Usapang Kultura

Ang Sining at Komitment sa panahon ng krisis at karahasan

noreply@blogger.com (mag-mulat, mag- organisa, mag-pakilos) — Sat, 17 Jan 2009 01:27:00 +0000

ni Dr. Bienvenido Lumbera
National Artist

Sa panahon ng krisis at karahasan, ang pangunahing bagay na nararapat binibigyan pansin ng mga artista’t manggagawang pangkultura ay ang pagtatambal ng sining at komitment. Mahalagang ang isang artista ay may komitment. Ito ang paghawak sa isang panindigang nakabatay sa pambansang interes.

Saan ba nakaukol ang komitment ng isang artista? Ito ay itinatapat sa krisis na nararanasan.

Sa krisis pang-ekonomya, ito ang pagtaas ng presyo ng bilihin, pagbaba ng sahod at kawalan ng trabaho. Ang artista ay hindi ligtas sa kahirapang nararanasan ng lipunan. Karaniwang nangyayari sa artista ang pang-ekonomiyang kagipitan.

Bago ang Martial Law, kahit papano ay mayroong empleyo ang mga tao sa larangan ng sining, pero sa panahon ng batas militar, sa isang sistematikong pagdidikta ng batas ng gubyerno, lahat ng mga empleyado ay pinagbibintangang “kumikilos”. Marami ang nawalan ng trabaho. Kung may nakapanatili sa trabaho, sila ay araw-araw na minamanmanan. Dito pumapasok ang krisis pampulitika: ang pagdaranas ng represyon.

Ang krisis panlipunan ay hindi lamang nagsimula kay GMA (Gloria Macapagal-Arroyo) . Si Marcos halimbawa, ay naging bulagsak sa paghawak ng pampublikong pinansya. Binigyan prayoridad nito ang imprastraktura para sa mga negosyanteng sa kalaunan ay nagdeklara ng pagkalugi. Nagbunga ito ng malakihang utang panlabas na taun-taon ay lumalaki. Wala namang malinaw na programa paano ito mabayaran at sa aktwal ay ipinasa nga sa mamamayan ang problema sa utang. Magkasalimbayang pangungurakot at kawalan ng katapatan ang sagot dito ng pamahalaan.

Sa panahon ni Cory Aquino, mayroon itong mayamang posibildad at magandang pagkakataon na tanggihan ang panlabas na utang ng bansa. Kinikilala ang administrasyon ni Cory bilang isang “revolutiuonary government” at hawak nito ang kapangyarihang baguhin ang kalakaran. Ngunit sa aktwal, ay hindi ito umaktong rebolusyonaryo. Sa bandang huli, siya ay nanatiling isang haciendera, kabilang sa mga naghaharing uri ng mga negosyante at may-ari ng malalawak na lupain.

Upang hindi mabawasan ang angking kayamanan, idineklara niyang, “Ang Pilipinas ay handang akuin ang lahat ng pagkakautang”. Isa itong malaking kahungkagan samantalang ang tinayong atomic plant noon ay maituturing na isang malaking pagkakautang ng pamilyang Marcos.

Kaya’t nananatili ang patakaran sa budget sa pagbibigay prayoridad sa utang panlabas, kasama ng suportang militar at walang kaukulang pansin para sa serbisyong panlipunan tulad ng edukasyon, kabuhayan, kalusugan, pabahay, tubig, kuryente. Hindi binibigyan ng kaukulang pansin ang mamamayang patuloy na dumaranas ng kagipitan.

Pagkatapos ng rehimen ni Cory, tinuturing ang panahon ni Ramos bilang “Restoration Period”, panunumbalik daw sa dating kalagayan ng Pilipinas. Sa esensiya at sa aktwal, ito ay panunumbalik ng iilan para sa pang-ekonomya at pampulitikang kapangyarihan. Nanatili ang suporta ng gubyerno sa kapitalismo.

Ang sitwasyon sa ngayon ay tulad ng katatapos lamang na tinatawag na post-kolonyalismo. Batay na rin sa karanasan, ang nilikhang problema ng gubyerno sa ekonomya at pulitika ay naging kontradiksyong hinarap ng mga indibidwal sa larangan ng sining: go to work and follow rules or join the “illegal movement”.

Sa kilusan ng pagbabago, ang gawaing pangkultura ay di hamak na “ligtas na larangan”. Binansagang sa larangang ito ay walang karahasan ngunit sa katotohanan, ang kultura ay psyche ng maraming kontradiksyong maaaring humahantong sa isang pisikal na karahasan, pananakit, pagpatay at pagsugpo.

Dahil ang pinag-uusapan sa larangan ay elite vs pinamumunuan o ang naghahari at ang pinaghaharian.

Kung babalikan ang Martial Law, noon ay tunay na ginamit ng estado ang lakas nito upang ang lipunan ay naaayon sa kagustuhan ng diktador. Ganito ang kalakaran ngayon sa rehimen ni Gloria Macapagal Arroyo: ang pamamahala ay nakabatay sa kayamanan, kapangyarihan, ari-arian at impluwensyang militar.

Evat ang naging tugon ni GMA sa obligasyong pang-internasyunal. Lalong lumala ang problema sa gloria dahil si Gloria ay di nagdala ng gloria.

Sa umpisa pa lang, ang kanyang pagkahalal bilang pangulo ay questionable na. Ginamit nito ang lahat ng rekurso para mahawakan ang kapangyarihan. Ang katotohanan ng Hello Garci tapes ay insidenteng kailangan ipaliwanag sa sambayanan dahil ito ay pagbunyag ng ibayong paglubha ng krisis sa lipunan.

Sa kanyang “sorry”, parang sinabi lang sa mamamayang nagising siya isang araw na nakausap ang isang tao sa COMELEC sa panahon ng eleksyon at tumatakbo siya sa pagkapangulo. Isang malinaw na panloloko.

Palaki nang palaki ang bilang ng mamamayang tumututol sa kanyang pamahalaan. Ang impeachment proceedings ay prosesong hindi nalubos dahil ginamit ng administrasyong GMA ang lahat na rekurso, maging panunupil sa kapwa opisyal sa pamahalaan.

Sa laki at lala ng kanyang kailangang pagtakpan, isang direksyon ang tinahak ni GMA: ang paghasik ng terorismo upang pigilan ang mamamayang lumalaban. Ang Proclamation 1017 ay mapanlilang na patakarang kinopya kay Marcos nang ibinaba ang batas militar sa konteksto ng state of emergency.

Ang panukalang charter change o CHA-CHA ay isang pabuya o pagtupad sa pangako ng pangulo ng bansa, ginagamit na ekstensyon ng administrasyon, para sa mga ambisyosong lokal na mga opisyales.

Sa pamamagitan ng CHA-CHA ay maiiwasan ang pagsusuri ng estado hinggil sa mga usapin at isyu. Ang Cha-cha ay lalong pinapatingkad ng administrasyon upang pigilin ang kilusang GMA ouster. May bagong konstitusyon sa tuwing may pagdeklara ng martial law. Asahan ng mamamayan na ang bagong konstitusyon ay hindi para sa mamamayan.

Ano ang magagawa ng mga nasa larangan ng kultura ngayon?

Maaaring humalaw ang mga artista’t manggagawang pangkultura sa karanasan ng mga nasa larangan noong Martial Law: natuto sila sa pamamagitan ng pakikiisa sa malawakang pagkilos at pag-oorganisa.

Sa ngayon, ang krisis ay lalong lumubha at ginagamitan ng karahasan ng pamahalaan upang maputol o mabansot ang diwang palaban ng isang artista o kaya ay gawing masunurin, umaayon sa pamahalaan ang kanyang sinusulat o nililikha.

Ang artista ay may malayang pasya sa pagpapahayag. Sa panahon ng martial law, dalawa ang lugar ng mga artista sa pagkilos: Isa rito ang legal na pakikibaka sa pamamagitan ng mga likhang kontra sa mapanupil na patakaran ng pamahalaan. Ang isa pa ay ang underground na tinatawag o ang pagpasya ng artistang kumilos nang lampas pa sa paghawak ng lapis o paint brush para maipagpatuloy ang nasimulan at para na rin sa sariling kaligtasan.

Ang anyong pangkultura ay epektibo para patuloy na ipahayag ang panindigang makabayan at makabansa.

Ang awit ay isang anyong madaling palaganapin. Ang awit ni Joey Ayala tungkol sa Sta. Filomena: may bukiring masagana sa bunga ngunit walang pumipitas, “wala nang tao sa Sta. Filomena”. Ito ay batay sa isang aktwal na panghahamlet ng militar sa Davao bilang isang larawan ng kagipitang likha ng martial law. Nasa awit ang alusyon ng taktikang militar at ng pamahalaan sa pagbansag ng isang lugar o probinsiya bilang luklukan ng NPA kaya’t ang mga sibilyan dito ay pinalikas diumano kaya’t napabayaan ang bukirin.

Sa Bangon o Internasyunale, ito ay panunumpa ng mga militanteng me komitment sa uring proletaryo.

Ang dula ay maaaring tahasang umaatake sa pamahalaan at pasismong militar.
Ang dulang Welga! Welga na larawan ng isang militanteng unyon ay nalikha bago ang martial law ngunit ipinagbabawal dahil sa radikal na layunin nito. Ang Juan dela Cruz ay tungkol sa kalagayan ng mamamayan sa panahon ng kolonyalismong Amerikano “para bulabugin ang mga tao at malipol ang mga gerilya”.

Ang tula ay maaaring tahasang maglarawan ng kalagayang iba ang tumutukoy sa aktwal.

Ang artista ay isang bulnerableng indibidwal sa lipunan dahil karamihan naman ay walang malaking kakayahang pang-ekonomiya ngunit ang artista ay di dapat humiwalkay sa lipunan.

Kailangan niyang magpasya. Kailan ka magsisimula? Kailan pa magpapatuloy? #

KULTURA NG REPRESYON

noreply@blogger.com (mag-mulat, mag- organisa, mag-pakilos) — Thu, 06 Dec 2007 09:29:00 +0000

Ni Bonifacio P. Ilagan
Unang lektyur ng Leo Rimando Lecture Series
Polytechnic University of the Philippines, Sta. Mesa, Manila, 23 Agosto 2007

Binabati ko ang Amado V. Hernandez Resource Center, PUP Center For Human Development, Concerned Artists of the Philippines at SinagBayan sa pag-oorganisa ng Leo Rimando Lecture Series. Salamat po sa pag-iimbita sa akin para pasinayaan ang Leo Rimando Lecture Series.

Malaking karangalan at katuwaan ang magpanimula sa seryeng ito, lubha pa’t si Prof. Leo Rimando ay personal kong nakasama sa gawaing pangkultura sapul 1970, nang pagtulungan naming itatag at paunlarin, kasama ng iba pang aktibista ng Kabataang Makabayan na gaya ni Merardo Arce, ang Panday Sining. Si Ka Leo, ang pinagpipitaganang direktor ng burgis na teatro na nagwaksi sa kaburgisan, ang aming eksperto sa teatro. Kung may kayabangan man kami noon, iyon ay dahil mayroon kaming Leo Rimando na nag-alay ng kanyang namumukod na talino at kahusayan sa pagpapaunlad ng kultura ng nakikibakang sambayanan. Karapatdapat siyang parangalan sa maraming paraan, kabilang ang pagpapangalan ng ating pag-aaral ngayon sa kanyang alaala.

Kultura ng represyon. Mainam na pag-usapan ang paksang ito ngayong umaabot na sa 888 ang pinapatay na mga aktibista at 184 naman ang dinudukot mula noong 2001, nang okupahin ni Gloria Macapagal-Arroyo ang Malacañang, hanggang ngayong hapon na magkakasama tayo sa silid na ito. In fairness to her, and in spite of the illegitimacy of her presidency, she was not the one who invented extrajudicial killings and abductions. Ngunit, sa pagmamana ng madugong tradisyong ito, sa pagpapatuloy ng kultura ng represyon, ang kanyang mga kamay ay tigmak din sa dugo.

Alamat ng represyon

Ano nga ba, mayroon nga bang kultura ng represyon? Matinding salita ang “represyon” (salitang Ingles na binaybay sa Pilipino). Ang ibig sabihin nito ay paninikil o paniniil. Nangyayari ang paninikil o paniniil dahil may dalawang interes na nagbabanggaan – ang interes ng naninikil/ naniniil at ang interes ng sinisikil/ sinisiil. Ang paninikil o paniniil ay maaaring diplomatiko, mapagmaniobra, mapagbanta o kaya’y lantarang marahas at malupit. Isa pang kahulugan ng represyon ay pananaig sa pamamagitan ng dahas, malupit na paghahari – o pagrereyna, kung babae ang pinunong nagmamalupit.

Ngunit hindi lamang simpleng “represyon” ang sinasabi natin, kundi kultura ng represyon. Mas matindi ito. Sapagkat sa “kultura,” may sangkot nang sistema at kasaysayan. Ibig sabihin, ang represyon ay sistematiko at, sa paglipas ng panahon, ay umusbong-lumaki-namulaklak-namunga na.

Ibig sabihin, ang ating tinutukoy ay hindi lamang ang partikular na akto ng pagbabawal ng mga Kastila sa Noli at Fili ni Rizal; o ang partikular na akto ng pagbabawal ng mga Amerikano sa bandilang Pilipino; o ang partikular na akto ng pagbabawal ng rehimeng Marcos sa awiting “Bayan Ko” -- bagaman ang tatlong ito ay napakadramatikong halimbawa ng represyon.

Ang una kong tinutukoy, kung may kultura ng represyon, ay: Hindi minsan lang o isolated o pambihira ang mga pangyayari ng represyon. Ang mga ito ay ang mismong kalakaran. May padron at patakaran ng mga ganoong paninikil. At para sa mga umaalma, may nakalaang mabigat na parusa.

Pagtuntong na pagtuntong ng mga Kastila sa baybay-dagat ng ating kapuluan, hindi ba’t ang una nilang ginawa ay ang ipagbawal ang mga katutubong gawi? Pagsunog sa kung anumang sining at panitikan mayroon ang ating mga ninuno – dahil, diumano, ang mga iyon ay gawa ng dyablo? Ano ang maitatawag dito kundi hubad na represyon? Paglalaon, walang pinayagang sining at panitikan na hindi inaaprubahan ng isang lupon ng sensura.

Nang pumalit ang mga Amerikano bilang kolonyalistang panginoon, ang una nilang hinakbang ay ang gawing ilegal ang lahat ng pagpapamalas ng kalayaan ng bayan. Krimen ang magtaguyod ng soberaniya ng Pilipinas, krimen ang manindigan ng pagsasarili, krimen ang umawit ng “Lupang Hinirang.”

Kapwa noong panahon ng Kastila at Amerikano, kung hindi ka tatalima sa mga kautusang kolonyal, maaari kang makulong at pahirapan, ipatapon at pahirapan, pahirapan at gawaran ng kamatayan.

Ang ikalawa kong tinutukoy, kung may kultura ng represyon, ay: Ginagamit ng mga nasa kapangyarihan ang buong makinarya ng estado, laluna ang sandatahang lakas ng gobyerno, upang ipatupad ang kanilang dominasyon. Ang isa sa mga pangunahing kabuluhan, kung gayon, ng militar at paramilitar ng gobyerno ay ang pagtiyak na ang taumbayan ay napapangibabawan ng mga nasa poder sa pamamagitan ng armadong pwersa.

Ngunit hindi maaaring sa lahat ng oras ay gising sila; hindi maaaring sa lahat ng sulok ay magbantay sila. To the credit of the powers-that-be, they did much more than simply put up checkpoints, conduct search and seizure and aim their weapons against the people. Kailangan nilang gawing institusyonal at “lehitimo” ang represibong paghahari upang paamuin ang balana. Kailangang iyon ang maging konteksto ng “normal” na buhay-panlipunan.

Sa kaso ng mga kolonyalistang Kastila, nagtayo sila ng Simbahan. Sa kaso ng mga kolonyalistang Amerikano, nagtayo sila ng Eskwelahan. Ang Simbahan at Eskwelahan ay itinutok sa kaisipan ng mga nasasakupan. Ang represyon ay sinimulang ipatupad, hindi sa pamamagitan ng espada o baril, kundi sa pamamagitan ng paghubog sa kamalayang “sibilisado” ng mga katutubo at taumbayan. Kabanalan at edukasyon ang ibinihis sa represyon. “Sibilisadong tao” ka kung ang mga problema mo ay idinaraan mo sa dasal, sa pangungumpisal sa padre at hindi sa paglaban. “Sibilisadong tao” ka kung nakikipag-usap ka at hindi namumundok na hawak ang sandata. Ang represyon ay ipinaunawa bilang mahalagang proseso sa ikabubuti ng indibidwal at komunidad. Ang proseso ay tinawag na paglalatag ng kapayapaan at kaayusan – the much-abused “peace and order.” Sa dambana ng peace and order, naghuhumindig ang kautusan: Sundin ang loob ng mga tagapamahala, ng mga awtoridad -- nang walang pasubali – no questions asked – dahil sila ang nakakaalam ng kung ano ang mabuti at masama.

At ngayon, ika-23 ng Agosto, in the year of our Lord 2007, at pagkalipas ng mahigit na 400 taon ng ganitong sistema, magtataka pa ba tayo kung bakit, sa kabila ng nagpapatuloy na pampulitikang pamamaslang at pagdukot sa mga tinataguriang “kaaway ng estado,” ang karaniwang tao ay maaaring natitigatig ngunit bukod doon ay wala nang ginagawa para matigil ang madugong represyon?

Resulta ng kultura ng represyon

Dahil ang represyon ay matagumpay na nakultura sa isip ng madla, nawala na ang kakayahang maging kritikal. Sakali mang naroon pa rin ang bakas ng kritikal na pag-iisip, hindi na iyon sapat upang magsalita at kumilos nang labag sa mga patakaran at kautusan ng mga nasa kapangyarihan. Nawala, laluna, ang tapang. Nabaog na ang kritikal na pag-iisip sa simpleng pribadong pag-aalala. Ngunit para pumirma sa manipesto o mag-ambag ng piso o dumalo sa rali ng mga militante, naku, hindi.

Hindi – dahil bukod sa ako’y natatakot, may mas mahalaga akong aasikasuhin. Ang aking pag-aaral, ang aking hanapbuhay, ang aking pamilya, ang aking gimik. Kung sasali ako sa mga kumakalaban sa represyon, baka ako mapahamak. Hindi ako dapat makialam. Hindi, talagang hindi. Ako, ang aking sariling kalagayan at kaligtasan, ang mahalaga. Malinaw: Kaisipang indibidwalista ang parametrong pang-ideolohiya ng represyon. Eh ano ba. Anu’t anuman, nakikisimpatya naman ako sa kanila. Ipagdarasal ko na lamang sila.

Kung sa inyong palagay ay hindi OK ang ganitong aktitud, paano pa kaya ito: Bakit naman kasi wala silang nakikitang positibo sa ginagawa ng gobyerno. Lahat na lang, masama. Sila lang ang mabuti at tama. Palibhasa, Kaliwa sila, komunismo ang ideolohiya nila. Ayaw nila ng kapayapaan at kaayusan. Rebelde kasi sila.

Nang kalabanin ba ni Lapu-Lapu si Magellan, nang maghimasik ba ang mga Raha Sulayman, Magat Salamat, Sumoroy, Dagohoy, Diego at Gabriela Silang, ang Kaigorotan at Bangsa Moro, ang mga Emilio Jacinto at Andres Bonifacio, ayaw ba nila ng kapayapaan at kaayusan? Rebelde silang lahat, opo, ngunit rebelde sila laban sa represyon at sa ngalan ng kapayapaan at kaayusan.

Malinaw, sa talaksan ng mga resulta ng represyon, nangunguna ang pagkakahati ng taumbayan sa dalawang panig. Sa isang panig, ang mga kritiko at rebelde. Sa kabilang panig, ang lahat ng iba pa, kabilang ang mga pumapagitna, ang mga ayaw makialam. Tuso ang mga nasa poder na gumagamit ng represyon. Ganito ang garantiya nila sa madla: Walang ikakatakot ang mga walang kasalanan – ibig sabihin ay ang mga sarado ang bibig at hindi gumagalaw. (Naririnig ba ninyo sina Ermita at ang dalawang Gonzales?) Sumige lang kayo sa matahimik na pamumuhay, sa paghabol sa inyong sari-sariling minatamis na pangarap, sa inyong pagiging indibidwalista. Garantisadong hindi kayo maaano, basta huwag kayong sumama sa mga maiingay at mapanggulo.

And so the repression continues. Because while a vocal segment of society refuses to suffer repression by fighting it in concrete terms, a bigger number of the public allow themselves to be victims of repression -- either because their consciousness has been perverted or because in timidity and silence, they find security. Pakatandaan natin ito: Kalasag ng mapaniil na pamahalaan ang laksang mamamayang hindi nakikialam sa mga usaping pambayan.

Ang punto po ay ito: Kailangang dumami nang makailang ulit ang mga aktibo at militanteng lumalaban sa represyon upang matigil ang represyon. Sa ibang salita, kailangang sa mga lansangan ay maging daang libo ang ilang libong demonstrador, at milyon ang daang libo. Kailangang sa kanayunan ay walang maliw na umani ng tagumpay ang papakapal na hukbo ng taumbayang nagbabalikwas at nakikipaglaban. Lahat ng iyan ay upang pasukuin sa katarungan at kalayaan ang mga rehimeng mapanikil, at mailuklok sa kapangyarihan ang demokratikong rehimen ng sambayanan.

Sapagkat sa huling pagsusuri, kung hindi magiging materyal na pwersa ang mga ideya sa paglaban sa represyon, ang gutom ay mananatiling gutom, ang maysakit ay maysakit, ang bilanggo ay bilanggo. At ang mga nawawala ay hindi kaylanman matatagpuan.

Artista kontra Represyon

Nariyan na tayo. Mauugat ang palit-palit na gobyerno sa pangkasaysayang represyong nangyari sa Pilipinas. Nakatuntong sa ganoong pundasyon ang lantarang batas militar ni Marcos at ang di-lantarang batas militar ni Gloria Macapagal-Arroyo. Nagbunyi ang mga Pilipino nang mapatalsik si Marcos noong 1986. May nagtanong ba ng ganito: Bakit tumagal nang 21 taon bago napatalsik ang diktador na ito? Sapagkat noon lamang 1986 bumuka ang bitak sa kultura ng represyon. At ating pansinin: Ang represyong dinurog noong 1986 ay tatak-Marcos lamang. Nanatili ang represyong “lehitimo” na mas malapad at malalim na itinayo ng kolonyalismo at imperyalismo, na siyang tinuntungan ng mga pumalit kay Marcos.

Sa ngayon, matagumpay pa ring nakukultura ang represyong ito, kaya natitigatig man ang publiko sa mga pinapaslang ng rehimeng GMA, mayroon ba silang kongkretong ginagawa upang labanan ito? Ano, kung gayon, ang dapat gawin? The inevitable question: What is to be done?

Bilang artista, manindigan tayo laban sa represyon ng malayang pag-iisip, malayang pamamahayag at malayang paglikha ng sining at panitikan. Ang paglikha ng sining at panitikan na ukol sa mga isyung pambayan ay bahagi ng mga kalayaang ito. Kalabisan nang sabihin na ang artista ay nararapat magrebelde kapag ang mga kalayaang ito ay sinasagkaan.

Ang mga artista at manunulat ay may natatanging lugar sa kabuuang kilusan laban sa represyon. Sapagkat ang larangan natin ay larangan ng kamalayan – na siyang epektibong kinokontrol ng mga pwersang mapanikil -- kagyat ang bisa ng kanilang mga likha sa pagpapalaya sa kaisipan ng taumbayan. Sa madaling sabi, ang mga artista, manunulat at manggagawang pangkultura ay kailangang patuloy na lumikha ng mga obrang malaya at mapaglaya, laluna sa panahon ng pinakamararahas na paninikil. Sapagkat upang gumalaw ang katawan, kailangang magpasya ang kaisipan. Ang mga tula, kwento, dula, awit, sayaw sa iba’t ibang tradisyonal at makabagong midya ay may kakayahang kagyat na magbukas ng pinid na imahinasyon. At minsang mabuksan, maaari nang dumaloy ang liwanag at ang imahinasyon ay maglakbay. Wala itong iniwan sa paggising sa natutulog. Kapag gising na, ang lahat ay posibleng gawin.

Sa ganitong pagtingin, kailangang ang lumilikha ng sining at panitikan ay nakaugnay sa malawak na kilusang masa. Hindi siya magtatagumpay sa paglikha ng malaya at mapaglayang akda kung siya ay nakakulong sa kanyang silid, o kaya’y solong nakikipag-ulayaw sa mga musa ng kanyang diliwariw. Kailangang maramdaman niya ang kalam ng sikmura ng maralitang sangkahig-santuka, marumihan ang kanyang mga paa’t kamay ng putik na nililinang ng magsasaka, matalamsikan siya ng dagitab ng bakal na pinapanday ng manggagawa.

Kailangan niyang lagukin ang likido ng pakikipagsandugo sa masang anakpawis. At mula sa lakas noon, kailangan niyang lumikha, at lumikha pa, sukdang ipagkait ang laya sa paglikha. ###

(Ginamit ding batayan ng lektyur sa Alternative Classroom Learning Experience sa pagtataguyod ng Narra-Youth, University of the Philippines, Diliman, Quezon City, 4 Setyembre 2007.)

The Blood of a poet

noreply@blogger.com (mag-mulat, mag- organisa, mag-pakilos) — Mon, 19 Nov 2007 08:29:00 +0000

By Eric S. Caruncho
(First Published in Inquirer Sunday Magazine,
Nov. 18, 2007 )

MANILA, Philippines - “Poets, too, must know how to fight.” Uncle Ho Chi Minh might have had Amado V. Hernandez in mind when he penned that line. While Ho was rallying his countrymen to drive the French out of their homeland, Hernandez—a poet who knew how to fight—was languishing in the New Bilibid Prison on a subversion charge. This, however, did not stop him from composing his greatest masterpieces.

The grateful Vietnamese named their capital after Ho, but how many Filipinos remember Ka Amado, our first National Artist for Literature? How many are still stirred on first reading “Panata sa Kalayaan” or “Isang Dipang Langit”? Or have their conscience awakened upon reading “Mga Ibong Mandaragit”? too few. Yet Hernandez’s work is as relevant today as when he first wrote them half a century ago: the social injustices that he railed and fought against are still here, and so are the forces that put him in jail. The more things change…

Nov. 30, a much-deserved tribute will be paid to Ka Amado’s legacy as the Cultural Center of the Philippines, in cooperation with the Amado V. Hernandez Resource Center, stages “Amado, Minamahal…,” a concert featuring the poet’s works. No ordinary concert, “Amado, Minamahal…” brings together the collective talents of National Artists Bienvenido Lumbera (Literature, 2006), Napoleon V. Abueva (Sculpture, 1976), Ben Cabrera (Painting, 2006), and Salvador Bernal (Theater and Design, 2003), who collaborated on the script, stage design, posters and visuals, and costumes, respectively. The concert will also feature the music of the late National Artist Lucio San Pedro (Music, 1991), which will be performed by a hundred-voice choir composed of the Philippine Philharmonic Orchestra, the Philippine Madrigal Singers and the Bonifacio Choir, and accompanied by a pure dance performance by the Ballet Philippines. Set to be staged at the CCP main theater, “Amado, Minamahal…” will be directed by Chris Millado.

Says scriptwriter Bien Lumbera: “The script for ‘Amado, Minamahal…’ has been structured according to the three dominant themes of his poetry, namely, freedom, justice and human rights.” He adds, “The three themes are the pressing concerns of our society today as the present administration has allowed the military to exercise unwarranted power to enforce compliance with its political designs.” Lumbera believes that Hernandez’s works, though written in the 1950s, still have a message for contemporary Filipinos. Explains this National Artist for Literature: “After he was released, Ka Amado was simply transported from the repressive confines of a prison cell to the repressive world outside where an anti-subversion law hang like a sword of Damocles over the heads of writers whose ideas could be interpreted as bearing traces of socialist or communist ideologies.” But Hernandez, says Lumbera, continued to think and write as a free individual. His works have much to say to Filipinos today. “His ’Panata sa Kalayaan’ is a message to the post-EDSA and post-9/11 Philippine society under the Arroyo regime, where the Human Security Act hangs over the heads of men and women who vigilantly struggle for freedom, justice and human rights.” Hernandez was the epitome of the engaged artist, a man of action who nevertheless still had the sensitivity to give voice to the inchoate cries of the suffering masses. The need for men like him hasn’t diminished, says Lumbera.

Hernandez was born in 1903 in Hagonoy, Bulacan but grew up in Tondo, Manila. He was only 19 when he joined Aklatang Bayan, a literary group which included established Tagalog writers such as Lope K. Santos and Jose Corazon de Jesus. In 1932, he married stage actress Atang de la Rama, who would also become a National Artist. When the Japanese invaded the Philippines, Hernandez became a guerrilla. It is believed that he first encountered the ideas of socialism through the Hukbalahap movement. After the war, Hernandez became a Manila councilor and a labor leader, organizing the biggest strike ever in Manila in 1947, and coming to the attention of the military. In 1951, during a crackdown on the Huk rebellion then raging in Central Luzon, Hernandez was arrested and eventually charged with rebellion with murder, arson and robbery—a complex crime unheard of in Philippine legal history. The case became a celebrated civil rights issue, drawing the support of such legal luminaries as Claro M. Recto, Jose P. Laurel and Claudio Teehankee. Nevertheless, Hernandez wasn’t released until 1956, and he wasn’t acquitted until 1964 in a landmark decision that is still invoked to this day.

By that time, Hernandez had already written the works that he would be remembered for. He died in 1970, but his words live on: “Pilipino akong sa pambubusabos ay hindi susuko! (I am a Filipino who will never, ever give in to oppression).”

Tickets available at all Ticketworld outlets. For discounted or group sales, contact the Amado V. Hernandez Resource Center at (02 )412- 0909 or 0916-7900671, or email avhrc_philippines@yahoo.com

Kamulatan at Rebolusyon sa Lipunan sa modernong Panulaang Pilipino

noreply@blogger.com (mag-mulat, mag- organisa, mag-pakilos) — Mon, 08 Oct 2007 01:55:00 +0000

Sinulat ni E. SAN JUAN, JR.

Habang ang kanlurang bahagi ng daigdig ay nagpupunyagi matapos ang Rebolusyong Pranses sa ilalim ng mapanirang mga pwersa ng alyenasyon at pagsasamantala, ang Pilipinas, mula pa noong gawin itong kolonya ng Espanya noong ika-17 siglo at sa mas marahas na paraan noong Rebolusyon ng 1898, naghahanap na ito ng kanyang [integral na/kabuuang imahe] bilang isang bansa kung saan ang materyal na mga pwersa ng produksyon sa lahat ng aspeto ng buhay ay mahigpit na mahigpit na nakikiisa sa hininga at pagkatao ng lahat ng mamamayan. Dahil taal na panlipunan ang konsepto at praktika ng kanyang literatura/panitikan, itinadhana ito para bigyan ang masa ng kabutihan/bisa ng kanyang mapagkasundong kapangyarihan. Ang kanyang literatura/panitikan kung gayon ay isang literatura/panitikan ng kapangyarihan, isang kapangyarihan kung saan ang paraan ng pagpapahayag ay ang pagkilos mismo ng kaalaman sa buhay ng sangkatauhan.

Sa hanay ng mga taong may rebolusyonaryong diwa noong ika-19 siglo, si Francisco Balagtas (1788-1862) ang unang nagtibay sa imahe ng manunula/makata bilang isang propagandista, isang lider/pinuno ng [popular na rebolusyon/rebolusyong bayan]. Siya, higit sa lahat, ang nakadama na sa pamamagitan lamang ng pagkilos sa loob ng naghaharing istruktura ng lipunan at ng klase ng ideolohiya nito na sinalamin ng panlasang publiko para sa [kathang-isip/pagtakas sa realidad] na mga romansa at zarzuela (mga moro-morong palabas), maaari siyang magtagumpay na pasukin at agawin ang mga batayang motibasyon, maaaring ikarga/kabigin pero lubusan, ng inaping burgesya at uring manggagawa. Tunay nga na ang ganoong pananaw sa tunggalian sa pagitan ng produktibo at ng parasitikong mga hanay sa lipunan ay nagsilbing isang salalayang papel sa kanyang sining. Kahit na gagap ni Balagtas ang diyalektiko, hindi niya maigpawan ang udyok ng sentimyento. Ang kanyang sining ay pinayabong ng magsasaka at lupa, ng primitibong pandama at natural na mga elemento. Kung gayon, maaari lamang siyang magpahayag sa pamamagitan ng liriko – ito mismo ay isang moda/paraan ng pagdakila at pagkawala/paghilagpos sa pyudal na kaayusan – isang materyal na lubusang nagbibigay sakit at hapis sa kahulugan: Sa loob at labas ng bayan kong sawi kaliluha'y siyang nangyayaring hari, Kagalinga't bait ay nalulumi, ininis sa hukay ng dusa't pighati. Gamit ang isang matalisik na klase ng talinhagang/alegoryang paliguy-ligoy at mala-nagbabalatkayong balangkas ng sanaysay, nilaro/pinakilos ni Balagtas ang tema ng pang-aagaw ng kapangyarihan: isang batambatang prinsipe ng Albanya, hinatulan ng mga mangangamkam ng trono ng kanyang ama na mamatay sa kagubatan, nagdadalamhati sa kanyang kalagayan, kanyang minamahal, kanyang bayan. Sa pamamagitan ng kapakipakinabang na deus ex machina, isang paraan na humahantong sa kagandahang-asal ng tema/paksa, isang prinsipeng Moor ang sukdula'y nagligtas sa kanya. Sa palasak na kongklusyon ng isang kwentong-bibit, nagwakas ang Florante at Laura sa isang nota na kilalang-kilalang akorde ng lahat ng sining na "may kapitalistang oryentasyon", na tinatawag ni Kenneth Burke na epektong pamurga o pandiskarga nito.

Sa pangkalahatan, si Balagtas ngayon ay itinuturing na "ama ng panulaang Tagalog". Ang puna sa kanyang akda, gayunman, hanggang sa ngayo'y mababaw at sa kabuua'y nakakadismaya. Sa pagsisikap ng mga akademisyan na bigyang-diin ang kanyang kahalagahan itinala siya sa walang-saysay at di mahalagang paksa ng linggwahe. Sa Pilipinas, ang linggwahe sa pangunahi'y may tendensyang salaminin ang batayang mga makauring antagonismo. Gayunman, kamakailan lamang ay nagkaroon tuluy-tuloy na muling pagbuhay sa dating/lumang mga zarzuela, at ang masentimyentong pag-aasam na ito sa sinauna ay nag-aambag sa pagkawala/pagkapawi ng pantasya na araw-araw na itinitimo ng mga pelikula at ng lahat ng klase ng seremonyang panrelihiyon. Ito ang pangkalahatang sitwasyon ngayon. Habang naghahanap ang literaturang/panitikang Tagalog ng sariling identidad/pagkakakilanlan, ng isang makatwirang panulaan, sa kalauna'y humahantong ito sa krisis. Dapat bang magpatuloy ito sa walang hanggang paggigiit ng walang-katapusang abstraktong katotohanan at mga masasayang sentimyento? O dapat bang magtuon ito sa pagpipino ng kanyang nilalamang pormal na mga katangian? May iba pa bang alternatibo?

Sa puntong ito, hindi ko kailangang magpahiwatig tungkol sa matatag na tradisyon ng pag-iral ng literaturang/panitikang Tagalog na nagsisimula sa marapat na kinilalang himno na sinulat gamit ang lumang iskrip/titik na Tagalog na matatagpuan sa unang aklat ng Doctrina Christiana (1593). Mula sa panahong iyon hanggang sa pagpasok ng ika-19 na siglo, ipinahayag ng katutubong kamulatan ang mga pangarap at halusinasyon/guni-guni nito sa pamamagitan ng mga Comintang at katutubong kumpetisyon sa panulaan; ipinakita nito ang kanyang mga bangungot sa sinupil na mga pag-aalsa at walang-imik na hapdi ng kalooban. Syempre, ang yugtong ito ng panahon ay naggigiit ng kanyang sariling istorya/kasaysayan na inaasahan nating mababalangkas dito. Nang mabigong isustini ng unang Republika ng Pilipinas ang sarili nito laban sa kapangyarihang Amerikano, nadama na nagsimula na ang isang bagong panahon sa isang siglo ng malalaking pagbabago sa internasyunal. Tanging noong Rebolusyon ng 1898 tunay na nakamtan sa unang pagkakataon ng mga Pilipino ang maituturing na istoriko at umiiral na kamulatan kung saan ang tao ang gumagampan bilang tagapagtakda ng kanyang sariling kalayaan o ng kanyang sariling kaalipnan. Si Rizal, ang pambansang bayani; Mabini, Marcelo del Pilar, Bonifacio at iba pa – bawatd isa'y kumatawan ng mga istorikong pag-unawa sa kanya-kanyang piniling anyo ng literatura/panitikan.

Sa panahong ito nasaksihan ng kilalang iskolar na si Epifanio de los Santos y Cristobal ang isang pagpapakahulugan ng kasaysayan ng Pilipinas bilang isang diyalektikong kilusan na nakabase sa mga relasyong panlipunan. Ipinahiwatig ito sa kanyang Nuestra literature a travis de los siglos, isang maliwanag na testimonya sa paghahanap ng Pilipino para sa malinaw na identidad. Inoobserbahan ni de los Santos nang may pag-unawa ang dakilang muling pagbangon (renaissance) ng teatrong Tagalog: De rechazo lanzose al descubrimiento de nuevos mundos el teatro Tagalo, y con base historica contemporanea, y por lo mismo, no Muy depurada y sujeta a contenci6n, y con tendencia a Simbolismos, pero con orientaci6n restauradora hasta cierto punto De los netamente nacional. (Nang panahong iyon ang teatrong Tagalog ay sumulong para maghanap ng mga bagong larangang sasaklawin. Ang kanyang mga palabas ngayon ay nakabase sa napapanahong kasaysayan; ang mga palabas na ito na hindi nagmumula sa isang matatag na kaayusan, ay sumasalamin ngayon sa mga pagbabago ng panahon. Ipinakita din ng mga ito ang isang tendensya tungong simbolismo at sa ilang antas, tungong pagpapanumbalik ng lahat na pawang pambansa.) Inakala ni de los Santos na ang literaturang Tagalog ay nagsimula na ngayong magnilay-nilay "la unidad de ideas y sentimientos del pueblo filipino, infundi'ndole ese espiritu de critica que le distingue" ("ang pagkakaisa ng mga ideya at sentimyento ng mga Pilipino na dinulot ng diwa ng kritisismo na kumikilala sa kaibhan nito"). Pero ang dahilan kung bakit naging isang dokumentong may napakalaking istorikong kahalagahan ang palagay ni de los Santos ay maibabatay sa kanyang pananaw na napakapambihira noong panahon niya, sa pagiging buo o pagkakaisa ng buhay kolektibong na isang di mababaligtad na patunay ng pambansang pagkakaisa (dahil sina Rizal at Mabini ay nagpahayag lamang tungkol sa isang kalagayang lampas sa indayog ng kanilang hangganan, istorikong itinakdang mga kagustuhan at katangian). Ang kolektibong pagkakaisang ito na nagpapatupad ng kanyang sariling ispontanyong opinyon/palagay, ay nagpapahiwatig ng kanyang nagtatakdang kalidad bilang isang pagpapahayag ng istorikong diwa na nagkakaroon ng mga penomenong bahagi sa insureksyong masa laban sa nakatayong na awtoridad. Inilarawan ni de los Santos ang Zeitgeist (diwang umiiral nang panahong iyon) sa ganito: Como entonces desconocianse las castas dominantes (que aparecieron en pleno siglo XIX), y el gobernalle de los pueblos lo manejaban buenos hombres de la tierra, la influencia de las campanas no podia ser entonces mis edificante y democritica. Por esto, las ideas y cuanto agita, intriga, y regocija la vida universitaria
se reproducia en los pueblos, encontrado eco la cabana del labriego … Del caso de la poblaci6n, la disputa de la lira emigraba a los bantayanes y huertos; de estos, de un respingo, salia disparada para la choza rustica, y de 6sta al parrado del pastor que sestea el ganado. (Dahil ang naghaharing mga saray – na hindi lumitaw hanggang sa kalagitnaan ng ika-19 na siglo – ay hindi pa kilala noon at nasa mga kamay ng mabubuting anak ng lupa ang gubyerno ng mga baryo, sana naging mas magandang halimbawa at demokratiko ang impluwensy ng bansa kaysa noong mga panahong iyon. Ang mga ideya at lahat ng nakakatigatig, nakakabahala at nakakapagbigay-tuwa sa buhay unibersidad ay muling isinilang sa mga baryo at binigyang-buhay sa kubo ng asawang-lalaki…. Mula kabayanan, nagpalipat-lipat sa mga karatig baryo ang lirikong talakayan at sa gayo'y sa isang igpaw isinalin ang kanyang sarili sa simpleng kubo at mula doo'y sa silungan ng pastol na nangangalaga ng baka.)

Sa katunayan, ang naunawaan ni Epifanio de los Santos sa pamamagitan ng isang tuwiran bagamat nag-aapuhap na moda ng pananaliksik ay isang mahalagang istorikong pagkilos ng diwa na nagkahugis sa rebolusyon laban sa Espanya, laban sa pananakop ng militar ng Amerika, laban sa laganap na mapagsamantalang pagpapanginoong maylupa. Ang mga implikasyon nito ay maalingawngaw pa rin ngayon. Pero sa kabila ng kanyang matalas na pag-unawa, ang paraan ng pag-iisip/pagsasaideya ni de los Santos at ang kanyang pormulasyon ng kanyang pag-unawa ay mahigpit na nilimitahan ng kanyang uri at kalagayan. Pagdating sa pagharap sa kinakawawang mga ilitereyt/walang-pinag-aralan at sa umuusbong na proletaryado, hindi siya kakikitaan nang walang pagmamataas ng Kastila, isang ala toreng ivory na pag-asta. Siguro'y napakamapangkilatis niya. May pagdagundong na naganap ang mga pangyayari, dahil sa wakas ay inagaw ng pag-aalsang magsasaka na Sakdalista ng dekada 1930 ang papel na inabandona ng katutubong literatura dahil sa sentimental at nakakasuyang pagpapalayaw.

Sa paglitaw ng klasikong sosyalistang nobela ni Lope K. Santos na Banaag at Sikat (1904), nagtapos ang panahon ng pagkadismaya at naudlot na mga pangarap; nagsimula ang panahon ng pagsusuri-sa-sarili at siguro'y pagsusuri ng konsyensya. Ayon kay Julian Cruz Balmaceda, isang mananaysay ng literatura, lubos nang umikid ang "Panahon ng Pagbabago"; optimistiko niyang hinulaan na ang "Panahon ng Kasaganaan" ay nagsimula na.Para bang ang panahon ng Commonwealth na kung saan nagkaedad/nagkaisip si Balmaceda ang bumulag sa kanya para tanggapin ang walang-pasubaling mga absoluto nang walang pakundangan sa mga pagbabago sa lipunan. Dahil ang pag-iisip ng tungkol sa pag-unlad o kasaganaan sa literatura ay talagang pagpapayabong sa isang konsepto nang walang totoong batayan; ang mananaysay ay sumusuko sa kanyang makasariling patagong pagiging nanggagaya/gaya-gaya. Sumasang-ayon ako na talagang sa tungkuling pagsira ng mga ilusyon, panlilinlang at kawalang-katarungan muling naagaw ngayon ng literaturang Tagalog ang kanyang tradisyunal pero hanggang ngayo'y naglahong tungkulin na pagiging lubusang nakapangako/bukas-isip sa lumilitaw na mga realidad sa kalagayan ng tao.

Sa unahan ng dakilang muling pagbangon (renaissance) na ito ngayon, si Amado V. Hernandez ang nangunguna sa lahat ng manunulat na Pilipino sa lahat ng larangan. Tunay nga na wala nang mas karapatdapat na maging dakilang tagapagmana ng tradisyong umusbong mula sa sinaunang mga oda ng pagpaparangal, tagumpay, pagluluksa at selebrasyon; isang tradisyong pinayabong nina Balagtas, Marcelo del Pilar, Lope K. Santos; at sa Ingles, nina Arguilla, Salvador Lopez at Rotor kabilang ang iba pa. Patunay si Hernandez ng tunay na lubos na katapatan ng manunulang/makatang Pilipino sa damdamin at pag-iisip. Ang manunula/makata, partikular sa panahon ng krisis, ay laging nagmomobilisa ng kanyang ispititwal na mga rekurso at talento sa ngalan ng kongkretong mga mithiin ng tao. Sa katunayan, saksi ang kanyang buhay sa huwarang tadhana ng malapropetang tinig na nananaghoy sa kagubatan ng anarkiyang pampulitika at pagbuwag ng mamayan.

Sa loob ng maikling panahon ng siglong ito, ang propesyon/tungkulin ni Hernandez ay nagsisilbing huwaran sa radical na transpormasyon na pinagdaanan mismo ng katangian ng pandaigdigang literatura. Ang kanyang pag-unlad ay maitutulad doon kay William Butler Yeats – isang karapatdapat na paghahambing. Dahil noong kabataan ni Hernandez, tulad ni Yeats, pinahalagahan niya nang husto ang damdamin, pribado at suhetibong mga ideya, pag-iisa/kapanglawan, mga pangarap, bilang sentro ng kanyang paksa. At tulad ni Yeats, nang magkaedad na si Hernandez, pinili/ginusto niya ang mga paksang may kagyat na kabuluhan sa lipunan: reporma, katapatan sa serbisyo publiko, [pagpapahalagang sibiko/pagpapahalaga sa mamamayan], di makasariling kagitingan. Sa katunayan sa simula pa lamang, ang kanyang sining ay hindi pa nga isang personal na personal na bagay. Ang makatang/manunulang Pilipino ay laging larawan ng salamangkero ng salita, pari ng mga pistang bayan at koronasyon ng mga reyna; siya mismo ang kumikilos sa gitna ng kalipunpunan ng mga tao, pinakilos nito at nagpapakilos dito.

Sa pagsisimula ng siglong ito, ang panulaan ng Pilipinas gamit ang katutubong wika ay nakapagpatuloy mismo sa kanyang mga pananaw at sentimyento, sa katangiang nakakaantig-damdamin na humuhugong sa tropikong katahimikan ng kapaligiran at pagiging sunud-sunuran ng utak-kolonyal. Nanatili ito at umunlad sa popular na paligsahan ng diwa/pag-iisip sa pamamagitan ng tinatawag na balagtasan (halaw kay Balagtas), isang anyo ng "fly-ting" na may bahagyang pagbabago kung saan dalawang makata ang patulang nagtatagisan sa pagbibigay-katwiran sa isang argumento. Pero ang mga argumentong ito na walang-kwenta sa tingin, ay humuhugot ng kanilang patuloy na lakas mula sa mamamayan – ng kanilang kapalaran at pag-asa. Ang masa ay natatangay sa romantikong mga paksa: halimbawa, Sino ang dapat mag-angkin ng bulaklak na kampupot, ang bubuyog o ang paruparo? Si Hernandez mismo ay lumahok sa unang balagtasan noong Abril 6, 1924. Dagdag pa, nagsulat siya ng mga tula sa kahanga-hangang paraan noong maagang bahagi ng kanyang pagiging aprentis. Ang mga pamagat ng kanyang mga akda ay nagpapakita ng isang kampanteng romantisismo na di natigatig ng mga kabalintunaan ng pang-araw-araw na pamumuhay: "Ang Halik ng Buwan", "Halimuyak ng Gunita", "Sa Kandungan ng Gabi", atbp.

Sa istorikong proseso, tulad ng lahat ng pag-unlad sa kultura, ang panulaan sa kanyang mapagkasundong paggalaw/pagkilos ay kumakatawan at sumasalamin sa diyalektiko ng panlipunan at pampersonal na karanasan. Walang-salang ito ang nagpapatunay ng tuntunin ng panulaang Tagalog sa kabila ng burges na pang-akit na pansariling-pagpapalayaw sa paraan ng lantay na dramang sentimental. Nang mangyari ang tunggalian noong 1926, ang dibate ay kinapalooban ng kasalukuyang alitang pampulitika sa pagitan ng dalawang grupo sa kongreso, ang Koalisyon laban sa Anti-Koalisyon. Kailangan kong ilarawan ng detalyado ang mga sirkunstansyang pampulitika na noo'y umiral sa bayan. Sapat nang sabihin na ang pangangailangan sa istorikong pag-iral ng tao ay walang-salang maipapakita mismo sa lahat ng pagpapahayag/manipestasyon ng pag-iisip at diwa samantalang maaaring paliwanagin ng ganoong mga pagpapahayag/manipestasyon ang mga tensyon na likas sa masalang kalagayan ng buhay. Mula sa perspektibang ito, nagiging makahulugan ang ganoong pangyayari/kaganapan: sa wakas, kinilala at pinagtibay ng balagtasan ang pinggalingan nito mula sa kinaugaliang panlipunan ng duplo, isang paligsahang pampanulaan na karaniwang ginaganap sa ikasiyam na gabi ng isang lamayan. Sa duplo, ang kolektibo ang talagang gumaganap bilang bida. Sa seremonya mismo – dahil ginagawa itong isang seremonya – ang magkakalaban, isinasabuhay ng belyako (lalaki) at ng belyaka (babae), habang nasa likuran ang patay, ang pagpapatotoo ng tao sa buhay at ang walang tigil na paghahanap ng katarungan at katotohanan. Ano pa ba ang mas angkop para sa papel na ito kundi ang mga maskarang/katangiang Dionysius ng mga belyakos? Isa sa mga natira sa henerasyong unang nagpasimula ng kamulatan-sa-sarili gamit ang katutubong wika, muling bumangon si Hernandez pagkatapos ng nakapanlulumong karanasan sa Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Lahat noo'y mukhang karamay sa rekonstruksyon ng buong bayan. Ang ila'y lubusang sumuko mula sa magulong eksena para mag-ihaw sa sariling impyerno o humapon sa sariling kalangitan; inilaan ng iba ang kanilang konsyensya at responsibilidad sa Simbahan o kaya nama'y sa kasakiman. Taliwas sa pangkalahatang pagkayamot, hinarap ni Hernandez, nang mulat sa ganap niyang pagsangkot sa tadhana ng lahat ng kanyang kababayan, ang tanawin ng pisikal na kapanglawan at kalituhan sa pulitika. Inilaan niya ang kanyang sarili para magsalita nang maliwanag sa publiko tungkol sa mga pangarap ng mahihirap at protesta ng mga biktima. Tulad ng di pagtanggi ni Yeats sa panawagan ng Republika ng Ireland at pagtanggap sa papel ng senador, inabandona din ni Hernandez ang kanyang "lawrel at lira" para magsilbi ng dalawang beses bilang konsehal sa kabiserang lunsod ng Maynila. Mas mahalaga pa'y nagsilbi siya bilang presidente ng Kongreso ng mga Organisasyon sa Paggawa [Congress of Labor Organizations (CLO)], ang pinakamalaking union sa paggawa sa Pilipinas. Itinulak ng korupsyon/katiwalian sa gubyerno ang mamamayan para mag-alsa; di nagtagal, ang bayan ay kamuntik nang lubusang bumagsak. Sa isteryang witch-hunting, ang eksenang McCarthy sa United States ay isang mas mahinahong paraan. Naging biktima si Hernandez ng takong na bakal ng mala-totalitaryanang establesimyento. Ang mahigit anim na taong pagkabilanggo sa Muntinlupa ay sapat-sapat na para hikayatin siya nang mas maigting sa isang katotohanang walang dudang sinaniban/tinigib na niya ng kanyang laman at dugo bilang isang sakramento ng katapatan/katotohanan: na bawat tao ay may responsibilidad sa tadhana ng kanyang kapwa. Nang sa wakas ay nagbayad-puri sa kanya ang gubyerno sa ilalim ng bagong rehimen para sa pagkakasala nito sa pamamagitan ng paggagawad sa kanya ng 1962 Republic Cultural Heritage Award, inilalagay lamang nito ang kanyang "upisyal na selyo" nito sa nakamit na katotohanan: Si Hernandez ang hinirang na tribuna ng karaniwang mamamayan.

Samantalang mulat si Yeats na ang sining ay lumilipas kung pinagkakaitan ng nagpapasiglang enerhiya ng organikong pisikal na buhay, ginamit niya nang husto ang mga alamat at supernaturl na mga paniniwala sa kanyang pagsusulat ng mga tula.Kumikilos si Hernandez sa isang absolutong modernong batayan. Tinatanggap ni Hernandez ang panahon at kasaysayan bilang batayan ng kahigtan/pagkasuperyor: ang kahigtan ng tao ay maaari lamang pairalin sa ilalim ng mortal na kawalang-katiyakan. Ang kanyang teatro ay ang istorikong karanasan, ang kanyang mga paksa at tema ay pagiging buhay na mga konprontasyon ng pundamental na mga problema. Samakatwid, ang panulaan ni Hernandez ay maaaring tawaging "Malaswa" kung sa salitang "Malaswa" ay tinutukoy natin ang mga pagsasalungatan sa tono, mahagyang pagkakaiba at mga implikasyon na nananatili sa loob ng pagkakaisa/armonya ng ritmo at kaisahan ng epekto. Ang kanyang panulaan kung gayon ay malaswa na katulad ng pagiging malaswa ng Odas elementales ni Pablo Neruda o ng mga balad ni Brecht o mga talumpating patula ni Mayakovsky. Ang ganoong kalaswaan ay kinapapalooban ng esensyal na dimensyon ng buhay na kinakatawan ng makata/manunula sa salita, itinatakda ng kanyang pagkilala sa mga posibilidad ng tao para sa kabutihan at ng isang pag-unawa sa mga tuksong nakapaligid sa kanya. Sa kontekstong ito, kinakatawan ng tagumpay ni Hernandez ang integridad ng isang kamulatang ang aktibidad, ang pinanggagalingan ng lahat ng kahulugan at kabuluhan, ay ang sarili nitong viru at pagbibigay-katwiran.

Sa pagkakalimbag ng Isang Dipang Langit, mga piling tula ni Hernandez noong 1961, nangunguna siya sa pagtulak sa mapanlikhang imahinasyon para makamit ang esensya at kabuluhan nito sa buhay ng tao. Laging binibigyang-diin ni Hernandez ang mapanlikhang prinsipyo ng isang tula. Halimbawa, sinabi niyang: "Ang isang tula ay hiyas-diwa ng pinaglangkap na karanasan (mula sa labas) at damdami't guniguni (sa loob) ng makata, sa bisa ng salita". Sinusuportahan din ni Hernandez ang pagkamatapat ni Albert Camus sa kongkreto, pangunahing/kagyat na [pag-uusap/salitaan/diyalogo] ng tao at kanyang makamundong kahihinatnan. Tungkol kay Karl Marx, naniniwala siya na ang mapanlikhang pagkilos at ang resulta nito ay hindi pang habampanahon, kundi higit pa'y para sa istorikong kalagayan na obhetibo at kongkretong binibigyang-kahulugan nito – ang kinakailangang batayan na dapat tanggapin/kamtin ng sining bago umasang maigpawan ang istorikong kalagayan. Tulad nang minsa'y sinulat ni Engels, dapat kilalanin ng tao na sa pagkakamit lamang ng kinakailangan, matatamo niya ang kanyang kalayaan. Bagamat tinatanggap ni Hernandez ang identidad ng sining bilang isang "kongkretong unibersal", gayon ma'y sinasang-ayunan niya ang pagiging pangunahin ng karanasan ng tao sa [kasalukuyan kalagayan/kagyatan]. Matapos lahat, ang iniisip ni Dante bilang apat an antas ng kritikal na pakahulugan/paliwanag ay hindi maaaring maipatupad hanggat hindi muna puspusang nauunawaan ang literal o pagpapakahulugang antas.

Ang pahapyaw na tingin sa pumpong ng akda ni Hernandez ay magpapakita na sinasaklaw niya ang napakaraming paksa at moda/paraan ng pagtalakay na di matutumbasan o mapapantayan ng sinumang makatang nagsusulat sa Pilipinas ngayon. Sa porma/anyo at nilalaman, ginagamit/pinakikinabangan ng kanyang panulaan ang lahat ng partikular at unibersal: mga langgam, si Mahatma Gandhi, rebolusyon, kalayaan, pag-ibig, bilangguan, tadhana, atbp. Pinaghahalu-halo niya ang mga estilo, iniimbento ang mga retorika, ikinukumbina ang mga perspektiba sa pinakaepektibong ayos ng pagsasalita at tono ng matalinhagang paglalarawan. Eksperto sa tradisyunal na mga balangkas ng syensya ng panulaan at palaugnayan/sintaks ng panulaan, walang-takot na nagpasimula si Hernandez ng bago, di karaniwang mga pamamaraan: sa tradisyon ng natatanging kabalintunaan, siya ay kapwa isang [tagapagtaguyod ng reporma/repormista] at rebelde. Dahil nabubuhay ang tao sa tamang kumpas, lubusang pinanghahawakan ni Hernandez, ang tula na habang ipinepreserba ang kanyang esensya bilang isang nagsasariling organismong estetiko, ay nagpapakita ng napakaraming moda/paraan ng pag-iral na nakaugnay sa tao. Ang [saklaw ng pag-iisip/paksa] ng mga manunulat na kanyang naisalin ay nagpapakita man lamang ng lawak ng kanyang simpatya at interes: sina Shakespeare, Balzac, Whitman, Lorca, Eliot, Pushkin, Robert Graves, Vallejo, Ruben Dario, Sandburg at marami pang iba.

Sa kompleks/masalimuot na istruktura ng mga tula ni Hernandez, laging inilalarawan ng mundo ang sarili sa proseso ng paglikha at pagbabagong-anyo. Ikinukunsidera ng ganoong proseso ang mga kontradiksyon at pakikipagkaisang nadarama at nakikita natin sa ating paligid; lagi nitong sinusunod ang direksyon ng isang kumukontrol na kagustuhan na kung saan, bagamat ito ang ultimong nagpipino at nag-uuliran, ay humahantong, gayunman, sa pagdedeklara nito ng katapatan sa pagiging totoo ng hilaw na katotohanan at nadamang karanasan. Sa kahusayan ng panulaan ni Hernandez, laging nakikitang pumapailanlang ang mga aktitud at pagpapahalaga. Hinihingi ng mga prinsipyong pantao ang mga imahe, pananalita at palaugnayan/sintaks sa loob ng malinaw na balangkas ng kalagayan. Ang klasikong balanse ng kaisipan at sentimyento ay patuloy na nagsisilbi sa layunin ng buong kumpigurasyon, ibig sabihin, para maipakita ang "nagsasakatuparang" tungkulin ng isipan na kumikilala sa sentro ng intensyon, ang estilo at telo o layuning nagpapahayag na nagsasama-sama ng mga bagay na nakikita, naiisip at naiiba para tunay na mabuo. Bagamat laging iminumungkahi ni Hernandez ang paghawak sa paniniwalang Christiano bilang isang paraan ng dramatikong resolusyon, isang klase ng pangangatwiran, angkanyang pagpapahayag gayunma'y nangangailangan ng pagpapatotoo dahil lamang sa ito'y napakapersonal, may likas na tendensya at pinalaya mula sa mapaniiil na kahigpitan ng mga naitakdang doktrina o ng nakakalumpong impluwensya ng mga institusyong nagsisilbi bilang pinakaepisyenteng sandata ng uring nasa kapangyarihan. Hinahangad ni Hernandez na makaigpaw sa malalaking pagbabago sa kasalukuyan sa pamamagitan ng pagtanggap sa likas na mga limitasyon ng tao. Karapat-dapat nating tawaging isang panata ng kababaang-loob ang sining ni Hernandez. Pero sa kanyang kababaang-loob ito rin ay isang panulaan ng pag-aalsa na pinuspos ng diwa ng paglaban sa mga pwersa ng nihilismo at kamatayan. Ang kanyang natatanging layunin ay ang pagpapatotoo ng buhay sa mapanlikhang pag-iral nito.Isaalang-alang kung paanong sa sumusunod na tula, lahat ng katangian at kalidad ay obhetibong makikita nang malinaw:

Ang Panday

Kaputol na bakal na dungkal sa bundok,
dinalisay muna sa apoy, lumambot;
sa isang pandaya'y matyagang pinukpok,
niyari ng panday na nasa ng loob.

Walang anu-ano'y naging kagamitan
araro na ngayon ang bakal na iyan-,
ang bukiri'y buong sipag na binungkal,
kasabay ang tanim ng dilig ng ulan.

Nguni't isang araw, sumiklab ang gulo
at ang sambayanan ay bulkang sumubo;
tanang makabansa'y nagtayo ng hukbo
pagkat may laban nang nag-aalimpuyo!

Ang lumang araro'y pinagbagang dagii,
Nilagyan ng talim nang pandaying muli;
Naging tabak namang tila humihingi
Ng paghihiganti ng lahing sawi!

Kaputol na bakal na kislap ma'y wala,
nguni't ang halaga'y hindi matingkala-
ginawang araro't pambuhay ng madla,
ginawang sandata: pananggol ng bansa!

Pagmasdan ang panday, bakal din anaki,
walang kayabanga't nasa isang tabi,
subali't sa kanyang kamay na marumi
ay naryan ang buhay at pagsasarili!

Kung mayroon mang manunulat ngayon sa Pilipinas na masasabing kumakatawan sa pangako ng isang katutubong literatura na masidhing isinasabuhay ng mamamayan sa diwa at gawa, karapatdapat lamang kay Amado V. Hernandez ang papuring/pagkilalang ito.

Terror and Culture under Marcos' New Society

noreply@blogger.com (mag-mulat, mag- organisa, mag-pakilos) — Wed, 05 Sep 2007 01:22:00 +0000

Prof. Bienvenido Lumbera
National Artist, Literature

The New Society of the Marcos dictatorship was a cultural construction fashioned out of colonial education, feudal economy, anti-communist nationalism and fascist ideology. It was a response to a social movement launched in 1964 by youth activists of Kabataang Makabayan of the Partido Komunista ng Pilipinas, that by the late 1960s had attracted a big following in colleges and universities, principally in Manila, and had grown in militancy when its leading cadres took up the national democratic ideological line of the re-established Communist Party of the Philippines in 1968. In 1971, Ferdinand Marcos tried to undercut the gains of the national democratic movement through terrorist bombings in Manila and suburbs culminating in the lifting of the writ of habeas corpus. By this time, the movement had ceased to be a simple youth movement and had added to its ranks militant labor unions and peasant organizations, with considerable support from the urban poor of the towns and cities surrounding Manila. The movement refused to be cowed, continuing to mount ever bigger demonstrations and rallies. On 21 September 1972, Marcos issued Proclamation 1081 that placed the Philippines under martial law and established the New Society.

By lumping together the edict of Martial Law and the decree creating the New Society, Marcos had sought to cushion the impact of his fascist move with the promise of reform, implying that Martial Rule had been resorted to only because he wanted to initiate changes in the government that could not be instituted under the old dispensation. The deception was to work for a time among the socio-economic elite and the middle class, and it was to create temporary disarray among the national democratic forces that had to cope with mass arrests, redeployment, and adjustments in strategy and tactics.

Marcos rule as a terror tactic proved specially effective among unorganized forces. Individuals chafing under the corrupt pre-Martial Law regime but not affiliated to any group within a movement proved easy to terrorize or co-opt, and they became the early adherents of the culture of the New Society. The mass arrest of known activists and personalities in the political opposition and media, imposition of curfew hours, the presence of checkpoints in the streets, and the prohibition against mass gatherings were instances of terror that brought about "peace and order," winning over citizens who had begun in the previous years to despair over the seeming anarchy in the streets and public places whenever rallies and demonstrations had to be dispersed up by the police.

Even more conducive to conversion to the New Society were grisly details about torture of captured activists and guerrilla fighters being induced to turn witnesses against comrades or reveal Party secrets. Of these the infamous water cure and the electric shock on the genitalia were effective fright tactics in terrorizing prospective recruits to anti-dictatorship organizations or fighting units. Task Force Detainees Philippines documented numerous accounts by torture victims. Rape of captive women, threat of harm on members of the victim's family, humiliation and pain through "unnatural" sexual acts, hot flat-iron applied to the sole of the foot, lying suspended on two separate blocks of ice - enumeration and description are taxed by the instances and variations of the use of torture. ..More "normal" than torture or threat were rampant unemployment and the desperation to hold on to jobs by those who were employed, but equally effective in inculcating assent to Martial Rule. Poverty in the squatter communities was a constant reminder to each and everyone that resistance and recalcitrance to the demands of the New Society could reduce them to the lot of the hordes of unfortunates in the urban poor areas. Middle-class intellectuals, to which sector most artists and cultural workers belonged, could choose to survive by selling their services to the one institution that had jobs to offer, and that was Government. Armed with this knowledge, bureaucrats of the New Society knew where to look for the brains that would cook up propaganda for the Marcos dictatorship and man the offices tasked to disseminate it among the populace.

A review of cultural production under the New Society allows us to group specific works or bodies of works under three categories determined by the use of Martial Law terror.

Suppressed Culture is the obvious category for cultural products deemed subversive by the regime. Print and electronic media openly critical of the Marcos before 1972 were closed down by Proclamation 1081. Newspapers and magazines, the Marcos-funded Daily Express exempted, were banned until a later time when the Martial Law authorities had determined which publishers would submit to the guidelines issued by Government. Stories, poems, songs, plays and artworks produced by writers and artists of national democratic cultural organizations like PAKSA (Panulat para sa Kaunlaran ng Sambayanan), Panday-Sining (cultural arm of the Kabataang Makabayan), Gintong Silahis (cultural arm of the Samahan ng Demokratikong Kabataan), Kamanyang Players (cultural group of the Philippine College of Commerce), NPAA (Nagkakaisang Progresibong Artista at Arkitekto), and Sining-Bayan, could no longer be freely disseminated without risk of arrest by the police and the military.

Cultural production by activist organizations went underground, coming out with publications that carried news and commentary about human rights violations and other venalities committed by the Martial Law government. Circulation of their output, however, was severely hampered by strict military surveillance of organizations earlier identified as "Leftist." Theater groups based in city centers would take sometime before they could put on anti-dictatorship performances again, although in the countryside national democratic cultural production continued to flourish beyond the reach of the police or the military.

The second category was State Propaganda, consisting of creative writing, theatrical performances, films and comics designed to promote the goals of the New Society. The National Media Production Center was generously funded as the central mill of the government's propaganda machine. An early output of this agency was an anti-communist film, directed by no less thana major director in the person of Lamberto V. Avellana and starring the much-awarded Charito Solis. Depicted was the New Society's success in combating the ideology with which the Communist Party had misled students, workers and peasants.

The typical cultural production of the New Society, however, was always colossal in scale, whether it was a building or a crowd. Events like the parade that went by the name of "Kasaysayan ng Lahi" required mammoth crowds of the scale of the publics Hitler's propaganda chief Goebbels had put together to project the fascist power of the dictator. As to buildings, Imelda Marcos was dubbed as afflicted with "edifice complex," indeed she had an obsession with large-scale constructions like the Philippines International Convention Center, the Film Center she ordered built for the Manila International Film Festival (an event that in itself was a mammoth affair), the Folk Arts Theater that was raised to house the Miss Universe Beauty Pageant (another mammoth undertaking), the Coconut Palace, and the Philippine Village Hotel (now Westin Plaza), all to be seen in the vast grounds of the Cultural Center of the Philippines. Certainly, "Thrilla in Manila," the internationally projected boxing match that brought the then heavyweight champion Mohammad Ali to the Philippines, was a super-production intended to gain the New Society world-wide media attention. In 1975, when the film festival started in pre-Martial Law days by Manila Mayor Villegas was revived, the Marcos dictatorship decided that the event should serve the propaganda needs of the New Society - it was decreed that the films entered for the competition each should be based on any one of the programs of the Martial Law government. Thus, Balikbayan, Family Planning, "Back to the Province," Land Reform, and "Sa Ikauunlad ng Bayan, Disiplina ang Kailangan" were dutifully inscribed into the narratives of the films shown for the ten-day duration of the festival.

The known vanity of the First Lady saw to it that top painters and sculptors would immortalize her image in their works. There was a mural showing Imelda like a Madonna of the Ailing at the main lobby of the Heart Center of the Philippines, another product of the Lady's "edifice complex." Projecting themselves as the Adam and Eve of the Filipino nation, the couple commissioned a mural showing them as the Malakas and Maganda of the Philippine creation legend. Epics were ordered to be written for their glorification, one for Ferdinand Marcos by then Censors chief Guillermo de Vega and another one for Imelda Marcos by UP poet Alejandrino G. Hufana.

A sub-category of State Propaganda consisted of cosmetic cultural production intended to present the New Society to the world as "smiling Martial Law." Examples are the "Bagong Anyo" fashion shows, which catered to upper-class fondness for vacuous entertainment, the Metro Pop Song Competition, another "glitter event" intended to keep the populace singing and dancing, and the sex films passed off as art by the Experimental Cinema of the Philippines under Johnny Litton to take minds off the hard times. The Martial Law propagandists threw their support for the production of numerous movies with big action stars playing real-life military men whose supposed law-enforcement exploits and noble deeds were meant to make military rule palatable to the general public.

The third category of cultural production in the New Society was Anti-Martial Law Propaganda. If Martial Law terror was initially able to drive national democratic cultural production underground, in 1975 along with the outbreak of the La Tondena strike -- the first to defy the prohibition by the dictatorship -- there was a re-surfacing of suppressed protest culture. From this year onward, anti-dictatorship art and culture was to show more daring in openly denouncing the crimes of the regime. A tabloid-sized publication by the name of Sigin of the Times, published by the Association of Major Religious Superiors of the Philippines (AMRSP) came out periodically with news and commentary about the sins of the dictator and his spouse and of the bureaucrats and military men in their employ. From the ranks of top businessmen , a group came out with a heavily-researched expose of "crony capitalism" in the New Society. The expose was titled "Some Are Smarter than Others," words from the very mouth of Mrs. Marcos herself when she was interviewed in Fortune about relatives and friends who had amassed wealth under the New Society. Of course, copies of the AMRSP publications and "Some Are Smarter than Others" had to be circulated sub rosa for mere possession of such "subversive" readings was cause enough for arrest and detention and, worse disappearance or salvaging.

Of the outlets for anti-dictatorship propaganda by the national democratic movement, theater proved to be the most daring and the most effective. One of the earliest cultural groups to openly court suppression was the UP Repertory Company under the direction of Behn Cervantes. Its "Pagsambang Bayan" used the form of a religious service to depict the radicalization of members of the clergy. Its central character was a priest officiating at Mass and dialoguing with members of his congregation on religious conviction and involvement in the movement for the liberation of the oppressed. Workers, peasants, urban poor, youth and students, tribal Filipinos and middle-class intellectuals were represented by groups of actors who moved freely among the audience to simulate and stimulate active participation in the "discussions" that culminated in the decision of the priest ( he has in the process turned into a representative of the conscientious but still uncommitted individual ) to join the oppressed in the task of liberating themselves. Another play mounted by UP Repertory was "Sa Panahon ni Cristy," the first drama to take up the sensitive subject of the rape and abuse of a young woman by her military torturers in a detention center.

The UP Diliman campus was a relatively protected territory at this time by virtue of the academic freedom that the University of the Philippines was supposed to enjoy even under a repressive political climate outside. But over at Fort Santiago in Intramuros, Manila, PETA (Philippine Educational Theater Association) could not invoke any principle that would fend off arrest should the military decide that it was overstepping the bounds allowed by Martial Law. Nevertheless, the Raha Sulayman Theater in Fort Santiago played host to PETA productions protesting human rights abuses and supporting the struggles of peasants, fisherfolk, urban poor and workers against oppressive landlords, bureaucrats, capitalists and military authorities. Many of its productions were thinly-veiled narratives about political issues in contemporary Philippine society that government repression could not altogether keep from public view. "Ang Walang Kamatayang Buhay ni Juan de la Cruz Alyas. . ." was about guerrilla warfare during the American Occupation, but its depiction of the harsh policy of "reconcentration" for the people of Batangas was also a reference to the "hamletting" of peasant populace in areas where the New People's Army was active. "Unang Alay" was the story of Andrers Bonifacio and Gregoria de Jesus and the death of their infant son, but it was also an allusion to the risks and rigors suffered by men and women active in the anti-dictatorship movement. "Juan Tamban" tells the story of a social worker who encounters the case of a boy from a squatter area who eats cockroaches, but it was also a about a university-based intellectual in contemporary Manila who allies herself with urban poor residents protesting poverty and government neglect. In the case of "Batilyo," PETA openly criticizes New Society support for Filipino capitalists and their Japanese partners who wanted to control the fish-delivery system in Navotas. "Nukleyar," a rock musical, is a direct espousal of the cause of the Nuclear-Free Philippines Movement against the Martial Law government. The visual arts scene in Metro Manila at this time saw the rise of a group of young painters who had moved away from the fashionable abstract expressionism of mainstream painters and chose to depict in their works the plight of workers, peasants, and slum-dwellers against the backdrop of dire poverty in the city and brutish treatment by the rich and the powerful. The theme powerfully projected in the images created by the Social Realist artists invariably showed or implied the seething anger of the masses and their optimism in shaping their own future. Edgar Fernandez, Orlando Castillo, Pablo Baens Santos, Renato Habulan, Jose Tence Ruiz, Papo de Asis, Antipas Delotavo, Neil Doloricon and Nunelucio Alvarado were but a few of the signatures affixed to works of art that were collectively subsumed under the category of Social Realism, all of them figurative but executed in different styles according to the aesthetic background and orientation of the individual artist interpreting the times.

Film as a widely patronized cultural product was under strict regulation by the censors, but the ingenuity of scriptwriters and directors was able to offer movie-goers works that went beyond entertainment and tackled subject matter with social implications. Lino Brocka's "Bayan Ko, Kapit sa Patalim" touched on the forbidden issue of strikes under the New Society, and got into difficulties with the censors that required a Supreme Court opinion to resolve. Mike de Leon, in "Sister Stella L," showed the radicalization undergone by a nun when she got herself involved with the union of a cooking oil company and suffered harassment and torture in the hands of the police. In "Batch '81," the same director used the terror practices at fraternity initiations to criticize the fascist tactics of the Martial Law regime in molding the consciousness of the youth. "Sakada" by Behn Cervantes, before its copies were confiscated by the military, exposed the abuses and injustices committed by landlords in cahoots with the military in the suppression of the peasant struggle for higher wages and better treatment.

The literary output of the anti-dictatorship movement was the most persistent and the most directly critical. In 1973 in Focus Philippines, a magazine run by Kerima Polotan-Tuvera, known propagandist for the New Society and wife of New Society bureaucrat J. Capiendo Tuvera, a short poem in English may be said to have delivered the opening salvo from the literary world. "Prometheus Unbound," by a poet masquerading behind the penname Ruben Cuevas appeared ostensibly as a harmless take-off on a classical theme by an beginning poet. Closer inspection of the stanzas, however, would reveal that the poem had taken mischievous advantage of an old practice by Tagalog poets of making an acrostic of the beginning letters of the lines and spelled out the activist cry of "Marcos, Hitler, Diktador, Tuta."

Between 1972 and 1983, songs and poems about the anti-dictatorship struggle had been proliferating. They came from the countryside where they celebrated the armed struggle led by the New People's Army and the quest for land reform; from the colleges and universities where young poets and composers wrote and sang in support of the struggle of workers, peasants and the urban poor; from the prisons where captured activists and militants told of violated human rights and their longing for personal freedom and the people's liberation. These songs and poems were collected in anthologies and songbooks and widely disseminated both in the cities and the countryside. Jess Santiago, Joey Ayala, Paul Galang and Heber Bartolome were poet-composers whose songs gave voice to the anger and plaints of a people whose hopes and dreams for a better society had impelled them to join the struggle for national liberation and democracy.

The year 1983 was a truning point in the anti-dictatorship struggle. The assassination of Benigno Aquino Jr. and themockery of an investigation and trial of those involved in the crime so incensed the uncommitted sectors of the populace that the ranks of the movement were considerably augmented. In the same year, a thin sheaf of poems quietly contemplating and lamenting the assassination of Benigno Aquino Jr. cost four poets their jobs as consultants in a government center. In Memoriam was a jarring reminder of terror as a weapon of the architects of Martial Law which could suddenly pull the economic rug under one's feet when such feet tread a track away from the gilded pathways of the New Society. Ironically, from a prison cell, prize captive Jose Maria Sison would bring out with impunity a collection of his own militantly revolutionary poems carrying the ideological line of the CPP titled Prison and Beyond. On the other hand, a novelist who was not even writing from the underground could publish her potentially subversive account of the Martial Law years in Dekada 70. Lualhati Bautista's novel is the "growing-up story" of a woman who discovers her powers as a woman and matures as housewife and mother when under the tense years of the Martial Law regime she had to cope with a patriarchally-molded husband and with the differing responses of her five sons to the social and political conditions of the times. Indeed, the anti-dictatorship forces had so multiplied that terror by this time had ceased to be an unfailing deterrent.

From the foregoing account of terror and culture under Marcos' New Society, the following observations might be gleaned:1. Terror is most effective on individuals who work in isolation.2. Terror is not always created by physical force, it can also be a confrontation with deprivation. 3. Any kind of assent obtained through terror can only be tentative, and lacking conviction such assent can only be non-productive or capable only of mediocre products.4. Terror is effective for as long as it is able to project itself through dimensions, numbers or magnitude, its characteristic cultural production is largely dependent on scale instead of content.5. Terror has a great capacity to drive dissent into the margins or underground, but that capacity is in the long run limited by its lack of intellectual substance.6. Terror works best when its methods are kept secret, for once those methods have been exposed, the "terrorized" will have learned how to fight back.7. Terror is a bankrupt weapon that will always be hard put to deal with dissent powered by the creative imagination, which will always find ways of coming to terms with the inhibiting bounds of fear, or ways of working around the risks and hazards set by those in power.

Ang Wika ay kasangkapan ng maykapangyarihan:Ang Wika Bilang Instrumentong Politikal

noreply@blogger.com (mag-mulat, mag- organisa, mag-pakilos) — Thu, 09 Aug 2007 10:25:00 +0000

Bienvenido Lumbera
National Artist
Panayam, Seryeng Filipinolohiya DLSU
29 Oktubre 2003

Parang hininga ang wika, sa bawat sandali ng buhay natin ay nariyan ito. Palatandaan ito na buhay tayo, at may kakayahang umugnay sa kapwa nating gumagamit din dito. Sa bawat pangangailangan natin ay gumagamit tayo ng wika upang kamtin ang kailangan natin - kung nagugutom, humihingi ng pagkain; kung nasugatan, dumadaing upang mabigyan ng panlunas; kung nangungulila, humahanap ng kausap na makapapawi sa kalungkutan.

Subalit kaiba sa hininga, hindi likas na bahagi ng pisikal na buhay natin ang wika. Isa itong instrumentong hiwalay sa ating katawan, isang konstruksiyong panlipunan na kinagisnan nating "nariyan" na. Natutunan natin ito sa magulang, pamilya, paaralan at komunidad, at pagdating sa atin, kargado na ng mga kahulugan at pagpapahalaga na galing sa ibang tao, ibang lugar, at ibang panahon. Sa pagtanggap natin sa wika, pumapaloob tayo sa isang lipunan at nakikiisa sa mga taong naroon. Samakatwid, ang kamalayan natin bilang indibidwal ay karugtong ng kamalayan ng iba sa lipunan. Kapag may kapangyarihang sumakop sa kamalayan ng kapwa natin sa lipunan, kasama tayong napapailalim sa nasabing kapangyarihan.

Mula sa paksaing "Wika at Politika," humango ako para sa panayam na ito ng buod na nakasaad sa pamagat: "Ang wika ay kasangkapan ng maykapangyarihan." Ihahanap ko sa ating kasaysayan ng mga halimbawa ang nasabing buod. Sa aking pakahulugan, ang "maykapangyarihan" ay sinuman at alinman na may lakas na pinanghahawakan na nagpapasunod sa tao o nagpapatupad ng balak at layunin. Ang "instrumentong politikal naman" ay mekanismo na kumukuha ng pagsang-ayon ng maraming tao sa mga espesipikong gawaing itinatakda ng maykapangyarihan.

Ang wikang Filipino (sa anyo nitong Tagalog sa maagang yugto ng ating kasaysayan) ay naging instrumentong politikal nang sakupin tayo ng dayuhan noong siglo 16. Ang dumating na mga kolonyalista ay alagad ng dalawang panginoon, ang Monarkiyang Espanyol at ang Simbahang Katoliko. Nauna nang sinakop ng mga kolonyalista ang Amerika Latina, at doon ay natuto sila sa naging karanasan nila sa pagpapasuko ng mga katutubo. Naging madugo ang walang-habas na pagpapasuko nila roon, kaya't nang dumating sila sa Filipinas, ay handa nilang subukin ang "mahinahong" pagpapasuko, lalo pa't maliit lamang ang pangkat nila kung ikukumpara sa mga mamamayang dinatnan nila.

Sa panig ng mga misyonerong kasama ng mga sundalo, ang misyon nila ay ang pagpapalaganap ng relihiyong Katoliko. May pag-aalangan sa hanay nila kung paano ibabahagi sa mga katutubo ang doktrina ng Simbahan - ayon sa paniniwala na naipalaman na ng Simbahan sa Peninsula ang mga banal na aral ng Katolisismo sa kanilang wika, tila wikang Espanyol ang kailangang gamitin sa pagsasalin ng relihiyon sa mga bagong binyagan. Subalit iilan lamang ang mga misyonero at lubhang marami ang mga paganong kailangang agawin sa demonyo sa lalong madaling panahon. Sa isang pagpupulong ng mga pinuno ng mga orden relihiyoso, naipasyang sa mga wikang katutubo gagawin ang pagtuturo ng pananampalataya. Sa kapasyahang iyon, naging instrumentong politikal ang mga wika ng mga katutubo. Ang bawat orden ay nagtalaga ng mga misyonero na ang tutungkulin ay ang pag-aaral ng mga wikang katutubo, at dito lumitaw ang mga pangalang ngayon ay kinikilala bilang mga tagapagpauna sa pag-aaral ng wika ng mga Tagalog -- Francisco Blancas de San Jose, Gaspar de San Agustin, Juan de Plasencia, Pedro de San Buenaventura, Francisco de San Antonio, Domingo de los Santos, Juan de Noceda at Pedro de Sanlucar.

Ang pagsasalin ng mga tekstong Espanyol ay masasabi nating siyang panimulang hakbang sa pag-angkin ng mga misyonero sa Tagalog. Noong 1593, lumabas ang uang librong limbag sa Filipinas, ang Doctrina Christiana. Nasa librong ito ang mga batayang dasal ng Simbahan na isinalin sa Tagalog: Padre Nuestro, Ave Maria Purissima, Credo, Salve Regina atbp. Mahalagang banggitin na ang librong ito ay nilimbag hindi para sa mga katutubo kundi para sa mga misyonerong magpapalaganap ng pananampalataya. Matututunan ng mga katutubo ang mga dasal sa pamamagitan ng tradisyong pabigkas. Ibig sabihin, sa simbahan sa oras ng katesismo, isinasaulo ang mga dasal at paulit-ulit na bibigkasin hanggang ang mga ito ay maging bahagi na ng kamalayan ng mga binyagan.

Sa unang hati ng siglo 17, isang misyonerong nagngangalang Pedro de Herrera ang nagsalin ng mga pagninilay tuwing may Santo Exercicio, na nalimbag bilang Meditaciones, cun manga mahal na pagninilay na sadia sa Santong pag Eexercicios (1645). Nasa anyong patula ang mga pagninilay, dalit ang tawag ng mga Tagalog, at ito ay nagpapakilala sa bisa ng tradisyong pabigkas na inangkin na rin ng mga misyonero upang mapadulas ang pagkatuto ng mga katutubo.

Sa pagsisimula ng siglo 18, isang manlilimbag na layko ng mga Heswita, si Gaspar Aquino de Belen, ang magsasalin ng Recomendacion del Alma ni Tomas de Villacastin at ilalabas ito bilang Mga panalanging pagtatagobilin sa caloloua ng tauong naghihingalo (1703). Ang saling ito ni Aquino de Belen ay katibayan ng masinsinang pagsakop sa kamalayan ng mga katutubo na hanggang sa hukay ay inaakay sa pananampalataya ng mga misyonerong armado ng wikang katutubo.

Nakita natin sa halimbawa ng Meditaciones ni Pedro de Herrera kung paano inangkin ang anyong pabigkas upang maihatid sa mga bagong binyagan ang mga kapaniwalaang Kristiyano. Ang lumang anyo ng tulang dalit ay pinasukan ng bagong nilalaman. Upang ang mga paganong tulang pasalaysay, marahil ay kabilang dito ang nawalang epiko ng mga Tagalog, ay magamit sa ikasusulong ng Kristiyanismo, ang salaysay ng pagsakop ni Kristo sa kasalanan ng sangkatauhan ay iginawa ni Gaspar Aquino de Belen ng mahabang tula na aawitin ayon sa tradisyon ng mga Tagalog. Ito ay ang Mahal na Passion ni Jesu Christong P. Natin na Tola (1703), ang akdang pagsusumundan ng Pasyong Pilapil na hanggang sa kasalukuyan ay inaawit ng mga Filipino tuwing sasapit ang Mahal na Araw.

May mahabang kasaysayan ang tula sa Filipinas, na ang pinagsimulan ay hindi na natin matutunton palibhasa'y kasintanda ito ng tradisyong pabigkas. Subalit ang unang akdang nakasulat sa prosa ay tila nalikha lamang noong siglo 17 at ito ay pamanang kolonyal ng prayleng Francisco Blancas de San Jose. Memorial de la vida cristiana en lengua tagala (1605) ang pamagat na Espanyol ng libro subalit ito ay kinatha sa wikang Tagalog. Nilalaman ng Memorial de la vida cristiana ang mala-sermong pagpapaliwanag sa bawat isa sa Sampung Utos ng Diyos sa prosang batbat ng talinghaga at nagpapamalas ng galing ni San Jose sa paghuli sa estilo ng mga Tagalog. Totoo na ang sinaunang mga Tagalog ay nagsasalita ng prosa sa kanilang pang-araw-araw na pakikipag-usap sa kanilang mga kabaranggay, kaya lamang ang kanilang prosa ay hindi pa isang anyo ng pagpapahayag dahil wala silang imprenta. Si San Jose ang siyang naging unang prosista dahil ang ordeng Dominiko ay nag-aari noong mga unang taon ng siglo 17 ng tanging imprenta sa Filipinas.

Ang kapangyarihan ng mga prayle sa unang yugto ng kolonyalismong Espanyol ay sinisimbolo ng imprenta. Ito ay bagong teknolohiya na ipinasok sa kultura ng mga Tagalog sa pamamagitan ng mga misyonero. Hindi nito nahalinhan ang tradisyong pabigkas ng mga Tagalog kahit pa sa panahon ng Rebolusyong 1896, pero dahil kamangha-manghang teknolohiya ang magsatitik sa papel ng mga salitang dati'y mga tunog lamang, ang imprenta ay nangyaring maging bukal ng lakas ng kulturang dayuhan na ipinatanggap sa mga katutubo.

Magsisimulang bawiin ng mga Filipino sa siglo 19 ang kapangyarihang kalakip ng wikang Tagalog na inagaw ng mga prayle. Sa bagong siglo, ang imprenta ay hindi na esklusibong pag-aari ng mga orden relihiyoso. May naitayo na noong mga imprentang komersiyal, at ang produksiyon ng mga libro ay nakapagpalitaw na ng mga akdang sinulat ng mga katutubo. Ang Florante at Laura (ca. 1838) ni Francisco Baltazar ay isa sa mga akdang iyon. Iilan pa sa panahong iyon ang marunong bumasa kaya't lumaganap ang tula sa pamamagitan ng tradisyong pabigkas at paawit. Sa bawat pagkakataong ito ay bigkasin/awitin sa mga pagtitipon ng mga Tagalog, ang karanasang nilalaman ng tula ay namamahay sa kamalayan ng mga nakikinig at doon ay nagkakaanyong personal at umuungkat sa mga danas at alaala ng indibidwal sa kanyang pakikipamuhay sa ilalim ng kolonyal na pamahalaan. Nag-iba na ang nilalaman ng wikang naririnig at isinasaloob ng mga katutubo na dati'y ang danas na dala ng mga salita ay limitado lamang sa mga sermon at pagninilay. Ngayo'y may pagsusuyuan, pagbabaka at pagtutol sa pagtataksil at pang-aapi. At hindi nag-iisa ang tula ni Baltazar sa paghahatid ng bagong karanasan; may iba pang mga awit na kapanahon ng Florante at Laura.

Ang pagsilay ng Florante at Laura sa lipunang kolonyal ay naghatid ng kapangyarihan sa wikang Tagalog. Gumamit ito ng tradisyonal na himig at ng ritmong pamilyar ng pagtulang Tagalog. Isinunod ni Baltazar ang daloy ng naratibo sa naratibo ng mga romance na mula sa Espanya. Ang mga tauhan ay isinunod rin sa padron ng mga tauhan sa mga romance. Subalit sariling imbento ng imahinasyon ni Baltazar ang kanyang salaysay. Samakatwid, tila gustong ipakita ni Baltazar na kaya rin ng isang indio ang humabi ng tulang maihahanay sa mga tulang pasalaysay na dala ng mga Espanyol. At habang lumalawak ang madlang nakarinig at tinablan ng bisa ng naratibo ni Baltazar, sa pagsasanib ng karanasan ng iba't ibang indibidwal na umangkin sa tula, nagsimulang ituring na isinasatinig ng tula ang hinaing ng mga mamamayang nahihirapan sa pamamahala ng mga dayuhan. Sa ganitong transpormadong anyo tatanggapin ng mga edukadong indio at mestisong tulad nina Rizal at Mabini ang tula ni Baltazar.

Ang kapangyarihang ibinalik ni Baltazar sa wikang Tagalog ay magbubunsod ng hayagang pagtutol sa pagtula ni Marcelo H. del Pilar. Ang "Sagot ng Espanya sa Hibik ng Filipinas" ay hindi na lamang naghahandog ng isang kawiliwiling salaysay at mga pahiwatig. Ang diyalogong nakapalikod sa tula sa pagitan ng Ina at Anak ay umungkat sa mga isyu laban sa mga prayle. May pagtalakay sa tula sa relasyon ng Monarkiya, Simbahan at mga mamamayan. Ito ay tahasang pag-angkin sa kapangyarihan ng wikang Tagalog upang maipaabot sa Monarkiya ang paghihirap na dinaranas ng mga mamamayan. Sa dakong hulihan ng tula, ipinahihiwatig ng Inang Espanya na pulutin ng Filipinas ang mga aral sa isinalaysay na kinahantungan ng mga prayle sa Europa nang maganap ang Repormasyon ni Martin Luther.

Ang Rebolusyong 1896 ay pinasabog ng mitsang sinindihan ng Kilusang Propaganda nina Rizal at Del Pilar. Ang pag-angkin ng kapangyarihan ng wika ay lalong titingkad kung gugunitain ang prosa ng misyonerong Francisco Blancas de San Jose sa Memorial (1605) at itatabi ito sa prosa ni Emilio Jacinto sa Liwanag at Dilim (ca. 1896). Kapwa prosang matalinghaga ang dalawang akda. Ang una ay pagpapaliwanag sa mga kapaniwalaang Kristiyano na ipinatanggap ng mga misyonero, ang ikalawa ay paglilinaw sa mga kaisipang mapagpalaya na ang tinatanaw ay ang pagsasarili ng mga Filipino.
Ang "Pag-ibig sa Tinubuang Bayan" (1896) ay isang pagninilay gaya ng mga pagninilay sa Meditaciones (1645) ni Pedro de Herrera. Ang inihaharap ni Andres Bonifacio sa kanyang madla ay ang kalagayan ng bayang lugmok sa mga kahirapang dulot ng kolonyal na pamahalaan. Sa pamamagitan ng mga ispesipikong halimbawa ng pagkaapi at pagkaduhagi, hinahalukay ng tula ang kalooban ng kanyang mga tagapakinig upang ang mga ito ay makiisa sa paghihimagsik ng Katipunan. Taglay pa rin ng wikang binawi sa mga misyonero ang mga konotasyon ng pagsisisi at pagtangis sa naging bunga ng pagpapabaya ng Kristiyano kay Hesukristo na pamana ng kasaysayan ng wika. Ngayo'y nagiging instrumento ang wika para maihiwalay ang mga Filipino sa mga taliba ng kolonyal na pananakop.

Pagsapit ng 1898, nang ang Filipinas ay sakupin ng mga Amerikano, ang wikang Tagalog ay humakot sa Rebolusyon ng matinding lakas at ito ay ginamit ng mga rebolusyonaryong manunulat sa pagsisikap na maitaboy ang mga bagong kolonyalista. Ang panitikan, ang teatro at ang peryodismo ay nagpamalas ng tapang at giting na nagpasigla sa paglabang gerilya sa kanayunan. Ang unang dekada ng siglo 20 ay kinatampukan ng mga nobelistang Inigo Ed. Regalado at Faustino Aguilar, ng mga makatang Pedro Gatmaitan at Albino Dimayuga, ng mga mandudulang Aurelio Tolentino, Juan Abad at Juan Matapang Cruz, at ng mga peryodistang Lope K. Santos at Pascual Poblete.

Mananatiling sandigan ng lakas ng wikang Tagalog ang Rebolusyon at ang pakikidigma sa mga Amerikano. Hanggang sa kasalukuyan ay pinasisigla ng pinagdaanang kasaysayan ng wika ang paggamit sa wikang Tagalog ng mga manunulat. Subalit sa pagkatatag ng sistema ng edukasyong sa Ingles tinuturuan ang mga kabataang Filipino, may ilang panahon ding naliliman ng wika ng mga bagong kolonyalista ang wikang Tagalog. Ang bagong instrumentong politikal ng mga mananakop ay ang school, paaralang publiko sa simula, at di naglaon, pati na ang mga pribadong paaralan na tumanggap sa wikang panturong dala ng dayuhan. Dahil ito ay nasantabi sa labas ng paaralan, walang institusyong masilungan ang wikang Tagalog. Hindi ito inagaw ng bagong mananakop, itinulak lamang sa laylayan ng lipunang kolonyal. Sa larangan ng paglalathala, nasadlak ang wikang Tagalog sa mga babasahing popular na inaba-aba ng mga edukadong sa Ingles nagbabasa at nakikipag-usap. Sa kabutihang palad, pinulot ito ng bagong teknolohiya ng pelikula at sa pamamagitan ng kamangha-manghang sining ng tinawag na "aninong gumagalaw," pinalakas ito sa hanay ng nakararaming mamamayan hindi lamang sa Katagalugan kundi pati sa iba pang bahagi ng bansa. Subalit ang lingguhang magasin at ang pelikulang Tagalog ay mga anyong popular na sa panahon ng pananakop ng mga Amerikano ay itinuring na mababang uri ng libangan, kaya't sa kabila ng malaganap ng pagtanggap sa wikang Tagalog sa iba't ibang dako ng Filipinas, nanatili itong walang prestihiyo.

Sa huling hati ng dekada 60, isang kilusang politikal ang pinasilang ng mga kondisyong inihanap ng mga kabataang nasa kolehiyo at unibersidad ng kalutasan. Ayon sa pagsusuri ng bagong kilusan, ang mga kagipitan sa pamumuhay sa bansa ay bunga ng kontrol ng mga dayuhan sa ekonomiya at ng paghahari ng mga mayayamang nagmamay-ari ng malalawak na lupain. Mula sa hanay ng mga lider na naninilbihan sa mga kapitalistang dayuhan at sa mga panginoong maylupa nanggagaling ang humahawak sa gobyerno, at ang mga ito ay nagpapayaman sa pamamagitan ng mga opisinang kanilang inuupan. Hindi sa mga datihan nang naglilider manggagaling ang pagkilos na maglalapat ng lunas sa sakit ng lipunan. Ayon sa mga aktibista ng kilusang makabayan, ang babago sa lipunan ay ang nakararami sa lipunan. May bagong salitang pumasok sa wika, ang salitang "masa," na tumutukoy sa nakararaming hindi isinasali sa paghawak ng kapangyarihan. Ang "masang" iyan na isinisentro ng kilusan ang panggagalingan ng panibagong lakas ng wikang Tagalog bilang instrumentong politikal.

Nakita ng mga lider-estudyanteng naglalayong baguhin ang lipunan na kailangan nilang maka-ugnay sa nakararami, at ang Ingles ay nagiging sagwil sa halip na kawing sa kanilang pakikiisa sa masa. Sa mga kolehiyo at unibersidad, magsisimulang igiit ng mga aktibista na sila ay bigyan ng kakayahang umugnay sa mga mamamayang ang karamiha'y hanggang paaralang primarya lamang ang naabot. Iyon, sa kanilang paningin, ay magaganap lamang kung magkakaroon sila ng kasanayan, kung kindi man katatasan, sa pagsasalita ng wika ng masa. Wala mang patakaran ang mga paaralan para pagbigyan ang hinihingi ng mga estudyante, nagkaroon ng pagbubukas ang mga ito sa pagtuturo na gumagamit sa wikang Tagalog (na noo'y nasimulan nang tawaging "Pilipino").

Sa kasalukuyan, nagkapuwang na ang wikang Filipino sa kurikulum. Hindi pa ito ang kinikilalang wikang panturo, pero may lugar na ito sa school. Nakapasok na sa Akademya ang wika ng "masa." Bagamat ang marami sa mga maykapangyrihan ay nagmamatigas pa rin na sa Ingles lamang magaganap ang tunay na edukasyon ng kabataang Filipino, hindi na naigigiit ang ganyang delusyon nang walang sumasalungat. Napanghawakan na ng kilusang makabayan ang wika ng masa, at wala nang esklusibong kapangyarihan ang mga maykapangyarihan sa wikang inangkin ng kabataan.

Ang Sining at Komitment sa Panahon ng Krisis at Karahasan

noreply@blogger.com (mag-mulat, mag- organisa, mag-pakilos) — Mon, 30 Jul 2007 17:11:00 +0000

Philippine Traditional Theater Forms and the Performance Area

noreply@blogger.com (mag-mulat, mag- organisa, mag-pakilos) — Wed, 04 Jul 2007 01:13:00 +0000

Prof. Bienvenido Lumbera
National Artist

Colonization by two Western powers has bequeathed to Filipinos of the 21st century a traditional culture which, upon closer scrutiny, reveals itself to be an amalgam of three cultures. The indigenous culture of the various ethnic groups that had settled in the different islands of the archipelago before Spain claimed them as its colony in 1565 forms the base of that traditional culture. The historian William Henry Scott gives a glimpse of that base in the following manner:At the beginning of the Christian era, Filipinos were wearing bark and woven cloth, and gold, bronze, stone and shell hair ornaments, earrings, pectoral disks, bracelets, finger rings and imported beads, and mined and worked gold for jewelry and irony for tools and weapons; they filed, stained, blackened or chipped their teeth and decorated them with gold, and had been chewing betelnut for 3,000 years; they owned tens of thousands of valuable Chinese porcelain jars and plates but cooked in a type of local poet with a history going back to 1,ooo B.C., they deformed skulls, removed them, preserved them, and buried their dead supine, prone or flexed in caves, graves, jars or coffins, and disinterred them, reburied them and venerated their bones. (Prehispanic Source Materials for the Study of Philippine History, New Day Publishers, Quezon City, 1984, 136-37.)Three hundred thirty-three years of Spanish colonization gave that base an overlay of Euro-Hispanic culture, and commencing in 1899 U.S. colonial rule added another layer of Western culture. When traditional Philippine culture is observed from the vantage point of the capital city Manila, it may appear to be but a tossed salad of Spanish and American ingredients. In the countryside, however, such an impression quickly dissipates, for there the dominantly peasant character of the culture shows through whatever trappings of a Westernized life-style found among the people in any marketplace. Theater in the native languages provides an excellent entry into the dialectics of the indigenous and the colonial in the creative works of Filipino artists.

Traditional Philippine drama comes in three Western forms introduced during the period of Spanish colonization. These are the sinakulo and the komedya, which native playwrights writing between the 17th and the 19th centuries developed under the auspices of parish priests and landholding native elites in Manila and the provinces. A third form, introduced during the final decades of Spanish rule was the sarsuwela, which an emerging intelligentsia was to cultivate as a dramatic form that best represented the interests and self-image of the Filipino after the Revolution of 1896.

The performance area for traditional drama has its beginnings in the platform stage set up in the church patio for theatrical productions put up to mark grand religious occasions like the feast of the patron saint, the commemoration of the death and resurrection of Christ, the celebration of the canonization of certain saints, and similar events. The platform when raised above the ground might have wooden or bamboo flooring, was open on three sides, with a rear wall which concealed actors changing costumes or waiting for their entry cues. Sometimes important personages were allowed to sit at the left and right wings. When a production was well-funded, a front curtain was rigged up and painted backdrops indicated the locales of various scenes. In front of the stage, a prompter's box provided the director-author space to direct action on stage and give the cues for the musicians. The audience, who did not pay to witness the production, either brought their own benches or watched the play standing up and moving around.

Given the performance area described above, it is obvious that the colonial theater form had to yield to the physical and cultural conditions under which the production had to labor. Note, for instance, the presentation of the sacred story of the death and resurrection of Christ which is the narrative of the sinakulo. In the developed form of the sinakulo, the script was drawn from a narrative poem in Tagalog called pasyon, and the stage presentation was intended as a solemn spectacle by missionaries determined to transmit the Roman Catholic Faith to the converts as accurately as was humanly possible. Thus, the dogmas at the heart of Church teachings, the doctrines embodied in the rituals, and the religious concepts behind the practices of the Faith were to be represented onstage without the intrusion of elements from the animism of unconverted natives. But the narrative poem on which the plot was based was itself a "corrupted" text, being a translation of the Biblical narrative from Latin or Spanish into a pagan language, and rendered into verse by a lay native artist. Although the sinakulo is not a musical play, a band was an essential part of the production, providing musical accompaniment to entrances and exits by "holy" principal characters like Jesus and Mary. Performed by native actors garbed in make-shift costumes constructed in imitation of the garments of religious statuary against a crude backdrop meant to represent the Cenacle, a Jewish temple or the Garden of Gethsemane, the Passion-story could no longer be what the colonizing religious leaders intended it to be; it had been indigenized by the very conditions of the performance area and by the circumstances of production by a native cast of actors and "technicians." The character of Judas might be cited as a persistent disruptive element in sinakulo productions, his presence as villain subverting the formality and solemnity demanded by the culture of the colonizers. He stands out among the Biblical characters in the play because he is allowed by tradition to crack jokes and behave crudely onstage, an indicator of a fissure in the colonial culture that allows the indigenous culture to assert itself.

The theme and content of the komedya are vehicles for the colonizing intent of this traditional dramatic form. Based on medieval Spanish metrical tales, the plots of the komedya tell about the divine right of kings and his vassals to keep enemies in subjugation and about the exploits of knights in battles waged in the name of God and the King against the Moors. The platform stage of the komedya became more elaborately decorated in later times, but its most basic construction consisted of a backdrop with two doors, one for Christian characters, and one for Moors. When characters entered through the door representing the kingdom to which they belonged, it was to be understood that the ensuing scene was transpiring in that kingdom. At the rear, above the main stage an elevation indicated mountain scenes or a parapet in the palace. Sometimes, when the play does not have mountain scenes, the rear elevation would be occupied by viewers of influence in the community.

Like the sinakulo, the komedya employs a band to mark entrances and exits with "stately" music for the high-born characters, who enter and exit with movements meant to simulate the manner and gait of royalty. Music also accompanies knightly display of skills and prowess, duels between warriors in a tournament and grand battles, all choreographed according to traditional dance patterns. Depending on the wealth of the sponsoring patrons and organizations, costumes are highly elaborate attempts to reproduce the director's concept of what is supposed to be "royal" garb, although it is customary to distinguish between Christian and Moorish characters through the colors and décor on their costumes. To indicate the "barbaric" nature of the Moorish characters, they are costumed in multi-colored clothes and given helmets sprouting artificial flowers and other such "wild" décor. Traditionally, the Christians are somberly dressed in black and often wearing a species of three-cornered cap.

The komedya borrowed its form from the Spanish comedia de capa y espada, but the outcome as unfolded in the Philippine performance area had departed from the demands of the original form by the time we encounter in the 19th century. In 1708, a Spanish chronicler writing about a dramatic performance he had witnessed, spoke derisively of the play as "al uso de la tierra," in the manner of this country. When we next encounter a reference to a drama done "al uso de la tierra" in another chronicler's account, we recognize that the natives had persisted in their ways and come up with a theater form well-loved by the crowds who patronized it both in Manila and in the provinces. Fray Martinez de Zuniga, after watching a komedya in a provincial town in Batangas, notes:The dramas of the natives are made up from three or four Spanish tragedies, parts of which are so interwoven as to form what seems to be a single piece. . .Each one of these dramas has a hero who is shown in the midst of many difficulties from which he is delivered by an image of Christ or some other image or relic given to him by his mother before she died. In these dramas, lions and bears appear to him, highwaymen overcome him, and always he comes out miraculously unharmed. The hero does not die tragically, however, should one of the leading characters die in this manner, the natives would regard the play as dull. . . Each drama has one or two clowns who make the people laugh with jokes that would freeze the hottest water in this torrid zone." (Status of the Philippines in 1800, Filipiniana Book Guild, Manila, 1973)
Reference to the clowns reminds us of the role of Judas in the sinakulo. These clowns, from the testimony of de Zuniga himself, subverts the komedya as a colonial form, for they break away from the narrative of the play to comment on the play itself and the actors, and they poke fun at erring public officials present at the performance. Called by various local names depending on the region from which the text originates, the clown or locayo is once again the indigenous culture asserting itself against the repressive strictures of the culture of the colonizers.

It was in the third traditional form, the sarsuwela, that the indigenous culture was able to give free play to its assertions. Introduced in the second half of the 19th century by traveling troupes from the Peninsula, the Spanish zarzuela was a musical play that proved to be most congenial to the interests and aspirations of an emergent native intelligentsia when the 20th century opened and the country had just come under the rule of a new colonial power. Instead of narratives from foreign sources like the Bible and the Spanish medieval ballads which the sinakulo and the komedya required, characters and vignettes from life as lived in Philippine society at the turn of the century allowed audiences a look at themselves as a people that earned its identity in the decades of struggle in the late 19th century. Given its origins in the 18th century version of the zarzuela which had abandoned, under the reform-oriented imagination of Roman de la Cruz, the mythological content of the form that originated with the works of Calderon de la Barca, the Filipino version of the zarzuela depicted popular life in society. Social ills, like gambling and drunkenness, were presented with a touch of humor, but the usual plots dealt with class differences that threaten to break up amorous relations between lovers coming from different socio-economic levels. Stock characters whose function as subverters of the status quo parallels that of Judas in sinakulo and the clowns in the komedya were the servants who served as confidants and go-betweens of class divided lovers.

Symbolic of the elevated status of the sarsuwela vis-à-vis the earlier traditional forms of the sinakulo and the komedya is the box set that signaled a departure from the platform stage for an outdoor performance. Filipino drama as represented by the sarsuwela had become an indoor event for which one had to pay an admission price to be able to watch it. In this way did the sarsuwela distance itself from folk performances of the sinakulo and the komedya, a dignity earned by sacrificing a substantial part of the audience that had traditionally patronized theatrical productions in the past In its new performance area, equipped with lighting facilities and rails on which to hang curtains and scenery, Philippine theater ironically assumed a colonial demeanor when it was able to move out of the platform stage and attain the ability to get as close as it could to the theater of the West. It was the "primitive" conditions of the earlier stage that in the past had indigenized foreign material mounted on it. Now that it had moved out of the shadow of its colonial borrowings, it began to assume the look of a Westernized indoor theater. And indeed, in time, this theater was to become in the 1930s and the 1940s a purveyor of Western plays when it learned to speak the language of the new colonial power in the college campuses of the capital city where movies and vaudeville would eventually drive them.

Splintering Identity:Modes of Filipino Resitance under Colonial Repression

noreply@blogger.com (mag-mulat, mag- organisa, mag-pakilos) — Mon, 25 Jun 2007 02:57:00 +0000

Bienvenido Lumbera
National Artist
Keynote Address, "Performing Ethnicity" Conference City College of the City University of New York
October 2004

At the close of the nineteenth century, the Revolution of 1896 gave birth to the first Asian republic that called itself "Republica de Filipinas." The Filipinos had fought a successful revolution against Spain, drawn up a republican constitution and set up a government to secure the freedom they had won against the empire that ruled them for over three hundred years.

FRAGILE IDENTITY

"Republica de Filipinas" was a fragile identity, for in 1898 the republic was internally racked by conflict among the leaders of the Revolution (vacillating ilustrados vs. dedicated nationalists), and troubled by anxieties raised by the presence in Manila of American troops that had settled in the city after defeating the Spaniards in the mock battle of Manila Bay. When the Treaty of Paris was concluded in late 1898, Spain ceded the Philippines to the United States for $20 million without the participation in the talks of the party most concerned, the Republic of the Philippines.

This paper recounts the American campaign to erase the identity of the Republic and the Filipinos' resistance to the U.S. imperial design the Treaty of Paris had set into motion. The resistance began a bitterly-fought military confrontation that by 1901 had lost its power center when General Emilio Aguinaldo, President of the Republic, was captured by the Americans in Palanan, Isabela, on 7 April 1901. From this date on, the struggle, without a center that would guide its course, was pursued on the patriotic initiative of scattered groups and intrepid individuals in a heroic but losing battle to keep intact the identity of the Republica de Filipinas. The divisive tactics of the U.S. colonial government and the resistance put up in various forms by Filipino artists from 1899 to 1941 will be the substance of the presentation that will follow.

At the outset, it must be emphasized that what official American documents habitually call "insurrection" was actually a war between a fledgling republic and a highly industrialized nation carving an imperial niche among the Western colonial powers at the turn of the century. A skirmish at a bridge in the outskirts of Manila on 7 February 1899 began the armed confrontation.

SPLINTERING THE REPUBLIC

The confrontation between Aguinaldo's republic and President McKinley's imperial state was a contest heavily weighted against the Filipinos. To begin with, Aguinaldo had allowed himself to be taken in by American protestations of friendship and had consigned the siege of the city of Manila to the U.S. forces. When the Spaniards later surrendered Manila to the Americans, General Wesley Merritt then proclaimed America's intention to occupy Spain's former colony as its booty for victory in the Spanish-American War.

Cheated of final and conclusive victory over the Spanish colonizers, the army of the Republic, after a costly opening battle in Manila, retreated towards the mountains of northern Luzon while engaging the American troops in many fronts as guerrilla units. But the Filipino firepower was not equal to artillery bombardment and machineguns, and in a matter of months, armed resistance began to wane. Defections to the American side were induced by surrender and collaboration by elite leaders from Aguinaldo's cabinet who, in the early stages of the Revolution, had commanded respect as shapers of policy. The struggle continued, but by 1907, the execution of General Macario Sakay, supremo of the Republika ng Katagalugan in Southern Luzon now labeled "bandit" by American law, might be said to have put an end to organized armed resistance. The year 1907 was also the year when the Philippine Assembly was established by the Americans as an auxiliary lawmaking body subordinated to the American-dominated Philippine Commission from which over-all control of the colony emanated. Consisting of political leaders coming from the native socio-economic elite, the Philippine Assembly was U.S. colonialism's alleged concession to the people's agitation for "immediate independence."

An amalgam of racism, Macchiavellian politics, cultural ethnocentrism, naked economic opportunism and muscle-flexing imperial ambition dictated the American take-over of Cuba and the Philippines. Early in the agenda in running the Philippine colony was depriving the republic of its identity as an independent state. The non-inclusion of the republic in the negotiations for the Treaty of Paris was an indicative first step. In the eyes of the international community, the U.S. wanted to establish that it had simply acquired a territory, not arbitrarily grabbed a legitimate state.

Once the occupation of the Philippines had been sanctioned by the U.S. Congress, the colonial government proceeded to enact laws that punished any assertion by its supporters of the identity of the Republic. In 1901, in provisions meant to cover every act, whether in utterance, print or performance, that would advocate independence or separation from the U.S., the Sedition Law prescribed death or prolonged imprisonment for any person convicted of taking the side of the Republic against the colonial government. In 1902, the Bandolerismo Statute prohibited membership in any armed band, conniving or abetting "ladrones," and prescribed 10-20 years of imprisonment convicted of the stated offense. The law blurred any distinction between bandit groups and political organizations, the intention being to put in social disrepute or moral opprobrium anyone associated with an armed group. Repression of sympathizers of the Republic, whether active or passive, was the objective of the Reconcentration Act of 1903 which authorized the relocation of entire rural communities into towns to deny cover for rebels in the countryside. The law would encourage village people to denounce individuals or groups whose presence in the community might cause the "reconcentration" of the population in places away from their place of work or their work animals. But four years after the Reconcentration Statute was imposed, public expression of nationalism persisted in spite of harsh laws. The Flag Law of 1907 was passed and penalized the display of flags, banners, emblems or devices that might incite insurrection or rebellion against the U.S. Included in the prohibitions was the display of Katipunan flags, emblems or devices, the better to insure that memories of the struggle for the republic would be obliterated.

The year of the Flag Law and the Sakay execution was also the year of the establishment of the Philippine Assembly. The colonial government at the very outset had relied on defectors among the elite from the Republic to rally support for its continued control of the country. The Assembly was indeed the U.S. prize for the Filipino elite class for its participation in the political formation of the colony. Writing in The Filipino Reaction to American Rule 1901-1913, Dr. Bonifacio S. Salamanca notes that "the Philippine Assembly may be considered as an oligarchic body representing the dominant and leading families in the Philippines" (p.55-56), adding that its members "were elected by at most only three per cent of the population, could hardly be considered truly representative in the strict sense of the word."

Thus, even as the Philippine Assembly has been generally seen by certain Filipino historians as a significant step towards independence, it requires to be looked at as a colonial institution that is part and parcel of the American design of splintering the national identity of Filipinos. Its role in colonial administration was to demonstrate U.S. class bias for the educated, wealthy and traditional propertied leadership vis-à-vis the masses who composed the bulk of the forces of the Republic in the struggle against Spain. In brief, from 1907 onwards, "Filipinos" were the members of the elite who served as native signature models of the colonial order under the Americans.

Education, in the form of the public school system, is another much-lauded colonial project that pointed to the democratization of Philippine society. Indeed, it was the gate of opportunity for every Filipino, regardless of economic status, to avail of opportunities for social mobility. But it was a colonial project nevertheless, and the advantages it offered to Filipinos must be referred to the colonial objective of erasing the identity of the Republic at the back of the resistance that continued to plague American rule especially in the first two decades of the occupation. The public school system came with English as medium of instruction. Thus, the democratizing potential of the public school system was blunted by a language policy that put a premium on the use of the language of the colonizing power in acquiring an education. The language policy reduced the numerous Philippine languages to the status of "vernaculars/dialects," highlighting the multiplicity of Philippine languages and the linguistic divisions that regionalized ethnic cultures. With the native languages effectively downgraded, the culture and history embedded in them were suppressed and the consciousness of the youth in the schools was laid open for infusion of the alienating cultural load of the English language. The longer a Filipino would stay on in the educational system, the deeper the values of colonial culture would seep into his consciousness. The outcome in the long run was a society sharply divided between a privileged class buoyed by wealth and a borrowed culture and a class of impoverished citizens thriving on the trickle-down residues of elite culture and value system.

The St. Louis Exposition of 1904 that our conference commemorates has been read as the grandiosely grand material display of the wealth and power of imperial United States of America. It was a dream then and also a prediction that America of the turn of the 20th century would emerge in the next millennium as a world empire whose boundaries extend beyond geographical boundaries. For the Filipinos in the beginning of the twentieth century, it was a mind-boggling reminder of the might of the colonial power engaged in subduing all assertions that the Republica de Filipinas was an independent state and the splinters of its identity could be retrieved.

As displayed in the international exhibition, the Philippine colony was by design made to seem like a disparate mass of people belonging to distinct ethnic groups each of which was under guard by security officers needed allegedly to forestall any eruption of conflict among the groups. The Philippine Reservation, billed as the Expositions's center piece, cost over a million dollars and contained "75,000 catalogued exhibits and 1, 100 representatives of the different peoples of the archipelago" consisting of "18 Tinguians, 30 Bagobos, 70 Bontoc Igorots, 20 Suyoc Igorots, 38 Negritos and Mangyans, 79 Visayans, and 80 Moros." (Quoted in Displaying Filipinos: Photography and Colonialism in Early 20th Century Philippines (U.P. Press, 1995), by Bernardo M. Vergara, Jr., p 112) The representation of the inhabitants of the country was doubtless intended to put to rest any speculation outside the colony that what America had taken over was an integral state.

MODES OF FILIPINO RESISTANCE

After the fall of Aguinaldo, resistance to U.S. colonialism kept up but this time without the direction laid down by a central government. This meant that individuals and groups often resisted the American agenda based on sometimes impulse-driven initiatives. The colonial machinery was already in place, and this stage sustaining resistance was taken up by creative artists, most effectively by those in performance arts like poetry, music and theater.
In Theater. Three plays from the period historian Teodoro Agoncillo had called "era of suppressed nationalism" represent the most confrontational of the forms of resistance by artists. "Kahapon, Ngayon at Bukas" (Yesterday, Today and Tomorrow, 1903) by Aurelio Tolentino present Ynangbayan (Motherland) ang Tagailog (Man of the River or the Tagalog) as central figures in an allegory of the Filipino encounters with the colonial regimes of Spain and America. Featuring incendiary dialogue inciting characters representing the Filipino masses to overthrow colonial authorities, the play was closed down on opening night by the colonial military, and the cast and the playwright were jailed. Particularly provocative was a scene in which the hero Tagailog, breaking out of prison, burns the face of an enemy soldier he has killed whom he intended to be mistaken as the dead Tagailog. Later in the plot enemy soldiers talk about the ghost of Tagailog leading rebel attacks, and audiences were then reminded that the Katipunan in the person of Tagailog was very much alive in spite of laws like the Sedition Act prohibiting references to the revolutionary association.
A similar situation was in "Hindi Aco Patay" (I Am Not Dead, 1903) by Juan Matapang Cruz. A revolutionary who is alleged to have died in battle is carried in a bier in a procession. Tangulan (Defender) at the climax of play rises from the coffin and shouts out, "I am not dead!" In "Tanikalang Guinto" (Golden Chain, 1903), playwright Juan Abad shows in his concluding scene the character representing America being dragged off to his grave by Death while the spirit of Kaulayaw (Lover), who is the Katipunan rebel, is crowned with flowers in heaven. Needless to say, Abad was arrested, fined and jailed.
In Music. Traditional fondness for music among Filipinos made the song an effective art form for communicating the message of love of country. Composer Nicanor Abelardo's "Mutya ng Pasig" (Deity of the Pasig River, 1920) is a composition in the classic mode by an eminent composer in the 1920s. The lyrics by poet and fictionist Deogracias A. Rosario speaks of a deity who lost the realm over which she reigned when she lost her lover. In the song, the deity demands that her lover be brought back so that she would continue to live, the implied narrative being a lament for the loss of freedom with the deity representing a dying Motherland.

The title of the zarzuela "Lakangbini" (Queen of Deities, 1920) refers to the nom de guerre of Andres Bonifacio's wife Gregoria. Bonifacio Abdon's "Kundiman" (Love Song) is an aria in which a lover sings about a fabled land and invokes the lovely deity who alone could restore the beauty of the realm. Patricio Mariano's lyrics refer explicitly to his native country so there is no mistaking the nationalist content of the song and its longing for freedom. Composer Constancio de Guzman and poet Jose Corazon de Jesus in 1928 collaborated on the song "Bayan Ko" (My Country) about a rich and beautiful country under captivity. A caged bird flapping its wings in frustrated flight is the lyricist's dramatic metaphor for a people in fetters and chafing for freedom. The song closes with the people's fervent hope of witnessing soon the country's total liberation.

In Poetry. Jose Corazon de Jesus and Amado V. Hernandez are the quintessential artists of a time looking forward to the day of the country's liberation. De Jesus in 1928 wrote a romantic verse narrative on the Filipino quest for freedom under Spain and under the U.S. "Sa Dakong Silangan" (Where the East Lies) tells in allegorical terms the story of King Pilipo (Filipino) and his rescue of Queen Malaya (Freedom) from the prison where Spain had confined her, only to find his kingdom taken over by America. Framed in the genre that the classic nineteenth century Tagalog poet Francisco Balagtas had used for his "Florante at Laura" (Florante and Laura, ca. 1838), "Sa Dakong Silangan" gains in cultural and political relevance by shunning the earlier poem's happy ending. De Jesus' narrative closes with the arrival of "a king from the West" named Samuel who wears a cape "full of stars" and has come to help King Pilipo's kingdom regain its freedom. The visiting king overstays, occupies King Pilipo's throne and does not want to go home. De Jesus concluding stanzas address the youth of the land who are tasked to "seek freedom through the book or the sword."

In earlier years, the explicitness of the poem would have caused the poet's incarceration. Perhaps it is an index to the achieved stability of the colonial order in the late 1920s that De Jesus could be openly subversive and yet escape reprisal from the Americans. Similarly, Amado V. Hernandez in the poem "Kung Tuyo Na ang Luha Mo, Aking Bayan" (When Your Tears Have Dried Up, My Beloved Country, 1930) was free to imply, even advocate, the use of bullets to break the fetters of the Motherland. Hernandez's metaphorical frame opens with a depiction of the country as a woman ever in tears over the loss of her freedoms and wealth. The woman is urged to shed all her tears until her eyes begin to weep blood and her blood turns into molten steel. Then she will let out a scream and she will use bullets to break her "ancient chain." Perhaps, on second thought, it is not the stability of colonial rule that is the reason for governmental tolerance, but the perception by the colonial authorities that the native demand for independence after two decades of suppression would have to be satisfied sooner than later.

Balagtasan is a poetic contest invented by a gathering of poets brainstorming on a commemorative program to honor Francisco "Balagtas" Baltazar on the 62nd anniversary of the poet's death. The contest involves two poets who take opposing viewpoints on a topic commonly agreed upon and is performed before an audience which is usually asked to decide which poet, through his verbal wit, reasoning and oral delivery, has been most persuasive. In 1929, the poets De Jesus and Hernandez tangled in a joust in print, each one writing in his column in the newspaper where he was employed (De Jesus was running a verse column in Taliba titled "Mga Lagot na Bagting ng Kudyapi" [Broken Strings of a Guitar]; Hernandez in his column in Pagkakaisa titled "Sariling Hardin" [My Own Garden]) on the topic of "Philippine Independence." The exchange of arguments lasted for over a month, with De Jesus arguing for "immediate independence" in nine installments, and Hernandez for "autonomy" also in nine installments. Unlike in the usual oral balagtasan, there was no judging as to the winner of the joust, although it was clear that the colorful verbal assaults and emotive rhetoric of De Jesus consistently put Hernandez on the defensive and placed him in the ranks of collaborationist ilustrados. That the issue of independence could be openly discussed in print once again demonstrated that the colonial government could no longer suppress the expression and profession of Filipino nationalism in 1929.

In Fiction. Resistance in fiction as represented by three novels suggests the same development in the practice of the Tagalog novel. Banaag at Sikat (Dawn and Plain Daylight, 1904) by Lope K. Santos is about the rising dominance of capitalism and modernist values in a feudal society, with two pairs of lovers representing the response of youth to the changing times. The young newspaperman Delfin who espouses socialist politics has won the heart of Meni, daughter of one of the prominent capitalists in the country. On the other hand, Felipe, scion of a wealthy provincial landlord-owner of a vast coconut plantation, is an anarchist whose sweetheart Tentay is from the slums, daughter of a sickly factory worker. Santos prescinds from a critique of the role of Americans in Philippine society, but his depiction of the capitalist economy in the colony and the moral corruption it has bred among the upper classes is itself a denunciation of the colonial order. In the final chapter, Delfin and Felipe, along with their wives, reject the money and lifestyle of their respective families. A youth who witnesses such steadfast fidelity to political convictions extolls them as precursors of deliverance dawning upon his native land.
A novel by Faustino Aguilar shares Santos' socialist leaning but is more explicit than Santos in his denunciation of American colonialism. Pinaglahuan (Overcome by Darkness, 1907) has an American capitalist significantly named Killsberg who whose false testimony causes the incarceration of the hero Luis Gat-Dula, a member of the union of workers in his carriage factory. As a prisoner, Luis is fatally hurt by an accidental explosion while working at a road construction. While dying, he sees in the distance a fire that has broken out in a Manila district and imagines the conflgration that one day would herald mankind's liberation from injustice and oppression. Bayang Nagpatiwakal (The Town that Committed Suicide, 1932) by Lazaro Francisco tells about a provincial town that is obviously an allegorical portrayal of a Philippines supine under U.S. colonial hegemony. Javier Santos, a native capitalist, finds himself unable to compete with an American capitalist whose business is well-patronized by the townspeople. He burns down his establishment and disappears from the town. In time, he comes back disguised as a foreign businessman who goes by the name of Rei Vajt Ossan, sets up a business complex that successfully drives the American out of business. Ossan's exploitative profiteering at the expense of the townspeople pushes local businessmen to pool their money together and buy out the foreigner. Ossan then leaves the town without revealing his identity. He has taught the townspeople a lesson in nationalism and business. Francisco's Bayang Nagpatiwakal was addressed to a popular audience (it was serialized in a weekly popular magazine) and its message about colonialism and business was a blow for nationalist economic planning.

CONCLUSION

The splintering policies the colonial government had a lingering effect on the consciousness of the generation who came of age during the American Occupation and the generations that followed. The Sedition Law, the Reconcentration Statute, the Bandolerismo Law and the Flag Law were clear-cut in their objective of naked display of power. In criminalizing any attempt to assert the identity of the Republic, the laws were a demonstration of who was in control in the colony. At the same time, they imposed a taint on the spirit of resistance, making it "irresponsible," "shameful," even "ignoble" to protest against duly constituted authorities in the colony. Members of the native elite who were most conscious of their social status could not but be intimidated by this threat of tainting.

It was, however, measures with ambiguous intent that sank deep roots in the consciousness of the elite. These were the establishment of the Philippine Assembly and the installation of English as the medium of instruction in Philippine schools. Both measures combined the repressive with the benevolent. On the one hand, the Philippine Assembly sealed the partnership of the ilustrados and the colonizers in the management of the colony. On the other, it was a project that effectively squelched the cry for "immediate independence" which might revive the issue of a power grab that could make the U.S. appear as an aggressor.

When the colonial authorities decreed that English be the medium o instruction in the schools, the move was made to seem like a generous gesture, a marked contrast to the policy of Spanish colonizers of denying natives access to the world of knowledge that offered the possibility of liberation. But American generosity was lined with repressive power, for in time educated Filipinos who learned to think and express themselves in English would unawares begin to think and express themselves as Americans. The Filipino-American War was fought because a people in the course of their struggle against Spanish oppression had earned for themselves their identity as "Filipinos" and wanted other peoples to recognize them as such. Another Western power came and would deny that a Republic, the Republica de Filipinas, was already in existence when it paid for the territory that Spain had already lost. Colonial policies splintered the identity of the people and the Republic, and the movement to retrieve the pieces and reconstruct that identity all over again continues to this very hour, and the consciousness that is giving it shape is no longer exclusively that of the elite. ###

The Struggle for National and Social Liberation in Asia

noreply@blogger.com (mag-mulat, mag- organisa, mag-pakilos) — Mon, 21 May 2007 04:01:00 +0000

By Jose Maria Sison
International Network for Philippine Studies
August 8, 1993

I am grateful for the honor of being invited to speak on the subject of national and social liberation in Asia in your literary conference.

In the contemporary world, there are great sufferings and struggles of the peoples of Asia due to the ever worsening global crisis of monopoly capitalism and the rampage of reactionary monsters in various countries. There is an abundance of the raw material for reflection and distillation by creative writers in order to make a new wave of great revolutionary literature in the various forms.

The time constraint does not permit me to discuss extensively the past and current state of the art in Asian literature. But I think that I can make a modestly worthwhile contribution to your conference if I try to clarify the social reality and common problems that confront the people of Asia.

We cannot write any significance work of literature in any form if we do not grasp the socioeconomic, political and cultural realities and the great contradictions in society. We need to know and understand the facts of life, especially at this time when dramatic changes are occurring in the entire world and we are moving from an old period of revolutionary struggle to a new one.

A work of literature draws its content from real life. It is an abbreviated form of life. The constant challenge to the literary author is to create and concentrate so much life into the space limited by the literary form. In acquiring a life of its own, its organic unity, a work of literature must be able to integrate the universal with the particular, the typical with the unique.

The creative writer has to comprehend what are the contradictions, the struggles and tensions in real life and has to make a choice between the progressive and reactionary stand. No one can escape the choice of taking a stand between being proletarian and bourgeois in the era of modern imperialism and proletarian revolution. For whom does the writer write? The choice has to be made between serving the people, especially the workers and peasants on the one hand and their oppressors and exploiters on the other.

No one can operate in the realm of culture, particularly in the field of art and literature, without a sense of the socioeconomic and political realities. Even the most absurd or the most nonsensical fancies and fantasies of the unremoulded petty-bourgeois writers spell their typical egotistic role which is subservient to the big bourgeoisie and the reactionaries.

I presume that I speak before literary colleagues and friends who have a comprehensive view of society and yet take a stand partisan to the proletariat, all the working people and the oppressed nations and peoples. There is no other way to be progressive or revolutionary.

After I discuss the sufferings and struggles of the peoples of Asia, I shall proceed to discuss those of the Filipino people because I know them better than any other people in Asia. I do so with the recognition of the fact that the Filipino people have a lot in common with other Asian peoples in terms of situation, suffering and struggles.

The Situation, Sufferings and Struggles
of the Peoples of Asia

The overwhelming majority of the peoples in Asia have a common historical background of colonial and feudal subjugation and humiliation and are still living under agrarian semicolonial and semifeudal conditions. They suffer and struggle for national and social liberation within societies that are in chronic crisis and are now reeling from the unprecedented global crisis of monopoly capitalism. This is true in East Asia, South Asia, Central Asia and West Asia.

The neocolonialism practised by the imperialist powers has brought about the continuous state of depression and the further degradation of societies in most Asian countries since the 1970s. The client states of neocolonialism have betrayed the people's aspirations for political and economic independence by becoming more corrupt, more servile and more dependent on foreign loans and foreign direct investments that favor the import of finished products and the production of cheap raw materials for export.

The prices of the raw-material exports of Asian countries have been consistently driven down by the overcapacity in the production of these, the stifling of national industrialization and by the substitution or lesser use of this type of exports by the industrial capitalist countries due to the rapid adoption of high technology in both industrial and agricultural production.

Thus, the neocolonial client-states in Asia have become more dependent on foreign loans to cover their trade deficits, to maintain their operations and waste resources on military forces and the overconsumption of a privileged few. But since the end of the 1970s, the general tendency of the international money lenders has been to hold back on new loans and to earn more from the debt service on the accumulated debt in most Asian countries.

In the 1980s, the foreign loans went more freely into China and India, for the purpose of economic subversion and converting these countries, together with the Soviet Union, into neocolonial appendages of the economic superpowers. Now in the 1990s, the whole of Asia has to face the general tendency of the three centers of world capitalism (United States, Japan and Western Europe) to retrench and consolidate themselves economically and financially in their own homegrounds and regions as they are buffeted by oceans of bad debts and by the unfolding of their domestic economic and social crisis.

Under these conditions, the neocolonial states in Asia have nowhere to go but plunge from one level of socioeconomic and political degeneration to another. The worst manifestations of the social crisis are the rampage of bureaucratic corruption, fascism and militarism, chauvinism and ethnic centrism and religious fundamentalism.

The peoples of Asia now suffer unprecedentedly intolerable oppression and exploitation in the course of the worsening world crisis of capitalism and the crisis of the domestic ruling systems. The ground is fertile for the gradual resurgence and eventually rapid advance of the revolutionary struggle of the people for national and social liberation.

In describing the Asia situation, I have started by referring to the general condition of most Asia countries, which in common are bereft of basic industrial and are economically backward and underdeveloped. But Asia includes countries with different levels of socioeconomic development. In all these countries, there is an intensification of oppression and exploitation.

They are all in the web of monopoly capitalism and the global crisis of overproduction. This crisis is generated by high technology, by the cutthroat competition among the three centers of world capitalism, by the new investments of the winning supermonopolies that kill jobs with higher technology and by the long-running depression of most third world countries and the former Soviet bloc countries since the 1970s.

In this global context, the bubble economy of industrial capitalist Japan has burst. The attempt of the United States to wrest back fields of investments and markets and at the same time compel the other centers of capitalism to share military costs in order to reverse or delay U.S. strategic decline is causing serious economic crisis in Japan and is inducing the growth of nationalism and militarism.

The peoples of Asia can expect more oppression and exploitation, as a result of the drive of Japan, together with the United States and Western Europe to increase superprofits. The proletariat and people in the underdeveloped countries as well as those of Japan are stirring to resist the further degradation of their lives and the growing dangers of Japanese military adventurism, now licensed by such arrogant catchphrases as "U.N. peacekeeping", "multilateral force" and "regional security".

China has taken the road of capitalism, assumed the status of a neocolonial society and gone into social polarization, resulting in social turmoil such as that seen in 1989. Recent reports point to the widespread peasant unrest due to levies and exactions reminiscent of the days of Guomindang rule. These are in addition to reports about unrest among the workers, the unemployed and the middle social strata in the urban areas.

Conditions are now similar to those in prerevolutionary times, when the bureaucrat capitalists, big compradors and landlords were always becoming richer and the broad masses of the people were always becoming poorer. The gloss in the Chinese economy is dependent on the pleasure of the United States concerning the most favored nation treatment as well as on the accommodation of Japanese monopoly capitalism while large parts of China are falling into levels of refeudalization and underdevelopment similar to most of Asia.

The export-oriented industries of the coastal areas of China are in the same bracket as those of Taiwan, South Korea, Hongkong and Singapore. Altogether they have created a glut of consumer goods which can no longer be absorbed as much as before by the overconsuming US and other industrial capitalist countries. The conditions of prolonged recession and even depression in these countries have resulted in underconsumption and social tensions and have induced the reemergence of nationalist, fascist and racist currents.

In the years to come, there will be a sharpening of struggle between those who wish to retain the socialist facade of Chinese bureaucrat capitalism and those who wish to establish an undisguised bourgeois state, as in Eastern Europe and the former Soviet Union. At the same time, there will be a sharpening of the class struggle between the forces of revolution and those of counterrevolution.

In Northeast Asia, the Democratic People's Republic of Korea is exerting every effort to defend the cause of national independence and socialism and is under heavy political, economic and military pressures. In Southeast Asia, Vietnam is weighed down by problems of its specific history, including Soviet revisionist influence, and by its current drive to follow the example of Deng's China.

In the Philippines, the revolutionary forces and the people are resolutely waging people's war. They are determined to carry aloft the flaming torch of revolutionary armed struggle as a matter of patriotic and internationalist duty, especially at this time when the people of the world have just moved into a new period of revolutionary struggle. In Cambodia, the armed struggle for national liberation and democracy is still continuing notwithstanding the truce settlement arranged by the United Nations.

In Indonesia, there is a high potential for the upsurge of the legal democratic movement and the development of people's war. In Burma, Malaysia and Thailand, objective conditions are favorable for the eventual resurgence of the revolutionary forces.

In South Asia, the semicolonial and semifeudal societies are prevalent and are in grave crisis. In India, which used to boast of basic industries under the ownership of the national bourgeoisie, there has been a process of further neocolonization and compradorization, undermining the national industry and keeping the country under the dominance of the comprador big bourgeoisie and landlord class.

Under the greatly deteriorated conditions of South Asia, there is a ceaseless drive of the bourgeoisie and the reactionaries to promote all sorts of ethnic and communal violence, religious fundamentalism and ethno-linguistic strife to deflect the attention of the people. In Sri Lanka, there is a protracted armed conflict between forces driven by ethnic and religious motivations.

But there are persevering revolutionary forces that can ultimately lead the people on the road of armed revolution. South Asia, especially India, is one part of the world where the epic of protracted peoples' war comparable to that of China can be carried out.

In Central Asia, the new world disorder is exacting a heavy toll. The former Soviet republics are in violent turmoil. They are afflicted by the ravages of Soviet neocolonialism and by ethnic and religious conflicts. In Afghanistan, the savagery of ethnic conflicts continues among armed Islamic contingents.

In West Asia, the oil-producing countries (except the states with small populations but with large oil production) are afflicted by grave socioeconomic crisis due to the global glut in oil production and misallocation of the oil income of the 1970s. The Gulf war of 1991 was the outcome of severe contradictions between Iraq and other oil producers as well as with the imperialist countries.

The secular states are either being replaced or threatened by Islamic fundamentalism. The forces that opposed Western imperialism but depended on Soviet social-imperialism are now in disarray. The hope of the people for national and social revolution can be realized upon the discredit and exhaustion of bourgeois nationalism and religious fundamentalism.

The longrunning depression of the overwhelming majority of Asian countries is recoiling upon the centers of capitalism. In turn, the aggravated global crisis of capitalism inflicts further suffering on the people of Asia. The downward spiral is going on. All kinds of reactionary monsters are on a rampage as never before and continue to be manipulated by the neocolonial powers in order to divide and subjugate the people. But the very deterioration of the neocolonial states and societies provide the ground for the eventual resurgence of the revolutionary forces under proletarian leadership.

The Revolutionary Struggle of the Filipino People

Let me now focus on the Philippines as a typical victim of neocolonialism and as a country in which the people are engaged in a revolutionary struggle for national and social liberation against foreign monopoly capitalism and domestic reaction.

The Filipino people won victory against Spanish colonialism in 1898. It must be noted that they were ahead of the other colonized peoples in Asia in winning victory in the old democratic revolution against old-type colonialism. Unfortunately, the United States intervened and launched a war of aggression in 1899 to conquer the Philippines and convert it into its own colony under the aegis of modern imperialism.

Under direct colonial rule of US imperialism, the Philippines shifted from a feudal to a semifeudal society, chiefly dominated by a domestic comprador big bourgeoisie in the cities in collaboration with the more widespread landlord class in the countryside. In 1946 the United States adopted indirect colonial rule, granted nominal independence to the Philippines and turned over the national administration to the politicians of the local exploiting classes. Thus, the Philippines became a neocolony of the US in both political and economic terms.

As a neocolony, the country was again ahead of so many other colonized peoples of Asia, gaining formal independence in the aftermath of World War II, when the wave of national liberation and socialism became unprecedentedly strong. The neocolonization of the Philippines was also ahead of the general application of neocolonialism by the US and other capitalist powers on the third world and the Soviet bloc countries.

What has become of the Philippines is a clear and continuous demonstration of the evils of neocolonialism. The Filipino people are suffering from aggravated underdevelopment, rapid extraction of superprofits and debt service payments, bureaucratic corruption, the ever-growing trade deficits, breakdown of production and social services, accumulated unemployment beyond 50 percent and impoverishment and malnutrition of the 80 percent of the people below the poverty line.

To suppress the legal democratic movement and revolutionary armed struggle, the reactionary government is carrying out a brutal total war policy. But the campaigns of suppression and deception succeed only in further inciting the people to take the road of armed revolution. Among the reactionaries themselves, there are violent contradictions because of the shrinking ground for their mutual accommodation within their own system.

As soon as the Philippines became a semicolony or neocolony, the revolutionary forces which had been born out of World War II were compelled to wage armed struggle. However, this was suppressed successfully by the US and its local puppets from the late 1950s onward. But notwithstanding all repressive measures carried out in the 1950s, the legal anti-imperialist and antifeudal movement resurged in the 1960s.

Ultimately, the revolutionary party of the proletariat, the Communist Party of the Philippines, was able to rebuild itself in 1968 and rectify previous errors and resume the revolutionary armed struggle in 1969 along the general line of people's democratic revolution against US imperialism and the local exploiting classes.

In the world era of modern imperialism and proletarian revolution, the class leadership of the Philippine revolution cannot be but that of the proletariat. In a semicolonial and semifeudal country, it is also necessary that the peasantry which is the majority class be the main force of the antifeudal democratic revolution as well as that of the revolutionary armed struggle. The worker-peasant alliance is the foundation of the broad united front against the enemies of the revolution.

If we know our Marxist-Leninist theory of state and revolution, there can be no national and social liberation without the revolutionary overthrow of the big bourgeoisie and other reactionaries. This liberation cannot be achieved through an indefinite series of reforms and elections within the political and legal system of the big compradors and landlords.

In the Philippines, all forms of struggle are being waged—political, military, economic and cultural. Each of these has a distinct character. But all of them complement and help each other in advancing the revolutionary cause. The politico-military and socio-economic forms of struggles progressively interact with the cultural forms of struggle.

The political form of struggle involves the legal and illegal. It would have been impossible to launch the revolutionary armed struggle in the Philippines had it not been for the legal struggle in the entire decade of the 1960s. In the course of people's war, the legal struggle has always been coordinated with the illegal struggle.

The revolutionary armed struggle is the highest form of political struggle because it answers the central question of revolution, which is the seizure of political power. Social revolution is impossible without the prior overthrow of the ruling exploiting classes.

Thus, the Filipino people and the revolutionary forces are waging a protracted people's war. This is a politico-military form of struggle to empower the proletariat and the rest of the people. In the course of the people's war, the revolutionary party of the proletariat, the legal and illegal mass organizations, the alliances and the organs of political power are built. Even as the reactionaries are still well entrenched in the cities, the people's government can be built in the countryside where the people can build and accumulate their revolutionary strength.

The struggle for social and economic reforms is waged not only within the constraints of the political and legal framework of the big compradors and landlords, in which such reforms always come too late and too little. Far more significant and far more decisively, the social and economic reforms are being achieved in the guerrilla fronts and other areas where the revolutionary party of the proletariat, the mass movement, the people's army and the organs of political power are carrying them out.

At the moment, land reform which involves land rent reduction, elimination of usury, improving of prices of farm products, raising of farm wages and promoting agricultural and sideline occupation is being well undertaken in the guerrilla fronts. Wages for nonagricultural workers are also being raised where the strength of the labor unions is directed by the Communist Party of the Philippines and enhanced by the presence of the New People's Army.

The cultural form of struggle is being vigorously waged. The general line of cultural work is to promote a national, scientific and mass culture. At the core of this are the cultural cadres who take a proletarian revolutionary stand, viewpoint and method.

In the Philippines, it is difficult or impossible for the enemy to stop the open and legal mass campaigns of political education and artistic and literary creations and presentations along a progressive and patriotic line. There are of course the great risks for the cultural cadres in the urban areas but they persevere and enjoy the support of the broad masses of the people. It is in the guerrilla fronts where the literary and artistic works are presented most freely and in the fullest revolutionary terms.

In Philippine revolutionary literature, traditional and modern, national, local and foreign forms and techniques are utilized. The point is to take up the revolutionary subject matter and present the workers, peasants and the Red fighters as the heroes. The oppression and exploitation of the people is concretely depicted but the revolutionary determination, the militant struggles and bright future of the people are also concretely unfolded.

Comprehensively and profoundly, Philippine revolutionary literature involves the continuity of the Filipino people's struggle for national and social liberation from the period of the old democratic revolution to the new democratic one. The creative writers, artistic performers and all other cultural workers in the revolutionary movement are conscious of carrying out a democratic cultural revolution of a new type.

They hope that in the future they shall also be able to carry out a socialist cultural revolution in order to further revolutionize the superstructure and make sure that the socialist revolution will continue in the Philippines without let-up until the people of the world defeat imperialism and make communism possible.

In view of the degeneration and restoration of capitalism in previous socialist societies, they are actively aware of the fact that when the bourgeoisie and other reactionaries are defeated politically and economically in a certain country the initial ground for their comeback is in the sphere of culture. In fact, the old and new agents of oppression and exploitation bank on the millennia of greed and superstition as well as on the influence of the international bourgeoisie in order to be able to undermine and destroy the socialist revolution.

In this conference I take this opportunity to call your attention to the 100th birth anniversary of Mao Zedong on December 26. It is pertinent for me to refer you to Mao's "Talks at the Yenan Forum on Literature and Art" as well as to all his teachings regarding the new democratic revolution, socialist revolution and construction and the theory and practice of continuing revolution under proletarian dictatorship in order to consolidate socialism, combat revisionism and prevent the restoration of capitalism in socialist society.

If we wish to have the most comprehensive and profound understanding of the situation in Asia and the world and our role as creative writers, we cannot dispense with the teachings of the great communist Mao Zedong on literature and society.

If we stop short of grasping those teachings, then we cannot have the clarity and effectiveness of the correct line and we cannot take full advantage of the new period of revolutionary struggle. This is a period when the bipolar world of the two superpowers is gone, when neocolonialism is getting exhausted, when the bankruptcy of modern revisionism is fully demonstrated and when the escalating oppression and exploitation of the people compels the reemergence of the proletarian revolutionary forces and the resurgence of the revolutionary movement at a new and higher level in all the continents at the same time.

ISANG PAMBANSA, SYENTIPIKO AT PANGMASANG KULTURA

noreply@blogger.com (mag-mulat, mag- organisa, mag-pakilos) — Wed, 09 May 2007 05:35:00 +0000

ni Prof. Jose Ma. Sison
Ikalawa sa Serye ng Lektyur sa
KRISIS AT REBOLUSYONG PILIPINO
13 Mayo 1986

Para maisagawa ang bagong demokratikong rebolusyon ng mamamayang Pilipino, na komprehensibong rebolusyon ng lipunan, kailangang magrebolusyon hindi lamang sa mga larangan ng ekonomya at pulitika kundi pati sa larangan ng kultura. Kung hindi gayon, magagamit ng US at mga lokal na reaksyunaryong uri ang mga institusyon at impluwensya nila sa kultura para walang humpay na kontrolin ang puso at isip ng mamamayan at padaliin ang kontra-rebolusyon sa lahat ng larangan. Hanggang matapos ang dekada ‘50, ang pagtatangkang ipagpatuloy ang pambansa-demokratikong rebolusyon ay naging malungkot sa kabiguan dahil ang isa sa mga esensyal na sanhi ay ang kabiguan ng rebolusyonaryong partido na ilunsad ang bagong demokratikong rebolusyon sa kultura. Ang masiglang gawain sa ideolohiya at ibang gawain sa kultura ng mga proletaryong rebolusyonaryo noong dekada ‘60 ang naghatid ng bagong demokratikong rebolusyon sa kultura na sumiklab noong 1970-72 umpisa sa Unang Sigwa ng 1970. Ang rebolusyong ito sa kultura ay nakatulong nang malaki sa pagsusulong ng bagong demokratikong rebolusyon.

Ang Bagong Demokratikong Rebolusyon sa Kultura. Ayon sa kasabihang hindi magkakaroon ng rebolusyonaryong kilusan kung walang rebolusyonaryong teorya, lumahok sa gawaing pang-ideolohiya ang mga proletaryong rebolusyonaryo sa kabila ng mga peligrong dulot ng Anti-Subversion Law.
Nakapaloob sa pang-ideolohiyang gawain ang pag-aaral ng mga akdang klasikal ng Marxismo-Leninismo, mga kontemporaryong akda ng matatagumpay na proletaryong rebolusyonaryo sa ibang mga bayan, at mga sulatin ng mga rebolusyonaryong Pilipino. Kinailangang isama rito ang pag-aaral ng kasaysayan at mga sirkunstansya sa Pilipinas nang may mahigpit na pagtutuon ng pansin sa mga saligang problema ng lipunan ng mamamayang Pilipino at sa rebolusyonaryong kilusang Pilipino mula 1896 hanggang dekada ‘50. Ang punto ay ilapat ang rebolusyonaryong teorya ng talibang uri at partido sa kongkretong praktika ng rebolusyong Pilipino. Ang pang-ideolohiyang gawain ay nagbunga ng muling pagtatatag ng Partido Komunista ng Pilipinas sa teoretikong patnubay ng Marxismo-Leninismo, at batay sa saligang programa ng demokratikong rebolusyon ng bayan. Ang ginawa ng mga proletaryong rebolusyonaryo ay hindi naiiba sa ginawa ng mga prinsipal na lider ng Katipunan at rebolusyong Pilipino sa paglalapat ng mga prinsipyo ng rebolusyonaryong demokrasyang liberal sa kongkretong kondisyon ng Pilipinas.
Ang dominanteng kulturang pro-imperyalista at pyudal ay hinamon ng mga proletaryong rebolusyonaryo sa tatlong paraan: pinagtibay ang Marxismo-Leninismo bilang patnubay na teorya; inilapat ito sa kondisyon ng Pilipinas sa pamamagitan ng programa ng demokratikong rebolusyon ng bayan; itinaguyod ang isang pambansa, syentipiko at pangmasang kultura. Hindi nagtagal at sumiklab ang bagong demokratikong rebolusyon sa kultura. Nagkaporma ito na malalaking rali at martsa, malawakang teach-in at dg (grupong talakayan), masiglang pagtataguyod sa pambansang wika, pamumulaklak ng protestang sining at literatura, bagong oryentasyon ng pananaliksik sa lipunan at pagtuturo ng syensya sa hanay ng maraming guro at estudyante. Ang lahat ng ito ay isinagawa ayon sa bagong demokratikong linya. Umalingawngaw ang popular na panawagan para sa isang pambansa, syentipiko at pangmasang kultura. Nanguna sa bagong demokratikong rebolusyon sa kultura ang mga estudyante, lider manggagawa, guro at ibang propesyunal. Nagbuo sila ng mga organisasyon sa Maynila-Rizal at iba pang erya sa lunsod para itaguyod ang bagong demokratikong rebolusyon at likhain ang bagong demokratikong kultura. Kasabay na pinalakas ng mga proletaryong rebolusyonaryong nasa kanayunan ang kanilang gawaing pang-ideolohiya at itinaguyod nila ang bagong demokratikong kultura. Natural lamang na kalahok sila sa pag-aaral ng teorya at pulitika, pero masipag ding nagtatag sila ng mga organisasyong pangkultura sa kanayunan. Maipagpapalagay na ang mga proletaryong rebolusyonaryo ay sumulong sa kanilang gawain sa ideolohiya at ibang gawain sa kultura tulad ng pagsulong nila sa ibang mga aspeto ng gawaing rebolusyonaryo sa kabila ng mga kahirapan sa buhay-at-kamatayang pakikibaka sa pagitan ng rebolusyon at kontra-rebolusyon. Ang mag-usap tungkol sa bagong demokratikong rebolusyon sa kultura na nagtataguyod at lumilikha ng isang pambansa, syentipiko at pangmasang kultura ay pagpapatibay ng mabungang aktibismo ng mga proletaryong rebolusyonaryo sa gawaing pang-ideolohiya at ibang gawaing pangkultura. Pero ang mga progresibong liberal na demokrata ay nagbigay din ng makabuluhang kontribusyon sa mga paghahanda at pagsasagawa ng bagong demokratikong rebolusyon sa kultura. Mahusay na ginunita nila ang rebolusyonaryong diwa ng 1896, pinagbuklod ang mga pakikibakang anti-imperyalista at antipyudal, binaka ang reaksyunaryong katangian ng dominanteng simbahan at ipinagtanggol ang mga kalayaang sibil. Ang mga progresibong liberal na demokrata ay makakapagbigay ng mas malalaking kontribusyon sa bawat mayor na aspeto ng bagong demokratikong rebolusyon kung kakombinasyon lamang ng mga proletaryong rebolusyonaryo. Kinikilala kapwa ng mga proletaryong rebolusyonaryo at progresibong liberal na demokrata na kapag magkasama sila, maipapanalo nila ang bagong demokratikong rebolusyon at malilikha ang pambansa, syentipiko at pangmasang kultura. Sa lakas ng impluwensya ng bagong demokratikong rebolusyon sa kultura, na nagbunsod ng militansya ng malalaking bilang ng kabataang nakapag-aral, marami-raming propesor at ibang mga propesyunal na nakakuha ng mas mataas na pag-aaral sa mga reaksyunaryong eskwelahan sa US at dito, at kahit mga pari at madre ng dominanteng simbahan, ay kumilala ng pangangailangan sa isang pambansa, syentipiko at pangmasang kultura. Ang bagong demokratikong rebolusyon sa kultura ay lumilikha ng sarili nitong mga organisasyon at paraan at kasabay na pinapasok nito at at kinukuha ang mga bahagi ng mga institusyon at prosesong pangkultura na dating ginamit para dominahin ang mamamayan.

Ang Aspetong Pambansa

May pambansang katangian ang bagong demokratikong kultura. Pinanghahawakan, ipinagtatanggol at isinusulong nito ang pambansang soberanya at independensya ng sambayanang Pilipino. Ipinagbubunyi nito ang rebolusyonaryong pakikibaka at mga tagumpay ng bansang Pilipinas. Binibigyan nito ng inspirasyon ang bansa para maikongkreto ang mga mithiin nito at matamo ang mas malalaking tagumpay. Pinapawi ng bagong demokratikong kultura ang kolonyal na mentalidad at nilalabanan ang bawat pananalakay ng US sa kultura. Pinayayabong nito ang patriyotismo, paggalang sa sarili at pag-asa ng bansa sa sarili. Pero laging handa itong matuto at tumanggap ng mga dayuhang bagay na kapaki-pakinabang sa bansa.
Pinipreserba nito at inaaruga ang pambansang pamana sa kultura na niluma na nang husto ng panahon pero bagong nadidiskubre. Hinahangad nitong matuto sa nakaraan para makapagsilbi sa kasalukuyan nang walang pinsala sa hinaharap. Itinataguyod nito ang paggamit ng pambansang lengwahe bilang prinsipal na midyum ng opisyal na komunikasyon, edukasyon at impormasyon. Ang punto ay padaliin ang iisang pag-unawa ng buong bansa. Kailangang wakasan ang pangingibabaw ng Ingles bagamat maaaring manatiling prinsipal na lengwahe ito para sa ugnayang panlabas. Samantalang nagmamalasakit sa pagpapanatili at pagpapaunlad ng modernong bansa-estado, niyayakap, iginagalang at itinataguyod ng bagong demokratikong kultura ang mga lokal na lengwahe at kultura, laluna iyong sa mga pambansang minorya na nagrebelde na dahil sa sobinismo at diskriminasyon ng Pilipino. Sa dami ng mga ito, yumayaman ang kulturang Pilipino. Kailangang tapusin ang kontrol ng US sa mga patakaran sa edukasyon at kultura ng Pilipinas sa pamamagitan ng direkta at didirektang opisyal at diopisyal na mga instrumento tulad ng World Bank. Ang ayudang dayuhan para sa edukasyon ay hindi kailangang magbunga ng dayuhang kontrol sa mga patakaran, pag-iistap, pagbibigay ng iskolarsip at kaloob na pondo para sa pananaliksik, konstruksyon ng mga pasislidad, pagkuha ng mga materyal at nilalaman at produksyon ng mga libro sa edukasyon. Ang mga patakaran sa edukasyon, mga kurso ng pag-aaral at mga libro (laluna sa syensyang panlipunan at araling pangsangkatauhan o humanities) ay kailangang gawin ng mga edukador na Pilipino na lipos ng pambansang diwa at mga makabayang ideya ng bagong demokratikong kultura. Dapat palakasin ang loob at mahusay na bayaran ang mga manunulat ng libro. Kung nambubulok ng isip, dapat pagbayarin ng mataas na buwis o ipagbawal ang lahat ng inimport na materyal sa kultura tulad ng mga pelikula, programa sa telebisyon, libro at mga babasahin at mga katulad nito pati ang mga pangkulturang pagtatanghal na hindi nakakatulong sa pagsusulong ng kultura ng Pilipinas. Ang mga Pilipinong manunulat at alagad ng sining at mga produksyon para sa kultura ay kailangang pagkalooban ng pondo at ibang panghikayat sa pamamagitan ng kanilang mga organisasyon at hindi kailangang papagbayarin ng buwis. Kailangang makapamuhay sila batay sa gawaing pangkultura sa halip na umasa pa sa ibang ikabubuhay. Walang anupamang dayuhang entidad ang dapat magmay-ari ng anumang mayor na daluyan ng komunikasyon, edukasyon o impormasyon. Ipagbabawal ang propaganda sa pulitika ng alinmang dayuhang entidad. Hihigpitan ang superbisyon at kontrol ng komersyal na pag-aanunsyo ng US at ibang mga korporasyong transnasyunal.

Ang Aspetong Syentipiko

May aspetong syentipiko ang bagong demokratikong kultura. Pinagtitibay nito ang syentipikong pananaw at metodolohiya. Binabaka nito ang pro imperyalista at reaksyunaryong mga ideya ng pyudal na metapisika at suhetibismong burgis. Pero hindi ito nagsasayang ng panahon sa publiko kaugnay ng mga debate sa teolohiya at pilosopiya. Nirirespeto nito ang kalayaan sa pag-iisip at paniniwala. At hinahangad nito ang nagkakaisang prente at praktikal na kooperasyon ng lahat ng syentipiko, inhinyero at teknolohista para sa pag-unlad ng industriya at lahat ng aspeto ng inangbayan, mga materyalistang diyalektiko man sila, empirisistang burgis o naniniwala sa bathala. Itinataguyod ang syensya at teknolohiya sa malinaw na layuning paunlarin ang industriya at ekonomya ng bayan. Mabilis na palalawakin ang hanay ng mga syentipiko, inhinyero at ibang teknolohista. Ang kanilang kadalubhasaang syentipiko at teknikal ay gagamitin nang malikhain at produktibo. Hindi na lilimitahan ang kanilang mga prayoridad sa paghahangad ng posisyon bilang mga ehekutibo sa bentahan o menor na teknisyan sa mga dayuhang korporasyong transnasyunal dito at sa ibayong dagat.Pamamahalaan nila ang mga saligang proseso at ang todo-todong konstruksyon. Mabilis na palalawakin ang mga programa sa pag-aaral ng mga saligang syensya, inhinyeriya at modernong agrikultura. Ang mga guro at estudyante sa mga larangang ito ay bibigyan ng mataas na prayoridad at todong suporta kaugnay ng bayaran at pasilidad. Bibigyan sila ng pagkakataong matuto ng
pinakaangkop at pinakabagong mga pagsulong sa syensya at teknolohiya sa ibayong dagat sa pamamagitan ng mga programang palitan ng mga tao at sa pagkakaroon ng bagong kagamitan mula sa ibang bayan. Mangingibabaw sa mga syensyang panlipunan ang syentipikong pananaw at metodolohiya. Ang mga pag-aaral at pananaliksik sa syensyang panlipunan ay ikukonsentra sa mga proseso ng pang-aapi’t pagsasamantala sa iba’t ibang panahon nagdaan at sa mga sirkunstansyang umiral kamakailan lamang o umiiral sa kasalukuyan, at sa mga pakikibaka ng mga api at pinagsasamantalahan para palayain ang sarili. Ang punto ay hindi lamang unawain o bigyan ng interpretasyon ang mga batas ng pagbabago sa lipunan, kundi baguhin ang mga mapang-api at mapagsamantalang kondisyon sa lipunan. Ang mga syentipikong panlipunan ay dapat hikayatin na gawin ang kanilang pananaliksik sa hanay ng mamamayan, at huwag ilimita ang sarili sa pananaliksik sa aklatan. Ang punto ay matuto kung paano babaguhin mismo ng mamamayan ang sariling kalagayan nila para sa sariling pakinabang nang walang mga pabigat na dogmatismo at syentismong burgis at dimakatwirang tunguhin sa pag-iisip at paniniwala sa hanay ng nila. Sa mga araling pangsangkatauhan, parte ng syentipikong pananaw at metodolohiya na alamin at irespeto ang lahat ng mga tagumpay sa kultura ng nakaraan, ipreserba ang mga ito para hangaan o punahin, at pagtibayin ang tradisyunal na mga porma ng kultura para sa pagtataguyod ng rebolusyonaryong ideya at damdamin. Kailangang hikayatin sa bagong mga likha ng sining at kultura at gawain ng kritiko ang realismo sa lipunan, rebolusyonaryong romantisismo, panlipunang pagpuna at ibang malulusog na kaisipan at mga tunguhin sa estilo. Kailangang mabuhay ang malalaking bilang ng alagad ng sining batay sa propesyon nila sa sining sa pamamagitan ng sariling mga organisasyon nila at yunit ng produksyon sa kultura. Ang kalusugan, palaro, libangan at lahat ng ibang programa para sa kultura ay kailangang maituon sa mental at pisikal na kagalingan at kaangkupan ng mga tao para sa rebolusyon at konstruksyong panlipunan. Kailangang lubusang bigyan ng puwang ang inisyatiba at pagkamalikhain ng mga indibidwal at kolektiba sa loob at labas ng mga depinidong programa sa syensyang pangkalikasan, syensyang panlipunan at araling pangsangkatauhan na direktang kaugnay ng depinidong programa ng rebolusyon at konstruksyong panlipunan. Hindi mangingibang bayan ang mga propesyunal at teknisyan ng bayan kung natiyak at napalawak ng pagsulong ng bayan sa industriya at sa lahat ng aspeto ang mga oportunidad para sa kanilang kapaki-pakinabang na pagtatrabaho at pagkamalikhain.

Ang Aspetong Masa

May aspetong pangmasa ang bagong demokratikong kultura. Nagsisilbi ito sa mamamayan, laluna sa masang anakpawis na manggagawa at magsasaka, sa kanilang lahatang-panig na rebolusyonaryong pakikibaka at produktibong gawain. Kailangang matutong bumasa at sumulat ang mamamayan para maitaas ang kanilang sariling kamulatan at kahusayan sa rebolusyon at produksyon. Kailangang palawakin ang sistema ng eskwelahang publiko at kailangang maging unibersal ang edukasyon ng kabataan sa mataas na paaralan. Kailangang maglunsad ng mga kampanya para mapawi ang kamangmangan, at kailangang maging epektibo ang mga ito dahil kaugnay ang mga ito ng rebolusyon at produksyon. Kapag mas mataas ang antas ng pormal na edukasyong natatamo ng tukoy na mga tao, mas lumalaki ang kanilang tendensyang mahiwalay sa masang anakpawis. Para maalis ang lumalaking agwat ng may mas mataas na pinag-aralan at may mas mababang pinag-aralan, kailangan ang walang humpay na pagtataguyod sa rebolusyonaryong diwa na nagbubuklod sa dalawa, at kailangang magkaroon ng praktikal na programa para maihatid sa mamamayan ang direktang serbisyo ng mga nakapag-aral at pati ng mga programang nagtataas ng antas ng edukasyon ng mamamayan na hindi nagkaroon ng oportunidad na makapasok sa mga pormal na eskwelahan. Ang midyang limbag at elektronik ay kailangang gamitin para madala ang kompletong mga kurso sa pag-aaral sa mga hindi nakapag-aral at pati para maipopularisa ang kaalamang syentipiko at teknikal tungkol sa kasalukuyang mga problema sa rebolusyon at produksyon sa lipunan.
Kailangang itaguyod ang makasining at ibang mga pangkulturang likha na may mataas na pamantayan sa kagandahan at sumasalamin sa mga paghihirap, pakikibaka at tagumpay ng mamamayang nagtatrabahao. Gayundin kailangang paunlarin ang maraming alagad ng sining at aktibistang pangkultura para lumikha ng kaya nilang likhain nang ginagamit ang tradisyunal at modernong mga porma. Kailangang magkaroon ng mga kadreng pangkultura na namumuhay kasama ng masa at nangunguna sa gawaing edukasyon at kultura sa hanay nila sa pamamagitan ng mga organisasyon sa edukasyon at kultura. Kailangang magkaroon ng mga kadreng pangkultura na maaaring italaga sa iba’t ibang sentro mula pambansa hanggang munisipal na antas. At kailangang may mga kadreng nagmumula sa mga lokal na komunidad na magtataguyod sa mas mataas na antas ng edukasyon at pagsasanay nila sa layuning magsilbi sa mga ito sa isang takdang panahon.
Ang rebolusyonaryong oryentasyon ng edukasyon at kultura at ang diwa ng paglilingkod sa mamamayan ang motibasyon na magpapanatili ng may kasanayan ng propesyunal at teknisyan dito sa bayan. Habang ang mga motibasyong ito ay naikikintal sa kanila, at disenteng nababayaran sila, ang mga nakapag-aral ay hindi aalis sa bayan para lamang makakuha ng mas mataas na bayad pero daranas naman ng sakit ng pagkadistyero.
Sa proseso ng bagong demokratikong rebolusyon, ang mga kadreng pangkultura ay umuussbong sa mga sentrong lunsod at lokal na mga komunidad sa kanayunan. Magtatagumpay ang bagong demokratikong rebolusyon dahil mahusay na ginagawa ng mga kadreng pangkulturang ito ang kanilang trabaho, pinaparami nila ang kanilang hanay, at mahusay na pinaglilingkuran nila ang sambayanan.

ON THE TASKS OF CADRES IN THE CULTURAL FIELD

noreply@blogger.com (mag-mulat, mag- organisa, mag-pakilos) — Thu, 03 May 2007 03:53:00 +0000

Read at the First National Congress of Panulat para sa Kaunlaran ng Sambayanan,PAKSA, December 18-19 1971, Gonzales Hall, UP-diliman Quezon City

THE CONFERENCE THEME, "Literature and the Mass Line", is well chosen. It manifest the distinctive character of PAKSA as a progressive and patriotic organization of writers, critics, teachers and students of literature, truly determined to serve the people.

To Serve the People is the Single Most Important Task

The single most important task of cadres in the cultural field is to serve the people. As the great Lu Hsun put it in a couplet:

Fierce-browed, I cooly defy a thousand pointing fingers, Head-bowed, like a willing ox I serve the children.

To serve the people now is to perform a definite role on the revolutionary struggle for national democracy against U.S. imperialism, feudalism and bureaucrat capitalism. The cultural revolution is a distinct yet integral part of the revolutionary mass movement. Without the preparation of public opinion, there can be no revolution. In the course of the national democratic revolution, cultural work is always necessary to heighten the fighting spirit of the revolutionary masses.

Chairman Mao teaches us, "Revolutionary culture is a powerful revolutionary weapon for the broad masses of the people. It prepares the ground ideologically before the revolution comes and is an important, indeed essential, fighting front in the general revolutionary front during the revolution."

Chairman Mao points out, "All our literature and art are for the masses of the people, and in the first place for the workers, peasants and soldiers; they are created for the workers, peasants and soldiers and are for their use."

Cadres in the cultural field are like commanders who lead cultural battalions - the masses in their thousands, tens of thousands and millions. The audience for revolutionary literary and art work is incalculable. A stage performance or an exhibit can be repeated so many times that it is extremely difficult to keep count of the audience. The printing capacity of a press may be limited but a good literary work nevertheless gets passed from hand to hand and discussed without end. If our cultural work truly serves the people, our readers and audience are inevitably aroused and become a tremendous force for the revolution. The theme of this congress thereby becomes a material force in the same manner that a battlecry does in the field of combat.

We must always remember that the people will not be aroused and mobilized unless the literary and artistic work is drawn from their lives, particularly from their needs and aspirations. We bring to a higher plane the actions and thinking of the revolutionary masses so as to inspire them further to destroy and triumph over the enemy. The heroes that emerge from our work should be the people themselves and their superlative representatives who are tempered in the crucible of the revolution. The revolutionary struggle should be the essence of the organic unity of a literary or artistic work.

Chairman Mao teaches us, "(Our purpose is) to ensure that literature and art fit well into the whole revolutionary machine as a component part, that they operate as powerful weapons for uniting and educating the people and for attacking and destroying the enemy, and that they help the people fight the enemy with one heart and one mind".

Inasmuch as culture is the reflection of economics and politics, literature and art are the finest and most sensitive ideological forms for summing up social reality. We can create revolutionary literature and art only by carefully and meticulously keeping to the revolutionary stand, viewpoint and method of that class which leads the broad masses of the people in the life-and-death struggle between progress and reaction.

It is a bounden duty for revolutionary men of culture to be partisan to the leading revolutionary class, the proletariat, and to oppose the reactionary classes, the big bourgeoisie and the landlord class. Chairman Mao teaches us, "In the world today all culture, all literature and art belong to definite classes and are geared to definite political lines. There is in fact no such thing as art for art's sake, art that stands above classes, art that is detached from or independent of politics. Proletarian literature and art are part of the whole proletarian revolutionary cause; they are, as Lenin said, cogs and wheels in the whole revolutionary machine."

Remould your Class Outlook and Give Full Play to Criticism

We live in a society that is semi-colonial and semi-feudal. It is inevitable that practically all our cadres in the cultural field have at one time or another been deeply influenced by bourgeois and feudal culture and they continue to be so influenced in varying degrees. The dominant frame of mind among those educated in the present cultural system is bourgeois. In the era of imperialism, particularly in this era when imperialism is heading for total collapse and socialism is marching toward world victory, the bourgeois mind becomes so fantastic, regressive and desperate that it resorts to feudal mysticism in order to reinforce the most decadent influence of imperial culture and art.

As the revolutionary mass movement becomes stronger and stronger the reactionaries also deliberately allow the spread of social-democratic or revisionist literature in an attempt to infect our cadres with fears of revolutionary wars and nuclear weapons and with the philosophy of survival and capitulation.

It is the task of our cadres in the cultural field to keep on remoulding their class outlook. They must firmly combat all erroneous ideas and their own selfish tendencies with the lucid ideology of the proletariat, Marxism-Leninism, and integrate themselves with the masses in the practical revolutionary movement. Chairman Mao teaches us, "Our literature and art workers must accomplish this task and shift their stand; they must gradually move their feet over to the side of the workers, peasants and soldiers, to the side of the proletariat, through the process of going into their very midst and into the thick of practical struggles and through the process of studying Marxism and society.

Only in this way can we have a literature and art that are truly for the workers, peasants and soldiers, a truly proletarian literature and art."

It is an important task to undertake study sessions and seminars. Thoroughly study Chairman Mao's "Talks at the Yenan Forum on Literature and Art" as a comprehensive programme; his three great works on the rectification movement which precede all other articles in the Philippine selection entitled On Party Building; and, of course, the_________ Philippine selection entitled On Culture. Get hold of literary models in the great proletarian revolutionary tradition of Gorky and Lu Hsun and those literary models popularized in the course of China's Great Proletarian Cultural Revolution. Find out how past and contemporary literary and art works stand in the light of the world achievements of proletarian literature and art.

It is an important task to be in the midst of the revolutionary mass movement. In the course of participating in the revolutionary struggles of the workers and peasants, our cadres in the cultural field will gain knowledge that they can never gain from textbooks alone. To conduct social investigation in the course of practical struggles is to gather the best material for a truly significant literature and art. One cannot write of the workers, peasants and soldiers without knowing them intimately.

Among the cultural workers, there is always enough practical and concrete basis for study and for criticism and self-criticism. The literary and artistic work that are created by them are subject to analysis and criticism. These are always subject to improvement. While the most advanced should be good at uniting with the less advanced cultural workers, who are willing to unite with us on the general line of the national democratic revolution, it should always be the task of the former to persuade the latter to further remould their outlook. Persuasion is our principal method of struggle with them.

We have no fear of criticism because our end is always to serve the people and therefore we must always be ready to give them the best that we can. Among our comrades and our friends we must have that ox-like modesty that Lu Hsun found appropriate to picture in his couplet. To the enemy, however, we are fierce and we must not show the least sign of obsequiousness.

Chairman Mao teaches us:

"In literary and art criticism there are two criteria, the political and the artistic...

There is the political criterion and there is the artistic criterion; what is the relationship between the two? Politics cannot be equated with art, nor can a general world outlook be equated with a method of artistic creation and criticism. We deny not only that there is an abstract and absolutely unchangeable political criterion, but also that there is an abstract and absolutely unchangeable artistic criterion; each class in every class society has its own political and artistic criteria. But all classes in all class societies invariably put the political criterion first and the artistic criterion second... What we demand is the unity of politics and arts, the unity of content and form, the unity of revolutionary political content and the highest possible perfection in artistic form. Works of art which lack artistic quality have no force, however progressive they are politically. Therefore, we oppose both works of art with a wrong political viewpoint and the tendency towards the 'poster and slogan style' which is correct in political viewpoint but lacking in artistic power. On questions of literature and art we must carry on a struggle on two fronts."

It is not enough to undertake criticism and self-criticism only among fellow craftsmen. Though it is necessary for those who have an interest in the same field of work to have a union, cultural workers should avoid restricting themselves to the guild mentality of the petty bourgeoisie in medieval times. We should make it a task to encourage criticism of our works by the masses. After a cultural performance or art exhibit, we should invite the audience to submit their critical remarks and suggestions for improvement. In our publications, we should also regularly call for these. Even before a piece of literary or artistic work is put out, certain efforts can be made to consult the masses or their representatives.

To provide an example of self-criticism, I wish to take this opportunity to criticize and repudiate before this group of writers as well as before the general public (since this article is to be mimeographed at least) the entire collection, Brothers with the exception of only five or six poems. The bulk of the poems cannot pass the test of proletarian revolutionary criticism. Though the collection was compiled in 1961 as properly indicated, it is bound to create erroneous influence without this repudiation. I hope that with this repudiation I shall be able to write better poems.

Infuse Revolutionary Class Content into Various Forms of Literature

It is appropriate to refer to the various forms of literature inasmuch as this article is presented before a group of writers, critics, teachers and students of literature. In this regard, we must be conscious of the task of infusing revolutionary class content into the various forms of literature: the essay, fiction, drama and poetry.

The need for having something to say, a clear ideology and political line, is most obvious in the essay form. There is daily a big pile of articles that may be subsumed under this form. The sheer weight of these in terms of newsprint is truly oppressive, mostly testaments as they are to the false virtues of the enemy. It is in the essay form, however, that the revolutionary mass movement has most expressed itself. It is inevitable that this form will always serve as the most explicit weapon for assaulting the enemy and defending the people.

In fiction, the short story has for quite a long time been the most popular form among Filipino creative writers. The novel form is quite neglected obviously because it requires sustained writing, something that our writers seem not to be able to cope with because they have to copywrite for an advertising firm, clerk in a government office or commercial house, work in a metropolitan newspaper or magazine or teach in a university. Short or long, fiction should be employed by revolutionary writers to serve the people.

Of the various literary forms, drama is the most in demand in the
revolutionary mass movement today. The demand is stressed by the scarce quantity and low quality of the plays written for so long a period of time, and, more importantly, by the effectiveness of the drama in arousing and mobilizing the masses. This is a literary form that can be perceived and comprehended by the literate and non-literate masses when it is already staged. It is also a form by which local cultural groups can be most easily organized and by which local acting talents can be coordinated in great numbers. It is an exceedingly important task to write and produce revolutionary drama, one-act or full-length plays.

The zarzuela and comedia or moro-moro are traditional forms of drama that may be adopted by our revolutionary writers. Replace the mawkishness and class reconciliation in the zarzuela with the revolutionary spirit and proletarian standpoint; and foolish love songs with revolutionary songs. Replace the Christian chauvinism and the anti-Muslim line in the comedia or moro-moro with the tenets and values of a people's war waged by a people's army led
by the proletarian part; and the thunder and lightning of the medieval crusade with the thunder and lightning of people's war. Of course, it is necessary to give these traditional forms of drama the compactness of modern drama.

There are other indigenous forms which can be as effective as the drama in promoting revolution. These are the balagtasan, the duplo and that indigenous and yet so universal form, poetry that lends itself to singing. These can be performed to precede or serve as intermission numbers when a dramatic presentation is done. These can also be presented exclusively on their own account.

It is worthwhile to go into script-writing for the movies, radio-TV drama and the comics. It is difficult to get a revolutionary movie script filmed at the moment because of the technical and financial requirements. But it is relatively easier to turn out comics and to produce drama over the radio. The movies, radio drama and the comics can be turned into our weapons.

It is the overriding task of revolutionary writers to infuse revolutionary class content into the various forms of literature and to make the workers, peasants and revolutionary soldiers the heroes under the red flag of the proletariat.

There should be no more debate concerning what national language to use. We are all committed to using the language of the masses, the language that can be understood throughout the country. It is Pilipino. Enrich this developing language with proletarian revolutionary literature. We must recognize at the same time that the local languages are also the language of the masses and these must also be enriched with proletarian revolutionary literature rather than put aside in our thinking. Instead of ignoring or scorning regional writers for their inability to write in Pilipino, we should encourage them to write proletarian revolutionary literature in the languages they are used to writing in and also persuade them to learn Pilipino so that they can learn not only the language but also the proletarian revolutionary literature already achieved in it.

Popularize Literary Models and Thereby Promote the Upsurge of Revolutionary Literature

The national democratic cultural revolution, under the leadership of the proletariat, has advanced brilliantly. So many writers have come to the forefront in the revolutionary struggle in the cultural field. They have come forward with works into which they have infused revolutionary class content as best as they could.

It is of basic importance to analyze and sum up the concrete situation in the field of literature from one stage to another. The purpose is to improve current literary stock, choose the exemplary works for popularization and set the tasks for raising the quantity and quality of further literary output.

At this stage, it is important for revolutionary writers to band together and make a conscious effort to create and promote literary models. These models should prove that revolutionary class content can be heightened and at the same time aesthetic standards can be raised. We must debunk all arguments of the bourgeoisie that only its ideas and motions can satisfy the demands of the various forms of literature. The best way to do the debunking is to create and promote brilliant proletarian revolutionary literature.

It is our task to make these literary models reach the factories, farms, schools and everywhere else in the country. By doing this, we promote the upsurge of revolutionary literature in our country.

JOSE MA. SISON
Founding Chairman
KABATAANG MAKABAYAN

THE TASKS OF THE SECOND PROPAGANDA MOVEMENT

noreply@blogger.com (mag-mulat, mag- organisa, mag-pakilos) — Wed, 02 May 2007 02:37:00 +0000

Prof. Jose Ma. Sison
Speech delivered at the St. Louis University, Baguio City,
on October 12, 1966; sponsored by the
St. Louis University Student Council.

The Second Propaganda Movement

IT WAS Senator Claro Mayo Recto who first expressed the need for a second propaganda movement. It was his intention in 1960 to engage in an intensive and extensive anti-imperialist campaign tour after coming from his journey abroad. He was never able to do what he intended, but his anti-imperialists legacy remains with us.

This anti-imperialist legacy consists of the body of ideas and principles which he defined in the course of his nationalist crusade which he launched in the early 1950's. There was really no need for him to make any formal announcement that he and other patriots would embark on the Second Propaganda Movement. He started it the moment he began to relate the struggle of the present to the struggle of those who had successfully fought and isolated the first colonial tyranny, but who did not quite succeed in preventing the coming of a new foreign tyranny, U.S. imperialism.

It is important to speak of the Second Propaganda Movement because we need to recall the unfinished tasks of the Philippine revolution. The Second Propaganda movement is required to arouse our nation anew to the struggle for the fulfillment of the national democratic tasks of the Philippine revolution.

This Second Propaganda Movement occurs as a resumption of the First Propaganda Movement and of the Philippine revolution even as conditions are far different from those obtaining during the time of the first nationalist propagandists. While odd problems have been carried over to the present, new ones have also arisen to make our national struggle more difficult and more complicated.

The Second Propaganda Movement must therefore be more vigorous and resolute. It should be a propaganda movement of a new type, with a new class leadership and a new alignment of forces and with a new ideological and political orientation more advanced and more progressive, if we are to be on the tide of a higher stage of historical development and if we are to win the struggle against an enemy far stronger and far more clever than the old type of colonialism. In other words, the Second Propaganda Movement, are strategically weak as these are confronted with the anti-imperialist and anti-feudal unity of the people under the leadership of the working class. Furthermore, on a world scale, U.S. imperialism and feudalism are fast losing out before the surging forces of national democratic and socialist revolutions. The present tasks of the Second Propaganda Movement are huge but conditions for its success are also good.

The Second Propaganda Movement is first of all a political movement. It is an educational movement with political aims; for after all there is not type of education or culture that is detached from politics. It aims to replace the old type of education and culture while retaining only its progressive elements. It aims to prepare and guide the people for struggle against their foreign and feudal exploiters. It aims to effect results and it proceeds from a particular political standpoint. Class interests, whether of the exploited or of the exploiters, generate political ideas, values and attitudes that inspire and guide men to action.

Learn from the Masses

In order to move the people to obtain certain results by their collective action, one must first determine their motives based on their concrete conditions and class interests. It is necessary for the Second Propaganda Movement to learn from the masses their conditions, problems, interests and aspirations before it dares tech them what to do. The Second Propaganda Movement is a mass movement in the most genuine sense with the mobilization and victory of the masses as the main objective.

The principle of learning from the masses should never be forgotten even if at this point we are able to take advantage of a fund of general knowledge gathered from past experience.

General or second-hand knowledge is important but what is always most important is the first-hand knowledge of the masses or learning from the masses because it assumes being constantly with them and merging with them. Learning from the masses and being with them will make our generalizations for action and formulation of solutions more correct and more dynamic. We become immediately one with the masses in their mobilization.

The Second Propaganda Movement should never be a campaign to command or dictate above the heads of the masses. One should not throw big theories and big slogans without first learning the concrete conditions and problems of the people. A knowledge of these from first-hand observation, from practice with the masses and from listening to the masses, would enable us to test and verify theories, enrich them and explain them to the people in the most concrete terms that they immediately understand.

We must advance from the behavior and performance of the First Propaganda Movement which unfolded as a movement of exiles in a foreign city while it was supposed to be concerned with Philippine conditions and problems. It will not also do now for the ilustrados or the petty bourgeoisie to assume leadership by simply brandishing their formal or artificial classroom knowledge, or by impressing the people with their bourgeois education.

The agents of U.S. imperialism, the landlords and religious sectarians themselves are trying to mingle with the masses, under the cover of the powerful mass media that they own and control and under the cover of many pretexts with the sole objective of confusing and deceiving the people.

The activists of the Second Propaganda Movement have no alternative but to take the mass line, merge with the masses and learn from the masses. It does not suffice now even to issue manifestoes and proclamations from the cities and big towns where the lazy "leaders" are fond of sitting out a revolution. The success of the Second Movement will be determined by those who choose to go to the masses and be with them.

In the Second Propaganda Movement, it is necessary to determine whose politics or ideology should lead the people.

There is a presumption on the part of the bourgeoisie and the landlords that only those with high formal schooling are fit to lead the people. They talk of the people disdainfully as illiterate and uneducated. By asserting that only those educated in the bourgeois or conservative fashion are fit to lead, they wish to entrap the masses within the system of exploitation.

The Second Propaganda Movement should reject this dangerous and undemocratic presumption as a lie intended to mislead the masses. We have given to the products of colonial and neo-colonial education more than three centuries and many more decades to solve the problems of the masses. But what have they done? We have given the bright boys or the technocrats of the bourgeoisie and the landlord class more than enough time and yet they are either too dull or too dishonest to see the basic problems that are U.S. imperialism and feudalism.

What a pity that educated elite does not see clearly the basic problems that are U.S. imperialism and feudalism which the masses, with lesser formal education, can see and feel most acutely as they are the ones most adversely affected. The masses are in a position to perceive not only their own sufferings but also the benefits that accrue to a new from U.S. imperialism and feudalism.

What the masses experience they can immediately grasp. They can also easily grasp the correct solutions based on the correct analysis of their problems. It is the self-satisfied statesmen, educated men and publicists of the bourgeoisie and the landlords who will consider such terms as imperialism and feudalism too high above their heads, not so much because they are dull but because they are dishonest and are afraid of exposing the negative character of the system that benefits them.

The national and social liberation of the masses will come only from the masses themselves. Only they themselves can understand their problems most profoundly. The activists of the Second Propaganda Movement can only generalize and formulate solutions from the experience of the masses.

The Scientific and Democratic World Outlook

Reliance on the masses and rejection of bourgeois and egotistic education can be understood only if one has a scientific and democratic world outlook.

This scientific and democratic world outlook should be even more advance than the liberal-democratic outlook that the First Propaganda Movement has as a matter of political posture. The proletarian world outlook is today the most scientific and democratic outlook. It is superior to the narrow viewpoint of the "enlightened" liberal bourgeoisie. It sees clearly the entire range of the opposing class forces operating in society today with their respective viewpoints. It comprehends their basic relations and contradictions and it so masters the situation as to be able to change it through revolutionary practice.

It recognizes the progressive force in any contradiction and at this stage of world history it recognizes the proletariat as the progressive class in the struggle between the U.S. monopolists and the proletariat going on all over the world and in our country. It does not only recognize every progressive force but it takes sides as a matter of commitment. A man who has a scientific and proletarian outlook knows that no man or no small group of men can be detached or excluded from basic social struggles. Outside of one's consciousness, this class struggle is objectively occurring; one can only side with the progressive or the reactionary force in the moment of crisis. To assume the posture of neutrality is actually to become an appendage of the stronger force.

The class struggle is objectively going on in the Philippines but it has taken the form of a national struggle, with patriotic classes – the working class, peasantry, intelligentsia and the national bourgeoisie – aligned against the U.S. imperialists, compradors, landlords and bureaucrat-capitalists. The working class is the leading class, with the peasantry as its most reliable ally, and it conducts its struggle against the U.S. monopoly capitalists and the local comprador bourgeoisie, supported by the landlord class.

The Second Propaganda Movement should advance a modern scientific and democratic world outlook that rejects the religio-sectarian culture of feudal times, the decadent imperialist culture and the egotistic petty-bourgeois mentality. The schools as they are now in the Philippines are the purveyors of these that we must reject.

Alienation in the Present Culture

There has to be a complete overhaul of the entire educational system. But the initial necessary step to be taken is to advance a national democratic culture of a new type. This national democratic culture is a part of our political struggle to achieve national democracy.

Education must serve our national struggle to gain independence and self-reliance in every field of endeavor, whether political, economic, social, cultural, military and diplomatic.

As a whole, the present educational system in the Philippines is in the hands of forces inimical to the principles of national democracy. its control is shared by the agents of an imperialist culture and those of a regressive feudal-sectarian culture.

Its an educational system which actually shields the ruling class and alienates the formally educated from the masses. it does not at all propagate a healthy scientific and democratic viewpoint; even the exceptional children of the poor who manage to acquire a high degree of education inevitably adopt the decadent and corrupt values of the ruling class and abandon the cause of national and social liberation. This kind of education is a device by which the betrayal of the masses by a few of its own children is assured.

In a period where the ruling class has stability of power, the educated middle class serves as the transmission belt of the ideas and values of the ruling class to the lower classes. Before it is won over or neutralized by the organized masses, the middle class functions as the instrument of the exploiting classes.

As clear manifestation of the alienation of our educational system from the cause of national democracy, it does not perform the function of teaching the students to merge with and mobilize the people for, say, national independence, land reform, national industrialization or any such urgent tasks.

The activists of the Second Propaganda Movement should patiently arouse and mobilize the masses, win over the intelligentsia and develop an alliance with the national bourgeoisie, on the basis of its self-interest, under the banner of national democracy.

Filipinization of the Educational System

One immediate step that can be taken with regard to the present educational system is its Filipinization. This should be taken
with the view of replacing foreign ownership, control and influence over the schools with that of Filipinos imbued with the spirit of national democracy.

Teachers educated in the old way should themselves be re-educated. The process of their education will accelerate as the political situation consistently develops in favor of the revolutionary masses.

The adoption of textbooks and other study materials that are Filipino oriented and progressive should be used to counteract the hundreds of years of our colonial, imperialist and neo-colonial mental subjugation. Filipino authors should struggle to replace the materials and textbooks now being used which are alienated from the conditions and problems of the masses.

The Filipino students and the people should be alerted to the foreign agencies and devices by which the colonial and feudal mentality is meant to be perpetuated. The imperialist and subversive character of the activities and influence of the AID, USIS, the Peace Corps, U.S. scholarships and grants, the ALEC, IEDR, the research grants extended by U.S. corporations, Asia Foundation, Rockefeller Foundation, Ford Foundation and the Congress for Cultural Freedom should be thoroughly exposed. These agencies have been exposed before as imperialist agencies or as CIA fronts and conduits.

When your enemy makes you think the way he does, he becomes your friend superficially even if he takes advantage of your interests and exploits you. As Senator Recto said in a message addressed to the youth, a "brainwashed" generation followed the military defeat of the Philippine revolution. The result has been the
abandonment of national democratic tasks.

As proof of the abandonment of the historical tasks of the nation and the betrayal of the Philippine revolution, it has been deemed "subversive" for the youth and the people now to recall the
Philippine revolution and to strive for national democracy.

The Second Propaganda Movement should likewise be alert to the friar enemies of the First Propaganda Movement. They are now, in collaboration with the imperialists, fast expanding their ownership and control of the educational establishments. The religious hypocrisy of a Padre Salvi and a Padre Damaso should not deceive the people again.

As we all believe in the freedom of religion, they are free to preach in their churches, but they should not oppose the struggle for national democracy and try to discredit us as heretics and filibusters by abusing the credibility that they have among their faithful. religion should not be used as a cover for the people's enemies. Both the church and those striving for social change should avoid the conversion of a national and social struggle into a religious one. Otherwise, those who claim to be concerned with the spiritual welfare of their faithful will only be exposed as tools of those who want to perpetuate the political power of the exploiting classes. It is the prevalent imperialist culture and the decadent feudal values of the exploiting classes which create the monsters and demons of this society.

A scientific and democratic type of education should be fostered by all means and should not be run down by the expanding schools of foreign friars. The national democratic movement, that is, the Second Propaganda Movement, should demand that the clerical type of education should not be allowed to prevail over a scientific and democratic type of education. Clerical schools have only become bastions of class discrimination, authoritarianism and anti-secularism.

National Democratic Scholarship

Within and outside the schools, progressive scholars and researchers who consider themselves part of the Second Propaganda Movement should work assiduously for the replacement of those historical writings and social researches which unilaterally misrepresent the colonial and imperialist aggressors as great conscious benefactors of the Filipino people.

There should be an objective presentation of our historical development as a nation. The struggle of social opposites must be objectively presented with a clear appreciation of our national efforts and with the clear understanding that the revolutionary masses make history.

Our colonial-minded and bourgeois historians and scientists have even gone to the extend of obscuring the most important historical documents of the Philippine revolution in their attempt to play up their colonial heroes and their intellectual subservience.

The step taken by an increasing number of scholars in taking the Filipino orientation in the writing of Philippine history is a positive step which does credit to the national democratic efforts of our people.

The most progressive step to be taken by our Filipino scholars now is to present objectively the struggle of the nation and of the various patriotic classes in our society for democracy and progress.

A National Language and Revolutionary Arts and Letters

In language, literature and the arts, vigorous efforts should be exerted for these to serve the interests of the masses.

While we should preserve the culture of localities and minorities as part of our cultural heritage, we should develop a new and truly national culture by propagating and making use of a national language that is a cognate to all our local languages and can therefore, unlike English, be easily grasped by the masses everywhere. Vigorous steps must be taken to make Pilipino a language ascendant over English. The main reason for this is to have a medium for the rapid promotion of national democratic understanding among the people of the entire archipelago. The educated elite has made use of a foreign language as a language of conceit over the heads of the masses. The laws are still in Spanish and English; this is one sign of how alienated are the laws of the ruling class from the masses.

In literature and the arts, the process of raising aesthetic standards and popularization should go hand in hand. For the masses who constitute our biggest audience can appreciate our literature and art only if our writers and artists make use of the life and struggles of our masses as raw material. If we adopt this raw material, it can be given the form that our artistic talents are capable of making.

Our heroes and values must change if we are truly for revolutionary progress. The workers, peasants and revolutionary fighters should prevail in our representation of life. The content and themes of our literary and artistic efforts must shift from a pseudo-aristocratic and petty bourgeois concern over a narrow and limited portion of our national reality. The task of our writers and artists now is to turn to the great drama of the struggle of the masses for national and social liberation.

Those creative writers and artists who fail to use the life of more than 90 per cent of our people for their raw material must be pretty narrow-minded. Or, they are too misled by or absorbed with getting travel grants and other concessions from the Rockefeller Foundation, the USIS and other imperialist institutions which have calculatedly planned to make our writers and artists flighty and escapist.

The petty bourgeois writer or artist should realize once and for all that there is no such thing as being declasse, above classes, apolitical or detached from politics. An honest analysis of the work of the people who take this presumption will show their real objective partisanship on the side of the ruling classes which give them the crumbs and the plums. They are actually reactionary through and through, either praising the regressive values of the primitive or feudal life or presenting the helpless or the self-indulgent individual who is trapped by a system which he does not care to understand or which he deliberately mystifies.

Those who write for the proletariat or the masses and for their cause are regarded by the imperialist, feudal or petty-bourgeois writer as being gross and utilitarian. But look at the works of our supposedly refined and arty writers or artists: the presentation of their egotistic obscure concerns actually represent a narrow-minded grossness and incapability to grasp the basic tensions of life. They are capable only of presenting a narrow part of reality, the alienation and psychology of the individual alienated from the more dynamic forces of society.

The Second Propaganda Movement should be pushed forward by cultural workers who can surpass even the tradition of critical realism of Dr. Jose Rizal in his novels, the Noli and the Fili, and Juan Luna in his painting, La Spolarium.

Literature and the arts are a concentrated expression of reality. In the present era, one must unswervingly take the proletarian standpoint in order to achieve the greatest progress in art and literature. Literature and the arts would reflect the revolutionary struggle and point towards its triumph.

Science and Technology for National Industrialization

Let us consider science and technology. It is not true that science and technology are free from political or class dictation. The feudalists and imperialists have a particular way of using them or restricting them and for definite reasons.

The feudalists wanted to restrict science and technology because
they did not want their religious dogmas to be challenged, and exposed. today, imperialists use science and technology to make weapons of destruction for their wars of aggression and they also restrict production for the sake of maximizing their rate of profit.

In the Philippines, we wish to make use of science and technology for our industrial progress and for producing more for our people. In intellectual perspective, we have advanced far from that period when the friars opposed scientific knowledge as "heretical" and mishandled "A Class in Physics" in order to subvert our intellectual development. When U.S. imperialism took over the Philippines, it first showed, in comparison with the friars, some desire to share science and technology to pursue national industrialization and effect economic emancipation, we find the American capitalist society, with its own scientific and technological progress, inimical to our progress.

U.S. imperialist politics do not permit us to make full use of the science and technology within the grasp of our scientists, technologists, and our people because the economic development we would create will set us free and cut down the market and profits of U.S. industries.

It is wishful thinking, therefore, to consider that sciences and technology have no necessary connection with politics and with class dictation.

Science and technology and production in socialist countries are within the realm of politics, that is to say, of satisfying the needs of the people. But, in capitalist countries, despite the high level of development in science, technology and the forces of production, altogether these are made to serve the profit-making and political power of the monopolies against the interests of the masses and nations abroad.

In the Philippines, we should pursue a thoroughgoing program of increasing our scientific and technological knowledge for political and economic purposes; that is, for our political emancipation and economic welfare. We want to have the skills for national industrialization and agricultural development. In order to ensure the participation of the masses of our people in production and in accelerated social development, we should popularize the most advanced skills; but, before we can put these to use, the masses must first arm themselves politically, liberate the nation and themselves from the political forces that restrict our economic growth and our scientific and technological progress.

Filipinization of the Mass Media

Let us consider the newspapers, radio, TV, movies and other like
media of information, opinion and entertainment which are now powerful instruments of either progress or reaction in this era of the Second Propaganda Movement.

We know that these are not controlled by the masses. The masses on the other hand, are reduced to passivity in relation to the emissions of these mass media.

Because of the fact that most of the corporations owning these media or sponsoring the programs are imperialist and imperialist-oriented, our mass media at present cannot be used for propagating national democracy, on the other hand, it is through the mass media that the glorification of sex and violence, characteristic of imperialist culture, is propagated to the detriment of our youth and people. Just take note of the James Bond cult and the cowboy fare and the rat-race mercenary kind of justice dished up by the imperialist-controlled mass media. They are the vehicle for imperialist propaganda and likewise for anti-Filipino and anti-democratic prejudices. Because of commercial advertising the tastes, attitudes and consumption habits of the Filipino people are anchored on the products of U.S. imperialism.

As a whole, foreign control of the mass media their content (ranging from local sensationalism and slanted reports of U.S. press agencies like AP and UPI) constitutes intervention in our political life; and in the most subtle way, it actually conditions the minds of the people to accept not only the commercial products in the form of political agreements and fair-haired boys of U.S. imperialism

In the field of mass media, let us recall the glorious tradition of Kalayaan and La Independencia, which were the genuine journalistic instruments of the national democratic movement. In the spirit of these publications, let us convince our journalist that the truth does not lie only within the framework of imperialist and landlord political power. Many of them have realized this; and they are bound to widen their freedom of expression more and more.

There is no such thing as freedom of the press in the abstract. Only a liar or a dull person would make that claim. The reporters are bound by editorial policy; the editorial policy is in turn bound by the publisher's policy or that of the company board of directors; the publisher or the board is in turn bound by the advertisers' policy. It is foolish to make the liberal argument that by having different or several advertisers, none of them would be able to control the paper. The advertisers are well-organized in their chambers of commerce and national advertisers' association and in many more business groupings. If the press depends on them for survival, it is bound never to violate the basic class "truths" of their interests.

It is common knowledge how U.S. companies have tried to quell the expression of national democratic vies in the press. The patriotic and progressive members of the press should struggle for greater press freedom by siding in so many ways with the forces of national democracy.

Professionalism in the service of the exploiters means political subservience to them; inasmuch as it serves to shape and foster opinions in the service of the exploiters.

One concrete step that can be taken by the Second Propaganda Movement is to fight for the Filipinization of the press so that direct ownership by foreigners of such anti-national and anti-democratic media like Philippines Herald, Manila Daily Bulletin, DZBB, DZHP, DZBU and others can be removed. If we succeed in Filipinizing the press, the popular support we shall have generated will automatically serve to back up national democratic publications. At present, we should consistently expose and isolate all those anti-national and anti-democratic media directly owned, supported or controlled by foreign monopolies and compradors.

If our newsmen should wish to play a role in the national democratic tradition of Jose Rizal, Lopez Jaena, Del Pilar, Jacinto and Luna they should organize themselves as militantly progressive journalists and workingmen who wish to broaden their freedom of expression. Their unity should serve to counter the power of decision of the publisher who is tightly bound by financial compromises with the anti-national and anti-democratic advertisers and stockholders.

Within and outside the field of journalism, the Second Propaganda Movement can vigorously call for the nationalization of the economy and for national industrialization so that ultimately the
foreign advertisers can no longer have the press at their mercy.

What the Second Propaganda Movement can do now by itself in widening press freedom is to establish a publication where there is the untrammeled freedom to express and advocate national democratic views.

This publication, as was envisioned by Sen. Claro Mayo Recto, should articulate and organize the resurgent forces of the Philippine revolution. It should therefore be guided by the patriotic style of our revolutionary forefathers and the true revolutionaries of the present.

The Second Propaganda Movement should use this publication to help break down old ideas, old customs, old habits and old attitudes and help the Philippine revolution advance.

The Second Propaganda Movement should be a thoroughgoing cultural revolution. It should shatter the present semi-colonial and semi-feudal superstructure. A new national and democratic culture is crying out to be born. Mass organizations, especially of the youth play a great role in promoting this new culture under the leadership of the proletariat. #

THE NEED FOR CULTURAL REVOLUTION

noreply@blogger.com (mag-mulat, mag- organisa, mag-pakilos) — Wed, 02 May 2007 02:11:00 +0000

Prof. Jose Ma. Sison
Speech delivered at the U.P. Baguio College, Baguio City, on September 30, 1966; sponsored by the U.P. Baguio Student Council.

TO HAVE A SCIENTIFIC VIEW OF CULTURE as we should, we need to understand first of all that culture is a superstructure thatrests upon a material basis.

The ideas, institutions and all cultural patterns are dependent on the material mode of existence of a society. These change as all societies are subject to
change. There is no permanent society or culture.

The cultural balance, pattern or synthesis that exists in a society at a given historical stage is nothing but the unity of opposites - the unity of opposite cultural forces. This unity is always a temporary balance subject to the dynamism of opposites. The progressive force always outgrows and breaks the old framework which the reactionary force always tries to preserve.

Just as revolution is inevitable in politico-economic relations, revolution is inevitable in culture. A cultural revolution, as a matter of fact, is a necessary aspect of the politico-economic revolution.

In the history of mankind, it can easily be seen that even before the full development of the politico-economic power of an ascendant social class, a cultural revolution provides it with the thoughts and motives that serve as the effective guide to action and further action. A rising class achieves what we call its class consciousness before it actually establishes its own state power and replaces the old state power and its vestiges.

Long before the liberal revolution of Europe dealt the most effective political blows against feudal power in the 17th and 18th century, a cultural revolution took shape in the Renaissance which asserted secular thinking and freedom of thought. The men of the Renaissance questioned the clerical hegemony over culture and learning and they clarified the ideals and values that were still to become truly dominant later when the unity of church and state was to be broken and replaced by the modern bourgeois state.

The successful revolution of the bourgeoisie in the West was prepared and guided by a cultural revolution.

In our country, there had to be a propaganda movement - the assertion of new ideas and values - before there developed the actual beginnings of the Philippine revolution that fell under the class leadership of the ilustrados or the liberal bourgeoisie that surrounded Aguinaldo.

In this Propaganda Movement, Dr. Jose Rizal made patriotic annotations on Morga's Sucesos de las Islas Filipinas with the view of demonstrating that before the coming of Spanish colonialism there was an indigenous culture that the indios could be proud of. This was clearly an anti-colonial attempt not only to show up the racial arrogance of those who belittled our people but also to develop an awareness of a national culture.

Not to be carried away by chauvinism, Dr. Jose Rizal further presented the crisis of colonial culture in the Philippines and the prospects of a national culture in terms of the liberal ideas and values of Europe which he believed could be applied in the concrete experience of his people, inasmuch as there was already the emergence of the ilustrados like Crisostomo Ibarra and businessmen like Capitan Tiago.

The two novels, Noli and Fili, and his essays, the "Indolence of the Filipinos" and "The Philippines A Century Hence", were written in furtherance of a national democratic cultural revolution. It was a revolution in the sense that it contraposed national culture to the colonial culture of which the friars were the chief defenders.

It was in this same spirit that the participants of the Propaganda Movement wrote as Marcelo H. del Pilar did, orated as Graciano Lopez Jaena did and painted as Juan Luna did.

All of them exposed the exploitation and brutalization of our people, thus paving the way for the clear call for separation from Spain by the Katipunan.

The Katipunan, which was a vigorously separatist movement and which served as the nucleus of a new national political community carried forward into revolutionary action the aspiration for a national democratic culture, integrating democratic concepts with the indigenous conditions.

From Andres Bonifacio and Emilio Jacinto to Apolinario Mabini and Antonio Luna, the fire of cultural revolution rose higher and higher and shone with the political ideas that guided the Philippine Revolution of 1896.

What came to be considered our national culture in the beginning was the integration of modern political ideas and indigenous conditions. The emergence of that national culture was essentially a political phenomenon; a national culture arose in direct and necessary opposition to the colonial and clerical culture which exploited and brutalized our people. An awareness of national culture spread among the Filipino people as fast as national sentiment and consciousness spread among them. The political awareness of a national community reintegrated the cultural patterns in the provinces, surpassing both the magical barangay culture of pre-Hispanic times and the feudal Christian culture under Spanish domination. The desire for a modern national democratic society outmoded the feudal society developed by the conquistadores from the primitive rule of the rajahs and the datus who submitted themselves as local puppets of the foreign dispensation.

Our people's aspiration for national democracy and for a modern culture of the same cast were, unfortunately, frustrated by the coming of U.S. imperialism

Taking advantage of the naivete and compromising character of our ilustrado or liberal bourgeois leaders, the U.S. imperialists easily insinuated themselves into our country by pretending to give aid to our efforts to free our motherland. After all, did not the patriots of the Propaganda Movement praise so much the ideas of Jefferson, the American Declaration of Independence and the American struggle against British colonialism?

Alas, little was it realized that the American revolution, which we still remember today for its national democratic ideals, had taken the path of monopoly capitalist development and had become an imperialist power greedy for colonies in Asia, Africa and Latin America. Though it shouted loud its slogans of bringing democracy and Christianity to the Philippines, as required by a supposed divine mandate received by President McKinley in his dream, it came to suppress the First Philippine Republic and the Malolos Constitution which embodied our people's national democratic aspirations.

As efficiently as the Spaniards were in suppressing the rich cultural achievements of our ancestors, the U.S. imperialists went about their work of brutally suppressing any manifestation of patriotism by the Filipino people. Today, despite the current horror of the U.S. imperialist war of aggression in Vietnam, many still have the illusion that the U.S. imperialists are smart, subtle and smooth operators. But what is more cruel and crude than the murder of more than 250,000 Filipinos to achieve U.S. imperialist conquest of the Philippines, as was done in the Filipino-American War of 1899-1902?

What is more rude and inconsiderate than the all-out imperialist attempt during the first decade of this century to censor and suppress newspapers, drama, poetry, and other cultural efforts which manifested Filipino patriotism and national democratic aspirations? The mere display of the Philippine flag was enough ground for a Filipino to be punished for sedition.

Until today, many of our youth and elders are deprive of the memory of the national democratic struggle of our people. They have been made to forget. How is this possible even if there seems to be no more open coercion to prevent us from reviewing our national history?

The history of mankind shows that state power and any appearance of stability in any class society are sustained by the force of arms and other coercive means. However, in so far as forgetting one's history is concerned, control of the means of cultural development is necessary to get such a result. A state, such as one that is imperialist, does not only have the instruments for coercion but also the instruments for persuasion.

The first decisive step taken by the U.S. government in order to develop its cultural and educational control over the Philippines was to impose the English language as the medium of instruction and as the official language. On the national scale, a foreign language became the first language in government and business. English merely replaced Spanish as the vehicle of the foreign power dominating us.

A foreign language may widen our cultural horizons, opening our eyes to those parts of the world expressed by that language. But if such a foreign language is forced on our people as has been the case with Spanish and English consecutively, it undermines and destroys the sense of national and social purpose that should be inculcated. Within our nation this foreign language divides the educated and wealthy from the masses. It is not only a measure of class discrimination but also one of national subjugation. It means a cultural constriction represented a long time ago by a Doña Victorina.

The two most significant results of the adoption of English as the first language in the practice of the educated are: first, learning and the professions are alienated from the masses and only serve the ruling class in the incessant class struggle; and second, the Filipino people are actually cut off from other peoples of the world and become victimized by imperialist propaganda.

Some persons might argue that the U.S. government had really intended to spread English among the masses by establishing the public school system. They might, with extreme nostalgia, recall the coming of the Thomasites and what had developed from their work; they might recall how American teachers taught their language better than many Filipino English teachers do today. Foolishly, they are liable to find justification in this for the Peace Corps and other cultural devices meant to perpetuate U.S. imperialist cultural influence among the people.

Those favoring the dominance of imperialist culture at the expense of our developing national culture are treading treasonous grounds. It is already well exposed by history that the public school system has served essentially as a brainwashing machine for cleansing the people's minds of their national democratic aspirations.

The colonially-tutored children came to know more about Washington and Lincoln than about Andres Bonifacio and Emilio Jacinto. The national democratic concepts of our national heroes were forgotten and only innocuous anecdotes were told about them.
U.S. imperialism became in their eyes the liberator and not the oppressor of the people in fact.

U.S. imperialism has found more use in our learning of English than we would have found for ourselves if we developed our own national language. We have about three generations of Filipinos spewed by the imperialist brainwashing machine. The general run of these Filipinos have an intellectual orientation, habits, and consumption attitudes subordinated to the so-called American way of life.

In self-criticism, let us accept how much so many of us have become acculturized to U.S. imperialism. To propose that we embark on a genuine program of national industrialization and agrarian revolution is to become extremely "subversive." We are eyed with suspicion by some just because we had dared to challenge the colonial character of the economy and, therefore, of the prevailing politics.

We must propose the Filipinization of schools, the press, radio and other media which are decisive in the conditioning of minds. Because in the hands of foreigners, these constitute direct foreign political power and intervention in our national affairs. These media of education and information immediately direct public opinion and, as it has been since the coming of U.S. imperialism, they have served to keep permanent our cultural as well as our political bondage.

The cultural aggression of U.S. imperialism in our country continues unabated. It takes various forms.

The U.S. Agency for International Development has a decisive say
on educational policies at the highest governmental level. Textbook production and procurement are directed by it in the Department of Education. Multifarious projects designed to execute directly U.S. foreign cultural policy are actually supported by the counterpart peso fund which we provide. To a great extent, the Philippine government is actually subsidizing USIS and other forms of "clasped hands" propaganda.

In a strategic place like the University of the Philippines, General Carlos P. Romulo, continues to open the door to foreign grants from such foundations as Rockefeller Foundation and Ford Foundation. He has sought loans from foreign financing institutions like the World Bank for the purpose of his so-called five-year development program. The naive teacher, student and administrator in my Alma Mater might think that Romulo is doing a fine job for us. But actually, he is doing a fine job for the cause of a cultural imperialism which is in the service of U.S. monopoly capitalism.

We have examine closely the present proliferation of institutes and research projects in the U.P. which are meant only to accommodate the cultural agents of the U.S. government, both American and Filipino. We have examine closely how much U.S. imperialist advice and actual direction has affected and will affect the curricula and materials for study. We have to examine closely what is the whole idea behind the $6 million World Bank loan to the U.P. How, for instance, is this related to present plans and operations of Esso fertilizer, International Harvester, United Fruit and others? We should inquire more critically into the increasing physical presence of U.S. imperialist personnel in the U.P. The U.S. government plans every step it takes in consideration of the monopoly interests it must represent in its foreign policy. Unlike the Philippine government, the U.S. government takes its action in the cultural field on the basis of national interests.

The pensionado mentality among our brighter students, teachers and professors have become so instilled that to promote their career it is a "must" for them to take one American scholarship grant or another. We must be critical of their mentality and we must pursue a new cultural revolution that should put in order the values of those who have fallen prey to this mentality and we must pursue a new cultural revolution that should put in order the values of those who have fallen prey to this mentality. They go to the United States only to learn concepts and cases that do not apply on the concrete experience of our people. Their thinking is completely alienated from the masses and at most they become self-seeking careerists.

There is a worse kind of Filipino professional than the one who finally returns to his country. He is either a doctor, a nurse or some other professional who prefers to stay in the United States as a permanent resident or who tries to become an American citizen. This type of fellow is a subtle betrayer of his country and, in the most extreme cases, a loud-mouthed vilifier of the Filipino people. He goes to a foreign land for higher pay and that is all he is interested in. He does not realize how much social investment has been put into his public schooling from the elementary level and up, and he refuses to serve the people whose taxes have paid for his education. We criticize him but we must as well condemn the government that allows him to desert and that fails to inspire him to work for the people.

While there is an apparent exodus of our bright young men and women to the United States and other lands under the direction of the U.S., the U.S. government ironically sends the Peace Corps and encourages all sorts of projects (many of which are CIA-directed) intending to send young American men and women abroad. Whereas these young Americans are going to our countryside guided by the foreign policy of their government, our bright young men and women are abandoning the countryside to crowd each other out in the city or to take flight entirely from their country.

We refer to the Peace Corps here as a challenge to our youth. These agents of a foreign government are here to perpetuate their government's long-standing policies and cultural influence. They are agents of renewed U.S. imperialist efforts to aggravate their cultural control; thus, they are described as the new Thomasites.

The presence of U.S. imperialist agents of one sort or another in our countryside poses a threat to the development of a national democratic movement among us. Beyond their role of showing pictures of New York and Washington to impressionable children is the counter-insurgency rationale behind their organization.

While these sweet boys and girls in the Peace Corps are now immediately creating goodwill (which is a euphemism for political influence) and performing intelligence functions, these same sweet boys and girls can always come back with new orders from their government. This counter-insurgency aspect and psywar and intelligence value of the Peace Corps are what make it subversive to the interest of a national democratic movement.

The Filipino youth should go to the countryside to learn from the people and to arouse them for the national democratic revolution. #

LITERATURE AND COMMITMENT

noreply@blogger.com (mag-mulat, mag- organisa, mag-pakilos) — Wed, 02 May 2007 01:48:00 +0000

A Message to the U.P. Writers Club
Prof. Jose Ma. Sison

I wish to express the warmest greetings to my colleagues in the U.P. Writers' Club. I wish you all the success in your efforts to create new works, improve your literary craft and understand the social relevance of literature.

Even as creative writers, you cannot imagine fully how desirous I am of joining you in discussions. Definitely, we can exchange views more fruitfully in an interface. At any rate, notwithstanding my present confinement in a solitary cell, I can share with you some thoughts in your discussion on literature and commitment.

I think that great literature in different ages in the world and the major works so far written in Philippine literary history assume signifi-cance, social and cultural, insofar as they are somehow committed to the cause of freedom and they reflect with profound insights the social conditions and the struggle for greater freedom.

It is on the basis of solid historical proof that I urge all Filipino creative writers to commit their minds, hearts and works to the struggle for freedom. Their works cannot but gain significance by reflecting, enriching and inspiring their people's struggle for national freedom and democracy in the present semicolonial and semifeudal society. Literature must serve the people more effectively than ever before.

The most vital issues and conflicts in society are crying out to be concentrated, represented and resolved in literary works. The people are suffering from fascist tyranny the bitter fruit of foreign and feudal domination – in a rapidly worsening political and economic crisis; and they are valiantly rising up to assert their national and democratic rights and fight for their freedom.

For the Filipino creative writers today, there can be no richer source of themes and raw materials than the sharpening struggle between reaction and revolution. There can be no better way to push forward the cause of freedom in Philippine literature than to deal with the decline of the present social system and the growth of the people's revolutionary struggle for freedom.

When I refer to the people, I mean the toiling masses of workers, peasants and such other domecratic forces as the urban petty bourgeoisie and the national bourgeoisie. From among these classes there is one that provides the correct or best possible vantage point for creative writers.

I mean the working class. It is not only the productive vanguard for industrialization and modernization but it is also the basis for the most progressive world outlook and methodology for comprehending all social forces and their development in the current national democratic revolution as well as in the subsequent socialist revolution.

The revolutionary liberalism of the patriotic section of the bourgeoisie runs next to proletarian ideology in importance and efficacy so long as both ideologies are in alliance. As amply proven since the defeat of the old democratic revolution, revolutionary liberalism can no longer take the lead in the resurgence of the Philippine revolution. Standing alone, revolutionary liberalism cannot defeat pro-imperialist liberalism, which is the official ideology of the big comprador-landlord state.

It is of great and decisive advantage for the Filpino creative writers to adopt the proletarian standpoint. It allows them to comprehend the economic, political and cultural aspects of society and to know incisively the basic facts and trends in a number of contradictions: between the forces and relations of production; between the exploited and exploiting classes; between the state and the people; and between reactionary and revolutionary culture.

The proletarian creative writer understands comprehensively and profoundly the objective social reality and becomes a revolutionary partisan in the great struggle for freedom, justice and progress. Intellectually, he surpasses the individualistic, narrow and fragmented knowledge of the unremoulded petty bourgeois intellectual and, of course, the far more outmoded ideas and values of the feudal past.

But it is one thing to adopt the correct and progressive intellectual and political outlook. It is another thing to create excellent literary works. The literary craft requires the literary or artistic imagination. This involves not only thought but the special unity of thought and feeling; content and form; subject and style; and so on.

To create siginificant works, the proletarian creative writer has the advantage of grasping the typical from diffuse social reality through investigation and analysis. But he has the burden, as all creative writers of whatever standpoint have to give concrete and sensuous life to the typical or conceptual in an imaginative way.

The basic stuff of the creative writer is the word as it is denotative and connotative. The literary forms and devices enhance both thought and feeling, and yet restrain them to make for precision, subtlety and beauty. There is a sense of spontaniety in all literary forms but there is also a sense of discipline required by the theme and its development.

The literary essay is the most explicit in the handling of thought through points and counterpoints even as a great deal of feeling is carried by concrete observation. The sensuousness of human experience and also subtlety increase in prose fiction and the drama because of the interplay of conflicts of characters as well as within characters. There is the tension of more feeling and thought put into less words in poetry although the long poem is more explicit in thought than the short poem.

Creative writing is a highly subjective activity, combining thought and feeling. It is among the finest and highest product of human consciousness. It is an important component of the cultural sphere which is above but not detached from the economic and political spheres. And culture both reflects and interacts with both economics and politics.

Proletarian creative writing reflects best at this point in history the social conditions, struggles and aspirations of the people, especially the toiling masses of workers and peasants. At the same time, it inspires and helps to clarify the revolutionary course of the people. It puts forward heroes and noble ideas from the common people and revolutionaries who are either underrated, ignored or opposed by nonproletarian creative writers.

In the Philippines today, bourgeois creative writing has two major categories of writers: the revolutionary liberal and pro-imperialist liberal. Proletarian creative writers appreciate the critical realism and the scientifiic and democratic tendencies of revolutionary liberal works. But, of course, both proletarian and revolutionary liberal creative writers oppose the utterly reactionary content of pro-imperialist liberal works, even if the style is distinguishably excellent.

The propaganda of "art for art's sake" is nothing but a minor excrescence of bourgeois subjectivism and pro-imperialist liberalism, no matter how hard it claims to be detached from any class, engages in psychological self-titillation, retails anecdotes of political ignorance and cynicism of makes abrupt mystical flights from the level of instinct and ego. The slogan "art for art's sake" and the works that come under it are manifestations of the self-indulgence of some unremoulded petty bourgeois writers.

The possibility of creative writing from a proletarian revolutionary viewpoint started in 1930, when Marxism started to take roots in the Philippines. With varying degrees of success, some proletarian literary works were written in the thirties and early forties. But from the later fifties onwards in a crescendo conspicuously seen in the seventies and now in the eighties, such works have made a resurgence. These include the works of the late Amado V. Hernandez and many of the young creative writers today.

Proletarian creative writing inherits the people's collective spirit in folk literature; the critical realism in Balagtas' allegorical romance, Florante at Laura; the criticism of social structure and manners and the anti-colonial and democratic thrust of Rizal's Noli and Fili and his essays; the patriotic spirit in anti-American plays during the early years of U.S. colonial rule; and also the critical realism and democratic spirit in short stories, novels and poems in all the decades that have passed in the twentieth century.

As the people's revolutionary movement grows and advances, proletarian creative writers are bound to increase the literary output in all forms and raise its aesthetic quality from one level to another. Their standpoint, themes, heroes, plots and direction evoke the acute interest of the largest possible readership and audience – the working people.

The use of the national language plays a decisive role in stimulating both proletarian literary activity and the interest of the masses in proletarian literary works; and in isolating the diehard pro-imperialist liberal and other reactionary creative writers who wish to perpetuate their literary theory and tastes derived from reactionary bourgeois books in English as a result of U.S. cultural domination.

The total victory of the national democratic revolution will guarantee the predominance of a national, scientific and mass culture and the most favorable conditions for the further growth of proletarian creative writing.

– Jose Ma. Sison
Political Prisoner
Military Security Command
Fort Bonifacio

IMPERYALISMONG PANGKULTURA SA PILIPINAS

noreply@blogger.com (mag-mulat, mag- organisa, mag-pakilos) — Fri, 13 Apr 2007 03:23:00 +0000

Ni Jose Maria Sison
Nobyembre 23, 1994
Lektyur sa isang klase sa pananaliksik
sa Ilalim ng American Studies Program
ng Unibersidad ng Utrecht

Sa punto de bista ng Europa, nasa Dulong Silangan ang Pilipinas. Isa itong grupo ng 11 pangunahing pulo at mahigit 7,000 maliliit na pulo. Ang mga pulong ito ay bumubuo ng mahigit 300,000 kilometro kwadrado ng lupa sa Pasipiko.

May konpigurasyon ang kapuluan paayon sa aksis na hilaga-timog, kahilera ng baybay-dagat ng timog Tsina at Vietnam na daan-daang kilometro ang layo pakanluran. Nasa hilaga ang Taiwan at Japan at nasa timog naman ang Silangang Malaysia at Indonesia, na alam na alam ninyo sa kasaysayang Dutch. Nasa silangan ng Pilipinas ang malawak na Karagatang Pasipiko at ilang libong kilometro pasilangan din ay naroon ang United States of America.

Mula noong digmaang Espanyol-Amerikano sa pagtatapos ng ika-19 na siglo, minataan na ng United States ang Pilipinas bilang malaking isda na mainam bingwitin at gawing kolonya dahil sa marami nitong likas na kayamanan at sa estratehikong lugar nito sa imperyalistang pakana ng U.S. na gawing lawang Amerikano ang Pasipiko para sa malalaking negosyo nito at para makakuha ng parte sa dambuhalang pamilihang Tsino.

May populasyong 67 milyon ang Pilipinas sa kasalukuyan. Ang (Kabuuang Produkto ng Bansa o GNP) nito ay mga US$50 bilyon. Kapag kinuwenta ang abireyds nito, makakakuha ka ng abireyds na taunang kitang per capita na mga US$700. Nakakalungkot na nga ang halagang ito, pero di hamak na mas masahol pa ang riyalidad. Malaking bahagi ng kita, sa katunayan, ay napupunta sa mga dayuhang korporasyong transnasyunal at bangko at mga lokal na uring mapagsamantala. Nasa ilalim ng pobertilayn (poverty line) ang mga 80 porsyento ng mamamayan, na ang karamiha'y manggagawa at magsasaka, kabilang ang mga tagalunsod at tagabaryo na kung anu-ano ang trabaho.

Maituturing na Malay ang mga 85 porsyento ng mamamayan. Kabilang sa iba pa ang mga Negrito, mga tribong tagabundok na nagmula sa lahing Austronesian at mga mistisong inapo ng mga Tsino at Caucasian, kabilang ang mga mistisong Kastila, Amerikano at Indian. Mula 500B.C., naninirahan na ang mga Malay sa may baybay-dagat at malalaking pampang. Mahigit 87 wika at dyalektong Malay ang kanilang sinasalita. Pero ang higit na nakakarami ay nagsasalita sa 8 pangunahing wikang Malay: Tagalog (29.7 porysento),Cebuano (24.2 porsyento), Ilokano (10.3 porsyento), Ilonggo (9.2 porsyento), Pangasinan (1.8 porsyento) at Waray (0.4 porsyento).

Ang mga Malay ang pinakanalantad sa kontrol at impluwensya ng kolonya-lismong Kastila at Katolisismo mula noong huling parte ng ika-16 na siglo hanggang katapusan ng ika-19 na siglo. Sila rin ang pinakanalantad sa kon-trol at impluwensya ng imperyalismong U.S. mula noong umpisa ng siglong ito. Pero napapanatili nila ang kanilang pagkakaiba-iba sa lipi at wika.

Mga 4.3 porsyento ng populasyon ng Pilipinas ang kabilang sa 12 etno-linggwistikong komunidad kung tawagi'y mamamayang Moro, na nasa timog-kanlurang Mindanaw at sa Islam nakasentro ang kultura mula noong ika-13 siglo. Mga 5 porsyento ang kabilang sa mga tribong tagabundok na ang pinagmulan ay matutunton sa paglikas ng mga Austronesian papunta sa kapuluang ito noong panahong neolitiko. Maliit na bahagdan lamang ng isang porsyento ang kabilang sa mga angkang Negrito na ang pinagmulan ay matutunton naman noong 25,000 taon na ang nakakaraan, ayon sa ebidensiyang arkeyolohikal.

Tagalog-Maynila ang pambansang lingua franca. Dumarami ang nakaka-intindi ng wikang ito at nagiging popular ang paggamit nito pangunahin sa pamamagitan ng mga network ng radyo sa buong bansa, pelikulang Tagalog, komiks, sistema ng paaralang publiko at mabilis na paglikas-likas ng mga tao mula sa isang pulo papunta sa isa pa. Pero nariyan ang panrehiyong lingua franca sa iba't ibang parte ng bansa.

Napapanatili ng mga mamamayan ang mga wika ng rehiyon at lokalidad, kahit lumalaganap ang Tagalog-Maynila, kahit mas gustong gamitin ang Ingles bilang midyum sa pagtuturo sa mga paaralan, bilang upisyal na wika sa burukrasya at wika ng pangunahing masmidyang elektroniko at nakaimprenta, at kahit ginagamit ang Taglish (halong Tagalog at Ingglis) pangunahin ng mga nakapag-aral o nag-aaral sa kolehiyo sa Maynila.

Walumpu't limang porsyento ng mga Pilipino ang bininyagan o rehistradong Katoliko; 4.3 porsyento ang Muslim; 3.9 porsyento ang kabilang sa Philippine Independent Church (isang makabayang pagkalas mula sa Simbahang Katoliko Romano pagkaraan ng lumang demokratikong rebolusyon sa Pilipinas); 3.6 porsyento ang kabilang sa mga simbahang Protestante na nagmula sa U.S. at 1.3 porsyento ang kabilang sa Iglesia ni Kristo, isa pang sektang Protestante na sa Pilipinas nagmula.

Maikling Praymer sa Kasaysayan at Kultura ng Pilipinas

Ang kasaysayan ng Pilipinas ay mahahati sa limang panahon: ang panahon bago ng pananakop ng mga kolonyalistang Kastila na tumagal hanggang huling parte ng ika-16 na siglo; ang panahon ng kolonyal at pyudal na paghahari ng mga Kastila mula noong huling parte ng ika-16 na siglo hanggang katapusan ng ika-19 na siglo; ang maikli pero makabuluhang panahon ng lumang demokratikong rebolusyon mula 1896 hanggang 1902; ang panahon ng kolonyal at malapyudal na paghahari ng U.S. hanggang 1946, na pinatlangan ng kolonyal na paghahari ng mga Hapon mula 1942 hanggang 1945; at ang kasalukuyang panahon ng paghaharing malakolonyal at malapyudal na nag-umpisa noong 1946.

Bago ng kolonyal na pananakop ng Pilipinas, nakakapangibabaw sa hanay ng mga nakararaming Malay ang mga maliliit na nagsasariling lipunan na pinaiiralan ng patriyarkal na pang-aalipin. May mga nagmamay-ari ng alipin, malaking bilang ng mga malayang mamamayan at mga ganap na alipin at malaalipin. Ang pinakamataas na pormasyong sosyo-pulitikal na naabot ay ang sa mga sultanatong Islamiko sa timog-Kanlurang Mindanao, laluna ang sa Sulu.

Nanatili ang kultura ng mga Malay na nagmula pa noong panahon ng bakal. Gayunman, ang mga mamamayan ay naimpluwensyahan ng mga kalapit na bansa sa timog-silangang Asya at ng Tsina. Walang mga istrakturang mega-litiko o yari sa malalaking bato, pero ang mga sultan, raha at pinuno ng baranggay ay may malalaking bahay na yari sa kahoy at mga bangkang iba't iba ang laki at kapasidad. Pangkaraniwan ang bangka na kayang magsakay ng ilang katao. Ang caracoa, na kayang magsakay ng mula 50 hanggang 100 katao, ay ginagamit sa pakikipagkalakalan at pakikipagdimaan sa mga taga-ibang pulo. Ang joangga, na kaya namang magsakay ng mahigit 300 katao ay ginagamit sa mas malakihang pakikipagkalakalan.

Dumating sa Pilipinas ang kolonyalismong Kastila bunsod ng merkanti-lismong Europeyo at ng hangaring palaganapin ang Katolisismo. Nag-umpisa ang proseso ng kolonyal na pananakop noong huling parte ng ika-16 na siglo. Nabuo ang isang kolonyal at pyudal na sistema ng lipunan sa loob ng mahigit 300 taon, na ang mga kolonyal na administrador at prayleng Kastila ang naghahari sa mga kolonisadong mamamayan, nagpapataw ng buwis sa mga ito, pangunahi'y sa porma ng pagpapatrabaho, upa sa lupa, tributo sa simbahan at tubong-komersyal mula sa kalakalang Maynila-Acapulco na tumagal noong mga unang taon ng ika-19 na siglo at sa bandang huli'y tubo mula sa pakikipagkalakalan sa mga bayang kapitalistang industriyal noong malaking bahagi ng ika-19 na siglo.

Sa kolonyal at pyudal na lipunan, ang mga panginoong maylupa ang bumubuo ng pinakamataas na uri sa mga katutubo. Inaabuso nila ang mga magsasaka, na mga 90 porsyento ng populasyon. Minorya ang mga artisano at manggagawa sa manupaktura. Lalong kakaunti ang mga katutubong pari, propesyunal at klerk na administratibo hanggang matapos ang kolonyal na paghahari ng mga Kastila.

Ang nangingibabaw na pwersang pangkultura sa kolonyal at pyudal na lipunan ay ang Katolisismo na pinalaganap ng mga ordeng relihiyoso na napapailalim sa kaharian ng Espanya. Ang mga paring Kastila ay nagpasasa ng kapangyarihang panlipunan, pampulitika, pangkultura at moral mula sa mga kolonisadong mamamayan. Ginamit nila ang katesismo, pulpito, kumpisalan at mga seremonyas para kontrolin ang mga mamamayan at gawing lehitimo ang sistemang kolonyal at pyudal. Sa katunayan, epektibo silang kahati sa kapangyarihan ng mga di relihiyosong kolonyal na administrador ng isang estadong totoo ngang teokratiko.

Noong 1880s, natutunan ng mga repormistang lider ng Kilusang Propa-ganda ng mga indyo at mistiso ang rasyunal na pilosopya at mga liberal na ideyang pampulitika ng Panahon ng Kaliwanagan sa Pransya (French enlightenment), rebolusyong Pranses at ng Panahon ng Kaliwanagan sa Espanya (Spanish enlightenment). Noong dekada 1890, nasapol ng mga lider ng rebolusyong Pilipino ang mga rebolusyonaryong ideya ng nasyunalismong burgis at demokrasyang liberal. Sa gayo'y sumiklab ang rebolusyong Pilipino noong 1896.

Pagsapit ng 1899, naibagsak na ng rebolusyonaryong pwersa ng sambayanang Pilipino ang kolonyal na kapangyarihang Kastila sa buong bansa, maliban sa napapaderang moog ng mga Kastila sa Maynila, at naitatag na ang isang pambansang gubyernong rebolusyonaryo. Pero noong taon ding iyon, pagkatapos magkunwaring tumutulong sa rebolusyonaryong kilusang Pilipino laban sa Espanya, inilunsad ng United States ang digmaang
Pilipino-Amerikano para angkinin ang Pilipinas.

Magiting na nilabanan ng sambayanang Pilipino at mga rebolusyonaryong pwersa ang U.S. na higit na nakalalamang sa lakas militar. Para masakop ang Pilipinas, hindi lamang pwersang militar ang ginamit ng U.S. at hindi lamang maramihang pagpatay ang ginawa nito, kung saan pinaslang ang hindi kukulangin sa 10 porsyento ng populasyon, kundi gumamit din ito ng mapanlinlang na mga islogan ng "benevolent assimilation", liberal na demokrasya ni Jefferson, Kristyanismo at malayang pag-nenegosyo" (free enterprise) para makapanggulo sa hanay ng mga lider ng rebolusyonaryong kilusan.

Ipinataw ng U.S. ang sarili nitong kolonyal na paghahari sa Pilipinas. Pero iba ito sa dating kolonyal na sistema ng lubus-lubusang pandarambong na ginagawa ng Espanya. Ito ay ang kolonyal na paghahari ng isang modernong kapangyarihang imperyalista na ang hangad ay itambak ang mga sarplas nitong produkto at sarplas na kapital sa Pilipinas. Hangad nitong magpasok ng kapital sa kolonya para makapanghuthot ng sobra-sobrang tubo.

Sa umpisa pa lamang, ninais ng U.S. na maitayo ang isang malapyudal na lipunan sa kolonya na kung saan ang malalaking kumprador at panginoong maylupa ang mga batayang uring nagsasamantala, at ang mga panggitnang saray ng mga petiburgesyang-tagalunsod at panggitnang burgesya at mga manggagawa at magsasaka ang siya namang mga batayang uring pinagsasamantalahan.

Para magawang malapyudal ang pyudal na lipunan, hinati-hati ng U.S. ang isang bahagi ng kinasusuklamang mga asyenda ng mga organisasyong relihiyoso, pinayagang kumilos nang malaya ang mga magsasaka para makapanirahan sa mga prontera o makapagtrabaho sa mga plantasyon, binuksan ang mga minahan, ipinasok ang marami pang kagamitang panggiling (milling facilities) sa mga plantasyon at minahan, pinasimulan ang pagmamanupaktura ng mga produktong pambahay na yari sa lokal na materyales, pinahusay ang transportasyon at komunikasyon at itinayo ang isang sistema ng paaralang publiko para mapasulpot ang mga tauhan na kailangan sa pagpapalawak ng mga negosyo at ng burukrasya.

Para makontrol ang ekonomya at pulitika, kinailangan ng U.S. na makontrol ang sambayanang Pilipino sa larangan ng kultura. Ginawa ito ng U.S. sa pamamagitan ng pagkubabaw at panghihimasok ng sarili sa dati nang umiiral na kulturang kolonyal at pyudal at sa kulturang katutubo bago naging kolonya ang Pilipinas.

Pagkaraan ng malupit na pananakop ng Pilipinas, nagpalapad ng papel sa mga mamamayan ang ilang mga tropang Amerikano sa pamamagitan ng pagiging mga titser sa mga paaralang publiko at pagtuturo ng Ingles. Pagkaraa'y barku-barkong dumating ang mga titser na Amerikano. Ang pagpapaunlad sa sistema ng paaralang publiko ay taliwas na taliwas sa kawalan nito noong panahon ng kolonyalismong Kastila. Nagdatingan din ang mga Amerikanong misyonaryong Katoliko at Protestante.

Ingles ang naging wikang panturo sa lahat ng antas ng sistemang pang-edukasyon. Ito ang naging paraan sa pagpapalaganap ng maka-imperyalistang liberal na pampulitikang pilosopiya at sa paninira sa mga makabayan at progresibong ideya at paniniwala ng mga rebolusyonaryo, at ang mga rebolusyonaryong ito mismo ay ining-ganyong pumaloob sa sistemang kolonyal at malapyudal. Kasabay nito, ginamit ang kapangyarihang pampulitika para supilin bilang krimen ang paglaladlad man lamang ng banderang Pilipino o anupamang palatandaan ng kabayanihan sa pamamagitan ng mga sulatin, pagtatanghal o aksyong masa.

Hinubog ang kaisipan ng mga batang mag-aaral sa tinatawag na buhay Amerikano at mas natututunan pa nila ang mga anekdota tungkol kay George Washington kaysa sa mga bayani ng rebolusyong Pilipino ng 1896 at mga makabayan at demokratikong mithiin ng sambayanang Pilipino. Sa murang gulang pa lamang ay tinuturuan na ang mga Pilipinong umayon sa mga ideya, saloobin at panlasa na katanggap-tanggap sa kolonyal na paghahari ng U.S. at sa mga bilihing gawa sa U.S.

Ang pangunahing pinalalaganap ng mga eskwelahang pantitser ng gubyer-nong kolonyal ay ang pragmatistang pilosopya ni John Dewey. Itinatag ang Unibersidad ng Pilipinas sa isang makaimperyalistang tipo ng pilosopyang liberal at naging pinakamataas na institusyon ito ng pag-aaral para sa pagprodyus ng mga lider ng bansa sa lahat ng larangan. Ang tinatawag na sistemang pensyonado ng scholarship grants at siguradong promosyon sa trabaho ay kinapalooban ng pagpapadala ng mga burukrata at gradwadong istudyante sa U.S. para sa mas mataas na edukasyon.

Hindi pahuhuli ang mga Heswitang Amerikano sa Amerikanisasyon ng sistema ng edukasyon at kultura ng Pilipinas, at nanguna sila sa mga organi-sasyong relihiyoso sa pagpapalit ng mga paring Amerikano sa mga paring Kastila sa kanilang mga institusyong akademiko ng mga nakatataas na uri sa lipunan. Samantalang salita sila nang salita na nangingibabaw sa kapitalismo at sosyalismo ang pananampalatayang Katoliko sang-ayon sa panlipunang ensayklikal ng papa, masigla naman nilang inihahanda ang kanilang mga istudyante para propesyunal na makapwesto sa lipunang pinaghaharian ng monopolyong kapitalismo ng U.S.

Sa loob ng maraming taon bago ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig, nagngawa ang mga kolonyalistang U.S. na tuturuan nila ang sambayanang Pilipino sa "pamamahala nang sarili at sa demokrasya." Patuloy na pinaunlad ng U.S. ang malapyudal na pundasyon ng ekonomya at ang super-istrakturang pampulitika at pangkultura para sa paghaharing malakolonyal o neokolonyal. Ang mga lider sa pulitika, ekonomya at kultura ay tinuruan at inihanda para sa transisyon mula sa kaayusang kolonyal tungo sa kaayusang neokolonyal.

Pagsapit ng 1936, itinatag ang gubyernong Komonwelt para mapaghandaan ang pagtatayo ng republikang neokolonyal pagkaraan ng sampung taon. Sa panahon ding ito, lubusang pinalitan ng Ingles ang Kastila bilang upisyal na wika sa serbisyo sibil. Sa paraang Amerikano isinagawa ang propesyunal at teknikal na pagtetreyning. Inayon ng mga manunulat at artist ang kanilang mga obra sa mga modelong pampanitikan at pangsining ng U.S. Nauso sa kapuluan ang mga pelikulang Hollywood, popular na musika, sayaw at pana-namit na Amerikano at ang mga panggagaya ng mga Pilipino sa mga ito.

II. Imperyalismong Pangkultura ng U.S. sa Neokolonyal na Pilipinas

Pagkaraan ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig, pinagkaloob ng U.S. ang kunwari'y kasarinlan sa Pilipinas noong 1946, at ibinigay sa mga pulitiko ng malalaking kumprador at panginoong maylupa ang responsibilidad sa pangangasiwa ng bansa. Naging isang republikang neokolonyal ang Pilipinas. Nanatiling malapyudal ang panlipunang ekonomya nito at malakolonyal ang sistema ng pulitika.

Ipinagmalaki ng U.S. ang Pilipinas bilang tanghalan ng demokrasya sa Asya, patunay sa "di pagkamakasarili at kabutihan" ng U.S., hanggang sa pagkaraan lamang ng 25 taon ay ipinataw ni Marcos sa Pilipinas noong 1972 ang 14 na taon ng pasistang diktadura na nagwakas noong 1986.

Tulad ng pagpapanatili sa karapatan ng mga korporasyon at mamamayan ng U.S. na magkaroon ng ari-arian sa Pilipinas, karapatang gumamit ng ating likas na kayamanan kapantay ng mga Pilipino, pagpapanatili sa mga base militar at kontrol sa AFP sa pamamagitan ng mga triti at kasunduang ehekutibo, pinanatili rin ng U.S. ang kontrol nito sa sistema ng edukasyon at kultura ng Pilipinas sa pamamagitan ng natipong kaisipang kolonyal at mga bagong aregluhan, programa at teknika.

Ang antikomunismo, na unang tumampok noong dekada 30, ay mas umali-ngawngaw bilang napakahalagang sangkap ng kaisipang kolonyal, at tumindi ito pagkaraan ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig bilang reaksyon sa kilusan sa pambansang pagpapalaya sa Pilipinas na pinamumunuan ng mga komunista at bilang reaksyon din sa mga bansang sosyalista at mga kilusan sa pambansang pagpapalaya sa Asya at iba pang parte ng mundo. Ang Cold War ay naging malakas na pwersa sa imperyalismong pangkultura ng U.S. sa Pilipinas.

Ginawang sangkalan ang antikomunismo para sa pagpapatuloy ng domina-syon ng U.S. sa Pilipinas, sa pagpapanatili ng di makatarungang sistemang kolonyal ng malalaking kumprador at panginoong maylupa at sa panunupil sa mga pambansa at demokratikong mithiin ng sambayanan. Naging matibay na panghinang ng antinasyunal at antidemokratikong kumbinasyon ng imperyalismong pangkultura ng U.S. at pyudal na kultura sa iba't ibang antas ng lipunang Pilipino at sa iba't ibang larangan ng aktibidad sa lipunan.

Mula noon, ang mga programa sa pag-aaral at mga teksbuk, sa aspetong ideolohikal ng mga ito, ay pinaplano na at pinangangasiwaan ng mga adbayser sa edukasyon at bumibisitang propesor na taga-U.S. at mga alipuris nilang Pilipino, at pinipinansyahan ng mga grant sa ilalim ng U.S. Agency for International Development (USAID) at nauna ritong mga ahensya, sa ilalim ng U.S. Public Law 480 at ng iba't ibang pundasyong U.S. tulad ng Ford at Rockefeller.

Ang mga scholarship at study travel grant sa ilalim ng mga programang Fulbright at Smith Mundt, ng mga pribadong pundasyong U.S., relihiyosong organisasyong nakabase sa U.S. at ang direktang pagpapalitan ng mga unibersidad sa U.S. at Pilipinas at ng iba pang institusyon ay naging napaka-importante sa paghubog at pag-impluwensya ng pamamaraan ng pag-iisip ng mga propesor sa unibersidad at ng kanilang mga istudyante.

Ang U.S. Information Agency at ang mga nauna nitong ahensya, Voice of America, Peace Corps at mga Amerikanong misyonaryong relihiyoso ay naging aktibo sa pagpapalaganap ng anti-komunista at maka-imperyalistang propaganda at biases laban sa mga pambansa at demokratikong mithiin ng sambayanan.

Ipinapasok sa Pilipinas ang impormasyon mula sa ibang bansa pangunahin sa pamamagitan ng wire services ng U.S., tulad ng Associated Press at United Press International, at Voice of America. Ang CNN sa telebisyon ang isang bagong makapangyarihang pinanggagalingan ng impormasyon mula sa U.S. Sa palihim na paraan ay sinasadya ng Central Intelligence Agency (CIA) na magkalat ng mga istorya sa masmidya sa Pilipinas para siraan at pasamain ang mga personalidad at kilusang itinuturing na sumpa sa pambansang interes ng U.S.

Ang mga ahente ng imperyalismong pangkultura ng U.S. ay laging nag-iiskandalo tungkol sa obhetibong pag-uulat tuwing mahaharap sila sa proletaryong rebolusyong paninindigan at sa anti-imperyalistang linya ng pambansang pagpapalaya. Pero sa katunayan, ang mga balita at palabas sa burgis na masmidya ay bias at kontra sa mga tumututol sa dominasyon ng dayuhang monopolyong kapital at lokal na reaksyon.

Pero hindi kailangang maging Amerikano ang mga direktang tagapagdala ng imperyalismong pangkultura ng U.S. Ang masmidyang nakaimprenta at elektroniko ay isinabansa mula noong 1972, at pinepresyur na naman ng denasyunalisasyon. Gayunman, may kaisipang kolonyal ang mga Pilipinong nagmamay-ari, manedyer sa brodkast at editor, at gumagamit sila ng mga palabas at programa na gawa sa U.S. o di kaya'y gawang Pilipino na gumagaya sa mga kasalukuyang kalakaran o uso sa U.S.

Unang-una na, mas may prestihiyo at mas nagugustuhan ang mga produkto sa pamilihan dahil ang mga ito'y gawa o galing sa U.S. Popular na mga tatak ang Coca-Cola, McDonald's at Marlboro. Ang mga bilihing U.S. ay ginagawang popular ng komersyal na adbertaysing sa midyang elektroniko at nakaimprenta. Pag-aari ng mga Amerikano ang pinakamalalaking ahensya sa adbertaysing sa Pilipinas, o kung Piliino ang may-ari ay mga produktong U.S. ang iniaadbertays at ginagaya ang istilo ng Madison Avenue.

Sa larangan ng aliwang pangmasa at kulturang popular, laluna sa kalunsuran at malalunsod na mga lugar hanggang sa mga poblasyon, walang dudang nangingibabaw ang U.S. at malaki ang kaabantihan nito sa alinpamang dayuhang impluwensya at kahit sa mga naghahangad na mas itampok ang mga pang-kulturang produktong Pilipino o di kaya'y magpasok ng mas Pilipinong katangian sa mga produkto at aktibidad na pangkultura.

Ginagamit ng mga ahente ng imperyalismong pangkultura ng U.S. ang islogang puro aliwan kaugnay ng kulturang popular. Layon nito na magpalaganap ng pagbabalewala (apathy), sinisismo (cynicism) at eskapismo sa pamamagitan ng pagpapaanod sa sariling kutob at ego, pigiling lumaganap ang rebolusyonaryong panawagan sa sambayanan at magtaguyod ng mga ideya at sentimyentong sumusuporta, direkta man o hindi direkta sa pusisyon ng monopolyong kapitalismo ng U.S.

Ang mga pelikulang Hollywood, programa sa telebisyon mula sa U.S., sikat na kantang pop at pananamit ay nangingibabaw sa mundo ng kultura ng mga nakakataas na uri, petiburgesyang-lunsod at panggitnang burgesya, bur-gesya ng kanayunan at kahit maralita ng lunsod. Hindi gaanong nabobomba ng imperyalismong pangkultura ng U.S. ang mga maralita at panggitnang magsasaka at mga katutubo sa mga liblib na lugar. Pero hindi matatakasan ang impluwensya nito sa pamamagitan ng radyo, pagpasok ng ilang produktong U.S. at paminsan-minsang pagbyahe papunta sa kalunsuran.

Kahit sa isports, napakalakas ng impluwensya ng kulturang U.S. Basketbol ang nagungunang popular na laro ng kalalakihan at larong panoorin sa Pilipinas kahit hindi matangkad ang karaniwang Pilipino. Alam na alam ng mga Pilipino ang mga pangalan at istilo ng paglalaro ng mga sikat na basketbolista ng U.S. sa NBA tulad ng pagkaalam nila sa mga artista sa Hollywood.

Mula noong dekada 60, itinaguyod na ng U.S. ang paraang multinasyunal sa dayuhang pamumuhunan sa Pilipinas at sa pagsasamantala ng sambayanan. Mula noon, tinalo na ng Japan ang U.S. sa pagbebenta ng mga sasakyang dimotor at pangkonsyumer na produktong elektroniko sa Pilipinas. Pero napakahina ng impluwensyang pangkultura ng Japan kung ikukumpara sa impluwensya ng U.S. Maaaring Sony ang tatak ng video-player o compact-disc player pero U.S. pa rin ang pelikulang pinanonood o musikang pinaki-kinggan. Basura ang karaniwang pelikulang Hollywood at nakakatusing na kanta ng pag-ibig ang mga sikat na kantang pop.

Ang pananatili ng Ingles bilang pangunahing wikang panturo sa mga paaralan at pangunahin ding wika sa upisyal at pangmasang komunikasyon ay nagbibigay ng laging maaasahang daluyan ng imperyalismong pangkultura ng U.S. Hindi lamang pangunahing wikang dayuhan sa Pilipinas ang Ingles. Kasama ang Taglish (halong Tagalog at Ingles, tulad ng Brutch sa Nether-lands), Ingles ang nangunguna at malaki ang agwat na pumapangalawa lamang ang Pilipino o Tagalog-Maynila bilang wika sa komunikasyon ng mga Pilipinong nakapagtapos ng hayskul.

Ang mga natamo ng kilusan para sa isang pambansa at demokratikong kultura, mula noong dekada 60 hanggang noong mga unang taon ng dekada 70, ay parang naglaho dahil sa pasistang rehimeng Marcos na nag-umpisa noong 1972. Halimbawa, humina ang lumalalakas na pagkiling ng mga titser Unibersidad sa Pilipino bilang wikang panturo at pagkiling ng mga brod-kaster sa radyo sa musikang Pilipino sa Tagalog. Ipinagbawal syempre ang mga kanta, pelikula at artikulong tumutuligsa sa pang-aapi at pagsasamantala ng imperyalismong U.S. at lokal na mga uring mapagsamantala sa sambayanang Pilipino, at pinalasap ng sobrang pahirap ang mga awtor ng mga iyon, kabilang ang pagtanggal sa tinatrabahuan, pagkumpiska ng kanilang ari-arian, pagkulong at pagtortyur.

Sa mga nakapag-aral sa unibersidad, mas kinikilala ang panitikan sa Ingles kaysa panitikan sa Pilipino kahit mas marami ang mambabasa ng ikalawang nabanggit sa mga publikasyong Pilipino. Sa katunayan, ang mga pamantayan at tuntunin sa kung ano ang itinuturing na mahusay na akda ay itinatakda pa rin pangunahin ng kritisismo ng sining at panitikan na hinango sa burgis na panitikang U.S. ng karaniwang mga propesor sa unibersidad, manunulat at kritiko na halihaliling binibigyan ng mga scholarship at travel grant sa United States.

Anupaman ang mga makabagong teoryang pumapalibot sa "sining alang-alang sa sining" (art for art's sake) o sa tinatawag na kadalisayan ng tula sa hanay ng mga nakapag-aral sa unibersidad, nananatili ang katotohanan na paglabas nila sa mga klasrum ay ordinaryo (mediocre) na nobelang U.S. ang karamihang binibili nila, o di kaya'y mga patakbuhing akdang nagtutuon sa seks at karahasan, at mga komiks at magasing nagtatampok ng mga bituin sa pelikula at sa isports.

Sa resulta ng isang sarbey sa mga batang mag-aaral sa paaralang publiko na isinagawa para sa isang disertasyong doktoral noong dekada 80, matingkad na makikita kung gaano kalaganap at kalalim ang impluwensya ng imperyalismong pangkultura ng U.S. sa Pilipinas. Tinanong ang mga mag-aaral kung sa aling bayan nila gustong maging mamamayan sakaling papipiliin sila. United States ang pinili ng nakararami.

Imperyalista man o hindi, malakas ang impluwensyang pangkultura ng U.S. sa Pilipinas, hindi lamang dahil sa pagkubabaw o pagtagos nito sa kultura ng Pilipinas sa pamamagitan ng mga ahensya at ahenteng U.S. kundi dahil din sa madalas na pagparoo't parito ng mga Pilipino sa U.S. at Pilipinas at sa katotohanang mga dalawang milyong Pilipino ang naninirahan ngayon sa United States.

Mula 1989, nang mayanig ang burukratang kapitalistang rehimeng rebisyu-nista ng Tsina at mag-umpisang gumuho ang ganoon ding mga rehimen sa Silangang Europa at Unyong Sobyet na matagal nang nagkukunwaring sosyalista, lumarga nang husto ang makinarya sa ideyolohiya at propaganda ng U.S. sa pagpapalaganap ng linya na walang pag-asa ang pakikibaka para sa pambansang pagpapalaya at sosyalismo at na ang kasaysayan ay wala nang isusulong pa mula sa kapitalismo at demokrasyang liberal.

Natatangay ng imperyalistang opensiba sa ideolohiya at pulitika ang isang maliit na seksyon ng intelihensya. At may sandakot na bayarang ahente ng U.S. at ilang di mapagkakatiwalaang elemento na nagpapalutang ideya na laos at inutil na ang pakikibakang anti-imperyalista at makauring pakikibaka. Dakdak sila nang dakdak na wala nang magagawa kundi ang maghangad ng mga repormang burgis-demokratiko sa loob ng "bagong kaayusan sa mundo" (new world order) sa ilalim ng solong hegemonya ng United States. Ang mga NGO na pinipinansyahan ng mga tagapondong ahensya ng U.S., Kanlurang Europa at Japan ay nimisrepresent ang mga sarili bilang alternatiba sa rebolusyonaryong kilusang masa na pinamumunuan ng Partido ng uring manggagawa.

Sa kabila ng hegemonya ng imperyalismong pangkultura ng U.S. sa Pilipinas, na pinatitindi ng mataas na teknolohiya sa transportasyon at komunikasyon, sinasakyan nito ang patung-patong na kulturang pyudal at katutubo dahil sa di nagbabagong malakolonyal at malapyudal na katangian ng lipunang Pilipino. Naglalabanan at nagtutulungan ang kulturang imperya-lista at kulturang pyudal pero pangunahing schizopherenic na nagtutulungan ang mga ito, laluna sa pagpapanatili ng kalakaran sa ekonomya, pulitika at kultura.

III. Paglaban sa Imperyalismong Pangkultura ng U.S.

Ang imperyalismong pangkultura ng U.S. ay malakas at pursigidong nila-abanan ng mga makabayan at progresibong pwersa na tumatangan sa pangkalahatang linya ng pambansa-demokratikong rebolusyon at nanana-agan para sa isang pambansa, syentipiko at pangmasang kultura. Ibinibilang ko ang aking sarili sa pwersang ito. Hindi naman sa pagmamalaki, nakilala ako bilang tagapagpahayag ng pwersang ito mula pa noong 1959 nang gradwadong istudyante pa ako at lektyurer sa Unibersidad ng Pilipinas.

Ang kasalukuyang pambansa-demokratikong rebolusyon ay maituturing na pagpapatuloy ng di natapos na rebolusyong Pilipino ng 1896. Isa itong kilusang magkukumpleto sa pakikibaka para sa pambansang pagpapalaya at demokrasya laban sa dominasyong dayuhan at pyudal. Binigo na ng U.S. ang pakikibakang ito mula pa noong umpisa ng kasalukuyang siglo.

Mailalarawang bagong tipo ang isinasagawa ngayong pambansa-demokratikong rebolusyon. Ang makauring pamumuno ay nalipat sa uring manggagawa mula sa burgesyang liberal na papausbong noong panahon ng lumang demokratikong rebolusyon ng 1896. Nasa ubod ng rebolusyonar-yong kilusan ang mga kadre na ginagabayan ng Marxismo-Leninismo, samantalang ang nasa ubod ng rebolusyong Pilipino ng 1896 ay mga kadreng ginagabayan ng anti-kolonyal na ideolohiyang liberal-burgis.

Isinasaalang-alang ngayon ng pambansa-demokratikong rebolusyon ang mga obhetibo at suhetibong kundisyon sa panahon ng modernong imperyalismo at proletaryong rebolusyon. Habang itinataguyod ang makauring pamumuno ng uring manggagawa, umaangkla ito sa alyansa ng uring manggagawa at uring magsasaka, naghahangad na makuha sa panig ng rebolusyon ang mga panggitnang saray ng lipunan at nagtatangkang samantalahin ang mga kontradiksyon ng mga reaksyunaryo para labanan at ibagsak ang dayuhang monopolyong kapitalismo, lokal na pyudalismo at burukratang kapitalismo.

Programadong hinaharap ng pambansa-demokratikong rebolusyon ang mga isyu sa pulitika, ekonomya at kultura para mapukaw, maorganisa at mapakilos ang mga mamamayan. Layunin nitong palitan ng demokratikong estadong bayan ang estado ng malaking kumprador-panginoong maylupa na kontrolado ng U.S. nang sa ganoo'y malusaw ang malapyudal na ekonomyang agraryo sa pamamagitan ng programa sa pambansang industriyalisasyon at reporma sa lupa at gayundin ang antinasyunal, pyudal at anti-mamamayang kultura sa pamamagitan ng pambansa, syentipiko at pangmasang kultura.

Bakit dapat maging pambansa ang kulturang Pilipino. Matagal na itong bihag, problemado at pinagsasamantalahan ng kaisipang kolonyal sa ilalim ng mahigit tatlong siglo ng kolonyalismong Kastila at pagkaraa'y ng kaisipang kolonyal at neokolonyal na ipinataw ng imperyalismong U.S.

Ang lokal na kultura at ang umuunlad na pambansang kultura ay dapat mahalin at pagtibayin at gawing bahagi ng rebolusyonaryong kamulatang pambansa nang sa ganoo'y makapagsilbi sa pambansang pagpapalaya at maiwaksi ang mapanghamak na pagiging sunud-sunuran sa dominasyon ng mga dayuhan. Sa gayo'y marangal na makakapwesto ang bansang Pilipino sa komunidad ng mga bansa.

Bakit dapat maging syentipiko ang kulturang Pilipino? Dapat nitong iwaksi ang nakamamatay na epekto ng kulturang pyudal at malapyudal, palayain ang sambayanan sa pagkakagapos bunga ng mga pamahiin, kawalan ng edukasyon at misedukasyon at pakinabangan ang mga pag-unlad ng syensya sa mundo.

Dapat palayain ng syentipikong kultura ang mamamayang anakpawis at iba pang pwersang mapanlikha mula sa mga pwersa ng pang-aapi at pagsa-samantala. Dapat magsilbi ang syensya at teknolohiya sa pangkalahatang pag-unlad ng sambayanan. Ang kalalakihan at kababaihang nakapag-aral ng syensya ay hindi na dapat maging tagasilbi lamang ng mga imperyalista at lokal na reaksyunaryo.

Bakit dapat magkaroon ng katangiang pangmasa ang kulturang Pilipino? Higit sa lahat dapat nitong pagsilbihan ang masang anakpawis. Dapat paunlarin ng mga mamamayan mismo ang ganitong klase ng kultura. Nahahango ang pinakamahalagang kaalaman sa pamamagitan ng pag-alam sa kanilang kalagayan, mga pangangailan at kakayahan. Makakayanan at dapat gawing popular ang anumang mas mataas na kaalaman mula sa alinmang seksyon ng mamamayan.

Hindi dapat ituring na walang kabuhay-buhay na masa ang mga mama-mayan. Sa yugtong ito ng kasaysayan ng rebolusyong Pilipino, malinaw na pinamumunuan ng uring manggagawa ang sambayanan at binubuo sila pangunahin ng higit na nakakaraming manggagawa't magsasaka. Dapat kumampi sa kanila ang intelihensya laban sa mga mapagsamantalang may-ari ng lupa at kapital.

Bago mag-Ikalawang Digmaang Pandaigdig, may mga pagsisikap ang uring manggagawa o petiburgesyang-lunsod na ipagpatuloy ang rebolusyong Pilipino. Pero laging nabibigo ang mga pagsisikap na iyon hanggang noong 1959 nang muling magkaroon ng mauumpisahan at mapapaunlad nang tuluy-tuloy magpahanggang sa kasalukuyan.

Itinatag noong 1959 ang Student Cultural Association of the University of the Philippines bilang tagapagtaguyod ng bagong demokratikong rebolusyon at ng kulturang umaayon sa pangkalahatang linyang ito. Kabilang sa SCAUP ang isang lihim na ubod ng mga Marxista-Leninista. Sa bandang huli'y naging pangunahing makina ito sa pagtatatag ng Kabataang Makabayan o KM, isang komprehensibong organisasyon ng kabataang manggagawa't magsasaka,istudyante at propesyunal, noong Nobyembre 30, 1964.

Ang KM ang naging pinakatampok na organisasyong nagtataguyod sa ligal na kilusang demokratiko noong kalakhang bahagi ng dekada 60 hanggang 1972. Itinuring ng KM na ang programa nito sa edukasyon, ang propaganda nito at mga militanteng aksyong masa ang bumubuo ng Ikalawang kilusang Propaganda, na nakakapagpaalala ng unang kilusang propaganda noong dekada 1880 na nagbigay-daan sa rebolusyong Pilipino ng 1896.

Sa katunayan, ang KM ang naging sanayan ng mga rebolusyonaryong kadre sa larangan ng pulitika at kultura. Sa iba't ibang tipo ng organisasyong masa, ito ang naging pangunahing responsable sa pagtataguyod ng bagong demokratikong rebolusyong pangkultura laban sa dominanteng kulturang maka-imperyalista at reaksyunaryo mula pa noong ilkalawang hati ng dekada 60 at paglulunsad ng Sigwa ng Unang Kwarter ng 1970, na kinapalooban ng serye ng aksyong masa ng 50,000 hanggang 100,000 katao at sa kalauna'y naging inspirasyon sa pagbubuo ng ilang organisasyong pangkultura at pampanitikan nagtataguyod ng pambansa, syentipiko at pangmasang kultura.

Mula dekada 60 hanggang 1972 nang iproklama ni Marcos ang batas militar, itinaguyod ng KM ang paggamit ng pambansang wika bilang pangunahing wikang panturo sa lahat ng antas ng sistema ng edukasyon; ang muling pagbubuo ng mga kurso sa pag-aaral at pagbabasa para maisama ang mga progresibo at rebolusyonaryong akda; ang programa sa pagpapadala ng mga tim ng istudyante, manunulat at manggagawang pangkultura sa mga pabrika at sakahan para magsagawa ng imbistigasyong panlipunan at matuto sa masa; at ang pag-oorganisa ng mga grupong pangkultura sa mga manggagawa at magsasaka.

Dahil sa rehimen ng batas militar, napwersang mag-underground ang KM at lahat ng ligal na makabayan at progresibong organisasyong pangkultura. Pero marami sa mga aktibistang pangkultura ang sumama sa rebolusyonar-yong armadong pakikibaka sa kanayunan at nagpatuloy sa rebolusyong pangkultura sa mas malawak na saklaw at mas malalimang paraan. Mula 1969 nang itatag ng Partido Komunista ng Pilipinas ang Bagong Hukbong Bayan o BHB, nagtataguyod na ito ng anti-imperyalista at antipyudal na rebolusyong pangkultura sa kanayunan.

Maging sa panahon ng matinding kalupitan ng batas militar, nabuhay ang mga anti-imperyalista at antipyudal na mga pangkulturang aktibidad kahit sa kalunsuran sa kabila ng pagsesensor at panunupil ng militar. Palihim na isinulat at ipinakalat ng mga kadreng pangkultura ang kanilang mga tula, dula, maikling kwento at nobela. Marami ang nangahas na mapanlikhang makapagtanghal sa intablado sa mga manggagawa at magsasaka. Nagkaroon ng mga mabilisang pangkulturang palabas (lightning) at mabilisang eksibit ng mga sining biswal. Nang mag-umpisang gumuho ang pasistang rehimen at tuluyang bumagsak noong 80's, ang rebolusyonaryong kilusang masa at ang pinayabong nitong kilusan sa kultura ay tumampok at nagningning.

Ang kilusan sa kultura ay isang mayor na bahagi ng pambansa-demokratikong rebolusyon. Kunektado ito sa ligal na demokratikong kilusang masa na nakabase sa kalunsuran at gayundin sa digmang bayan na nakabase sa kanayunan. Ang mga kadreng pangkultura ay nagsasagawa ng mga pangkulturang pag-aaral sa piling ng masa, lumilikha ng mga obra tulad ng musika, peynting, tula, dula, maikling kwento, nobela at pelikula at nagtatanghal sa intablado at lansangan.

May mga ispesyalisadong asosasyong pangkultura, hayag man o under-ground. Hayag ang Concerned Artists of the Philipines, Bugkos, Panulat at iba pa. Ang pinakatampok at pinakakomprehensibong underground na organisasyong pangkultura ay ang ARMAS, na isang alyadong organisasyong kabilang sa National Democratic Front o NDF. May sariling mga grupo ng kadreng pangkultura at tagapagtanghal ang mga pangunahing ligal na organisasyong masa ng manggagawa, magsasaka, kabataan at kababaihan at marami sa mga nakabababang yunit ng kanilang organisasyon.

Sa kanayunan, mayroon ding mga tim na pangkultura na nakakawing sa BHB at naroon ang napakaraming grupong pangkultura ng mga lokal na komunidad. Ang maamong nilalaman at mga porma ng katutubong kultura ay ginagamit at isinasanib sa proletaryong linyang rebolusyonaryo ng uring manggagawa, pambansa-demokratikong programa at ng pambansa, syentipiko at pangmasang kultura. Nilalagyan ng rebolusyonaryong nilalaman ang mga tradisyunal na porma ng sining at panitikan.

Maitatanong ninyo kung ang pambansa-demokratikong rebolusyon at ang kilusan nito sa kultura ay negatibong naapektuhan ng globalisasyon ng produksyon na ngayon lamang nangyayari, ng hindi kinukwestyon na solong hegemonya ng U.S., ng paggamit ng mataas na teknolohiya sa paghuthot ng sobra-sobrang tubo, ng pagguho ng mga rebisyunistang rehimen na pinagharian ng mga burukratang kapitalistang nagkukunwaring sosyalista, ng tila pagtatagumpay ng neokolonyalismo at ng imperyalistang opensiba sa larangan ng ideolohiya at pulitika mula noong 1989.

Tulad ng sinabi ko kanina, isang maliit na seksyon lamang ng intelihensya ang nalilito at nadidismaya. Iyon din ang seksyon na laging nagiging sunud-sunuran sa U.S. at mga lokal na uring mapagsamantala. Ang ilang elemento sa seksyong ito ng petiburgesya ay pumusturang Kaliwa noong nakaraan, laluna sa pakikibaka sa pasistang rehimeng Marcos, pero nang mabigo ang kanilang mga ilusyon na matamo kaagad ang tagumpay sa rebolusyon ay lantaran nilang pinanghawakan ang pusisyong maka-Kanan.

Kung ang tatanungin ay ang masa ng manggagawa at magsasaka at kalakhan ng petiburgesya, matatag nilang sasabihin na wala silang mapipili kundi ang ipagpatuloy ang kanilang anti-imperyalista at antipyudal na pakikibaka, tulad ng hindi pagtigil ng mga naunang rebolusyonaryo sa kanilang pakikibka para sa pambansang pagpapalaya at demokrasya sa kabila ng daan-daang taon ng kolonyal na paghaharing Kastila at deka-dekada ng imperyalistang dominasyon ng U.S. Tinatanaw nila ang muling pagbulwak ng kilusang anti-imperyalista at kilusang sosyalista na ibubunga ng kasalukuyang ligalig sa mundo.

Panghuling Pananalita

Bilang pagtatapos, gusto kong magbigay ng ilang pananalita na nagha-hambing sa Pilipinas at Netherlands kaugnay ng impluwensya ng U.S. sa kultura. Umaasa ako na makakatulong ito na patalasin ang inyong pag-unawa sa paksang tinalakay ko nang malawig.

Tiyak na may malakas na impluwensyang pangkultura ang U.S. sa Nether-lands. Sa mga bansa sa kontinenteng Europa ngayon at mula nang lumikas papunta sa Hilagang Amerika ang mga setler na Dutch, ang Netherlands ay isang bansang madalas ilarawang may pinakamahigpit na relasyong pangkultura sa United States. Malapit itong alyado ng U.S. sa lahat ng larangan at isa sa mga pangunahing alyado ng U.S. sa kolonyal, imperyalista at neokolonyal na pagsasamantala sa Asya nitong ika-2- siglo, sa cold war ng nakaraang bipolar world at sa kasalukuyang bagong ligalig sa mundo.

Litaw na litaw ang imperyalismong pangkultura ng U.S. sa Pilipinas dahil ang aking bansa ay isang di pa industriyalisadong neokolonya ng United States. Di hamak na mas independyente ang Netherland dahil isa itong maunlad na maunlad na bayang industriyal at isa nga itong kapangyarihang neokolonyal.

Hayaan ninyong gamitin ko ang isyu ng lenggwahe bilang halimbawa. Gina-gamit ng mga Dutch ang Ingles bilang pangunahin nilang lenggwaheng internasyunal dahil obhetibong ito ang pangunahing lenggwahe sa mga usaping internasyunal. Pero sa loob ng Netherlands at sa mga mamamayang Dutch, ang wikang Dutch ay laganap at nangingibabaw sa alinmang dayu-hang wika sa lahat ng larangan ng aktibidad. Sa kaso ng isang neokolonya tulad ng Pilipinas, ang wikang Ingles, sa katunayan, ay nangingibabaw sa pormal na kinikilalang wikang pambansa at nagiging behikulo ng mga ideya, saloobin, at panlasa na nagpapailalim sa sambayanan sa kapangyarihan ng United States.

May mga produktong U.S. na pinakakainteresan nang husto ng mga konsyumer sa Netherlands. Pero ang mga mamamayang Dutch ay di hamak na may mas maraming iba't ibang sariling produkto at mas maraming mapagpipiliang imported na produkto kaysa mga Pilipino. Ang mga tagasyudad sa Pilipinas ay bihag ng maraming iba't ibang produktong U.S. na pang-konsyumer at sila'y walang tigil na dinadagsaan ng mga kumersyal hindi lamang sa midyang elektroniko at nakaimprenta kundi pati sa napakapangit na mga bilbord.

Ang Netherlands, sa palagay ko, ay di hamak na mas mapili sa pag-aangkat ng mga pelikulang U.S. Pero ang Pilipinas ay walang pakundangan sa pag-aangkat, at nagtutuon sa mga pinakabulgar na panlasa. Di hamak na mas maraming pelikula ang ipiniprodyus ng mga Pilipinong prodyuser ng mga pelikula kaysa mga Dutch, pero ang karamihan sa mga pelikulang Pilipino ay pattern sa mga pelikulang Hollywood at sa mga pelikulang martial arts mula sa Taiwan at Hongkong. Mas malalaki ang mga sinehan sa Pilipinas dahil mas kakaunti ang mga videoplayers at hindi kayang bilhin ng mga mamamayan na higit na maliit ang kita kumpara sa taga Netherlands.

Ang mga istasyon ng telebisyon sa Pilipinas at Netherlands, sa palagay ko, ay mahilig sa mga programang U.S., laluna sa mga serye ng drama at komedi. Sa ngayon, hindi ko pa natatantya man lamang kung gaano kalulong sa ganyang mga programa ang mga mamamayang Netherlands at ng Pilipinas.

Kaugnay ng mga popular na nobelang U.S., siguro'y mas maraming Dutch na mamimili ng mga ito, sa orihinal na Ingles at sa saling Dutch, sa mga bukstor ng bruns kaysa mga mamimiling Pilipino na karaniwang nakapag-aral sa unibersidad at na mas gustong basahin sa Ingles ang mga nobelang ito kaya hindi na isinasalin sa Pilipino.

Inaasahan ko na sa pagkukumpara ng impluwensyang pangkultura ng U.S. sa Pilipinas at sa Netherlands ay masasapol ninyo ang mga kaibahan at pagkakahawig ng isang aliping neokolonyal at ng neokolonyalistang kapartner ng United States. #

KRISIS NG KULTURANG PILIPINO

noreply@blogger.com (mag-mulat, mag- organisa, mag-pakilos) — Tue, 03 Apr 2007 09:14:00 +0000

KRISIS AT REBOLUSYONG PILIPINO
25 Abril 1986

Ang kultura ay repleksyon ng ekonomya at pulitika. Ang dominanteng mga pwersa at bagong lumilitaw na mga pwersa sa ekonomya at pulitika ay kapareho niyong sa kultura. Ang nagsasalungatang pwersang ito at ang mga esensyal na kontradiksyon ng mga ito ay nagkakaroon ng mga porma sa ideolohiya at may depinidong mga makinarya sa larangan ng kultura.

Sinasaklaw ng kultura ang mga paraan ng pag-iral at tunguhin ng kaisipan sa pilosopiya, pulitika, ekonomya, sysensyang pangkalikasan at panlipunan, sining at literatura, sistema ng batas at moralidad. Kabilang sa mga makinarya ng kultura ang mga institusyon, iba't ibang tipo ng organisasyon at tauhan na nakakonsentra o may espesyalisasyon sa gawaing pangkultura.

Gayunman, ang kultura ay hindi simpleng repleksyon sa ideolohiya ng mga kasalukuyang pwersa at kontradiksyon sa ekonomya at pulitika. Ito rin ay akumulasyon ng mga ideya, kostumbre, kagawian at katulad nito,mula pa noong bago isinulat ang kasaysayan, at nananatili sa kasalukuyang kalagayan hanggat may mga tagapagdala at parte ang mga ito ng sikolohiyang panlipunan ng mamamayan.

Pangunahing tuon ng diskusyong ito na mailahad ang krisis sa kulturang Pilipino kaugnay ng krisis ng malakolonyal at malapyudal na lipunan. Tinutuunan natin ang dominanteng mga pwersa sa kultura na hindi lamang sumasalamin kundi nagbibigay rin ng ganting-aksyon sa mga realidad at tunguhing pulitiko-ekonomiko, at sa proseso ay may kontradiksyon sa bagong lumilitaw na mga pwersa sa kultura at gumaganap ng reaksyunaryong papel nila sa krisis ng kultura at lipunang Pilipino. Tuunan natin ang dominanteng mga pwersa habang ginagampanan nila ang kanilang antinasyunal, anti-syentipiko at anti-mamamayang papel laban sa bagong lumilitaw na mga pwersa ng pambansa, syentipiko at pangmasang kultura.

Ang Dominanteng Mga Pwersa sa Kultura

Ang imperyalismong US at Simbahang Katoliko Romano ang dalawang dominateng pwersa sa kulturang Pilipino. Ang imperyalismong US ay mas dominanteng pwersa. Sa malakolonyal at malapyudal na kultura ng Pilipinas, ang mga pwersang ito ang maydala ng dominanteng mga ideya at maykontrol sa dominanteng makinarya sa kultura. Sa paggapi sa lumang demokratikong rebolusyon at pagpapataw ng kapangyarihan nito sa mamamayang Pilipino, ginamit ng US hindi lamang ang superyor na kakayahang militar at kahandaan nitong itaguyod ang pag-unlad ng lokal o Pilipinong malaking burgesyang komprador kundi pati ang ideolohiyang pro-imperyalistang demokrasyang liberal para akitin ang rebolusyonaryong nasyunalismo at progresibong demokrasyang liberal ng lumang demokratikong rebolusyon.

Itinayo at pinalawak ng US ang sistema ng edukasyong publiko at itinatag nito ang University of the Philippines para madala ang propaganda ng modernong imperyalismo (ipinahayag sa mga termino ng konserbatibong demokrasyang liberal) at makalikha ng mga nakakabasa't nakakasulat na mga manggagawa at mas maraming katutubong propesyunal at teknisyan na mailukugar sa sistemang kolonyal at pyudal.

Para mapalitaw ang pinakamahuhusay na Pilipinong edukado sa US, ipinatupad ng US ang sistemang pensyunado noong panahon ng kolonyal na paghahari nito. Noong panahong malakolonyal, ginawa ng US ang pagkakaloob ng iskolarsip sa ilalim ng mga opisyal na ahensya at pribadong pundasyon ng US para magkaroon ng pro-US na mga bagong akademisyan, teknokrata ng gobyerno at pribadong manedyer. Sistematikong nagsanay ito ng mga Pilipinong opisyal militar sa mga kuta ng US.

Sa bawat antas ng sistema ng edukasyon sa Pilipinas, ang mga pro-imperyalistang konsepto at paraan ay nanaig sa pamamagitan ng mga edukador na nagsanay sa US at mga programa sa pag-aaral at materyales sa pag-aaral na nakatuon sa US. Ang mga ito ang bumubuo sa pinakabagong
kolonyal na mentalidad ng mga edukadong Pilipino na karamihan ay nagmula sa petiburgesyang lunsod at bihirang nagmula sa masang anakpawis, at naging matataas na burukrata, propesyunal na may pribadong hanapbuhay, tagapangasiwa sa negosyo at opisyal militar.

Ang masmidya ay isa pang larangan ng kultura na dominado ng
imperyalismong US at mga ahente nito sa kultura. Ang midyang nakasulat at elektronik ay lumago bilang mga behikulo ng pro-imperyalista at reaksyunaryong propaganda at tagaanunsyo ng mga produkto ng US at
tagatimpla ng panlasa ng Pilipinong konsyumer. Ang mga pelikula at programa sa TV na gawa sa US at mga programa sa radyong nakatuon sa US ang mga pinaka-epektibong tagapagdala ng pro-imperyalistang mga konsepto at estilo, kabilang ang pinakabulgar at dekadenteng mga ideya.

Iniangkop ng Simbahang Katoliko ang sarili sa dominasyon ng US pagkasimula nito noong umpisa ng siglo. Noong panahon ng kolonyal na mapaghahari ng Espanya, ang Simbahan ay may malalaking ahensyang komprador, at nakapagbenta ng mga lupain ng prayle para palawakin ang interes nito bilang malaking komprador sa pagbabangko at bagong mga empresa sa komersyo.

Mula noon, napanatili ng Simbahan ang sa esensya'y ideolohiyang pyudal nito kasama ng nangibabaw na ideolohiya ng modernong imperyalismo, at atubiling tinanggap nito ang prinsipyong magkahiwalay ang simbahan at estado. Ang pangingibabaw ng modernong ideolohiyang imperyalista sa ideolohiyang pyudal ay sumalamin sa malapyudal na ekonomya at pulitika.

Bilang institusyon, ang Simbahan ang malakas na tagapagtanggol sa ideolohiya at nagpasagrado ng malaking burgesyang komprador at uring panginoong maylupa. Ang impluwensya ng Simbahan sa kultura ay lumaganap sa hanay ng mamamayan sa pamamagitan ng gawaing katekismo, mga ritwal, sermon, kampanyang dasal, publikasyon at katutubong kaugaliang ginawang Kristyano o ang tinatawag na katutubong Kristyanidad.

Hindi na gayong kaprestihiyoso ang pontipikal na University of Sto. Tomas tulad ng dati nang nasa rurok ito ng sistema ng edukasyon sa panahon ng kolonyal na paghahari ng Espanya. Pero napaunlad ng simbahan ang sariling malawak na sistema nito ng edukasyon. Sa simbahan ang karamihan sa mga pribadong eskwelahan sa bawat antas, kinakaribal nito ang sistema ng edukasyong publiko sa antas ng primarya at elementarya, at nakahihigit ito sa antas ng hayskul at kolehiyo.

Ang "pinakamahuhusay" na eskwelahang Katoliko ay kilalang-kilalang mga eskwelahan para sa mga anak ng mga nagsasamantalang uri. At kahit tinutuligsa ng mga sulat ng Papa sa mga obispo at sa lipunan sa pangkalahatan ang kapitalismo at liberalismo sa isang banda, at ang sosyalismo at Marxismo sa kabila, para itaguyod ang ispiritwal na misyon ng Simbahan at mga minamahalagang pyudal bilang nangingibabaw sa mga uri sa lipunan, sa totoo ang mga Katolikong unibersidad at kolehiyo ay mabisang tagapagpalaganap ng burgis na mga teorya sa ekonomya, paraan ng pamamahala ng negosyo, at pinakapanatikong mga ideyang anti-komunista, anti-mamamayan at kontrarebolusyonaryo.

Dagdag sa mayor na mga pasilidad na disektaryan ang mga Katolikong tradisyunal na pasilidad, eskwelahan, masmidya at ibang modernong pasilidad sa pagpapalaganap ng pro-imperyalista at reaksyunaryong mga ideya at sa pagpapalitaw ng mga lalaki't babaeng mayhalu-halong minamahalaga ng ideyalismong pyudal at suhetibismong burgis.

Ang Antinasyunal na Papel

Sa paglalatag ng pundasyon ng malakolonyalismo sa pamamagitan ng dipantay na mga kasunduan sa ekonomya at militar noong ikalawang hati ng dekada '40, ginamit ng US ang Cold War para itumbas ang anti-imperyalismo sa komunismo bilang kakatwang salita at mura. Sa tusong paraan, ang abstraktong liberal na konsepto ng mga indibidwal na karapatan ay ikinontra ng US at mga Pilipinong ahente nito sa kultura sa konsepto ng pambansang soberanya at sa konsepto ng Pilipinas bilang independyenteng bansang-estado.

Ginagampanan ng US ang pinakamabigat na papel sa pagsalungat sa pambansang soberanya at independensya ng mamamayang Pilipino. Kapag ang mga makabayang Pilipino ay naninindigan para sa pambansang soberanya at independensya, ito ay ipinagwawalambahala o kinukutya ng mga intelektwal na kumikiling sa US at nagbubunsod ito ng kawalan ng oportunidad sa sistema ng kultura at edukasyon, kung hindi man ng pagkahanay sa kinakatakutang klasipikasyong "subersibo".

Ang institusyunal na Simbahang Katoliko ay isang epektibong alalay ng imperyalismong US sa pagbubunsod ng kolonyal na mentalidad at paninira sa anti-imperyalistang kilusan bilang komunistang pakana. Ginampanan nito ang espesyal na papel na ikontra ang mga sentimyento sa relihiyon laban sa anti-imperyalistang kilusan tulad ng ginawa nito noong panahon ng kolonyal na paghahari ng Espanya laban sa anti-kolonyalistang kilusan.

Noong dekada '50, sunud-sunod ang maingay na pagsalungat ng Simbahan sa rebolusyonaryong kilusang anti-imperyalista, sa pagpapalaganap ng pambansang yamang liberal tulad ng Noli at Fili, sa makabayang krusada ni Recto, sa progresibong mga akdang liberal sa University of the Philippines at sa patakarang "Filipino First" ni Presidente Garcia. Bilang mga intelektwal na komando ng Simbahan, ang mga Heswitang Amerikano at kanilang mga disipulong Pilipino ay tumampok sa paghahangad na supilin ang anti-imperyalista at anti-kolonyalistang mga ideya at sa pagsusulong sa Antisubversive Law.

Pero noong dekada '60, ang anti-imperyalistang inisyatiba ng mga rebolusyonaryong proletaryo at kanilang nagkakaisang-isang hanay kasama ang mga progresibong liberal ay kumilos para ikontra-atake ang mga pro-imperyalista at iyong mga tagapagtaguyod ng Cold War at nakapagtamo sila ng malalaking tagumpay para sa anti-imperyalistang kilusan sa larangan ng pulitika at kultura. Sa kabila ng patuloy na agresyong pangkultura ng US sa pamamagitan ng mga institusyong may pondo ng US, sumibol ang bagong demokratikong kultura na may malakas na anti-imperyalistang nilalaman. Pinangunahan ng Marxismo-Leninismo ang malaking kilusan ng mga intelektwal at sa kultura.

Ibayong ipinagmalaki ng mga Pilipinong intelektwal ang kanilang sariling pambansang wika at pasuway na ginamit nila ito laban sa matagal nang pangingibabaw ng Ingles sa eskwelahan, opisyal na komunikasyon at babasahing mataas ang antas. Matindi rin ang pagmamalaki sa rebolusyonaryong tradisyon at katutubong tagumpay sa pambansang mana sa kultura.

Noong 1970-72, sumigabo at namulaklak ang bagong demokratikong rebolusyon sa kultura. Ang malalaking bilang ng nakapag-aral ay nag-umpisang magtanong, pumuna at tumanggi sa mga imperyalistang katangian ng kultura at edukasyon ng US. Naligalig sila ng krisis ng naghaharing sistema at nabigyan ng inspirasyon ng lumalaking kilusang masa. Nararapat ang natatanging pagbanggit sa Unang Sigwa ng 1970. Ang nakapag-aral ay nasuklam sa gerang agresyon ng US sa Byetnam, at nagkalakas-loob dulot ng halimbawa ng papalaking bilang ng mga intelektwal na Amerikano na tanggihan ang realidad at mga pag-aakala ng imperyalismong US sa ideolohiya.

Ang pagpapataw ng pasistang diktadura noong 1972 ay desperadong pagtugon ng US at mga lokal na reaksyunaryo sa umuunlad na kilusang anti-imperyalista. Tulad ng lahat ng ibang rebolusyonaryong pwersa, ang mga pwersa ng rebolusyon sa kultura ay patuloy na dumami sa kilusang lihim sa kalunsuran at sa mga sonang gerilya.

Isinagawa ng pasistang diktadura ang mga rekomendasyong idinikta ng US sa PCSPE (Presidential Committee to Study Philippine Education) na pasimplihin ang sistema ng edukasyon sa Pilipinas diumano sa layuning magkaroon ng mas maraming magtatapos na may kabihasaang teknikal para sa mga dayuhang empresang multinasyunal. Pero ang mga trabaho sa palubog nang palubog na ekonomya ay hindi kailanman makabuluhang pinarami ng mga dayuhang monopolyo .

Isinagawa rin ng pasistang rehimen ang patakarang idinikta ng US na gumawa ng mas maraming librong may pondong pautang ng World Bank. Ang mga libro ay naging behikulo ng pro-imperyalista at pasistang propaganda para dagdagan ang araw-araw na propagandang inilalabas ng kontroladong masmidya.

Ang edukasyong publiko ay ginutom ng gobyerno sa pondo. At ang mga guro ay pinagkaitan ng disenteng sweldo habang ang mga estudyante ay pinahirapan din ng mas mataas na gastos para mabuhay at makapag-aral.

Inendorso o kinunsinti ng mga lider ng Simbahang Katoliko ang pasistang diktadura ng pangkating US-Marcos dahil pinalabas nito ang sarili bilang pwersang anti-komunista. Pero sa halos buong dekada '70 at pasulong, lumitaw ang parami nang paraming progresibong lider relihiyoso at taong simbahan na pumanig sa mamamayan sa pagtatanggol ng kanilang mga karapatang tao sa harap ng nakakapagngalit na kabuktutan at pang-aabuso ng mga pasistang sinulsulan ng US, gayundin sa pagtatanggol ng kanilang mga pambansang karapatan sa harap ng imperyalistang pandarambong sa pamamagitan ng mga multinasyunal na empresa at bangko, at paglabag sa pambansang soberanya at teritoryal na integridad sa pamamagitan ng mga base militar ng US.

Manipestasyon ng krisis sa sistema ng kultura na pro-imperyalista at reaksyunaryo ang pagtalikod ng mga nakapag-aral sa antinasyunal na kontrol sa kultura at impluwensya ng imperyalismong US, gayundin ang pagdami ng mga progresibong relihiyoso na makabayan ang paninindigan sa
loob ng Simbahang Katoliko.

Ang malalaking bitak sa mga dominanteng pwersa sa kultura ay tiyak na lalawak at sasamantalahin ng mga pwersa ng bagong demokratikong rebolusyon sa kultura.

Ang Anti-siyentipikong Papel

Madali ang mapahanga ng syentipiko at teknolohikal na mga pagsulong ng US at mapaniwala na makakatulong ang US sa syentipiko at teknolohikal na pag-unlad ng Pilipinas.

Gayunman, kung isasaalang-alang natin na salungat ang US sa pambansang industriyalisasyon ng Pilipinas, at gusto nitong mapanatiling agraryo ang ating bayan at huwag maghangad ng higit sa ilang empresang ginagamitan ng matinding paggawa, hindi maasahan sa gayon ang US na maging balon ng syentipiko at teknolohikal na pag-unlad para sa bayang nananatiling malakolonyal at malapyudal ang katangian.

Ang sistema ng edukasyong Pilipino ay sadyang walang anumang programa sa pagtataguyod ng mga pag-aaral sa mga saligang syensyang panlipunan. Gayunman, nililikha nito ang malaki-laking bilang ng inhinyero at teknolohista na sobrang-sobra kung ikukompara sa mga oportunidad sa trabaho sa ekonomyang hindi pa industriyalisado o pre-industriyal. Kaya nagtatrabaho sila bilang mga tagabenta ng mga kompanyang multinasyunal. At nangingibang bayan ang mga walang makitang trabaho sa sariling bayan.

Sa paghahambing ang lumilitaw na sobrang inhinyero at teknolohista ay resulta ng mabilis na paglawak ng sistema ng edukasyon noong dekada'50 at '60 at ng mabagal na paglawak ng sistema ng edukasyon na bumubuntot sa pagdami ng bata at kabataang nasa tamang edad para mag-aaral sa kalakhan ng dekada '70. Ang pangkalahatang pagsama ng sistema ng edukasyon na naging matingkad noong dekada '80 ay magbubunga ng bawas na bilang ng mga inhinyero at teknolohista kahit para sa pangingibang bayan.

Nababawasan din ang pangangailangan ng US at iba pang lugar sa mga propesyunal sa kalusugan, inhinyero, teknolohista at bihasang manggagawa. Samantalang gustong bolahin ng ilang tao ang sarili na ang eksport ng mga propesyunal at bihasang paggawa ay manipestasyon ng progresibong katayuan ng Pilipinas, sa totoo manipestasyon ito ng kawalang pag-unlad at krisis - ang kawalan ng kakayahan ng pambansang ekonomya na saluhin iyong kailangan pang ieksport sa murang presyo sa kabila ng mataas na gastos sa edukasyon na kailangang balikatin ng lipunang Pilipino.

May isa ring penomenon na nakakaligtaan. Samantalang pinili ng ilang propesyunal na maghanap ng trabaho sa ibayong dagat, ang iba ay sumama sa rebolusyonaryong kilusan. Ito ay isang penomenon na nagpapakita ng grabeng krisis sa sistema. Sa katunayan, parami nang paraming estudyante at nagtapos sa kolehiyo ang bukas sumama sa rebolusyonaryong kilusan. Ang buong petiburgesyang lunsod ay bumabaling sa panig ng masang anakpawis sa iisang pakikibaka laban sa pang-aapi at pagsasamantala.

Ang pilosopiya, mga syensyang panlipunan, sining at literatura, batas, edukasyon, ekonomika at kurso sa pagninegosyo ay mga larangan ng lantaran at pinalawak na paggawa ng teorya at propaganda ng mga ahente sa kultura at edukasyon ng imperyalismong US at Simbahang Katoliko.

Nasa mga larangang ito ang higit na nakakaraming mayorya ng mga estudyante at nagtapos sa kolehiyo. Sa mga panahong digaanong kritikal, sila ang mga tagapagdala ng ganap na disyentipiko, mapanlito, pro-imperyalista at reaksyunaryong mga ideya. Pero sa panahong mas kritikal, inaatake sila ng mga saligang problema ng lipunan na hindi maipaliwanag ng kanilang pormal na edukasyon, at naaakit sila sa syentipikong teorya at praktikal na pakikibaka ng mga rebolusyonaryong proletaryo at malawak na pambansa-demokratikong kilusan.

Pwedeng tanggihan ng ilan ang suhetibismong burgis ng ideolohiyang imperyalista at metapisikang midyibal ng pinakamalaking simbahan at mahahawan ang kanilang daan tungo sa rebolusyonaryong proletaryong teorya at praktika. Natutuhan naman ng iba na panatilihin ang syentipiko at kapaki-pakinabang sa kanilang pormal na edukasyon at kahit sa kanilang paniniwalang relihiyoso at gayundin maintindihan at matanggap ang pangkalahatang programa ng bago-demokratikong rebolusyon.

Manipestasyon ng krisis sa kultura at lipunang Pilipino ang matingkad na pagbaling sa pambansa-demokratikong kilusan ng mga estudyante at nagtapos sa kolehiyo. Nananawagan sila para sa
makabuluhang edukasyon at radikal na transpormasyon ng lipunan.

Ang Anti-Mamamayang Papel

Magkasamang nilikha ng imperyalismong US at Simbahang Katoliko ang malakolonyal at malapyudal na kultura na nababagay sa malaking burgesyang komprador at uring panginoong maylupa bilang mga naghaharing uri.

Ang kulturang ito ay nagsisilbi para mabigyang katwiran, magawang sagrado, lehitimo at maganda ang sistema ng pang-aapi at pagsasamantala.
Hangad nitong disarmahan at ihele ang mga inaapi at pinagsasamantalahang mamamayan sa paraang mental, emosyunal at moral at ipatanggap sa kanila ang kanilang kalagayan.

Sa pinakamatataas na antas ng sistema ng kultura, nananaig ang mga naghaharing uri bilang mga tagagawa ng patakaran, may-ari at tagakontrol ng mga pangunahing institusyong sa kultura, sistema ng edukasyon, masmidya at lahat ng ibang mayor na paraan ng pag-impluwensya sa pag-iisip, pagdamdam at moralidad ng mamamayan.

Ang intelihensya ang pinagrireklutahan ng pinakamahuhusay na personel sa kultura ng naghaharing uri. Pero ang higit na nakakaraming mayorya ng intelihensya ay hindi makakaangat sa lipunan mula sa antas ng swelduhan tungo sa pagiging naghaharing uri. Sa panahon ng krisis, ang intelihensya ay may tunguhing umugnay sa masang anakpawis na mga manggagawa at magsasaka at lalo pang pumuna at tumuligsa sa sistema ng pang-aapi at pagsasamantala.

Sa lantaran at pinong mga paraan, ang malakolonyal at malapyudal na kultura ay hindi lamang naggigiit ng mga tanging karapatan ng malalaking komprador at panginoong maylupa kundi nagkakait din ng pagkakataong makapag-aral sa milyun-milyong bata at naglilimita sa karamihan ng batang mag-aaral sa antas ng Grade IV, antas na hindi naggagarantiya ng kakayahang makabasa at makasulat. Naglalabas pa ito ng bulgar at mapanghamak na porma ng kultura para alisin ang atensyon ng masang anakpawis na manggagawa at magsasaka sa sariling makauring interes at
tunggalian ng uri.

Pero ang krisis ng sistema ng ekonomya ay nagiging krisis ng sistema ng pulitika. Ang ligalig sa lipunan at kawalang kakayahan ng mga naghaharing uri na maghari sa dating paraan ay nagbubunga ng pinakamatitinding tunggalian sa ekonomya at pulitika sa hanay ng naghaharing uri at sa pagitan ng mga naghahari at pinaghahariang uri. Umaabot sa larangan ng kultura ang tunggalian ng mga uri.

Sa paghahangad na makuha ang poder sa pulitika, ang pinakaabanteng pwersa sa produksyon at pulitika - ang uring manggagawa - ay kinakatawan ng partido nito na may teorya at praktikal na programang sumasaklaw hindi lamang sa mga layunin sa ekonomya at pulitika kundi pati sa layunin sa kultura - ang bagong demokratikong kultura na pupukaw at magbubuklod sa saligang alyansa ng uring manggagawa at uring magsasaka bilang pangunahing pwersa, at kakabig sa panggitnang saray ng lipunan sa isang pambansang nagkakaisang prente.

Ang bagong demokratikong kulturang ito ay nagsisilbi sa mamamayan at binabaka nito ang anti-mamamayang kultura ng lipunang malakolonyal at malapyudal.

* * *

HUMAN FREEDOM: BEYOND LITERATURE

noreply@blogger.com (mag-mulat, mag- organisa, mag-pakilos) — Wed, 21 Mar 2007 04:59:00 +0000

Bonifacio P. Ilagan
Director/Playright

(Paper delivered for the conference “The Ethics of
Writing” in the panel “Literature and Human Freedom”
of the Philippine Center for International Pen; 25
November 2006, St. Thomas Aquinas Research Center,
University of Sto. Tomas, Manila.)

Our gathering today brings back a memory.

As the historic decade of 1970 was ending, I caught
the tail-end of the polemics about literature and
society that pitted Jose Garcia Villa against S.P.
Lopez. With some understanding of what the writers
were debating, I felt inclined to be on the side of
the S.P. Lopez school of thought, although a couple of
years later, enraged by the fatal shooting of the
University of the Philippines student Pastor Mesina, I
would lead a mob that stormed his office by the
Oblation, cursing him and throwing sticks and stones,
one of which found its mark right on his chest. That
ushered in the so-called Diliman Commune in 1971.

Such was the turmoil swirling during the decade. One
found little time to wade in the angst of aestheticism
and existentialism of the generation that went before.
When I started writing, a line had already been drawn
that separated writers, with one camp laying down, in
caps and bold, a code for writing that conjoined
literature and society. “Committed” was how it was
described.

Committed literature wielded freedom in a sense that
shocked hardcore aestheticians and transformed
existentialists. If one had to write, so the ethics of
committed writers went, one had to be partisan, and
his or her writing ought to serve the people in ways
that addressed not merely, as my prison mate Jose
“Pete” Lacaba once said, “the dandruff on my scalp or
the private aching in my heart.”

If writing were to express human freedom, it must be
able to say what was precisely forbidden by the
power-wielders. Literature must be unhampered by such
restrictions as the Presidential Proclamation 1017 or
any manifestation of the so-called “calibrated
preemptive response.”

In citing these indications of repression, I am
already talking circa 2006. In fact, here we are,
allotting a session in this conference to discuss
“Literature and Human Freedom” --almost four decades
since the connection started charting a life for the
generations of writers whom poet Emmanuel Lacaba
addressed in this wise:

You want to know, companions of my youth,
How much has changed the wild but shy poet
Forever writing last poem after last poem;
You hear he's dark as earth, barefoot,
A turban round his head, a bolo at his side,
His ball pen blown up to a long-barreled gun:
Deeper still the struggling change inside.
Like husks of coconuts he tears away
The billion layers of his selfishness.
Or learns to cage his longing like the bird
Of legend, fire, and a song within his chest.

(From “Open Letter to Filipino Artists”)

Becoming an activist sometime in the 1970s, poet Eman
Lacaba immersed himself in the workers' movement in
Manila-Rizal. Martial law found him joining the New
People’s Army in Mindanao, where he was captured and
summarily executed by elements of the government armed
forces on March 18, 1976.

In the 36 years that passed since 1970, writers like
Eman more than defined literature and human freedom,
did more than compose poetry and short stories and
plays in the service of the masa. They lived – and
died -- as they wrote.

Then there is poet Axel Pinpin, who had been
originally included as a panelist in this conference.
When I saw his name in the first program that was sent
to me, I asked, has Axel been released? No, he still
languishes in jail in Camp Vicente Lim in Laguna,
having been abducted by the military in Tagaytay City
last April 8.

Axel Pinpin, together with five farmers, were tortured
and forced to admit being communist guerillas, which
they are not, and so they did not. Collectively called
the Tagaytay 5, they are members of the Kalipunan ng
mga Magbubukid sa Kabite. Even in prison, Axel upholds
human freedom in his poetry:

Ang binubulok dito’y hindi malamig na katawang lupa
kundi mga pangarap at alab na hangad ng paglaya.
Ang inaagnas dito’y hindi buto, buhok at ngipin
kundi mga karanasan ng paglaban ng kauring alipin.

(Mula sa “Pagdalaw sa Libingan ng mga Patay”)

(What is being decomposed here is not the cold body
but the dream and the passion to be free.
What are being corroded here are not the bones, the
hair and the teeth
but the experiences of struggle of my co-slaves.

From “Visiting the Tomb of the Living”)

Axel Pinpin went beyond writing. Had he not meddled in
peasant organizing, would he have still reaped the ire
of the military? I think so, sooner or later. Because
he combined social writing with social practice -- a
potet fusion sustaining human freedom, the state had
to find a convenient way to pin him down.

In the case of Eman, well, he, too, did not remain
satisfied with waxing poetic about human freedom:

Now of consequence is his anemia
From lack of sleep: no longer for Bohemia,
The lumpen culturati, but for the people, yes.
He mixes metaphors but values more
A holographic and geometric memory
For mountains: not because they are there
But because the masses are there where
Routes are jigsaw puzzles he must piece together.
Though he has been called a brown Rimbaud,
He is not a bandit but a people's warrior.

(From “Open Letter to Filipino Artists”)

Eman had to be that people’s warrior.

Fully committing their writing to society, Eman
Lacaba, Axel Pinpin and the rest of their tribe
wielded human freedom by exercising it. In the realm
of the imagination, however, the creative thought,
although liberating, remained just an idea, unable to
change society. Perhaps they realized that it could
only do so, when, grasped by the people, the people
turn it into a material force.

I have absolutely no doubt that they did. #

Amado V. Hernandez Resource Center

noreply@blogger.com (mag-mulat, mag- organisa, mag-pakilos) — Fri, 09 Feb 2007 04:38:00 +0000

KALAGAYAN NG SINING AT KULTURA SA PANAHON NG GLOBALISASYON
Binigkas ni Jenifer Padilla
Executive Director
Amado V. Hernandez Resource Center

I. INTRODUKSYON

Kamakailan lamang ay nag-survey ang Pulse Asia tungkol sa kawalan ng pag-asa ng mga Pilipino sa ating bansa. Ayon sa survey, wala pa sa kalahati ng mga Pilipino ang naniniwalang “may pag-asa pa ang bansang ito.” Dama ng karamihan ang pangangailangan para sa pundamental na pagbabago sa ating lipunan ngayon. Kailangan ng pagbabago sa ating ekonomya kung saan ang karamihan ay nananatiling hikahos, hindi nakikinabang sa kanilang pinagpapawisan. Kailangan ng pagbabago sa ating pulitika, kung saan ang gobyerno ay gobyerno ng iilan, at hindi ng karamihan.

Pero batid din natin na ang pagbabago sa lipunan ay hindi magiging ganap kapag walang kasabay na pagbabago sa kultura ng bayan. Pagbabago sa dominanteng kaisipan, kaugalian, pagpapahalaga, panlasa, sining at panitikan. Pero ano nga ba ang kailangan baguhin sa kultura sa bansa ngayon? Hayaan ninyo akong magbahagi ng aming pagsusuri hinggil sa kasalukuyang kalagayan ng sining at kultura sa Pilipinas, mga patakaran at programa sa kultura ng pamahalaan at pribadong sektor, at ugnayan ng mga ito sa ekonomya at pulitika ng bansa sa panahon ng globalisasyon. Kung ito ay makakatulong sa paglilinaw at paggigiit sa tungkulin ng artistang Pilipino sa pagsusulong ng pagbabago sa ating lipunan, nakamit na rin namin ang aming layunin sa pagkakataong ito.

II. KASALUKUYANG KRISIS NG SINING AT KULTURA SA PILIPINAS

Ang dominanteng kultura sa Pilipinas ay nananatiling kolonyal, burges at pyudal sa kasalukuyang panahon. Itinatakda ito ng mga dominanteng pwersa sa ekonomya at politika ng bansa – ang U.S. at ang mga elit sa ating lipunan, ang malalaking kapitalista at asenderong Pilipino.

Ang pamantayan ng U.S., hindi lamang sa pulitika at ekonomya, kundi maging sa kulturang kolonyal ang nagiging sukatan kung ano ang mahusay at hindi para sa mga Pilipino. Sa kulturang burges, ang sining ay kalakal at ang mga tao ay palengke na pwedeng manipulahin para higit na pagtubuan. Pinapanatiling mangmang, kimi at palaasa sa “swerte” at sa kawanggawa ang masang bihag ng kulturang pyudal. Sa tulong ng dominanteng kulturang ito, nagiging mas madali ang patuloy na pagkontrol at pagsasamantala ng mga dayuhan at iilan sa sambayanang Pilipino.

Sa ngalan ng “globalisasyon”, ibayo ang pananalakay ng dalawang pinakadominanteng pwersa sa kulturang Pilipino – ang imperyalismong U.S. at ang simbahang Katoliko Kinakasangkapan din ng mga dayuhang imperyalista at mga naghaharing uri ang estado upang ipalaganap ang artipisyal na kulturang popular, ang kultura ng korupsyon, at kultura ng pasismo upang palakasin at higit na palawakin ang kanilang dominasyon.

Kultura ng Globalisasyon

Ang Pilipinas ay nakapailalam sa mga kasunduan at patakarang pinagkaisahan at idinidikta ng mga economic superpowers o mga imperyalistang bansa. Kabilang dito ang mga neoliberal na patakaran ng liberalisasyon, deregulasyon at pribatitsasyon na itinutulak ng IMF, WB at WTO lalo na sa mga mahihirap na bansa. Sa gayon ang mga bansang katulad ng Pilipinas ay nagsisilbing mas maluwag na palengke para sa mga produkto at serbisyo ng mga malalaking kapitalista mula sa mayayamang bansa.

Malayang kalakalan ng mga produktong pangkultura

Dahil sa patakaran ng import liberalization mas malaya nang nakakapasok pati mga dayuhang produktong pangkultura sa Pilipinas katulad ng pelikula, aklat, musika at software. Sa ilalim ng Trade-Related Aspects of Intellectual Property Rights o TRIPS ng WTO, nagiging mas madali para sa mga higanteng korporasyon mula sa ibang bansa ang pamumuhunan, pagbili, pag-agaw, pagkontrol at pagmomonopolyo sa mga sumusunod: 1) likhang sining at distribusyon nito (sa pamamagitan ng karapatang ari at mga kaakibat nito), 2) tatak (trademark) at pagtukoy sa pinagmulan ng produkto (geographical indications), 3) imbensyon (sa pagmamagitan ng patente), industrial design at trade secrets.

Sa pamamagitan ng General Agreement on Trade in Service o GATS ng WTO, pinadali rin ang dominasyon ng mga imperyalistang bansa sa mga serbisyo sa Pilipinas. Kabilang dito ang mga serbisyong tumutugon sa pagpapalaganap at preserbasyon ng mga produktong pangkultura, gaya ng distribusyon at pagpapalabas ng pelikula. Sa buong mundo, ang US ang pinakamalaking exporter ng mga produktong pangkultura ngayon.

Kasabay ng halos monopolyado ng US ang produksyon at distribusyon ng produktong pangkultura hinuhulma nito ang panlasa ng mga tao upang lumikha ng pangangailang (demand) para sa kanyang mga produkto. Ang panlasang pinoy ay matagal ng nabababad sa pamantayang Amerikano kaya madaling tanggapin ito ng marami.

Ngunit nagreresulta ito sa pagkalugi o paglamon sa lokal na industriyang pangkultura. Dahil sa matinding kumpetisyon lumalaban ang mga ito sa pabababaan ng sahod, kontraktwalisasyon at pagbabawas ng mga manggagawa na nagaganap sa mga estasyon ng telebisyon at mga produksyon pampelikula. Binubunsod din ng kumpetisyon na ito ang lalong pagkasadlak ng mga likhang sining sa pamantayang komersyal at kolonyal para makapatas sa mga imported na likhang sining at pamantayan ng kahusayan. Naging laganap din ang pamimirata ng mga nais kumita ng malaki sa mababang kapital. Habang sa isang banda, ang panggagaya ay kinukunsinti ng mga dayuhang korporasyon dahil pinalalaganap pa nito ang dayuhan o anila’y “global” na panlasa, ang pamimirata nama’y malupit nilang nilalabanan sa larangan ng intellectual property rights dahil umuuk-ok ito sa kanilang tubo.

Nagkakaroon din ng impluwensya o kontrol ang pribadong korporasyon sa mga likhang sining sa pamamagitan ng pagpondo nito sa mga ahensyang pangkultura at mga grupo o indibidwal na artistang hindi nakatatanggap ng suporta mula sa gubyerno. Ang ganitong kalagayan ay lalong pang dadausdos kapag naisulong ang mungkahing charter change ng administrasyong Arroyo kung saan kabilang ang pag-alis ng mga restriksyong pang-ekonomya sa dayuhang pag-mamay-ari.

World Class Culture

Sa hanay ng kultura, itinuturing na world-class ang mga nagkamit ng parangal mula sa mga dayuhang institusyon. Hindi masamang makilala ang kakayanan ng pinoy sa ibayong dagat. Ngunit kung ang gagamiting pamantayan ng pag-unlad at kahusayan ay nakabatay sa kulturang maka-dayuhan gaya ng laganap sa ating mga palabas, musika, atbp. mas malaki ang pinsala nito. Anti-nasyunal na kaisipan ang kabilang mukha ng “world class culture” na nagmamaliit at nagbabansot sa halip na nagpapayabong sa kulturang Pilipino .
Maging ang sistema ng edukasyon ay hinuhubog ding maging world-class. Kinakailangan daw ito para maging competitive o makipagtapatan sa pandaigdigang kumpetisyon. Sa mga paaralan, pilit inaayon ang mga kurso at aralin na maghuhubog ng mga susunod na manggagawang skilled at english speaking para sa mga multinasyunal na kumpanya na nagdidikta ng kung ano ang kailangan nilang trabaho. Sa kasalukuyan laganap ang call centers, kung saan maraming kabataan ang namamasukan bilang kontrakwal. Inihahanda rin ng ganitong mga patakaran sa paaralan ang mga susunod na OFWs na pinagkakakitaan ng pamahalaan.

Cultural Diversity

Ang cultural diversity o ang pagkakaiba-iba ng mga kultura sa daigdig ay ang pagtingin na may esensyal na kaibahan ang mga kultura at nararapat lamang na igalang, protektahan at paunlarin ang mga pagkakaibang ito. Subalit ang pakahulugan sa cultural diversity – na itinataguyod ng globalisasyon at tinatangkilik ng gobyerno – ay ang paglikha ng napakaraming produkto at serbisyo mula sa iba’t ibang kultura. Binibigyan ng halaga na parang sa palengke ang mga “kakaiba,” ispesipiko, “walang katulad,” at exotic na kultura. May pagromantisa pa sa samu’t-saring tribo at komunidad na nagsisilbing materyal para sa imahinasyon at pantasya ng “mas maunlad” na sibilisasyon.

Hungkag ang ganitong konsepto ng ”cultural diversity” sapagkat hinihiwalay ang kultura sa kinaiiralan nitong panlipunang konteksto. Mapananatili ba ng mga katutubo ang kanilang kultura kung sila ay sapilitang inaalis sa kanilang lupain? Sa anong antas makikipagturingan nang matino sa mga Muslim kung patuloy silang itinatakwil at binabansagang terorista?

Kultura ng Turismo

Laganap ang samu’t-saring festival sa buong kapuluan ngayon sa layunin ng mga lokalidad at ng pambansang pamahalaan na pasiglahin ang turismo sa bansa . Sa isang banda nakabubuti ang turismo, kung bahagi ito ng edukasyon ng mga Pilipino at ng mga dayuhan na makilala ang mayamang kultura sa ating bayan . Ngunit kung ang pangunahing layunin ay kumita ng pera, nagiging kapital ang turismo sa komersiyalisasyon ng kultura. Bukod pa sa pinagkakakitaan ang kultura, mas masahol ang usapin ng panghihimasok sa isang kultura at ang artipisyal na pagpoproseso dito upang maging mabenta sa pinakamaraming tao. Madalas kaysa hindi, nababago sa kalaunan ang isang kultura kundi man ito tuluyang nasisira.

Sa praktika ng gobyerno, ginagamit nito ang turismo bilang tugon sa kahirapan. Sa isang banda, sinusuportahan nito ang produksyon ng mga tradisyunal na kagamitan. Ngunit ang pagpayag at paghihikayat ng gobyerno sa pagpasok ng mining companies at sa laganap na militarisasyon na nagtataboy sa mga kababayang tumutugon sa tradisyunal na kagamitan ay siya ring pumapatay sa tradisyunal na produksyon.

Kulturang Popular at Artipisyal

Ang tinaguriang “kulturang popular” ba ay tunay na kultura ng masa? O nagiging popular ito dahil pilit itong ipinamumudmod sa masa, hinuhubog ang kanilang panlasa hanggang sa tanggapin na nila ito bilang sariling kultura?

Ang mga eksena mula sa palabas na Wowowee at iba pang gameshow ay nagpapakita ng matinding desperasyon ng napakaraming maralitang Pilipino . Pinapalaganap nito ang pantasya na “swerte” at kagandahang-loob ng iba ang sagot sa kahirapan ng masa. Nilalako nito ang hungkag na pag-asa sa milyon-milyong tagapanood, kasabay ng mga produkto ng mga malalaking kumpanyang isponsor ng mga palabas na ito, sila na kumikita ng limpak-limpak sa pagtangkilik ng masa.

Gayundin, hungkag na kaligtasan ang nilalako ng mga fantaserye at telenovela, gawa man dito o dinub mula sa ibang bansa, Sa mga palabas na ito, hindi sistemang panlipunan o gobyerno ang ugat ng paghihirap kundi mga masasamang nilalang. At ang katubusan ay nasa balikat ng mga indibidwal na may kakaibang mga kapangyarihan, mga superhero, hindi sa kolektibong pakikibaka ng mga inaapi at pinagsasamantalahan.

Ito ang artipisyal na kulturang popular na “binebenta” ng industriyang pangkultura ng mga local na naghaharing-uri at ng imperyalismo sa masang mamimili. Dahil ang mga lokal na naghaharing uri at imperyalismo ang mayhawak ng halos lahat ng mayor na industriya sa kultura at sining (musika, pelikula atbp.) sila ang nagtatakda kung ano ang isinasalaksak sa isipan at panlasa ng masa. Sila ang nagtatatak na pang-masa ang ganitrong kulturang mapang-alipin. Sila ang nagpapanatiling mababaw o tanga ang masa – habang umaani ng tubo mula sa mga produktong kanilang ibinebenta sa masa.

Kultura ng Korrupsyon

Ang “kultura ng korupsyon” ay ang pananatili ng malawakang korupsyon (o ang pag-abuso sa posisyon para sa sariling interes) sa halos lahat ng antas ng gobyerno Sa loob ng burukrasya, mas tumitindi ang korupsyon habang pataas nang pataas ang posisyon dahil lumalaki rin ang kapangyarihan at dumadami ang oportunidad para dito .Kaya’t ang mismong paggogobyerno ay ginagamit ng mga naghaharing uri upang higit na magpayaman at panatalihin ang kanilang kapangyarihan. Sa aktwal, tinatangkilik nila kultura ng korupsyon habang kunwa’y iwinawaksi nila ito sa publiko.

Halimbawa na lang ang programa ng kasalukuyang gobyerno para labanan ang korupsyon. Nasasaad dito ang values formation, lifestyle check, kompyuterisasyon at deregulasyon ng mga transaksyon ng gubyerno. Pero sa dami ng kinasangkutang anomalya ng Pangulo at ng pamilya nito, mula sa Diosdado Macapagal Highway, Jose Pidal account, ang fertilizer scam, paggamit ng pondo ng OFWs sa OWWA para sa pangangampanya, pandaraya sa eleksyon, atbp., wala ni isang na-imbestiga ng malaliman.

Ang kulturang ito ay sinusuhayan din ng US upang matiyak ang pagyuko ng burukrasya sa kaniyang mga maniobra, lalo na sa usaping negosyo. Walang magtatagumpay na kampanya laban sa korupsyon hanggang may pakinabang ang mapagsamanatalang sistema ng globalisasyon at nagahaharing uri dito.

Kultura ng Panunupil at Pasismo

Sa kasalukuyan, halos 80% ng mamamayan ay mahirap at mahigit 11 milyong Pilipino ang wala o kulang ang kabuhayan. Ang lumalalang krisis pang-ekonomya ang nag-uudyok sa mamamayan na magpahayag ng hinaing at diskontento lalo pa’t nasasangkot sa maraming anomalya ang gobyernong Arroyo. Ngunit sa halip respetuhin ang karapatang mapahayag at magtipon-tipon, ibinaba ang Executive Order 464 -- pumipigil sa mga kawani ng gobyerno na umattend ng hearing sa Senado at Kongreso ng walang pahintulot mula sa pangulo; ibinaba rin ang Proclamation 1017 upang ideklara ang state of emergency, kasabay ng pagbabawal sa mga kilos protesta, pagbibigay kapangyarihan sa mga pulis na marahas na buwagin ang anumang pagtitipon, pasukin ang mga opisina ng mga publikasyon at arbitraryong mang aresto ng mga kritiko ng pamahalaan tulad ni Ka Crispin Beltran.

Kultura ng Terorismo

Inatras na ang State of Emergency pero hindi natigil ang “pagsensura” sa mamamayan. Patuloy at dumarami ang di malutas na kaso ng mga pandurukot at pagpatay sa mga aktibista, mamamahayag at maging mga taong simbahan. Sa tinatayang 747 na pinatay mula nang maupo si Arroyo sa Malakanyang, kalakhan ay nagmula sa mga progresibo at militanteng organisasyon na kritikal sa mga patakaran ng gobyerno. Matindi ang mensahe ang naiis ipaabot ng panunupil at pasismo -- nais nitong patahimikin ang mga naghahangad ng pundamental na pagbabago, nais nitong kitlin ang kaisipang mapanlaban at mapagpalaya -- hanggang sa mamanhid ang mamamayan sa ganitong kalagayan.

Bahagi ng all-out-war laban sa terorsimo ng gobyerno, laganap ngayon sa kanayunan ang papatinding militarisasyon na bumibiktima sa mga magsasaka at mga katutubo. May itinatakdang curfew at checkpoints, ipinagbabawal ang flashlights, kailangan laging may hawak na sedula ang mga residente. Ang mga hindi tumutugon ay arbitraryong inaakusahan na miyembro o tagasuporta ng NPA. Kasunod nito ay harasment, pandarahas, o sa sukdulan, pagpatay . Bahagi ito ng “all-out war” ng gobyerno, alinsunod sa “giyera laban sa terorismo” ng US. Asahan pang titindi ang kultura ng terorismo kapag naisabatas na ang Anti-Terrorism Bill (ATB) na masugid na tinutulak ng gobyernong Arroyo sa kongreso.

Kultura ng Pangangayupapa

Ginagamit ng gobyerno ang islogang “culture of peace” para palubagin ang loob ng mga nag-aaway na grupo. Ang iba’t ibang cultural exchange programs na binubuo ng immersion activities at mga pagtatanghal ay aktibo nitong sinusuportahan upang idiin ang “esensiyal na pagiging mapayapa at mapagkasundo” ng mga kultura. Subalit sadya itong inihihiwalay sa konteksto. Halimbawa, ang mapanlabang tradisyon ng maraming katutubo sa Cordillera ay pinahihina at pinipilit gawing masunurin sa pagpapaloob sa development aggression projects ng pambansa at lokal na gobyerno.
Isa pang halimbawa ay ang gera laban sa terorismong isinusulong ng US, kung saan ang Pilipinas ay nagiging lunsaran na rin ng digmang idinidiin ang pangkulturang katangian. Binabansagan ang Islam bilang sibilisasyon ng mga barbaro at terorista. Ang “militanteng Islam” ay ipinapailalim sa “mapayapang Kristiyanismo”; sa totoo’y binibigyan lang nito ng katuturan ang sistematikong pagsasantabi sa mga karapatang pantao ng mga Muslim sa Mindanao at iba’t ibang bahagi ng bansa. Ang islogang “culture of peace” ng gobyerno ay kapayapaang mabuway dahil hindi nakasandig sa makatarungang kaayusan ang natututunan ng mamamayan.

I. KONKLUSYON AT MGA RESOLUSYON

Pinatitingkad ng globalisasyon, kulturang popular, korupsyon at panunupil at pasismo ang dominanteng kulutrang kolonyal, burgest at pyudal. Ang ganitong kalagayan sa kultura ay sumasalamin sa malakolonyal na estado at malapyudal na ekonomya ng bansa. Naisasalarawan ng kulturang ito ang tumitindi at mas sopistikadong pagsasabwatan ng imperyalismo, burukrata kapitalismo at pyudalismo – ang tatlong ugat ng kahirapan sa Pilipinas.

Hamon at Panawagan

Mahalaga ang pagsabay ng pangkulturang pakikibaka sa pagsulong ng pagbabago sa pulitika at ekonomya. Mahalaga ang papel ng mga artista sa paglikha ng sining na bitbit ang kaisipang direktang sumasalungat sa dominanteng kultura. Mahalaga ang kulturang pambansa – na nagtataguyod ng pambansang identidad na nasasalamin ng pambansang pamana ng mga mayayamang kultura ng iba’t-ibang rehiyon at ng mga grupong etnolingwistiko. Mga tatak ng paggalang sa sarili at sa kasaysayan ng mga Pilipino, sa kakayanan ng komunidad mabuhay ng sagana, na nagpapatibay ng patriotismo. Dapat bitbitin ang kulturang may kritikal na pananaw at pamamaraan, dahil may kaakibat ang sining na gawaing edukasyong nagpapalaya at nagpapalawak ng kamulatan salungat sa pyudal na kaisipang nagpapamangmang. Bibit din ng mga alagad ng sining ang pagpapalaganap ng kulturang maka-masa, hindi para sa iilang sector lamang ng lipunan. Sinasalamin nito ang kanilang mithiin at ibinabandila ang kakayahan ng malawak na mamamayan, partikular ang mga manggagawa at magsasaka, sa paghubog ng lipunan at paglikha ng kasaysayan.

Komprehensibo ang gawaing kultura, dahil komprehensibo din ang saklaw nito. Sa usapin ng paglikha ng sining na bitbit ang kulturang pambansa, kritikal ang pananaw at pamamaraan, at para sa malawak na mamamayan, malaki ang hamon sa mga artista, ngunit bahagi lang ito ng pagbabago sa kultura. Mahalagang tungkulin din niya makiisa, makilahok sa pagkilos ng mamamyan sa pagsusulong ng pagbabago. Dahil ang pagbabago ng lipunan ay gawain ng lahat.

Walang bansang masagana ang walang sariling kultura.

Dekadang 70's at 80's

noreply@blogger.com (mag-mulat, mag- organisa, mag-pakilos) — Fri, 09 Feb 2007 04:27:00 +0000

Mga Kagilagilalas na Pakikipagsapalaran ng Artistang Bayan ng Dekadang 70's at 80's
ni Bonifacio Ilagan

PAGBIBINYAG SA APOY, PAG-AARUGA SA DUGO

Ang dekadang 70 at 80 ay panahon ng sigalot sa Pilipinas. Kabilang sa mga walang kaparis na pangyayaring naganap noon ay ang 14-na-taong batas militar, isang tinatawag na People Power Uprising na nagpabagsak sa isang despotikong gobyerno, isang serye ng mga bigong kudeta, at ang pamamayani ng isang kilusang rebolusyonaryo, na nagsisimpan ng umano’y pinakamatagal na rebelyong komunista sa Asya.

Sa alimpuyo ng mga nasabing pangyayari, isang kilusang pangkultura ang nagpakislot sa kasaysayan. Isinilang mismo bilang rebelyon laban sa dominanteng kultura ng lipunan, ang kilusang ito ay namandila ng mapangahas na pagkilos at masigasig na paglikha -- na kumalaban sa represyon ng estado, paghaharing militar at kaisipang alipin na kung tutuusi’y sintanda na ng panahon.

Ang sulating ito, paglalahad ng isang tuwirang sangkot, ay isang pagsisikap na arukin ang kilusan ng mga artistang bayan sa Pilipinas nang nasabing panahon, at nagtatangka ring maglahad kung bakit maging ang rebelyong ito sa larangan ng kultura ay namamayani.

* Pasintabi kina Katotong Domingo Landicho at Jose F. Lacaba.

BAGAMAN ikinukubli kami ng maliit na apartment mula sa patrulya ng mga pulis at sundalo, mas mabuti na ring iwasang mag-ingay. Mga walo katao kami – manunulat, artista sa teatro, artista ng sining biswal. Bandang 1973 iyon, santaon nang andergrawnd kung kami ay kumilos.

Abala kami sa sambuong araw na talakayan. Lagpas hatingggabi na. Umakyat na kami sa silid ng ikalawang palapag, naglatag ng banig, saglit pang nagbiruan, at mabilis na nakatulog – ngunit mabilis ring nagising. Nagkakaingay ang mga aso sa kapitbahayan. Alam namin, hindi simpleng dumaraan lamang ang taong bumulabog sa katahimikan ng komunidad na iyon sa Quezon City, alas tres ng madaling araw.

Mula sa de-kurtinang bintana, sinilip namin ang mga lalaking suot-sibilyan, may taling panyo sa ulo. Armado sila ng malalakas na assault rifles. Kami nama’y walang armas kahit ano, walang alam sa pakikipagyera, sabihin mang nakapambalibag na kami ng patpat at bato sa ilang demonstrasyon nitong nakaraan.

Takot ang sumaklot sa amin habang pinapanood ang mga lalaking pumupusisyon sa labanan. Napapaligiran na namin kayo, anunsyo nila. Tapos, nag-utos sila para sumuko ang dapat sumuko. Ngunit nakapagtataka: Hindi sa aming panig nakatingin ang mga armado. Ang mga riple nila ay nakatutok sa ibang direksyon. Nakahinga kami nang maluwag nang mapagtanto namin na hindi kami ang target nila, kundi ang kapitbahay naming diumano’y elementong kriminal.

Katunayan, isang bukodtanging lagim ang ipinunla ni Marcos sa buong Pilipinas noong Setyembre 1972. Ayon sa Konstitusyon, hindi uubrang siya ay magtatlong termino bilang presidente, kaya siya’y nagmaniobra ng sitwasyon para mabigyang-katwiran ang batas militar, at nang sa gayon ay manatili sa poder. Bago pa man binasa ni Francisco Tatad ang Proclamation 1081 sa publiko, ang AFP ay larga na pala sa pang-aaresto sa mga lider ng oposisyon, kabilang ang mga nasa militanteng kilusan.

Ipinagpalagay naming kasama sa listahan ng mga wanted ang mga artistang aktibo sa militanteng kilusan. Kaya nga, sa layuning isulong ang gawaing pangkultura sa nagbagong sitwasyon, nag-andergrawnd na kami.

Ang batas militar ang huling raket ng demokrasyang Pinoy na isinilang ng pag-aarugang Kano noong huling bahagi ng dantaong 19. Ang pinakamatibay na resulta ng nasabing demokrasya ay ang akumulasyon ng yaman at kapangyarihan sa sandakot na pamilyang elitistang nakakabit sa pundilyo ni Uncle Sam, habang ang mayorya ng taumbayan ay naglulunoy sa kahirapan. Naturalmente, ang ganoong kaayusan ay napanatili lamang sa pamamagitan ng todong karahasan ng estado upang sawatain ang pag-aalburoto ng taumbayan.

Sa simula

Freshman ako sa UP Diliman noong 1969. Para makalibre sa matrikula, sumali ako sa isang grupong panteatro na ang pangalan ay UP Mobile Theater. Ang guru namin ay si Wilfrido Ma. Guerrero, naging Pambansang Artista. Nangangastila si Freddie, nagsusulat sa Ingles at isinasalin sa Pilipino. Kabilang sa aming repertoire ang isang-yugtong dulang “Wanted: Muchacho” na may mga tauhang Pinoy na sinisiklot ng tunggalian ng palipas na mga kostumbreng Kastila at nauusong kaugaliang Amerikano.

Noong panahong iyon, ang UP Mobile Theater, na nagbabayan-bayan sa pagpapalabas, ay igpaw sa tradisyon ng lehitimong dulaan – dahil, ayon sa turong kolonyal, ang teatro, upang maging lehitimo, ay kailangang ipinapalabas sa mga prestihiyosong tanghalan, gumagamit ng kagalang-galang na wika, kabilang na ang pagiging Ingles.

Ang ganitong artistikong paghuhusga ay nagsantabi sa sining at panitikan ng mga katutubo at ng mga mayoryang grupong etnolinggwistikong Pilipino. Kung ang teatrong Pilipino ay masasabing teatro, iyon ay segunda klase.

Ngunit ang pinakatampok sa akreditasyon ng lehitimong sining at panitikan ay ang kung paanong ang mga iyon ay umaayon at nagpapatatag sa status quo. Ang sining at panitikang umiistorbo sa status quo ay tinatatakang subersibo, gaya ng mga dulang sedisyoso, may kalahating dantaon na ang nakakaraan.

Hamon ng bagong kilusang pangkultura

Kasabay ng pagsali ko sa UP Mobile Theater, may bagong kamulatang nagkakahugis sa kampus – isang aktibismo na nagsasabing ang sistemang panlipunan ang maysala sa siklo ng kahirapan at korapsyon na bumibiktima sa taumbayan. Inusig nito ang isang naghaharing uri at ang patron nitong dayuhan bilang promotor ng paghihirap at nakikinabang sa korapsyon. Iginiit nito ang isang agresibong nasyonalismo, pambansang identidad at tunay na hustisya’t demokrasya. Kung paanong ang aktibismong ito ay mabilis na nakilala sa pagiging radikal, ganoon din iyon kabilis sa pagkabig ng mga disipulo -- isang simulaing naghihintay na maihayag, maiguhit sa kanbas, awitin, isadula.

Noong una ay dula-dulaan lamang ng mga grupong walang pangalang artistiko. Pagkatapos ay nakilala na ang Samahang Kamanyang, Panday Sining, Gintong Silahis, Tanghalang Bayan, Nagkakaisang Progresibong Artista-Arkitekto, Siningbayan, Panulat para sa Kaunlaran ng Sambayanan, Tambuli at iba pang grupong pangkultura sa labas ng Maynila. Kabataan-estudyante ang panimulang kasapian, na naging multisektoral kalaunan. At naganap: Isinilang ang kilusang pangkulturang humamon sa sining at panitikan ng status quo sa Pilipinas.

Ang mga ideya, tema, tauhan at tunggalian ay hinango namin sa pakikibaka at pangarap ng mga karaniwang taong nagpapatakbo ng pabrika at nag-aaruga ng bukirin. Sila ang mayamang bukal ng dramatikong materyal na nagpabulaklak sa aming panulat at pinsel.

Upang mas mainam na lumikha ng sining at panitikan, ang mga artistang bayan ay nakipamuhay sa masa, natuto sa kanila, sumali sa kanilang digma, nakibahagi sa kanilang mga pangarap.

Ang pinagpapalabasan namin ay plasa, patyo, basketbulan, palengke, plantasyon, welgahan, pati ang gate ng Clark Airbase. Ngunit hindi gaya ng dati kong mobile theater na nagtatanghal sa mga komunidad bilang isang outreach program, ang teatro ng kilusang masa ay nagpapapalabas bilang gawi ng buhay. Nagpapatawa rin ang teatrong iyon. Ngunit ang mas matingkad nitong papel ay ang paghimok sa marurungis at di-nakapag-aral upang mag-organisa, at umigpaw sa kanilang kaapihan at pagkaalipin.

Sa pagyaman ng praktika, nagawa naming iangat ang karanasan sa antas ng karunungan. Sa pagyaman ng karunungan, naintindihan namin ang teorya at ang pagpapalawig nito para sa instruksyon at sistematikong pagsasanay.

Harangan man ng sibat

Nakuha namin ang atensyon ng gobyerno, tiniktikan kami. Dumagsa ang mga ulat ng panggigipit. Naroong pigilan kami sa pagpapalabas o pagdaraos ng palihan. O kung nagpapalabas na, biglang mawawalan ng kuryente. O kami’y babatuhin at papuputukan. O aarestuhin. Ang mga ito ay tumindi sa pagbulusok ng kalagayang pang-ekonomya at pampulitika. Ubos na ang argumento ng gobyerno. Ang ipinagdidiinan na lamang nito ay ang panganib ng isang "teroristang planong komunista."

Taong 1971, sinuspinde ni Marcos ang pribilehiyo ng writ ng habeas corpus bilang pasakalye sa martial law.

Ilang buwan bago ang deklarasyon ng martial law, lahat ng organisasyong pangkultura sa teatro, panitikan at sining biswal ay nagbuklod sa isang alyansang tinawag naming Konsehong Tagapag-ugnay ng Rebolusyonaryong Sining (Kontres).

Pagkalipas ng panimulang pagkagimbal sa deklarasyon, pinlano ng Kontres ang pag-angkop sa kondisyon ng batas militar. Kung paanong maiikutan ang batas militar – iyon ang nag-aapoy na usapin. Sinubok namin ang mga dulang iglap. Itinanghal ang mga ito kung saan maraming tao, gaya ng palengke o simbahan kung may misa. Tatlo o apat na aktibista ang gagawa ng eksena na tumutuligsa sa diktadura at mananawagan sa mga tao upang itakwil at labanan ito. Tapos, karipas na sila nang takbo bago dumating ang mga sundalo.

Ang mas nagtagal na paraan ay ang pagbubuo ng mga bagong grupong mistulang inosente, gaya ng isang tinawag naming Babaylan, pangalan ng katutubong pinunong espiritwal. Muling binuhay ng Babaylan ang dramang relihiyoso at ritwal ng masa, na pinalamnan namin ng pagtuligsa sa diktadura.

Mula sa andergrawnd, naglabas rin kami ng mga publikasyong pangkultura na naging daluyan ng rebolusyonaryong sining at panitikan. Hindi miminsang niligalig ng mga iyon ang rehimeng militar.

Paglalaon, ang kilusang antipasista ay pinasigla sa hayag ng mga grupong panteatro sa kampus, gaya ng UP Repertory Company. Kabilang sa mga itinanghal nito ay ang mapangahas na “Pagsambang Bayan” na hayagan kong inialay sa aking kapatid na babaeng artista sa teatro, na dinukot, ginahasa at pinaslang ng militar noong 1977, kasama ng siyam na iba pa. Ang Philippine Educational Theater Association ay tumampok rin sa sunod-sunod na produksyon ng mga dulang kontra sa diktadura. Sa Visayas at Mindanao, naging tuntungan ng gawaing pangkulturang antipasista ang network ng mga simbahan.

Sa kasagsagan ng batas militar noong dekadang 70, binuo ng Kontres ang maliliit na pangkat ng mga manunulat, artista sa teatro at artista sa sining biswal upang ipadala sa kanayunan. Doon, sa piling ng masang magsasaka at katutubo, mas malaya silang nakisangkot sa pagpapaunlad ng mapagpalayang sining at panitikan.

Sa dakilang eksodong ito sa kanayunan, at maging sa kilusang lihim at hayag sa kalunsuran, naging kawangki ang mga artistang bayan sa paglaban sa diktadurang US-Marcos. Di-mabilang ang naaresto, ikinulong, tinortyur, ginahasa, pinatay. Isang henerasyon ng mga makabayan at makamasang artista at manunulat ang lumikha ng tradisyon ng militansya at walang-hanggang paglilingkod sa sambayanan.

Masigabong pag-oorganisa at pagsubok sa estetika

Noong 1981, inalis ni Marcos ang batas militar. Alam ng lahat na kunwari lang iyon, paper-lifting, dahil ang lahat ng presidential decree, general order, at iba pang tuntunin ng batas militar na siya lang ang may gawa ay siya pa ring sinusunod bilang pamantayan ng peace and order at pamamahala. Lahat ng opisyal ng burukrasya na itinalaga niya, laluna ang mga galing sa AFP, ay hindi natitinag sa kani-kanilang pwesto. At – sa kaisipan ng madla, naroong nakatanim na ang kamalayan ng batas militar bilang kalakaran ng pamumuhay.

Gayunman, sinamantala ng mga artistang bayan sa mga komunidad ng buong kapuluan, pati na sa malalayong lalawigan ng Luzon, Visayas at Mindanao, ang pagkakataon upang pag-ibayuhin ang pag-oorganisa at pagtatanghal sa hanay ng masa. Ang dekadang 80 ay kinatangian ng walang humpay na pagbubuo ng mga grupong pangkultura at popularisasyon ng iba’t ibang porma at obrang artistiko sa teatro, panitikan, sining biswal, musika at sayaw, kabilang na ang sa Moro, lumad at sambayanang Cordillera. At maging sa mga pook na naaabot ng mamamatay-taong vigilantes, ang mga artistang bayan ng Mindanao ay nagtatanghal. Gayundin, sinimulang tanganan ng mga artistang bayan, gaya ng mga nasa AsiaVisions, ang teknolohiya ng video para sa ibayong pagpapalaganap ng mensahe ng kilusang mapagpalaya.

Ang bunga ng kambal na dambuhalang pagsisikap sa organisasyon at produksyon ay buong-buong makikita sa kalagitnaan ng dekadang 80.

Noong 1983, ang asasinasyon ni Sen. Ninoy Aquino ay kumumbinsi maging sa mga sumang-ayon na sa "awtoritaryanismong konstitusyonal” na dapat ipagpatuloy ang pakikibaka laban sa rehimen -- bagay na siyang ipinupunto, sapul simula, ng kilusang pambansa-demokratiko. Pagsapit ng 1986, ang daigdig ay sasaksi sa isang penomenon, na tinatawag na People Power, na nagpatalsik sa diktadurang Marcos.

Sa pagluklok sa poder ng gobyernong Cory Aquino, ang mga artistang bayan ay nagbuklod sa isang pambansang network na tinawag naming Bugkos. Ito’y binuo sa panimula, ng mahigit sa 300 organisasyong pangkultura ng mga manggagawa, magsasaka, estudyante, kabataan, maralitang lunsod, katutubo. Pumaloob sa Bugkos ang mga panrehiyong alyansa at network ng Cordillera (Dap-ayan ti Kultura iti Kordilyera), Visayas (Dungog), Mindanao (Mindanao Community Theater Network at Mindanao Council for People’s Culture), Bikol (Kaboronyogan), Southern Tagalog (Makabayang Alyansa sa Sining Anakpawis), Central Luzon (Buslo) at Metro Manila (Sining).
Maging ang iba’t ibang institusyong pangkultura sa Luzon, Visayas at Mindanao ay nagbuo ng isang samahan na tinawag namang Consortium of Institutions for People’s Culture.

Naganap sa Bugkos ang masigabong interaksyon ng mga artistang bayan ng iba’t ibang grupong etnolinggwistiko. Sa kanilang pagkakaiba-iba, pinagtibay nila ang pagkakawangis ng mga pakikipagtunggali ng isang sambayanang naghahanap ng pambansang identidad, kalayaan at demokrasya. Pinagtibay rin ng Bugkos ang pagsusuri na samantalang ang bagong gobyerno ay siya nang namamayani sa estado, ang tinatawag na power relations, at ang sistemang sosyoekonomiko ng lumang kaayusan ay naroon pa rin, namamayani at bumibiktima sa taumbayan.

Nauna rito, ang mga artista at manunulat sa mga komersyal na daluyang masmidya, kasama ang iba’t ibang personalidad sa pelikula, ay nagsimulang maging aktibo sa kilusang antidiktadura. Nabuo ang Free the Artist, Free the Media, na nang maglaon ay naging Concerned Artists of the Philippines.

Pumiling sa masa, tumangan sa ideolohiya

Hindi naging banayad ang paglalayag ng Bugkos. Sa paglawak ng kilusan ng mga artistang bayan, nagsulputan ang samutsaring suliranin. Subalit napatunayan nito na ang ang sining at panitikan ng mga artistang bayan ay makikipagmatagalan lamang sa panahon hanggang ang mga artistang nabanggit ay nasa piling ng kilusang masa. Kapag sila’y nahiwalay sa taumbayang kanilang pinaglilingkuran, mahihiwalay na sila sa realidad at di-malayong maligaw. Ang mga kagilagilalas nilang pakikipagsapalaran ay mauuwi sa kabiguan.

Makikipagmatagalan rin tayo sa panahon kung ang mga artistang bayan ay magpapakatibay sa ideolohiyang pinagmumulan ng karapatdapat na komitment, kapwa sa sining at pulitika. Opo, taliwas sa pagkasuklam sa ideolohiya ng ibang tipong artista, dapat tayong tumangan sa bukodtanging ideolohiyang nagliliwanag sa isip at nagpapatatag ng loob upang patuloy na makalikha maging sa pinakamahihirap na kabanata ng buhay-at-kamatayang pagtatanghal ng ating digma at paglaya. ###

Prof. Bienveinido Lumbera

noreply@blogger.com (mag-mulat, mag- organisa, mag-pakilos) — Fri, 09 Feb 2007 04:26:00 +0000

EDUKASYONG PANITIKAN NG MGA PILIPINO

Binigkas sa Philippine Cultural Summit 2006 ng Amado V. Hernandez Resource Center
September 12 – 14, 2006, St. Michael Retreat House, Antipolo City

Magandang umaga po. Bago ako magsimula ipaliwanag ko muna kung bakit pinili kong paksain ay ang edukasyong panitikan, literary education, sa mga Pilipino. Ang kung paano tinulungan ang mga kabataang Pilipino nitong panitikan ay isang paraan upang maging ganap ang kolonisasyon ng mga Pilipino sa panahon ng pananakop ng mga Amerikano, at ang kolonisasyon na yan ay nagpapatuloy sa ating panahon. Kasi yung kulturang dala ng panitikang Kanluran ay nagkaron ng malalim na bisa sa kamalayan ng mga Pilipinong intelektwal, yung mga nasa akademya, kasi sila ang nagtuturo ng mga panitikan sa ating mga kabataan. Ang aking pag-uulat ngayong umaga o pagdiskusyon ay ang tungo sa paglilinaw kung bakit ang panitikang nililikha ng mga Pilipino ay may ganitong katangian at kung paano sa panahon ng huling pagbangon ng nasyonalismo noong Dekada 1960 ay nagkaron ng pagbabago ang mga nilalaman, pararaan, at layunin ng malikhaing pagsusulat.

Magsisimula ako sa paglilinaw ng wikang pang-turo, na Ingles, ay nagkaron ng impluwensya kung bakit ang mga akdang pinag-aralan ng mga kabataan sa paaralan, mula elementarya hanggang kolehiyo, ay naglalaman ng mga kaisipan, na sa ating panahon at saka mula sa pananaw ng Kilusang Pambansang Demokrasya, ay mga kaisipang reaksyonaryo. Wikang Ingles, ang wikang pangturo. Kaya ang mga akdang binasa ay galing sa Estados Unidos o sinulat ng mga Pilipino na natutuhan ang pagsusulat sa wikang Ingles. At sapagkat ang kanilang pinagaralang panitikan, bilang paghahanda para sila ay maging manunulat, ay ang mga akdang sa kulturang burgis ng Kanluran na lumitaw ay dinadala ito sa mga akdang lumalabas sa ating lipunan, noong sa elementarya, nung matandang subject na itinuturo ay ang Language. Ang tinutukoy ko dito ay ang sistema ng edukasyon sa pagitan ng aking panahon atsaka ang latent. Ang aking panahon ay umaabot ng hanggang 1940 kaya nandun pa ang malinaw na tatak ng kolonyal na edukasyon. Language ang tawag, at ang mga babasahin ay makikita natin, ang mga halimbawa sa mga textbook na inedit ni Cameo Osiyas, tinatawag na Cosiyas-readers, at dito sa librong ito halos ilan-ilan lamang ang mga akdang sinulat ng mga Pilipino o pumaksa sa kultura ng mga Pilipino. Ang mga malalaking bahagi ng seleksyon ay mga galing sa iba’t ibang bansa sa kanluran. Sa makatwid, yung Kosiyas-readers kasi grade four na yata yan nagsimula, yung introduksyon ng ating mga kabataan, tinutukoy ko dito ang mga kabataan na kahit pa noon ay minsan nagiging guro at siya’y humahawak ng posisyon na nagpalaganap sa panitikan, ang mga seleksyon ay galing sa iba’t ibang bansa sa kanluran at ang resulta ang mga kabataan ay itinutok sa kultura na iba sa kulturang kanilang kinagisnan. Sa pananaw ng mga kolonyalista ng panahon na iyon, yon ay upang ang mga Pilipino ay mapasulong tungo sa panahon na sila’y makakaagapay sa kultura ng Kanluran.

Pero kung ating lilingunin yung mga ganong pamamaraan ng pagtuturo ng panitikan, iyon ay isang paraan upang ang mga Pilipino ay maiwalay sa kulturang Rebolusyon ng1896 at ang kultura ng panahon ng pakikibaka ng mga Pilipino laban sa kolonyalismong Amerikano. Sa high school nagsimula ang pormal ng introduksyon sa panunulat. Merong text book na batayan ng pag-aaral. Ito ay English-American writings at English-American literature. Ang mga seleksyon ay hango sa panitikang Inglatera at panitikang Estados Unidos. Kung bakit English and American literature ang introduksyon para sa mga Pilipino na inahahanda para makapagkolehiyo ay unang dahilan ang language of instruction, bilang pangturo, ay Ingles.

Samakatwid, pinakamadaling damdamin, mga galaspag, na sa habang panahon ay hindi nag babago. Importante itong paglilinaw na yung universal at immortal kasi pagdating ng panahon ng aktibismo sasalungat ito ng kaisipan na nagsasabi “ang katotohanan ay hindi nakapirmi, ang katotohanan ay hindi iisa, depende palagi sa konteksto, ang itinatawag na katotohanan.” Pagdating sa kolehiyo, dahil Ingles ang wikang pangturo sa elementarya, high school at kolehiyo, ang sino mang studyante na naghahangad maging guro sa wikang Ingles o kaya maging isang manunulat ay walang medyo mapupuntahan kundi English literature o American literature. Nakakatwa dahil bakit ang isang Pilipino na naghahangad matutukan ang pagbabasa at pagsusuri sa panitikan ay palaging sa American at saka English literature padadaanin.

Ang isang katangian ng panitikang galing sa kanluran ay yung dumating sa pamamagitan ng kursong ang major na English literature o American literature ay yung pagpapahalaga sa indibidwal, pagpapahalaga sa anyo ng pagkakasulat, ang husay ng paglalarawan kapag tuon sa mga pormal na katangian ng panitikan. Sa halip na kung paano ang isang akda ay umaakit sa mga magbabasa na umugnay sa tunay na buhay sa lipunan. Pinalitaw na ang panitikan ay may sariling buhay. Ang panitikan ay hindi laging nakaugnay sa tunay na buhay, na ito ay pwedeng pag-aralan nang hiwalay sa mga nagaganap sa lipunan.

Ngayon, ang unang ganitong introduksyon sa panitikan, ang pagbasa ng mga Pilipino ng panitikan ay hinukob ng kanilang karanasan sa panitikan ng kanluran. Sa halip na ang pagbasa ng panitikan ay isang pag-uugnay ng magbabasa sa buhay sa kanyang kapaligiran, sa buhay ng lipunang kanyang sinilangan, sa buhay na kanyang kinabibilangan. Ang kamalayang umiiral sa hanay ng mga nagpapdalubhasa sa panitikan ay kamalayang hinubog ng kultura ng kanluran. Madalas tawagin ang ganitong proseso na “westernization”, na ang mga Pilipino ay ginawang taga kanluran sa pamamagitan ng kanilang mga pagaaral ng panitikan.

Ngayon ano ang naging bisa nito sa pagsusulat ng mga author na Pilipino at sa pagsusuri ng mga kritikong Pilipino sa romantikang likha sa Pilipinas. Ang panitikan na galing sa kanluran ay panitikan, syempre, na bunga ng karanasan ng mga tao sa lipunan sa kanluran. Maaring merong pagkakahawig ang mga karanasan ng mga Europeo, mga Pranses, Aliman, ng mga Amerikano, mga Ingles, sa mga karanasan ng mga Pilipino. Pero merong simplicity, merong mga partikularidad ang kultura ng mga Pilipino na hindi umaayon sa kultura na kanilang nababasa sa panitikan sa kanluran. Ang pwedeng maging epekto nito ay hangarin ng mga Pilipino na yung kanilang nababasa sa panitikan ng kanluran ay danasin din nila o tularan nila. Maari namang ang epekto nito ay hindi nila nauunawaan kung bakit ganun ang kilos, bakit ganun ang pangdamdam ng mga tao sa panitikang kanluran, mga pinagaaralan. Kabuuan ng arkitektural, nandon ang pagkahiwalay ng mga nagaaral at nagsusulat ng panitikan sa Pilipinas sa aktwal na danas na idinudulot ng mga pangyayari, ng mga takbo ng pagiisip sa lipunan ng mga Pilipino.

Sa kanluran, nung dekada 1940s-50s, even earlier, ay umiral sa kanluran ang panunuri sa panitikan na binansagang “new criticism”. Yon ay kritisismo na sumalungat sa naging kalakaran ng kritisismo sa lipunang Amerikano nung panahon na ang Estados Unidos ay nagdaraan sa tinatawag na Great Depression, nung panahon ng malaking kagipitan ng mga Amerikano. At ang panunuring pampanitikan na naging malaganap sa panahong yoon ay panunuring para tignan pano inimpluwensyahan ng mga kaisipan, mga tunguin ng panunuring pampanitikan sa Unyon Soviet

Ang impluwensya ng Sosyalista at Komunistang kaisipan ay naging bahagi ng kultura ng mga intelektwal sa Estados Unidos noong 1930-1940. Ang hinahanap ng mga kritiko at manunulat noon sa mga akdang nilikha sa kanilang panahon ay yung tinatawag na proletarian: proletarian experience, proletarian characters, proletarian sentiments and so on. Naging malaganap ang ganitong panunuring pampanitikan at nasantabi yung paghahanap ng mga unibersal at immortal na mga katangian ng panitikan. Sa bandang 1940 nagsimula nang magkaron ng malakas na reaksyon ang mga nasa akademya sa Estados Unidos. Sawa na raw sila sa paghahanap ng kaugnayan ng panitikan sa buhay sa lipunan, boring na, kaya ang napagtuunan ng pansin ay ang pagsusuri sa akda upang hanapin kung ano ba ang katangian ng akda na nagbibigay dito ng katawagang artistiko o artistic. So nandoon sa pagsusuri sa porma, sa anyo, pamamaraan. At ang ganitong kritisismo ay nagsimulang tawaging new criticism.

Natapat sa panahon ng Cold War ang ganitong pagsibul ng new criticism. Sa Cold War kasi naging matindi ang kumpetisyon ng kultura ng mga kapitalistang bansa, tulad ng Estados Unidos, Inglatera, at Sosyalistang pagpapahalaga sa karanasang panglipunan. Yung Cold War ay sinabing tunggalian ng dalawang idyelohiya: idyelohiyang Kapitalismo at idyelohiyang Sosyalismo. At sa ganitong tunggalian, sinuportahan ng pamahalaan ng Estados Unidos, sa pamamagitan ng CIA, ang panibagong pagugod sa consciousness o kamalayan ng mga intelektwal sa lipunan. Ang pinakamahalaga ay yung pagsusuri pampanitikan na sinabing paghahanap sa mga katangiang artistiko ng may-akda, yung pagbibigay sa akda ng sariling buhay. Pagkalikha sa isang akda, yon ay nagkakaron ng sariling mundo at hindi kailangan ito ay iugnay sa mundo ng realidad. Sa ganitong pananaw ay naging malaganap, at ang akademya ng Estados Unidos ay nagsimulang maging muog ng new criticism. Kaya yung mga manunulat, kritiko na nagdaan sa unibersidad sa panahong ito ay lubos-lubosang napainugud na maging bahagi ng kilusang new criticism.

Sa Pilipinas nung 1940, ikalawanghati ng 1940, nang ang Pilipinas ay muling sinakop ng Estados Unidos, nagkaron ng programa ang pamahalaang Estados Unidos, sa pakikipagtulungan ng panitikan ng pamahalaan ng Pilipinas, magpadala ng mga intelektwal sa Estados Unidos… Syempre ang layuning itong malinaw ay akitin yung mga intelektwal na Pilipino na umanib sa Estados Unidos. May panglikurang dahilan dito, dahil ang ikalawang bahagi ng 1940 ay panahon ng pagkabalisa ng mga lipunan sa Central Luzon. Lumabas ang impluwensya ng Partido Komunista ng Pilipinas, at bunga ng ganitong kalagayan, nandoon yung posibilidad na yung mga intelektwal, mga periodista; mga author, ay maakit na pumanib sa mga Komunista. Kaya ang programang cultural exchange sa pagitan ng Estados Unidos at Pilipinas ay isang politikal na programa upang ang mga guro, mga manunulat, mga intelektwal ay ipailalim sa impluwensya ng Estados Unidos.

So yung maraming mga manunulat ang ipinadala sa Estados Unidos, nagaral sila para sa graduate degree sa mga unibersidad sa Estados Unidos o kaya ay binigyan sila ng travel grant, nag-obserba sila sa iba’t ibang unibersidad tungkol sa creative writing at nung sila’y bumalik sa Pilipinas syempre sila ay new critics na. Ang mag-asawang Tiempo ay siyang nagpasimula ng new criticism sa Pilipinas. Sila ay nakabase sa … University, at sa pamamagitan ng workshop na kanilang itinayo, ang mga manunulat, mga intelektwal na magiging kritiko ay hinubog sa mga hinubog na mga kaisipan ng new kritisismo.

Sa bandang 1960, nagkaron ng hiwalay na pagsibul ng mga organisasyong pang-kabataan at ang mga organisasyong na ito ay may ibang oryentasyon sa oryentasyon ng akademya. Samantala ang mga nasa akademya ay masiglang nagpapalaganap ng mga ideya ng new criticism. Yung mga organisasyong pangkabataan, yung pinangunahan ng sa simula …, sa UP pagkatapos ng Kabataang Makabayan ay naghimagsik na sa pagtuturing sa panitikan bilang isang hiwalay na larangang ayaw magpakita ng kaugaya nito sa nagaganap sa lipunan . Ngayon, yung issue ng art against propaganda ay naging matingkad sa panahon na ito. Ano ba yung puon ng tunggalian sa pagitan ng sining ika nga at saka ng propaganda? Sinasabi nila na ang sining ay isang larangang malinis, isang larangang dalisay, pure, at ang propaganda ay isang larangan na kataliwas ng sining. Kasi pilit iniuugnay ng propaganda ang sining at ang pagkilos ng mga artista sa mga nagaganap sa lipunan. At saka sa ganung paraan nababahiran ng di kanaisnais na mga katangian ng lipunang kilusan ang panitikan. So pati kahit ang art against propaganda sa taon dekada 1950.

Ngayon sa pagsibul ng mga aktibistang organisasyon, ang mga konsepto tungkol sa panitikan sa unibersidad ay nasimulang hamunin ng mga kabataan, at ang sa paghamon na yan, ang mga kaisipan ni Claro M. Recto ay naging panimula para sa pagbabago sa paningin tungkol sa kalagayan ng Pilipinas. Malakas ang reaksyon ng mga Amerikano sa mga ideya ni Recto na nagdidiin sa pangangailangan ng mga Pilipino na magisip ng hiwalay sa mga Amerikano, at pinatuyan ang lakas ng impluwensya ng Estados Unidos nang si Recto ay magkumandidato sa pagka-presidente. At sa hanay ng apat na kandidato, siya ang lumabas na kulelat nung magkaron ng eleksyon. Ito ay tanging, hindi lamang sa impluwensya ng mga Amerikano, pero nandun rin yung impluwensya ng simbahan na bansag kay Recto bilang isang komunista. Pero hindi na mapigilan ang pagsalungat ng mga bagong kaisipan sa mga ideya ng new criticism. Ang organisasyong Paksa, ay isang organisasyon na tahasang nagpahayag na ang panitikang nililikha ng mga tao…

…tahasan naguugnay sa likhang pampanitikan sa mga nagaganap sa lipunan, para sa kaunlaran ng sambayanan. Merong social mission ang pagsusulat para sa mga kabataan sa Paksa. Yoon ay salungat, syempre, doon sa paniniwalang pinalaganap ng new criticism na hiwalay sa lahat ng mga nagaganap sa lipunan ang isang akdang pampanitikan, sapagkat ang akdang pampanitikan ay sining na kailangang magkaroon ng dalisay na katangian bilang isang likhang pangsining.
Nag-iba ang pagtingin sa panitikan mula ng lumitaw ang Kilusang Makabayan. Ang isang konsepto na lumitaw sa pamamagitan ng panitikan … na paksa panitikang pangmasa, panitikan na ang nilalaman ay hinango mula sa karanasan ng masa at binigyan ng anyo ang sining upang ito ay bumalik sa masa, panitikan mula sa masa, tungo sa masa. May tatlong katangian na hinahanap ng panitakang pangmasa: na ito ay maging makabayan, maging siyentipiko, at maging pangmasa. Syempre ang usaping ng panitikang pangmasa ay malaganap sa mga kabataan sa labas ng unibersidad. Sa loob ng unibersidad ay patuloy pa rin na pinaiiral ng mga guro, at mga manunulat na nasa akademya ay ang mga kaisipan ng new criticism. …

Ngayon siyentipiko, nandoon yung pagtatakwil sa mga pyudal na kaisipan sa mga ideyalistang kaisipan na dala ng imperyalismo at ng pyudalismo. At yung sa pangmasa, ang panitikan ay itinuturing isang paraan upang ang nakakarami sa sambayanan ay mapukaw tungo sa paghahangad na kumilos upang baguhin yung kalagayan na ang mga nangingibabaw sa lipunan ay mga nasa uring elitista. Ngayon, so magkakaron ng pangangailangang baguhin ang mga reaksyonaryong pamantayan na pinalaganap ng new criticism. Ang mga manggagawa, magsasaka, mandirigma na hindi nagdaan sa burgis na pag-aaral ng pagsulat at pagbasa ay siyang nais maabot ng panitikang pangmasa. Kaya yung mga burges na konsepto tungkol sa panitikan, na hindi naman naging bahagi ng edukasyon ng nakararaming Pilipino, ay patuloy pa ring tinuligsa dahil ang mga kaisipan ng burgesya ay sa awa ng panahon ng kolonyal na pagaari ng Estados Unidos ay naging bahagi na ng kamalayan ng mga Pilipino kahit na ang mga Pilipinong hindi nagkaron ng mataas na edukasyon.

Ang isang kaisipan na kinailangan isulong ng Kilusang Pambansang Demokrasya ay yung ideya ng popularisasyon at pagtataas ng pamantayan, popularization and raising of standards, ayon sa pananalita ng Yenan Forum. Ano ba yung kung ang kalagayan ng maraming mga mamamayan ay siningil sila at ang kanilang kaisipan sa pamamagitan ng kolonyal na edukasyon, nandun yung pangangailangan na sila ay maisabay sa pagsulong ng bagong panitikan ngunit pano ito magagawa? Kapagka sa panahon ng new criticism, sinasabi ng mga kritiko “Ang isang manunulat ay lumilikha ng akdang itinuturing niyang sining, at ang mga magbabasa na siyang may tungkuling iangat ang kanyang sarili upang maabot nila ang pamantayang kinakailangan upang mapahalagaan yung akda nung mahuhusay na awtor.” So nandun lagi yung paniniwala na hindi mo sinusugalan ang panlasa ng nakararami, kung ang isang akda ay tunay na mahusay ito ay siyang dapat tangkaing maabot ng mga magbabasa. Syempre sumasalungat ito sa katotohanan, sa lipunang Pilipino na nakararaming mamamayan ay tunay na napagiwanan ng mga sinasabing kaunlaran sa paglikha at pagsusuri ng panitikan. Paano ngayon makakaabot ang mga manunulat sa mga taong napagiwanan ng pagunlad ng intelektwal sa ating lipunan? Palagi bang ang paghahalagahan ay ang likha ng mga awtor at sining ng mga awtor kahit na ang mga nakararaming mamamayan ay walang kakayahang magpahalaga sa likha ng mga awtor na ito. Ito ay isang usapin na naging matindi at may kaugnayan na rin ito sa paniniwala na ang awtor ay merong katayuang nakakaaangat sa lahat ng mamamayan, na ang awtor ay namumukod dahil siya ay isang artista, isang taong makasining at hindi dapat pakialaman ang kanyang ginagawa, ang kanyang paglikha.
Pero sa isang kilusan, hindi mangyayaring iwanan ng mga intelektwal ang nakararami. So umangat yung kwestyon tungkol sa popularisasyon. Ngayon kailangan din maitaas ang pamantayan ng panitikan. Papaano mapagtatagpo ang popularisasyon at ang pagaangat ng pamantayan? Ito ay isang usapin na tinalakay na sa panayam ni Mao Tse Tung sa Yenan Forum. Ito ay naging gabay ng mga aktibistang manunulat na kabilang sa Paksa. Ang edukasyong pampanitikan ng mga Pilipino samakatwid ay nagdaan sa yugto na hinubog ito ng kolonisasyon ng mga … nagsimulang magkaroon ng reaksyon sa dekada 1960 nang ang Kilusang Makabayan ay nagsimulang…

Pero ang mga usapin tungkol sa sining ay nanatiling malaking suliranin at ang naging tunkulin ng mga nasa Kilusang Pambansang Demokrasya ay ihanap ng mga, hindi naman solusyon kundi ihanap ng mga pagsusuri ng pagpapahalaga sa akda bilang isang likha na nag-uuganay sa nagaganap sa lipunan na hindi naman sinasakripisyo ang pagiging sining ng akda. Sa ating panahon, may bago nang yugto na nagsisimulang mabuo sa edukasyong pampanitikan ng mga Pilipino. At ito ay paghahanap ng mga pamantayan na nababagay sa mga akda ng mga Pilipino, nababagay sa kasaysayan ng mga Pilipino, nababagay sa kultura ng mga Pilipino. Sa halip na mga pamantayang hiniram sa mga dayuhan, mga pamantayang minana ng panitikan sa Pilipinas bunga ng edukasyong kolonyal na tumubo sa mga kabataan sa panahon ng kolonyalismo. Paano gagawin ito… pamantayan umakop sa kalagayan ng mga Pilipino. Kakailanganin na magkaroon ng pagkilala sa mga akda na sulat ng mga Pilipino, na pagkilala sa nilalaman nitong mga akdang ito, at pagkilala sa kasaysayang humubog sa mga dangasan.

May mga panimulang paglilinaw kung paano magagawa at ang isang paraan na naiharap na sa mga mambabasa ay yung pagbibigay halaga sa pagtanggap ng mga mambabasa sa isang akda. Mapapansin ninyo na sa kahoy ng mga akdang nilikha sa ilalim ng impluwensya ng new criticism, ang mga mambabasa ay hindi na pinaguusapan, hindi problema ang mga mambabasa. Nawari baga, ang mga babasahin nandiyan lamang, lumilikha ang mga awtor. At pagkatapos malikha yung akda, bahala na ang mambabasa kung paano niya pahahalagahan yung akdang nilikha. Pero, sa isang kilusang makabayan, sa isang kilusang naglalayon na isulong ang pangmasang panitikan, hindi mangyayaring ibukod ang mambabasa at ang impluwensya ng mambabasa sa pagpapahalaga sa isang nilikhang sining. Kaya’t ito ngayon ang siyang hinahayaang pagtuunan ng pansin ng mga kritiko, alamin kung sa paanong paraan mapapahalagahan ang pagtanggap ng mga mambabasang Pilipino sa isang akdang nilikha ng awtor na Pilipino, kung papaano ang likha ay hindi para lamang makabuo ng isang nilikhang sining kundi upang ang isang akda ay makaabot, magkabisa sa kamalayan ng mga mambabasa. Hanggang dito na lamang ang aking pagpapaliwanag sa edukasyong pampanitikan ng mga Pilipino, at nasa hantong na magkakaron tayo ng talakayan pagkatapos..

Prof. Ed Villegas

noreply@blogger.com (mag-mulat, mag- organisa, mag-pakilos) — Fri, 09 Feb 2007 04:19:00 +0000

Komersalisasyon ng Sining at Panitikan
sa ilalim ng Kapitalismo

Sa panahon ng globalisasyon ay lalong tumitindi ang komersalisasyon ng sining at panitikan sa ilalim ng kapitalismo. Ang nagiging pangunahing pakay ng karamihan na mga publiser, produyser at iba pang nagpopondo sa mga artista at mga manunulat ay kumita ng malaki ang kanilang mga produkto – mga libro, sine, palabas at CDs sa palengke. At ito din ang nagiging layunin ng mga kilalang manunulat, halimbawa, sina Robert Ludlum, Stephen King, J. K. Rowlings at iba pa, kaya binabagay nila ang laman at istilo ng kanilang mga sinusulat sa kung anong madaling magustuhan ng mga konsumer. Sa madaling salita ang komersalisasyon ng sining at panitikan ay pinapababaw ang damdamin at pagunawa ng mga tao sa mga bagay-bagay.Ang pasimuno ng ganitong gawi sa panahon ng globalisasyon ay ang mga kapitalista sa sining at panitikan sa Estados Unidos. Sinasamantala nila ang mga madaling paigtingin na damdamin at tendensiya ng mga tao na mayroon din ang mga hayop, kagaya ng pagnanasa sa laman( sex), biolenteng emosyon, at katakutan (horror) upang kaagad mabili ang mga produkto nila. Kung kailangan ng kaunting imahinasyon ay ginagawa nila yung madaling maintindihan ng madla kagaya ng mga pantasiya (Spider Man, Superman, Lord of the Ring).

Kinakalat din ng mga namamayaning uri sa kultura ang mga heneral na ideya na wala naman batayan sa kongkretong kalagayan ng mga nakakaraming tao. Halimbawa, ang mga idealistang pananaw nila tungkol sa kalayaan, katarungan, pag-ibig, global village at iba pa na lumulutang sa ulap, ika nga.. Kailangan malaman na ang mga heneral na ideya ng tao na pinapairal ng mga naghaharing uri sa nakaraan at kasalukuyan ay kalimitan hango sa obhektibong kalagayan nila, sa partikular, ng kanilang kabuhayan sa lipunan. Halimbawa, ang depinisyon ng kalayaan ng tao ng mga sinaunang pilosopong Greigo nagmumula sa panggitnang uri(Aristoteles) at aristokrasiya(Plato) ay batay sa interes ng kanilang uri. Di ba ayun kay Aristoteles may mga tao na likas na walang kalayaan at ito ay mga alipin na binansagan niyang mga “nagsasalitang kasangkapan”? Di ba sabi ni Plato ang mga magsasaka at manggagawa ng isang lipunan ay di dapat makailam sa pulitika sapagkat gawain lamang ito ng mga intelektwal?”. Ito ay dahil ang mga intelektwal noong panahon na yun na galing sa panggitnang uri at aristokarsiya, kasama na sina Aristoteles at Plato, ay di makakagawa kung anuman ang kanilang kinakaabalahan kung walang manggagawa, magsasaka at alipin sa lipunan..

Ang mga abstraktong heneral na ideya ng mga intelektwal ng mga naghaharing uri sa kasalukuyan ay nagagamit upang pagsamantalahan at pahirapan ang iba. Halimbawa, ang ideyang “demokrasiya” at “kalayaan” na binabandila ni Bush at mga kasama niya sa Iraq ay “halalan” lamang ng kanilang mga sinusuporta at walang saysay sa buhay ng karaniwang Iraqui na ngayon ay lalong naghihirap dahil sa okupasyon na ginagawa ng Estados Unidos sa bayang ito. Lalong tumindi ang kawalan ng serbisyo sosyal para sa mga Iraqui dahil pagkatapos masalanta ang bayan nila nagdatingan ang mga korupt na mga negosyante Amerikano na nakakuha ng kontrata sa kanilang pamahalaan upang itayo muli daw ang mga inprastruktura sa Iraq na nawasak ng bomba ng kanilang hubko.

Mahalaga ipakita sa panahon natin ang tunay na kalagayan ng mga tao na napipinsala sa pagmamayani ng kultura ng komersaslisayon sa sining at panitikan. Kailangan ilantad ang mga mapalinlang na mga heneral na ideya ng iilang nangingibabaw na uri sa ekonomiya at pulitika, kagaya na kanilang mga pananaw sa kalayaan, pagibig at kaganapan ng isang tao. Kailangan ipaalam sa madla na ang ugat ng mga ideya ng mga naghaharing uri na ipinapakalat ng mga binabayarn nilang mga alagad sa sining at panitikan ay naka-ugat sa kanilang kanaisan na panatilihan ang kaugalian ng kanilang uri.

Ang mga problema ng mga myembro ng burgesiya pati na ng mga peti-burgis sa mga kapitalistang bansa ay hindi problema ng bilyun-bilyung tao naghihirap sa gutom at kawalan ng trabaho sa daigdig. Ang hinaing ng kawalan ng kahulugan sa buhay (angst ang tawag ng mga peti-burgis na intelektwal na Aleman, “absurd” ang tawang ng mga Pranses peti-burgis), paghahanap sa sarili (looking for one’s identity ng mga Kanong burgis at peti-burgis) at Freudian problems sa sex ng mga burgis at peti-burgis na nagiging mga paboritong paksa sa maraming manunulat sa Estados Unidos at Europa na kumakalat na sa ilang manunulat sa ating bansa ay di problema o pangunahing problema ng bilyun-bilyun mahihirap ng daigdig kasama na ang mga Pilipino. Imbes na mga problema ng burgesiya ang atupagin natin, isulat natin at ilarawan sa sining ang matinding depresyon ng mga manggagawa, magsasaka at iba pang dehadong sektor sa lipunan kung hindi sila makahanap ng trabaho, ang pagkawala nila ng pagkatao dahil sa nararanasang pagkutya at pangaapi ng mga nakakataas sa kanila at ang iba’t-ibang anyo ng relasyon nila sa ibang uri. Paksain natin ang pananaw sa kalayaan ng mga tao sa gitna ng kanilang kahirapan.

Mga kasama, sa panahon ng krisis at rebolusyon ng isang lipunan kagaya ng dinadaanan natin ngayon, doon lalong umiigting ang mga damdamin at hinaing ng masa. Noong panahon, halimbawa, bago at pagkatapos ng rebolusyon sa Pransiya noong 1789, naglabasan ang mga mahuhusay na akda tungkol sa buhay ng masa sa Pransisya, “Nouvelle Heloise” ni Jean-Jacques Rosseau, “Candide” ni Voltaire, “Les Miserables”(Ang Mga Mahihirap) ni Victor Hugo, at iba pa. At ito ay sa mga nobela lamang. Sa Rusya noong panahon ng kaguluhan sa lipunang ito bago at pagkatapos ng rebolusyong Bolshevik, nalathala ang mga nobela ni Fyodor Doestoevsky tungkol sa kalagayan ng masa “Poor People”, “House of the Dead”, ni Nikolai Gogol “Dead Souls”, tungkol sa korupsyon ng burukrasiya ng pamahalaan ng Czar, at ni Maxim Gorkay “In the Lower Depths”, isang mahabang dula tungkol sa pagkawala ng dignidad ng mga mahihirap.

Masasabi natin na sa ating kasaysayan mismo, noong panahon ng “Propaganda Movement”, na tinatawag ng mga aktibista na “Unang Rebolusyon Kultural sa Pilipinas” bago sumapit at pagktapos ng rebolusyon 1896, naglabasan ang mga nobeleta ni Padre Burgos “La Loba Negra”, tungkol sa pagaabuso ng mga prayle. ni Lopez Jaena “Padre Butod”, isang satirikong akda tungkol sa isang korupt na prayle, mga nobela ni Rizal, mga sanaysay ni M.H. del Pilar at Mabini at tula ni Bonifacio. Sa mga nabanggit, ang mga akda ni Bonifacio at Mabini ang mas malapit sinasalamin ang tunay na damdamin at adhikain ng masang Pilipino noong panahon na iyon dahil nang sumiklab ang rebolusyon, libo-libong Pilipino, ang ilan ay galing sa mga tinatawag na ilustrado, ang sumanib sa himagsikan. Nakalimutan na nila ang paksa ni Rizal at ibang propagandista na gawing probinsiya ng Espanya ang Pilipinas at magkaroon ng representasyon sa Cortes ang mga Pilipino.

Ang layunin namin sa AVHRC ay bigyan ng expresyon ang mga hinaing at ideya ng demokratikong masa ng Pilipinas, ang mga manggagawa, magsasaka at iba pang dehadong sektor sa ating lipunan at di ng kanilang mga nagpapanggap na lider galing sa burgesiya, peti-burgesiya na inaalagaan ng mga dayuhang imperyalista. Ang kultura, sa partikular, ang sining at panitikan, ay kailangan paunlarin ang kakayahan ng masa sa pagunawa ng tunay nilang kalagayan at pagsasalarawan nito sa sining at panitikan.. Nagsimula ang sining at panitikan sa kasaysayan ng tao bilang behikulo ng pagpapahiwatig ng tuwa, kalungkutan at pagkikipagsapalaran ng madla at ng mga indibidwal na naapektuhan ng problema ng lipunan. Ngunit, sa takbo ng kasasayan, sa pag-igting ng pribadong pag-aari ng mga kasangkapan ng produksyon, na-hijack, ika-nga, ang sining at panitikan ng mga kapitalista at ginawang produkto ito na nilalako nila sa kanilang palengke. Ang resulta ng ganitong sitwasyon ay ang kababawan ng kultura ng kinakalat ng globalisasyon ng mga kapitalista. Masasabi na ang napababaw na tao ay madaling lokohin at pagsamantalahan.

Ibalik natin ang sining at panitikan bilang isang paraan ng pagpapalalilm ng pagintindi ng tao sa tunay na kalagayan ng kanilang lipunan. Di namin tinatatwa na may kalayaan naman ang isang manunulat o artista na gumawa ng isang akda na may katuturan lamang sa kanyang sarili o iilang piling tao, halimbawa, ang mga comma poems ni Jose Garcia Villa o ang nonsense poem ni Lewis Carrol na “Jobberwocky”(ngunit kailangan tandaan na ang “Alice in Wonderland” ni Carrol ay isang satirikong kuwento tungkol sa monarkiya ng Inglaterra noong panahon na yun, kagaya ng “Gulliver’s Travels” ni Jonathan Swift). Ngunit, kailangan malaman na ang pagawa ng mga akda na may katuturan lamang sa sarili o iilang tao ay nangyayari sa isang kontekstong sosyal. Kailangan malaman na ibig palaganapin ng mga nangingibabaw na uri ang mga ganitong akda dahil ito’y nakakatulong sa pananatili ng kanilang interes sa kapahamakan ng nakakarami. Ang mga kapitalista ay maaaring suportahin at palawakin pa ang mga akda sa sining at panitikan na walang katuturan sa problema ng isang lipunan, halimbawa, ang sining pantasiya. Sa naghaharing uri mainam na ang mga intelektwal at artista ay walang paki-alam sa pulitika kung saan sila ang naghahari.

Ngunit, pagkinggan natin ang sinambit ni Otto Rene Castillo, isang bantog na manunula ng Guatemala na nanalo ng maraming parangal sa Latin Amerika at sinunog na buhay ng mga reaksyonaryong Hukbo ng bayan niya sa pagsusuperbisa ng CIA pagkatapos mahuli sa isang engkuwentro. Namatay siya sa edad ng tatlong po’t isa noong 1967.

Ayun kay Castillo isang araw darating ang mga mahihirap at magtatanong sa mga intelektwal na walang pakialam sa pulitika:

“Sa araw na yun,
ang mga simpleng tao ay darating,
sila na walang lugar
sa mga aklat at tula
ninyo mga intelektwal na walang paki-alam sa
pulitika
ngunit araw-araw ay naghahatid
ng inyong tinapay at gatas,
ng inyong tortillas at itlog,
silang nanahi ng inyong damit
nagmamaneho ng inyong sasakayan,
nagaalaga ng inyong aso at hardin,
at nagtratrabaho para sa inyo,
at magtatanong sila:
“Anong ginawa ninyo habang ang mga mahihirap
ay nagdurusa, habang ang kalambingan
at buhay
ay dahan-dahan nauupos sa kanila?”

Mga intelektwal na walang pakialam sa pulitika
ng aking bayan,
di kayo makakasagot.

Ang buwitre ng katahimikan
ay lalapain ang inyong kalooban
Ang inyong kahungkagan
ay nga-ngatngatin ang inyong budhi
At di kayo makakasalita
sa inyong kahiyaan.

(Galing sa Tula ni Otto Rene Castillo, “Para sa Mga
Intelektwal na Walang Pakialam sa Pulitika”)

Palaganapin natin ang mga akda sa sining at panitikan na nagsasalamin ng tunay ng kalagayan ng masang Pilipino sa panahon natin ngayon ng matinding krisis na tinatahak ng ating bayan.

Palaganapin ang sining at panitikan tungo sa landas ng pagpapalaya.

Mabuhay kayo!

Dir. Joel Lamangan

noreply@blogger.com (mag-mulat, mag- organisa, mag-pakilos) — Fri, 09 Feb 2007 04:15:00 +0000

SENSURA SA PELIKULA AT ANG KALAGAYAN NG INDUSRIYA NG PELIKULA

Binigkas sa Philippine Cultural Summit
ng Amado V. Hernandez Resource Center
September 12 – 14, 2006, St. Michael Retreat House, Antipolo City

Magandang-magandang hapon sa inyo mga kasama. Natutuwa ako at narito ako. Nakita ko ang mga dating kasamahan, propesor, at mga kaibigan..

Hindi ako ang dapat narito ngayon dahil ang naimbita ay si Dirketor Carlitos Siguion-Reyna upang tumalakay sa kanyang assigned topic. Pero siya ay pinadala namin sa Kuala Lumpur dahil mayroong kumperensya ng mga manggagawang pampelikula na nagaganap doon. Bilang kasapi ng nagkakaisang manggagawa ng pelikulang Pilipino, na bagong tatag lamang noong isang taon, ako ang naatasang pumalit sa kanya. Walang papel na nabuo dahil mabilisan ang pagbabago ng aming pakikipag-ugnayan sa avhrc.

Naatasan sa akin na talakayin ang kasalukuyang kalagayan ng industriya ng pelikulang Pilipino, at kaakibat ang topic sa sensura. Ngayong hapong ito, magandang sipatin talaga natin ang tinatawag nating industriya ng pelikulang Pilipino. Bigyan natin ito ng siyentipikong pagtanaw sa kung ano bang klaseng industriya ito. Ito ba ay totoong industriya?

Tingnan natin kung ano ba ang sine. Ang sine na pinapanood natin, pumapayag na ngayong ng mahigit na 100 piso. Doon sa mga first class mall umaabot sa 250 to 300 upang makapanood ka ng sine. Hindi kagaya noong unang panahon, noong dekada sisenta at setenta, na mura lang ang sine. Ngayon, ang nakakapanood lang ng sine ay ang makakapag-shell-out ng 200/ 300 para makapanood ng sine. Ano ba ito? Itong sine ay pinagtagni-tagning mga imahe ng isang kuwento o kasaysayan batay sa interpretasyon ng grupong gumagawa ng pelikula. Ang pelikula bilang sining ay hindi ginagawa ng isang tao, kundi ginagawa ng isang komunidad ng tao. Sa isang pull-out (isang araw na shooting) ng shooting na komersyal/ mainstream, may 150 to 250 na manggagawang involved sa pagbuo ng sine. Lahat ng involved doon, most of them ay casual/ di permanente. Kundi man, arawan ang bayaran. Ang casual sa sine, kung gaano katagal ang shooting ng sine, ganoon din kalayo ang iyong trabaho. 25 days, 15 days, ngayon uso na ang 8 o 7 days. Pagkatapos noon wala ka na uling trabaho. Maghahanap ka na uli nang panibago. Walang tinatawag na seguridad sa mga manggagawa roon sa pelikula. Ang may seguridad lang, ang kapitalistang nagpo-produce ng sine.

Ano bang pagkakaiba ng sining na ito sa ibang sining? Ito nga ay binubuo ng komunidad na gumagawa. Maraming taong involved sa pagbuo nito. Maraming utak sa pagbuo nito, bagama’t ito’y pina-pilot ng isang direktor, at galing sa utak minsan ng grupo ng mga writers. Pero sino ba talaga ang nasusunod pag ito’y komersiyal? Ang nasusunod doon ay ang naglalabas ng pera. Ang prodyuser. May isang direktor na papasok. Mayroon siyang ideya. Sabihin nating kakaiba. Maganda. Subalit sa tingin ng prodyuser hindi kikita. Hindi iyon kukunin. Hindi iyon magiging pelikula. Ang sine ay dapat tingnan bilang isang produkto at negosyo. Saan papasok ang pagka-sining nito?

Iba ang pelikula na ang target ay upang maging sining. Iyon ay totally different animal. Iba yung pelikulang parang gumagawa ng kendi, na ginagawa ngayon. Para kang gumagawa ng kendi every week. Para iyon lang ang gusto ng tao. Iyon lang ang ipapakita mo. Yoong mga gustong ipakita ng prodyuser sa pakikipag-ugnayan sa mga kinauukulan, na ang dapat mo lang gagawin ay ang mga produktong ayaw magpaisip sa tao. Dahil natatakot sila, na pag nag-isip ang tao, pag gumawa ka ng isang produkto magpapaisip sa tao, mamumulat ang tao sa katotohanang sila ay inaapi, sila ay pinagsasamantalahan, na kailangan talaga ang rebolusyon. Ayaw nila iyon.

Bakit hinahayaan na ganito na lamang ang pinapalabas? Sapagka’t ito ay umaayon sa plano ng kung sino man ang kumo-kontrol sa industriyang ito, umaayon sa existing na rehimen o pamahalaan, at nang manatiling nasa status quo ang lahat ng nangyayari. Pansinin ninyo, ano bang pelikula ang nagkaroon ng tema na tungkol talaga sa mga manggagawa? Wala. Anong pelikula ang talagang tumalakay sa malalimang problema ng mga magsasaka? Wala. Bakit? Bawal. Bagama’t hindi sinasabi, bawal. Mayroong kalakaran na pumapalaot na ito ay hindi maari, dahil ito ay hindi ipo-prodyus. Hindi ito magkakaroon ng katuparan. Ano ang mangyayari? Magkakaroon ng mga karakter ng mga manggagawa, pero yung malalimang pag-aaral ng pagiging manggagawa, wala. Mayroong karakter na magsasaka, pero walang malalimang pagtalakay sa magsasaka at kanyang mga kontradiksyon, hinaing, at mga programa sa buhay niya. Hindi iyon hindi pinapayagan. Iyon ay bawal. Kung mayroon mang mga tendensiya na tumalakay ang isang pelikula tungkol sa pag-aklas ng tao laban sa kahirapan at pagsasamantala, iyon ay nagiging karampot lang na bahagi ng isang buong pelikula.

Noong dekada sitenta, nagkaroon ng mga ganoong pagtatangka. May mga pelikulang nagnanais na magladlad ng katotohanan, gaya ng ginawa ng mga pambansang artista sa sining kagaya ni Brocka, Bernal. Pero sa kasalukuyang panahon, na tinatawag nating globalisasyon, kung saan lumawak ang produktong Amerikano at tinalo ang produktong Pilipino sa box office, wala nang pinapayagan na gumawa ng anything political. Magtangka ka man, may sensorship na agad sa pag-iisip mo pa lamang. Hindi na makakakuha ng buhay ang iniisip mong ideya dahil bawal na. Hindi puwede iyan. Hindi iyan kikita. Iyon ang kalakaran sa komersiyal na pelikula.

Ngayon, gaano ba ka halaga ang sining na ito? Napakaimportante ng sining na ito dahil napakaramin tao ang nanonood dito. Dahil napakaraming tao ang naiimpluwensiyahan ng sining na ito na maaaring magdulot ng consciousness na mali sa katotohanan. Napakahirap pumasok sa loob ng sining na ito at magsabing mayroon akong ideya na maka-rebolusyonaryo, na magpapakita ng katotohanan, dahil naka-set na ang mga big-wigs ng production outfits. Ayaw na ayaw nila iyon.

Dapat nating pag-aralan nang mahusay kung bakit napakaraming nanonood ng mga pelikulang tinatawag nating basura? Wala namang sinasabi. Dahil kaya wala ng naibibigay na ibang uri ng panoorin? Bilang manggagawang pangkultura dapat lagi nating isipin na maaaring mayroong lengguwahe na nakikita ang ating mga manonood sa mga porma at estilo na ipinakikita sa telebisyon at sa pelikula, na maaari nating gamitin upang maging instrumento ng pagmumulat sa ating mga kasamahan. Imbes na itaas natin ang ating kilay, at i-condemn ang nakikita natin sa komersiyal na panoorin, dapat nating isa-konteksto ang mga napapanood natin at dapat magkaroon tayo ng pag-aanalisa kung bakit kahit ganyan ay maraming nanonood. Gamitin natin ang estilo upang mapaniwala at mamulat natin muli ang ating mga kasama, at mga kasamahang nawala na.

Sa mga festivals abroad, marami na rin akong napuntahan, noong una akong nananalo tuwang-tuwa ako. Wow nanalo akong best picture. Wow nanalo nag artista ko ng best actress. Wow kinilala ako. Pero unti-unti kong na-realize, pinapalakpakan pala ako dahil ang pelikula ko, tungkol sa third world. Natutuwa sila dahil ang pelikula ko, nagpapakita ng sinasabi nilang exotica. Pinapalakan ako dahil third world ako. Ang ipinapakita ko ay kahirapan. Ang ipinapakita ko ay kabaklaan. Panalo. Dahil gusto nilang makita na third world lang tayo. Gusto nilang manatili tayong third world. Gusto nilang makita na maganda ang pagkagawa mo ng isang third world na pelikula para palakpakan ka. Inanalays ko kung bakit ganoon ang pagtingin sa isang third world artist. Hindi kailanman makakaagapay bilang kapareho nila. Pag tumalakay ka ng mga universal issues na kaya naman nilang gawin, hindi ka na nila kikilalanin. Pero pag tungkol sa kahirapan, slums, kabaklaan at exotica, doon ka lang nila kikilalanin. Bagama’t maganda ang iyong pelikula, titingnan lang nila ito bilang very good third world movie.

Ano ang nangyayari sa industriya ng pelikulang Pilipino? Dahil sa maraming rason, ito ay nasa kondisyong halos patay na. Sabi ka ni Roland, kakaunti na lang ang pino-prodyus na pelikulang Pilipino. Noong 2005, there are about 30 something. Ngayong 2006, mga 25 na lang. Bakit? Dahilsa pagwawalang-bahala ng gobyerno sa kondisyong ito ng pelikula. Wala namang malinaw na programang pampelikula, o pangkultura ang pamahalaan. At kahit sabihin nating nagbibigay sila ng 5 million pesos sa kung sinumang maaaprub na ma-prodyus ng film development council, nakadepende pa rin ito sa temang gagamitin mo. Kung nagbigay ka ng temang politikal tungkol sa malawakang pagpatay ng rehimeng ito, hindi iyon maaaprub. Kung gagawa ka pelikula tungkol sa eleskyon na fake, na siya ay fake na presidente, hindi iyon maaaprub.

Napakataas ng tax na ini-impose sa industriyang ito. Ito ang may pinakamalaking tax sa lahat ng industriya. Napakalawak ng piracy. Hindi ito makalaban sa in-flux ng pagdating ng hollywood. Hindi ito makalaban sa takilya dahil iba naman ang market ng hollywood. Ang market ng hollywood ay buong mundo. Ang market ng Pilipinas ay dito lamang sa Pilipinas. Samantalang may tinatawag na kontrol ang ibang bansa tungkol dito, tayo nananatiling wala. Sa Korea, may kontrol. Halimbawa ang Warner Bros. ay nag-prodyus ng tatlo, may batas sila na kailangan silang mag-prodyus ng isang lokal. Nanana tiling malamig ang pamahalaan sa estado ng industriya. Hindi nila ito tinitingnan bilang isang industriya o sektor pang-ekonomiya. Tinitingnan lang nila ito bilang tagapag-aliw at tagapagpaiyak na kinakailangan nila tuwing eleksiyon. Samantalang may posibilidad na maging economic power ang industriyang ito kung magkakaroon lang ng maliwanag na programa tungkol dito. Dapat bigyang pansin ang pagma-market dito sa ibang bansa sa isang siyentipkong paraan. Hinuhuthutan lang ang industriya, pero hindi naman tinutulungan. Ang mga proyuser at takot sa pamahalaan. Natatakot nga ako na gigising na lang tayo isang araw at ang magkukuwento ng mga kuwento natin ay HBO at CNN. Wala nang gagawa dahil patay na.

Ang mga batang na gumagawa ng independent film ang pag-asa kung mabibigyan ng tuwirang direksyon sa kung anong market ang dapat nilang i-target, at mabigyan ng oryentasyon sa mga pelikulang dapat nilang gawin. Ang mga kabataan bata ngayon, wala naman talagang ginagawang totoong political movie. They are all individual expressions. Walang socio-political inovolvement. Hindi kasama sa isang mass movement.

Kaya namin binuo ang nagkakaisang manggagawa ng pelikulang Pilipino (ito ang mga marginalized sector sa pelikula, mga extra, stuntman, projectionist, lagarista, bookers, takilyera, crew sa production, sa shooting, at sa post-production) na umaabot sa 10,000 na pamilya. Pero napaka-volatile pa ang sitwasyon. Pinag-aaralan pa kung paano ito mapapaunlad dahil napaka-piyudal ng set-up sa isang pelikula. Napakalakas ng takot panginoong prodyuser, panginoong may-pangalang artista. Halimbawa FPJ, Bong Revilla, Rudy Fernandez, at Sharon Cuneta. May mga taong ang loyalty nila ay parang isang sakada sa isang panginoong maylupa. Itong malalaking tao ang nagbibigay sa kanila ng pero tuwing pasko. Kawang-gawa ang tinatawag. Pag may nasaktan sa kanila, hihingi, bibigyan ng pang-ospital. May ganoong uri ng loyalty. Kaya napakahirap iorganisa ang mga ito. Hindi pa siya isang sektor, dahil hindi nga niya maipagtanggol ang kanyang sarili. Wala siyang mukha. Ang parating nakikita ay ang mukha ng artista. Bagama’t kasapi nila ang mga artista, mas maraming mukha sa likod ng kamera. Mas malawak ang nagpapawis para mabuo ang pelikula. Ang mga manggagawa ang pinaka-insecure dahil wala naman silang SSS, GSIS, at security of tenure. Sila ay nanatiling may trabaho kung kinuha sila ng direktor o artista na kaibigan nila. Or else, wala na silang trabaho sa isang taon o dalawa. Dalawang pelikula sa dalawang buwan lang. Magkano ang sweldo nila? Mura lang. Pero nananatiling naririyan sila dahil nakikita sila ng mga kamag-anak nila sa pelikula at pinapalakpakan sila, bagama’t kakaunti ang kanilang sinasahod. Ang Mowelfund, na isang government agency na itinayo ni Erap, ay nagbibigay ng insurance sa mga manggagawa. Pero kakaunting manggagawa lang ang kaya nilang isama. Hindi kasama ang mga non-formal sector na binanggit ko sa inyo. Ang mga kasama lang ang mga editor, director, at production designer. Ang mga nasa upper bracket lang kasama. Ang mga nasa lower bracket o non-formal walang gumagawa nun para sa kanila. Kaya binuo ang nagkakaisang manggagawa ng pelikulang Pilipino.

Ganyan ang sitwasyon sa ngayon. Halos lahat ng tao sa pelikula ay walang trabaho. Umaasa na lang ngayon sa telebisyon. Telebisyon na ngayon ang pangunahing source ng income. May mga manggagawa sa pelikula na hindi maka-transfer sa tv dahil hindi nila alam ang midyum. Dahil walang mahusay na pagsasanay para malaman ang bagong midyum ng telebisyon. Ang mga iyon, wala na silang lahat na trabaho. May mga nakatira na sa kanila sa sementeryo. Ang iba naman napunta sa mga relocation sites.

Sana magkaroon ng pag-aaral sa tv. Ang tv ang pinaka-potent na midyum sa kasalukuyan dahil napakalawak ng sakop nito. Nasa bahay ka lang at palipat-lipat ng channel. Hindi ka nagbabayad ng 100 hanggang 200 pesos. Nagbago na ang uri ng mga nanonood ng pelikula. Hindi na nanonood ng pelikula ang mga nasa below poverty line. Umaasa na lang sila sa pirata. 30 pesos lang, isang barangay na ang nakakanood sa kanila. Hindi sila gagastos ng 200 pesos. Bibili na lang sila ng bigas. Ang mga nanonood na lang ngayon ay ang upper middle class. Pero ang audience ng tv, iyon ang pinakamarami. Iyon ang dapat nating pag-aralan.

Ngunit bakit ba nariyan ang sensura? Bakit ba sila nilagay diyan? Sila ay pulis ng rehimen para mapanatili ito sa puwesto. Upang walang makagawa ng anumang bagay na makakapagpainit sa kalooban ng mga tao nang sila ay mag-aklas dahil sa kanilang kalagayan. Kaya naririyan ang MTRCB. Anumang rehimen ay may sensura. Sabi nila wala raw. Pero meron, kasi naging miyembro ako noon. The mere fact na dinidiscourage mo na gumawa ng ganitong mga topic, sensura iyon. Bakit ganito nahulma ang utak ng mga gumagawa ng pelikula sa mainstream? Dahil hindi na sila makaisip ng iba pa. Hindi na sila binibigyan ng pagkakataon na umisip ng iba pa dahil bawal, sensored. Sa punto ng estilo at content, hulamado na. Dapat ganito ang lalabas. Other than that, hindi puwede dahil ayaw ng prodyuser na mapaaway at makabangga ang sensura, sa gobyerno o kung anumang kumakatawan sa estado. Nariyan ang sensura para pangalagaan ang ineteres ng pamahalaan.

Mamaya na natin palawakin ang usapan sa pamamagitan ng inyong mga katanungan. Hanggang dito na lamang. Maraming salamat.

Prof. Roland Tolentino

noreply@blogger.com (mag-mulat, mag- organisa, mag-pakilos) — Fri, 09 Feb 2007 04:04:00 +0000

KULTURANG POPULAR, IMPERYALISTANG GLOBALISASYON AT GAWAING KULTURAL

Binigkas sa Philippine Cultural Summit ng Amado V. Hernandez Resource Center
September 12 – 14, 2006, St. Michael Retreat House, Antipolo City

Magkalinawan muna tayo. Sino ka ba sa kulturang popular? Ikaw ba ang mangangalakay at basurera sa bundok ng Payatas na handang gumasta ng ilang pisong tinging tipid-load para tignan kung mabuti ang lagay ng iyong mga musmos na anak sa paanan? Ikaw ba ang pumila sa Ultra Stadium isang lingo bago ang anniversary show ng Wowowee para sa pagkakataong maging kontestant—sa pila ka na kumain, natulog, nag-alaga ng anak, at namatay? Ikaw ba ang kabataang nagtratrabaho sa fastfood o call center na nagkaroon ng instant na pang-ekonomiyang kapangyarihan, nakabili ng bagong cellphone, nakatulong sa gastusin sa bahay, pati pag-aaral ng nakakabatang kapatid, at kayang bumili sa nagsulputan tulad ng kabuti na 24/7 na mga outlet ng pang-araw-araw na pangangailangan? Ikaw ba ang manggagawang bumibili ng pirated na DVD player—pinapili ka pa nga ng brand na itatak sa iyong makina--para magpalabas ng isiniksik na siyam na pelikula sa pirated na dividi? Ikaw ba ang anak ng magsasakang sa hacienda sa Villa Escudero, na tumutulong sa pangongopra sa tag-ani at sa ibang panahon ay pinagsasayaw ng tinikling at pandanggo sa ilaw sa resort ng hacienda? Ikaw ba ang muy bueno familia na hindi kukurap sa anumang nais mapasaiyo, madalas pa nga ay ang produkto at serbisyo ang lumalapit sa iyo? Ikaw ba ang intelektwal na nakakabili ng art at cult films sa Quiapo, nakakapag-ukay sa Anonas at Baguio, nakakabili ng segunda-manong mature (mateorya) na libro sa Booksale? At huli, ikaw ba ang aktibistang nakikibaka laban sa imperialismo, burukrata kapitalismo at pyudalismo, gayong sa labas ng publikong politikal ay isa ka rin sa mga naunang identidad?

Paano maging aktibista sa larangan ng kulturang popular? Kung itong politikal na gawain ay nanghihimok ng nasyonalisasyon ng industriya, hustisya sosyal at tunay na kalayaan, bakit naninigarilyo ka pa rin ng Marlboro o Winston, nakasuot ng Levi’s o Wrangler, nakikinig sa alternatibong mga banda, nasisiyahan kapag nakakakain sa Jollibee o McDonald’s at kapag nagmo-malling sa SM, ang entidad na nakaperfekto ng subcontractual labor praktis sa bansa? Madaling sabihin na napakalaganap na ng kulturang popular na hindi na tayo maaring makatakas pa rito. Kung gayon, bakit pa tayo nakikibaka sa pambansa at pandaigdigang antas kung hindi rin pala mapapagpag ang imperialismo at ang kulturang kaakibat nito? Bakit sa hanay ng aktibismo ay nakikita ang politikal at kultural bilang magkaibang spero ng gawain—hardcore at purista kapag usaping politikal, samantalang kontradiktoryo, kundi man hypokritikal, sa usaping kultural. Pwede ka bang maging aktibista na sabayang gusto ang kulturang popular at ang imperyalistang kulturang kaakibat nito, at ang pakikibaka para sa sambayanang inaapi, kung saan integral ang kulturang popular sa pagpapadaloy ng kaapihang ito?

Mag-prayer meeting muna tayo—gunitain ang operasyon ng kulturang popular at matapos, magkaroon ng malalim na paninindigan para sa tunay na kultural na transformasyon ngayon pa lamang. Kung tunay na kaakibat ang kultural na rebolusyon—na oposisyonal na sasagka sa naghaharing elitista, pyudal at kolonyal na kultura—sa politikal na masang pakikibaka, lalo na sa gawaing rebolusyonaryo (literal at figuratibo), hindi ba’t ngayon pa lamang ay sustenidong nagsusulong na ng kulturang nasyonalistiko, syentipiko at makabayang kultura—ang mga salik ng mismong kultural na rebolusyon? Tila ba ibang spero ng gawaing politikal ang gawaing kultural, magkasalikop lamang kapag nagtatagpo sa masang kilusan? Instrumento lamang ba ng gawaing politikal ang gawaing kultural, ginagamit sa politisasyon, mobilisasyon at organisasyon ng masa? Kung hindi, paano ba sisipatin ang gawaing kultural para maging mabisang pwersa, tulad ng politikal na gawain, sa politikal na transformasyon na may relatibong autonomiya ng dalawang mahahalagang spero o ng partikulardad ng gawaing kultural, sa isang banda, at sa kabilang banda ay ang pagkalahatang diwa ng rebolusyonaryong gawain—ang paglulunsad ng rebolusyonaryong kultural na kamalayan sa rebolusyonaryong politikal na gawain na may sabayang pagkabig sa politika at kultura? Maari bang ang politisasyon ay kaabikat ng kulturalisasyon, paglulunsad ng kontra-namamayaning kultura, at politika na rin?

Sa sanaysay na ito, nais kong bigyan-diin ang gawaing kultural sa rebolusyonaryong gawain na sabayang may natatangi at pangkalahatang ugnay sa politikal na rebolusyonaryong gawain—natatangi dahil ang mismong gawaing kultural ay tumutumbas sa relatibong autonomiya ng spero sa pagbabaklas ng namamayaning kamalayan at pagkilos, nakaugnay dahil hindi lalampas sa potensyal ng politikal ang gawaing kultural—nananatiling nakapaloob ang anumang pagtatangkang baguhin ang pangkamalayan sa aktwal na kondisyong panlipunang pinamamayanian ng pambansang saklaw ng tradisyunal na politika. Ang pakahulugan ng rebolusyonaryong gawain ay antitetikal sa namamayaning ekonomiya, politika at kultura ng gobyerno sa partikular, at estado sa pangkahalatan na nagdulot ng mabigat na paghihirap at pambubusabos sa nakararami at nagbiyaya sa iilan, mga pambansang kubrador sa partikular. Ito ay sumasakop mula sa egalitaryong layunin ng burgesyang lipunan hanggang sa aktwal na rebolusyon ng pambansang demokratikong kilusan; kung gayon, mula sa transformasyong reformista hanggang himagsikan laban sa gobyerno at estado. Sa ganitong pagturing lamang maaring baklasin ang kalayaang indibidwal bilang bahagi ng dispensasyong pang-estado sa binibigyan-pribilehiyong ideal na mamamayan at mamimili (consumer), at pagtataguyod ng aspirasyon para sa kolektibong kalayaan ng bansa laban sa tumitikis at umaapi sa nakararami.

May kakatwang puwang ang malawakang pagtanggap sa kulturang popular bilang normal na operasyon ng karanasan sa pang-araw-araw na imperialismo, burukrata kapitalismo at pyudalismo dahil ito ang pangkaraniwang kulturang binabagtas sa kalunsuran at urbanisadong kanayunan. Kung ang kulturang pyudal—direktang dulot ng kawalan ng edukasyon at maledukasyon na nagbibigay-pribilehiyo sa politika at pang-ekonomiyang pamamatronahe ng panginoong maylupa sa periperi—ang siyang humuhubog sa kamalayang pangkultura sa kanayunan, maaring isipin na ang pangunahing humuhubog ng kamalayan sa kalunsuran at urbanisadong kanayunan ay ang kulturang popular—indirektang dulot ng maledukasyon na nagbibigay-pribilehiyo sa politikal at pang-ekonomiyang pamamatronahe ng burgis komprador sa sentro. Bagamat magkasalikop rin ang mga usapin, ang partikularidad ng kulturang popular sa formulasyon ng kultura sa kalunsuran ay simptomatiko ng namamayaning kultura ng elitista, kolonyalista at pyudal. Maari pa ngang isipin, sa implementasyon ng pambansang kaunlaran ng pamahalaan, ang isang pangunahing motibasyon ng mito ng pag-unlad na ipinapalaganap ay ang urbanisayon at kosmopolitanisyon ng bansa: hindi ba’t ang isang marka ng pagiging urbanisado ng lugar ay ang pagkakaroon ng McDonald’s at Jollibee na ang signage ay kasing-taas ng kampanaryo ng simbahan? o ang paghahanay-hanay ng mga bagong tayong bahay at bungalo sa gitna ng di man lang sementadong kalsada ng mga liblib na lugar ay dulot ng informal na recruitment ng mga OCW sa kanilang kapitbahay? o ang ukay-ukay ng brand labels na sinusuot ng mga taong ni hindi man lang kilala ang mga ito?

Ang mga informal na referensya ng di-pantay na karanasan sa kulturang popular ay indikasyon na malaganap na ang kulturang ito sa paghubog ng namamayaning kultura, at kung gayon, ang kulturang binabagtas at nagsusubstansya sa gawaing kultural. Sa pagpapaliwanag kung ano ang kulturang popular, paano ito ginagamit sa pagpapayaman ng namamayaning kultura, at paano rin ito magagamit para sa pagbalikwas ng sarili nitong operasyon sa gawaing kultural ay mga mahalagang usapin para mailugar ang puwang ng sabayan at magkahiwalay na gawaing kultural at politikal sa pagrerebolusyon. Ang rebolusyon ay mahalagang larangan ng literal at figuratibong espasyo ng transformasyong panlipunan. Isinasaad nito ang pangkamalayan at pangmateryal na transformasyon ng namamayaning kaayusang nagdudulot ng napakaraming pang-uri, sexual, pangkasarian, lahi at etnisidad, henerasyon at relihiyosong opresyon sa nakararami at nagbibiyaya sa iilan tungo sa mas egalitaryo, kritikal na publiko, at tunay na demokratikong lipunan. Kung ang namamayaning kamalayan ang nagdulot ng napakarami at napakabigat na bagaheng pinapasan ng mamamayan na nagpapamangmang sa kanila, ito rin ang nagdulot ng imahe at utopia ng rebolusyon bilang paraan ng pagbalikwas sa loob (kritikal na publiko hindi ng civil society kundi ng people’s party at kilusang masa) at labas (aktwal na rebolusyon).

Ang pagsasaalang-alang sa rebolusyon ay naglalahad ng pananaw sa kulturang popular. Walang nasa labas ng namamayaning kultura—kulturang (sa pangunahin) pyudal sa kanayunan at kulturang popular sa urbanisadong lunan. Gayunpaman, tulad ng rebolusyon, ang isinusulong ng gawaing kultural ay pagbalikwas ng namamayaning kultura sa loob (kritikal na publiko ng kilusang masang nagbibigay-diin, sa pangunahin, sa pang-uring politika) at labas (aktwal na rebolusyon, pagtatatag ng sosyalista o kontra-estado ng kasalukuyang lipunan). Sa isang banda, ang sosyalismo ay nananatiling lehitimong utopia sa kasalukuyang dystopia ng masibong korapsyon at paghihikahos; at sa katangian ng utopia, ito ang kolektibong fantasy-ideal kung bakit nanlalaban at nakikisangkot pa rin tayo. Ito o ang wholesale na pagbili sa kasalukuyang predikamento ng kumikitid na panlipuang mobilidad (pangunahin, ang call center at OCW) at ang misrekognisyon na mabuti naman pala ang kolektibong lagay. Sa kabilang banda, ang sosyalismo ang direksyon ng kultural na gawain—pagtutol sa politikal na pagpaslang, sa pagpatay sa mga peryodista, anti-chacha (charter change) at rebolusyon, halimbawa--na nagbibigay-diin sa makabuluhang papel ng people’s parties, kritikal na media, at institusyong nagbabantay at nagtatag ng pambansang soberenya. Ito o ang paglulusaw sa bisyong sosyalismo—kawalan ng kumpiyansa sa progresibong politika, pagsasaalang-alang ng mito ng deglobalisasyon sa edad ng umiigting na neoliberalismo, pagtanggap ng administratibong posisyon sa burukrasya ng kasalukuyang pamahalaan--at kung gayon, pagpapaluwang sa espasyo ng kolonyal at elitistang demokrasyang puno’t dulo ng pagsustina sa pang-ekonomiyang paghihirap ng sambayanan.

Pinangungunahan ko na ang aking argumento. Magsimula tayo sa ilang matingkad na katangian ng kulturang popular, kung paano ito nagnonormalisa ng namamayaning kultura. Maglalahad ako ng apat na tesis tungkol sa kulturang popular sa namamayaning kultura at ang gawaing kultural. Kaiba ang usapin ng kulturang popular bilang aparato ng paghahari ng estado at pagbabalikwas nito ng kontra-estado. Nanghihimok sa gamit ng dahas, hindi aktwal na gumagamit ng dahas ang kulturang popular. Ang sanaysay ay tatalakay sa magkakasalikop na usapin ng kulturang popular dulot ng pag-igting sa kita ng kulturang industriya sa panahon ng imperyalistang globalisasyon. May apat akong nakikitang bahagi ang papel: una, komodifikasyon ng luho bilang pangangailangan; ikalawa, ang tunay (real) at politikal; ang intelektwal na gawain; at ang kultural bilang politikal na gawain. Tatalakayin ko ang usapin ng resureksyon ng Wowowee sa telebisyon, ang proliferasyon ng cellphones at text messaging, ang dominasyon ng Hollywood at ang pag-unlad ng dokumentaryong kolektibo (Sipat/Kadao/ST Exposure), at ang digital film movement ng kasalukuyang panahon bilang paraan ng pagpapalawig sa apat na paksa. Nilalayon ng papel na linawin ang usapin ng kulturang popular bilang insidente ng panghihimok ng negosyo at estado sa naghaharing kaayusan, at ang lalo pang pag-igting ng pagnanais kumita sa edad ng lumalawak na kahirapan sa panahon ng imperyalistang globalisasyon. Nilalayon ding linawin ng papel ang halaga ng kulturang gawain para sa politikal na pagbabago.
Kulturang Popular at Normalisasyon ng Global na Kasiyahan.

Kapag iniisip ang kulturang popular—ng nangangalakay na nanay sa itaas ng bundok ng basura na ginagamit ang kakakurampot na kita para makapagtext sa anak sa bahay sa paanan ng bundok o sa panonood ng romantikong pelikula, halimbawa—ang isinasaalang-alang ay ang relief, na nakakain na ang mga bata at ligtas sa peligro, o ang temporal na pagkalimot ng sariling pagkatao sa sine para tunghayan at pangibabawan ng pagkatao ng mga bida. Hindi naisasaalang-alang ang kakulangan, kung gaano kasaid ang buhay sa paanan at ibabaw ng bundok, ng abang pagkataong pinagkakaitan ng marami pa ring panlipunang oportunidad sa dilim o liwanag man, sa loob at labas ng sinehan. Ang realisasyon ng kakulangan ay isang politikal na muestra, parang pagtataas-kamao, parang automatiko pero may paninindigang politikal—sabayang reafirmasyon sa realisasyon ng kasalatan at ang posibilidad ng transformasyon sa pamamagitan ng pag-igpaw sa sariling predikamento. Kapag narealisa ng isang tao na siya ay salat, may siwang na pamandaling bumukas para sa politikal na interbensyon—naigpawan na niya ang pagtanggap sa inakalang normal na kalagayan, namarkahan bilang kulang, at nanghihikayat na punan ng ibang larangan.

Kung walang politikal na organisasyon sa lugar, kagyat na nagsasara ang siwang na ito, babalik sa normal na dati. Pero hindi tulad ng lingab, hindi ito naghihilom. Parati itong nagmamarka ng kasalatan at ng salat na indibidwal. Maging ang pagtunghay sa sarili bilang salat ay maaring maging normal, tulad ng normalisadong dysfunctionality--may mali pero bahagi ang sablay ng katanggap-tanggap na normal dahil walang ibang naalok na lagusan. At ito ang kapangyarihan ng kasiyahan sa pasakit at pighati, kayang lunukin ng nauna ang huli bilang mismong relief sa aktwal na karanasan sa huli. Hindi katulad ng realisasyon kapag alam mong inaapi ka na, opresibo na ang kondisyon ng iyong paggawa at buhay, hindi ka masaya dahil hindi kasiya-siya ang kondisyong. Pwede kang maging masaya kahit na malungkot ka, napapangibabawan ng kasiyahan ang paghihirap. Kung gayon, ang kasiyahan sa hanay ng naghihikahos ang muestra o manifestasyon ng kanilang relief sa abang kalagayan. Kakatwa ito dahil ang mekanismong sikolohikal—paghahanap ng relief sa gitna ng masibong anxiedad o pagkaatake sa sarili--ay nagiging pagsipat sa pang-araw-araw na buhay sa kasalatan. Iba rin ang turing ng gitnang uri sa kasiyahan dahil reafirmasyon ito sa karanasan ng kanilang uri, ang uring ginagawang batayan ng kulturang popular. Kung magsha-shopping ang gitnang uring indibidwal, kinokonsumo niya hindi lamang ang karanasan ng pamimili kundi ang aktwalisasyon ng ethos ng kanyang uri—nakakapamili at hindi nangangalakay, may kapasidad magdesisyon sa bibilhin, may pang-ekonomiyang kapangyarihan, may politikal na karapatan habang namimili, at iba pa.

Kung mahirap ang nakakagawa ng akto ng panggitnang uri, ito ay pagdanas ng lampas at labis sa kanyang uring pinagmulan. May bumubukas na siwang, at ito ang siwang ng uring kasalatan sa kanyang pinagmulan at kalabisan ng kanyang tinatangkang mapantayan, at sa pagitan nito, ang misrekognisyon na kabahagi na siya ng lampas sa kanyang uri. Ang kakatwa rito, sa kasalukuyang proliferasyon ng kulturang popular, ang mahirap ay parating nasa ipinapadanas ang pang-uring siwang. Sa bawat pagmo-malling, panonood ng telenovella at dividi, sa paglalakad lamang sa kalye, kahit pa pamamalimos ng paslit sa nakaabang mag-go na kotse, maging ang nanay na nangangalakay ng basura ng Jollibee o ang pag-uukay-ukay, hindi maiiwasan ang normalisasyon ng panggitnang uri bilang panuntunan ng pagkamamamayang buhay. Natutunghayan ng mahirap ang mga produktong abot-tanaw, abot-pangarap dahil salamin (sa pagitan ng di bumibiling maller at produkto ng tindahan, o ng namamalimos sa driver ng sasakyan) o dukwang (ng nangangalakay ng tira-tirang pagkain sa fastfood) ang pagitan, o ito nga lang ba? Hindi ba’t kosmos ng kontradiksyong panlipunan, historikal at modernidad ang pagitan ng gitling?

Walang nangarap nang mas mababa sa kanyang uring pinagmulan. Ang tunguhin ng panlipunang mobilidad ay mas mataas kaysa sa aktwal na kalagayan. Hindi ito hiwalay sa pambansang kalagayan sa malawakang kahirapan at iilang karangyaan: “In 2003 per capita gross income was US$1,090, below the $1,390 average for lower-middle-income countries. Refelecting regional disparities, in 2003 11 percent of Filipinos lived on less that $1 per day and 40 percenton less than $2 per day, according to the World Bank.”[1] Tinitiyak lalo ito ng karanasan sa kulturang popular. Nililikha ang kasiyahan bilang normal pero normal na ideal na antas, tinitiyak na hindi aktwal na maabot ng nakararami gayong binibigyan ng aproksimasyon para sa nakararami, parang abot-tanaw lahat ng nakakataas na uring pangarap—parating karatig-hapit kahit pa magkaibang mundo ang pagdanas sa mga ito. Nagagawa ito sa pangunahin ng kulturang popular dahil ang direksyong pinaghahalawan at tunguhin nito ay sa global na pamuntunan. Global ang karanasan sa hamburger (McDonald’s at Jollibee), theme park (Enchanted Kingdom at Disneyland), mall (Robinson, SM at Glorietta), mass transportation (MRT, LRT, LRT2), cell phone (Globe at Smart), panlalakeng underwear (Bench) o pambabaeng underwear (Herbench), halimbawa dahil nakamit ng mga ito ang panuntunan ng pwersa ng globalisasyon—mataas na kalidad ng produkto, kapasidad na makapanghimok ng malaking premium sa tunay na halaga ng produkto sa pamamagitan ng kapani-paniwala at nabibiling kwento ng produkto at ng dating (affect) nito, tungo sa pagiging komoditi (produkto plus premium/kwento) at komodifikasyon nito (ang tao ba ang fetishistikong humuhulma sa produkto o ang produkto na ang humuhulma ng tao? Noong 2003, ang Pilipinas ay mayroong 11.5 milyong radio, 3.7 milyong telebisyon, 3 milyong landline at 1.5 milyong computer kahit pa limang milyon lamang ang may access sa internet, 85 porsyento ay umaasa sa dial-up connection.[2] Sa limitadong akses sa komunikasyon at media, bakit nangangarap ng labis?

Ang matingkad na katangian ng global ay ang kapasidad nitong magbenta ng erotisadong kwento, may lahok ng sexual na nasa at kasiyahan sa reafirmasyon ng uring nais o aktwal na kinabibilangan. Ang Bench ay taunang nagtatanghal ng pagdispley ng mga produktong pangkatawan (mismong briefs at ang katawang nakasuot nito) sa one-night event nito. Maging ang pagkain ng Jollibee at McDonald’s na gumagamit ng musmos ay reafirmasyon ng sexual na nasa ng gitnang uring nakakatanda na dulutan ang mga walang kapangyarihang indibidwal ng gratification sa akto ng pagbili at pagkonsumo ng hamburger at iba pang produkto ng fastfood. Bahagi ito ng gitnang uring heteronormativity--pagbibigay pribilehiyo sa rekurso ng heterosexualidad bilang normal na kalakarang panlipunan—na nakasentro sa pamilya at sa lalaking breadwinner. Ang MRT, branch ng McDonald’s sa Angono, Coke na nabibili sa Sagada ay global sapagkat ito ay kahalintulad ng produkto at serbisyong matutunghayan sa iba pang bahagi ng mundo—parehong quarter-pounder (presentasyon, sangkap at maidadagdag na langkap) sa parehong kapaligiran (ilaw, muwebles, lamig, amoy) sa parehong serbisyo (paraan ng pagluluto, pagbati at pagkuha ng order ng crew, pagluluto sa kusina, bilis ng pag-deliver ng order). Kaya kapag sinabing McDonald’s, ang katumbas na kwentong ipinagbibili nito sa premium—malaking lampas sa tunay nitong halaga—ay fastfood, Bench ay sexy underwear, Coke ay real thing, Mercedes Benz ay luxury, Palmolive ay makinis na balat, Sunsilk ay malasutlang buhok, Colgate ay maputing ngipin, at iba pa. Ang kwento ang buod ng partikular na pagnanasa, at ang pagiging brand ng produkto—ang pagkakaroon nito ng mabentang kwento sa likod nito—ang siyang mas mahikal na nagtratransforma sa hilaw na materyales (isda) hindi na lamang tungo sa pagiging produkto (malambot na sardinas na walang mga ulo’t lunod sa sarsa, nagsisiksikan sa lata) kundi sa pagiging komoditi nito (Century Tuna na naglalaman ng omega na mabuti para sa puso sa senior citizen o Century Tuna ginataan flavor sa panlasa ng Bikolanang OCW sa Tanzania).

Sa mahika ng transformasyon, ang nawawala—kahit pa man sa antas ng produkto—ay ang lakas-paggawa. Tila bigla na lamang lumukso ang mga walang ulong isda sa maliit na lata! Nawala ang mangingisda at manggagawa. Kagyat na lamang nagsulputan ang mga lata sa groseriya. Sa antas ng global brand, kahit pa harap-harapan na ang subcontractual na empleyado sa pagkuha at pagluluto ng order at paglilinis ng pinagkanan, nakakayanan na natin siyang gawing invisible. Hindi ito tao, hindi ito manggagawa, ito ay bahagi ng aparato ng mismong global na establisyimento—nandoon pero wala, lahat ay nasa anino na lamang ng arko ng global na komoditi. Kaya nga kung matagpuan ng mamimili ang sarili na napuwesto sa tabi ng salamin at mayroong paslit na yagit na namamalimos sa kabilang panig, hindi ito nadidisoryento dahil malinaw ang prioridad ng panggitnang uring mamimili—ang makonsumo ang kanyang pinapangarap at pinaghirapang kitain-para-mabayaran na hamburger. Makakain pa rin ito kahit na nasa gitna siya ng isa sa pinakamarahas na eksena ng tunggalian ng mga uri. Ang pagkain niya sa fastfood ang kanyang piniling katotohanan at tunay, ang paslit ang aparisyon ng tunay. At tulad ng mga aparisyon, sa pang-araw-araw natin pagtunghay sa kahirapan o mga birheng nagpapakita, hindi na ito nagiging kakatwa dahil wala nang irony rito. Ang pagdanas sa trahedya bilang hindi trahedya ang mismong trahedya ng kalakarang makakita ng kapangyarihan ng diyos sa pang-araw-araw.

Simula 1980s, ang pressure ng International Monetary Bank at pamahalaan ng U.S. na mag-deregulate at i-privatize ang sistemang media at komunikasyon, at ang pagpasok ng satellite at digital na teknolohiya, ang nagresulta sa pagsulpot ng higanteng transnasyonal na media.[3] Ang pandaigdigang sistemang media ay pinamamayanian ng siyam na higanteng korporasyon na kabilang sa unang nakakataas na baiting; ang lima sa pinakamalaki ay Time Warner (1997 sales, $24 bilyon), Disney ($22 bilyon), Bertelsmann ($15 bilyon), Viacom ($13 bilyon) at Rupert Mudoch’s News Corporation ($11 bilyon).[4] Noong 1990, 15 porsyento ng kita ng Time Warner at Disney ay galing sa labas ng U.S., noong 1997, ang kita sa labas ay mga 30 hanggang 35 porsyento.[5] Ang kinalabasang higanteng korporasyon sa media ay nakalahok sa maraming industriya ng media—ang ginawang pelikula ng media ay ipapalabas sa kanilang sinehan, at mayroong soundtrack mula sa recording studio, may spin-off na TV show, video games, amusement park na sakay—na hindi kakayanin ng mga korporasyong walang conglomerated holdings.[6] Ang nalilikhang produktong media ay nag-uumapaw sa “hyper-commercialism” o “veritable commercial carpetbombing of every aspect of human life.”[7] Ika nga ng C.E.O. ng Westinghouse, “We are here to serve advertisers. That is our raison d’etre.”[8] May rekurso rin sa imperialistang diskurso ang lohika ng pagpapalaganap ng serbisyo ng media conglomerates, ika nga ng Presidente ng HBO si Jeffrey Bwekes na ang global na paglaganap ng HBO ay “manifest destiny,” tulad ng afirmasyon ng pananakop ng Pilipinas sa Amerika sa nakaraang siglo.[9]

Hindi kakatwa na ang media sa Pilipinas ay kabahagi ng susunod na mga negosyong na bahagi ng kasalukuyang round ng neoliberalisasyon. Kasama ng edukasyon at kalusugan, ang media ay ang isa pang negosyo na tinatarget simula pa sa panahon ni Fidel Ramos na iamenda ang Konstitusyon para makapasok ang dayuhang pag-aari. Sa Medium-Term Philippine Development Plan (MTPDP 2004-2010), ang isa sa mga intension ay pahintulutan ang dayuhang pag-aari ng mga domestikong negosyo na ipinagbabawal ng 1987 Constitution.[10] Bahagi ng mga target pang-ekonomiko ng MTPDP ay ang mga sumusunod: “1) raising the economic growth rate to 7 percent by 2009; 2) reducing the poverty incidence from 28.4 percent of Filipino households to 17.0 percent by 2010; and 3) creating 1.5 million jobs annually.”[11] Inaasahan na sa pagbubukas ng mga negosyo, tulad ng media, sa dayuhang pag-aari na makakamit ang mga pang-ekonomikong target. Pero gaya nang nabanggit ng peryodistang Luis Teodoro, “There’s another objective missing from that list: the making of a compliant media.”[12] Sa pamamagitan ng pagbubukas ng pambansang ekonomiya sa dayuhan, kasama na ng malaki at patuloy na dumarami ng bilang na pagpaslang sa peryodista sa bansa, nahihikayat at napipilit ng pamahalaan na gawing sunod-sunuran ang media. Wika pa ni Teodoro, “The dominance of trivia and avoiding critical reporting or comment on the public issues that are of concern in the Philippines would not only be contrary to efforts to make journalism more meaningful in this country. It would also be no less a Godsend to this as well as future governments.”[13]

Ang nangyayaring pagiging sunodsunuran ng pambansang pamahalaan sa pwersa ng neoliberalismo ay hindi lamang nagbubuyanyang sa kasiyahan bilang katampukang dating kundi pati na rin ng paglalahad ng depolisadong ideolohiya ng pagiging masunuring mamamayan. Wala nang papalag dahil sino ba ang ayaw manood ng D.C. superhero na naging big-budgeted Hollywood film, o ang hindi na bibili ng kiddie meal ng fastfood na may kasamang figura ng karakter sa pinakabagong animation feature? Ang masunuring gitnang uring mamamayan ay nakakakonsumo kaya nagiging kwalipikadong mamimili, hindi lang maller, at mayroong politikal na kapangyarihan, nakakatimbang ng pagpipilian at nakakapili sa pang-indibidwal at kolektibong disposisyon. Mayroon siyang kapangyarihan sa kultura dahil kasapi siya sa komunidad na may rekognisyon sa brand, paraan ng pagdanas nito, at pagpapatuloy ng produkto sa iba pang karanasan sa kulturang popular. Para sa kanya, sapat na ito.

Noong unang panahon, nag-uusap ang magkakalayong tao sa pamamagitan ng sulat, o kung may emergency, ng telegrama. Kung papalarin, matapos ng sampung taong pag-aantay ng linya, nakakapag-usap ang mga tao sa teleponong monopolyo ng PLDT. Ngayong halos kulang sa kalahating Filipino ay may cell phone, anong ganda ng pagbubukang-liwayway! Mula sa panahon ni Marcos, ang anim na diyaryo sa Manila ay naging 12, ang tatlong estasyong pantelebisyon ay naging anim.[14] Labindalawang taon matapos ang People Power 1, may 156 na estasyong pantelebisyon sa iba’t ibang bahagi ng bansa, 402 na estasyong radio, 25 na diyaryo na may pambansang saklaw na hindi lalampas ng apat na milyong sirkulasyon bawat diyaryo, at higit sa 200 na lingguhan o dalawang beses-isang buwan na diyaryo.[15] Noong 1980s, ikatlong bahagi lamang ng mga bahay ang mayroong telebisyon; noong 1997, sinasabing 87 porsyento ay nanonood ng telebisyon, 97 porsyento sa Metro Manila.[16] Tinatanya na kalahating milyong telebisyong ang binibili taon-taon noong 1990s.[17] May kalahating milyong subscribers ang SkyCable, pag-aari ng pinakamalaking media conglomerate ABS-CBN, 60 porsyento ng cable market na inaasahang madoble matapos ng limang taon.[18] Noong 1996, binili ng PLDT na may hawak ng 45 porsyento ng landlines ang pinakamalaking internet service provider sa pananakot dito na puputulan ng linya kapag hindi ito pumayag sa pagbebenta.[19] Ang isang resulta ng convergence ng media, ayon kay Sheila Coronel, ay “it will provide a backdrop that will allow foreign firms to own media networks. Most of the new telephone ventures set up since 1992 involve foreign capital.”[20] Samakatuwid, kahit hindi pa naamenda o nababago ang Konstitusyon, may ilang maniobra na ng pagpasok ng dayuhang pag-aari sa pambansang negosyo na lalo lamang iigting sa mas malawakan pang kontrol kapag nabago ang Konstitusyon.

Ang pangunahing motibasyon ng dayuhang industriya ng kulturang popular at media ay magdulot ng kasiyahang mabebenta nang may premium. Kaya mas matindi ang kasiyahan, mas mabenta ang produkto, mas nagiging transformatibo sa komodifikasyon ng produkto at ng mamimili. Kung mas matindi ang pagtataya sa kasiyahan, mas matindi ang pagtatago sa pasakit at pighating nagkukubli sa at pinagtutuntungan ng kasiyahan. At kung magpaganito, mas depolisado ang ipinapalaganap na ideolohiya ng estado at negosyo (mutlinasyonal na kapital at kubrador nito sa uring burgis kumprador): mas nagiging katanggap-tanggap ang pinakarumaldumal na karanasan sa politikal na pagpaslang, ng lumalawak na paghihikahos at kamangmangan, ng korapsyon at pamamaluktot ng politika sa personal na interes, ng pagsasanla ng intelektwal at artista sa pinamalaking makakapagbayad, ng mga telebiswal na trahedya ng kontestants na namamatay sa stampede at pagka-promote sa heneral na berdugo ng mga aktibista sa burukrasya ng pamahalaan, ng pagpapalaganap ng cha-cha bilang imperatibo ng pambansang pag-unlad, ng pagso-sorry bilang resolusyon sa bintang ng masibong pandaraya sa eleksyon, at iba pa.

Ang politikal na kaguluhan na may potensyal ng transformatibong pangkamalayan ay itinatatwa bilang hindi kasiya-siya dahil pinaglumaan na—People Power, at pagpapatalsik at akusasyon ng korapsyon at nepotismo kay GMA, halimbawa—kaya may imperatibong mapalitan ng kasiya-siyang spektakularisyon ng pang-araw-araw na karanasan, tulad ng pagtatagumpay ng Pilipinas sa 2005 Southeast Asian Games, pagkapanalo ni Manny Pacquiao, beauty contestants at iba pang Filipino sa internasyonal na kompetisyon ng spesyalisadong kagalingan, at iba pa, at maging ang mga ito ay naluluma rin sa takdang panahon. Niluluma ang politikal at ang nilikhang bago ay ang reimbensyon ng politika, lalo na sa media at industriya ng kultura. Ang paglalahad ng bago at ang kabago-bago ay ipinapasok sa parametro ng politika ng global na kulturang popular—bagong Superman na naman, bagong branch ng Starbucks, bagong mall, bagong modelo ng cell phone, at kung magpaganito, bagong kasiya-siyang karanasan. Ito o ang luma, alin ang mas gugustuhin? Ang fetishismo ng relasyon, tulad ng sadista at masokista, ng nambubugbog at binubugbog, ng nang-aapi at inaapi ay nakapaloob rin sa kahalintulad na predikamento ng kasiyahan ng bago: itong abusadong relasyon o ang kawalan ng relasyong humuhubog ng pagkatao? Kung magpaganito, paano lalampasan ang kawalan ng pagpipilian? Paano gagawing politikal ang kultural na predikamento?

Unang Eksena: Komodifikasyon ng Luho Bilang Pangangailangan
Nabuhay tayo minsan sa panahon ng walang cell phone, kasabay ng ginhawa (kaligtasan sa konektado-tayo-sa-mundo) at panganib (ilan na ang pinatay sa ngalan nito?) nito. Sa kasalukuyan, sa akto na makalimutan ang cell phone sa bahay o sa di inaasahang pagkawala nito, tila tayo kulang, napilayan, may kabawasan, hindi buo, hindi na ang regular na Maria o Jose. Naging integral ang cell phone, tulad ng iba pang modernong gadget at serbisyo, sa panggitnang uring buhay na umaasa ng pang-indibidwal na seguridad, expektasyon, kalidad ng serbisyo, estetika, halaga at iba pa bilang kolektibong karanasan sa uring ito. Sa isang banda, mismong ang panggitnang uri ay ginawa nang komoditi, itinampok bilang kanasa-nasang buhay, buhay na bumebenta sa takilya, CD at magazin dahil namumutiktik sa material at sikolohikal na mga detalye nagmamarka ng pakiiisa at pakikipag-kapwa sa uring ito. Pero bago pa man ang uring ito ay naging komoditi, ang produktong ipinapatangkilik sa kanya ay bumagtas na sa kaangkupan ng komoditi sa kabilang banda.

Nagkaroon na ito ng kwentong kabenta-benta, naging brand na, na ang binibili ay hindi na lamang ang panghugas ng buhok kundi ang buhok na nakakabit sa babaeng naliligo sa maluhong bathtub, naggagayak ng marangyang kasuotan para sa pakikipagtagpo sa kanyang prince charming kinagabihan. Ito ang buhok na tumatangkilik ng shampoo brand. Ang shampoo ay nilalahukan ng kwento at ang kwento ay bahagi ng naratibisasyon ng panggitnang uring buhay bilang pamantayang pang-ekonomiya, politika at kultura. Lampas sa tunay na halaga, nag-uumapaw sa labis na kwentong hindi kakamit-kamit, at higit sa lahat, may masang napapatangkilik dahil sa lampas at labis. Ang produkto ay naging komoditi para sa gitnang uring pangarap ng mismong nagnanais mapabilang sa at mareafirma ang pagiging gitnang uri. Ang kulturang loop ay naghuhudyat ng pagkalusaw ng politikal dahil wala nang pagtatanong sa naturalisasyon ng komodifikasyon at ideolohiya. At kahit pa ginagamit ang shampoo para lang mapanlinis ang buhok, hindi naman aabot ang shampoo mula manggagawa sa pabrika at manggagawa sa groseriya hanggang sa mamili (na malamang ay manggagawa o anakpawis rin) kung hindi naging konduit at daluyan ang komodifikasyon sa paglilipat-lipat ng proseso ng produksyon at konsumpsyon. Hanggang ang produkto ay nagnanais na mabentang hiwalay sa paggawang lumikha nito, ito ay kagyat na nakapaloob na sa proseso ng komodifikasyon, alam man ng tumatangkilik ang kwento sa likod nito o hindi.

Sa ganitong komodifikasyon ng produkto, pagbibili at mamimili na ang luho ay nagiging pangangailangan ng karanasan sa gitnang uring buhay. Sa isang banda, napapatangkilik tayo ng luho—mula Jollibee hanggang bagong modelo ng cell phone, depende sa persepsyon ng uring kinabibilangan—dahil tila tinatangkilik ito ng iilang may mas higit na ekonomiyang kapangyarihan kaysa sa atin. Sa pagdaan ng panahon, simula ng pagkilala sa bago at paghudyat at pagiging lumaan na nito, nagkakaroon ng tila demokratisasyon sa produkto, napapamura ito dahil may pumapalit nang bagong uso na mas mahal at di-asesible sa nakararami. Gayunpaman, lumilikha ang kapitalismo ng niche markets na mabebentahan pa rin ang bawat uri ng pinapatangkilik na produkto—pinakabagong modelo ng cell phone sa maykayang uri, ang susunod na tier ng medyo lumang uso para sa gitnang uri na minsanan lamang makakabili, at mga lumang-lumang uso para sa naghihirap na uri, bagong nakaw na luma at uso para sa lumpen proletaryado. Sa kabilang banda, sa familiaridad sa uso at produkto, sa akto ng pagkaalam at pagbili ng mga mga ito, ang produkto ay nagiging pangkaraniwan na, kabahagi na ng mga bagay at detalye na nagbibigay-definisyon sa gitnang uring karanasan.

Tinatayang mayroong 30-40 milyon ang may cell phone sa Pilipinas, gumagamit ng Global System for Mobile Communications, isang second-generation digital na teknolohiya na ginagamit ng 71 porsyento ng mundo.[21] May apat nang domestikong carrier ang pinahintulutan na ng National Telecommunications Commission na magdulot ng third-generation cellular service simula 2008 na may kapasidad na high-speed, high-bandwidth video application sa cell phone.[22] Ang Short Message Service (SMS), ang sistema para sa text message na may kulang ng 160 karakter ang haba ay malaganap ang gamit at may 200 milyon messages ang ipinapadala sa bawat araw gayong hinihikayat rin ang pagpapadala ng Multimedia Message Service simula pa 2003.[23] Sa ibang pagtataya, ang bilang ng text messages na ipinapadala ng bansa ay umaabot ng 350 milyon, mas malaki pa sa pinagsama-samang SMS volumes ng European na bansa, Amerika at China.[24] Ang Smart Communications ay may hawak ng 54 porsyento ng market noong 2003 at ang Globe Telecommunications ay hawak ang 46 porsyento, at sa taong ito, nagsimula rin ang Sun Cellular na nag-aalok ng mas mababang halagang serbisyo.[25]

Walang lalampas ang araw na hindi nag-a-advertise ng dalawang buong pahinang may kulay ang dalawang kompanyang telecommunication. Walang oras na lalampas sa telebisyon at radyo na hindi rin ito ginagawa ng mga kompanya, o isang gabi na walang spino-sponsor na event na magtatampok sa kanilang serbisyo. Ipinapalaala sa atin dahil kay daling makalimutan na ang cell phone ay luho at hindi pangangailangan. Araw-araw ay nire-referendum tayo ng mga kompanya sa moral na dilema nito, para bumotong pabor sa pagpapatuloy ng kanilang serbisyo. Hindi nga ba’t ang isa ring silbi ng cell phone ay magtext sa panahon ng kaburyongan (boredom). Sa ilang sandali, nawawala ang buryong, nagiging mas interesante ang buhay. Para sa karanasan ng gitnang uri, ang text ay nakakapagdulot ng ginhawa at relief. May seguridad na alam mong mahuhuli ang dapat mong katagpuin sa isang partikular na oras at may magagawa ka pang ibang bagay. May ginhawa sa pag-alam na ligtas ang mga bata sa sakuna sa lugar na tinirhan, lalo na sa OCW na ina; o kahit pa ang balitang namatay na ang magulang ilang segundo matapos mangyari ito. Para sa kinakailangang impormasyong magbibigay ng seguridad, ipinapakita natin ang mga kompanyang telecommunications. At tulad ng call center sa information technology, ang texting ang ating niche market sa information, communication and technology—ang mga Filipino raw ang may pinakamabalis na mga daliri sa buong mundo. Ang mababang kapasidad ng mga Filipino sa larangan ng ekonomiyang global ay naghuhudyat lamang ng ating mababang antas sa pandaigdigan at sexual na dibisyon sa paggawa.

At dahil ito ang bansa ng malawakang korapsyon at paghihikahos, at limitadong infrastruktura, maging ng pinakamaraming pagkakataon ng karanasan sa natural na kalamidad, maraming informasyon ang kinakailangan para magpalagay ng loob. Sa malawakang pagbebenta ng mga produktong ipinapatangkilik, may kapasidad ang malawakang diseminasyon na magkaroon ng sariling pintig sa bawat tumatangkilik nito—iba ang iniiyakan ni Omeng at On-on sa sine kahit pa pareho ang kanilang pinapanood dahil sa ibang sikolohikal na impedimento ipinapapakat ito, magkaiba at magkahalintulad na karanasan sa paglaki bilang mamamayan. Ang pagmanufaktura ng kulturang popular ay nakapaangkla sa kapasidad nitong ipersonalisa ang brand o henerikong karanasan. Makakaisip tayo ng sampung bagay na pwedeng gawin sa cell phone para maging kakaiba ito kaysa sa milyon-milyong cell phones—pagpili ng ring tones, screen saver at wall paper, paggamit o hindi ng mga features nito, kompanyang telecommunication at serbisyong tatangkilikin, casing at holder, paraan ng pagtext at pagsagot, at iba pa. Parang kakaiba lang ang sa atin kahit pare-pareho tayong dumadanas ng karanasan sa kulturang popular. Kaya kapag nawalay o nawala ang objek, tila tayo piglas. Ginagawa nating tao (anthropomorphize) ang objek, kabahagi ng ating pagkatao. Kung magkagayon, sino ang objek at sino ang sabjek ng kulturang popular—ang pinapatangkilik ba o ang tumatangkilik? Sa huli, ang pagmamay-ari mo ay nagmamay-ari na sa iyo, pareho nang naging objek sa kulturang popular.

Ang pakiwari na nakakapagdesisyon (sa features halimbawa ng cellphone) at interaktibo (halimbawa, sa pagboto sa “Philippine Idol” na tulad sa reputasyon ng mga Filipino, ang sumira sa Asyanong record ng pagboto sa mahigit na 300,000 text votes sa isa sa mga unang episodes pa lamang nito) ay kabahagi ng linyang asembleya ng pagiging gitnang uri.[26] Nakakalahok ang liberal demokratiko at konsumeristang sabjek na nakapag-ehersisyo ng kanyang karapatang mamili, makaboto at maging bahagi ng lehitimasyon ng mismong proseso, dito sa kulturang popular. Sa kabilang panig naman, mayroong muling pagsasaayos ng mga objek ng kulturang popular. Ayon sa report ng isang peryodistang Amerikana ukol sa cell phone texting:

The technology is […] changing the organization and dynamics of protests, allowing leaders to control, virtually minute-by-minute, the movement of demonstrators, like military generals in the field. Using texts that communicate orders instantly, organizers can call for advances or retreats of waves of protesters.[27]

May produktibong praktikal na halaga rin ang mga objek ng kulturang popular, kahit pa tila komandista ang nabanggit na deskripsyon sa report. Napapag-alam kagad ang kalagayan, lalo na sa umiigting na dispersal at iba pang karahasan sa kilos-protesta. Tiyak na kasama ang mga aktibista sa hanay ng mga Filipinong pangkahalatan ay nagpapadala ng walong texts kada araw.[28] Nang matanggal nga si Joseph Estrada sa pagkapangulo via People Power 2, umangal ito na ang pag-aaklas na nagyari ay “coup de text.”[29] Gayunpaman, kinakailangan ng hinay kapag sinabi na ang produktibong praktika na dulot ng texting—o kahit ano pang objek ng kulturang popular—ay transformatibo sa politika, tulad ng banggit ng lider kabataan sa pagtatapos ng sanay na ang texting “is a development for democracy.”[30] Pumapasok ang aktibista sa fetishistikong pananaw hinggil sa kulturang popular, na kahit pa normalisado sa gawaing pampolitika ay tumutulong magpatindig sa negosyo ng kulturang popular. Walang ganap na transformasyong politikal kapag walang pagbabago sa nagmamay-ari ng pang-ekonomiyang produksyon.

Sa kontra-insureksyon ng militar at gobyerno, ang mahalagang dokumentong nagtatalaga ng identifikasyon ay hindi naman cell phone. Ito ay sedula na galing sa pinakamalapit na baranggay na tinutunghayan ng kontra-insureksyon na operasyon.[31] Ito ang nagmamarka ng posisyon ng taumbayan, kung sila ay taga-loob (lehitimong mamamayan ng lugar) o taga-labas (iligal na tao at pagkatao, kasapi ng New People’s Army). Hindi nga ba’t ang pagpunit ng sedula ng mga Katipunero sa Pugadlawin ang naging senyales ng Rebolusyong 1896? Na ito ay nananatiling papel ng opisyal na identidad ay patunay na pananatili ng karahasan ng estado. Sa kasalukuyan, ang low-tech na papel ay tinutumbasan ng high-tech na anyo ng pagmamatyag sa cell phone:

Together with the National Security Agency, the Central Intelligence Agency also maintains “Project Echelon,” the most sophisticated and most technologically advanced eavesdropping system that has been devised. Through a relay system of satellites and spook stations in Australia, New Zealan, United Kingdom, Canada and United States, the US intelligence system is able to intercept all (emphasis sa awtor) telephone, fax, e-mail, Internet and cellphone transmissions worldwide. Its nerve center is located at Fort Meade in Maryland where the NSA maintains its headquarters. This has grave implications for both our public and private security.[32]

Samakatuwid, itong objek ng kulturang popular na nagmamarka ng gitnang uring identidad ay instrumental rin sa pagmamatyag at disiplina ng estado at imperyalistang bansa. Kaya ang kulturang popular ay nakaugnay sa relasyon ng estado sa imperyalismo. Ang komodifikasyon ay hindi na lamang sa pagtransforma ng sabjek bilang objek at ng objek na sabjek na naghuhudyat ng tao bilang sabjek; ito ay ang komodifikasyon na rin ng sabjek bilang objek ng estado at imperyalismo.

Ikalawang Eksena: Politika ng Tunay, Politikal sa Tunay
Linawin naman ang usapin ng inaangking katotohanan (truth-claim) ng mga objek ng kulturang popular—lalo na nga ng brand labels—sa pagpalaganap nito bilang namamayaning katotohanan sa larangan ng hegemoniya o ang kalakaran sa ideolohiya at pagkilos ng nakakapagdiktang minoryang may lampas na politika at ekonomiyang kapangyarihan at ng mayoryang tumatanggap ng kaayusan ng kawalan-kapangyarihan. Ang inaangking katotohanan, kapag ipinagpilitan ng pwersa ng pagsang-ayon (ideolohiya) at karahasan (politika), ay nagiging tunay (real). Tulad ng pekeng pagkapangulo ni GMA, sa pagdurog nito sa politikal na tumutunggali sa kanya, pati na ang oposisyong politika, at sa pagkumbinsi sa higit pang neoliberalismo ng kapital at negosyo sa bansa ay nagiging katanggap-tanggap sa nakararami bilang ang kasalukuyang imperatibo ng tunay. Wala nang papalag dahil sa karanasan ng pananakot at panganib ng politikal na pagpaslang at ng karangyaan at kasiyahan ng paggasta at dayuhang kapital. Nililikha ang gitnang uri bilang panuntunan ng pagdanas sa kasalukuyang pagsasabansa, lalo pa sa malakolonyal at malapyudal na sistema na kayang-kayang pagsanibin ang karanasan sa karahasan at kasiyahan sa pamamalakad ng pambansang pamahalaan.

Ang nangyayari sa mga aparatong kultura—media, relihiyon, edukasyon at sining halimbawa—ay gawin itong paramilitar o sumeserbisyo sa militarisasyon ng politikal na aparato ng estado. Tunghayan ang gameshow na Wowowee, na ang isa sa likas na katangian ng format ay ang dispensasyon ng awa at tulong (charity), hindi sa nangangailan kundi sa karakter na pinakarepresentatibo ng media-saviness. Ang kontestant ay ginagawang tao hindi pa sa antas ng pagpapalalim ng pagkilala sa kanyang pagkatao, kundi bilang isang liberal demokratikong tao na nagnanais mapabuti ang kanyang abang kondisyon o ang lagay ng kanyang pamilya. Ang game show host ang representatibo ng media conglomerate na hindi lamang namimili, kundi nagseset ng parametro ng kontest, nagpapakilala sa kontestants, nanghihimok ng partisipasyon ng audience sa bahay, at nagbibigay ng pabuyang premyo sa pinaka-deserving na kontestant. Siya na may media personality na makapagdispensa ng kapangyarihan ay nagmimimick ng kapangyarihang kultura ng kapitalista at burgis kumprador ay naghahanap rin ng kahalintulad niyang pinakarepresentatibo ng tagapagpadaloy ng kapangyarihan sa hanay ng kontestants. Ang kapitalista at burgis kumprador naman ay gumagaya sa kapangyarihan ng estado. Para sa kapitalista at estado, ang charity ang mekanismo ng pamumudmod ng ekonomiyang ganansya sa naghihikahos na nakararami.

Noong Pebrero 2006, para sa unang anibersaryo ng Wowowee na nagpakalat ng balitang dodoblehin ang premyo, marami na ang pumila ilang araw bago ang palabas. Pitongpu’t tatlo ang namatay sa stampede nang magkagulo ang mga tao sa labas ng pila sa ULTRA Stadium hindi dahil sa pag-aakalang hindi sila makakapasok kundi dahil sa balita na namang may perang pabuya ang unang ilang daang makakapasok. Nakipagsapalaran ng kanilang buhay ang mga tao para sa balita, sa fantasya na makakapasok sila kahit malinaw na sa dami ng bilang ng pumila ay hindi mapapagbiyan ang lahat. Walang paghahanda sa crowd control dahil akala ay kakayanin na ng balita at impormasyon (tagapaghatid ng balita ng posibilidad na makaangat) na madisiplina ang malaking hanay ng hindi lamang naghihikahos kundi yaon pang gustong mapabilang sa nakakaangat na hanay. Silang nabubuhay sa kahirapan ay hinahayaang mamatay sa kanilang paghihikahos.

Ilang araw matapos ang stampede ay nabura na ito sa alaala ng gitnang uring mamamayang kumondena sa pangyayari. Hindi naman ito kaiba sa iba pang gawang-taong trahedya sa bansa, walang nangyayari sa sampu-sampu, daan-daan o libo-libong buhay na namatay sa kasakiman ng kapitalista at paggarantiyang seguridad ng estado sa kanilang tagapagtaguyod: 4,000 ang namatay sa paglubog ng Dona Paz noong 1987, tinagurian bilang pinakamalubhang maritime disaster sa postwar era; 5,000 hanggang 8,000 ang nasawi sa flash flood sa Ormoc, Leyte noong 1991 dahil sa illegal logging; gayundin, 1,500 ang nabaon sa putik sa Aurora at Quezon noong 2005.[33] Naabswelto ang mga kinasuhang opisyal sa 400 kabataang namatay sa sunog sa Ozone Disco, at nananatiling nakatakas ang may-ari nito. Malinaw na hindi sa dami ng bilang ng namamatay sa mga gawang-taong trahedya ang pinagtutuunan ng pansin sa trahedya kundi ang paraan ng pag-manage ng trahedya bilang exemption o ang krisis na sandali, at ang kawalan nito bilang ang normal o ang kawalan ng krisis. Pinapatingkad lamang ng trahedya ang pagdanas ng krisis bilang normal at ang kawalan nito bilang exemption. Minomobilisa ng kapitalista at ng mga alipores nito—iba pang contract artist ng media conglomerate, pag-iyak ng host sa ibang show sa telebisyon, telebiswal na pagpapamisa, at paghina ng coverage ng anti-GMA rallies, halimbawa—at ng estado—pakikiramay ng pangulo, paghingi ng pondo sa publiko para sa biktima ng trahedya, paggawa ng fact-finding body, at iba pa.

Ang trahedya ay hindi na lamang misrekognisyon ng krisis bilang karaniwang karanasan sa pagsasabansa kundi sa pagtanggi na nagkaroon ng trahedya. Sa ganitong pagtanggi nagtatagumpay ang estado na maghugas ng sariling kamay dahil ang trahedya ay nangyayari sa spero ng negosyo, kahit pa magkasiping naman ang mga ito. Ang kultural na gawain ay ang pagbaklas ng tunay sa antas ng anti-administrasyon (sa pag-igting ng pasismo at neoliberalismo) at anti-estado (na ang mga pangulo pa sa hinaharap ay lalo lamang magpapaigting sa karahasan at kahirapan). Ang kulturang popular ay may afinidad sa kapitalista at estado kaya ang tungkulin ng aktibistang kultural ay ang ideolohikal na pagbaklas nito—kritikal na pagbasa at pagtingin, at artistikong gamit—konsistent sa materyal na pagbaklas nito sa aktibistang indibidwal at sa kanyang politikal na hanay. Ito ang pagpapatuloy ng comeback ng mga opresibong trahedya ng mga luma, nakilatis na at patuloy na nagkakaroon ng kumikitang buhay sa kasalukuyang kapitalismo.

Sa pagbabalik ng OCW na domestic workers mula sa ginigiyerang Lebanon, ginawang guests ang 235 na OCW na tumakas sa giyera sa Wowowee noong 5 Agosto 2006, nagpamigay ng P1 milyong piso (ang parehong halaga ng premyo sa anniversary show noong Pebrero) na pantay na paghahatian ng kontestants. Kumpleto na ang comeback ng luma at ng binaong trahedya. Heto ngayon tayo sa mas mabigat na trahedya na kahit na nasa harap na natin ay hindi pa rin nakikilala ang pagdating, pag-abang, pagtunghay at pag-alis nito.

Ikatlong Eksena: Intelektwal Bilang Ubod ng Gawaing Kultural
Ang organikong intelektwal sa malay ng marxistang Antonio Gramsci ay nanggagaling mula sa hanay ng kilusan, hinulma ng kilusan at nakakasagap ng lakas sa kilusan, gaya ng pagbibigay ng lakas niya rito. Intelektwal dahil kritikal—umuusbong na alternatibo at oposisyonal—ang kanyang inihahayag na posisyong panlipunan at historikal. Siya ang kontra sa kultura ng namamayaning kapangyarihan. Ang gawaing intelektwal, sa aking palagay, ang ubod ng gawaing kultural. Kung ang politika ay tumutukoy sa pamamalakad ng pamahalaan na nilalahukan ng palitan ng pabor, ang politikal ay katawagan sa transformatibo tungo sa mas egalitaryong kaayusan hanggang sa anti-estado. Maaring isipin ang kultura-kultural sa ganitong pagpapakahulugan: na ang kultura ay tumutukoy sa ideolohiya at praktis ng namayaning kapangyarihan ng estado at negosyo, at ang kultural ay ang transformatibong panlipunan.

Pinakaabante sa gawaing intelektwal ang manggagawang kultural dahil sa kanyang hanay nasisiwalat ang pagpapalawak at pagpapalalim ng politikal na kaisipan, panunuri at pagkilos. Sila ang nagdaraos ng mga ensayo ng aktwal na rebolusyon. Ang kaibahan niya sa proletaryado ay ang paraan ng pagkamulat na hiwalay sa produksyon. Ang manggagawang kultural ay may iba’t ibang pinanggagalingang uri ngunit may kaisahan tungo sa pagbabagong ideolohikal na nakabatay sa sosyalistang hinaharap sa pagdanas ng kasalukuyang kapitalismo—at ang ideolohikal na ito na ang pangunahing sangkap ay intelektwal ang siyang impetus para sa aktwal na gawaing politikal: sa partikular, ang pagpapalawak ng hanay ng kultural, at sa pangkalahatan ang paghulma at pagsubstansya ng kamalayan at praktis na babalikwas sa imperyalismo, burukrata kapitalismo at pyudalismo.

Paano sasagkaan, halimbawa, ang pamamayani ng Hollywood na pelikula gayong ito ay napakalawak na ng saklaw, hindi lamang sa Pilipinas maging sa buong bahagi ng mundo? Ang Hollywood films sa partikular ang kumakatawan sa tinatawag na “kultural na imperialismo” o ang dominasyon ng imperyalistang bansa sa industriyang kultural ng ibang bansa, ang kung magpagayon, ng hulmahang kultural ng naturang mamamayan. Noong 2004, may 53 na pelikula na lamang na naipalabas mula sa lokal na industriya sa Pilipinas. Noong 2005, ito ay 36 na pelikula na lamang. Lubhang mababa na ito kung ikukumpara sa 1990s na produksyon na umaabot sa 150 pelikula kada taon, ginagawang isa sa pinakamaraming pelikulang nagagawa ang bansa sa buong mundo. Wala nang makakatawad pa sa global na pamamayani ng U.S. sa produksyong pampelikula. Noong 1998 ang overseas box office ng US ay US$6.821 bilyon na halos katapat ng domestikong kita ng $6.877 bilyon.[34] Ang pinakapopular na 39 na pelikula sa buong mundo noong 1998 ay galing ng U.S. kahit pa ito ay gumagawa lamang ng maliit na porysento ng pandaigdigang feature film.[35] Sitenta’y singko porysento ng kita sa sinehan sa buong mundo, at mas malaking porsyento kapag isinama ang video rentals at pagbenta nito.[36]

Ayon sa Social Weather Station (SWS) survey, 52 porysento ng matatanda sa bansa ay nanonood ng sineng Filipino ng isang beses o higit pa isang linggo pero 6 na porsyento lamang ang nanonood sa sinehan.[37] 29 porsyento ang nanonood na lamang ng sine sa telebisyon, isang indikasyon ng paghihirap ng buhay ng gitna at mababang uri.[38] Edukado ang manonood ng pelikulang Filipino: 49.4 porsyento ay high school o nakapagkolehiyo, 18.9 porsyento na nakapagtapos ng elementarya o nakapaghigh school, at 17.8 ay tapos ng kolehiyo o nag-aaral nang higit pa rito. Ang educational capital ay natatanghal sa akto ng panonood ng sine, kakatwa na hindi na pejoratibong “bakya crowd” o ang mga di-aral ang manonood ng pelikulang Filipino. Ipinapakita nito ang pagbabago ng paradigmatiko ng panonood ng sine—ito ay hindi na batayang pangangailangan, ito ay luho na, gamit sa pag-eehersisyo ng gitnang uring identidad, kahit pa nga sa telebisyon na ito tinutunghayan.

Ang pandaigdigang epekto nito ay malawakan din. Nagbagsakan na sa Europa at iba pang bahagi ng mundo ang domestikong industriya: sa Germany, 10 porsyento na lamang ay kita mula sa lokal na pelikula; Britain ay 12 porsyento; France ay 26 porsyento; Spain ay 12 porsyento; Canada, 2 porsyento; Australia, 4 porsyento; at Brazil, 5 porsyento.[39] Ang kabuuang laki ng industriyang pampelikula sa Europa ay 1/9 na lang ang laki kung ikukumpara noong 1945.[40] Dagdag pa, sa Western Europe noong 1985, 41 porsyento ang kita ng Hollywood na pelikula, at ng 1995, ang kita ay lumaki sa 75 porsyento.[41] Mula sa kitang $11 bilyon sa pag-export ng pelikulang Hollywood noong 2002, ito ay lalaki sa $14 bilyon sa 2004, at inaasahang kumita ng $24 bilyon sa 2010.[42] Kaya ang dating kita na 50 porsyento ng pelikulang Hollywood mula sa ibayong dagat ay lalaki pa hanggang sa 70 porsyento.[43] Natitiyak ng World Trade Organization at General Agreement on Tariff and Trade ang pagdaloy ng pelikulang Hollywood sa higit pa nitong paglaganap sa ibang bansa dahil walang lubos na lokal na industriya, maliban na lamang siguro ang India at China, ang makakatapat dito.

Ang unang antas ng pagsagka ay ang kritikal na pagbasa sa pelikulang Hollywood, ang hayag at kubling ideolohikal na plataporma nito, ang paglalatag ng mga detalye at kabuuan ng panggitnang uring karanasan sa liberal na demokrasya. Kinakailangan dito ng literacy training na naghahayag ng mga kritikal na kapamaraanan ng pagbasa, panonood at pagtunghay sa pelikula at iba pang media. Ang layunin nito ay lumikha ng antas ng kritikalidad sa hanay ng mga indibidwal at ng sektor na mahalaga sa paggiya ng materyal na artistikong produksyong sasagka sa ideolohikal na agenda ng pelikulang Hollywood at iba pang objek ng kulturang popular. Sa antas ng artistikong produksyong kultural, maaring lagumin ang karanasan ng nagsulputang documentary film collectives sa iba’t ibang rehiyon. Ang documentary film collectives, tulad ng Southern Tagalog Exposure, Sine Patriyotiko (Sipat ng Metro Manila), Kodao, at iba pang grupo sa Bikol, Central Luzon, Kordilyera, Ilokos, Visayas at Mindanao, ay binubuo ng mga aktibistang kabataan na filmmakers.

Ang proyekto ay kultural—artistikong produksyon ng kontra-estadong mga dokyu (dokumentaryong pelikula) na ang pangunahing layon ay magturo ng pagsusuri sa mga isyu at pangyayari at politikal—pagtaas ng panlipunan at historikal na kamalayan, pag-organisa at pagmobilisa. Kultural ang proyekto dahil rin ito ang paglikha ng kultural na akda ay nakabatay sa politikal na kilusang masa—sa pag-aaral ng kondisyong panlipunan at pangkasaysayan at mula rito, pag-angkat ng kontra-estadong pagsusuri sa mga kasalukuyang isyu at kaganapan. Iba rin ang moda ng produksyon—kolektibo ang proseso ng artistiko at lohistikal na pagdedesisyon, multi-tasking ang filmmakers (kadalasan, editor, cinematographer, direktor, scriptwriter, at iba pa sa iisang pagkatao), low-budget, issue- at cause-oriented ang motibasyon ng paglikha, ibinabalik sa masa ang nalikhang pelikula. Ang inilalahad ng gawaing kultural ay ang itelektwalisasyon—sa artistikong politikal na kapamaraanan—ng isyu. Parang nag-iisip pa rin sa mas malaking kahon ng politikal sa gawain na gamit ay lente ng kultural na diin ng masining at mapagturong kapamaraanan. Ang kasiningan nito ay nagmumula sa kakayahang bumaklas ng namamayaning kapangyarihan at magtatag, kapalit nito, ng alternatibo o oposisyonal na pinagmumulan ng kapangyarihan, mula sa hanay ng nakikibakang masa.

Ikaapat na Eksena: Gawaing Kultural Bilang Gawaing Politikal
Ang gawaing kultural ay gawaing politikal sa ilang mga antas: sa indibidwal na aktibistang antas, ang kultural na internalisasyon sa pang-araw-araw na buhay na nadudulot ng maraming katanungan hinggil sa kontradiksyon ng posisyong gitnang uri sa kamulatang makamasa; sa loob ng hanay, ng artistikong produksyong kultural bilang moda ng pagtaas ng kamulatan, pagmomobilisa at pag-oorganisa, tulad ng pagwelga sa manggagawa bilang impetus ng pagtaas ng kamulatang politikal at kultural; sa labas ng hanay tungo sa mas malaking kilusang politikal, ang kultural na pananaw sa politikal na isyu at kaganapan bilang paraan ng konsolidasyon ng muestra at pagkilos. Maari ring ilahad ang proposisyong ang gawaing politikal ay gawaing kultural hindi lamang sa kumprehensibong pagsinop ng politikal na pagsusuri na naglalahad ng makabago (sosyalista) na paraan ng pananaw, pag-iisip at pagkilos kundi sa mulat na internalisasyon ng politikal at kultural bilang magkahalintulad at produktibong nakikipag-usap na pwersa sa rebolusyonaryong gawain.

Kung magkagayon, maari tayong tumunghay sa posibilidad ng mga gawain: sa hanay ng kultural, digital feature films dagdag sa mas mahabang panahon sa pananaliksik sa full-length na documentary films o dokyung iglap na kagyat na nakakatugon sa kahilingan ng napapanahong isyu, live animation (tinutunghayan ng kamera ang mga model figures at kapaligiran) na naglalahad ng mga progresibong kwento, makabayang sing-a-long videos, literary readings na high tech at may vcd at dividi, multi-media dance presentation, at tungo sa tunay na second-generation sa visual arts, halimbawa; sa hanay ng politikal, kultural na manggagawa sa iba’t ibang hanay, cultural nite bilang anyo ng konsolidasyon, writing at performance workshops sa loob ng piketlayn o mass leave ng mga guro at kawani sa gobyerno, mass leader na nakakatula at nakakaawit, at matulain na palaban na kilusan, halimbawa. Kung walang nasa labas ng namamayaning kapangyarihan at kulturang popular, ang kapamaraanan ng pagbalikwas mula sa loob ay nangangahulugan ng higit pang pagkamalikhain at politisadong kapamaraanan, hanggang ang kulturang popular, sa abot ng makakaya, ay maging kulturang mapagpalaya nang nakararami.

Ang mga posibilidad ng politikal sa pamamagitan ng gawaing cultural ay imperatibo sa pambansang kondisyong malakolonyal at malapyudal na tumutukoy sa kondisyon ng lampas ng 700 at tumataas pang bilang ng politikal na pinaslang, at walang nakukulong, nasasakdal at napaparusahan sa isang banda, at tumitindi pang pagbaba ng sweldo at kawalan ng seguridad sa trabaho, pabigat na kahilingan ng gawain, call center at pag-OCW bilang tanging kambal na opsyon ng bagong graduate, pagbukas ng pinakamalalaking malls, sa kabilang banda.[44] Ang tanging kalayaan sa kasalukuyan ay ang mapanlikhang posibilidad ng aktwal na paglaya. Ang pag-ehersisyo at pag-eensayo ng kalayaan sa posibilidad ang tutumbas sa rebolusyonaryong pagkakamit nito sa hinaharap. Kung gayon, ang gawaing kultural at kultural na produksyon sa kasalukuyan ay nagaganyak sa mamamayan para sa rebolusyon.

Media Censorship Under the Macapagal-Arroyo Administration

noreply@blogger.com (mag-mulat, mag- organisa, mag-pakilos) — Fri, 09 Feb 2007 03:50:00 +0000

Prof. Danilo Arao
Philippine Cultural Summit
September 13, 2006
St. Michael Retreat House
Antipolo City

Isa pong mapagpalayang umaga sa inyong lahat! Katulad ninyo, kabilang ako sa mga manggagawang kultural dahil ang midya at ang eskuwelahan na pareho kong ginagalawan ay may pangunahing papel sa paghuhubog hindi lang ng kaisipan kundi ng kabuuang kulturang Pilipino. Ang aking trabaho bilang mamamahayag at guro ay masasabi tuloy na kultural na gawain na hindi kakaiba sa inyong nagtataguyod ng isang malaya at mapagpalayang lipunan sa pamamagitan ng makabuluhang sining.

The intent is clear if one were to read the full text of Art. III, Sec. 4 of the 1987 Constitution: “No law shall be passed abridging the freedom of speech, of expression, or of the press, or the right of the people peaceably to assemble and petition the government for redress of grievances” (The 1987 Constitution of the Republic of the Philippines, n.d.: 4).

This provision alone reinforces the argument that Martial Law under the late Ferdinand Marcos has already ended with the ascension to power of Corazon Aquino in 1986. While censorship was very apparent during the time of Marcos, observers note that we are now reaping the fruits of EDSA 1 given the supposed restoration of democracy.

Unlike the period from 1972 to 1986, no newspapers and broadcast stations have been forcibly closed down by the administrations that succeeded Marcos. Journalists can more freely exercise their profession, making the media a suitable venue for debate among protagonists. The emergence of the new media, particularly the Internet, has given opportunities for both mainstream and alternative media to broaden their reach and provide Filipinos and other nationalities here and abroad more choices to satisfy their information needs. Regulation of content from the Internet – or to be more precise, the World Wide Web – is said to be a monumental task for a technologically challenged administration so dissidents have turned to the new media to make known their stand to concerned and like-minded online users.

Where, at this point, does censorship come in? Isn’t Martial Law already over? Isn’t censorship at this time an impossible task for the powers-that-be, given the power of the Internet to immediately upload text, graphics, pictures and audio-visual materials, free from the any government intervention? If opposing views can now be accommodated by the media, doesn’t this mean that there is no attempt from the administration to suppress information?

How I wish that I can tell you right now that there is no censorship under the Macapagal-Arroyo administration given the circumstances I mentioned, and that this talk is over. But proceed I must, for there is more to the current media situation than meets the eye. And without preempting our discussion, censorship actually happens right under our noses.

This paper seeks to explain both the direct and indirect forms of censorship being used by the Macapagal-Arroyo administration from 2001 to the present. A discussion, however, of what transpired during Martial Law and beyond is in order to properly contextualize the manner in which censorship has been done through the years.

Defining Censorship

Censorship refers to “the institution or practice of censoring” (The New Lexicon, 1990: 159) which is, in turn, defined as suppression of publications or excision of any matter in them “thought to be immoral, seditions, or otherwise undesirable” (The New Lexicon, 1990: 158).

Censorship can be done at various levels. While government regulations directly affect media freedom in a country, it must be noted that the media gatekeepers also exert influence on the nature of media content and, consequently, the information that the public gets. A media practitioner and his or her editors may, consciously or unconsciously, resort to self-censorship in the performance of his or her functions. Suffice it to say that this can be brought about by the prevailing environment of suppression in the media.

For purposes of discussion, this paper will only focus on government regulations and the emerging measures undertaken by the Marcos and Macapagal-Arroyo administrations to fulfill their agenda.

Censorship Under Martial Law

In the context of Martial Law, censorship was clearly seen in Letter of Instruction No. 1, issued on September 22, 1972 ordering the Press Secretary and the Defense Secretary to take over and control or “cause the taking over and control” (Ofreneo 2001: 124) of the mass media for the duration of the national emergency. Please note that the first letter of instruction under Martial Law, issued a day after it was declared, involved the mass media.

The Marcos administration was, at that time, apparently aware of the power of media in shaping of public opinion, especially in making his dictatorial regime acceptable to the people. Not surprisingly, Marcos resorted to various direct forms of censorship, as may be gleaned from two orders coming from the Department of Public Information (DPI) on September 25, or three days after the issuance of Letter of Instruction No. 1.

DPI’s Order No. 1 made it clear that all media publications had to be cleared first, reminding media practitioners that the mass media shall publish objective news reports and that no editorial comment shall be permitted. It also stated: “Expressly prohibited are materials that are seditious or that tend toward disorder, lawlessness, and violence.” (Ofreneo 2001: 124) Order No. 2, on the other hand, prohibited printers “from producing any form of publication for mass dissemination without permission from the DPI.” (Ofreneo 2001: 125)

More than a month after (i.e., October 28, 1972), Marcos issued Presidential Decree (PD) No. 33 penalizing “the printing, possession, distribution, and circulation of printed materials which are immoral or indecent, or which defy the government or its officers, or which tend to undermine the integrity of the Government or the stability of the State.” (Ofreneo 2001: 125)

In a study, Maslog identified other laws which prevented the spread of what the administration considered sensitive information, among them “PD 90 (penalizing rumor mongering), PD 1737 (empowering the President to detain persons to prevent them from acting against national security or public order), PDs 1834 and 1845 (escalating the penalties for rebellion, sedition and other crimes related to national security, including “subversive journalism”), and PD 1877 authorizing the incarceration for a period not exceeding one year of persons accused of national security crimes even without charges being filed against them).” (1990: 37-38)

Aside from these laws, Marcos also established media-regulating bodies like the Mass Media Council (MMC) through PD 36 on November 2, 1972. In a nutshell, all media agencies were required to secure a certificate of authority to operate from the MMC. The latter was abolished on May 11, 1973 through PD 191.

However, the Media Advisory Council (MAC) took the place of the MMC which was also tasked to issue certificates of authority to operate the mass media. Its only difference with the MMC was the composition of the body which provided more private sector representation.

The MAC was abolished on November 9, 1974 through PD 576 because, according to a study by Ofreneo, there was in the eyes of the Marcos administration an “improved capability of the mass media to regulate and discipline their ranks.” (Ofreneo 2001: 127)

It was also through PD 576 that the Philippine Council for Print Media (PCPM) and Broadcast Media Council (BMC) were created. Maslog described this development as “a step towards normalization” (1990: 37) since the two councils were essentially self-regulatory in character. Critics, however, noted that the PCPM was mainly composed of publishers so press freedom was not upheld since only their interests were protected. The same case applied for the BMC which, like the PCPM, had mostly Marcos cronies for their officers.

The PCPM, interestingly, was empowered by the Marcos administration “to impose sanctions, including cancellation of registration certificates, suspension or written admonition in the case of media; and withdrawal of recognition, suspension of recognition or warning, in the case of advertising agencies.” (Ofreneo 2001: 127)

Censorship At Present

The succeeding administrations after Marcos saw the dismantling of direct controls over media, though some media-related organizations and agencies created under Martial Law still exist.

For instance, the Kapisanan ng mga Brodkaster ng Pilipinas (KBP), created in 1973 as a mechanism for self-regulation, is still very much around. The same case is true for the Movie and Television Review and Classification Board (MTRCB), created on October 5, 1985 through PD 1986. (Teodoro 2004)

While there are initiatives to reorient the television and radio codes of the KBP to adapt to the post-Martial Law situation, the same case cannot be said for the MTRCB. According to Teodoro, the MTRCB is actually a “censorship board” (2004: 71). He argued:

“It has the power to censor and delete portions from films. Several cases illustrative of the dangers of this power have arisen over the last decade. For example, the Board’s decision, overridden by the President, to cut `objectionable portions’ from the film `Schindler’s List’ as well as other decisions affecting Filipino films. Most of these cases have inevitably clashed with Art. III, Section 4 of the Constitution…” (Teodoro 2004: 71)

If one were to read the implementing rules and regulations (IRR) approved by the MTRCB on February 24, 2004, the word “censorship” cannot be found. In fact, the MTRCB IRR is even explicit in identifying the board as a “regulatory body” (Chap. II, Sec. 6) that shall only “review and classify motion pictures, television programs and related promotion materials and commercials for TV and cinema, applying as a general standard contemporary Filipino cultural values” (Chapter II, Sec. 1).

Teodoro’s contention apparently stems from the manner in which review and classification have been done through the years. The MTRCB, after all, is wont to recommend deletions of what it deems objectionable portions of whatever it is reviewing so that the producers can get their preferred ratings. Aside from the propensity to make recommendations on how to make the materials measure up to what the MTRCB thinks as the “general standard contemporary Filipino cultural values”, an X rating from the MTRCB prevents the affected materials from being shown in movie houses. In the case of airing on television stations, a G (general patronage) or PG (parental guidance) rating is necessary for public exhibition.

Such was the fate of the documentary “Ang Mabuhay para sa Masa” about the life of ousted President Joseph Estrada last month which was rated X. According to the MTRCB’s August 28 memorandum, the second and final review showed that the Estrada documentary tended to “threaten the political stability of the state; undermine the faith and confidence of the people in the government; [be] libelous or defamatory; [pertained] to matters that are sub judice in nature.” The MTRCB effectively upheld the decision of its first review committee which gave an X rating to the documentary on August 23. (Arao 2006c)

In an earlier article, I argued that this constitutes de facto censorship, given that “(t)here is…a trend right now for the MTRCB to be used in preventing the spread of what the powers-that-be deem as counter-propaganda. In fact, the National Union of Journalists of the Philippines (NUJP) even issued an alert on August 23 that the MTRCB demanded from the producers of a new public affairs show of ABC 5 the deletion of some portions of its first episode featuring the New People’s Army (NPA).” (Arao 2006c)

Please allow me at this point to quote the arguments I presented about how the MTRCB is being used not only as a mechanism for de facto censorship but also for deterring counter-propaganda:

“(I)t cannot be denied that the Macapagal-Arroyo administration is also involved in its own propaganda campaign to gain the people’s confidence. In fact, Malacañang produced not just one but two documentaries in justifying the imposition of the state of national emergency (Paglaban sa Kataksilan: 1017 in March) and the conspiracy to bring down the current administration (Sabwatan sa Kataksilan in April).

“Unlike the Estrada documentary, the MTRCB did not subject these two documentaries to review and classification. After all, Section 9 of the MTRCB’s Implementing Rules and Regulations (IRR) states: “No films, television program, or publicity/promotional material for such films and TV programs, unless they are imprinted or exhibited by the Philippine Government and/or its departments and agencies, shall be granted exemption from review and classification for audience suitability.” (italics mine) It may be recalled that no less than the administration called on television stations to air these documentaries. The second, Sabwatan sa Kataksilan, was even previewed in Malacañang.

“In 2004, the MTRCB approved the public exhibition of the documentary titled Imelda on the life and times of former First Lady Imelda Romualdez-Marcos. Unlike the Estrada documentary, this did not question the legitimacy of the Macapagal-Arroyo administration and even ended up putting the Marcoses in a bad light.

“The MTRCB’s provision exempting government-produced materials from review and classification apparently operates on the assumption that government officials exercise better judgment over the private sector, especially the opposition, when it comes to suitability for audience viewing.

“More importantly, this also exposes the one-sided nature of review and classification at the MTRCB. Then again, the situation comes as no surprise as the MTRCB is under the Office of the President.” (Arao 2006c)

Clearly, the continued existence of the MTRCB gives the powers-that-be the opportunity to censor opposing views. The possibility of disseminating information on the Internet should not be seen as a consolation since the National Telecommunications Commission (NTC) could flex its muscles to block Internet content as practiced in other countries like China.

While the NTC is only tasked to “allocate frequencies to TV and radio stations” (Teodoro 2004: 63), it has tried to meddle with the radio and TV coverage of issues. At the height of the wiretapped conversation allegedly between the President and an election official, the NTC issued a press release reminding radio and television stations, “especially all broadcasters, to be careful and circumspect in the handling of news reportage, coverages (sic) of current affairs and discussion of public issues.” It even warned that if the tapes of the wiretapped conversation are found to be “false and/or fraudulent…the concerned radio and television (companies’) broadcast/airing of such false information and/or willful misrepresentation shall be just cause for the suspension, revocation and/or cancellation of the licenses or authorizations issued to (them).” (“Erring on the side of repression” 2005)

In a statement, concerned faculty members of the UP College of Mass Communication stressed, “If the government truly supports self-regulation in media, the NTC’s reminder is unnecessary and even uncalled for. Given the volatile political situation, media organizations cannot be blamed if the NTC’s reminder is construed as an assault on freedom of the press and expression.” (“Erring on the side of repression” 2005)

This situation proves the attempt of NTC to interfere with media content so one should be mindful of how it will exert its influence not only on radio and television but also on new media, particularly the Internet.

The discussion of censorship under the Macapagal-Arroyo administration cannot be complete without mentioning Presidential Proclamation No. 1017 which put the country in a state of national emergency from February 24 to March 3, 2006. The implications on media practice of PP 1017 may be summed up in the statement signed by 124 students, faculty members and staff of UP CMC: “Proclamation No. 1017 and General Order No. 5…(were) used by the government to quell legitimate dissent as manifested by the arrests of demonstrators and so-called conspirators to bring down the President. We can conclude from the raid on the broadsheet The Daily Tribune and the tight watch by the military on other media agencies that the Macapagal-Arroyo administration is savaging press freedom.” (“Rescind Proclamation No. 1017” 2006)

Aside from these covert measures which the powers-that-be tried to justify as not being moves to subvert the press and free expression, there are indirect measures done by the State to silence the media.

With the limited time I have, allow me to cite a few instances.

Kodao Productions did not only suffer the axing of its award-winning radio program (of which I used to be one of the co-hosts) on the day Macapagal-Arroyo declared a state of national emergency. In March 2006, it was also accused of being a propaganda unit of the communists by a Malacañang state witness named Jaime Fuentes.
One can only recall the burning of Radyo Cagayano on July 2, 2006 allegedly by elements of the 5th Infantry Division who previously spread black propaganda, accusing it as the radio station of the New People’s Army (NPA). (Ayroso 2006)
As I was preparing this paper, editors of the Philippine Collegian brought to my attention their complaint about the withholding of the campus publication’s funds by the UP administration. The latter invoked a provision in Republic Act No. 9184 (Government Procurement Reform Act) that “procurement by government units amounting to P250,000 and above shall be done through a bidding process, administered by the UP administration.” At first glance, there should be nothing wrong with complying with this condition but should student fees, just because they are collected by the UP administration, be already classified as government funds? The IRR of the Campus Journalism Act of 1991 clearly states, “The printing of the student publication by a private printer shall be conducted by the editorial board and the student publication staff through canvass or public bidding.” (“Autonomy under siege” n.d.: 2)

Obviously, these are not direct forms of censorship. Very much unlike Martial Law, there are no media regulatory bodies that screen media content prior to printing or airing. However, there are currently various mechanisms for prior restraint and the powers-that-be use both legal and extra-legal measures to quell dissent by silencing the messengers, at times through harassment and intimidation, even to the point of murder.

Death as Ultimate Form of Censorship

As early as 1990, Maslog has described the killing of journalists, as “ultimate form of censorship” (44). Indeed, 34 journalists were killed in the Philippines from 1972 to 1986, according to the Philippine Movement for Press Freedom (PMPF). In a paper I presented at a conference on political killing last August 10, I made the following analysis of the statistics on the killing of journalists from 1986 to July 2006:

“The NUJP’s data show that 83 journalists were killed from 1986 to July 31, 2006, or roughly four deaths yearly over the said period. During the administration of Corazon Aquino (1986 to 1992), the journalists killed numbered 17. The administration of Fidel Ramos (1992 to 1998) saw the number slightly decreasing to 15. During the shortened regime under Joseph Estrada (1998 to 2001), the journalists killed were five. From President Gloria Macapagal Arroyo’s ascension to power in January 2001 until July 2006, the number of journalists killed rose to 46. Of this number, 33 journalists (or 72 percent) were killed from 2004 onwards.” (Arao 2006a)

It is the administration’s responsibility to create an atmosphere conducive to the practice of the media profession. There is cogent reason to take the current dispensation to task for its failure to bring to justice those who are responsible for the murders. Despite the conviction of a police officer in November 2005 for the murder of a Pagadian-based award-winning journalist, the unabated killings continue to the point where the Philippines now holds the distinction of being next to Iraq in terms number of journalists killed, based on data from the New York-based Committee to Protect Journalists (CPJ).

Conclusion

Observers note that what is happening now is soft censorship. With the exception of PP 1017 that had a more direct form of censorship, the powers-that-be are using veiled threats for the media not to highlight information that can put the current administration in a bad light.

In another earlier article, I stressed that the Macapagal-Arroyo administration currently needs a subservient media to survive. To end this lecture, please allow me to quote from what I have previously written:

“In the context of journalism, government officials want docility in the newsroom. Through this, the powers-that-be hope that journalistic outputs would depict social reality mainly from their standpoint, rendering insignificant the voices of dissent no matter how newsworthy they might be.

xxxxxxxxxx

“(T)he powers-that-be are extremely wary of journalists who practice objectivity in their reportage. For them, a balanced presentation of the national situation threatens the status quo as the side of the opposition is made known to the people who then have the option to subscribe to views other than the official line.

xxxxxxxxxx

“Despite the lifting of the state of national emergency, the powers-that-be have continued the monitoring of journalists suspected to be engaged in disinformation. National Security Adviser Gonzales said, “(w)e are profiling everybody as you (the media) are profiling us.” Despite the PNP’s denial of surveillance on journalists for any links to the communist movement, Sr. Supt. Samuel Pagdilao said that other law enforcement agencies could be conducting this.

xxxxxxxxxx

“Clearly, the powers-that-be are creating an atmosphere conducive for a subservient media and a kind of journalism that is biased for the “official line.” In relation to the current political crisis, a subservient media proves to be the key to the Macapagal-Arroyo administration’s survival.” (Arao 2006c)

Thank you for your attention and a liberating morning to all of you. Marami pong salamat sa inyong pakikinig at isang mapagpalayang umaga sa inyong lahat.

Works Cited

1987 Constitution of the Republic of the Philippines, The. (n.d.). Mandaluyong City: National Book Store.
Arao, D. A. (2006a, August 10). Tracing the roots of killings of journalists. Paper presented at the Kontra Gahum: Forum with Academics Against Political Killings, PH 207, Palma Hall, University of the Philippines in Diliman, Quezon City.
Arao, D. A. (2006b, August 27-September 2). Macapagal-Arroyo needs subservient media to survive. Retrieved September 12, 2006, from http://bulatlat.com/news/6-29/6-29-survive.htm
Arao, D. A. (2006c, September 3-9). New media, propaganda make review board irrelevant. Retrieved September 12, 2006, from http://bulatlat.com/news/6-30/6-30-review.htm
Autonomy under siege. (n.d.). Quezon City: Philippine Collegian.
Ayroso, D. (2006, July 9-15). Radyo Cagayano: Burned but not silenced. Retrieved September 12, 2006, from http://www.bulatlat.com/news/6-22/6-22-radyo.htm
Erring on the side of repression. (2005, June 19). University of the Philippines College of Mass Communication.
Implementing rules and regulations. (2004, February 24). Quezon City: Movie and Television Review and Classification Board.
Maslog, C. C. (1990). Philippine mass communication: a mini-history. Quezon City: New Day Publishers.
New Lexicon Webster’s Dictionary of the English Language, The. (1990). New York: Lexicon Publications, Inc.
Ofreneo, R. P. (2001). The press under Martial Law. In L. V. Teodoro & M. Q. De Jesus (eds.), The Filipino press and media, democracy and development (124-142). Quezon City: University of the Philippines Press.
Rescind Proclamation No. 1017. (2006, February 27). University of the Philippines College of Mass Communication.
Teodoro, L. V. (2004). Laws on Philippine mass media. In Press freedom in the Philippines: A study in contradictions (62-76). Philippines: Center for Media Freedom and Responsibility.