalara serediň. 

Gurhan we haça çüýlenmek

Isanyň haça çüýlenmegi hakda Gurhan näme diýýär? Musulman ýolbaşçylary we alymlary bu soraga dürli jogaplar berýärler. Bu bapda bu jogaplara serederis. Soň bolsa aýatlary özümiz okarys we haýsy jogabyň has manylydygyna baha bereris.

Haça çüýlenmegiň Yslamdaky düşündirişleri

Düşündiriş 1. Hiç kim haça çüýlenmedi. Bu görnüşdi.

Bu düşündirişde taryhy haça çüýlenme bolup geçmedi diyilyar. Adamlar Isanyň haça çüýlenmegini hyýaly ýa-da görnüş kimin köpçülikleÿin  gördüler we hakykat diýip pikir etdiler.

Düşündiriş 2. Hiç kim haça çüýlenmedi. Bu bir mifdir. (toslama)

Nasir al-Din al-Baýdawi haça çüýlenmek hekaýasynyň wagtyň geçmegi bilen dörän bir mif ýa-da ýalan hasabatdygyny öňe sürýär. Taryhda Isa Mesihiñ haça çüýlenmegi bolmady.  Haça çüýlenmek diňe adamlar bu bolup geçdi diýip aydanlary üçin bolup geçen ýaly kabul edildi. 

Düşündiriş 3. Kimdir biri Isanyň ornuny tutdy.

1. Ornuny tutýan teoriýa, munuň hakyky haça çüýlenmegiň Isa ýaly bolup görünýärdi, ýöne başga biri Isanyň yerine haça çüýlendi diýilip öňe sürülýär.  2. Nusgawy we yslam alymlarynyň köpüsi bu pikiri öňe sürýärler. 
2. Bu ornuny tutmak pikiri Gurhandan ýa-da Muhammet alaýhyssalamdan däl-de, eýsem Gurhanyň beýleki terjimeçilerinden gelýär. Al-Tabari jikme-jik biri-birinden düýpgöter tapawutlanýan on bir düşündirişi ýazýar.
3. Käbirleri onuň ornuny tutýan meýletin şägirtdigini ýa-da rimlileriň Barabbasy ýa-da Kireneýli Simony haça çüýländigini ýa-da Isanyň dönükligi üçin jezalandyrylan Iuda bolandygyny aýdýarlar.

Düşündiriş 4. Näme bolandygyny bilemzok. 

Bu garaýyş, Gurhanyň aýatlaryndan başga zady bilip bilmejekdigimizi aýdýar we aýatlar diňe ýewreý ýolbaşçylarynyň Isany haça çüýlemändiklerini ýa-da öldürmändiklerini aýdýar. Takyk näme bolandygyny bilemzok. Bu pikiri 20-nji asyryň möhüm teswirçileri Abdul A`la Maududi we Seýid Gutb  alyp barýar.

Gurhan, ýewreýleriň Isany öldürmekde üstünlik gazanyp bilmediklerini we Allanyň Özüne direldendigini aç-açan aýdýar, ýöne bu meseläniň tebigaty we jikme-jiklikleri hakda dymýar we Allanyň Isanyň bedenini we janyny bir ýere jemländigini aç-açan aýtmaýar. ýerden jennetiň bir ýerine, ýa-da beýleki adamlar ýaly ölüp, diňe jany asmana göterildi diýilip biliner.  Şonuň üçin Gurhanyň esasynda hiç bir tarapy inkär edip bolmaz ýa-da tassyklap bolmaz. (S. Abdul A`La Maududi) 

Düşündiriş 5. Isa ýewreý ýolbaşçylary däl-de, rimliler tarapyndan haça çüýlendi.

Gurhan, ýewreýleriň Isany haça çüýlemändiklerini ýa-da öldürmändiklerini aýdýar; hiç haçan  Isa haça çüýlenmedi ýa-da öldürilmedi “diýilmeýär. Bu syn, käbirleriň Gurhanyň Isanyň taryhy haça çüýlenmegini inkär etmeýändigini, muny ýewreýleriň edendigini inkär etmegine sebäp boldy. Isany haça çüýlän rimlilerdigini we munuň diňe ýewreýlere meňzeýändigini aýdýarlar

Düşündiriş 6. Isanyň jesedi haça çüýlendi, ýöne jany ölümsiz alyndy.

Bu düşündiriş, Isanyň kalbynyň ölmän bedenini terk edendigini we diňe bedeniniň haça çüýlenendigini, şonuň üçin ölen ýaly bolandygyny aýdýar.

 Bu pikir Gurhanda Hudaýyň janymyzy diňe ölüm bilen däl-de, eýsem alýandygy baradaky taglymatlara esaslanýar. ukusyz wagtymyz, ölümsiz.

Hudaý ölen wagty ruhlary alýar; we ukusynda ölmedikler. (Gurhan 39:42)

Şonuň üçin Isanyň jany ölen ýaly görünse-de, ölümsiz alyndy.

Düşündiriş 7 Yewreý Talmudy ret etmek

Bu düşündiriş, Gurhanyň ýewreý Talmudynda görkezilişi ýaly Isanyň ölümini ret edýändigini aýdýar. 9 Talmud Isanyň daşlanyp, soň haça çüýlenendigini aýdýar. Gurhanyň bolsa Isanyň daşlanmandygyny, soň bolsa haça çüýlenendigini aýdyp, muny düzedýändigi aýdylýar. Şeýlelikde, Gurhan Talmuddaky ýewreý hasabatyny ret edýär, ýöne Injildäki hristian hasabatyny däl.

Düşündiriş 8. Isa haça çüýlendi, ýöne diri galdy.

Ahmadiýa10 Musulmanlar Isanyň haça çüýlenendigine ynanýarlar, huşundan gidip ölen ýaly boldy, ýöne diri galdy. Şabir Ally hem bu düşündirişi teklip edýär.11 Şonuň üçin haça çüýlenmek diňe ony öldürmekde üstünlik gazanan ýalydy.

Ahmed Deedat Gurhany öwredende, Isa bilen bolan waka barada düşündiriş bermekden ýüz öwürdi.12 Şeýle-de bolsa, Injil Isanyň haça çüýlenendigini, ýöne diri galandygyny öwredýär.13

Düşündiriş 9. Isa haça çüýlendi we Gurhan ony şehit hökmünde suratlandyrýar.

Bu düşündiriş, Gurhanyň Isanyň ölümini islendik şehitiň ölümini inkär edişi ýaly inkär edýändigi. Bu, Gurhanyň şehitleriň diňe ölen ýaly görünýändigi (2: 154, 3: 169) we ruhlarynyň Allaha eltilendigi baradaky taglymatyna esaslanýar (14: 158) .14 Şonuň üçin Gurhan suratlandyrýar haça çüýlenmegiň görünmeýän hakykatlary.

Düşündiriş 10. Isa Hudaýyň Sözi we Hudaýyň sözi hiç haçan öldürilip bilinmez.

Bu düşündiriş, Gurhanyň Isa ‘Taňrynyň Sözi’ (3:39, 4: 171) adyny berýändigini we Taňrynyň habaryna we sözüne garşy göreşýänleriň, başarýan ýaly görünse-de hiç haçan üstünlik gazanyp bilmejekdigini belleýär. .

Öň aýdyp geçişimiz ýaly, Gurhan Mesihiň ölümini inkär etmeýär. Has dogrusy, akmaklygynda özlerini ylahy Sözü, Hudaýyň Resuly Isa Mesihi ýeňjekdiklerine ynanmak üçin aldanan adamlara garşy çykýar. (Mahmud Aýub) 15

Netije: Düşündirişleriň dürli-dürli bolandygyny we olaryň näçesiniň Isanyň haça çüýlenmegine degişlidigini geň galdyrýar. Musulman bolsaňyz, haýsy düşündirişe ynanýarsyňyz? 

Gurhana dogry düşünmek

Indi haça çüýlenmek üçin on sany yslam düşündirişini gözden geçirdik we Gurhany özümiz okamagyň wagty geldi. Emma Gurhany nädip dogry düşündirip bileris? Yslam alymlary Gurhany düşündirmegiň iň möhüm usulynyň, Gurhanyň özüni düşündirmegine ýol bermelidigini  aýdýarlar.

Gurhan, maksat bitewiligi bilen bitewi bir zat hasaplanýar. Diýmek, Gurhanyň kyn bölümleri ýa-da aýatlary tekstiň başga bir böleginde aýdyňlaşdyrylýar … Bir aýatyň beýlekisine düşündirişi Gurhanyň terjimesi diýilýär we köp adamlar tarapyndan seredilýär. iň gowy we abraýly düşündiriş görnüşi bolmak. (Abdullah Said) 16

Gurhanyň özi üçin talap edýän zady şu.

Ahli li zady düşündirmek üçin size Mukaddes yazgy iberdik. (Gurhan 16:89)

Şonuň üçin Gurhanyň özüni düşündirmegine ýol bermeli. Diňe Gurhan özüni ýeterlik derejede düşündirmese, Hadys ýaly beýleki çeşmelere ýüz tutmalydyrys.17 Haça çüýlenen ýagdaýynda Gurhan özüni ýeterlik derejede düşündirýär we Muhammet alaýhyssalamyň düşündirýän hadyslary ýok.18

Gurhany özümiz okaýarys

Isanyň haça çüýlenmegi, ölümi we alynmagy 4: 157-158-nji aýatlarda beýan edilýär. Isany alýan Hudaý 3:55 we 5: 117; ölümi we direlmegi 19: 33-34-de beýan edilýär. Doly düşünmek üçin bu aýatlaryň hemmesini göz öňünde tutmalydyrys we 4: 157-158 bilen başlarys.

Olar [ýewreýler]: “Hudaýyň resuly Merýemiň ogly Mesih Isany öldürdik” diýdiler. Emma olar ony öldürmediler, haça çüýlemediler, ýöne olara görünmek üçin edildi we bu meselede tapawutlanýanlar şübhelerden doly, hiç hili bilimi ýok, diňe yzarlamalydygy sebäpli, ony öldürmändikleri şübhesizdir. Has dogrusy, Hudaý ony özüne direltdi. (Gurhan 4: 157-158)

Bu aýatlar nämäni tassyklaýar we näme inkär edýär? “Isa haça çüýlenmedi ýa-da öldürilmedi” diýmeýändiklerine üns beriň, tersine, ýewreýler ony haça çüýlemediler ýa-da öldürmediler. Bular bir zat däl. Soň bolsa, Isanyň öldürilendigi we haça çüýlenendigi aýdylýar. Emma munuň manysy näme? Soň bolsa munuň ýewreýlere şeýle bolandygyny aýdýarlar. Yöne şägirtler we rimliler hakda näme? Olara birmeňzeşmi ýa-da başga bir zatmy? Ahyrynda, aýatlarda Isanyň Hudaýa direlendigi aýdylýar, ýöne bedeniň, janyňmy ýa-da diňe onuň janydygy kesgitlenmeýär, şonuň üçin haýsy manyda Hudaýa direlendigi aýdylýar? Hut şu soraglar sebäpli musulman alymlarynyň aýatlaryň manysy we Isa bilen näme bolandygy barada dürli pikirler bar.

Indi bu aýatlar bölümini bölüp öwreneris we Gurhanyň galan böleginiň bu pikirleri nädip düşündirýändigini we düşündirişleriň haýsysynyň has manylydygyny göreris. Ine birinji bölüm.

Olar: Biz Hudaýyň resuly Merýemiň ogly Mesihi Isany öldürdik “diýdiler. Emma ony öldürmediler, haça çüýlemediler. (Gurhan 4: 157a)

Birini öldüreniň bilen öwünmek, soň bolsa öldürmediň diýmek nämäni aňladýar? Gurhanyň galan bölegi bu pikire nähili düşünýär? Gurhanyň indiki aýatda şuňa meňzeş pikiri bar.

Sen olary öldürmediň. Hudaý olary öldürdi. (Gurhan 8:17)

Bu aýat Muhammetiň duşmanlaryny öldürmek bilen öwünýän jihadçylar / mujahadinler bilen gürleşýär. Olary öldürmeýändikleri aýdylýar. Badr söweşinde jihadçylaryň adamlary öldürendigine şek ýok, ýöne Gurhan muny başgaça düşündirýär we öldürmeýändiklerini aýdýar. Bu, Gurhanyň haça çüýlenişi hakda aýdýanlaryna meňzeýär: Yewreýler Isany öldürendikleri bilen öwünýärler, ýöne Gurhan öldürmändiklerini aýdýar.

Muňa has giňişleýin düşünmek üçin yslamyň ýaşaýyş we ölüm düşünjesine düşünmelidiris. Gurhanda Hudaý hakykatdanam durmuşy berýän we alýan ýeke-täk adamdyr.

Belli bir maglumata görä, Hudaýyň rugsady bolmazdan hiç bir adam ölüp bilmez. (Gurhan 3: 145)

Yaşaýarys, ölüme sebäp bolýarys we bize bu syýahatdyr. (Gurhan 50:43) Yagny, Gurhana görä, bermek ýa-da durmuş almak bilen öwünip bolmaz, sebäbi muny diňe Hudaý edýär. Şonuň üçin Gurhan jihadçylaryň Muhammet duşmanlaryny öldürendigini we ýewreýleriň Isany öldürendigini inkär edeninde, bu pikir hakda gürleýän we taryhy hakykaty inkär etmeýän ýaly.

Indiki bölüm aşakdakylar.

ýöne olara görünmek üçin edildi (Gurhan 4: 157b)

Kimdir biri ölen ýaly bolup görünýär? Gurhanyň galan bölegi bu pikire nähili düşünýär? Bu aýatlara serediň:

Hudaýyň ýolunda öldürilenler,  ölenler “hakda aýtmaň. , Yok, olar ýaşaýarlar, ýöne muňa düşünmeýärsiňiz. (Gurhan 2: 154)

Hudaýyň ýolunda öldürilenleri ölen hasaplamaň:! Ok! Olar Rebbi bilen diri. (Gurhan 3: 169)

Bu aýatlar, Allanyň hatyrasyna ölen Yslam şehitlerine degişlidir. Olar hakda aýdylanlara üns beriň: görünse-de ölmediler. Muňa derek olar Hudaý bilen jennetde ýaşaýarlar. Gurhan şehitiň görünmeýän hakykatyny açýar. Şonuň üçin musulmanlara şehitleriň ölenleri hakda gürlemegine ýol berilmeýär. Ölen ýaly görünse-de, “ýaşaýarlar”. Seýid Gutb muny düşündirýär.

Indii niýetler we maksatlar üçin şol adamlar [şehitler] jansyz görünip bilerler, ýöne ýaşaýyş we ölüm diňe ýüzleý fiziki usullar bilen höküm edilmeýär … Yslam däplerine görä, “Hudaýyň hatyrasyna” öldürilen adamlar adaty usulda ýuwulmady ýa-da jaýlanmaga taýýarlanmady, ýöne geýen eşiklerine gömüldi, arassa we arassa hasaplanylandygy we aslynda ölmedikleri üçin … diri şehitler kimler? Olar Hudaýyň ýolunda we diňe Hudaýyň işinde öldürilenlerdir. (Saýyid Gutb) 19 Gurhanyň haça çüýlenmegi baradaky beýany Isany şeýle suratlandyrýan ýaly: Ölen ýaly görünse-de, ölümi inkär edilýär.

Indiki bölüm aşakdakylar.

Bu meselede tapawutlanýanlar şübhelerden doly, hiç hili bilimi ýok, diňe yzarlamalydygy çak edilýär, sebäbi ony öldürmediler. (Gurhan 4: 157c)

Şübhelerden doly, hiç hili bilimsiz, diňe yzarlamaly diýen düşünje näme? Bu pikir Gurhanda ençeme gezek aýdylýar. Gurhan özüni hakyky bilimleriň çeşmesi hökmünde görýär, sebäbi görünýänleri we görünmeýänleri açýar.

Alla göze görünmeýänleri we şaýatlary bilýär. (Gurhan 13: 9)

Gurhany inkär edýänler bu bilimleri ret edýärler. Diňe zatlaryň daşky görnüşini görýärler we görünmeýän hakykatlary bilenoklar. Şonuň üçin Gurhan haça çüýlenmegi suratlandyranda, diňe bolup geçen zatlar däl-de, Isa bilen bolup geçen zatlaryň görünmeýän hakykatlaryny açyp görkezjekdigini öňe sürýär.

Iň soňky bölüm,

Has dogrusy, Hudaý ony özüne direltdi (ulaltdy). (Gurhan 4: 158)

Aýatlar Hudaýyň Isany özüne direltmegi bilen tamamlanýar. Bu näme many berýär? Yene-de Gurhanyň başga bir ýerinde aýdylýan şuňa meňzeş pikiri görýäris.

Hudaýyň ýolunda öldürilseň ýa-da ölseň, Hudaýyň bagyşlamagy we rehim-şepagaty ýygnan zatlaryndan has gowudyr. Ölseň ýa-da öldürilseň, Hudaýa ýygnanarsyň. (Gurhan 3: 157-158)

Hudaýyň ýolunda öldürilenleri ölen hasaplamaň:! Ok! Olar Rebbi bilen diri. (Gurhan 3: 169)

Yagny, şehitleriň ruhlary derrew jennetde Hudaý bilen bile bolmak üçin alynýar. Bu görünmeýän hakykat. 4: 158 Isanyň jesediniň alnandygyny däl-de, diňe Hudaý bilen bile direlendigini aýdýar. Gurhana görä, şehitiň kalbyna näme bolýar. Hudaý şehitlere aýratyn çemeleşýär we Isa muňa mysal bolup görünýär.

Şu wagta çenli diňe 4: 157-158 göz öňünde tutduk, ýöne beýleki aýatlar haça çüýlenmek hakda näme görkezýär? Indi 3:55 we 5: 117 serederis.

Hudaý Isa aýdanda, men seni alyp, Meniň ýanyma getirerin. (Gurhan 3:55, goşuldy.)

Men [Isa], men olaryň arasynda bolýan wagtym olaryň üstünden şaýat boldum. Meni alyp gideniňde, sen olara gözegçilik etdiň. (Gurhan 5: 117, goşuldy.)

Bu aýatlar Hudaýyň Isany haça çüýländigini görkezýär. Bu ýerde almak / almak üçin ulanylýan arap sözi mutawaffi. Bu, Gurhanda Hudaý adaty birini öldürende ulanylýan adaty söz, 20 we 3: 55 we 5: 117-de Hudaýyň Isany özüne alyp barşyny beýan etmek üçin ulanylýar. Bu, Hudaýyň Isany haçda öldürendigini görkezýär we Gurhanyň şu görnüşde terjime edýän yslam terjimeleri bar.

Allatagalanyň: Isa Isa [Isa] hökman seni öldürerin we seni Maňa göterýärin. (Gurhan 3:55, Şeýh Abdul Majid Darýabadi tarapyndan terjime edildi) 21

Ine! Hudaý aýtdy: Eý Isa! Takyk, men seni ölüme sebäp ederin we seni beýgelderin. (Gurhan 3:55, Muhammet Asad tarapyndan terjime edildi) 22

Allatagala: «Isa, men seni ölüme sebäp ederin we huzurymda seni beýgelderin. (Gurhan 3:54, Maulana Muhammet Aly tarapyndan terjime edildi) 23

Soňky aýatlar Isanyň durmuşy barada gysgaça maglumat berýän 19: 33-34.

Maňa [Isa] doglan günüm, ölen günüm we diriljek günüm bolsun! Bu Merýemiň ogly Isa. (Gurhan 19: 33-34)

Bu gysgaça mazmunda Isanyň ölümden gaça durýandygy hakda hiç zat aýdylmaýar we Çokundyryjy Yahýa üçin berlen wakalaryň yzygiderliligi bar.

Oňa [Yahýa] doglan güni, ölen güni we direlen güni salam bolsun. (Gurhan 19:15)

Musulmanlar we hristianlar Yahýanyň şehit bolup ölendigi bilen ylalaşýarlar.24

Bu bapy tamamlamazdan ozal soramaly, başga göz öňünde tutmaly aýatlar barmy? Hususan-da, Isanyň haçda däl-de, başga bir wagtda gaýdyp öljekdigini aýdýan aýatlar barmy? Jogap ýok.

Birinjiden, Gurhanda Mustafa Akýolyň düşündirişi ýaly “Isa gaýdyp geler” diýlen aýat ýok.

Elbetde, Isanyň ahyrzamana gaýdyp geljekdigini biragyzdan aýdýan parçalar ýok. Has dogrusy, Gurhanyň sözleri [mugallymlar] bu wadany birnäçe düşnüksiz aýatlardan çykardylar. (Mustafa Akýol) 25

Bu aýatlar 4: 159 we 43:61. 4: 159-a seredeliň.

Has dogrusy, Hudaý ony [Isany] özüne direltdi we Hudaý gudratly, paýhaslydyr. Kitabyň adamlaryndan [ýewreýlerden] başga hiç kim ýok, ýöne ölmezinden öň hökman oňa ynanar. (Gurhan 4: 158-159, goşuldy.)

“Ölmezinden ozal” Isanyň gaýdyp geleninden soň ölümine degişlidigi öňe sürülýär. Şeýle-de bolsa, aýatlarda Isanyň gaýdyp gelişi hakda hiç zat aýdylmaýar; we “ölüminden öň” kime degişlidigi belli däl. Bu Isa ýa-da bu sözlemiň temasy bolan ýewreýlere degişlimi? Bu düşnükli däl we musulman alymlary muny boýun alýarlar.26 4: 159 Isanyň gaýdyp geljekdigini görkezmeýär.

43:61 hakda

Ol Sagat hakda bilimdir. Muňa şübhelenmäň, ýöne maňa eýeriň. Bu göni ýol. (Gurhan 43:61)

Musulman liderleri bu aýatyň başynda “It” ýa-da “ol” çalyşmasynyň Isa degişlidigini öňe sürýärler

The post Isa haça çüýlendimi? appeared first on TÜRKMEN ILIME HOŞ HABAR.

Men gözlege dowam etdim. Gözleglerim 3 ýol bilendi: 1) Taryh 2) Teologiýa(dini ylahy taglymatlar) 3) Dinleriň wadalary we olaryň ýerine ýetmegi.

Musulmankak bize “Muhammet pygamber barada Injilde we Töwratda öňünden habar berilen, ony üýtgetdiler, üýtgedilen halynda hem Muhammet pygamber barada 10-larça pygamberlik bar” ýaly zatlar öwredilýärdi. Meselem Täsinlikler Dünýäsi atly kitapda, bir awtoryň şuwagtky Injil we Töwratdan Muhammet pygamber barada 114 (ýüz on dört) pygamberlik tapandygyny okapdym. Ol kitapda awtor şeýle mysal berýärdi: “Bugünki injillerde Isa Mesihiň öz şägirtlerine “Men gidýärin, indi zamananyň ependisi (hökümdary) geler, ol size ähli zady öwreder. Ol menden soňra geljekdir. Men Onuň çarygynyň bagyny çözmäge-de mynasyp däldirin” diýendigi bellenip geçilýär, bu aýat Muhammet pygamber baradadyr diyilyar. 

Ýokarda sözi edilen aýatlar Ýahýanyň Injilindendir, 14:30 we 1:27 aýatlaryndandyr. Men bu aýatlary kontekstinde okadym, o aýatlaryň 1-njisinde Isa Mesihiň Mukaddes Ruh barada gürleýändigini gördüm, 2-njisinda bolsa Ýahýa atly pygamberiň Isa mesih barada gürleýändigni gördüm. Men özümi ýene aldanan ýaly duýdum, men bu kitabyň awtorlary tarapyndan aldanypdym.

Men Muhammet pygamber barada belki şeýle buşlamalar taparyn diýe Töwraty okamaga dowam etdim. Mende entägem Yslam dinine dolanmak umydym bardy. Men Töwrady okadykça Isa Mesih we Täze Ähtdäki taglymat barada buşlamalaryň (pygamberlikleriñ) üstünden bardym. Gözleglerim meni Yslam dininden uzaklaşdyryp Meshilige (hristianlyk) ýakynlaşdyrýardy. Men buşluklary bu ýere ýazyp makalany uzaldyp oturmakçy däl, diňe bir Matta injiliniň özi Isa Mesih barada birnaçe pygamberligi sitata(salgylanma) edýär we olaryň amala aşandygyny görkezýär. Ýene-de 1 mysal bermek gereks bolsa, Isa Mesihiň dogulmagyndan 600 ýyl öň ýazylan Işaýa pygamberiň kitaby päk gyza çaga dogurtmak arkaly Hudaýyň bize alamat berjekdigini ýazýar, Yslam dininiň hem kabul edişi ýaly Merýem ene Isa mesihi doguranda entek el degmedik päk gyzdy. Ýa-da Isa Mesihden birnäçe asyr öň ýazylan Mika pygamberiň kitaby Ysraýylyň halasgäriniň Beýtullaham şäherinde doguljakdygyny habar berýär şu sözler bilen: 

“Emma sen, eý, Ýahuda ýurdundaky Beýtullaham!

Ýahuda hökümdarlarynyň arasynda asla kiçisi dälsiň sen.

Çünki senden bir Hökümdar çykar,

halkym Ysraýylyň çopany bolar”

Isa Mesihiň bu buşluga gabat gelendigi barada aýdyp oturmak gerek däl, bulary anyklamak üçin Matta injilini ýa-da taryhy çeşmeleri okap bilersiňiz. Pygamberleriň buşluklary meni Isa Mesihe ýakynlaşdyrýardy.

Taryh ylmym maňa Yslam dininiň dogry bolup bilmejekdigini görkezdi, çünki Isanyň haçda ölendigi taryhy waka-ka Yslam dini muny ret edýärdi. Eýsem, belkäm Meshiligi (hristianlygy) hem taryh bilen derňemelidim? Şeýle-de etdim.

Taryh ylmym bilen men Mesihiligi hem derňemegi ýüregime düwdüm. Täze Äht kitabynda Isa Mesihiň ölümden direlendigi öwran-öwran gaýtalanýar. Men “kimdir biriniň ölümden direlen bolmagy mümkin däl” diýdim, muňa taryhy nukdaýnazardan ýakynlaşdym. Edil Yslam dini ýaly Mesihilik hem taryh bilen gapma-garşy bolmaly diýýärdim. Taryhy gözleglerim bu sapar Meshiligi goldady. Eger bu barada okamak isleseňiz şu adresden Isa Mesihiň direlmeginiň taryhy derňewini Türkmen dilinde okap bilersiňiz, bu derňew, meşhur filosof, taryhçy we teolog William Leýn Kreýg tarapyndan taýýarlandy:

Men o makalany bu ýere ýazyp ýazgyny uzaltmakçy däl, eger siz hakykatyň gözleginde bolsaňyz šol makalany hökman okamalysyňyz. Men o ýerden gysgaça parçany paýlaşaýyn:

“Isanyň direlişiniň ähmiýeti, munuň kimdir biriniň direldilmegi dälde, Ýehudy baştutanlygy tarapyndan Hudaýa dil ýetiriji Hudaýlyk awtoriteti jar etmesi diýlip höküm edilen Nasyraly Isanyň ölümden direlmegindedir. Eger-de ony, dil ýetirendigi öňe sürlen Hudaý direlden bolsa onda bu o Hudaýyň onuň taglymatlaryny ykrar edendiginiň ykrarydyr. Bu dini göräliligiň we köplügiň eýýamynda, Isanyň direlişi, Mesihiler üçin, Hudaýyň özüni Isa arkaly aýan edendigi baradaky ynanç üçin berk gaýa emele getirýär! ”

“Täze äht alymy, Emori Uniwersitetinden Luke Johnson şeýle pikirlere çümüp gidýär: “Irki Mesihilik ýaly bir hereketi emele getirmek üçin, nähilidir bir güýçli we özgerdiji tejribe gerekdir…” [4] Meşhur Britan Täze äht alymy N. T. Wright şeýle jemleýär: “Bir taryhçy hökmünde, Isa direlmedik bolsa, irki mesihiligiñ (hristýanlygyň) ösmegini düşündirip bilmezligimiň sebäbi budur.”

Taryh ylmym meni “Isa, hakykatdanam ölümden direlipdir” diýmekden başga çykalgasyz ýagdaýda goýdy.

Mundan soňra men teologiki (ylahy taglymat) meseleler bilen gyzyklandym. Meshiligiñ (Hristýanlygyň)taglymatlary maňa göwnejaý geldi, jogaplary meni kanagatlandyrdy. Musulman doganlarym, ikimizem şular bilen ylalaşýandyrys: Biz günäkär, biz günä iş edýäris. Hudaý adyldyr. Hudaý bizi söýýär.

Mesihilikde Hudaý biziň üçin özüni gurban etdi, ol biziň üçin hereket edýär – Yslam dininde bolsa, Hudaý menden bir zatlar etmegime garaşýardy. Men pikir etdim, Hudaý menden güýçli, Hudaý meni söýýär, Hudaý merhemetli, Hudaý menden baý. Beýle ýagdaýda Hudaý menden bir zada garaşmaz, o meniň üçin ädim äderdi. Mesihilikde Hudaýyň şu garaşan ýagdaýymy berjaý edýändigini gördüm: Hudaý menden hiç zat talap edenokdy, tersine Ol meniň üçin bir zatlar edýärdi. Men onuň üçin bir zatlar etmegime zerurlyk ýokdy, Onuň meniň üçin eden zadyny bilmegim we oňa minnetdar bolmagym ýeterlikdi.

Ine, şu we şuňa meňzeş soraglar bilen men öz kellämdäki soraglara Isa Mesihde we Täze Ähtde jogap tapdym. Ine, şu sebäpden men iman Isa Mesihe Halasgarim we Rebbim hökmünde iman etdim!

Rebbim hemmämize ýardam bersin! 

The post Isa Mesihe iman edişim 2nji bolum appeared first on TÜRKMEN ILIME HOŞ HABAR.

Boş wagtlarymda taryh bilen gyzyklanardym, gadymy Müsürden, Mezopotamiýadan tut täää günümize çenli bolan taryhy uly höwes bilen öwrenerdim. “Giňdir Dünýä Geňdir Dünýä” ýaly gyzykly maglumatlary hem sypdyrmazdan okardym.

Şeýlelikde bir gün hristiýanlyk bilen gyzyklandym, Täze Äht (Injil) kitabyny okamaga başladym. Injili okap tamamladym. Yslam dini bilen Hristýanlygyň gapma-garşy gidýän meselelerinden biri hem Isanyň haçda ölendigi meselesidir, bilşiňiz ýaly Yslam dini Isanyň haçda ölendigini ret edýär. Men şu meselä taryhy nukdaýnazardan seretmegi ýüregime düwdüm.

Aslynda, Isanyň haçda ölendigine göz ýetirmek üçinTäze Äht kitabynyň taryhy bilen gyzyklanmak hem ýeterldi we  başlangyç taryhy nukdaýnazarlar üçin ýetikdi. Biz musulmanlara “Isa haçda ölmändi, Hristýanlar Isanyň Injilini ýoýdy, keýpine görä üýtgetdi” we ş.m. diýip öwredilýär. Men Täze Ähti okamda “Hristiýanlar näme üçin beýle zat toslamagy zerur gördülerkä?” diýip pikir edýärdim. Soňra, taryhy ýazgylar bilen meseläni deňeşdirmäkäm Täze Ähtdäki beýanatlar hakynda kelle döwdüm. Derňew soňunda Isanyň haçda ölendigine toslama diýip karar alyp bolarmy diýip oýlandym?

Geliň muny, gaýtadan bile oýlanalyň we menem siz bilen geçmişdäki oýlanmalarymy paýlaşaýyn.

Toslama ýa-da ýoýma hasaplaýan gahrymanlaryňyza serediň, olary Isanyň ölümi bilen deňeşdiriň. Birnäçe mysal sanaýyn:

• Görogly beg eposy – hyýaly döredijilik we taryhy şahsyýeti ýoýma hasaplanýar
• Robin Gud – hyýaly döredijilik.
• Santa Klauz – taryhy şahsyýeti ýoýmak bilen toslanan hekaýa saýylýar.
• Ahilles – toslama, mifologiýa.
• Aburiks we Asteriks – toslama.
• Ýartygulak – toslama.
• Mämmetjan (Türkmen halk ertekilerindäki gahryman) – erteki.

Sanawy uzaltmak mümkin emma muña zerurlyk ýok. Şeýle toslama gahrymanlara serediň, ählisi ýeke başyna goşunlary ýeňen, üstünlik gazanan, dünýä hökmürowan bolan we iş-ýüzünde adalaty üpjün eden we ş.m. gahrymanlardyr. 

Täze Äht kitabynda Isa Mesihiñ resullary bolan Pawlus, Ýakup, Petrus ýaly ýazyjylaryň ählisi, dürli jemagatlara ýazan hatlarynda, Isa mesihiň haçda ölendigini we munuň ylahy ähmiýetini gürrüň berýär. Eger bu ölüm wakasy toslama ýa-da ýoýma bolsa näme üçin duşmanlary tarapyndan ele geçirilip öldürilen bir şahsyýet toslap tapsynlar? Jogaby belli: O hatlaryň ýüzlenilen jemagatyndaky adamlar eýýäm Isanyň haçda ölendigini bilýärdi, mundan habardardylar we habardar adamlara toslama hat ýazsaň seniň hatyňy uÿtgedilen hatlardan tapawutly görmezler. Günümizden mysal bersek, günümizdäki adamlar, meşhur terrorist Usama Bin Laden ABŞ-nyň operasiýasynda ölendigini bilýär.  Siz Usama Bin Ladeniň bu ölüminden habardar adamlara hat ýazaňyzda bu ölümden gürrüň edersiňiz, ony goşunlary ýeňen, dünýä ýüzüne adalaty üpjün eden gahryman edip görkezip bilmersiňiz.

Täze Äht kitabyndaky hatlaryň islendigini okaň, ählisi ýüzlenýän jemagatyna Isanyň haçdaky ölüminiň ähmiýetini we sebäbini düşündirýär. Bu ýazyjylaryň ählisi bu hatlary biri-birinden uzakda we başga wagtlarda biri-birinden habarsyzka ýazdylar. Isa Mesihiň haçda ölendigini ol haty ýazanlar bilýärdi, Isa Mesihiň haçda ölendiginden o hatyň niýetlenip ýazylan jemgyýetindäki adamlar hem habardardy.  Šu sebäpden o hatlar Isa Mesihiň haçda ölmegini düşündirýär, duşmanlary tarapyndan ele geçirlip haça çüýlenendigini iňkär etjek hem bolmaýarlar, muny iňkär etmek mümkin däldi, sebäbi bu wakadan her kimiň habary bardy.

Meniň üçin Isa mesihiň haçda ölendigine göz ýetirmek üçin Täze Äht kitaby ýeterlikdi, emma men o ýerde saklanmadym, taryhy gözleglere dowam etdim. Bu barada I-nji asyrda ýaşap geçen taryhçylar we I-nji asyrdan galan golýazmalar eýsem näme diýýärler? Geliň olara hem göz gezdireliň.

Täze Äht kitabynda, Isa Mesihi kazyýete eltenleriň Musaýy dininiň ruhanylarydygy gürrüň berilýär. Musaýy dininiň wekilleri ruhanylary arasynda bolup geçen ähli hereketleriň ýazgysyny ýöredýär, haýsy rabbi (dini mugallym) nähili taglymaty öňe sürdi, oňa nähili garşylyklar berildi, nähili wakalar bolup geçdi ählisiniň ýyllyk ýazgysy entägem ýöredilýär, bu ýazgylaryň ensiklopediýasyna Talmud diýýärler we müňlerçe ýyl bäri dowam edip gelýän bu ýazgylar entägem goranyp saklanylýar. Ine, Injilde Musaýy baştutanlar barada ýazylan we olaryň eden aýyplamalaryny biz Musaýy ýyl ýazgylaryndan tassyklap bilýäris:

• Wawilon Talmudy (Sanhedrin 43a), Isanyň haçda, Pasha baýramy bosagasynda ölendigini we Isa ýöňkelen, jadygöýçülik we Ýehudy mürtetligini (dinden çykmak) höweslendirme amallary bilen meşgullanma aýyplamalaryny tassyklaýar.

Talmud, Musaýylaryň ýylýazgylarydyr. Musaýylaryň ýylýazgylary Injillerde bize ýetirilen aýyplamalary tassyklaýar.

• I-nji asyr Ýewreý taryhçylaryndan Flawius Josefus, Isanyň haçda ölendigini belläp geçýär.

Rim imperiýasynyň eden ýörişleri barada, olaryň döwlet dolandyryşygy we dolandyryjylary barada maglumatlar beren, geografiýa we taryhy barada maglumatlar galdyran Josefus Isanyň haça çüylenip ölüm jezasyna hökm edilendigini belläp geçýär. Bu hökmi bereniň kimdigini hem belläp geçýär. Takmyn ediň:bu permany beren hökmünde kimi görkezýär? Pontiusly Pilatusyň Isany ölüm jezasyna höküm edendigini habar berýär. Eýsem, Täze Äht kitaplary we Injiller hem Isanyň Pilatus tarapyndan kazyýete çekilendigini we ölümi barada perman berlendigini aýdýar. Isanyň haçda ölendigini tassyklaýan ikinji taryhy çeşmämi hem tapdym.

• Rimli Tasitus.

Gadymy dünýäniň iň ygtybarly taryhçylaryndan saýylýan I-nji asyrdan bolan Rimli Tasitus, Kaýsar Tiberiusyň hökmürowanlygy dowamynda Pontius Pilatus golastynda ejir çeken yrymçyl “Mesihileri” belläp geçýär. Imperator Hadrian-yň baş kätibi Suetonius hem Krestus (Mesih) atly bir adamyň I-nji asyrda ýaşap geçendigini ýazga alypdyr.  (Annals 15.44).

Üns beriň, taryhçy Tasitus hem Pontius Pilatusyň hökmürowanlygynda Mesih ady bilen tanalan kimdir biriniň eýerijileriniň ejir çekendigini bize açykça gürrüň berýär. Eýsem, Injiller we Täze Äht ýazgylary bize muny gürrüň bermeýärmi? Men taryh bilen gyzyklandykça diňe Täze Äht ýazgylaryna goldaw tapdym, Täze Ähti inkär edýän taryhy ýazgylara duş gelmedim.

• Julius Afrikanus

Julius Africanus, Isanyň haçda ölmeginiň edil yzýany asmana bürän garaňkylyk baradaky çekeleşikde Thallus atly taryhçyny sitata edýär (Extant Writings, 18).

Üns beriň,bu ýerde Isanyň haçda ölendigini ýazgylarynda belläp geçen 2 taryhçyny görýäňiz. Afrikaly Ýulius we Thallus. Thallus barada aýratyn belläp geçmelidiris, sebäbi onuň hasabaty has hem ähmiýetli: ol diňe bir Isanyň haçda ölendigini habar bermek bilen çäklenmeýär, eýsem Matta injilinde gürrüň edilýän mugjyzany hem bize habar berýär: Gündiziň günortanynda yer ÿüzüne garaňkylygyň çökmegi.

Bulardan hem daşary size şu taryhçylary umumylykda belläp geçeýin:

• Pliny the Younger atly taryhçy, Letters 10:96-da, irki Mesihileriň, Isa Hudaý hökmünde sejdelerini hem öz içine almak bilen, sejde etmek amallaryny we diýseň ahlaklydyklaryny belläp geçýär, we ol belliklerinde “söýgi baýramy” we “Soňky Agšamlyk naharyny” hem öz içine alýar.
• Lucian of Samosata, Isanyň, Mesihiler tarapyndan sejde edilendigini täze taglymatlar bilen tanyşdyrandygyny we olar üçin haça çüýlenendigini belläp geçen II-nji asyr Grek ýazyjysydyr. Ol, Isanyň taglymatlarynyň, imanlylaryň doganlygy, iman etmegiň we beýleki hudaýlary ret etmegiň ähmiýetini öz içine alandygyny aýdýar. Mesihiler, Isanyň kanunlaryna görä ýaşaýardylar, özleriniň ölümlidigine ynanýardylar we ölüme tabyn bolmak, meýletin özüňi Hudaýa bagyş etmek we maddy bähbitleri terk etmek bilen suratlandyrylýardylar.
• Mara Bar-Serapion, Isanyň, paýhasly we ahlakly adamdygyny, köpler tarapyndan Ysraýylyň şasy hasaplanandygyny, Ýewreýler tarapyndan ölüme iberilendigini we eýerijileriniň taglymatlarynda ýaşamaga dowam edendigini tassyklaýar.
• Ondan soňra bolsa, Isany agzap geçýän Gnostik ýazgylar (Hakykat injili, Ýahýanyň Apokrifasy, Tomas Injili, Direliş barada dissertasiýa we ş.m.) bardyr.

Men Täze Ähti okamdan soňra, Isa Mesihiň haçda ölendiginiň bir taryhy faktdygyna içgin göz ýetirdim. Edil Adolf Gitler ýaly, Stalin ýaly, Çingiz han ýaly, Iskender Zülkarneýn ýaly, Isa Mesihiň haçda ölendigi hakykatdy.

Emma meniň durmuşymda iň öňden orun beren taglymatym, Yslam dini maňa Isanyň haçda ölmändigini aýdýardy. Men oýa batdym, beýle taryhy hakykaty iňkär edýän bir zat eýsem hakykat bolup bilermidi? Men taryh ylmy bilen içgin gyzyklanýardym, taryhy materiallaryň nähili derňelýändigini bilýärdim. Taryhy iňkär edip biljek däldim, ine şu sebäpden men yslam dinini terk etdim.

Yslam dinini terk etmekden soňra men göni Mesihi bolmadym. Taryh bilen gyzyklanmaga dowam etdim. Mesihilige iman etmegimde 3 mesele aýgytlaýjy boldy: 1) taryh ylmy 2) Pygamberleriň ýyl ýazgylary, irki ýazgylarda berilen habarlaryň gabat gelmegi 3) Yslam dinindäki we Mesihilikdäki teologiýa (ylahy taglymatlar).

Bu 3 mesele üstündäki gözleglerimi men indiki ýazgymda sizler bilen paýlaşmakçy. Gadyrdanlar, Sizden islegim bu ýazgymy okamagyňyz we taryh ylmy üstünde kelle döwmegiňiz.

Hudaý hemmämize ýolbeletlik etsin, aman boluň!

The post Taryh ylmy meni mesihilige eltdi appeared first on TÜRKMEN ILIME HOŞ HABAR.

Bu ýazgymyzda kimdigimizi unudalyň, mesihi ýa-da musulman tapawudy ýok. Diňe taryhy bir soraga ymtylalyň, we bu soragy taryh nukdaýnazarynda derňäliň: Nasyraly Isa hakykatdan hem ölümden direldimi? Bu soragy jogaplaýarkak Täze Äht ýazgylaryny Mukaddes Ruhuň ylhamlandyrmagy bilen ýazylan Mukaddes ýazgy hökmünde görmän, diňe bir gadymy taryhy beýanatlar hökmünde göreris.

Täze Äht ýazgylaryny şeýle ele alýan tankytçylaryň hem hünärmentleriň hem taryhy kabul edýän käbir meselelerini ele alyp ony derňäliň. Hünärmentler diýilende ylahyýet bilimi berýän dindarlar gözöňünde tutulanok, eýsem dünýewi uniwersitetlerde ylym berýän dünýewi hünärmentleriň hem ylalaşýan meselelerini gözöňünde tutýan. Olar bu meseleleri taryhy fakt diýip kabul edýär. O faktlary şeýle sanap bileris:

1-nji fakt: Ölüminden soňra Isa, Arimatiýaly Ýusup tarapyndan bir mazara gömüldi.

Bu fakt diýseň ähmiýetlidir, sebäbi, Jon Dominik ýaly radikal tankytçylaryň tersine, Isanyň gömülen ýeriniň hem Musaýylara hem-de Hristiýanlara äşgärdigini görkezýär. Bu diýmek, eger Isanyň mazary boş tapylmadyk bolsa Isanyň şägirtleri Isanyň direlendigini asla jar edip bilmezdiler. Täze äht gözlegçileri bu fakty şu 3 delile daýandyrýar:

Isanyň gömülmesi, 1 Kor 15:3-5 ýaly diýseň irki ýazgylarda hasaba alnandy.

1 Kor 15:3-5 aýatlarda Pawlos şeýle diýýär: “3Çünki men alanymy öňürti size tabşyrdym. Mesih Ýazgylara görä, biziň günälerimiz üçin öldi. 4 Jaýlandy we Ýazgylara görä, ölenden üç günden soň direldi.5 Onsoň Kifasa, soň-da Onkilere göründi.”

Pawlos bu ýerde diňe bir  “almak” we “tabşyrmak” ýaly Ýehudy ruhanylaryň adalgalaryny ulanmaýardy Korintoslylara geçiren maglumatynda, 3-5-nji aýatlar Pawlosyň tärinde gabat gelmeýän dört setirlik formuladan ybarat. Bu formula, alymlara, Pawlosyň öz aýdyşy ýaly, özüniň mesihi bolmagyndan soňra kabul eden dilden maglumatdan sitata edýändigini ornaşdyrdy. Bu maglumat megerem Isanyň B.E. 36-njy ýylyndaky Ierusalimde bolan fakt-tapyjy zyýaratyna çenli gidýän bolsa gerek. Ol bu zyýaratynda Petrus we Ýakyp bilen 2 hepde wagt geçiripdi (Galatýalylara hat 1:18). Bu taryhy ýazgy, bu maglumaty Isanyň ölüminiň ilkinji 5 ýylynda hem bardygyny görkezýär.

2. Gömülme beýanaty Markosyň, hoş habaryny esaslandyran çeşmesiniň bir bölegidini görkezýär

Injiller, Isanyň durmuşyndan gysga bölekleri öz içine alýar, o parçalar arasynda gowşak bag bar we hroniki yzygyiderlilikde däldir. Emma elimizde bir bütin, arakesmesiz dowamly dowam edýän gürrüň berijilikde bolan beýanat bar, Hyjuw beýanaty.Bu beýanat bize, Markos öz injilini ýazýan wagty bu beýanatdan çeşme hökmünde  peýdalanandygyny pikirlendirýär. Köp alymlar Markos injiliniň iň irki injildigini pikir edýär we Markosyň Isanyň hyjuwy üçin ulanan çeşmesi ondan hem ir. Bu gürrüň bermeleriň deňeşdirmesi bize bu hasabatlaryň gömülmeden soňrasyna çenli biri-birinden aýrylmaýandygyny görkezýär. Bu hembize, gömülme hasabatynyň Hyjuw hekaýasynyň bir parçasydygyny görkezýär. Bu irlik hem onuň toslama hekaýadygyna garşy gidýär.

3. Isa barada höküm beren Ýehudy sudunyň agzasydygy sebäpli, Arimatiýaly Ýusubyň Mesihi toslamasy bolmagy diýseň pes ähtimal

Isa baradaky ýazgarmasy üçin, Ýehudy baştutanlaryna ýöňkelen güýçli bir närazylyk bardy (1 Sel 2:15). Şeýlelikde, Mesihiler, Isany ýazgaran suduň bir agzasynyň, Isanyň adaty jenaýatçy ýaly çemeleşme görmegi ýerine oňa düzgün gömülme hyzmaty bermegi ýaly bir zady toslamazdylar.

4. Başga bir gömülme hekaýasy ýok.

Isanyň, Arimatiýaly Ýusup tarapyndan gömülmegi eger toslama bolsa, onda, Isanyň jesedi barada, hakykatda näme bolup geçendigi barada hasabatlar bolardy ýa-da oňa meňzeş hekaýalar bolardy. Emma ähli çeşmeler Isanyň Arimatiýaly Ýusup tarapyndan belent sarpa bilen gömülendigi barada pikirdeş.

Şu we şuňa meňzeş sebäpler zerarly, Täze äht tankytçylarynyň aglabasy Isanyň Arimatiýaly Ýusup tarapyndan gömülendigi barada pikir jemleýär. Kembrij uniwersitetinden A. T. Robinson-a görä, Isanyň mazara gömülmegi, Isa baradaky iň irki we iň berk hasaba alynan faktdyr. [1]

2-nji fakt: Isanyň haçda ölmeginden soňraky Dynç gününde, Isanyň mazary bir grup zenan eýerijisi tarapyndan boş tapyldy.

Alymlaryň aglabasyny bu jemlemä elten sebäpleriň käbirleri şulardyr:

1. Boş mazar hekaýasy Markos tarapyndan hem ulanylan irki hyjuw çeşmesiniň hem parçasydyr. 

Bu çeşme ölüm we asgynlyk bilen tamamlanmady, bu çeşme boş mazar hekaýasyny hem öz içine alýar.

2. 1 Kor 15:3-5-de Pawlos tarapyndan sitata edilen maglumat, boş mazaryň hakykatdygyny kast edýär.
3. Beýanatlar ýönekeý we toslama-rowaýat ýaly elementlere eýe däl. Muňa göz ýetirmek üçin, Markos injilini 2-nji asyrdaky apokrifiki injillere deňeşdirmek ýeterlidir. Ikinji asyr apokrif injillerinde Isanyň mazardan özi çykandygy, kellesiniň bulutlara ýetendigi we gürleýän haçyň oňa eýerýändigi habar berilýär.
4. Birinji asyr Palestinasynda zenanlaryň şaýatlygynyň ýörgünsiz saýylmagy, zenanlaryň boş mazary ýüze çykarmakdaky roluny güýçlendirýär. Birinji asyr Ýewreý taryhçysy Josefusa görä, zenanlaryň şaýatlygy şeýle bir hümmetsiz görülýärdi welin olaryň şaýatlygyny Ýewreý sudlaryna hödürlemek mümkin däldi. Islendik bir has soňraky toslama hekaýalar boş mazary ýüze çykaran hökmünde erkek şägirtleri görkezerdi.
5. Isanyň jesediniň, Isanyň şägirtleri tarapyndan ogurlanandygy baradaky irki aýyplamalar (Matta 28:15), mazaryň hakykatdanam boş  tapylandygyny görkezýär. Şägirtleriň, Isanyň direlendigi baradaky jaryna Ýehudylaryň jogaby boş mazary görkezmek bilen olaryň üstünden gülmek bolman, Isanyň mazaryny o şägirtleriň ogurlandygyny aýtmak boldy. Bu-da diýmek, mazaryň b tapylandygy barada Mesihiligiň iň irki garşydaşlary tarapyndan delilimiz bar.

Dowam etmek mümkin emma ýeterlik sebäp görkezilendir diýip pikir edýärin. Isanyň direlişi baradaky Awstriýaly hünärment Jeýkob Kremeriň bu baradaky sözleri şeýledir: “Beýanatlaryň aglabasy, boş mazar baradaky injili hasabatlaryň ygtybarlylygyny mäkämleşdirýär.” [2]

3-nji fakt: Birden köp ýerde we dürli şertlerde, parhly adamlar we gruplar Isanyň ölümden direlişini tejribe etdi.

Bu faktyň faktdygy, Täze Äht alymlarynyň arasynda uniwersal ýagdaýda şu sebäpler üçin ykrar edilýär:

1. Pawlosyň 1 Kor 15:5-7 aýatlaryndaky, Isanyň direlişi baradaky göz şaýatlary sanawy, beýle duşuşyklaryň bolup geçendigine kepil geçýär. Bu duşuşyklaryň arasynda, Petrus bilen duşuşyk, 500 doga bilen duşuşyk we Ýakyp bilen duşuşyk hem bar.
2. Bu duşuşyklar barada Injiller, biri-birinden garaşsyz birnäçe aýry beýanat berýär. Bu ýagdaý taryhylygyň iň ähmiýetli belliklerinden biridir. Petrus bilen ölümden soňraky duşuşyk Luka tarapyndan hasaba alnandyr we Onikiler bilen bolan duşuşyk Luka we Ýahýa tarapyndan hasaba alnandyr. Jeliledäki duşuşyk barada hem Markos, Matta we Ýahýa injillerinde beýanat bardyr, şeýle-de zenanlar bilen görüşme barada Matta we Ýahýa injillerinde hasabat bar.
3. Käbir duşuşyklarda taryhylygyň tagmasy bar. Mysal üçin, Ýakubyň ýa-da Isanyň has ýaş doganlarynyň hiç biriniň Isanyň ömri dowamynda oňa ynanmandygy barada, Injillerde jaýdar deliller bar. Isanyň maşgalasynyň oňa ynanmandygy barada waka toslajakdygyny pikir etmek üçin hiç bir sebäp ýok. Ýakup we onuň doganlarynyň, Isanyň ölüminden soňra işjeň Mesihi ynançlysy bolandygy inkär edilip bilinmejek bir faktdyr. Ýakup, resul hasaplanýardy we dowamynda Ierusalim kilisesiniň baştutanlygyna çenli beýgeldi. Josefusa görä, Ýakyp B.E. 60-njy ýyllarynda, Mesihe bolan imany sebäpli şehit edilendir. Biziň köpimiziň doganymyz bar, eýsem näme bizi doganymyzyň Rebdigine ynandyryp we onuň üçin ölmäge taýyn ýagdaýa getirip biler. Isanyň doganyndaky beýle agzalmaga laýyk üýtgeşmäniň, Pawlosyň aýdyşy ýaly, “Isanyň Ýakyp bilen duşuşandygy” sebäplidgine şüphe bolup bilermi?

Direlişiň iň tanymal tankytçylaryndan Gert Ldeman hem şuny kabul edýär: “Petrusyň we beýleki şägirtleriň, Isanyň ölüminden soňra, Isanyň olara ölümden direlen Mesih hökmünde görnendigi we olaryň beýle tejribäni başdan geçiendigini taryhy taýdan takyk diýip hasap edip bileris.” [3]

4-nji fakt: Asyl şägirtler, tersini pikir etmek üçin her bir sebäbe eýe bolmagyna garamazdan, Isanyň direlendigine ynandylar.

Isanyň haça çüýlenmeginden soňra Isanyň şägirtleriniň ýagdaýy barada pikir ediň:

1. Baştutanlary ölüpdi. Ýehudylaryň, ölen bir Mesih barada ynanjy ýokdy, direlmek barada aýdybam oturma:ly. Mesihiň, Ysraýyl duşmanlaryny (=Roma imperiýasy) ýok etjekdigi we Dawudy bir şalygy esaslandyrjakdygyna garaşylýardy – masgaraçylykly ölüme sezewar bolmagyna däl.
2. Ýehudy kadalaryna görä, Isanyň jenaýatçy hökmünde öldürilmegi onuň heretikdigini görkezýärdi, Hudaýyň näletiniň (Kanun tag 21:23) astyndadygyny görkezýärdi. Şägirtleriň başyna gelen peläket, diňe bir olaryň Hojaýynlarynyň gidendigini aňlatmaýardy, eýsem haça çüýlenme Fariseýleriň iň başdan mamla bolandygyny görkezýär. Olaryň 3 ýyl boýunça, Hudaýyň näletindäki heretik adama eýerendigini görkezýärdi.
3. Ölümden soňrasy baradaky Ýehudy ynançlar, ahyrzamandaky umumy direlişden ozal, kimdir biriniň ölümden soňra direlmegini we şöhrata ýetmegini dolulygyna aradan çykarýardy. Şägirtleriň edip biljek ähli zady, Ussadynyň mazaryny gubur hökmünde saklamakdy.

Bularyň ählisine garamazdan, asyl şägirtler, Isanyň direlendigine ynandylar we munuň üçin ölmäge taýyndylar. Täze äht alymy, Emori Uniwersitetinden Luke Johnson şeýle pikirlere çümüp gidýär: “Irki Mesihilik ýaly bir hereketi emele getirmek üçin, nähilidir bir güýçli we özgerdiji tejribe gerekdir…” [4] Meşhur Britan Täze äht alymy N. T. Wright şeýle jemleýär: “Bir taryhçy hökmünde, Isa direlmedik bolsa, irki hristýanlygyň ösmegini düşündirip bilmezligimiň sebäbi budur.” [5]

Jemlemek üçin, alymlaryň aglabasynyň üstünde pikirdeş bolan 4 fakty ýokardakylardyr.

Indiki sowal şuldur: Bu 4 faktyň iň gowy düşündirişi näme? Bu sorag barada alymlaryň köpüsi agnostik galýan bolsa gerek. Emma Mesihiler bu 4 faktyň iň gowy düşündirişiniň “Hudaýyň Isany ölümden direldigidir” diýen gipotezasydygyny öňe sürüp biler.

Justifying Historical Descriptions atly kitabynda taryhçy C. B. McCullagh, taryhçylaryň taryhy faktlar baradaky iň gowy düşündiriş üçin ulanýan alty testini belläp geçýär. [6] “Hudaý Isany direldendir” gipotezasy bu testleriň ählisinden geçýär: 

1. Giň düşündiriş teritoriýasy bar: Bu gipoteza, mazaryň boş tapylmagynyň, şägirtleriň, ölüminden soňra Isa bilen duşuşandygynyň we Mesihilik ynanjynyň emele gelmeginiň sebäbini düşündirýär.
2. Uly düşündirme güýji bar: Isanyň jesediniň näme üçin ýitendiginiň, has irki jemgyýete açyk ölüm jezasyna garamazdan, adamlaryň näme üçin Isany diri görendiginiň sebäbini düşündirýär.
3. Bu gipoteza mümkindir: Isanyň taýsyz durmuşy we jar etmeleri gözöňünde tutulsa, direliş bu jar etmeleriň ylahy tassyknamasy hökmünde çykyş edýär.
4. Bu gipoteza “ad hoc” ýagdaýdyr: Bu gipoteza üçin diňe bir gipoteza gerek: Hudaýyň barlygy. Eger diňleýji onsuzam Hudaýyň barlygyna ynanýan bolsa onda muňa hem mätäçlik ýok.
5. Ýaýbaň ynançlar bilen oňşuklydyr: Hudaýyň Isany ölümden direldendigi gipotezasy, adamlaryň tebigy ýollar bilen ölümen direlmeýändigi baradaky ýörgünli ynanç bilen çaknyşmaýar.
6. 1-nji we 5-nji nokatlar baradaky Bäsdeş gipotezalardan üstün: Bu faktlar barada taryh boýunça dürli düşündirişler hödürlenildi, dildüwşik teoriýasy diýildi mysal üçin, hallusinasiýa diýildi, äşgär ölüm diýildi we beýlekiler. Beýle alternatiw gipotezalar döwrebap alymlyk tarapyndan uniwersal ýagdaýda ret edildi. Bu naturalistik gipotezalaryň hiç biri direliş gipotezasy ýaly üstünlik görkezmeýär.

Bu ýagdaý, skeptigi (şüphelini) çykgynsyz ýagdaýda goýýar. Birnäçe ýyl ozal Kaliforniýa Uniwersitetinden Professor Irwin bilen direliş barada jedelde çykyş etdim. Ol, doktoral dissertasiýasyny direliş barada ýazdy we deliller bilen diýseň tanyşdy. Isanyň sarpaly gömülişi, boş mazar, ölümden soňraky duşuşyklar we şägirtleriň direlişe bolan ynanjynyň asly ýaly delilleri inkär etmändi. Onuň edip biljek ýeke-täk zady, bu faktlar barada alternatiw düşündiriş öňe sürmekdi. Ol, Nasyraly Isanyň bilinmeýän-tanalmaýan ekiziniň bardygyny, bäbeklikde olaryň aýry düşendigini we Isadan aýry önüp-ösendigi emma haçlanma mahaly Ierusalima gelendigini, Isanyň mazaryndan jesedi ogurlandygyny we özüni şägirtlere Isa hökmünde tanadandygyny we şägirtleriň ony Isa saýmakda ýalňyşandygyny öňe sürdi! Bu gipotezany nähili çüýredendigim barada aýdyp oturmakçy däl emma bu mysal, skeptikligiň, Isanyň direlişi baradaky delilleri çüýretmek üçin nähili bialaç ýerlere ýüz tutmalydygyny görkezmek üçin ýeterlikdir diýip pikir edýärin. Bu deliller şeýle bir güýçlidir welin meşhur Ýehudy ylahyýatçysy Pinchas Lapide özüniň, Ysraýylyň Hudaýynyň Isany ölümden direldendigi kararyna barandygyny jar etdi. [7]

Isanyň direlişiniň ähmiýeti, munuň kimdir biriniň direldilmegi dälde, Ýehudy baştutanlygy tarapyndan Hudaýa dil ýetiriji Hudaýlyk awtoriteti jar etmesi diýlip hökmedilen Nasyraly Isanyň ölümden direlmegindedir. Eger-de ony, dil ýetirendigi öňe sürlen Hudaý direlden bolsa onda bu o Hudaýyň onuň taglymatlaryny ykrar edendiginiň ykrarydyr. Bu dini göräliligiň we köplügiň eýýamynda, Isanyň direlişi, Mesihiler üçin, Hudaýyň özüni Isa arkaly aýan edendigi baradaky ynanç üçin berk gaýa emele getirýär! 

• [1]

John A. T. Robinson, The Human Face of God (Philadelphia: Westminster, 1973), p. 131.

• [2]

Jacob Kremer, Die Osterevangelien—Geschichten um Geschichte (Stuttgart: Katholisches Bibelwerk, 1977), pp. 49-50.

• [3]

Gerd L¸demann, What Really Happened to Jesus?, trans. John Bowden (Louisville, Kent.: Westminster John Knox Press, 1995), p. 80.

• [4]

Luke Timothy Johnson, The Real Jesus (San Francisco: Harper San Francisco, 1996), p. 136.

• [5]

N. T. Wright, “The New Unimproved Jesus,” Christianity Today (September 13, 1993), p. 26.

• [6]

C. Behan McCullagh, Justifying Historical Descriptions (Cambridge: Cambridge University Press, 1984), p. 19.

• [7]

Pinchas Lapide, The Resurrection of Jesus, trans. Wilhelm C. Linss (London: SPCK, 1983).

The post Direliš appeared first on TÜRKMEN ILIME HOŞ HABAR.

“Biz bolsak haça çüýlenen Mesihi ýehudylar üçin büdremäge sebäp, grekler üçin-de akmaklyk bolan, ýöne çagyrylanlara, hem ýehudylara, hem greklere Hudaýyň gudraty we Hudaýyň akyldarlygy bolan Mesihi wagyz edýäris” (Injil, 1Kor.1:23-24). 

Giriş

Pygamberler Hudaýyň Sözi bolan Töwratda we Zeburda Isanyň görgüleri barada welilik edýärler. Hudaýyň Sözüniň dowamy bolan Injil bolsa bu wakanyň amala aşyrylyşyny jikme-jik beýan edýär. Onuň üstesine-de, bu kitaplar Isanyň keşbinde Hudaýyň hut Özi ejir çekdi diýýärler. Biz muny ykrar edenimizde Hudaýa dil ýetirmeýäris, çünki biz Hudaýyň Öz kitaplarynda aýdan zatlaryny ykrar edýäris. Şu sebäpden biziň öňümizde iki mesele durýar: ýa biz Hudaýyň görgüleri baradaky diýilýänleri kabul etmän, Hudaýyň kitaplary bolan Töwraty, Zeburdyr Injili adamlar tarapyndan üýtgedilen kitaplar hökmünde ret etmeli (adatça musulmanlaryň edişi ýaly), ýa-da olary iman bilen kabul edip, bu aýdylýanlaryň asyl manysyna ýetjek bolmaly. Biz, elbetde, bu kiçijik kitabymyzda Gurhandan ozal gelen Mukaddes Kitaplaryň hakykylygy baradaky subutnamalaryň üstünde durup geçmeris. Emma welin bir tassyklamany bellesek, bize bu ýeterli bolar: 

Musulmanlar öz mukaddes kitaby bolan Gurhanyň 1600 ýyldan bäri üýtgedilmän, ýoýulman gelýändigine ynanýarlar. Sebäbi bu kitabyň awtorynyň Hudaýdygyna salgylanyp , Hudaýyň Öz Sözüni ýoýmaga ýol bermän ony goraýandygyny Gurhanyň sözleri bilen tassyklaýarlar. Gurhanyň özi özünden öň Hudaýdan gelen başga-da kitaplaryň  (Töwradyň, Zeburyň we Injiliň) bolandygyna, olaryň-da Hudaýyň Sözi bolandygyna güwä geçýär ahyryn. Eger Hudaý Öz Sözi bolany üçin Gurhany goraýan bolsa, onda näme üçin Ol Özüniň öňki sözlerini goramady-ka? Belki-de, Hudaý bir säwlik goýberendir? Belki-de, Hudaý giç Özüne gelendir? Belki-de, Hudaý öňki kitaplar bilen bolan zatlardan tejribe toplap, netijä gelip, soň aňyna aýlanyp, soňky kitabynyň goragyna çykandyr? Belki-de, Hudaý öňler ejizräk bolup, indi, Gurhany berende kämilleşendir? Belki-de…ÝoK, ÝOK, we ýene-de ÝOK. Eger beýle diýsek, onda hut şu sözler arkaly Hudaýa dil ýetirerdik. Biz bütin ýaradylyş üýtgese-de, Hudaýyň Özüniň hiç haçan üýtgemeýändigine ynanýarys: “Ýa Reb, başlangyçda Ýeriň düýbüni Sen tutduň. Gök hem Seniň elleriňiň işidir. Olar ýogalar, diňe Sen galarsyň. Hemmesi bir eşik ýaly köneler. Olary bir geýim ýaly düýrersiň, olar üýtgär. Emma Sen şol durşuňa durarsyň, Seniň ýyllaryň tükenmez” (Injil, Ýewreýlere hat 1:10-12).Biz bar zatlar üýtgese-de, emma Hudaýyň agzyndan irde-giçde çykan Sözüniň hiç haçan üýtgemejekdigine, onuň dünýäniň soňuna çenli üýtgewsiz durjakdygyna ynanýarys: “Çünki size dogrusyny aýdýaryn, Gök bilen ýer geçip gidýänçä, ähli zat berjaý bolýança, Kanunyňbir harpy-da, bir nokady-da kemelmez” (Injil, Mattanyň Hoş habary 5:18).

Ine, şulary göz öňünde tutmak bilen, biz mundan beýläk Mukaddes Kitaplaryň abraýy baradaky meseläni taşlap, ikinji meselämize, ýagny onda aýdylýanlaryň manysy baradaky gürrüňimize geçeris.

Her gezek Hoş habar wagyz edilende we her bir Isa iman edýän adam öz imany barada şaýatlyk edende Isanyň çeken hasratlary, Onuň gören görgüleri barada gürrüň edilýär. Bu bolsa her bir adamyň aňynda her hili duýgulary oýarýar. Isanyň gören görgüleri baradaky biziň bu oýlanmalarymyz şol duýgulary dogry akyma ugrukdyrmak üçin ýazylandyr. Bu oýlanmalar ilki bilen-ä Isa iman edýän adamlar üçin niýetlenendir. Bu oýlanmalar her bir imanlynyň özüniň haýsy batgadan, nähili düýpsüz çuňlukdan çykarylandygyna göz ýetirmegi,  nähili belentlikde oturdylandygyny bilmegi üçindir, Hudaýyň Öz saýlan adamlaryna bolan söýgüsiniň nähili kenarsyz giň, düýpsüz çuň ummandygyna, onuň göklerden belentdigine düşünmegi üçindir. Şol bir wagtyň özünde bu oýlanmalar Isanyň görgüleri hakda eşiden her bir iman etmedik adam üçin hem niýetlenendir. Çünki eger bu barada eşiden adama Hudaý Özüniň rehimini siňdirip, Öz ruhy arkaly düşünje bermese, adam tebigaty muňa düşünerden ejiz gelýär. Belki-de, bu oýlanmalar Hudaýyň şol rehiminiň çeşmesi bolar, we her bir okaýan bu arkaly özüne bereket tapar. Elbetde, Hudaýyň bize bolan söýgüsini, Isanyň çeken azaplarydyr görgülerini beýan ederden ynsan dili ejiz gelýär, ony doly beýan edere söz kemlik edýär. Şeýle hem bolsa, Hudaý rehim etse, meniň sada sözlerimi Onuň Özi Öz Ruhy arkaly gerekli manydan doldurar diýip umyt edýärin.

Haça çüýlenen Hudaý!!!  –  oýlanmazlyk mümkin däl

Bir gezek türkmen obalarynyň birinde bu dünýäni Isa Mesihe ynam bilen terk eden ýaş aýalyň märekeleri berildi. Şol märekeleriň birinde oba adamlary tarapyndan janly soýlup, gan çykarmagyň zerurdygy aýdylanda, Isa iman edenleriň biri şeýle diýdi: “Bize, mesihilere, janly soýmagyň, onuň ganyny dökmegiň geregi ýok, çünki biziň Rebbimiz bolan Isa Mesih biziň hemmämiz üçin gan dökdi. Onuň döken gany biziň we merhum doganymyzyň hem günälerini ýuwmak üçin we Hudaýyň huzurynda aklamak üçin ýeterlidir” diýdi. Şonda-da märekeler türkmeniň medeniýetiniň bir bölegi bolup galandygy üçin bolmalysy ýaly edilip geçirildi. Emma gan çykarmak baradaky bu gürrüňi oba adamlarynyň biri geň-taň galmak bilen soň ýatlady: “Eý toba, toba! Bularyň diýýänlerini! Bular üçin hezreti Isa ganyny çykaranmyşyn! Eý toba, Hudaý saklasyn!”. 

Ol adam üçin bu – Hudaýa dil ýetirmäniň has öte geçmesidi.

Internet sahypalarynyň birinde-de, Isa iman eden bir adamyň goşgusy çap edilipdir. Ol bu goşgusynda Isa Mesihiň ozaldan eden niýetini, ýagny adamzady Öz gany bilen aklap, Onuň bir maşgala döretmek niýetini açyp, özüniň hem bu maşgala degişli bolanyny minnetdarlyk bilen beýan eden eken. Onda şeýle sözler bardy:

Dünýä döreli bäri islediň bir maşgala,

Ugrunda ýere gelip çekdiň köp ahy-nala,

Günäleri göterýän, meňzäp, gurbanlyk mala,

Ganyň bilen döreden Öz maşgalaňy berdiň.

(Beýik Hudaý, men minnetdar, maňa maşgala berdiň;

Ogluň gany bilen aklap, doganlarymy berdiň.)

Sen üçin beýik boldy perişdelerden ynsan,

Aýyrdy ony Senden günä diýlen nägehan.

Oňa gazabyň dökmän, Özüň ah çekip pynhan,

Jezalap Öz Ogluňy doganlarymy berdiň.

Patyşalygyň taşlap Sen ýere geldiň Isa,

Şahana durmuşyňy öwürdiň uly ýasa,

Halas ediş ýolunda çekip Sen agyr gussa,

Gözýaş bilen döreden Öz maşgalaňy berdiň.

“Meniň size söýgümiň ýokdur hiç çaky-çeni,

Bir-biriňizi söýüň, eger söýseňiz Meni.

Söýgi diýmek – bermekdir bütinleý jany-teni”,

Diýip, tabşyryp, maňa doganlarymy berdiň.

“Söýgi diýmek bermekdir bütinleý jany-teni,

Sen hem şeýle söý” diýip, doganlarymy berdiň.

Bu goşgunyň manysy barada uly nägilelikleri bildirip, bir topar adamlar öz pikirlerini ýazdylar, olaryň käbirleri muny ýazany nälete-de berdiler: “Siz Ýaradan Biribar barada beýle diýmäge neneň het edip bildiňiz? Ol ejir çeker ýaly, näme, Ol bir ýaradylan zatmydyr, eý toba estagfer Alla! Ol siziň üçin janyny gurban eder ýaly, siz kim bolupsyňyz, siz näme, Onuň bendeleri dälmi? Isa siziň üçin gurban bolar ýaly, siz kim bolupmyşyňyz? Ony goýuna, mala deňär ýaly, hiý-de bir siz Hudaýdan gorkmaýarsyňyzmy? Size nälet bolsun!” 

Ýaradanyň öz ýaradan ynsany üçin ynsan keşbinde çeken görgüleri – adamlaryň nägilelikleriniň çür depesidi, sebäbi bu olar üçin Ýaradana dil ýetirmäniň çür depesi bolup saýylýardy. Eger Hudaýyň beýikliginiň we mukaddesliginiň nä derejede aýdyp bolmazlygyna göz ýetirip bilmeýän adamlar Hudaýyň görgüleri barada eşidende şeýle pikir edýän bolsalar, onda iň belentlerde, Hudaýyň tagtynyň öňünde irkilmän gije-gündiz durýan, Işaýa pygamberiň aýdyşy ýaly, ganatlary bilen ýüzlerini we aýaklaryny ýapyp: “Mukaddes, mukaddes, mukaddes, Reb Hudaý” diýşip, biri-birine habar berýän perişdeler Hudaýyň görgülerini görenlerinde bu barada näme pikir etdilerkän? Bu ýagdaý Gögüň mukaddes perişdeleriniň hem düşünmedik zady bolan bolsa gerek. Beýle sözler olaryň hem edil ýüreginden gaýnap çykýan sözler bolmagy mümkin!

Hawa, bu nägilelikler adalatlydyr. Bu nägilelikleri pygamberlik hökmünde biziň ýüzümize ursalar bu dogrudyr. Gaýta-gaýta bu sözleri bizi ýazgarma hökmünde biziň ýüzümize bassalar bu adalatlydyr. Çünki biz kim bolupdyrys beýle hormata sezewar ediler ýaly! Biz kim bolupdyrys Hudaý biziň üçin öler ýaly! Biz kim bolupdyrys älem-jahanyň ýaradyjysy biziň üçin ejir çekip, görgi görer ýaly! Dawut pygamber Zebur kitabynyň 143-nji mezmurynda adalatly belleýär: 

“Ýa Reb, ynsan kimmişin,
          Sen onuň aladasyny ederiň ýaly?
     Ynsan ogly kimmişin,
          Sen onuň pikirini ederiň ýaly?” (Zebur 144:3).

Biz hiç kim. Toprak. Çünki Işaýa pygamber hem şeýle diýipdi:

“Ine, milletler ýagyş damjasy kimin,
          terezilerdäki toz kimin saýylýar,
          Ol adalary toz deýin äkidýär.
          Ähli milletler Onuň öňünde hiç zatdyr,
          olary hiç zat hasaplap, boşlukdan-da pes saýýar” (Işaýa 40:15,17).

Biz beýik küýzegäriň elinden çykan, palçykdan ýasalan toýun gaplarydyrys. Ölüp, topraga öwrülýän toprakdan bolan gaplardyrys. Üstesine-de, Hudaýa gulak asmazlyk netijesinde, hiç bir sogap iş bilen düzeldilip bilinmejek baky ölümi gazanan, Hudaýyň ebedi hökümine sezewar bolmaly pitneçilerdiris. 

Hudaýyň bizden başga-da ýaradan zatlary köp-ä! Olaryň içinde ynsan nämejikmişin? Eýsem bütin ýaradylyş Oňa alkyş aýtmaýarmy näme? Ýazylyşy ýaly:

” Gökler Hudaýyň şöhratyny yglan edýär,
          gök gümmezi elleriniň işinden habar berýär”  (Zebur 19:1).

Perişdeler epilip, Onuň hyzmatynda häzir bolmaýarmy näme? Çünki:

«Ol perişdelerini ýel, hyzmatkärlerini ot ýalny edýändir» (Injil, Ýewreýlere hat 1:7) diýilýär.

Ol hiç bir zada mätäçlik çekmeýän Dolulyk we Kämillik dälmi näme? Biziň dindarlygymyzdan Oňa näme haýyr bar? Biz hatda özümiziň iň dogry durmuşymyz bilen Onuň kem ýerini doldurar ýaly, näme, Onuň bir ýetmezi barmy? Eýýup pygamberiň kitabynda ýazylyşy ýaly:

«Ynsan Hudaýa ýaramly bolup bilermi?
          Hatda iň akyldaryň Oňa peýdasy degermi?
     Dogrulygyňdan Gudratygüýçli näme lezzet alýar?
          Päk durmuşda ýaşaýanyň Hudaýa näme haýry bar? (Eýýup 22:2-3).

Ynsanyň maddy baýlygy-da, mal-mülki-de Oňa gerek däl, çünki Hudaýyň Özi Dawut pygamber arkaly bu barada diýýär:

“Maňa ne öküz gerek seniň öýüňden,
          ne-de erkeç – seniň agyllaryňdan.
     Çünki jeňňel jandarlarynyň ählisi –
          müňlerçe daglaryň haýwanlary Meniňki.
     Men bilýärin dagyň ähli guşlaryny,
          meýdan jandarlarynyň bary Meniňki.
     Eger ajyksam-da, saňa aýtmaryn,
          çünki dünýä hem ondaky ähli zatlar Meniňki” (Zebur 50:9-12).

Reb Isanyň resuly bolan Pawlus bolsa Injilde şeýle jar edýär:

“Dünýäni, onuň içinde bolan bütin zatlary ýaradan Hudaý Ýeriň-gögüň Rebbi bolup, el bilen ýasalan ybadathanalarda ýaşamaz. Şeýle hem, hamala bir zada zar ýaly, Oňa adam eli bilen gulluk edip bolmaz, sebäbi hemmelere dirilik, dem we ähli zady Onuň özi berýär” (Resullaryň işleri 17:24-25).

Ýa-da Ol bize borçly bolar ýaly, näme, Onuň biziň öňümizde dilini gysga edýän ýagdaýlar barmy-ka? Ýok, çünki Injilde resul Pawlus muňa şeýle jogap gaýtarýar:

“Ol bergili bolar ýaly, kim Oňa öňinçä bir zat berdi? Sebäbi ähli zatlar Ondan, Ol arkaly we Onuň üçindir. Oňa baky şöhrat bolsun! Omyn” (Rimlilere hat 11:35-35).

Emma hiç bir kemi bolmasa-da, hiç bir zada zar bolmasa-da, hiç bir zada mätäç däl hem bolsa, Dolulyk we Kämillik bolsa-da, Hudaý ynsan hakda şeýle diýýär: “Çünki Ol (Hudaý), elbetde, perişdelere ýardam etmän, Ybraýymyň neslinden bolanlara ýardam edýär” (Ýewreýlere hat 2:16). Hawa, Mukaddes Kitapda Hudaý ähli ýaradan zatlaryndan ynsany ýokary tutdy, ony saýlap aldy diýilýär. Hatda ot ýalny ýaly perişdelerini-de ynsanyň töwereginde hyzmata belledi diýilýär.

Munuň sebäbi nämede-kä?

Munuň sebäbini Ol Ýermeýa pygamber arkaly Ysraýyl halky baradaky gürrüňinde bize degişli edip aýdýan sözlerinde aýan edýär: “Men seni tükeniksiz söýgi bilen söýdüm,
          şeýdip, saňa sadyklygymy görkezdim” (Ermeýa 31:3).

Injil bu barada şeýle diýýär:

“Çünki Hudaý dünýäni (ýagny bizi) köp söýýänligi üçin, Ogluna iman edenleriň hiç biri heläk bolman, ebedi ýaşaýşa gowuşsyn diýip, Özüniň ýekeje Ogluny berdi” (Ýahýanyň Hoş Habary 3:16).

Hudaýyň näme üçin ynsany saýlandygynyň, ony ýokary tutandygynyň sebäbi barada Musa pygamberiň aýdyşy has haýran galarly. Ol Töwratyň “Kanun taglymaty” diýen bölüminde diýýär:

“Şeýle-de gök, gökleriň gögi, ýer ýüzi we onuň üstündäki ähli zatlar Hudaýyňyz Rebbiňki bolsa-da, Reb diňe siziň ata-babalaryňyzy ýürekden söýdi we bu günki görşüňiz ýaly, ähli halklaryň arasyndan olaryň soňky nesilleri bolan sizi saýlady” (Kanun taglymaty 10:14-15).

Musa pygamber bu sözlerinde Hudaýyň ynsany saýlamagynyň sebäbini Onuň ynsana bolan söýgüsi diýip aýdýar. Ol muny ýöne bir belläp geçmeýär. Musa ilki bilen Hudaýyň elinde bar bolan ynsandan has ýokary, has belent, has arassa zatlaryň bardygyny aýdýar. Hawa, eger Hudaý nämedir bir zady özüne ýarawly bolar diýip saýlamaly bolaýanda-da, onda ejiz, güýçsüz, hiç bir dereksiz ynsany saýlamaly däl, çünki onuň elinden gelen işi ýok. Eger Hudaý özüne alkyş aýtmagy üçin hem kimdir birini saýlamaly bolsa-da, onda günä batan, pitneçi, pis ynsany saýlamaly däldi, çünki ol Hudaýa şöhrat deregine masgaraçylyk getirýär. Biz hatda gökleriň sanynyň näçedigini bilmeýäris, olary doldurýan perişdeleriň sanyny, olaryň güýjüni, şöhratyny bilmeýäris. Musa “gök, gökleriň gögi, ýer ýüzi we onuň üstündäki ähli zatlar” diýmek bilen, Hudaýda ynsana görä has beýik, has abraýly, has arassa, has peýdaly, şörata we taryplanma mynasyp zatlaryň bardygyny görkezýär, emma şeýle bolsa-da, hawa, şol zatlar  “Rebbiňki bolsa-da”, “Reb diňe siziň ata-babalaryňyzy ýürekden söýdi we bu günki görşüňiz ýaly, ähli halklaryň arasyndan olaryň soňky nesilleri bolan sizi saýlady”. Ol ýüzläp pygamberleriniň üsti bilen öz saýlan ynsanyna: “Men seni ýürekden söýdüm” diýýär.

Haçanda kimdir biri haýsydyr bir maýyby, haýsydyr bir doga bitdi şikeslini, kör we oturym bolan çolagy, munuň üstesine-de ysmaz bolan adamy söýmäge gaýrat tapsa, onda bu onuň görgi görmegine getirer. Sebäbi bu kimdir biri ol ysmazy öz derejesine galdyrmakçy bolar-da, onuň derejesine çenli kiçeler, öz abraýyndan geçer, onuň maýyplygynyň, ýetmeziniň üstüni doldurar, ony hemişe göterip gezmeli bolar, oňa direg we sѳenç bolar, başarsa öz janyndan hem geçip, ony janlandyrar (beýle zada durmuşda duşmak gaty müşgül iş). Bu kimdir biri – Hudaýdyr, ysmaz, ýarawsyz, maýyp bolsa – ynsandyr.

Hudaýyň ýokardaky (ilkibaşda) gürrüňi edilen görgüleriniň emmasy – Onuň bize bolan çäksiz söýgüsidir. Onuň bize bolan çäksiz söýgüsi şeýle bolmaga alyp geldi. Ony muňa hiç kim mejburlap bilmedi. Onuň Özi muňa razy boldy. Onuň bize bolan çäksiz söýgüsi Onuň çäksiz çeken hasratlarynyň sebäbidi: Ol Özüniň ýeke-täk ýalňyz Oglunyň günäniň jebrinden epilmegine, bütin gargyşyň astynda ýykylmagyna, Hudaýyň günä üçin adalatly gahar-gazap käsäsiniň astynda döwzah odundan geçip, biziň jenaýatlarymyz,  kanunsyzlyklarymyz üçin bolan bütin näleti we gargyşy Öz gerdeninde çekmegine razy boldy. Hiç kim Ony saklap bilmedi, hiç kim Oňa garşy durup bilmedi, Ony bu abraýsyz ýoldan dönderjek tapylmady, çünki Ol Hudaýdy, çünki Ol bar zatdan beýikdi. Bu ädim Onuň bizi günälerimizden aklamak üçin eden hoşniýetli erkidi. Hudaýyň Ogly Isa Mesih beýle karara dünýä döredilmezden öň gelipdi. Ol diýdi: “Janymy Menden hiç kim almaýar, Özüm pida edýärin. Meniň ony pida etmäge-de, ony gaýtadan almaga-da ygtyýarym bar” (Ýahýanyň Hoş Habary 10:18); “Men olarda ýaşaýyş bolsun, gurply ýaşaýyş bolsun diýip geldim” (Ýahýa 10:10).Muňa diňe düşünmek galypdy, we muňa düşünip, Onuň bu söýgüsine Özüňi tabşyrmak galypdy. Ine, Hudaý Dawut pygamberiň üsti bilen näme diýýär: 

“Ol ne bedewiň güýjünden wagtyhoş bolýar,
          ne-de urşujynyň aýagyndan keýpi çag bolýar.
     Reb Özünden gorkýanlardan,
          Onuň wepaly söýgüsine umyt baglaýanlardan,
          keýpi çag bolýar” (Zebur 147:10-11).

Bu heniz hem şeýle bolmaklygynda galýar. Hudaý öz ýaradan zatlarynyň arasynda diňe öz saýlan adamlarynyň Oňa jogap edýän söýgüsinden hoşal bolýar, we Özüniň olary söýýändigine umydyny baglanlardan göwni hoş bolýar. Muňa düşünenler iman edýärler, düşünmedikler bolsa bizi adalatly ýazgarýarlar, şeýdibem olar özlerini bu rehimden, merhemetden, söýgüden jyda edýärler.

Adam ata we How enemiz Hudaýa gulak asmazlyk etmekleri netijesinde Hudaý bilen gatnaşyklarda geçjek ebedilik ýaşaýyşdan mahrum boldular. Şeýdip hem, gulak asmazlyk netijesinde ölüm ýüze çykdy. Diňe bir pederimiz Adam ata däl-de, Adam atamyzyň tohumyndan bütin dünýäni dolduran ähli ynsanlar günäli tebigatda dogulmagyny dowam etdirdi. Şonuň üçin-de azaplar, betbagtçylyklar, we ahyrsoňy iru-giç ýetip gelýän ölüm her bir günäliniň paýy, kysmaty boldy. Islendik ynsanyň ölýändigi onuň günälidiginiň subutnamasydyr. Bu barada Injil şeýle diýýär: “Şeýlelikde, bir adam arkaly günäniň we günä arkaly ölümiň peýda bolşy ýaly, ölüm hem ähli adamlara geçdi, çünki olaryň hemmesi günä etdi” (Rimlilere hat 5:12); “Hiç dogry adam ýok, biri-de ýok” (Rimlilere hat 3:10). We Injil ýene-de diýýär: “Çünki hiç bir parh ýok, sebäbi bary günä edip, Hudaýyň şöhratyndan mahrum boldy” (Rimlilere hat 3:23); “Sebäbi günäniň muzdy ölüm…” (Rimlilere hat 6:23). Bir akyldar adam islendik adamyň ýeterli derejede günä edendigini we edýändigini tassyklamak üçin Mukaddes Kitabyň aýdýanlarynyň geregi ýok diýýär. Çünki, onuň aýdyşyça, islendik adamyň bary-ýogy bir gije-gündiziň dowamynda edýän pikirleri şekilli ýazga geçirilip, bütin adamlaryň göreri ýaly uly meýdanda görkezilse, onda ol adam hemmäniň öňünde masgara bolmazlyk üçin ol ýerden gaçyp gider diýýär. Oý-hyýallarynyň nähili bozukdygyny her adamyň özi gaty gowy bilýär.

Hudaýyň mukaddesligi, Onuň päk arassalygy günäni – hapany, ýamany, şeri, haramy öz ýanyndan daşlaşdyrdy, şeýdip, pederimiz Adam ata Eremdäki jennet bagyndan kowuldy. Hudaýyň dogrulygy we Onuň adalaty bolsa her bir edilen günäni, diýmek, ony eden günäkäri hem jähenneme höküm etdi. Ine näme üçin biz Hudaý bilen gatnaşykdan daşda bolduk we nälet astyndaky ölümiň gullaryna öwrüldik. Ölüm günä sebäpli biziň doly hukukly eýämize öwrüldi. Mundan beýläk biziň öz tagallalarymyz bu ýagdaýy hiç hili üýtgedip bilmezdi, biziň haýyr işlerimiz, sogaplarymyz, edýän ýagşylyklarymyz günä we ölüm girdabynyň içindäki bir damja ýaly zatdy. Bu barada Mukaddes Kitapda Işaýa pygamber arkaly şeýle diýilýär: “…ähli dogry işlerimiz haram eşigi ýalydyr (Işaýa 64:6). Hudaýyň päkliginiň öňünde biziň dogrulygymyz bir harama bulaşan eşik ýaly görünýär. Isanyň resuly bolan Pawlus ynsanyň bu ýagdaýyny şeýle düşündirýär: “Çünki mende, ýagny tenimde ýagşy zadyň mesgen tutmandygyny bilýärin, sebäbi mende gowulyk islegi bar, ýöne gowy zady etmegi başarmaýaryn. Çünki isleýän ýagşy işimi edemok-da, islemeýän erbet işimi edýärin. Men islemeýänimi edýän bolsam, onda ony edýän indi men däl-de, meniň içimde mesgen tutan günädir. Şeýlelikde, men bu kanuny tapýaryn, ýagşylyk etjek bolamda, mende erbetlik häzir bolýar. Hudaýyň kanunyndan içki tebigatyma görä lezzet tapmaýaryn. Öz synalarymda başga bir kanuny görýärin. Ol pikirimiň kabul eden kanunyna garşy söweşip, meni synalarymdaky günä kanunyna ýesir edýär. Ne biçäre adam men! Bu ölüm teninden meni kim halas eder? (Injil, Rimlilere hat 7:18-24). 

Hawa, “…meni kim halas eder!!!”. Bu nala öz günäli tebigatyna çynlakaý we dogry baha berýän her bir adamyň nalasydyr: bu ýagdaýda men nädip mukaddes, päk, arassa Hudaýyň öňünde durarkam!!! Isanyň resuly bolan Ýahýa Hudaýyň beren ylhamy bilen, geljek höküm gününi şeýle suratlandyrýar: “…Ölüleriň üstünden höküm çykarylýar. Men bir uly ak tagt we onuň üstünde Oturany gördüm. Ýer, Gök Onuň öňünden gaçdy, ýöne gidere ýerleri ýokdy” (Ýahýa gelen ylham 20:10-11). Biz Ýeri we Gögi arassa hasap edýäris. Olar barlygyň başlangyjyndan bäri özünde ähli ýaradylan zatlary saklap, Hudaýyň buýruklary boýunça hereket edip, Ýaradana hyzmat edýärler. Eger olar hem höküm gününde Hudaýyň öňünden gaçýan bolsalar, onda men näme ederkäm! Meni kim halas eder!

Ine, hut şu ýerde ynsanyň aňy ýetip bilmejek, ozallar perişdelerden-de gizlin bolan, Hudaýyň beýleki, düýbünden başga bir keşbi aýan bolýar  –  ynsanyň halas bolmagy üçin adalat ýerine ýeter ýaly, bütin näleti, günäniň muzdy bolan ölüm azaplaryny Öz üstüne alýan Hudaýyň hasrat çekiji, görgi görýän keşbi. Isa Hudaýyň ýerdäki ynsan keşbi, Onuň görgi görýän keşbi; höküm gününe ýetmänkä, her bir ynanýan adamyň günäleriniň jezasyny Öz boýnuna alan keşbi, näleti, ölümi, bizi gul eden iblisi adalatly ýeňen keşbi. Injilde bu barada şeýle diýilýär: “Hudaýyň ýolunyň syry uludyr, muny hiç kim inkär edip bilmez. Hudaý bedende aýan boldy…” (Timoteusa 1-nji hat 2:16);  “Çagalaryň et hem gandandygyna görä, Özi hem olaryňky bilen bir adam sypatyna girdi. Ol muny ölüm güýjüne ee bolany, ýagny iblisi ölüm arkaly ýogaltjak, ömürboýy ölüm gorkusy zerarly gul bolanlaryň hemmesini erkinlige ýetirjek bolup etdi. Çünki Ol, elbetde, perişdelere ýardam etmän, Ybraýymyň neslinden bolanlara ýardam edýär. Şonuň üçin Ol halkyň günälerini Hudaýa bagyşlatmak, Hudaýyň gullugynda rehimdar hem sadyk Baş Ruhany bolmak üçin, her taýdan doganlaryna meňzemeli boldy (Ýewreýlere hat 2:14-17). 

Hudaýyň mukaddesligi Adam atany we oňa bagly bolup doglanlary özünden daşlaşdyran bolsa, Onuň adalatlylygy olary baky ot hökmüne sezewar eden bolsa, Onuň aýdyp bolmaz çäksiz söýgüsi iman edýän her bir adamy bu otdan halas edýär. Emma bu halas edişlikde Onuň dogrulygy günäniň muzdunyň tölenmegini talap edeni üçin, Onuň Özüniň çäksiz jebir jepalary çekmegine getirdi. Mukaddes Kitap “…Gan dökülmän, bagyşlanma bolmaz” diýýär (Injil, Ýewreýlere hat 9:22). 

Şeýdip, biz Onuň gany arkaly halas bolýarys: “Hudaý bize bolan söýgüsini, biz entek günäkärkäk, Mesihiň biziň ugrumyzda ölmegi bilen görkezdi. Şeýle, Onuň gany bilen şu wagt aklanyşymyz ýaly, Ol arkaly gazapdan gutuljagymyz hem has anykdyr (Rimlilere hat 5:8-9 ; “biz Mesihde Onuň gany arkaly gutulyşa, ýazyklarymyzyň bagyşlanmagyna eýediris” (Efeslilere hat 1:8). Pederimiz Adam atanyň gulak asmazlygy arkaly gazaba sezewar bolşumyz ýaly, ondan Beýik bolan Adamyň, ýagny Isanyň boýun bolmagy, dogry ýaşamagy arkaly biz bu gazapdan gutulyp, Hudaý bilen gatnaşyklarda ebedi ýaşarys. “Çünki biriniň günäsi bilen ölüm biri arkaly höküm süren bolsa, onda, merhemet we aklanma sylagynyň bollugyny alanlar hem Biri, ýagny Isa Mesih arkaly ýaşaýyşda has beter höküm sürer. Bir günä arkaly bütin adamlara iş kesilişi ýaly, bir dogrulyk arkaly-da bütin ynsanlara ýaşaýyş üçin aklanma geldi. Sebäbi bir adamyň boýun bolmazlygy üçin köpleriň günäkär ornunda oturdylyşy ýaly, Biriniň boýun bolmagy bilen-de köp adamlar dogry ornunda oturdylar (Rimlilere hat 5:17-19).

Şeýlelik bilen, günä sebäpli öli, ýaşaýyşa bütinleý ýarawsyz bolan biz, Hudaýyň söýgüsi bilen, Isa Mesihiň görgüleri arkaly ýaşaýarys:

“…Tebigatymyz boýunça beýlekiler ýaly, gahar-gazaba sezewar bolan adamlardyk. Emma rehime baý Hudaý bizi çäksiz söýgi bilen söýýänligi üçin, ýazyklarymyz zerarly öli hem bolsak, Mesih bilen bilelikde direltdi” (Efeslilere hat 2:3-5).

I. Atanyň görgüleri

Görgüleriň başy

Hudaýyň görgüleri haçan başlandy? Başlangyçdan. Entek Hudaý hiç bir zady ýaradyp başlamanka. Entek ýyldyzlar öz şöhlelerini barlyga saçmanka. Eýsem Onuň görgüleri Isanyň ýerdäki durmuşyndan başlamanmydy näme? Ýok. Onuň görgüleri hatda Adam ata günä batmazyndan-da näçe öň başlandy. Ýöne bu bize giç aýan edildi. Hudaýyň ozalbaşdan çekýän görgüleri bize döwürleriň ahyrynda, diňe Isanyň çeken görgüleri arkaly aýan boldy. Ata hökmünde Hudaý başlangyçdan başlap görgi görýärdi. O nädip? Men muny size şeýle düşündirjek bolaýyn.  Göz öňüne bir getirip görüň! Bir adamda ýeke-ýalňyz perzent dogulýar diýeli. Ol nä derejede şatlanar, bagtly bolar. Emma adam özüniň ýaňy doglan oglunyň geljekdäki gaýgy-hasrat, jebir-jepa, nälet üçin niýetlenendigini bilse, onda ýekeje oglunyň dogulmagy bilen baglanyşykly  beýik şatlygy ondan-da beýik gynançlara, azaplara, pynhan gözýaşlara bürener. Bu azaplar boljak wakalar ýüze çykanda däl-de, ogluň doglan, peýda bolan döwründen başlanýar. Bu mahal-mahal ýatdan çykaýanda-da, Ata sagdyn ösüp ulalýan ogluna guwanmak üçin, her zatda üstünliklere ee bolýan ogluna buýsanmak üçin, daş we iç keşbi bilen özüne meňzäp barýan ogluna şatlanmak üçin oňa her gezek bakanda geljek hasratlar ýada düşer, bu şatlyk çuňňur ýürek agyrylaryna öwrüler. Meniň pikirimçe, bu her bir bagry daş bolmadyk, doňýürek däl ynsana düşnüklidir. Eger bu düşnükli bolsa, onda indiki aýtjaklarym hem doly düşnükli bolary ýaly, aň ýetirmesi aňsat bolmadyk ýene bir hakykaty belläp almalysyňyz: Isa ynsan keşbinde ýerde dogulmazyndan öň, entek Hudaý hiç bir zady ýaradyp başlamazyndan, Ol Hudaý bilen aýrylmaz baglanyşykda bolan, Atasynda ýaşaýan, Onuň ýeke-ýalňyz Ogludy. Ol haçan döredi, haçan peýda boldy? Mukaddes Kitap bize Atanyň bar bolşy ýaly, Ogul hem Atada hemişe bardy diýýär (Injil, Ýahýa 1:1-14). Ol ozalbaşdan bardy. Diýmek, Hudaý hem Oglunda gurbanlyk guzyny ozalbaşdan görýärdi, Onuň azaplary, ine haçandan başlanypdy.

Hudaýyň Ata hökmündäki çekýän azaplary, entek Isanyň ynsan keşbinde dogulmazyndan näçe öň başlapdy. Ata Hudaý Ony dünýä ýaradylmazdan öň damagy çalynjak päk guzy kimin belläp goýupdy. Çünki Injilde şeýle diýilýär: “…müýnsüz, tegmiltsiz guzy ýaly, Mesihiň gymmatly gany bilen satyn alnandygyňyzy biliň. Ol dünýä gurulmazyndan öň bellense-de, siziň üçin zamanlaryň ahyrynda aýan boldy (Petrusyň 1-nji haty 1:19-20). Üns beriň, bu ýerde Isa guzy ýaly gurban bolmaga haçan bellendi diýilýär? Hawa, dünýä gurulmazyndan öň. Hudaý geljekde boljak bu wakany, ýagny Oglunyň geljek görgülerini hemişe Öz ýüreginde saklaýardy, taryhda bu barada birnäçe meňzetmeler arkaly güwä geçipdi, muny ynsana telim gezekler ýatladypdy. Iman atalarymyzyň iň beýigi saýylan, Hudaýyň-da dosty hasaplanan Ybraýym pygamberiň öz ogluny gurban etmeli bolandygyny, emma gökden, Hudaý tarapyn iberilen arassa guzynyň onuň ogluny bu ölümden gutaryp galandygyny hemmeler bilse gerek. Bu meňzetmedi. Ol guzy Isany aňladýardy. Injilde ýazylan Ýahýa pygamberiň sözleri muňa şaýatlyk edýär: “Ertesi gün Ýahýa özüne tarap gelýän Isany görüp: «Ine, Şu dünýäniň günäsini Öz üstüne alan Hudaýyň Guzusydyr» diýdi. Meniň yzymdan bir adam geler, Ol menden üstündir, çünki Ol menden owal bardy diýip aýdanym, ine, Şudur… Ertesi gün Ýahýa ýene öz şägirtleriniň ikisi bilen durdy. Ol gezip ýören Isany görüp: «Ine, Hudaýyň Guzusy!» diýdi (Ýahýanyň Hoş Habary 1:29-30 we 1:35-36).

 Ybraýym pygamberiň imanynyň synalmagy bilen bolup geçen bu wakada Hudaý hut Özüniň geçjek synaglary barada gürrüň edýärdi. Bu gürrüň göni manyda Ybraýymyň başyna düşen hasrat bolsa-da, emma göçme we iň esasy manysynda, Hudaýyň Öz Ogluny gurban berjekdigi bilen baglanyşykly bolan, Onuň Özüniň ölçäp bolmajak hasratlaryny aňladýan gürrüňdi. Hut şu göçme many has aýgytly, has anyk, jikme-jik bellenilýärdi. Töwrat Hudaýyň Ybraýyma aýdýanlaryny şeýle beýan edýär: “Hudaý oňa: «Ybraýym!» diýip seslendi. Ybraýym Oňa: «Lepbeý» diýip jogap berdi. Hudaý: «Ogluňy, ýalňyz ogluňy, söýgüli ogluň Yshagy al-da, Moryýa ýurduna bar we Meniň saňa görkezjek dagymyň üstünde Yshagy Hudaýa ýakma gurbanlygy hökmünde hödür et» diýdi” (Gelip çykyş kitaby 22:1-2). Hudaý Ybraýyma gurban et diýende “ogluňy” diýip, ýöne bir gezek aýdyp goýmaýar. Ol bu sözi üç gezek gaýtalaýar. Üç gezek. Kimi gurban edeýin? Ogluňy. Haýsysyny? Ýalňyz ogluňy. Düşünmedim? Söýgüli ogluňy. Belki-de gyrnak Hajardan bolan oglum Ysmaýylydyr? Ýok, Yshagy. Her gezek gaýtalananda bu söz ýüregiňi dilip, oňa has çuň çümýärdi. Ol her gezek gaýtalananda “belki-de ýalňyş düşünýändirin” diýen umydy ýok edýärdi, gaçara ýer, tapara bahana galmaýardy.  Hudaý, göýä diýersiň, bu sözleriň manysyny menden gowy bilýän ýok diýýärdi. Bu sözleri Hudaý Öz Ogly, ýalňyzy, söýgüli Ogly barada aýdýardy. Hawa, Hudaýda Ysmaýyla meňzäp, Hudaýyň ogullary diýlip atlandyrylan perişdeleri köpdi, emma Ol Öz Ogly, Öz ýalňyzy, Öz söýgüli Ogly barada aýdýardy. Näme üçin Moryýa ýurdundaky dag? Sebäbi bu ýerde geljekde Isa haçda Öz janyny berer. Ynsan, bu sözleri ýatda sakla: «Ogluňy, ýalňyz ogluňy, söýgüli ogluň Yshagy al”! Hudaý Öz Oglunyň, Öz “Yshagynyň” gürrüňini edýärdi. 

Ybraýym pygamber öz ogluny gurban etmeli boljakdygyny eşiden wagtyndan başlap, aýdyp bolmajak azaplary başdan geçirdi. Tä şol sagat ýetip gelýänçe, bu gysga wagtyň içinde Ybraýym näçe ölüp, näçe direlendir. Bu barada Mukaddes Kitap dymýan ýaly bolsa-da, ol çalaja pyşyrdap, Ybraýymyň öz oglundan aýrylmaly ýerini uzakdan görendigini aýdýar: “Ybraýym daň bilen turup, eşegini gaňňalady. Öz hyzmatkärlerinden ikisini hem-de Yshagy ýanyna aldy; ýakma gurbanlygy üçin odun döwüşdirdi we Hudaýyň özüne aýdan ýerine gitdi. Üçülenji gün Ybraýym ol ýeri uzakdan gördi” (Gelip çykyş kitaby 22:3-4). Hudaýyň Sözi bu wakanyň her bir kiçijik jikme-jikliklerini sypdyrman gürrüň edýär. Serediň. “…Ýakma gurbanlygy üçin odun döwüşdirdi “; “Üçülenji gün Ybraýym ol ýeri uzakdan gördi”. Näme üçin bu ownuk zatlar, bu takyklamalar şeýle wajypka? Belki-de, bu jikme-jiklikler atanyň çekýän hasratlaryny aýtmak üçindir? Ata öz oglunyň damagyny çalanyndan soň ony ýakjak odunlaryny çöpleşdirip ýör! Bu nähili agyr iş! Ata her bir oduny alanda ýüregine awy gatýan zäherli ýylany alýardy. Her çöpi döwüşdirende öz ýüregini-de “döwýärdi”, bagryny paralaýardy. Ata ogluny gurban etmek üçin gerek bolan bütin taýýarlygy öz üstüne aldy: ol irden turdy, eşegini gaňňalady, odunlary taýýarlady. Gadym wagtlardan gelýän bir rowaýat bar. Oňa görä, Hudaý Isanyň çüýlenjek haçynyň daragtyny heniz Erem bagynda ösdürip ýetişdiripmişin. Soňra, bu agaç Nuhuň döwründäki tupandan hem geçip, Isanyň döwrüne çenli saklanyp gelipdir. Hut şol daragtdan hem haç ýasap, Isany şol haça çüýläpdirler. Bu bir rowaýat. Men muňa ynanmaýaryn. Emma şeýle hem bolsa, bu rowaýat Ogluny gurban etmäge dünýä döräli bäri taýýarlyk görýän Atanyň keşbini aýdyň suratlandyrýar. Sebäbi Hudaý Öz Ogluny gurban bermek üçin diňe bir odunlary däl, eýsem munuň ýerini-de, wagtyny-da, syýasy we durmuşy şertleri-de taýýarlady. Şonuň üçin hem Injil: “Wagty dolanda, ýagny ähli çäreler görlüp, gerekli şertleriň bary doly berjaý edilende, Hudaý Öz Ogluny ýollady” diýýär (Galatýalylara hat 4:5). 

Ybraýym uzak ýol ýöräp, üçülenji güni oglunyň gurban ediljek ýerini uzakdan görýär. Bu habarda Ybraýymyň çekýän azaby has açyk beýan edilýär. Ol bu ýere duýdansyz ýetip gelmedi. Ol öz ogluny gurban etjekligi baradaky pikir bilen bütinleý gaplanyp alnypdy. Ol näçe ýol ýörän bolsa, şonça-da “bu ýere ýakynlaşyp galan bolaýmaýyn” diýip, gorkýardy. Onuň gözleri şol ýeri häli-şindi gözläp gelýärdi, şonuň üçin hem “Ybraýym ol ýeri uzakdan gördi”. Hudaý Öz Oglunyň gurban boljak ýerini heniz dünýä esaslanmanka görýärdi. Ol Ony uzakdan görýärdi. Ol bu ýere tiz-tizden seredýärdi: Şu ýermi? Şu nälet siňen ýermi? Men Öz Oglumdan aýrylmaly ýer şu ýermi? Oglumyň ynsan günälerini göterip geljek ýeri şu ýermi? Men Öz saýlan ynsanlarymyň günäleri sebäpli Öz Oglumy ret etmeli boljak ýerim şu ýermi? 

Hudaý hatda Ybraýymy dogry adam hasaplamak üçin hem, ony aklamak üçin hem şu ýere seredýärdi. Hudaý öňe, Isanyň gurban boljak şol dagyna, şol depelige, Kelleçanak diýilýän ýere seredýärdi. Ilki bilen Töwrat, ondan soň Injil Ybraýymyň öz edýän dini işleri arkaly aklanmandygyny aýdýarlar. Olar Ybraýymyň Rebbiň etjek işlerine diňe ynanandygyny, netijede bolsa Rebbiň ony dogry adam hasap edendigini aýdýarlar. Olarda şeýle diýlen: “Ybraýym Rebbe iman etdi we Reb ony dogruçyl hasaplady“ (Töwrat, Gelip çykyş 15:6 we Injil, Galatýalylara hat 3:6). Hudaý meni aklajak bolanda hem, meni-de dogry adam hasaplanda yza, ýagny şol daga seredipdi. 

Bu wakada ýene bir wajyp bolan ownujak zat: Ybraýym ogluny gurban etjek ýerine üç gün ýol ýöräp bardy. Biz eýýäm aýdypdyk, eger zerur bolmadyk bolsa, has dogrusy, munuň manysy bolmadyk bolsa, onda Hudaý beýle jikme-jik, wakanyň ownuk-uşak zatlaryny gürrüň bermezdi. Üç günlük ýol ýöreldi. Näme üçin bu ýer üç günlükde, golaýjykda däl? Bu bolsa Hudaý Öz ogluny gurban berjek pursadynyň daşrakdadygyny, ýagny Hudaý üçin entek üç günüň bardygyny aňladýardy. Injil bize Hudaý üçin müň ýylyň bir güne barabardygyny aýdýar (Petrus 2-nji hat 3:8). Hudaýyň Özi bu gurbanlyga baryp ýetinçä, ýagny Isanyň gurban edilmeli wagtyna baryp ýetinçä üç müň ýyla golaý ýol ýöredi. Ýoluň soňunda Öz ýalňyz ogluňdan dynjakdygyňy bilmeklik bu ýoly has agyrlaşdyrýar. Bu – daga tarap ýoldy. Ädimiň öz badyna gidilenokdy. Her ädimde adam güýç goýmalydy. Ata bu ýoly juda kyn geçmeli bolupdy.

Indiki zerur jikme-jiklik, bu-da Yshak ýanmaly ody üçin gerek boljak odunyny özüniň göterip barýanlygy bolsa, ot bilen pyçagy onuň atasynyň, Ybraýymyň göterip barýanlygydy: “Ybraýym hyzmatkärlerine: «Siz şu ýerde, eşegiň ýanynda galyň. Oglum ikimiz beýleräge gidip, sežde edip, onsoň yzymyza dolanyp geleris» diýdi. Ol ýakma gurbanlygy üçin niýetlenen odunlary ogly Yshagyň omzuna goýdy, ot bilen pyçagy bolsa Ybraýymyň özi göterdi” (Gelip çykyş kitaby 22:3-4). Näme üçin Kitapda kimiň näme göterip barýandygy-da aýdylypdyr? Hiý-de bir bu zatlaryň manysy barmy? Esasy zat – Yshagyň gurban boljagy dälmi? Ot bilen pyçagy hyzmatkär göterdi nä, ýa Yshak göterdi nä, Ybraýym göterdi nä? Eger biz özümiz üçin muňa gowy düşünmesek, onda Hudaýyň ýüregine, Onuň eden işine düşünmeris. Ol biderek ýere bulary jikme-jik ýazdyrmady. Isa bir göz aýlaň! Onuň üstünde näme görýärsiňiz? Agaç haçy, ýagny oduny. Emma eger Hudaý bize ruhy gözleri beren bolsady, onda biz Onuň ýanyndaky eli ot we pyçakly barýan Atasyny-da görerdik. Gurban edilmeliler hyzmatkärler däldi. Hudaý hem perişdelerinden birini gurban etmedi. Bar hyzmatkärler eşegiň ýanynda galdylar: “Siz şu ýerde, eşegiň ýanynda galyň”. Hudaýyň ähli hyzmatkär perişdeleri-de çetde galdylar, hawa olar-da “eşegiň” ýanynda galdylar: “Şeýdip, ikisi tirkeşip gitdiler”. Üsti odunly Ogul, eli otly we pyçakly Ata daga barýarlar. Odunyny göterip barýan Ogul – bu Isady. Ybraýymyň ol odunda öz ogluny daňyşy hem – Hudaýyň Öz Ogluny Onuň gerdenindäki oduna, ýagny haça daňmasyny aňladýardy. Emma Ybraýymyň hasratlary şu ýerde kesilýär, ol ogluny gurban etmeýär, gaýtam ogul halas bolýar. Çünki munuň dowamy Ybraýym barada däldi. Köpler bu wakany şol ýerde soňuna ýetdi diýip hasap edýärler, emma beýle däldi. Bu waka Ybraýymyň oglunyň gurban bolmagy barada däldi-de, gökden gelen guzynyň gurban bolmagy baradady. Bu Isanyň haça çüýlenmegi baradaky gürrüňdi. Bu wakany Hudaýyň Özi dowam edýär. Ol Öz Ogluny jezalaýar, Ony şol odunda gurban edýär. Isa döwründe amala aşyrylan Rim imperiýasynyň bu görnüşli jezalarynda her bir haça çüýlenmeli adamyň özi jeza çekmeli ýerine öz haçyny, odunyny göterip barmalydy. Isa haçyny göterip barýarka, Ata Hudaý Oglunyň ýanyndady, Onuň elinde bolsa ynsanyň günäleri üçin niýetlenen ot bilen pyçagy bardy. Ol bize şeýle diýýärdi: “Ybraýym ýaly, Men Öz Oglumy gurban etmäge Özüm alyp bararyn, Men hem Onuň ýanynda bolaryn, emma Onuň haçyny göterişmek üçin däl, ot bilen ýakmak, janyny almak üçin barýaryn. Serediň bularyň bary siziň üçin!!!” Bu wakanyň has aýylganç ýeri-de – ata öz jigeri, gözüniň göreji bolan ogluny özi öz taýýarlan odunynda öldürmelidi. Bu waka bu günler hem dowam edýär. Çünki Hudaý her bir Özüne gelen günäkäri bu wakanyň esasynda kabul edýär. Edil şo wagt, ýagny bu günäkäri kabul edende, Ata Öz Ogluny nähili jezalandygyny ýatlaýar. Edilen şol aýylganç iş Hudaýyň günäkäre bolan gahar gazabyny rehimdarlyga öwürýär. Hudaýyň saýlan günäkäri! Bu iş, bu waka seniň geçen durmuşyňdaky, geljekki durmuşyňdaky ähli günäleriňi Hudaýyň ýadyndan çykarmagy üçin, Onuň seni hemişe kabul etmegi üçin ýeterlidir. Bu wakada Hudaýa ýakynlaşýan her bir günäkäre bagyşlanma gazandyrarça azap, görgi, güýç we söýgi bar. 

Yshak boljak wakany aňýardy. Ol guzynyň ýokdugyny bilýärdi. Şonda-da ol ýaşy ýüzden geçen garry atasynyň öňünden gaçyp gitmän, meýletin el-aýaklaryny oňa daňdyrdy. Serediň, ogly atasyna nähili ýüzlenýär: “Olar gidip barýarkalar, birden: «Kaka!» diýip, Yshak Ybraýyma ýüzlendi. Ybraýym: «Näme, oglum?» diýdi. Yshak: «Ot-da, odun-da bar, ýöne ýakma gurbanlygy üçin guzy nirede?» diýdi”  (Gelip çykyş kitaby 22:3-4).  Bu ýolda ogly atasyna ýüzlenýär. “Kaka! Ine ot, ine-de odun, emma guzy nirede?”. Gurban edilmelidigi belli, emma kimi gurban etmeli? Ogluň bu ýüzlenmesi, gör, nähili Isanyň Öz Atasyna edýän dilegini ýada salýar: “Atam! Bu käsäni Meniň duşumdan geçir! Emma meniň duşumdan geçip bilmejek bolsa, goý Seniň diýeniň bolsun”. Isa başga guzyny görmeýärdi. Ynsany günälerinden aklamagyň bäşga çäresini görmeýärdi. Başga ýol ýok, şonuň üçin-de Ol muňa razy, Ol muňa taýyn. 

Hemme atalar hem öz men-menlikleri, günäli tebigatlary zerarly ogullaryny bolmalysy ýaly söýüp bilmeýärler. Hudaýyň öz Ogluna bolan söýgüsini düşündirip bilmäge mysal bolar ýaly, ýer ýüzünde kämil ata tapdyrmaz. Hudaý Öz Ogluna bolan söýgüsini, Onuň ugrundaky görgülerini Ybraýymyň üsti bilen düşündirjek bolýar. Ybraýym hem bu Atanyň manysyny doly berip bilmese-de, muňa ýakynrak mysal bolup biler. Çünki Yshagy ol Hudaýdan diläp-diläp alypdy. Ol ogluny garrylyk çagyna ýetende, bar umytlary indi puç bolup barýan wagty alypdy. Yshak onuň ýeke-täk ogludy. Onuň köp hyzmatkärlerine we gyrnakdan bolan Ysmaýyl ogluna garanda, Yshak onuň ýeke-täk kanuny mirasdarydy. Ol onuň dowamatydy. Eger bu şeýle bolsa, eger Hudaý Öz Ogluna bolan söýgüsini şeýle beýan edýän bolsa, onda Hudaýyň bize, ýagny Öz Oglunyň görgüleri içinde saýlanlaryna nä derejede rehimdardygyna we nä derejede bizi-de söýýändigine düşünmek kyn bolmasa gerek. Isa Atasyna dileg edeninde Atasynyň Özüni nähili söýýän bolsa bizi-de şeýle söýýändigini ýatlaýar: “…Meni söýşüň kimin olary-da söýýändigiňi dünýä biler ýaly, olar bütinleý birlikde bolsun” (Ýahýa 17:23).

Eger adamlar öz ogluny gurban bermäge taýyn bolandygy üçin Ybraýym pygamberiň öňünde baş egýän bolsalar, onda biz Öz ýalňyz Ogluny biziň günälerimiz üçin gurban beren Hudaýyň öňünde nähili derejede baş egmelidiris! Men diňe bir başymy däl, bilimi büküp, dyzymy-da eperin.

Ybraýymyň ogullary bolan biziň deregimize damagy çalynjak Guzyny, Hudaý soň-soňlar hem arassa mallary ýylda gurban edilmekligi ynsana parz etmegi bilen ýatlaýardy, şeýdip, biziň-de bu arassa, şikessiz gurbanlyklarda gökden gelen, arassa we päk Guzyny, ýagny Onuň Ogly bolan Isanyň keşbini görmegimizi isleýärdi. Emma bu ozalky adamlardan gizlin bolup, syrly zatdy, munuň düşünmesi kyndy, bu diňe Isanyň ölmegi we direlmegi arkaly, bu zatlary Onuň Mukaddes Ruhunyň aýan etmegi arkaly iman edenlere belli boldy. Emma imansyzlar üçin bolsa bu henizem düşnüksiz bolup, syr bolmagynda galýandyr. Biz indi Isa Mesihiň görgüleriniň Hudaýyň “ýüreginde” hemişe orun alan zatdygyna düşünen bolsak gerek. Ol haçan hem bolsa, öňde-soňda haýsydyr bir imanlyny ýalkajak bolanda, ony aklajak bolanda Isa Mesihiň döken ganyna, Onuň görgülerine esaslanandygyna, emma adamyň öz eden işleriniň hiç birine-de esaslanmandygyna göz ýetirmelidiris. Isa şeýle diýdi: “Men ― ýol, hakykat we ýaşaýyşdyryn, Mensiz hiç kim Ata baryp bilmez” (Ýahýanyň Hoş Habary 14:6). Başga ýol ýokdy we heniz hem ýok, bolmazam, we hiç bir adam Hudaýyň ýanyna Onsuz baryp bilmez: hiç kim – islendik ýagdaýdaky, islendik dindäki adam Onsuz Hudaýyň ýanyna baryp bilmez!

II. Ogluň görgüleri

Getsemani bagynda

Isanyň görgüleri baradaky oýlanmalarymyz bizi Ysraýyldaky Kidron çaýynyň aňyrsynda ýerleşen Getsemani diýilýän ýere alyp gelýär. Ol ýerde Isa entek hiç kim tarapyndan sütem edilmese-de, beýan edip bolmaz jebir-jepany başdan geçirýär. Markus bu barada şaýatlyk edip, öz Hoş Habarynda şeýle gürrüň berýär:

–  Olar Getsemani diýen bir ýere geldiler. Isa şägirtlerine: «Men doga edip bolýançam, siz şu ýerde oturyň» diýdi. Petrusy, Ýakuby we Ýahýany Özi bilen äkitdi, uly galagopluga düşüp, gaýgylanmaga başlady. Olara: «Meniň janym öler ýaly tukat, siz şu ýerde galyň-da, oýa boluň» diýdi. Isa biraz öňe gidip, ýere ýykylyp: «Mümkin bolsa, şu sagat Menden geçsin» diýip doga etdi. Ol: «Abba, Ata, Seniň üçin hemme zat mümkin. Bu käsäni Menden geçir, ýöne Meniň islegim däl, Seniň islegiň bolsun» diýdi (14:32-36).

Şu ýerde Isa Öz şägirtlerine Özüniň öler ýaly jebir-sütem içindedigini aýdýar. Ol Özüniň çekýän azaplarynyň derdinden eýýäm ölüp barýandygyny aýdýar.

Luka özüniň Hoş Habarynda ol ýerde bolan wakanyň üstüni dolduryp, şeýle gürrüň berýär:

–  Isa çykyp, hemişekisi ýaly, Zeýtun dagyna gitdi, şägirtleri hem Onuň yzyna düşdüler. Ol ýere baranlarynda, Isa olara: «Synaga düşmez ýaly, doga ediň!» diýdi. Özi bolsa olardan bir daş atyma golaý aňryk çekildi-de, dyza çöküp: «Eý Ata! Isleýän bolsaň, bu käsäni Menden geçir, ýöne Meniň islegim däl, Seniň islegiň bolsun» diýip, doga etmäge durdy. Gökden bir perişde Isa görnüp, Ony güýçlendirdi. Ol agyr ynja düşüp, gaty yhlas bilen doga etdi. Isanyň deri ýere daman gan damjalary ýalydy” (22:39-44).

Isanyň çekýän jebir sütemleri şeýle bir çekip çydardan güýçlüdi, hatda gökden bir perişdäniň Ony goldap durmagy gerek boldy. Ol agyr ynja düşüpdi, Ol bu ýerde aýdyp beýan edip bolmajak göreş alyp barýardy welin, hatda Ondan der ýerine gan damjalary syzyp çykýardy. Uly galagoplukdan, öler ýaly tukatlykdan, agyr ynjydan we gaty yhlas bilen doga –dileglerde edilen göreşden ýaňa bedeniň hamynyň aşagynda ýerleşen gan damarlary ýarylan bolmagy ahmal, çünki onuň deri gan damjalary ýaly ýere damýardy. Bu nähili göreşdi? Bu nähili sütemdi? Isa hut şu taýda ölüp galmazlyk üçin, ýoluny haçdaky ölüme çenli dowam edip bilmeklik üçin doga-dileg edýän ýalydy. 

Köp adamlar Isa ol ýerde şeýtan bilen göreş alyp barandyr diýip çak edýärler. Emma Isa kyrk gije-gündizläp çölde aç synalanda, Mukaddes Ruhuň Ony şeýtanyň eline berenini, şeýle açlyk ýagdaýda-da, şeýtanyň synaglarynda Ol hiç bir jebir çekmändigini Hoş Habarlardan bilýäris ahyryn. Ol şonda şeýtany juda aňsatlyk bilen ýeňipdi. Ol hatda adaty der hem dökmän, Isa Mukaddes Kitapda ýazylan sözleri ulanyp, şeýtandan üstün çykypdy. 

Emma bu Getsemani diýlen ýerde ýagdaý başgaçady. Isa Atasyndan bu käsäni Özünden aýyrmagyny dileýärdi, bu käsäniň gaty agyrdygyny, ýykyp-ýumrup, dowzaha sokup barýandygyny aýdýardy. 

Matta ýazan Hoş Habarynda (26:42) Isanyň Atasyna ýalbaryşynda bu käsäni içmegiň gaty agyrdygyny aýdýandygyny belleýär: “Isa ikinji gezek gidip: «Eý Atam, Men içmesem, bu käsäniň geçmegi mümkin däl bolsa, onda, Seniň islegiň bolsun» diýip doga etdi”. Diýmek Ony nähilidir bir käsäniň bardygy we ony-da Özüniň içmeli bolýandygy şeýle azaplara getiripdir. Bu nähili käsedi?

Mukaddes Kitap bize ynsanyň bütin erbetlikleri zerarly Hudaýyň elindäki gahar-gazap käsäsiniň dolandygyny köp gezek aýdýar. Dawut pygamber Zebur kitabynda şeýle diýýär: 

“Çünki käse Rebbiň elinde,
          ol güýçli garylyp, köpükleýän şerapdan doly.
     Reb gazaby we şeraby käseden guýar:
          er ýüzüniň ähli erbetleri,
          ony löderesine çenli içerler (Mezmur 75:8)”.

Isa Getsemani diýlen ýerden başlap, Öz Atasynyň öňünde näletkerde günäkäriň ähli näletini Öz gerdenine aldy. Her bir iman edeniň her bir bozuklygyny, kanunsyzlyklaryny, Özüne iman etjek zynahoryň eden zyna işlerini, ganhoryň döken ganyny, ogrynyň ogurlygyny, töhmetçiniň töhmetlerini, ýalançynyň aldawyny, gep bilen öldürýänleriň gybatyny, agzy paýyşyň sögünçlerini , pisiň pisligini, haramynyň haramlygyny Öz üstüne aldy. Munuň üçinem Hudaýyň gahar gazapdan püre-pür doly käsäsini löderesine çenli içdi. Ten azaplary-da, şübhesiz, ejir çekdirýän hem bolsa, Isa adamlar tarapyndan gamçylanmadan gorkmaýardy, eline, aýaklaryna kakyljak çüýlerden eýmenmeýärdi, ýok, Ol Öz Atasynyň adalatyny ýerine ýetirmelidi – adalat we dogruçyllyk bolsa, günäkäriň ol käsäni içmegini talap edýärdi. Isa bolsa şol günäkäriň deregine orta goýlan gurbanlyk guzy boldy. Şeýle günäkäriň biri-de mendirin. Hawa, Isany haçda saklap duran zat Onuň eline we aýagyna kakylan çüýler däldi-de, meniň we maňa meňzäp iman eden islendik adamyň günäleridi.

Haçda

Ahyrsoňunda-da, Isanyň haçda çüýlenilgi duran wagtynda aýdan bir sözlemi görgüleriň doly manysyna düşünmäge kömek eder. Şeýle diýilýär: “Öýlän sagat üçde Isa gaty ses bilen gygyryp: «Elohi, Elohi! Lama sabaktani?» ýagny: «Hudaýym, Hudaýym! Näme üçin Meni terk etdiň?» diýdi” (Markus 15:34). Ol haçda wagtynda Öz Atasy tarapyndan terk edilendiginden jebir çekýär. Ýok, Ol fiziki agyrylardan däl, çüýleriň tene berýän azaplaryndan däl, eýsem-de Öz Atasy tarapyndan terk edileninden ejir çekýär. Endamyňdan süňkleriňi mynjyradyp parran geçip duran çüýlere daýanyp durmak, aşak sallanyp duran göwdäňi şol çüýlere söýäp, dikelip dem aljak bolmak adama dowzah agyrylaryny salýan hem bolsa,  Atasynyň Ony terk etmegi ol azaplary ýoga çykarýardy, mundan has beter azap berýärdi. Ozalbaşdan Atada bolan Ogul Ata tarapyndan terk edilýär. Atam bilen Men birdiris diýýän Ogul Atasy tarapyndan ret edilýär. Aýdyp bolmaz söýgüde, sazlaşykda, şöhratda, mukaddeslikde we bakylykda Ogly bilen bir bolan Ata Öz Ogluny inkär edýär. Sebäbi Ogul günäkäriň ornunda, Ata bolsa her bir günäden öç alyjy, her bir günäniň almytyny beriji adyl Kazynyň ornunda. Ata Ogluň tarapynda däl. Ine, Oňa jebir çekdiren zatlar bulardy.

Şeýle görgüler içinden geçip, Isa ölümi ýeňdi we üç günden soň eňiş we şöhrat içinde direldi. Ol göge göterilip, Atanyň huzuryna Öz döken gany bilen girdi. Şeýdip, gahar-gazaby rehimdarlyga öwürýän araça, merhemet kürsüsine öwrüldi.

Bir adam: “Isanyň gören görgüleri Onuň bize bolan söýgüsiniň nähili belentdigini görkezýär” diýse, ýene biri “Ýok, Onuň görgüleri biziň günälerimiziň nähili agyr, nähili köp, nähili nejisdigini görkezýär” diýýär. Olaryň ikisiniň hem pikiri dogry. Şonuň üçin hem bu iki pikire doly düşünmek üçin, we düşünip, iman bilen kabul etmek üçin, Oňa bagyş edilen durmuşda ýaşamak üçin biz Onuň görgüleri barada oýlanmalary gaýta-gaýta dowam etdireris. Isanyň görgüleri biziň günälerimiziň bahasyny, muzduny görkezýärdi, Onuň ölümden direlmegi bolsa ol muzduň tölenendigini, tölenen bahanyň ýeterli bolandygyny aňladýardy. Onuň direlmegi Oňa ynananlaryň hem direljekdiginiň subutnamasydy. “…Ölümiň ynsan arkaly gelşi ýaly, ölüleriň direlişi-de ynsan arkaly geldi. Çünki Adam ata bagly bolup, hemmäniň ölşi ýaly, Mesihe bagly bolup hem hemmeler ýaşaýşa ýeter” (Injil. 1Kor.15:21-22).

Injilde kim Hudaýyň Ogly Mesih Isany kabul eden bolsa, Oňa iman eden bolsa, Hudaýyň ol adama Özüniň çagasy bolmak hukugyny berýändigi hakda aýdylýar : “Ol dünýädedi, dünýä Ol arkaly ýaradylypdy, emma dünýä Ony tanamady. Ol özüniňkilere geldi, özüniňkiler Ony kabul etmediler. Emma Ol Özüni kabul edenlere, adyna iman edenlere Hudaýyň oglanlary bolma hukugyny berdi. Olar gandan, bedeniň islegi bilen ýa-da adamyň islegi bilen dogulman, eýsem, Hudaýdan doguldylar (Ýahýanyň Hoş Habary 1:10-13). Biz, Mesih Isa arkaly Hudaýa iman edenler, Hudaýa Ata diýip ýüzlenýäris. Bu hem käbir adamlar üçin geň zat bolup duýulýar. Geň diýsek, belki-de, bäri ýanyndan gaýdanymyz bolar, sebäbi Hudaýa Ata diýmekligiň özü-de Oňa dil ýetirmäniň bir görnüşi saýylýar, çünki Hudaýa Ata diýmek bilen adam özüni Oňa deň edýär, netijede ýene-de şo-o-l ozalky “beýle diýer ýaly siz kim bolupmyşyňyz?” başlanýar.

Hawa, biz bu zatlara mynasyp däl, emma Hudaý bizi mynasyp saýan bolsa näme? Hawa, biz jennediň adamlary däl, otda ýanmaly adamlar, emma Hudaý bize jennedi mugt bagş eden bolsa näme? Biz rehime mynasyp däl, emma Ol rehim eden bolsa näme? Ol biziň yzymyzdan gelen bolsa, biziň üçin görgi gören bolsa näme? Ybraýym pygamberiň oglunyň ýerini gökden gelen guzynyň eýeleýşi ýaly, biziňem ýerimizi Göklerden gelen Rebbimiz Isa eýelän bolsa näme? Hawa, biz Onuň bendeleri, emma Ol Öz ogullyk ruhuny siňdirip, bendäm diýmän, bize çagalarym diýen bolsa näme? Biz bulary ret edelimi? Onda bu -Hudaýa minnetdarlyk deregine, Oňa garşy pitne bolmazmy? Eger beýle edäýsek, onda biz öz güýjümiz bilen-ä hökümden gutulyp bilmeris. Eger höküm gününde Onuň öňünden Ýer we Gök gaçyp gitmek üçin özlerine bir ýer hem tapmaýan bolsa, onda biz nirede we nädip durarys?

Tebigy hadysalar

Günortandan başlap, öýlän sagat üçe çenli bütin ýurda garaňky düşdi. Öýlän sagat üçlerde Isa gaty ses bilen gygyryp: «Eli, Eli, lama sabaktani», ýagny: «Hudaýym, Hudaýym, näme üçin Meni terk etdiň?» diýdi… Ine, ybadathananyň tutusy ýokardan aşaklygyna ýyrtylyp, ikä bölündi, ýer titräp, daşlar ýaryldy. Mazarlar açylyp, uka giden ençeme mukaddesleriň jesedi direldi (Matta 27:45-46; 51-52)

Isanyň görgüleri baradaky oýlanmalarymyz biziň nazarymyzy Onuň haçdaky iň soňky pursatlaryna we şol wagtda ýüze çykan tebigy hadysalara dikýär. Hudaýyň erki bilen bu pursatlary Hoş Habarçylar jikme-jik beýan edýärler. Ýahýa Isanyň haçdaky soňky pursatlarynda aýdan sözlerine köp üns berýän bolsa, Matta, Markus we Luka tebigatda bolup geçen wakalary gürrüň berýärler. Olaryň aýdyşyna görä, günorta çagy, Gün özüniň has ýiti şöhle saçmaly wagtynda birdenem garaňkylyk bilen bürelýär. Luka muny beýan edip, “Gün garaldy” diýýär. Bu – Günüň adaty tutulmasy däldi, çünki bu ýagdaý üç sagatlap dowam etdi. Üç sagatdan soň bolsa, haçdan Isanyň “Hudaýym, Hudaýym, näme üçin Meni terk etdiň?” diýen, ýeri lerzana getirip titredýän nalyşy eşidilýär. Diýmek, Isa Gün garalanda nämedir bir zatlary başyndan geçiren, Onuň bu başyndan geçenleri  “Hudaýym, Hudaýym, näme üçin Meni terk etdiň?” diýmäge Ony mejbur eden. Matta Isa jan bereninde Günüň garalmasyndan başga-da, ýeriň titrändigini we daşlaryň ýarylandygyny aýdýar. Bu hadysalar näme üçin ýüze çykdy-ka? Bu hadysalaryň Isanyň ölümi aýdan sözleri bilen nähili baglanyşygy bar-ka? Adaty haça çüýlenme jezalary Rim häkimleri tarapyndan ozal hem müňläp-müňläp amala aşyrylan  hem bolsa, emma tebigat beýle ýagdaýa gelmändi. Olar hamana diýersiň adamlara bir zady aýtjak bolýan ýalydy! Olar galagopluga düşüp, bir zatlardan gorkýan ýalydy! Olar adamlaryň görmeýän nämedir bir zatlaryny görýän ýalydy! Bu hadysalary gören, Isany  haça çüýleýän esgerleriň başlygy bolan ýüzbaşy: “Bu adam hakykatdan hem Hudaýyň Ogly eken” diýen netijä geldi. Bu barada Matta şeýle ýazýar: “Ýüzbaşy we onuň bilen bile Isa garawullyk edip duranlar bolsa ýer titremegini, bolan beýleki zatlary görenlerinde: «Dogrudan-da, bu Hudaýyň Ogly eken» diýşip, gaty gorkdular” (Mat. 27:54). 

Hakykatdan hem tebigatyň aýtjak bolýan zatlaryny ýüzbaşy we onuň ýanyndaky esgerler gaty gowy aňan bolmaga çemeli: adamlaryň haça çüýleýäni Diri Hudaýyň ebedi Sözüdi, Onuň Öz içinden çykyp gelen Ýeke-ýalňyz Söýgüli Ogludy. Şeýle çak etmek ýalňyş bolmaz, çünki tebigat Öz ýaradyjysyny gaty gowy tanaýardy. Sebäbi ol Hudaýyň Sözi arkaly ýaradylypdy, Onuň Sözi arkaly barlyga gelipdi, Onuň Sözi arkaly-da hereket edýärdi. Bu pursat bolsa, bolýan zatlara onuň akly haýran ýalydy, çünki ýaradylan bütin älemleriň içinde bir tozgaça-da bolmadyk ynsan öz Rebbini, ýagny ýaradylan zat öz Ýaradyjysyny haça çüýleýärdi. Her niçik-de bolsa, Günüň garalmasyndan, tebigy hadysalardan ýüzbaşynyň gelen netijesi şudy.

Ýene näme üçin Gün yşyk bermesini goýdu-ka? Günüň garalmagy adamlaryň Isanyň üstünden Ony masgaralap inderýän sögünçleriniň soňuna çykdy. Olar bu wakadan gorkup, gülkülerini kesdiler. Belki-de onuň garalmasynyň maksady şudur? 

Ýa-da bar zady garaňkylyga büräp, ynsan özüniň nejis, pis, haram gözleri bilen Isanyň tilke-para bolan ýalaňaç endamyny, Onuň bu derejedäki hasratyny görmäge mynasyp däl diýjek boldumyka? Ýa-da ol öz Ýaradyjym şöhle saçmaýarka, meniň şöhle saçyp durmaga hakym ýok diýendir?

Biz bu hadysanyň jogabyny Mukaddes ýazgylardan gözlesek, onda Musanyň kanuny muňa birneme aýdyňlyk girizer. Musa ѳz halkyna Hudaýyň kanunlaryny berende Hudaýyň bereketi we Onuň näleti barada aýdypdy. Eger halk Hudaýyň kanunyna gulak asmasa, ony ret etse onda adamlaryň nähili nälete sezewar ediljegini aýdypdy. Şol näletiň birinde şeýle diýilýärdi:

“Reb sizi dälireder, gözüňizi kör eder, akylyňyzdan azaşdyrar. Garaňkylykda körleriň sermenekläp ýöreýişleri ýaly, gündiz hem ýoluňyzy sermeläp ýörärsiňiz, emma siz ýoluňyzy tapyp bilmersiňiz. Sizi dyngysyz ezerler we talarlar, emma siziň dadyňyza hiç kim ýetmez” (Kanun taglymaty kitaby 28:29).

Gündiziň günortanynda garaňkyda galmaklyk edilen günä üçin jeza bilen baglanyşyklydy. Diýmek, bu wagt kanunyň bozulmalary üçin gökden nälet inýärdi. Emma bu wagt bu jezany çekýän, bu näleti göterýän kanuny bozanlar däldi-de, kanuny birkemsiz berjaý Edendi. Muny adamlar däl-de Isa, Hudaýyň Ogly çekýärdi. Çünki Ol Getsemani diýlen ýerden başlap, bu näleti göterip, indi däli derejesine gelipdi. Ol aklyndan azaşar ýagdaýa gelip, Öz Atasynyň gahar-gazap käsäsini düýbüne çenli içmeli bolupdy. Ol ezilip, talanýardy, emma Onuň dadyna ýetişen hiç kim ýokdy. Hatda söýgüli Atasy hem Ondan ýüzüni öwrüpdi: “Hudaýym, Hudaýym, näme üçin Meni terk etdiň?”  Şu sebäpli-de Isanyň dodaklaryndan bu perýat eşidilipdi. Hawa, bu – kanunyň näletiniň Isa ýüklenmesidi. Çünki Isa Öz teninde biziň günälerimizi göterýärdi. Ol biziň deregimize orta çykypdy. Ol näçe agyr hem bolsa bu näletiň soňuna çykjakdy, şeýdip hem Özüne ynam eden her bir adama kanundan, onuň näletinden, günäden, netijede Atasynyň gahar-gazabyndan azatlyk bermekçidi. Işaýa pygamber Isadan 500 ýyl öň ýaşap, öňden görüjilik bilen Isanyň bu görgüleri hakda şeýle diýipdi:

“Ol biziň hassalygymyzy öz üstüne aldy,
          biziň dertlerimizi çekdi;
     biz bolsa ol Hudaý tarapyndan jezalandyrylyp,
          urlup ejir çekendir diýip pikir etdik.
     Emma ol biziň ýazyklarymyz üçin ýaralandy,
          biziň etmişlerimiz üçin ezet çekdi,
     rahatlygymyz üçin jeza onuň başyna geldi,
          onuň ýaralary bilen biz şypa tapdyk.
     Ählimiz edil goýun ýaly azaşdyk;
          öz ýolumyz bilen gitdik herimiz,
          Reb ählimiziň etmişimizi oňa ýükledi” (Işaýa 53:4-6). 

Mukaddes Kitap bize biziň eden günälerimiziň Hudaýyň ýüzüni bizden sowýandygyny aýdýar. “Hudaýym, Hudaýym, näme üçin Meni terk etdiň?”. Hudaý tarapyndan taşlanylmak, Onuň rehiminden, söýgüsinden jyda bolmak, şeýdip hem döwzah azaplaryny çekmek – bu her bir günä eden adamyň paýydy. Bu paýy bolsa Isa Öz üstüne aldy. Hudaý Öz Ogly bilen gatnaşyklary kesipdi. Ol beýle “günäkär” bilen gatnaşyk etmeýärdi, Ony terk edipdi. Gün yşyk bermesini goýdy. Ine bu pursat, Hudaý tarapyndan näçe älemler ýaradylan bolsa, olaryň bary doňup galdy, çünki bu pursatda Hudaý Öz Ogluny jezalaýardy. Olar Hudaýyň günä baradaky adalatynyň bu derejede beýikdiginden, Onuň mukaddesliginiň günä bilen bu derejede barlyşyksyzlygyndan doňup galdylar. Çünki Hudaý günäkär ornunda oturdylanyň Öz Ogludygyna garamazdan Oňa jeza berýärdi. Isa Ogul hem bolsa, Ol adam keşbindedi. Adamyň dereginedi. Hawa, kim bolsa bolsun, tapawudy ýok, hatda Ogly hem bolsa, Hudaý günäni göterýän her bir adam bilen şeýle gatnaşýar. Bu bolsa Hudaýyň Mukaddes kitapda aýdanlarynyň ýöne bir boş gep däldiginiň subutnamasydy. Bu meniň günälerim üçin maňa berilmeli adalatly jezady. 

Biz Isa haçda wagtynda Günüň garalmagy bilen baglanyşykly bolan ýagdaýlara ýeterli derejede seredip, oňa jogap alan bolsak gerek. Emma Injil bu hadysa iň soňky gezek boldy diýmeýär. Ol ýene bir gezek gaýtalanar diýýär. Hudaý ýene bir gezek ýeri titreder diýýär. Bu haçan bolar? Nähili bolar? Näme bilen baglanyşykly bolar? Bu soraga Injil şeýle jogap berýär: 

“Emma Rebbiň güni bir ogry kimin geler. Şonda Gök uly güpürdi bilen geçer, elementler ýanyp dargar, ýer, ondaky zatlar ýanyp ýok bolar”  (2Petrus 3:10).

Injiliň başga ýerleri-de Rebbiň güni diýlen sud, höküm gününde Hudaýyň ähli ýaradan zatlarynyň öz işini bes etjekdiginden, şondan soň täze dünýäniň, ebediligiň başlanjakdygyndan habar berýär. Hudaý gazap bilen aýan bolanda Gün garalar, Ýer titrär, gökler gümmürdi bilen geçip gider. Eger bu şeýle bolýan bolsa, onda, belki-de, Isa haçda wagtynda-da, Gün gazap donuny geýen Hudaýy görendir? Hawa, bu hut şeýledi. Hudaý ynsanyň biri-birine salan bitmejek ýaralary üçin, onuň biri-birine nähak sögünçdir, nähak atýan töhmetleri üçin, nähak dökülen ganlaryň, bü dünýä gelmän, ene ýatgysyndan ýok edilen çaga janlarynyň, zynahorlugyň, açgözlügiň, aldawçylygyň, Hudaýa dil ýetirmeleriň, Ony masgara etmeleriň, garaz, ynsan ýüreginiň bozuklygynyň almytyny bermek üçin, ynsandan gazaply öç almak üçin peýda bolupdy. Gün gahar-gazap donuny geýen Hudaýyň öňünde garaldy. Hudaý şol wagt bu käsäni ynsanyň ornunda duran Öz Oglunyň üstünden inderdi. Ogul bu käsäni soňuna çenli içdi. Emma şol wagtda bu harasat Isanyň jan bermegi bilen ýene öz ýerine gelipdi, Onuň direlmegi bilen bolsa bu zatlar ýatdan çykarylypdy. Emma indiki boljak harasat Isanyň üstünden bolmaz, indiki gazap Isanyň ganyny depelänleriň üstünden bolar. Olar Isanyň çeken jepalaryny hasap etmedikleriň üstünden bolar. Goý, onda olaryň özleri bu gazaby çeksinler! Belki-de Olar Isadan güýçlüdirler. Belki-de olar hem özleriniň ölüp, ölümi  ýeňip direlmegi bilen Günüň ýene ozalkysy ýaly yşyk bermegini gazanarlar! Ýok, Hudaý size Isa bolan imany berip, bu gazapdan halas etsin.

Şeýlelik bilen, günüň garalmasy – bu Isa haçda wagty Hudaýyň günä üçin bolan adalatly öç almasynyň alamatydy, Gün indiki gezek hem Hudaý öç almak üçin aýan bolanda garalar, indiki gezek ol durup bilmez, ol ýitip, ýok bolar.

Indi Injilde Günüň soňky gezek garalmagy baradaky ýerlerine nazar salaly. Injil adamzat durmuşynda Günüň ýene bir gezek garaljakdygyny habar berýär. Dünýäniň soňunda Isa gökden Hudaýyň bütin şöhratynda, Onuň gahar-gazap käsesi bilen aýan bolar. Şonda ýene-de Gün öz yşygyny bermesini goýar. Ýer ýene-de lerzana geler. Bu barada Injilde şeýle diýlen:

“Ol günleriň muşakgatynyň yzysüre Gün garalar, Aý yşygyny bermez, ýyldyzlar Gökden gaçyp, Gök gudratlary titrär. Onsoň Gökde Ynsan Oglunyň alamaty görner, şonda ýer ýüzüniň bütin taýpalary perýat eder, Ynsan Oglunyň Gökdäki bulutlarda gudrat hem uly şöhrat bilen gelýänini görer. Ol Öz perişdelerini belent surnaý sesi bilen ýollar. Olar-da Onuň saýlananlaryny dört tarapdan, Gögüň bir ujundan ol ujuna çenli ýygnarlar” (Matta 24:29-31)

“Ynsan Ogly öz şöhraty içinde ähli perişdeler bilen gelip, şöhratly tagtynda oturar. Ähli milletler Onuň öňüne ýygnanar, çopanyň goýunlary geçilerden saýlaýşy ýaly, Ol hem olary biri-birinden saýlar. Goýunlary sagynda, geçileri hem solunda goýar. Onsoň Patyşa sagyndakylara diýer: „Eý, Atamyň gutlanlary! Geliň, dünýä gurlaly bäri siziň üçin taýýarlanan patyşalygy miras alyň… Onsoň solundakylara şeýle diýer: „Eý, lagnatlylar, Meniň ýanymdan aýrylyň, iblis bilen onuň perişdelerine taýýarlanan ebedi oda gidiň” (Matta 25:31-41)

Bu adamzat taryhynyň ýerdäki we Gün astyndaky iň soňky güni bolar. Şol gün günä bilen oýnaşan, Hudaýyň duýduryşlaryny boş gürrüň hasaplan adamlaryň öz günälerine jogap bermeli güni bolar. Ol güni Gün yşyk berip bilmez, Gökler gaçara ýer tapmaz, Ýer we ondaky bar zatlar ýanyp ýok bolar. “Emma Rebbiň güni bir ogry kimin geler. Şonda Gök uly güpürdi bilen geçer, elementler ýanyp dargar, ýer, ondaky zatlar ýanyp ýok bolar”  (2Petrus 3:10). Hudaýyň Baky Oglunyň görgülerini äsgermedikler, ol görgüleriň nämä deňdigini öz üstünde çeker. Emma olar Hudaýyň Oglunyň ölüm we dowzahy ýeňip çykyşy kimin ýeňiji bolup çykyp bilmezler. Olar otda baky galmaly bolar:

“Ölüleriň üstünden höküm çykarylýar. Men bir uly ak tagt we onuň üstünde Oturany gördüm. Ýer, Gök Onuň öňünden gaçdy, ýöne gidere ýerleri ýokdy. Tagtyň öňünde duran uly, kiçi ölüleri gördüm. Onsoň käbir kitaplar açyldy… Deňiz özündäki ölüleri, ölüm we ölüler diýary-da özlerindäki ölüleri tabşyrdylar. Her birine etmişine görä höküm çykaryldy. Ölüm we ölüler diýary ot kölüne zyňyldy. Ine, ot köli ikinji ölümdir. Atlary ýaşaýyş kitabynda ýazylmadyklaryň bary ot kölüne zyňyldy” (Ylham 20:10-15) .

Hudaý bolsa öz saýlan adamlary bilen, edil Ybraýymyň Guzy sebäpli gazapdan aman galan ogly bilen bagtly döwran sürüşi ýaly, öz Şalygynda baky döwran sürer: “Hudaý olar bilen bile ýaşar. Olar Onuň halky bolar, Hudaýyň Özi-de olaryň arasynda bolar. Ol olaryň gözlerinden ähli ýaşlaryny süpürer. Indi ne ölüm, ne ýas, ne agy, ne-de agyry bolar. Çünki öňki zatlar aradan aýryldy” (Ylham 21:3-4). 

Eger dünýäniň soňundaky günä üçin jeza ody şeýle agyr, şeýle bir elhenç  we baky bolmadyk bolsady, eger käbir dinleriň öwredişi ýaly, her bir günäli adam otda bir möhlet ýanyp, arassalanyp, ýene-de jennede baryp bilýän bolsady, onda Hudaýyň Ogly bu derejede görgi görmezdi, Ol biziň üçin dert çekmezdi, Hudaý ynsany halas etmek üçin Öz Oglunyň başyna bu külpetleri  indermezdi. Hudaý bize günälerimiz üçin jezadan gutulyşy, aklanmany Öz Oglunda sowgat etmäge, mugt bermäge razy boldy, sebäbi biz bu sowgadyň bahasynyň bir bölejigini-de töläp bilmeris. Mukaddes ýazgy: “Suwsan gelsin. Dilän gelip, ýaşaýyş suwuny mugt alsyn” diýýär (Ylham 22:17).

Bir adam: “Isanyň gören görgüleri Onuň bize bolan söýgüsiniň nähili belentdigini, nähili çuňdugyny, nähili giňdigini  görkezýär” diýse, ýene biri: “Ýok, Onuň görgüleri biziň günälerimiziň nähili agyr, nähili köp, nähili nejisdigini görkezýär” diýýär. Bularyň ikisiniň hem pikiri dogry. Şonuň üçin hem bu iki pikire doly düşünmek üçin, we düşünip, iman bilen kabul etmek üçin, Oňa bagyş edilen durmuşda ýaşamak üçin biz Onuň görgüleri barada oýlanmalary gaýta-gaýta dowam etdireris. Muňa düşünenler Hudaýyň Ogluna iman edip, aklanmak üçin bütin umydyny Oňa baglaýarlar, şeýdibem Injiliň bu aýdýanlary olarda ýerine ýetýär:

Olar Isa Mesihde bolan gutulyş arkaly Onuň merhemeti bilen mugt aklanar (Rimliler 3:23-24).

Muňa düşünmedikler bolsa, Hudaýyň Oglunyň görgülerini äsgermezlik edip, höküm gününde öz jenaýatçy orunlaryny özleri adalatly eýelärler. Bu şeýle bolar:

 Kitaplarda ýazylanlara seredilip, ölüleriň üstünden edenlerine görä höküm çykaryldy. Deňiz özündäki ölüleri, ölüm we ölüler diýary-da özlerindäki ölüleri tabşyrdylar. Her birine etmişine görä höküm çykaryldy. Ölüm we ölüler diýary ot kölüne zyňyldy. Ine, ot köli ikinji ölümdir. Atlary ýaşaýyş kitabynda ýazylmadyklaryň bary ot kölüne zyňyldy (Ylham 20:12-15).

Goý, Hudaý bu makalany okaýan her bir adama ol otdan gutulmak üçin Isa bolan imany bersin, şeýdip, Isanyň döken ganynyň, çeken azaplarynyň meni aklaýşy ýaly, ony-da aklasyn!

“Ata Ogly söýýär we Ol ähli zady Onuň eline berendir. Ogla iman eden ebedi ýaşar. Ogla iman etmedik ýaşaýyş görmez, Ol Hudaýyň gazabyna sezewar bolar” (Ýahýa 3:35-36).

Wagt barka Onuň ýanyna howlugyň, çünki Isa özüne gelýänleriň hiç birini-de hiç haçan kowmajakdygyna, olary ähli günälerine garamazdan kabul etjekdigine söz berdi: “Atamyň Maňa berenleriniň bary Maňa geler, Men Özüme gelenleri asla kowmaryn” (Ýahýa 6:37).

Näme üçin ynsan?

Ahyrynda bolsa Hudaý näme üçin ynsany söýdi diýen soraga jogap tapjak bolalyň. Hudaý bütin barlygy onuň üçin ýaratdy. Ol Adam atany tertipsiz, bulam bujar, ýaşaýşa uýgunlaşdyrylmadyk ýerde däl-de, birnäçe wagtlap irginsiz zähmet çekeniniň netijesinde peýda bolan, hemme taraplaýyn aladasy edilen, ähli ýagşylyklar bilen, näz-nygmatlar bilen doldurylan, ösümlige, haýwanlara baý bolan, kämil jennetde ornaşdyrdy. Onuň bilen gürrüňdeşlige çykýardy. Bar ýaradylan zatlary oňa tabyn edip, tebigatyň üstünden ähligi agalygy oňa beripdi: 

“Hudaý: «Ýer öz görnüşlerine görä jandarlary: mallary, süýrenijileri hem-de haýwanlary öndürsin» diýdi. Bu şeýle-de boldy. Hudaý ýer ýüzünde öz görnüşlerine görä haýwanlary, mallary hem-de süýrenijileri döretdi. Ol munuň gowudygyny gördi.
      Onsoň Hudaý: «Indi biz Öz keşbimizde, Özümize meňzeş ynsany ýaradalyň. Goý, olar balyklaryň, guşlaryň, mallaryň, bütin ýer ýüzündäki haýwanlaryň we ähli süýrenijileriň üstünden höküm sürsünler!» diýdi.
      Şeýdip, Hudaý Öz keşbinde ynsany ýaratdy,
          Hawa, Hudaý olary Öz keşbinde ýaratdy,
     Olary erkek we aýal edip ýaratdy” (Töwrat, Gelip çykyş kitaby 1:24-27). 

Emma şeýle ýagdaýda-da Adam ata How ene bilen bilelikde Hudaýa däl-de, Hudaýyň duşmany bolan, ýylan keşbinde gelen şeýtana gulak asdylar, şeýdip Hudaýa garşy bütinleý pitne turuzdylar. Adam ata ѳzi üçin näçe alada eden, rehimi, söýgüsi bilen gurşap alan Hudaýa garşy pitne turuzdy. Emma Hudaý şonda-da Adam atany däl-de, ýylany näletledi, Adam ata  bolsa wagtyň geçmegi bilen ýylany mynjyradyp, ony ölümden galdyryp, ebedi ýaşaýyş Berjegiň geljekdigini wada berdi. Ol ony Ogly Isa arkaly aklajakdygyny aýtdy. Näme üçin Hudaý Adam atany-da ýylan bilen bilelikde näletlemeýär? Biz Mukaddes Kitapdan şeýtanyň hem ýalpyldap duran şöhratly perişdeleriň biri bolandygyny, onuň hem Hudaýa garşy pitne turzandygyny okaýarys. Şeýtanyň pitnesine goşulan bir topar perişdeleriň-de bardygyny okaýarys. Emma Hudaý olara toba etmäge pursat bermedi. Olaryň günälerini bagyşlamady. Olar üçin Öz Ogluny ibermedi. Olar üçin jebir çekmedi, olara öz söýgüsinden paý bermedi. Gaýtam olara toba etmäge hiç bir mümkinçilik bermezden olary baky oda belläp goýdy. Eger Hudaý olara toba etmäge ýol bersedi, onda olar ynsana görä Hudaý üçin has peýdalyrak bolardylar. Emma Ol beýle etmedi. Näme üçin? Adam atanyň eden günäsi hem ol perişdeleriňkiden uly bolsa uludyr, emma kiçi däl! Biziň günälerimiz, adamzadyň umumy günäleri olary bir zada salyp ölçärden agyr, bu barada Isanyň çeken görgülerinden aňsa bolar. Onda näme üçin Ol adamy söýdi? Näme üçin ol perişdeleri däl-de, ynsany saýlady? Hudaý perişdelerine adalatly hereket etdi. Adalat boýunça Ol islendik jenaýatkäri, şol sanda ynsany hem baky oda atsa dogry bolardy. Emma jenaýatkäri jezadan halas etmeklik bolsa, diňe rehime bagly bolýar. Näme üçin Hudaý perişdelere adalatyny, ynsana bolsa rehimini görkezýär?  Munuň jogabyny Injilde Hudaýyň Özi Pawlus arkaly aýdýar: 

“Indi näme diýeliň? Eýsem Hudaýyň ýanynda adalatsyzlyk barmy? Ýokdur! Çünki Ol Musa: «Merhemet edenime merhemet ederin, rehim edenime rehim ederin» diýýär…. Ýeri, eý adam, Hudaýa ters jogap gaýtarar ýaly, sen kim bolupsyň? Şekil berlen bir zat şekil berene: «Meni näme üçin beýle ýasadyň» diýermi? Ýa küýzegäriň şol bir üýşmek toýundan bir gaby hormatlylyk we beýlekisini hormatsyzlyk üçin ýasamaga ygtyýary ýokmy” (Rimliler hat 9:15-21).

Hudaý jogap berip, şeýle diýýär: Men hiç bir zada bagly däl, Men hiç bir zada garaşly däl. Men hiç kime borçly däl. Men bütin ýaradanlarymyň içinden Özüm üçin, Özüme ogullyk üçin ynsany saýladym. Bu Meniň erkim. Men bütin pitneçileriň içinde ynsany Özüme getirmek isledim, onuň üçin görgi görmek, şeýdip hem ony gutarmak isledim. Men ony beýleki pitneçiler bilen bilelikde oda taşlamagy islemedim. Oňa rehim etmegi isledim. Hawa, Men munuň şeýle bolmagyny isledim”. 

Bu Onuň ynsanperwer, hoşniýetli erki. Bu barada resul Pawlus başga hiç zat diýip bilmän, Ony alkyşlap, şeýle diýýär:

“Hudaýyň baýlygy, akyldarlygy, bilimi çuňdur! Onuň hökümleri akyla sygmaz, ýollary bilinmezdir! Çünki Rebbiň pikirini kim bildi? Kim Oňa geňeşdar boldy? Ol bergili bolar ýaly, kim Oňa öňinçä bir zat berdi? Sebäbi ähli zatlar Ondan, Ol arkaly we Onuň üçindir. Oňa baky şöhrat bolsun! Omyn” (Rimlilere hat 11:31-35).

Hawa, Ol bizi ýokary tutdy, mynasyp bolmaklyk barada gep-gürrüň bolmasa-da, Ol bizi Özüne, Öz Patyşalygyna, Isanyň mirasyna mirasdaş bolmaga mynasyp saýdy. Indi, näme, biz mundan boýun towlalyňmy? Eý, tekepbir ynsan, indi muňa näme diýjek? Onuň söýgüsiniň öňünde dyz epmegi özüňe kiçilik biljekmi? Beýle gedemlikden halas bolmaga, goý, Hudaý saňa pata bersin! 

Eger men bu oýlanmalar arkaly Hudaýyň bizi Özüne getirmegi baradaky görgüleriniň näçe çuň bolandygyny görkezip bilen bolsam, onda Isa iman eden adamyň-da Hudaýyň öňündäki derejesiniň, gadyr-gymmatynyň näçe beýikdigi öz-özünden aýdyň bolandyr. Şonuň üçin hem Isa iman eden her bir adamyň Hudaýyň elinde howpsuzdygy, onuň hiç haçan Hudaýyň elinden ýitmejekdigi, ol adamyň gutulyşynyň ygtybarlydygy köre hasadyr. Eger Hudaý özünden daşda bolan adamy Öz çeken görgüleri, Oglunyň ölümi bilen ýakyn eden bolsa, indi ol adamy Oglunyň ýaşaýşy arkaly gorap saklajakdygyny aýtmaklyk artykmaç bolar: “Sebäbi duşmankak, Oglunyň ölümi arkaly Hudaý bilen ýaraşan bolsak, ýaraşyk edenimizden soň, Onuň ömri bilen gutuljagymyz has anykdyr” (Rimlilere hat 5:10). Hudaýyň bu baradaky Injilde beren wadalary sarsmaz bina bolup bizi gurşap alandyr: “Çünki Hudaý: «Seni hergiz terk etmerin, Seni hergiz taşlamaryn» diýendir” (Ýewreýlere hat 13:5); “Men olara ebedi ýaşaýyş bererin. Olar asla heläk bolmaz, hiç kim olary Meniň elimden kakyp almaz” (Ýahýa 10:28). Oňa baky şöhrat bolsun!

Netije hökmünde

Isanyň görgüleri we din

Isa Mesihiň görgüleri barada gürrüň edenimizde hiç hili diniň gürrüňiniň edilmeýändigini, hiç bir diniň öňe sürülmeýändigini we wagyz edilmeýändigini bellemek gerekdir. Isa bolan ynam dini akym däldir. Ony ruslaryň prawoslaw hristian dini bilen garyşdyrmazlygyňyzy haýyş edýärin! Ol hiç tarapdan din bilen deňeşdirilmeli däldir. Näme üçin? Sebäbi islendik din – adamyň ýalkanmagy üçin zerur bolan kada-kanunlaryň, onuň dowzah odundan halas bolmagy üçin ýerine ýetirmegi gerekli bolan parzlaryň toplumydyr. Islendik din Ýaradyjysynyň bagyşlamasyny gazanmagy üçin adamyň öz amallarydyr tagallalaryny göz öňünde tutýandyr. Dinde gutulyşyň we aklanmanyň çeşmesi – adamyň öz eden işleridir, adamyň “görgüleridir”. Bu bolsa ähli dinlere mahsusdyr. Emma Isa bolan ynam adamyň günälerini bagyşlamak üçin Hudaýyň eden amallaryny göz öňünde tutýar.  Isa ynamda gutulyşyň we aklanmanyň çeşmesi  –  Isanyň eden işleridir, Isanyň görgüleridir. Isa bolan ynam diniň düýbünden tersidir: islendik dinleriň mukaddes kitaplary adama kanunlary, parzlary ýerine ýetirmek bilen aklanarsyň diýse, Injil oňa “Onuň huzurynda hiç kim kanun işlerini etmek bilen aklanmaz” (Rimlilere hat 3:20) diýýär, we ýene-de “Siz iman arkaly merhemet bilen gutuldyňyz. Bu siziň öz tagallaňyz däl, Hudaýyň sylagydyr.Hiç kim magtanmaz ýaly, oňat işlere-de bagly däldir” (Efeslilere hat 2:8-9) diýýär.  Islendik din adamyň gutulyşy oňat işlere bagly diýse, Isa bolan ynam gutulyş oňat işlere asla bagly däl diýýär. Şonuň üçin Isa iman eden adam hiç haçan öz dinini satyp, ony başga dine çalyşmaýar, sebäbi ol başga dine geçmeýär, ol adam dinden halas bolup, Hudaýyň eden işlerine bolan hakyky ynama eýe bolýar. Dindar adam oňat işleri dowzah odundan gorkup edýän bolsa, Isa ynam edýän adam olary dowzah odundan gutulandygyna şatlanyp edýär.

Şonda-da, Isa baradaky gürrüňleri edenimizde käbir adamlar bize şeýle sowallar bilen ýüzlenýärler: “Biziň yslam dinimiz erbet din däl-ä? Ol hiç haçan hiç kime erbetligi öwretmeýär-ä? Bäş wagt namazyň näme erbet ýeri bar? Näme üçin siz ony ýerine ýetirmeýäňiz?”

Bu beýle soragy berýän adamyň biziň ýokarda aýdanlarymyza düşünmändigini aňladýar. Biz, näme, biziň edýän ähli gowy işlerimiziň, şol sanda dini işlerimiziň hem Hudaýyň öňünde bir hapa bulaşan eşik ýalydygyny aýtmanmydyk? Aýdypdyk. Biz hatda gowy ýa-da erbet diniň gürrüňini-de etmeýäris. Munuň jogaby umumy berlen hem bolsa, muny ýene bir gezek takyklaly. Eger dinleriň haýsy gowy diýlip soralsa, onda şübhesiz, yslam dini erbet din däldir. Eger dindar adam bolmak barada gürrüň edýän bolsadyk, onda şübhesiz, musulman bolmaklyk erbet däldir. Emma biz günälerden gutulyş barada gürrüň edýäris ahyryn. Bu meselede hemme dinler hem agsap ugraýarlar. Bize aýdyň, haýsy bir din günäden gutulma barada anyk gepläp bilýär? Eger kyýamat ahyretde edilen günä üçin sogap işler gerek bolsa, onda bir sany günä üçin näçe sogap iş etmeli? On sanymy, ýüz sanymy ýa-da onlarça ýüzläpmi? Munuň jogaby ýok. Goý aýdaly, muňa jogap hem berenmişik, ýagny bir sany edilen agyr günä üçin ýüz sany sogap iş gerekmişin diýeli, şonda-da bir kynçylyk ýüze çykar: onda her adamyň eden günäsiniň sany näçe? Belli däl. Ony kim bilýär? Diňe Hudaý. Onda bu haçan anyklanjak? Ahyretdemi? Eger şeýle bolsa, onda o wagt juda giç bolmazmyka? Eger ahyretde biziň günälerdir sogaplarymyz terezide çekiljek bolsa, onda her bir günäniň agramy näçe? Munuň-da takyk jogaby ýok. Bu soraglar ähli dinlere-de degişlidir. Çünki käbir dinler günä düşünjesini umuman aradan aýyrýarlar. Her bir din özüçe günä baha kesip biler. Şonda-da muny çöp döwen ýaly edip anyk, çürt-kesik aýdyp bilmez, muny şübheli aýdar. Munuň özi-de, günä baradaky meseläniň pikir edişimizden çylşyrymlydygyna güwälik edýär. Her bir diniň esaslandyryjysy günä we ondan gutulyş baradaky meseläni soňa goýup, ol ahyretde belli bolar diýýär. Bu-da din esaslandyryjylaryň öz günäleriniň-de geçiljekdigine şübhelenýändiginiň, olaryň bu meselede baş çykaryp bilmeýändiginiň delilidir. Bu soraglara haýsydyr bir mömin musulman köre-körlük bilen “bäş wagt namaz ýeterli” diýse, onda, goý, oňa öz ynsaby kazylyk etsin! Çünki günä eden ynsap özüniň günäleriniň bagyşlanandygyny tä Hudaýyň Öz agzyndan eşidene deňeç ynjalyk tapmaz. Çünki “Gan dökülmän, bagyşlanma bolmaz” (Ýewreýlere hat 9:22).

Emma biz günälerimiziň sanap bolardan juda köpdügine, olary ýuwup bilerimizden has agyrdygyna ynanýarys. Muňa düşünmek üçin haçda Çüýlenene ynam bilen seretmek ýeterlidir. Biz günälerimiziň agramyny, onuň bahasyny bilýäris – onuň agramy Hudaýyň Oglunyň egninden basyp, ony mynjyradara getirdi, onuň bahasy Hudaýyň Oglunyň ganyna deňdir. Eger meniň günälerim mukaddes Bolany şeýle görgülere salan bolsa, eger olar Gudratygüýçlä şeýle ejir çekdiren bolsa, onda meniň özüm nädip mundan baş alyp çykyp bilerin, men muňa näme goşup bilerin. Men Dawut pygamber bilen bile aýdym aýdaryn: “Maňa eden bütin ýagşylyklary üçin men Rebbe näme bererin? Gutulyş käsesini galdyryp, Rebbiň adyny tutaryn” (Zebur kitaby, Mezmur 116:12-13). Rebbiň maňa: “Isanyň hatyrasyna bagyşlaýaryn” diýen sözlerini ynam bilen kabul edip, gutulyş käsesini alaryn, Oňa nagma aýdaryn. 

Isa ynam bilen ýaşamagyň dinden ýene bir has uly aýratynlygy bar: Isa diri we Ol bizde ýaşaýar. Her bir diniň düýbüni tutujy ölüp, topraga garyşdy. Olar gaýdyp direlmedi. Olar öz ummatlaryna diňe kadadyr-kanunlary miras goýdy, adam bolandyklary sebäpli dogry işleri bilen birlikde özleriniň ýalňyşlykdyr günälerini hem görelde hökmünde galdyrdy. Emma Isa hiç bir günä etmedi, Onda hatda günä aňy-da ýokdy. Ol ölümiň elinde galmady, ölümi ýeňip, ýene direldi. Ol öz okuwçylaryna hiç hili kada-kanun goýmady, gaýtam olaryň agramyndan halas etdi. Ol bize söýginiň nähili bolmalydygyny Öz janyny biziň ugrumyzda pida etmegi bilen görkezdi. Özüne meňzeş mukaddes durmuşy alyp barmaklary üçin Öz okuwçylarynda göze görünmez halda, olaryň kalbynda ýaşajakdygyny wada etdi. Isa ebedi diri bolmak bilen hemişe Özüne umyt baglanlaryň arasynda bolup, olary uly dogan kimin idekleýär. Onuň wadasy şeýle:

“Men dünýäniň soňuna çenli siziň bilen bolaryn” (Matta 28:20).

“Men sizi ýetim goýmaryn, ýanyňyza gaýdyp gelerin.Az salymdan soň dünýä Meni görmez, ýöne siz görersiňiz, çünki Men ýaşaýaryn, siz-de ýaşarsyňyz” (Ýahýa 14:18-19).

Isa ynam bilen diniň has tapawutly ýeri-de – her bir din Hudaýyň höküm güni bolan ahyretde öz soňuna ýeter. Olar din hökmünde hereketini tamamlar. Emma diri Isa bilen edilýän häzirki wagtdaky gatnaşyklar, Oňa bolan ynam we umyt ahyret güni özüniň hakyky beýanyny tapyp, olar ebediden ebedä çenli dowam eder.

Şonuň üçin hem Isanyň görgüleri baradaky gürrüňimiz dindar adamlara däl-de, günäkärlere ýönelendir. Sen haýsy dinde, haýsy medeniýetde, haýsy milletde dogulma, sen günäkärsiň! Sen günä düşünjesini aradan aýryp bilersiň, emma şonda-da sen günäkärsiň! Barybir seniň ynsabyň Hudaýyň öňünde päk däldir! Eger sen muny aňýan bolsaň, eger sen özüňiň syrkawdygyňa göz ýetirýän bolsaň, onda Isa saňa gerekdir! Ol şeýle diýdi:

“Tebip saglara däl-de, syrkawlara gerekdir. Men dogry adamlary däl, günäkärleri toba çagyrmaga geldim” (Markus 2:17).

Isanyň gören görgüleri, bir tarapdan, biziň günälerimiziň nähili agyr, nähili köp, nähili nejisdigini görkezýän bolsa, beýleki tarapdan, şübhesiz, Onuň bize bolan söýgüsiniň nähili belent, nähili giň, nähili çuňdugyny görkezýär.

Goý, Hudaý saňa dindar adam bolman, Oňa bolan hakyky ynama eýe bolmagyňa kömek etsin!

Sözsoňy

Şu çaka çenli biz Hudaýyň görgüleri barada gürrüň edenimizde Onuň ynsany günälerinden halas etmek bilen baglanyşykly görgüleriniň üstünde durup geçdik. Emma siz ejir çekýän Hudaý barada ýene bir zady berk bilmelisiňiz. Töwerege bir göz aýlaň. Bütin ýer ýüzünde sanaklyja minutda näçe sany zorluk, kemsitmeklik, masgaralamaklyk, ganhorluk, wagşylyk amala aşyrylýar! Biz bular hakda telewizordan eşidenimizde endamymyz tikenekläp gidýär. Emma biziň bu görýän  we eşidýän zatlarymyz, sekunt saýyn amala aşyrylýan erbetlikleriň milýondan bir bölegi–de däldir. Olaryň baryny göräýsek, olara dyngysyz seredip duraýsak, onda biz dälirärdik. Hudaý olaryň baryny görýär, baryny bilýär, baryny eşidýär, Ondan gizlin hiç bir zat edilip bilinmez. Eger biziň mukaddes zadyň nämedigini bilmedik we görmedik gözlerimiz bu zatlara seredip bilmeýän bolsa, Onda Özi mukaddeslik Bolan nädip muňa döz gelýär? Töwratda Habakuk pygamber ýer ýüzündäki erbetliklerden şikaýat edip, Hudaýa ýüzlenende şeýle diýýär: “Pisligi görerden päkdir gözleriň,
          Ýamanlyga seredip bilýän dälsiň Sen,
     Hilegärlere neneň jeza bermän çydaýäň,
          Erbetler özlerinden dogryny ýuwudýarka,
          Sen näme dymýarsyň?” (Habakuk 1:13)

Bu dünýäniň barlygynyň özi Ýaradana ezýet berýär. Onuň gözleri pisligi görerden päkdir. Bu biziň gözlerimize ýakymlydyr her hili uruş kinofilmlerini görmek, gan döküşik sahnalaryna seretmek, göni internet sahypalarynda namysa degilmelere tomaşa etmek, hatda olarda gatnaşmak hem. Biziň döwrümizde kinofilmler näçe gan döküşiklige baý bolsa şonça-da meşhurlyga eýe bolýarlar. Zulum, sütem sahnalary öz töweregine has köp tomaşaçylary toplaýar. Şeýle biziň tebigatymyz, şeýle biziň dünýämiz. Emma bu zatlar Hudaýyň päk gözlerine juda agyr azaplary berýär. Isa diýdi: “Men dünýä ot ýagdyrmaga geldim, artykmaç tutaşyp ýanmagyny nähili arzuw edýärin!Meniň ýerine ýetirmeli bir çokunmam bar, bu bolýança nähili darygýaryn!” (Luka 12:49-50). Hudaý bu dünýä ot ýagdyrmak isleýär, onuň has lowurdap, tutaşyp ýanmagyny arzuw edýär, Ol bu arzuwynyň haýsy derejede beýikdigini “nähili arzuw edýärin! diýen sözler arkaly beýan edýär. Bu NÄHILI arzuw?! Emma bu iş heniz amala aşyrylmandygy Ony gysyp, gynaýar: “Bu bolýança nähili darygýaryn!” Bu NÄHILI darykma?! Biz bu duýgularyň düýbüne göz ýetirip bilmeris. Bu dünýedäki bütin erbetlikler Oňa azap berýär. Heniz bu älem-jahanda şeýtan bar-ka, heniz bir sany hem bolsa toba etmedik günäkär ýaşaýarka Hudaý dynçlyk tapmaz. Çünki toba etmedik, Hudaýa sežde etmeýän, Onuň ähli ygtyýara eýedigini boýun alyp, Hudaýyň öňünde dyza çökmeýän,”Sen näme diýseň, men şony-da ederin” diýip, Oňa boýun bolmaýan bir sany adam barka Hudaýa duşmançylyk we Oňa garşy pitne, Onuň erk-ygtyýaryna dawagärlik dowam eder. Eý, toba etmedik günäkär, seniň Hudaýsyz, özbaşdak durmuşyň “Men hem Hudaýdyryn” diýdigiňdir, “Ýaşaýyş demim öz elimdedir, etjegimi ederin, Göklerdäki näme eder?” diýdigiňdir! Bir sany toba etmedik günäkär hem ýok edilmese, Hudaýyň ähli aýdýanlary berjaý edilmez, günä ýok bolmaz, Ony älem Şasy diýip bolmaz. Sen, Hudaýa boýun bolmadyk halyňa ýaşaýarkaň, Hudaý Hudaýa meňzeş däldir, hemme aýdýanlaryny etdirip bilýän Gudratygüýçlä meňzeş däldir, Ol sen sebäpli ähli tarapdan çäklendirilen adama meňzeşdir! Bu görgi dälmi? Onuň bu zatlara döz gelmegi sen günäkär üçin rehim-şepagat bolman, eýsem näme? Onuň näme üçin bu dünýäni häziriň özünde ýakyp kül etmeýäliginiň jogaby ýene ynsandyr. Bu barada Injil şeýle diýýär: “Reb Öz wadasyny ýerine ýetirmegi gijikdirýän däldir. Ol biziň üçin sabyr edýändir, çünki Ol hiç kim heläk bolman, hemmeleriň toba gelmegini isleýär” (Petrus 2-nji hat 3:9). Emma biz Hudaýyň bu sabrynyň ýene näçe dowam etjekdigini bilmeýäris. Hudaýyň Sözi bolan Injil biziň şu günki günlerimizi Onuň görgüleriniň, Özüne azap beriji, emma bize rehim inderiji sabrynyň, çydamynyň iň soňy diýip aýdýar. Ýene sähelçe wagtdan Ol adamzat nesliniň soňuna çykyp, Özüne garşy giden perişdeleriň soňuna çykyp, görgülerinden dynar-da, Öz dynçlygyna öwrüler. Hudaý hemme zatda we hemme zadyň üstünde bolar. Hudaýyň dynçlygyna girenler hem, Onuň Özi kimin dynç we rahatlykda bolarlar.

The post Isa Mesihiň görgüleri hakda oýlanma appeared first on TÜRKMEN ILIME HOŞ HABAR.

December 11, 2018

Huday biziñ bilendir —Emmanuweliñ dünyä inmegi!

Zebur 144:18; Matta 1:18-25;

Salam mahriban imandaky doganlarym! Salam gadyrdan ildešlem. Siziñ baryñyzy ÿetip gelÿän Dunÿäniñ Halasgari we Rebbi bolan Isa Mesihiñ dogulmak mynasybetli we Taze 2019 yyl bayramy bilen gutlaÿaryn. Rebbimiziñ bereketleri, parahatlygy we šatlygy her biriñiziñ kalbyñyzy doldursyn diyip dileg edÿarin. 

Isa Mesihiñ dünÿa Ynsan kešbinde gelmegi dunya taryhynda iñ wajyp bolan gündür.

 Bu wada edilen we wadalaryñ berjay bolan Mesihiñ gelmeginde name wajyplyk bar? Onuñ gelmegi name uçin šeyle wajyp bolupdyr, ynsanlara name sebapden bu Gelmeli bolan we dunya gelen Mesih gerek bolupdyr diyip soramagyñyz mümkin. Bu tayda biz bu soraglaryñyza jogap bereris.

Siz durmušyñyzda kimdir birine garašyp gördüñizmi? Mysal üçin iñ gowy goryan we soyyan soyguliñiz bir yere giden bolsa oña sabyrsyzlyk bilen garašyp gorensiñiz, yada oglunyz armiya gidende onuñ gaydyp gelerine garašyp gorensiñiz, yada ene atañyz yada dost yarlarnyz bilen uzak wagtdan song dushushmaga garašyp gorensiñiz… Biziñ her birimiz hem iñ yakyn sayyan adamlarymyz bilen,  soyup hormat goyyan adamlarymyz  bilen bile bolmak isleyaris, olardan ayrylmak islemeyaris. Dogry dälmi? Emma gynansak-da aÿralyk bar? Iñ erbedi hem “ölüm” bizi yakynlarymyzdan ayyryar. Bu bolsa gynançlydyr, ezÿetlidir, kalbymyzy agyrtyandyr… Ayralyk belasy, ölüm belasy her bir ynsanyñ bašynda bar. Dogry dälmi?

Bu ayralyk belasy her bir ynsanyñ bašyna ilkinji gezek bolan ruhy ayralykdan gelyandir. Yagny ozal bašda Huday ata-babalarymyz bolan Adam ata we How ene bilen yakyn aragatnašykda bolup, olar bilen Erem bagynda bile bolardy. Emma sheytanyñ aldawyna ynanyp, Hudaÿyñ gadagan eden agajynyñ miwesinde iymek arkaly, boyun bolmazlyk etdiler netijede ilki bilen “ruhy ölümli” boldular, yagny Hudaydan ruhy taydan ayryldylar we netijede “beden taydan hem ölümli” boldular. Çünki Huday olara “bu yagšylygy we yamanlygy bilme” agajynyñ miwesinden iyen guńiz olersñiz diyip, duydurysh beripdi. Netijede, Adam ata we How ene bu ajayyp bagdan, jennet mekandan, Hudayyñ huzurundan kowuldylar. Çùnki Hudaÿyñ adalaty bu boyun bolmazlyga jeza bermelidi, bularyñ jezasy Hudaydan ayrylyp ruhy we beden taydan “ayralykda, ölümli” bolmakdy. “Olüm diymeging” bir manysy ayralyk diymekdir, yagny ruhuñ Hudaÿdan ayrylmagy we bedening jandan ayrylmagydyr. Emma ynsanlar ynamsyz bolsalarda Huday olara ynamdar galdy. Huday ynsanlaryñ özünden baky ayralykda galmagyny islemedi we olaryñ özüne we onung jennet mekanyna gaydyp gelip bilmekleri uçin çykalga, yagny Yol upjun etdi we bu Yoluny ynsanlara wada berdi. Huday bu baradaky ilkinji wadasyny Erem bagyndan kowulan Adam ata we How ena berdi. How enaning neslinden dorejek Biriniñ wagty gelip bu “sheytanyng bashyny” mynjyratjakdygyny aydypdy. Soñra Huday Ybrayma we Onuñ nesillerine, Musa we beyleki pygamberlere bu geljek Biriniñ nadip dunya geljegi we dunya gelmeginiñ maksady baradaky ajayyp wadalaryny ayan edip geldi. Hudaÿyñ halky hem bu wada edilen Mesihe garašÿardylar. 

Bu wada edilen Mesihiñ ynsan kešbine girip bir babek çaga kimin dogulmagy bu wadalaryñ barynyñ berjay bolmagydy. Ine bu barada yazgy sheyle diyyar:

18 Isa Mesihiň dogluşy şeýle boldy: Onuň ejesi Merýem bilen Ýusup adaglydy, emma olar entek ýassykdaş bolmankalar, Merýem özüniň Mukaddes Ruh arkaly göwreli bolandygyny bildi.19 Onuň adaglysy Ýusup dogruçyl adamdy, şoňa görä ol Merýemiň ile masgara bolmagyny islemän, ony ýaşyryn aýryp goýbermegi ýüregine düwdi.20 Ýusup bu hakda oýlanyp ýörkä, Rebbiň bir perişdesi onuň düýşüne girip: «Eý, Dawut ogly Ýusup! Sen Merýeme öýlenmekden gorkma, sebäbi onuň göwresindäki Mukaddes Ruh arkalydyr.21 Ol bir Ogul dograr, sen Onuň adyna Isa dakarsyň, sebäbi Ol Öz halkyny günälerinden halas eder» diýdi.22-23 Bularyň hemmesi Rebbiň pygamber arkaly: «Ine, boý gyz göwreli bolup, Ogul dograr. Onuň adyna Imanuwel dakarlar» diýip aýdan sözüniň berjaý bolmagy üçin boldy. Bu at «Hudaý biziň bilendir» diýmegi aňladýar.24 Ýusup ukudan oýanansoň, Rebbiň perişdesiniň buýrugyny ýerine ýetirip, Merýeme öýlendi.25 Emma Merýem ogluny dogurýança, Ýusup oňa ýanaşmady. Ýusup doglan çaganyň adyna Isa dakdy.

Bu ayatlarda biz Hudaÿyñ nädip bu wada edilen Mesihi dünÿa getirmek üçin bir äre barmadyk gyz Merÿemi we onuñ adaglysy Yusuby bu maksady üçin ulanandygyny goryaris. Meryem we Yusup  Hudaÿyñ olar arkaly bu bellan Mesihini dunya getirmek we Ol arkaly butin adamzady halas etmek maksadyny ayan edeninde bu maksada boyun boldular we Hudaÿyñ ozlerinden talap eden her bir išini berjay edendigini goryaris. Yusup Hudaÿyñ özune duyshunde ayan edenlerine ynandy we Hudaÿyñ buyrušy yaly Mukaddes Ruhuñ gudraty arkaly babek Mesihi garnynda göteryan Meryeme oylendi. Šeydip Mesihiñ dunya sag aman gelmegine hyzmat etdi. Yusup Meryemi we bu babegi gorady, osup ulalmagy uchin elinde baryny etdi. Bu doguljak çaga “Isa yagny yewreychede Yeshuwa” diyen at dakdylar. Yeshuwa diymek “Hudaÿ Halas eder” yada “Halasgar” diymegi añladÿardy. Bu bolsa Hudaÿyñ özüniñ yer yuzunde Isa Mesih arkaly ynsanlary gunalerinden halas edip, Olaryñ kalbynda bolmak uçin gelendigini añladyardy. Bu doguljak çaga barada bu bolan wakalardan 600 yyl oñ Išaÿa pygamber arkaly Huday ine bulary ayan edipdi we bular Isa Mesihde berjay bolupdy. Isaya sheyle diyipdi:

 Işaýa 7:14: Munuň üçin Rebbiň Özi size bir alamat berer. Ine, gyz göwreli bolup, ogul dograr. Onuň adyna Imanuwel dakar.

Bu at «Hudaý biziň bilendir» diýmegi aňladýar. 

Ine bu atda, yagny Isa Mesihde Hudaÿyñ biziñ bilen tazeden bile bolmaklyk maksadynyñ amala ašandygyny goryaris. Huday Erem bagyndan kowulan Adam ata we How enaniñ nesilleri bilen yitirilen šol gatnašygy tazeden dikeltmek we Olar bilen yakyn gatnašykda yenede bolmak maksadyny Isa Mesihi yer yuzune ibermek arkaly berjay etdi. Hudaÿyñ islegi biziñ bilen bile bolmakdyr. Hatda ynsanlar oz yollaryny saylap, gunali howeslerinde galyp Hudaydan uzaklašsalarda, Huday bilen yayn gatnasykda bolmak islemeselerde Huday hemise hem ynsanlar bilen yakyn gatnašykda bolmak isleyar. Goklerde gudratynda we shohratynda bolan Yaradan Biribar Hudayyñ yerdaki bir gunali ynsanlar uchin beyle islegini bolup biljekdigi kopunizde belkide shubhe doredyandir. Huday beyle zady etmez, Ozuni beyle peseltmez diyip pikir edyanler hem bardyr. Emma aslyna seretsek butin Mukaddes Yazgylaryñ esasy taglymaty ine shu hakykata esaslanandyr: yagny Hudaÿ biziñ bilen yitirilen gatnašygy dikeltmek uchin maksadyny ayan etdi.  Soñunda her bir ynsanyñ mukaddes, kamil we šöhratly Hudaÿ bilen tazeden ÿarašyp bile bolup bilmegi üçin Isa Mesihde muny her bir ynsana üpjün edÿär. Hudaÿ Isa Mesih arkaly biziñ her birimiz bilen bolmak isleÿar we erem bagynda Adam ata we How ene beren çyn bagtlylygyny, rahatlygyny, šatlygyny yagny gurply ÿašaÿšyny bize bermek isleyar. Hakykatdanda Hudaÿ biziñ bilen bolmak isleÿär we Ol bizden uzakda däldir, emma eger biz özümiz hem Huday bilen yakyn aragatnašykda bolmak islemesek onda Huday biz bilen erkimize garšy bolup yakyn bolup bilmez. Zeburda ine bu barada šeÿle diyyar: Mezmur 144:18

Reb Özüni çagyrýanlaryň hemmesine, Özüni çyndan çagyrýanlaryň hemmesine ýakyndyr.

Isa Mesihiñ dunya gelmegi Hudaÿyñ biziñ bilendiginiñ subutnamasydyr. Çünki Isa Mesih Huday bilen Birdir, Ol Hudaÿyñ baky gudratly, alem jahany, butin barlyklary yaradan gudratly Sözi -Kelamydyr. Onuñ ynsanlar arasyna gelmegi, Hudaÿyñ patyšalygynyñ ynsanlara gelenligidir. 

Bu sebapden Isa Mesihiñ dogulyp dunya gelmegi we ynsanlar arasynda yashamagy bize Hudaÿyñ biziñ bilendigini, biziñ tarapymyzdadygyny, Onuñ biziñ üçin bolan belent soygusini, merhemetini, erkinligini, umudyny, maksadyny we parhatlygyny bize görkezyar we iman edenlere beryar. 

Geliñ hazir Hudaÿ biziñ bilen bolanda,  yagny Isa Mesihde bize berilen wadalar we bereketler barada öwrenip geçeliñ. 

#1-njiden, Isa Mesih ÿer ÿüzüne gelende, ynsanlara göklerdäki Hudaÿyñ çuññur we çäksiz söÿgüsini getirdi. 

Biziñ iman eden Hudaÿymyz gaty uzakda bolan duygusyz bolan biri bolman, bize yakyn bolan, soyguden doly bolan bir Ata kimindir. Bu sebapden Isa Mesih bize ine bu Hudayyñ soygusini beryar. Serediñ Yazgylarda Hudaÿ Isa Mesihe iman edip kabul edenlere soygusini nähili ayan edyar: 1 Yahya 3:1

Atamyz Hudaýyň bizi nähili güýçli söýýändigini bir görseňizläň! Ol bizi Öz perzentleri diýip atlandyrýar. Dogrudan-da, biz Onuň perzentleridiris! Dünýä Hudaýy tanamansoň, bizi-de tanamaýar.

Isa Mesih REbbimiziñ dunya gelendigine we eden ahli išlerine iman edip Ony kabul edenlere Hudaÿyñ söygusi berilyar, bu imanlylara Hudaÿyñ perzentleri bolmak we Hudaÿyñ bu çuññur soygusinde yasamak bagty berilyar. 

Bu dunyade gynansakda çyn soygude yashayanlar gaty azdyr, bu dunya yalan soyguden, aldawdan, diñe wagtlayyn, oz bahbidini gozleyan soyguden bashga soyguni bize berip bilenok. Nira seretsek, ynsanlar soygini gozleyarler, mašgalada bolsun, iš yerinde yada okuwda bolsun yada gatnašyklarynda kimdir biri tarapyndan kabul edilmeklerini, goldanylmaklaryny isleyarler. Her bir ynsan özüniñ çyndan soÿülmegini isleyar. Aslyna seretsek, her bir ynsanyñ yašayšynyñ esasynda soyulmek islegi bar. Emma gynansakda ynsanlar bu çyn soyguni bašga nadogry yerlerden gozleyarler. Elbetde ynsanlar arasynda kamil bolmadyk soygiden doly  aragatnashyk, dostluk bolup bilyar, emma ynsanyñ kuyseyan we onuñ kalbyny doldurjak  kamil, mukaddes soyguni bolsa diñe Huday beryar. Huday ynsanlara bolan bu çuññur soygusini ayan etdi: Yahya 3:16-18

Hudaý dünýäni örän söýendigi sebäpli Özüniň ýeke-täk Ogluny berdi. Ol muny Ogluna iman edenleriň hiç biri heläk bolman, baky ýaşaýşa gowuşmagy üçin etdi.17 Hudaý Ogluny dünýäni höküm etmek üçin däl-de, eýsem dünýä Ol arkaly halas bolsun diýip iberdi.18 Oňa iman eden höküm edilmez. Emma iman etmedik eýýäm höküm edilendir, sebäbi ol Hudaýyň ýeke-täk Ogluna iman etmedi.

Hudaÿ biziñ her birimizi soyyandigi uçin Ozundaki iñ gymmatly bolan baky Sözüni yagny ruhy manydaky Ogluny -Isa Mesihi yere iberdi, Isa Mesih gelip biziñ gunalerimiziñ jezasyny çekdi, biziñ berjay edip bilmejek dogrulygy, kamilligi, mukaddesligi berjay etdi we ölup, baky ruhy olumi aradan ayyrdy. Hudaÿyñ soygusi, iš yuzunde ayan edildi. Soygi iñ gymmatly janyny hem biri uchin berip biler. Beyle soyga gahrymaçylykly soygi diyilyar. Hudayyng bize bolan soygusi sheyledir. Elbetde adamlar ozleriniñ gowy goryan adamlaryny soyup bilerler, hatda gowy adamlar uchin janlaryny hem pida ederler. Emma dušman bolan adamlary uçin kim janyny pida edip soygi gorkezer. Seyle soygini, Huday her birimize heniz biz gunakarkak, gunalerimizi soyup Hudaydan uzakda wagtymyz, dushman wagtymyz Huday bizi Isa Mesihde soyyandir. Rimlilere hat 8:5-5

Biziň özümizi aklamaga güýjümiz ýokka, Isa Mesih Hudaýyň öňden bellän wagtynda biz hudaýsyzlar üçin öldi.7 Hatda dogry adam üçin ölmäge taýyn adamy tapmak kyndyr. Ýöne kim bilýär, belki, ýagşy adam üçin ölüp biljegiň tapylmagy-da ahmal.8 Emma Isa Mesih heniz günäkärkäk, biziň üçin öldi. Şeýdip, Hudaý bize bolan söýgüsini görkezdi.

#2-njiden, Hudaÿyñ Isa Mesih arkaly biziñ bilen bolmagynda bize Hudaÿyñ merhemeti ayan bolandyr we berilyandir.

Biziñ gunalerimiz bizi Hudaydan dašlašdyrdy,  ruhy uçut emele geldi, gunaniñ netijesinde adamzat naletlere, betbagtlyklara sezewar boldy. Bu uçutdan biz hiç bir zat bilen, din yada gowy išlerimiz, bilmdir, guyjumiz bilen geçip bilmeyaris. Bu gunaniñ naletinden, dowzah odunan özümiz gutulyp bilmeyaris. Emma Huday biziñ bašarmajak zadymyzy biziñ üçin berjay etdi. Huday bu uçutdan geçip Oña baryp bilmegimiz üçin  “Yol, Hakykat we Yašaÿyš” bolan baky Sozi — Isa Mesihi bize iberdi. Isa Mesih arkaly Hudaÿyñ merhemeti bize ayan boldy. Merhemet diymek näme diymegiñiz mumkin? Merhemet bu – gazanylmadyk, yada gazanyp bolmayan beÿik, gymmatbaha sowgat diymegi añladyar. Isa Mesih adamzat üçin iñ gymmatly, iñ wajyp, iñ šöhratly sowgadydyr, merhemetidir. Bu merhemet arkaly Huday biziñ günalerimizi bagyšlady, bize ahli bereketlerini we baky yašaÿšyny sowgat berdi. Šonuñ uçin bu barada Yazgyda šeyle diyyar: Efeslilere hat 2:4-9 Emma günälerimiz sebäpli öli hem bolsak, merhemete baý Hudaý Özüniň çuňňur söýgüsini görkezip, bizi Mesih bilen bilelikde direltdi. Siz Hudaýyň merhemeti arkaly halas bolduňyz.6 Hawa, Hudaý bizi Mesih bilen bile direltdi we Ol arkaly bizi gökdäki älemde oturtdy.7 Ol muny Isa Mesih arkaly bize eden merhemetiniň we mähremliliginiň ummasyz baýlygyny geljek döwürde görkezmek üçin etdi.8 Çünki siz iman arkaly Hudaýyň merhemeti bilen halas edildiňiz. Bu siziň öz tagallaňyz bilen bolmady, muny size Hudaý peşgeş berdi.

Isa Mesihde bize ajayyp merhemetinini beren Hudayymyza ömür baky ösguler we šohrat bolsun!

#3-njiden Isa Mesihiñ yer yuzune gelmeginiñ maksady Onuñ bize erkinligi-azatlygy bermegidir.

Isa Mesih adamlara ine šeyle diyip Ozuniñ dunya gelmeginiñ maksady barada Yazgylardan okap ykrar edipdi: Luka 4:18-19

18-19 «Rebbiň ruhy üstümdedir. Garyplara Hoş Habary bildirmegim üçin, Ol Meni seçip-saýlady; tussaglara azatlygy, körlere gözüniň açyljakdygyny yglan etmäge Ol Meni iberdi. Zulum astyndakylary azatlyga çykarmaga, Rebbiň merhemet ýylyny jar etmäge Meni iberdi».

Biz Isa Mesihde ine bu ajayyp wadalarda yašap bilyaris. Günäler netijesinde biziñ her birimiz šeytanyñ golastynda, yesirlikde, gulçulukda galdyk. Gunaleri etmek bilen biz šeytanyñ yorelgelerine we šalygyna gulluk etdik. Biziñ ellerimiz zynjyrlanandy, emma Isa Mesih gelip bizi azat etdi. Isa Mesih bizi öz gymmatly mukaddes ganyny gurbanlyk guzu kimin dökmek arkaly gunaning gulçulygyndan azat etdi. Bize diñe gökde baky mekanynda azatlygy upjun etman yerdaki yašayšymyzda hem biziñ gunäden azat yašamagymyzy, seytanyñ tasirinden we guyjunden yeñišli yašamagymyzy hem upjun etdi. 

#4-njiden, Hudaÿyñ Isa Mesihde biziñ bilen bolmagynda bize sarsmaz umyt berildi.

Adam umudyny yitirende yašamak islegini yitiryandir. Yer yuzunde durli kynçylyklara uçrap soñunda umydyny yitirenlerinde kop ynsanlar janlaryna kast edyarler we ozuni olduryarler. Umyt bolmadyk yerde ösüš, döredijilik we bagtly yašaÿyš bolmayar. Bu sebapden gunanin naletinde galyp, baky olume hokum edilen biz ynsanlara Isa Mesih sarsmaz umyt berdi. Çünki Isa Mesihde –Hudaÿ biziñ bilendir. Hudaÿ biziñ umydymyzdyr, janymyzdyr, gelejegimizdir, barlygymyzdyr, bakyetimizdir, nurumyz, bagtlylygymyz, jennetimiz, rahatlygymyz ahli zadymyzdyr!

Yazgy Hudaydaky umudymyz barada ine seyle diyyar: Emma şuny ýatda saklaýan, şonda ýene-de umyt döreýär: Agy 3:22-23

22 Rebbiň sadyk söýgüsi tükenmezdir, çünki Onuň rehimdarlygy bakydyr.23 Her säher bular täzelenýär, Seniň wepadarlygyň beýikdir!

Hudaÿyñ Isa Mesih arkaly biziñ kalbymyza gelmegi, biziñ bilen yakyn aragatnašykda bolmagy, Onuñ bize bolan wepadarlygy, gowulygy, soygusi, rehimdarlygy bizde umyt doredyar. Bize dogrulykda, hakykatda yašamaga guyç kuwwat beryar. 

Išaya pygamber  bu umyt barada šeyle diyyar: 40:31

Emma Rebbe umyt baglaýanlar täzeden güýç toplarlar, bürgütler dek ganat ýaýyp belende galarlar, ýüwrerler, ýöne ýadamazlar, ýörärler, ýöne ysgyndan gaçmazlar. 

#5-njiden, Huday Isa Mesihde biziñ bilen bolmagynda ynsanyñ durmušy üçin maksady barlygyny ayan edyar. Bu arkaly biziñ gymmatlydygymyzy, biziñ bahamyzyñ beyikdigini gorkezyar.

Hudaÿ biziñ bilen yakyn bolmagynda uly many bar. Alem jahany yaradan Huday bir topakdan bolan, toz kimin biz ynsanlaryñ arasynda, kalbynda ÿašamak islemegi akylyñy añk ediji, hayran galdyryjy hakykatdyr. Biziñ dunyamiziñ we hatda biziñ her birimiziñ yuzbe yuz bolyan problemamyz özumiziñ gymmatymyzy bilmezligimizdir. Adamlar ozlerini beygeltmek uchin, yada gymmatyny gorkezmek uchin bir birine yamanlyk edyarler, bir birini peseldyarler yada dinge kimdir birining yeten ustunligi, derejesi netijesinde bir birine baha beryarler. Dunya adamlara dunye olchegleri we yorelgeleri bilen baha beryarler we bir birining gymmatyny olar arkaly olcheyarler. Emma Huday bolsa biziñ her birimize biziñ ukubymyza, yeten derejamize, gazanan zatlarymyza, yada gazanyp bilmedik yetip bilmedik yagdaylarymyza seredip bize baha bermeyar, gymmatymyzy olar arkaly olchemeyar. Huday bizi Onuñ kešbinde yaradylan ynsanlar kimin soyyar we bizi öz önünde gymmatly sayyar. Šonuñ üçin Huday biziñ bilen bolmak isleyar we kalbymyza Isa Mesihde gelip biziñ bilen Oz perzentleri kimin gatnašykda bolup yašamak isleyar. Dawut pygamber bu barada sheyle diyipdi: Mezmur 138:13-14

Sen meniň içgoşlarymy ýaratdyň, enem göwresindekäm Sen şekil berdiň.14 Men Saňa öwgi aýdýaryn, çünki meni ajaýyp, täsin ýaratdyň. Ajaýypdyr Seniň işleriň, muny juda oňat bilýändir kalbym.

Bizi yaradan Hudayymyzdyr we biziñ her birimiz ozumiziñ Hudayyñ yanyndaky gymmatymyzy bilmelidiris. Bu sebapden Huday biziñ her birimiziñ durmušymyz ücin maksady bardyr. Ol biziñ her birimiz arkaly šohratlanmak we Onuñ ajayyp islerini berjay edyanler we Patyšalygynyñ jarçysy bolmagymyzy isleyar. 

#6-njydan, Isa Mesihiñ dunya gelmegi we Ol arkaly Hudaÿyñ biziñ bilendigi bize Hudaÿyñ egsilmez, bu dunyaden bolmadyk Hudaydan bolan rahatlygyny beryar. 

Dunyade parahatlyk yetišmeyandigini her birimiz bolyan dunya wakalaryndan bilyaris. Isa Mesihe diñe  – Imannuel yagny Huday bizing bilendir, diyen at berilman, bašga yerde oña Parahatlygyñ Šazadasy diyen hem at berilipdi. Isa Mesih biziñ bilen bolmaga gelende Ol bize parahatlygyny hem getiryar. Biziñ her birimiz kalbymyzda rahatlyga matachdiris. Biziñ her birimiz gaygy-aladalarda, gorkularda yašayarys. Rahatlygy bolsa dunyaning zatlarynda gozleyaris, emma bize rahatlygy diñe Parahatlyk Šazadasy Isa Mesihe iman edenimizde we Oña durmušymyzy boyun edenimizde gelyar. Bu sebapden hatda kynçylyklarymyzda hem, problemalarda hem hemiše  unsumizi Isa Mesihe we Onuñ biziñ bilendigine gonukdirmelidiris. Eger Hudaÿyñ biziñ bilendigini doly bilsek we bu hakykata ynansak, onda Hudayyn rahatlygy bize geler. Isaya 26:3

Pikiri Özüňe ýönelenleri doly rahatlykda saklaýarsyň, çünki olar Saňa bil baglaýarlar.

Mahriban imanly doganlarym, gadyrdan ildesler, Isa Mesih Rebbimiziñ dunya gelmegi we Ondaky wadalar we bize berilyan bereketler diyseng sanardan kopdur. Biziñ bir programmamyzda olaryñ hemmesi barada gurrung edip gutaryp bilmejegimiz anykdyr. Aslynda Hudayyng ajayyp gutulyšy, soygusi, merhemeti we maksady barada ediljek gurrunglerimiz hich hachan hem gutarmaz, çunki olar çaksizdir, bakydyr. Bu sebapden yzygiderli geplešiklerimizde bular barada gurrung edyaris. 

Emma bu gunki ayratyn Mesihiñ dogulyš programmamyzda size Mesihdaki ajayyp wadalary beyan etmage çalyšdym we siziñ Ony tanamagyñyza we imanyñyzyñ berkemegine gošant gošandyryny diyip umyt edyarin. 

Isa Mesihiñ dunya gelmegi bilen her birimize Huday biziñ bilen yakyn gatnasykda bolmagyna mumkinçilik açylandygyny yatda saklañ. Eger siz Isa Mesihe Halasgar we Reb hokmunde ynsañyz onda bu geplešimizde yatlap geçen Hudayyñ ajayyp wadalaryna hem eye bolarsyñyz. Isa Mesih diñe bir yer yuzunde dogulyp yašamaga gelmän siziñ kalbyñyzda hem iman arkaly dogulyp size ahli ajayyp bereketlerinden doly yašayšyny bermek isleyar. 

Biziñ bilen yakyn aragatnašykda bolmaga we bize ahli wadalaryny bermâge gelen Reb Hudayymyza baky owguler we šöhrat bolsun! Omyn

The post Immanuel-Hudaÿ biziñ bilendir! appeared first on TÜRKMEN ILIME HOŞ HABAR.

The post Šalaryñ Šasy doguldy! appeared first on TÜRKMEN ILIME HOŞ HABAR.

Tayyar bol!

Ajal geler yzyñdan,

soramaga hasabyn,

Tayyar bol sen

Yaradana dušmaga

Eglenme sen, guÿmenme sen

Bu yalançyñ oÿnuna,

Taÿÿar bol sen

Ÿaradana dušmaga

Ylgama sen, büdreme sen

geçegçiniñ zadyna,

Taÿÿar bol sen

Ÿaradana dušmaga

Gözlegin Dogrulygyñ Açaryn!

Sora sen rehim-šepagaty

Ÿaradan, Rebden

Šonda taÿÿarsyñ, Oña dušmaga!

Listen to “Tayyar Bol – 9:5:17, 1.13 PM” on Spreaker.

The post Tayyar bol! appeared first on TÜRKMEN ILIME HOŞ HABAR.

Oÿanalyñ adamlar

Dost diyeniñ dušman bolup çykanda,

Dogan, seniñ özüñ dal-de zadyñ islände

il-günde bir- birine hormat galmanda

Nedir bu alamat aÿdyñ, adamlar

Adam gadyry olçenilÿär zat bilen

Köpler bašagay puldyr-keÿp bilen,

Yene biri šan-šöhrat, at bilen

Satyp ÿörler hak imanyn, adamlar

Ilde-gunde gadyr gymmat galmady,

Dogan-gardaš bir birine yat boldy,

Gelin-gyzlar namysyny unudyp

Ne günlere düšdi bu gün, adamlar.

Bu alamat dälmi ahyrzamandan –

Yakynlašyan hokum gununden?

Toba edip, gözlemesek  bu Haky

Ölüp gutulmarys, oyanalyñ adamlar!

Listen to “Turkmen Hosh Habar’s show” on Spreaker.

The post Oÿanalyñ adamlar appeared first on TÜRKMEN ILIME HOŞ HABAR.