Bij Uitgeverij PMA zal in juni 2012 verschijnen: Een kaart van Berbice – Piraten op de Wilde Kust van John Brosens.

In deze historische jeugdroman beschrijft de auteur de avonturen van leerling kaartenmaker Simon Grades (15). Meer informatie vind je op de website.

Uitgeverij ThiemeMeulenhoff  onderhoudt de website Alles over Taal. Daar vind je o.a. lesbrieven over verschillende onderwerpen, voor verschillende onderwijsniveaus. In april is er een lesbrief voor havo/vwo:  Het einde van … Deze lesbrief gaat over het einde van het papieren boek en sluit aan bij de uitdagende column in de NRC waarin de begrafenis van het boek werd aangekondigd.

Bij Standaard Uitgeverij België is verschenen Margoo voor beginners. Dit is het eerste deel van een driedelige reeks Nederlands voor anderstaligen. De drie boekdelen bieden oefeningen aan op teksten, woordenschat, zinsbouw, leesplezier, grammatica en taalhandelingen. Een aantal oefeningen, zoals luisteroefeningen, kunnen op de site www.margoo.be geraadpleegd worden.

Uitgeverij Eenvoudig communiceren

heeft een bundel met interviews gepubliceerd: "Welkom in Nederland" In deze bundel laat Wine Baljet, docente Nt2 aan het ROC Flevoland, 7 nieuwkomers aan het woord. Hun persoonlijke verhalen zijn in korte, makkelijke zinnen opgeschreven, zodat het boek gebruikt kan worden als lesmateriaal in de lessen Nederlands Nt2. Er is ook een verklarende woordenlijst bij.
In de serie ‘Leeslicht’ is verschenen 'Haar naam was Sarah', van Tatiana de Rosnay. Deze hertaling door Marian Hoefnagel is geschikt voor de betere lezers in het praktijkonderwijs.

De uitgaven van Eenvoudig Communiceren zijn te bestellen via de website.

Muiswerk Educatief heeft een woordenboekapp uitgebracht voor de drie Apple-apparaten (iPhone, iPad en iPod) en voor 741 verschillende Android-apparaten. Het Muiswerk woordenboek bevat ruim 40.000 veelgebruikte woorden uit de Nederlandse taal. Van de meer dan 12.000 basiswoorden worden de verschillende betekenissen gegeven en per betekenis worden voorbeelden van het gebruik, synoniemen en tegenstellingen aangegeven. Meer dan 1.000 woorden zijn voorzien van een plaatje om de betekenis te ondersteunen. De Muiswerk woordenboekapp vind je in de App Store en in GooglePlay. De app is nog steeds gratis te downloaden.
Dedact educatieve uitgevers heeft de methode Leswijs Nederlands uitgegeven voor de onderbouw van het vwo en het havo en voor jaar 1-4 van het vmbo. De leerlingen ontvangen alle theorie, vragen en opdrachten in boekvorm én digitaal, het materiaal is ook geschikt voor de iPad. De didactiek combineert beproefde en vernieuwende didactiek uit de serie SLO-cursussen ‘Nederlands Anders’ van Jeroen Steenbakkers. Alle informatie vind je op de website: Leswijs Nederlands.
ThiemeMeulenhoff introduceert vanaf schooljaar 2012-2013 een startpagina bij haar lesmethodes. Alle leermiddelen, zoals digibord-toepassingen, digiboeken, een oefenmodule, een overzicht met oefenresultaten, extra actueel lesmateriaal, films en audiobestanden, toetsen (inclusief antwoorden) en de totale inhoud van meerdere leerjaren van de desbetreffende lesmethode, staan op de methodestartpagina bij elkaar en zijn zo eenvoudig te gebruiken. De pagina wordt gebruikt in samenhang met de boeken die bij een lesmethode horen, maar het is ook mogelijk om volledig digitaal te werken. Meer informatie vind je op Methodestartpagina.
 

De nieuwsbrief van mei is verschenen en bevat de volgende onderwerpen:
Meimaand examenmaand
Uitleggen via YouTube
Wikiwijs
Nationale bijspijkerdag zinsontleding
Levende Talen
Taalmuseum
Van de uitgevers
Nieuwsblog Nederlands

Je vindt de nieuwsbrief op één pagina op de website van onze vakcommunity: http://digischool.kennisnet.nl/community_ne/nieuwsbrief_mei_2012 
De volgende nieuwsbrief verschijnt begin juni.

Ook dit jaar verzorgt het sectiebestuur Nederlands de eindexamenbesprekingen Nederlands vmbo-gl/tl, havo, vwo: in Groningen en  in Utrecht.
Voorafgaand aan de plenaire bijeenkomst zal een docentenpanel het examen en correctiemodel doornemen en bespreken. De resultaten van dit overleg zullen voor een belangrijk deel de inhoud van de avondbijeenkomst bepalen. Het verslag van de bijeenkomsten zal na afloop z.s.m. op de website van Levende Talen en op de mailinglist van de vakcommunity verschijnen. Net als in voorgaande jaren is het voor docenten mogelijk hun eerste commentaar op de examens op een digitaal forum op de vakcommunity te geven. Deze reacties zullen worden meegenomen naar het overleg.
Utrecht
De havo-/vwo-besprekingen in Utrecht vinden plaats bij Hogeschool Utrecht (locatie Koningsbergerstraat): routebeschrijving
vwo: 15 mei 20.00 uur
havo: 16 mei 18.00 uur
De vmbo-bespreking in Utrecht vindt plaats bij Vergadercentrum Vredenburg 19: routebeschrijving
vmbo-gl/tl: 21 mei 18.00 uur
Groningen
De havo-/vwo-besprekingen in Groningen vinden plaats bij het Reitdiep College (vestiging Kamerlingh Onnes): routebeschrijving
havo: 16 mei 18.00 uur
vwo: 16 mei 19.30 uur
Aanmelden
Graag van tevoren aanmelden, uiterlijk 4 dagen vóór elke bijeenkomst bij de betreffende contactpersoon. Vermeld zo mogelijk uw lidnummer van Levende Talen. Leden van Levende Talen nemen kosteloos deel aan de bijeenkomst. Kosten voor niet-leden: 10 euro (het is natuurlijk ook mogelijk om ter plaatse lid te worden). Het aantal deelnemers is beperkt.
Utrecht:
Aanmelden havo en/of vwo: klik hier
Aanmelden vmbo gl/tl: fhaverkort@hzm.gsf.nl
Groningen:
Aanmelden havo: s.de.vries@reitdiep.nl
Aanmelden vwo: nanettebienfait@hetnet.nl

Enthousiast vertelt ze over haar werk voor The Energy Project, een internationaal en door Europese financiering gerealiseerd onderzoek naar de oorzaken en preventie van overgewicht bij jongeren. Daar heeft Singh veel van geleerd, vertelt ze.

Een groot onderzoek was het, onder 8000 kinderen en hun ouders in 8 landen. De afrondende fase is ingegaan en een groot aantal publicaties komt eraan.

Bewegen en schoolprestaties

Maar we spreken haar vanwege het eerdere onderzoek, een vergelijkende literatuurstudie over de verhouding tussen bewegen en schoolprestaties van kinderen tot 18 jaar.

Wat was de aanleiding om dat te gaan doen?
“Er zijn wel eerder literatuurstudies gedaan over dit onderwerp, de relatie tussen lichamelijke activiteit en schoolprestaties, maar wij hebben alleen maar gekeken naar studies die deze relatie over langere termijn hebben gemeten.”

Wat is dan het probleem met die andere studies? Een te korte looptijd?
“Nee, niet eens zozeer dat ze kortdurend waren. Maar vaak is er maar op één tijdstip gemeten. Stel, dat je mij vertelt dat je op dit moment 4 keer per week sport en dat je een erg hoge Cito-score hebt gehaald. In dat geval weet je niet of jouw hoge Cito-score het gevolg is van je sport gedrag. Op het moment dat ik dat op meerdere tijdstippen meet, dan kan ik onderzoeken of een toename in sportgedrag ook samenhangt met een toename in schoolprestaties. Idealiter kijk je naar interventiestudies met een controle groep: dus een groep die bijvoorbeeld een beweeginterventie krijgt aangeboden en een groep die dat niet krijgt. In onze studie zijn 2 van dit soort studies opgenomen.”

Het was een heel werk, want er doken in eerste instantie meer dan 800 onderzoeken op. Daarvan voldeden er slechts 14 aan onze inclusie criteria en slechts 2 werden als methodologisch goed beoordeeld.
Hoe is die selectie in zijn werk gegaan?
“Die selectie van 14 komt omdat we alleen studies met een bepaalde opzet wilden en ook alleen studies over kinderen. We hebben bijvoorbeeld studies uitgesloten die de relatie tussen bewegen en schoolprestaties onderzochten in populaties met bepaalde ziekten. Ook hebben we besloten om alleen studies mee te nemen die na 1990 zijn gepubliceerd. We wilden nl graag dat onze resultaten iets zeggen over de kinderen van tegenwoordig.”

Hoe komt het dat er maar 2 studies echt goed zijn?
“We hebben gekeken naar de methodologische kwaliteit van de studies. Daarvoor hebben we hebben een checklist gemaakt waarin we een aantal onderwerpen hebben opgenomen om te bepalen of een studie aan bepaalde standaarden voldoet. Hoeveel mensen hebben bijvoorbeeld aan de studie deelgenomen? Hoe is gemeten hoeveel kinderen bewegen? Een objectieve manier van meten zegt dan meer dan een door kinderen of hun ouders ingevulde vragenlijst. Er was trouwens geen enkele studie die de hoeveelheid beweging van kinderen op een objectieve manier heeft gemeten. Als een studie voor meer dan 70% aan de eisen van onze checklist voldeed, was hij goed. Ja, we zijn redelijk streng geweest.”

“Wat opviel was dat studies veel verschillende soorten lichamelijke activiteit in verband met schoolprestaties brachten. In de vragenlijst van de ene studie werd dan bijvoorbeeld gevraagd: hoe vaak per week neem je deel aan schoolsport? In een andere studie werd gevraagd of je lopend of fietsend naar school gaat. Of hoeveel uur per week iemand met buitenschoolse sport bezig was. Doordat de studies dit allemaal op hun eigen manier deden, was het moeilijk om de resultaten van ons onderzoek in getallen te vatten. Ik kan daarom geen antwoord geven op een vraag (die ik overigens vaak krijg): ‘Hoeveel moeten kinderen bewegen om hun Cito-score te verbeteren?”

"Ja, we zijn redelijk streng geweest.”

Sporten en cultuur

Van de 14 onderzoeken komen er 12 uit de Verenigde Staten. Heeft de cultuur van een land invloed op bewegen en gezondheid?
“In Amerika speelt sport over het algemeen op universiteiten en high schools een veel belangrijkere rol dan bijvoorbeeld in Nederland. Wellicht heeft men daar meer aandacht voor sport dan in Nederland. In Nederland of Europa hebben we geen één studie gevonden die aan onze voorwaarden voldeed.

“Wij willen daarom heel graag ook in Nederland een studie van goede kwaliteit uitvoeren. Daar denken we momenteel over na en praten met verschillende partijen. Zoals altijd zitten we om financiering verlegen. Zoals ik eerder heb aangegeven is het belangrijk dat je op meerdere momenten in de tijd meet, zowel lichamelijke activiteit als schoolprestaties. We hebben daarom echt financiering nodig voor een langere termijn.”

Zou je op basis van een andere cultuur ook andere uitkomsten van zo’n onderzoek verwachten?
“Dat zou best kunnen. De waarde die sport in een cultuur of in een maatschappij heeft, zal zeker invloed kunnen hebben op het resultaat. Ondanks dat sport in Amerika een belangrijkere rol speelt, bewegen veel Amerikanen te weinig en is er veel overgewicht.”

Ze kijken naar sportende mensen op televisie?
(lacht) “Ja, naar honkballende mensen.”

Verschuiving

Een opmerkelijke bevinding uit de publicatie ‘Physical Activity and Performance at School’ is dat er geen enkele studie op een objectieve manier lichamelijke activiteit meet, vertelt Singh. Ze ziet wat dat betreft wel een verschuiving in haar vakgebied.

“In het onderzoek naar overgewicht en lichamelijke activiteit zie je dat steeds meer onderzoekers objectieve meetinstrumenten gebruiken, namelijk versnellingsmeters. Een versnellingsmeter is een kastje dat je op je heup draagt en dat meet met welke versnelling je lichaamszwaartepunt zich verplaatst. Ja, onderzoek waarin je zo objectief mogelijke meetinstrumenten gebruikt zou je meer willen. Door het gebruik van vragenlijsten worden de resultaten van deze onderzoeken minder betrouwbaar omdat de antwoorden vaak sociaal wenselijk zijn.”

Onderzoek waarin je zo objectief mogelijke meetinstrumenten gebruikt zou je meer willen.

Zijn er, afgezien van de financiering, problemen om zo’n onderzoek goed op te zetten? Of zou het dan gewoon gedaan kunnen worden?
“Door het onderzoek wat we hebben gedaan hebben we nu meer kennis in huis. We hebben nu gezien wat anderen niet goed hebben gedaan of beter hadden kunnen doen. Het zou een hele leuke uitdaging zijn om nu een grootschalig onderzoek op te zetten met deze inzichten.”

“De roep om interventies die haalbaar zijn is erg belangrijk. Je kan door er veel geld tegenaan te gooien iedereen een extra uurtje laten sporten per dag, maar het is de vraag of de interventie na afloop van het onderzoek dan ook nog door kan gaan. We proberen bij de ontwikkeling van beweeginterventies zo veel mogelijk rekening daarmee te houden. Het is de kunst om een interventie te vinden die praktisch haalbaar is.”

Bewegingsonderwijs in Nederland

Hoe staat het er met sport en bewegingsonderwijs intussen voor in Nederland?
“Op basisscholen is er nog een inhaalslag te maken door ervoor te zorgen dat er in ieder geval een vakleerkracht voor de klas staat. Op middelbare scholen wordt er steeds vaker gekort op het aantal uren bewegingsonderwijs ten opzichte van kernvakken, zoals wiskunde of talen.”

“Dat is zorgelijk. Regelmatig bewegen is niet alleen gezond – iets wat we al langer weten. Een ander belangrijk aspect van goed en regelmatig bewegingsonderwijs is dat kinderen die op jonge leeftijd actief zijn, ook op volwassenen leeftijd actiever zijn. Jong geleerd is oud gedaan. Meer bewegingsonderwijs hoeft overigens niet ten koste te gaan van andere lessen: je kunt lichaamsbeweging inbouwen in de reguliere lessen.”

Gemeten, gewogen en bevraagd

Momenteel is het Europese onderzoek The Energy Project in de afrondende fase beland, een onderzoek naar overgewicht en de preventie daarvan. Wat is dat precies voor onderzoek?
“Dat is een zogeheten cross-sectioneel onderzoek. Dan kijk je dus op één en hetzelfde moment naar beide uitkomstmaten. Iets dat we bij het andere onderzoek naar bewegen en schoolprestaties juist niet hebben gedaan. Wat we hier hebben gedaan, is meten hoe dik of dun je bent en op hetzelfde moment hebben we gevraagd hoeveel frisdrank je drinkt, of je fietsend of lopend naar school gaat. We hebben bijna 8000 kinderen gemeten verspreid over 8 landen.”

“Het leuke aan dit onderzoek is dat we niet alleen de kinderen hebben bevraagd, maar ook hun ouders. Belangrijk aspect van dit onderzoek is dat we ook naar de thuis- en de schoolomgeving hebben gekeken. Of je dus thuis de mogelijkheden krijgt om gezond te eten en veel te bewegen. Als de ouders het goede voorbeeld geven, zijn kinderen dan eerder geneigd om gezond te eten en veel te bewegen.”

Over de uitkomsten mag ze nog niets vertellen. De kleine onthulling die Singh wel wil doen is dat er ‘grote verschillen tussen landen in Europa’ uit naar voren komen.

Dit onderzoek is met Europees geld gefinancierd. Gaat dat nu ook invloed hebben of krijgen op Europees beleid?
“Dat weet je niet. We hebben wel gekeken de implementatie van de onderzoeksresultaten, dus een gedeelte van het project richt zich wel degelijk op het voeden van de politiek en de stakeholders. We doen echt ons best om de boodschap aan de man te brengen. Over een paar weken hebben we daarom een internationale bijeenkomst in Lyon tijdens het European Congres on Obesity. Daar zullen we geïnteresseerden informeren over de belangrijkste uitkomsten van het ENERGY project.

Dus als de heren en dames politici luisteren, kunnen ze aan de bak?
“Heel graag, kom maar bij mij!”

Het Netwerk Didactiek Nederlands stelt zich tot doel de belangen te behartigen van de didactiek en het onderwijs van het Nederlands in de Vlaamse Gemeenschap.  De nieuwsbrief van april-mei-juni 2012 is verschenen met 12 artikelen, waaronder een verslag van de netwerkmiddag over Taalbeschouwing op 14 maart in Gent en een vooraankondiging van de Herfstconferentie Netwerk Didactiek Nederlands op woensdag 3 oktober 2012 in Gent met als thema taalontwikkelend lesgeven.

Op dinsdagmiddag 5 juni 2012 organiseert het Expertisecentrum taal, onderwijs en communicatie van de Rijksuniversiteit Groningen een studiemiddag over actuele inzichten in het schrijfvaardigheidsonderwijs. De studiemiddag is bedoeld voor: leerkrachten bovenbouw basisonderwijs, docenten (Nederlands) onderbouw voortgezet onderwijs en taalcoördinatoren. Meer informatie vind je op de website.

Op de Universiteit van Amsterdam werkt men aan een website met wetenschappelijke spellen voor kinderen en middelbare scholieren van 8 tot 18 jaar. Een wetenschappelijke kennisquiz is daar onderdeel van. Docenten worden uitgenodigd om vragen te bedenken voor deze wetenschapskwis voor leerlingen. Meer informatie vind je op de website. De vragen kun je invoeren op: https://docs.google.com/spreadsheet/viewform?formkey=dFBROEVuemV0YlZldGZEOHFMNFNWOFE6MA#gid=0

Op donderdag 5 april 2012 heeft de Onderwijsraad op verzoek van de Tweede Kamer een advies uitgebracht over artikel 23, de vrijheid van onderwijs. Tegelijkertijd publiceert het Nationaal Onderwijsmuseum een bijzondere uitgave: Vrijheid van onderwijs, de vele gezichten van artikel 23. Deze uitgave beschrijft de brede achtergrond en ontwikkelingen rondom het grondwetsartikel 23: de vrijheid van onderwijs. Meer informatie over de uitgave vind je op  de website van het Onderwijsmuseum. Daar kun je de uitgave ook bestellen.

Op 28 juni organiseert het Instituut voor Leraar en School in Nijmegen voor de tweede keer de Nationale bijspijkerdag zinsontleding. Docent is de Taalprof. De training is bedoeld voor docenten Nederlands en Moderne Vreemde Talen VO onderbouw en bovenbouw en is niet geschikt voor mensen die vinden dat grammatica nergens voor nodig is.
Alle informatie vind je op de website. Daar kun je je ook aanmelden.

Leerlingen maken veel spelfouten, ze formuleren slecht, lezen oppervlakkig en kunnen geen lange teksten meer aan. Dat zijn enkele veelgehoorde klachten over de ‘basisvaardigheden’ schrijven en lezen. Hoe kun je als docent Nederlands hier iets aan doen?   

De website Basistaal.nl van de SLO biedt informatie, tips en voorbeelden, bedoeld om het spellen, formuleren en lezen van leerlingen in de onderbouw van het voortgezet onderwijs te verbeteren.  

De inhoud van de site is gebaseerd op bekende aanpakken en onderzoeken. Een geheel nieuwe taaldidactiek is niet nodig. Op veel punten volstaat het om goede ideeën die op de achtergrond zijn geraakt weer naar voren te halen.   

Bij deze een oproep om mee te denken, schrijven, bloggen over de nieuwe tussentoetsen voor de kernvakken Nederlands, Engels, wiskunde/rekenen. Weinig mensen lijken goed op de hoogte te zijn van deze verplichte diagnostische toetsen die over 2 jaar op alle scholen afgenomen moeten worden.  Ondertussen ligt er al een voorstel voor een wetsontwerp en is het tot 9 april (!) mogelijk je mening hierover te geven via een internetconsultatie: http://www.internetconsultatie.nl/tussentijdsetoetsvo
OCW wil zo reacties verzamelen op de inhoud van het wetsvoorstel. Het hele voorstel telt 41 pagina's, binnen een uur goed te lezen. De consultatie telt 7 open vragen en is binnen 15 minuten in te vullen. Het conceptwetsvoorstel kun je hier downloaden: Wetsvoorstel tussentoetsen 
Zie ook de Community Docenten Voortgezet Onderwijs

Gezondheidsvaardigheden aanleren op school helpt leerlingen verantwoorde keuzes te maken voor hun gezondheid en hun toekomst. Met deze werkconferentie krijgt u beter zicht op gezondheidsvaardigheden op school en wat dit voor uw eigen werk kan betekenen.

Aanleiding voor deze dag is het werkbezoek aan Nederland van Prof. Richard Osborne, Deakin University, Australië, expert op het terrein van health literacy en health education. Samen met enkele Europese en Nederlandse deskundigen presenteren NIGZ en Fysio Educatief u een gevarieerd programma over gezondheidsvaardigheden als onderdeel van een gezonde school, hoe dit in het schoolcurriculum kan worden opgenomen, mogelijkheden voor onderzoek en voor beleidsbeïnvloeding.

De dag is bestemd voor onderzoekers, beleidsmakers en praktijkwerkers op het terrein van gezonde school, gezondheidsvaardigheden en vindt plaats in het Life Long Learning House, Groenburgwal 59, 1011 HT Amsterdam. Deelname kost €100,- , voor studenten €50,- en u kunt zich opgeven via het aanmeldingsformulier.

Met bijdrage van:

• Facilitator Ian Young, European research consultant, Health Promoting Schools, Scotland 
• Health literacy concepts by prof. Richard Osborne, Deakin University, Australia 
• Health literacy in schools by dr. Leena Paakkari, University of Jyvä skylä, Finland 
• Parent involvement by Dr. Frederik Smit, ITS, Radboud University Nijmegen, Netherlands 
• Learning by moving by Dr. Amika Singh, VU University Medical Centre, Netherlands 
• Life skills in schools by Engelien van der Zwaag, NIGZ, Netherlands 
• Child & Development Shanti George, Independent researcher, Netherlands 
• Health and nutrition education Dr. Malcolm Thomas, Director of School of Education and Lifelong Learning, Wales
• Bonding by movement by Elise Sijthoff, Health literacy programme developer Fysio Educatief, Netherlands