Idiomatyka języka angielska różni się od polskiej. Wiele angielskich idiomów na pierwszy rzut oka wydaje się zabawnych, często nielogicznych. Wynika to tylko i wyłącznie z różnic językowych i kulturowych. Wyraz temu dałem na tym blogu wiele razy. Choćby przygotowując listę angielskich idiomów. Dzisiaj prezentuję angielski, niezwykle intrygujący, odpowiednik polskiego powiedzonka, że ktoś “uczy ojca, jak robić dzieci”.

W języku angielskim podobne znaczenie ma fraza: to teach grandmother to suck eggs. Dopuszczalna jest pewna wariantywność. Słowo grandmother można zastępować synonimem granny, a do czasownika suck można dodać out.

Dosłownie rzecz biorąc, “uczyć ojca robić dzieci” to “uczyć babcię jak wysysać jajka”.

Idiom ten znaczy tyle, co pouczać kogoś, doradzać komuś w sprawach, w których osoba ta jest dobrze poinformowana, często nawet lepiej od osoby, która występuje w roli doradzającej, pouczającej.

W angielskim powiedzonku chodzi oczywiście o nic innego, jak o robienie wydmuszek, tj. wysysanie, a zasadzie wydmuchiwanie ze skorupki, przez małe nakłucia, zawartości jajka. Wydmuszka taka najczęściej wykorzystywana jest do celów dekoracyjnych i innych. Poza tym pozwala uniknąć konsekwencji wynikających z przypadkowego rozbicia starego, pełnego jajka.

To, że nie ma sensu uczyć ojca (a zwłaszcza własnego), jak spłodzić dziecko, jest rzeczą oczywistą, ale że nie powinno uczyć się babci, jak robić wydmuszki. Dlaczego? A jak babcia nigdy w swoim, z natury długim, życiu nie zrobiła wydmuszki?

Etymologia tego idiomu (jak większości) nie jest jasna. Większość badaczy — w tym autorzy oxfordzkiego słownika — skłaniają się ku wyjaśnieniu, że fraza ta została przeniesiona na skutek dosłownego tłumaczenia z języka hiszpańskiego. Zwrot ten pojawił się w 1707 roku w niniejszej postaci:

You would have me teach my Grandame to suck Eggs

Można spotkać się z taką argumentacją, że robienie wydmuszek to jedna z tych umiejętności, po nauczeniu się której dziecko chcę się nią pochwalić, zwłaszcza przed babcią, dla której jednak nie jest to nic nowego. No cóż chyba trzeba spocząć na twierdzeniu, że babcia, z uwagi na lata stąpania po świecie, wie o życiu wszystko. O robieniu wydmuszek także.

Zbliża się Wielkanoc, więc macie okazję, żeby przekonać się, czy umiecie robić wydmuszki. A może kogoś tego nauczycie?

Według lingwistów układ klawiatury, tj. określone rozmieszczenie liter wpływa na to, jak postrzegamy pewne słowa. Przekonajcie się sami, jak klawiatury QWERTY przyczyniają się do tego, że jedne słowa nam się podobają, a inne już nie.

W pewnym sensie brzmienie wyrazów może wiązać się z ich znaczeniem. Często dobieramy słowa, które według nas są nie tylko bardziej adekwatne semantycznie, ale i lepiej brzmią. Niemniej w dzisiejszych czasach w komunikacji coraz częściej posługujemy się słowem pisanym, a nie mówionym — słowem pisanym za pomocą klawiatury komputera.

Kyle Jasmin i Daniel Casasanto opublikowali artykuł, w którym utrzymują, że klawiatury typu QWERTY posiadają asymetryczny układ (więcej liter z lewej strony niż z prawej), który sprawia, że słowa składające się głównie z liter po prawej stronie mają “bardziej pozytywny wydźwięk”, tj. są bardziej “lubiane”. Uzasadniają to tym, że przeciętni użytkownicy szybciej odnajdują właściwe litery z prawej strony klawiatury i tym samym, wyrazy zawierające te właśnie litery zyskują większą przychylność w podświadomości piszących. Granicę lewej i prawej części klawiatury wyznaczają litery “T”, “G” i “B”.

W pierwszym eksperymencie badacze poddali analizie wykaz 1000 słów w językach angielskim, hiszpańskim i holenderskim. Porównali stopień pozytywnego ich postrzegania z rozmieszczeniem składających się na nie liter na klawiaturze. Co prawda różnice nie były znaczące, ale jednak okazało się, że te “prawostronne” wyrazy miały bardziej pozytywny wydźwięk niż te “lewostronne”. Natomiast gdy zestawiono ze sobą nowsze słowa, to już różnice były bardziej znaczące (klawiatura QWERTY została wprowadzona w 1968 r.).

W kolejnym eksperymencie 800 maszynistek miało zdecydować, czy wymyślone słowa brzmią pozytywnie czy negatywnie — zależność pomiędzy prawą a lewą stroną klawiatury znowu potwierdziła się.

Badacze jednak zastrzegają, że oczywiście znaczenie dosłowne poszczególnych słów odgrywa decydującą rolę, aczkolwiek ujawnia się pewien związek pomiędzy odbiorem (i doborem) słownictwa a umiejscowieniem poszczególnych liter na klawiaturze.

W badaniach nie uwzględniono jednak tego, czy osoba pisząca jest lewo- czy praworęczna. Być może nie ma to znaczenia. Autorzy publikacji zamierzają poddać badaniu inne układy klawiaturowe.

Angielskie określenie gay uncle oczywiście można rozumieć dosłownie, tj. “wujek, który jest gejem”. Niemniej ma ono szersze zastosowanie i nabiera ciekawego znaczenia.

Gay uncle (czasami guncle), co może niektórym wydać się zaskakujące, jest określeniem serdecznym, przyjacielskim.

Mianem tym nazywa się przyjaciela rodziny — tak więc nie musi to być osoba spokrewniona — który jest homoseksualistą (rzadziej, gdy po prostu nie ma własnej rodziny, dzieci i jest zniewieściały). Osoba taka chętnie pomaga rodzicom w opiece nad dzieckiem. Można więc powiedzieć, że pełni funkcję niani.

Wujek gej jest swego rodzaju instytucją. Jak większość rzeczy i zjawisk, tak i powierzanie dzieci pod opiekę wujkom gejom ma swoich zwolenników i przeciwników. Ci pierwsi to matki, które uważają, że mężczyzna homoseksualista jest dobrym opiekunem dziecka — często lepszym od heteroseksualisty. Niemniej istnieje także silny front przeciwników pozostawiania dziecka z wujkiem gejem. Uważają oni, że homoseksualista przebywający z dzieckiem, po jakimś czasie, może przekazać mu swoje “geny” i –  krótko mówiąc –  “nawrócić” na homoseksualizm.

W niniejszym wpisie przedstawiam podstawowe rzeczowniki, które z pewnością są wszystkim doskonale znane. Niemniej  kogoś może zaskoczyć fakt, że te elementarne rzeczowniki funkcjonują także jako czasowniki. Zobaczcie, jak nieskomplikowane jest angielskie słownictwo!

1. Bag – zajmować miejsce – I’ve bagged a seat for you.
2. Ball – zwijać w kulkę/kłębek – He was so nervous that he balled his ticket.
3. Bank – zdeponować – You can bank this cheque on Monday.
4. Bike – jeździć na rowerze – He biked to see his grandparents.
5. Blood – pomazać krwią – The hunter was blooded.
6. Bottle – butelkować – The wine was bottled many years ago.
7. Bread – panierować – You have to bread the fish before you fry it.
8. Bus – jechać autobusem – I bus to work every morning.
9. Chair – przewodniczyć – The meeting was chaired by the headmaster himself.
10. Dog – nie odstępować, uprzykrzać – He is dogged by misfortune.
11. Elbow – odpychać, przepychać się – He elbowed his way through the crowd.
12. Eye – przyglądać się – He eyed me with suspicion.
13. Father – spłodzić – He fathered twins.
14. Floor – powalić na ziemię – The boxer floored his opponent.
15. Flower – kwitnąć – Roses flowered so fast.
16. Garden – uprawiać ogródek – At the weekends he gardens for hours.
17. Glass – uderzyć butelką – He glassed him on his head.
18. Grass – obsiać trawą – The farmers decided to grass their land.
19. Gun – mierzyć – The criminal gunned at his hostage.
20. Hammer – uderzać – Teachers couldn’t hammer grammar into his head.
21. Head – zmierzać – Where is the train heading?
22. Home – wracać – No one knows how pigeons home.
23. House – zakwaterować – Refugees were housed safely in the shelter.
24. Leg – dać nogę – When the police came they just legged it.
25. Letter – oznaczać literą – All the rows are lettered from A to Z.
26. Man – obsługiwać – John mans the phone in their office.
27. Milk – wydoić – They have to milk their cows every day.
28. Mother – urodzić – She mothered twins.
29. Mouse – łapać myszy – Their cat was mousing all day.
30. Mouth – pyskować – When something is wrong he always mouths to his mom.
31. Pain – boleć – My leg pains me a bit.
32. Paper – tapetować – We papered our bedroom.
33. Pen – napisać – He penned a few words of thanks.
34. Pig – obżerać się – In the evenings she pigs out on chocolate.
35. Police – pilnować porządku – The demonstration was heavily policed.
36. Radio – połączyć się/przesłać przez radio – The soldier radioed his location.
37. Room – mieszkać – We room together.
38. School – uczyć – They schooled him to be tolerant.
39. Shampoo – umyć głowę – She shampooed her hair in the morning.
40. Skin – obedrzeć ze skóry/obetrzeć – My little brother skinned his knee while cycling.
41. Spoon – nasypać łyżeczką – He spooned too much sugar to his coffee.
42. Sugar – posłodzić – Mother sugared her tea.
43. Sun – wygrzewać się na słońcu – I love summer because I can sun for hours.
44. Table – zgłaszać – We decided to table this problem for discussion.
45. Time – ustalić termin – The meeting was timed for Friday.
46. Toilet – zabrać kogoś do toalety – Mother toileted her baby.
47. Voice – wyrażać – She voiced her concerns.
48. War – prowadzić wojnę – They’ve been warring with each other for ages.
49. Water – podlać – Don’t forget to water flowers in the bedroom.
50. Word – sformułować – I don’t know how to word my response.

Oczywiście można tę listę rozszerzać i rozszerzać. Postanowiłem ograniczyć ją do tych rzeczowników, które są bardzo powszechne, a ich czasownikowe znaczenia są mniej znane. Czekam na Wasze propozycje!

Czasami pisząc lub mówiąc po angielsku może pojawić się wątpliwość, czy porównując jakieś rzeczy, zjawiska itp. należy użyć compare to czy compare with. Gramatycznie obie konstrukcje są poprawne, ale pojawiają się pewne różnice w znaczeniu.

Zakres użycia obydwu konstrukcji można uporządkować następująco:

Compare to

“Porównywać do” ma najczęściej zastosowanie, gdy chcemy wskazać na podobieństwa zestawianych ze sobą osób, rzeczy, zjawisk, które uważane są za odmienne. Compare to można tłumaczyć sobie jako “upodabniać”.

The results of these scenarios were then compared to the baseline scenario for the appropriate ethnicity.

She is explicitly compared to the heroine of that novel.

To answer the first research question Leticia’s reading strategies were compared to those used by proficient readers.

Compare with

“Porównywać z” natomiast zalecane jest, jeśli chcemy wskazać na kontrast, tzn., gdy różnice pomiędzy osobami, rzeczami, zjawiskami są istotne bądź wyraźne. Być może można tłumaczyć sobie ten zwrot jako “w odróżnieniu od”.

Borrowers of all types are now finding it much easier to obtain a loan compared with a few months ago.

[...] a very low ratio of shelf space devoted to fruits and vegetables compared with snack foods.

The number of rockets fired at Israel from Gaza more than tripled compared with 2004, from 268 to 861.

Mimo pewnych różnic w zakresie użycia tych dwóch konstrukcji, w korpusie języka angielskiego widoczne jest to, że różnice te coraz częściej są ignorowane.

W funkcjonalnej odmianie języka, którą można śmiało określić internetową akronim kk zastępuje zwrot OK. Dlaczego tak jest? Skąd wzięło się używanie kk w miejsce OK?

Tzw. język Internetu charakteryzuje się skrótowością, ekonomicznością zapisu. Dlaczego więc zamiast dwuliterowego OK używa się także dwuliterowego kk? W opisie języka w Internecie fascynujące jest to, że możemy wrócić do samych początków — raj dla etymologów!

Żeby zrozumieć, skąd wziął się skrótowiec kk w funkcji OK, trzeba cofnąć się do lat dziewięćdziesiątych minionego stulecia.

Anglojęzyczni internauci wyrażając aprobatę dla słów swoich rozmówców (na czatach czy w komunikatorach) reagowali tak samo, jak w tradycyjnej rozmowie twarzą w twarz — wyrażeniem okay cool!

Pisano więc ok, cool! Pamiętajmy jednak, że w komunikacji synchronicznej od zawsze priorytetem jest czas tworzenia (i odbierania) wypowiedzi. Zaczęto więc stosować kolokwialne kay, cool! i pisano k cool!

Jednocześnie, wraz z ekonomizacją zapisu rozwijało się eksperymentowanie z fonetyką — grafizacją wymowy. Z cool szybko zrobiło się kewl i stąd k kewl!

Do repertuaru licznych akronimów (lol, asl itd.) doszedł więc kolejny: kk. Jak wszystkie zjawiska językowe, tak i ten twór szybko rozprzestrzenił się w polskojęzycznej wiosce (globalnej).

Ot, cała tajemnica internetowego kk. Na koniec warto jeszcze uściślić, że kk to nie tyle OK, co raczej OK, cool.

W wolnorynkowej, goniącej za Zachodem Polsce praca na stanowisku kierownika to chyba jakiś obciach, a może nawet zakrawa na PRL. Co innego zajmować stanowisko managera — to powód do dumy.

W znakomitej komedii Stanisława Barei z lat siedemdziesiątych minionej epoki “Poszukiwany, poszukiwana” Pani tak wyjaśniła Marysi, czym zajmuje się Pan, tzn. mąż: “Mój mąż… Mąż z zawodu jest dyrektorem”. Gdyby Bareja kręcił film dzisiaj, to być może mąż z zawodu byłby “manadżerem”, proszę Marysi…

Słowo manager (też menadżer)  na tyle zadomowiło się w języku polskim, że nikogo nie dziwi i chyba mało komu przeszkadza. Sam nie mam większych obiekcji przeciwko nazywaniu kierownika menadżerem — zawsze to buduje autorytet, podnosi prestiż. W końcu np. menadżer sklepu to nie to samo co kierownik sklepu. Kierownikiem można być w przeciętnym GS-ie (nie uwłaczając nikomu), a nie w renomowanym dyskoncie spożywczym…

Zainteresowany rozpowszechnieniem określenia manager, postanowiłem przejrzeć oferty pracy i przekonać się, jakiego rodzaju menadżerem można być na naszym rodzimym rynku pracy. W krajach anglojęzycznych posada managera to nie byle co. Jeśli ktoś zna serial “The Office” i pamięta Garetha Keenana z brytyjskiej edycji, to zapewne pamięta, jak ten próbował się dowartościować, mówiąc o sobie, że jest “assistant manager” — faktycznie był tylko “assistant to manager”. Był także “team leaderem”, a gdy to było dla niego niewystarczające, mianował się na “office managera”. Prosta więc sprawa, że w Polsce manager musi brzmieć jeszcze dumniej.

Poniżej przedstawiam, wybrane przeze mnie i uznane za idiotyczne, nazwy stanowisk kierowniczych (zapożyczone rzecz jasna z angielszczyzny). Wszystkie te określenia oraz opisy (i ich nowomowa) pochodzą z polskich serwisów ogłoszeniowych. Oto kim można być, jeśli ma się odpowiednie kwalifikacje:

Category Manager

/kierownik kategorii/
Odpowiedzialny za zarządzanie asortymentem „non food” (jak AGD, Auto, majsterkowanie). Jego zadaniem będzie definiowanie i budowanie strategii podległej kategorii, dobór asortymentu oraz koordynowanie procesu wprowadzania nowych produktów do oferty. Category Manager będzie odpowiadał za monitorowanie i koordynowanie polityki cenowej, negocjacje z dostawcami, ustalanie marży oraz optymalizację asortymentu pod kątem rotacji, stocku i zapasów. Osoba na tym stanowisku będzie ściśle współpracować z Działem Marketingu, uczestnicząc w tworzeniu akcji promocyjnych i marketingowych. Będzie także odpowiedzialna za koordynację pracy zespołu specjalistów w dziale zakupów.

Change Manager

/kierownik zmian/ – nie mylić ze zmianą (shift)
Osoba zatrudniona na tym stanowisku koordynuje wszelką aktywność w celu zapewnienia spójności środowiska, zapewnienia wysokiej jakości obsługi biznesu oraz kontroluje poziom wydatków związany ze zmianami.

Continuous Improvement Manager

/kierownik ciągłego udoskonalania/
Osoba na tym stanowisku będzie odpowiedzialna za analizy oraz wdrażanie i prowadzenie projektów poprawy produktywności i optymalizacji procesów produkcyjnych. Ponadto Continuous Improvement Manager będzie realizował projekty podnoszenia wydajności i efektywności procesów produkcji wprowadzając gruntowne analizy procesów zachodzących w fabryce.

Cost Manager

/kierownik kosztów/
Do głównych obowiązków osoby zatrudnionej na tym stanowisku należeć będzie analiza obmiarów i dokumentacji kontraktowej, rozliczenia z podwykonawcami oraz wewnątrz konsorcjum, a także przygotowywanie tabeli rozliczeniowych oraz sprzedaż robót do zamawiającego.

Portfolio Manager

/kierownik portfolio/
Osoba na stanowisku Portfolio Managera będzie odpowiedzialna za przygotowanie i egzekucję strategicznych planów rozwoju powierzonych produktów z uwzględnieniem potrzeb klientów oraz innowacyjnych rozwiązań technologicznych. Wśród zadań zatrudnionej osoby będzie zarządzanie portfolio produktowym, implementacja kampanii marketingowych i promocyjnych, przygotowanie pozycjonowania cenowego, analizy konkurencji oraz prognozowanie sprzedaży.

Quality Assurance Manager

/kierownik zapewniania o jakości/
Obowiązki. Uzgodnienie planu testów na bazie propozycji od dostawcy oraz zaangażowanych jednostek PTC z zainteresowanymi stronami. Podział pracy pomiędzy członków zespołu projektowego. Przygotowywanie, nadzór nad środowiskiem testowym, koordynacja konfiguracji systemu oraz jego prac rozwojowych, zarządzanie dostępem do środowiska testowego. Koordynacja wykonywanych testów oraz współpraca z dostawcą w obszarze rozwiązywania błędów. Raportowanie zaawansowania przeprowadzanych testów, nadzorowanie harmonogramu, całościowa ewaluacja testów. Tworzenie dokumentacji projektowej.

Relationship Manager

/kierownik relacji/
Obowiązki. Aktywne wsparcie sprzedaży produktów bankowości transakcyjnej w podległych regionach. Inicjowanie, uczestnictwo i prowadzenie spotkań z obecnymi i potencjalnymi klientami banku. Identyfikowanie zapotrzebowania na produkty transakcyjne, analiza portfela obecnych i potencjalnych klientów. Dopasowywanie ofert do potrzeb i specyfiki działania klienta. Odpowiedzialność za realizację budżetu wynikowego. Negocjowanie warunków cen produktów i usług.

Tax Manager

/kierownik podatkowy/
Osoba zatrudniona na tym stanowisku będzie kierowała projektami podatkowymi.

Traffic Manager

/kierownik ruchu/
Osoba odpowiedzialna za śledzenie ruchu na witrynie internetowej. W praktyce oznacza to stałe monitorowanie ilości odwiedzin na stronie, przemieszczania się użytkowników, popularności poszczególnych treści i podstron, a także częstotliwości występowania poszczególnych słów kluczowych, prowadzących do danej witryny z wyszukiwarki internetowej. Osoba obsadzona na tym stanowisku przygotowuje szczegółowe raporty i statystyki na potrzeby administratorów strony, którzy na ich podstawie opracowują ewentualne jej modernizacje, zmieniają strategię pozycjonowania, etc. Traffic manager wykonuje swą pracę zdalnie, za pośrednictwem komputera podłączonego do internetu; nie jest więc związany konkretnym miejscem pracy, choć i takie przypadki istnieją.

* * *

Żeby wszystko było jasne — za dziwaczne i w zasadzie nieprofesjonalne uważam same określenia tych stanowisk, choć i w przypadku niektórych z wymienionych pozycji, mam wrażenie, zakres obowiązków jest dość dziwny. W zasadzie można być menadżerem wszystkiego. Na koniec moja propozycja stanowiska: zamiast sprzątacza można zatrudnić managera powierzchni użytkowych, tj. Usable Floor Space Manager, a żeby było nowocześnie i korporacyjnie: UFS Manager. I jeszcze ukłony w stronę tych pracodawców (znajdzie się ich kilku), którzy mają świadomość, jakiego języka używa się w Polsce i stosują jakieś polskojęzyczne terminy.

Angielski rzeczownik shit, którego nie ma potrzeby tłumaczyć jednoznacznie wydaje się być nacechowany negatywnie. Jeśli coś jest określane jako shit, to nie może oznaczać nic pozytywnego. Czy na pewno? W tym wpisie przedstawiam faktyczne zastosowanie tego słowa.

W słownikach znajdujemy przeważnie definicje rzeczownika shit, które sugerują, że jest to coś złego, negatywnego, nieprzyjemnego. Takie użycie tego słowa rzeczywiście przeważa. Niemniej, o czym napiszę dalej, shit może mieć znaczenie neutralne, ale co interesujące — także znaczenie pozytywne, o którym nie ma mowy w słownikach (wszystkie ilustracje językowe pochodzą z korpusu współczesnej angielszczyzny, zgromadzonego w latach 1990-2011).

Znaczenie negatywne

1. ekskrementy: (1)And then she smelled it-that milky henhouse smell of bird shit, eggs, warm feathers, także w użyciu przenośnym: (2)You’re in a heap of shit.
2. czynność załatwiania się: (3) There’s no place to take a fucking shit here.
3. kłamstwa, przesadzanie, niedorzeczności: (4) But I can’t get mad at her for talking shit about me; 
4. coś niskiej jakości, bez wartości: (5) I can’t even get drunk on this shit.
5. samolubny, skąpy, godny pogardy: (6) he’s a total shit to everyone.
6. narkotyki: (7) you don’t wanna em cops to find the shit in your bag.

Interesujący nas tu rzeczownik pojawia się także w wykrzyknieniach, wyrażających zdumienie, zaskoczenie lub niezadowolenie. Prześledzone przeze mnie konteksty jednoznacznie wskazują na negatywne nacechowanie (co prawda często jest to entuzjazm, ale wynika on z sytuacji, która jest problematyczna dla mówiącego) :

(8) “Shit! ” he said. ” Bad but maybe not fatal. Damn! “
(9) ” Oh, shit, ” I lamented. ” Why do these things happen to me? “
(10) Holy shit! Bob just told me you were down here. What’s the word, Big Bird?
(11) ” No shit, Sherlock, ” Irene said, as Irene sucked my whole lower lip well-nigh into her mouth and nibbled.

Znaczenie neutralne i użycie foryczne

Definicje słownikowe wskazują także na znaczenie neutralne, gdzie shit odnosi się po prostu do rzeczy, sprzętu — jest powiedzmy synonimem rzeczownika stuff. Tu jednak warto zwrócić uwagę, że tak nazwane przedmioty i tak są nacechowane negatywnie — to znaczenie jednak nawiązuje do definicji 4. Niemniej neutralne znaczenie pojawia się np. tu:

(12) That nigga was putting down, because he wasn’t my real dad. He was like,’ Shit, nigga, if this shit don’t work, I need my $700 back.’  (mowa o pomyśle, którego mówiący wcale nie ocenia negatywnie).

Przez użycie foryczne rozumiem tu zastosowanie rzeczownika shit w funkcji anaforycznej bądź kataforycznej, gdy zastępuje po prostu jakiś fragment tekstu. Niech to będzie jakiś rzeczownik albo zaimek. W powyższym przykładzie shit zastępuje frazę wyrażającą zaangażowanie kilku artystów w projekt muzyczny.

W kolejnym przykładzie rzeczownik shit zastępuje “służbę wojskową”, ale wyraźnie widać negatywny stosunek mówiącego:

(13) Hey, shut the fuck up. You’ve just started. I’ve been doing this shit for almost ten years. I’m sick and tired of it.

Znaczenie pozytywne

Wbrew pozorom rzeczownik shit może być także nacechowany pozytywnie. Opierając się na korpusie COCA, prześledziłem ponad 2000 wystąpień tego słowa. Ku mojemu zaskoczeniu słowniki nie odnotowują nacechowania dodatniego. Choć w korpusie rzeczywiście użycie pozytywne jest znacznie rzadsze, to oto kilka odnotowanych przeze mnie przykładów:

(14) Those bastards did some pretty cool shit.
(15) Chances are, you’ve already friended each other, so use Facebook to flaunt all the cool shit you’re up to.
(16) He felt about music the way I felt about it: ” This is actually the only shit that matters, and don’t let anybody tell you different. “
(17) [...] the NFL Channel and SportsCenter are on in my house 24/7. Football is my main shit – I like the Lions and the Cowboys.
(18) Fresh flowers bloomed from vases, sweetly scenting the air. Again, he had no idea. Fine. He’d requested those. That shit smelled good. Gideon breathed deeply of that fresh, delicious air.
(19) Okay. I was eighteen. Grown. At least I thought I was. Jesus, I thought I was hot shit. Hair parted down the middle; long enough that it broke across my shoulders.
(20) I mean, if they’re such hot shit, then why am I here in Crouching Tiger land with you?
(21) People who make cool shit will still be able to find a way to get it out there, and the new model will reflect that.
(22) What about Milton? He wrote great shit after he went blind.
(23) I have, I should admit, a weakness for the characters who, where I grew up, were commonly called hot shit.
(24) I’m feeling her! Got damn, look at her ass! I think she’s an Indian chick or Brazilian or some exotic shit like that.
(25) You gotta do that shit now. Get out there and achieve. Do every fucking thing you want to do right now.

Jak widać, mimo że dominuje negatywne nacechowanie, to także rzeczownik shit może być używany przy wyrażaniu pozytywnych treści. Na dopełnienie opisu tego rzeczownika podam kilka najpopularniejszych frazeologizmów, a następnie najczęstsze kolokacje z tym rzeczownikiem.

Idiomy

don’t give a shit — nie interesować się czymś, mieć coś gdzieś. Tu warto zwrócić uwagę na give a shit o znaczeniu odwrotnym, gdzie rzeczownik shit jest nacechowany pozytywnie.
up shit creek — w beznadziejne sytuacji, poważne kłopoty.
get one’s shit together — pozbierać się do kupy, zrobić porządek ze sobą.

 Najczęstsze kolokacje:

Oto najpopularniejsze wyrazy, z którymi występuje rzeczownik shit:

przymiotniki — holy, little, full, deep, fucking, crazy, stupid, sick, sorry, dumb.
rzeczowniki — piece, dog, pile, fan, hell, chicken, dude, piss.
czasowniki — give, beat, scare, fuck, eat, pull, hit, smell, kick, shoot.

Każdy, kto uczy się języka angielskiego, chce aby rezultaty były widoczne jak najszybciej. Nauka ma odbywać się jak najmniejszym nakładem czasu i wysiłku w nią wkładanego. Metodyka  zna różne techniki wspomagające przyswajanie języka obcego. Jedną z nich jest stosowanie fiszek. Czy warto ich używać, a jeśli tak, to kiedy?

Inspiracją dla tego wpisu jest tekst pt.: Czym język zasłużył sobie na fiszki? opublikowany przez autorkę blogu językowego na naprawdę wysokim poziomie. Niemniej jako motto niniejszego wpisu niech posłuży stwierdzenie wybitnego językoznawcy Romana Jakobsona: znaczeniem każdego znaku lingwistycznego jest jego przekład na inny znak.

Fiszka wcale nie oznacza małej rybki. Jest to słowo zapożyczone z języka francuskiego i oznacza “kartkę w kartotece dotyczącą określonego hasła i zawierającą związane z nim informacje lub notatki” (za Wikipedią). Fiszki znajdują się np. w katalogach bibliotecznych. Fiszki do nauki języka (choć można z fiszek uczyć się niemal wszystkiego) przeważnie wyglądają tak, że na awersie mamy słowo w jednym języku, a na rewersie — w drugim.

W czasie, gdy miałem przyjemność studiować filologię angielską o fiszkach rzadko się słyszało, nie były one tak popularne jak dzisiaj. Choć pamiętam, miałem kolegę, który robił sobie fiszki, gdy trzeba było uczyć się słownictwa, które serwowano nam “w tonach” (za co dziękuję!). Dziś fiszki są wszędzie… do kupienia. Można kupić te zadrukowane kartoniki. Tylko po co? Jestem zdecydowanym przeciwnikiem kupowania fiszek, bo można zrobić je samodzielnie. Fiszki przeznaczone są dla wzrokowców, a samo przygotowanie fiszki (tak samo, jak zrobienie ściągi) sprawia, że człowiek siłą rzeczy coś zapamięta.

Autorka wyżej wspomnianego wpisu blogowego z jednej strony krytykuje fiszki, ale także dostrzega ich pozytywne strony — ja podobnie. Żeby było jasne, fiszki mają sens w nauce szeroko rozumianych haseł, niech to będą stolice państw czy właśnie leksyka języka obcego: słowo polskie — słowo angielskie, czasownik nieregularny — paradygmat odmiany.

Jednak czy w dobie Internetu, multimediów tradycyjne, wycięte nożyczkami fiszki nie wydają się archaiczne? Niektórym pewnie tak. Niemniej jeśli komuś sama idea “kartoników” odpowiada, to również odpowiadać będzie (być może w większym stopniu) nauka za pomocą multimedialnych fiszek. Narzędzia, których tworzenie umożliwia technologia komputerowa naprawdę rewolucjonizują proces uczenia. Nauka za pomocą “wirtualnych” fiszek może być skuteczna i co ważne — przyjemna. Jak to wygląda w praktyce, przedstawię na przykładzie serwisu Fiszkoteka.pl.

Serwis ten poza tym, że oferuje naukę języka angielskiego (także innych języków i w zasadzie wszystkich przedmiotów szkolnych) za pomocą fiszek przeniesionych na ekran monitora, to idea wykorzystania kartoników jest tu ciekawie rozwinięta. Możemy wybrać interesujący nas zakres słownictwa — od prostych dni tygodnia, przez zestawy maturalne, po zaawansowane zestawy angielskiego biznesowego, medycznego i in.). Proces nauki wygląda tak, że pojawia się przed naszymi oczami awers fiszki: widzimy słowo. Czy znamy jego prawidłowe tłumaczenie? To okazuje się po wybraniu opcji: “pokaż odpowiedź”. Teraz  możemy wysłuchać jego wymowy (przy tekturowym kartoniku nie ma takiej opcji). Przechodzimy do kolejnych słówek. Po wyczerpaniu danego zestawu system nam nie odpuszcza — powtarzamy słowa, których nie znaliśmy aż je zapamiętamy. Nie ma zmiłuj się! W dużym skrócie tak wygląda korzystanie z ogromnej liczby zestawów multimedialnych fiszek. Istotnym walorem jest fakt, że możemy tworzyć własne zestawy fiszek  (np. pod kątem czekającej nas klasówki czy kolokwium), a następnie dzielić się nimi ze społecznością użytkowników. Z uwagi na to, że jestem fanem wszelkich gier językowych, przypadły mi także one w wersji “fiszkowej” — urozmaicają naukę.

Podsumowując uważam, że fiszki mogą być przydatnym narzędziem wspomagającym naukę języka obcego, a zwłaszcza słownictwa. W szczególności fiszki multimedialne to przyjemny sposób uczenia się. Żeby zobaczyć, jak w praktyce wygląda korzystanie z nich odsyłam do moich wpisów, do których dołączone są zestawy fiszek:

 100 zwrotów, które musisz znać
120+ idiomów na każdą okazję
150 najczęściej błędnie pisanych słów
Najbardziej przydatne powiedzenia

A czy wy jesteście zwolennikami fiszek? Co sądzicie o takim uczeniu się języka angielskiego?

Stwierdzenie, że homonimy nie istnieją zostanie zapewne z miejsca odrzucone przez każdego, kto wychował się na tradycyjnym (czyt. szkolnym) podejściu do gramatyki. Czym są homonimy i dlaczego nie istnieją? O tym w niniejszym stricte językoznawczym wpisie.

Zagadnienie homonimii jest — można powiedzieć — tradycyjnym problem językoznawstwa. Do “popełnienia” niniejszego wpisu skłoniła mnie niedawna lektura książki Sebastiana Shaumyana “Sign, Mind and Reality”.

Homonimia — tradycyjna definicja i klasyfikacja

Zacznijmy więc od tego, czym jest homonimia. Najprościej rzecz ujmując w ten sposób określa się występowanie różnych wyrazów, które mają taką samą postać fizyczną, a odmienne znaczenie:

Homonimia — równokształtność znaków językowych o wyraźnie różnym znaczeniu referencyjnym lub syntaktycznym [...]. Tradycyjnie mówi się o homonimii całych jednostek słownikowych (leksemów), np. bal ‘zabawa’ i bal ‘kloc’ (Polański, EJO 1999).

Najczęściej homonimy to słowa, które są zapisywane i wymawiane jednakowo, a mają różne znaczenia. W bardziej szczegółowych klasyfikacjach w ramach homonimów wyróżnia się homofony (o tej samej wymowie) i homografy (o tej samej pisowni).

Tak więc w języku angielskim homonimami są np. następujące wyrazy:

bank ‘instytucja finansowa’ — bank ‘brzeg rzeki’
air ‘powietrze’ — err ‘zrobić błąd’ (homofony)
row ‘rządek’ — row ‘awantura’ (homografy)

Homonimia — kwestie dyskusyjne

W ten oto sposób tłumaczy się homonimię, tak wyjaśnia się to zjawisko np. uczniom języka obcego. Nasuwają się jednak pewne pytania, wątpliwości co do zasadności takiego definiowania owego zjawiska. Shaumyan w swoim semiotycznym podejściu do opisu języka zajmuje stanowisko, że różne słowa istnieją wtedy, gdy mają różną realizację fizyczną (2003: 98). W ten sposób za tradycyjnie rozumiane homonimy możemy uznać homofony, gdyż to one mają inną pisownię, a identyczną wymowę. Wydaje się to więc uczciwe i logiczne podejście do leksyki: inna forma graficzna — inne słowa. Podobnie za homonimy można uznać homografy: tu fizyczna strona znaku językowego, wspólna dla odrębnych słów to pisownia (wymowa inna).

Czy jednak homonimami możemy nazywać leksemy, które piszemy i wymawiamy tak samo? Podstawowym elementem definicji homonimów — przypominam — jest uznawanie ich za fizycznie tożsame i odmienne pod względem znaczeniowym znaki (słowa). A może raczej homonimem powinno się nazywać wyraz (nie wyrazy) o wielu znaczeniach? Tu dochodzimy jednak do polisemii: wyraz o wielu znaczeniach. Homonimia różni się jednak od polisemii tym, że w przypadku polisemii można znaleźć wspólny mianownik dla różnych znaczeń, a w homonimii nie można. W takim razie homonim to może raczej jeden wyraz, który ma różne, niepowiązane znaczenia?

Tu jednak stajemy przed innym istotnym pytaniem (które podaje w wątpliwość dychotomię homonimia–polisemia): kiedy możemy mówić, że jakieś słowo ma dwa lub więcej niepowiązanych ze sobą znaczeń? Shaumyan zauważa, że tak naprawdę można doszukać się cech wspólnych pomiędzy znaczeniami wielu słów (2003).

Odpowiedź na powyższe pytanie nadejdzie, gdy przyjmiemy, że o zbieżności dwóch znaczeń nie stanowi związek pojęciowy (konceptualny) pomiędzy nimi. To, co decyduje o podobieństwach i różnicach znaczeń to wartość. Znaczenia są identyczne, gdy mają identyczną wartość, tj. korelują z jednym, tym samym znakiem (wyrazem). Dwa znaczenia są odmienne, gdy mają różne wartości, tj. korelują z różnymi znakami.

Przypomnijmy, homonimy muszą mieć różne znaczenia. Spójrzmy na to teraz bardziej obrazowo. Jeśli różnice pomiędzy znaczeniami zależą wyłącznie od różnic pomiędzy kontekstami, to mamy warianty tego samego znaczenia. Jeśli różnice nie zależą od kontekstów, to są one wymiennymi znaczeniami homonimicznego słowa. Zestawmy the bank of the river oraz a bank account. Tutaj dwa znaczenia słowa bank zależą od kontekstu — bank nie jest homonimem. Zdarzają się jednak przypadki, w których te znaczenia mogą występować wymiennie w tym samym kontekście: This happened not far from the bank. To zdanie możemy odczytać dwuznacznie: coś wydarzyło się niedaleko brzegu rzeki lub niedaleko banku (można by tu wejść w kwestię znaczeń prototypowych, którą jednak porzucimy). W tym zdaniu mamy do czynienia z homonimem.

Metoda diagnozowania przypadków dwuznacznych — przedstawiona przez Shaumyana — w celu identyfikacji homonimii wydaje się uzasadniona. Pokazuje ona, że tradycyjna definicja homonimii jest dość uproszczona i niepełna. Shaumyan podsumowuje, że homonimię należy raczej traktować jako specjalną relację pomiędzy różnymi znaczeniami danej formy znakowej, gdy mogą one występować wymiennie w tym samym kontekście.