USAQMURI

XXI century silk road, Goals of China and putative results for USA

2026-03-05T21:17:00.618+04:00

In 2013, during his visit in Kazakhstan president Xi of China made a short but very important statement, Xi announced new Silk Road that would be a replica of old one of middle ages, when Chinese silk was most wanted product of east and the west was eager to it, Chinese had absolute advantage in silk production and it was strictly protected state secret.

The New Eurasian Land Bridge, which connects Western China to Western Russia
The China-Mongolia-Russia Corridor, which connects North China to Eastern Russia via Mongolia
The China-Central Asia-West Asia Corridor, which connects Western China to Turkey via Central and West Asia
The China-Indochina Peninsula Corridor, which connects Southern China to Singapore via Indo-China
The China-Pakistan Corridor, which connects South Western China through Pakistan to Arabia sea routes
The Bangladesh-China-India-Myanmar Corridor, which connects Southern China to India via Bangladesh and Myanmar

How USA can resist China's OBOR&MSRI projects
1. New initiatives, that will refresh NATO to shape shift it to something more inclusive and attractive for European and north African countries.
2. Changing characters of WTO, WMF, that will allow more countries develop responsibly under US deference umbrella.
3. Go to Africa. US should sart investing and developing of Africa.
4. Let the Latin America develop on its own way as they have no other chance to be bound to USA.
5. Most important thing, develop possibly fast (marine) transportation system, that can compete with Chinese railroads in ASIA, US connections to Africa should be faster than Chinese. ( Technological advancement in transportation is only way that leads US to the superiority in the world) (Minimizing oil dependence)

US will need counterbalance in Eurasia. like UK had France during WWI. Russia is considerable strong but not reliable at given situation, Japan is sea power and can only play a role of barrier, India ahs huge potential, but it will take long time to become strong ally to stop China and it's full with many other internal and external problems.

აღმოსავლეთ ჩინეთის ზღვა (ნაწილი I) - ჩინეთი და ტაივანი.

2021-06-09T17:45:00.004+04:00

ჩინეთი არის სახელმწიფო, რომლის გაცხადებული მიზანი არის, XXI საუკუნის შუაში, კომუნისტური პარტიის მიერ ქვეყნის ხელში აღებიდან 100 წლის თავზე, მსოფლიოში ნომერი პირველი იყოს ყველა მიმართულებით, თუმცა მიზნისკენ მიმავალ გზაზე უამრავი პრობლემა არის, რომელთა გადაწყვეტაც შეუძლებელი თუ არა საკმაოდ რთულია, ვინაიდან ეს ყველაფერი მომდინარეობს დედამიწის ფიზიკური გეოგრაფიიდან, რომლის შეცვლაც არც ის მარტივი არ არის.

ჩინეთის მთლიანი აღმოსავლეთი, ძირითადად ზღვის ნაპირია, ჩრდილოეთით ჯერ ბოჰაის ყურე არის, შემდეგ სამხრეთით ყვითელი ზღვა მოჰყვება, კიდევ უფრო სამხრეთით აღმოსავლეთ ჩინეთის ზღვა არის ტაივანამდე, ტაივანის სამხრეთიდან უკვე სამხრეთ ჩინეთის ზღვა იწყება. ყვითელ ზღვას დასავლეთიდან ჩინეთი ესაზღვრება, აღმოსავლეთიდან ჩრდ. კორეა და სამხრეთ კორეა. ასე, რომ ჩრდილოეთ ჩინეთის პორტებიდან გამოსულ ნებისმეირ მცურავ საშუალებას აუცილებალდ მოუწევს შეცურდეს აღმოსავლეთ ჩინეთის ზღვაში, რათა წყნარ ოკეანეში შეძლოს გაცურვა. აღმოსავლეთ ჩინეთის ზღვას კი თავის მხრივ კიდევ ჩაკეტილი სივრცეა ჩინური გემებისათვის, აღმოსავლეთ ჩინეთის ზღვის აღმოსავლეთ საზღვარი მთლიანად იაპონიის კუთვნილი რიუკიუს კუნძულებით არის ჩაკეტილი, რომელიც სამხრეთით ტაივანით გრძლედება, რომელიც ნომინალურად ჩინეთის ნაწილია, თუმცა ბეიჯინგი მას ვერ აკონტროლებს, ტაივანი კი მხოლოდ იმ შემთხვევაში არის თანახმა შეუერთდეს დანარჩენ ჩინეთს თუკი კომუნისტური პარტია ხელისუფლებიდან წავა, რასაც კომუნისტები არ აპირებენ. ასეთ მდგომარეობაში ბეიჯინგს და კომუნისტურ პარტიას, რომლისთვისაც დიადი მიზნის მისაღწევად ეკომიკური განვითარება აუცილებელია, ერთად-ერთი გზა აქვს დარჩენილი, უზრუნველყოს თავისუფალი და უსაფრთხო ნაოსნობა მისი სამხედრო და სავაჭრო ფლოტისათვის. ამ ყველაფრისათვის კი, ჩინეთს უწევს დაუპირისპირდეს, არამარტო იაპონიას და ტაივანს, არამედ აშშ-ს და მსოფლიოში ჩამოყალიბებულ წესრიგს.

პირველად განვიხილოთ დაპირისპირება ტაივანთან, ისტორიულ ჭრილში თუ განვიხილავთ, კონტინენტურ ჩინეთს, ტაივანზე ეფექტური კონტროლი არასდროს არ ჰქონია, შედარებით მეტად დაინტერესება და დანარჩენ ჩინურ სისტემაში ტაივანის ჩართვა ცინის დინასტიის დროს მოხდა, რაც გამოწვეული იყო იმით, რომ როდესაც მინის დინასტია დაეცა და ცინის დინასტიამ დაიწყო ჩინეთის მართვა, მინის დინასტიის მხარდამჭერები, ტაივანზე გადავიდნენ და იქედან დაიწყეს კონტინენტური ჩინეთის დარბევა და გააგრძელეს ბრძოლა ძალაუფლებისათვის, მათ გასანეიტრალებლად 1683 წელს ცინის დინასტიის ჯარებმა ტაივანი დაიპყრეს და მომდევნო წელს კი ფუძიანის პროვინციის ადმინისტრაციულ მმართველობას მიუერთეს, რადგან კუნძულიდან მომდინარე საფრთხე განეიტრალებული იყო, ჩინეთის მთავრობას მომდევნო 2 საუკუნის მანძილზე კუნძულისათვის ყურადღება დიდად არ მიუქცევია, თუმცა XIX საუკინის ბოლოს, კუნძულის ეკონომიკური მნიშვნელობა საკმაოდ გაიზრდა და ჩინეთის ხელისუფლებამაც, სპეციალური დეკრეტით დაიწყო კუნძულის განვითარებაზე ზრუნვა, შედეგად ის მალე იქცა მოწინავე პროვინციად ეკონომიკური განვითარების დონით, თუმცა 1895 წელს, ჩინეთ-იაპონიის პირველ ომში დამარცხების შემდეგ, კუნძული იაპონიას გადაეცა და თანაც სამუდამოდ, ცინის მომხრეებმა სცადეს იაპონელებისთვის წინააღმდეგობის გაწევა და თან ტაივანის რესპუბლიკას ითხოვდნენ, თუმცა იაპონელებმა მარტივად შეძლეს წინააღმდეგობის დაძლევა.
1945 წლამდე ტაივანი იაპონიის კუთვნილება იყო, II მეორე მსოფლიო ომში დამარცეხებულ იაპონიას მოუწია ტაივანიც დაეთმო, კუნძული ჩინეთის რესპუბლიკის ნაწილი გახდა, თუმცა ტაივანის ტერიტორიაზე დამოუკიდებლობისთვის მებრძლებიც საკმაოდ იყვნენ, რომლებმაც 1949 წელს აჯანყება მოაწყეს, აჯანყებულებს მხარს უჭერდა ჩინეთის კომუნისტური პარტია, აჯანყება ჩახშობილ იქნა და კუნძულზე ჩინეთის რესპუბლიკის მმართველი პარტიის კომინტანის წესრიგი აღდგა. (აჯანყების მომწყობი, ტაივანის თვითმმართველობის დემოკრატიული ლიგა (ტაივანის კომუნისტური პარტიის შთამომავალი) ჩინეთის კომუნისტური პარტიის სატელიტი გახდა და კონტინენტურ ჩინეთში 8 "მმართველ" პარტიას შორის ერთ-ერთია, მათ 13 წარმომადგენელი ყავთ 2980 კაციან ეროვნულ სახალხო კონგრსში და 3 წარმომადგნელი 175 კაციან, ეროვნული სახალხო კონგრესის მუდმიმოქმედ კომისაში).
1949 წელს კომინტანი დამარცხდა კომუნისტურ პარტიასთან და იძულებულები გახდნენ თავი კუნძულ ტაივანზე შეეფარებინათ, იმავე წელს კომუნისტებმა სცადეს დაეპყროთ კომინტანის მიერ კონტროლირებული კუნძული კინმენი თუმცა მიზანს ვერ მიაღწიეს, სამაგიეროდ მომდვნო 1950 წელს შეძლეს, რომ კომინტანის მთავრობისათვის დაეთობინებინათ, კუნძული ჰაინანი, ვანშანი კუნძულები და კუნძული ჟოუშანშა, საპასუხოდ კომინტანის მართული ძალები ცდილობდნენ, კომუნისტებისათვის წინააღმდეგობა გაეწიათ, აწყობდნენ აჯანყებებს სამხრეთ პროვინციებში, კომინტანის ფლოტი ბომბავდა ჩინეთის სანაპირო ქალაქებს და აკავებდა ჩინეთისაკენ მიმავალ გემებს, აშშ-ის პოლიტიკა, რომელიც კომუნიზმის შეკავებას გულისხმობდა ტაივანსაც შეეხო, 1955 20 იანვარს წელს კომუნისტება დაიკავეს კუნძული იჯიანშანი, საპასუხოდ აშშ-ის ადმინისტრაციამ გამოსცა ფორმოზას რეზოლუცია, რაც პრზიდენტს უფლებას აძლევდა დაეცვა ტაივანი და ის ტერიტორიები, რომლებსაც იმ დროისათვის ტაივანის მთავრობა აკონტროლებდა, ტაივანი განსაკუტრებით მნიშვნელოვანი გახდა, კორეის და ვიეტნამის ომების შემდეგ, ვინაიდან რეგიონში კომუნისტების გაძლიერების შესაკავებალდ და ჩინეთის აღმოსავლეთში მათი მოძრაობის საკონტრლებალად ტაივანს იდეალური გეოგრაფია აქვს, 1979 წელს აშშ-მა ტაივანის ნაცვლად, კომუნისტური ჩინეთი აღიარა საერთაშორისო სამართლის სუბიექტად, თუმცა ტაივანს არ დაუკარგავს გარანტიები, რომ აშშ მას საგარეო აგრესიიდან დაიცავდა.

ტაივანის კუთვნილი ტერიტორიები

1986 წელს ტაივანელმა პილოტმა თვითმფირნავი გაიტაცა და გუნაჯოუში დასვა, ხოლო თვითონ კომუნისტურ ჩინეთს შეაფარა თავი, ამ მოვლენის გამო ტაივანის მთავრობა იძულებული გახდა კომუნისტებთან მოლაპრაკება გაემართა, რათა თვითმფრინავი და დანარჩენი პილოტები დაებრუნებინა, ეს მომენტი იყო შემობრუნების წერტილი, რომლის შემდეგაც ორმა მხარემ ურთიერთობა გააგრძელა, ჩინეთის ეკომოკა ამ დროს მსოფლიო ბაზრისთვის იხსნებოდა და ტაივანური ინვესტიციები საჭირო იყო, რის გამოც მათ ტავანელ ინვესტორებს მისცეს გარანტიები. 1992 წელს მხარეებმა მიაღწიეს კონსესუსს, რომლის მიხედვითაც გარდა სუვერენიტეტისა და იმისა, თუ ვის ეკუთვნის მთელი ჩინეთი სხვა დანარჩენ საკითხებზე მოლაპარაკება შეიძლებოდა.
1995 წელს ტაივანის პრეზიდენტი ლი ტენ-ჰუი აშშ-ში, მის აღმზრდელ უნივერსიტეტს ეწვია, ჩინურმა მხარემ, რომელიც ტაივანის დიპლომატიურ იზოლაციას ცდილობდა, აღნიშნულზე საპასუხოდ ტაივანის სრუტეში სამხედრო ხომალდების კონცენტრაცია მოახდინა და რამდენიმე ბალისტიკური რაკეტაც გაისროლა, 1995 წლის ზაფხულიდან ნოემბრამდე, ჩინელები ატარებდნენ წვრთნებს, მოახდინეს ჯარების თავმოყრა ფუძიანში აქვეყნებდნენ გეგმებს და პროპაგანდისტულ ინფორმციას, თუ როგორ შეეძლო ჩინურ ჯარს კუნძულის აღება, ტაივანის პრეზიდენტს ეძახდნენ მოღალატეს და ადამიანს, რომელსაც ჩინური ერთიანობის გაყოფა სურს. 1996 წლის 23 მარტს ტაივანში საპრეზიდენტო არჩევნები უნდა გამართულიყო, ჩინურმა მხარემ ისევ გამოაცხადა ტაივანის ყურეში წვრთნების შესახებ, თან ავრცელებდნენ ისეთ მოსაზრებას, რომ ლი ტენ-ჰუისთვის მხარდაჭერა და მისი ისევ გაპრეზიდენტება, ორ მხარეს შორის ომს გამოიწვევდა. საპასუხოდ აშშ-მა ტაივანის სრუტეში, 2 ავიამზიდი და მხარდამჭერი გემები შეიყვანა. ჩინური მხარის მცდელობა კონტრპროდუქტიული აღმოჩნდა, ერთის მხრივ ლიმ არჩევნებში 5 %-ით მეტი ხმა მიიღო ვიდრე ეს წინასწარი გამოკითხვებით იყო ნაწინასწარმეტყველები, მეორეს მხრივ კი აშშ-ს საბაბი მიეცა ტაივანისათვის თანამედრვე შეიარაღება მიეყიდა.
2000 წელს ტაივანის პრეზიდენტი, ჩენ შუი-ბიანი გახდა, დემოკრატიული პროგრესული პარტიიდან, რომელიც მტიკცედ უჭერდა მხარს ტაივანის დამოუკიდებლობას, ჩენმა 1992 წლის კონსესუსი უარყო, თავის მხრივ კომუნისტური ჩნეთი ცდილობდა ტაივანი დაეყოლიებინა მოლაპარაკებები ,,ერთი ჩინეთის პრინციპით" გაგერძელებინათ. მიუხედავად დაპირისპირებისა, 2001 წელს ჩენმა მოხსნა შეზღუდვა ა ჩინურ კომპანიებს უფლება მიეცათ, ინვესტიციები განეხორციელებინათ ტავანში, 2003 წელს ერაყის ომის დროს, ჩინეთმა ტაივანურ ავიაკომპანიებს უფლება მისცათ, გამოეყენებინათ ჩინეთის საჰაერო სივრცე.
2004 წელს, ჩენ შუი-ბიანი განმეორებით აირჩიეს ტაივანის პრეზიდენტად, ჩინეთის მთავრობამ საპასუხოდ დაიწყო სამხედრო ნაწილების და მომზადების ზრდა, მეორეს მხრივ კი საერთაშორისო სცენაზე დაიწყო ტაივანის დიპლომატიური იზოლაცია, რის მისაღწევად დაიწყო იმ ქვეყნებთან აქტიური მუშაობა, რომლებიც ტაივანზე მყოფ ხელისუფლებას აღიარებდნენ, როგორც ჩინეთის ლეგიტიმურ ხელისუფლებას, 2005 წელს კი ჩინეთმა მიიღო სეცესიის საწინააღმდეგო კანონი, რომელიც ფორმალურად ადასტურებდა, ჩინეთის მიერ ტაივანის დასაბრუნებლად ძალის გამოყენებას, იმ შემთხვევაში თუკი ტაივანი დამოუკიდებლობას გამოაცხადებდა.
2008 მხარეებს შორის ურთიერთობა კიდევ ერთხელ შემობრუნდა, ურთიერთობა 1992 წლის კონსესუს ბაზაზე განახლდა, დაიწყო ორმხირივი ფრენები და ყოველდღე 3000 ადამიანს, კონტინენტური ჩინეთიდან უფლება მიეცა ტაივანი მოენახულებინა. 2010 წლიდან მხარეებმა ეკონომიკური თანამშრომლობის ჩარჩო ხელშეკრულება გააფორმეს, ჩინურ კომპანიებს უფლება მიეცათ, ინვესტირება განეხორციელებინათ ტაივანის კაპიტალის ბაზარზე, ასევე ტაივანური კომპანიების აქცები შეესყიდათ, თუმცა არაუმეტეს კომპანიის 10 %-სა.
ამავე პერიოდში, ჩინეთი მაინც აქტიურად აგრძელებდა სამხედრო აღმშნებელობას, ტაივანური მხარის გამუდმებული მოთხოვნის მიუხედავად, რომ საბრძოლო მზადყოფნიდან მოეხსნად მასზე დამიზნებული რაკეტები, ჩინური მხარე დღემდე უარზეა. 2010 წელს აშშ-მა ტაივანს 6,4 მლრდ დოლარის ღირებულების, ანტისარაკეტო სისტემები, ვერტმფრენები და სხვა შეიარაღება მიჰყიდა.
2014 წელს, ჩინეთის ლიდერმა, სი ძინპინმა ტაივანის მიმართ, ,,ერთი ქვეყანა, 2 სისიტემის" მიდგომა დაანონსა, მიდგომა რომელიც გამოყენებულ იქნა ჰონგ-კონგის მიმართ, ამით ტაივანური მხარისათვის ნათელი გახდა, რომ 1992 წლის კონსესუსიდან ჩინეთმა გადაუხვია, თუმცა მხარეები კვლავ აგრძლებდნენ ორმხრივ შეხვედრებს. 2008 - 2016 წლებში, ტაივანის პრეზიდენტი მა ინ-ცზიო იყო, რომელიც კომინტანს წარმოადგენდა, ტაივანში პარტია კომინტანს, კომუნისტური ჩინეთის მიმართ, შედარებიტ შემრიგებული პოზიცია უკავია. (ჩინეთის მმართველ 8 პარტიას შორის, კომინტანი ნომინალურად დღემდე არსებობს და კომინტანის ეს ვარიანტი გადაწყვეტილების მიღებაში "მონაწილეობას იღებს").
2016 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში, დემოკრატიულ პროგრესული პარტიის კანდიდატმა, ცაი ინ-ვენმა გაიმარჯვა, რამაც ტაივანის მოსახლეობის პოზიცია კარგად აჩევენა, რომ მათ კომუნისტურ ჩინეთთან დაახლეობა არ სურდათ, ცაი ინ-ვენმა მტკიცე პოზიცია დაიჭირა ჩინეთის მიმართ, მისი ამ პოზიციის გამაყრებას დამატებით ხელი შეუწყო შემდეგმა ფაქტორებმა, აშშ თანდათან უფრო მეტად ერთვება აზია წყნარ ოკეანეში მიმდინარე მოვლენებში, რათა არ დაუშვას ჩინეთის მიერ პლანეტაზე მისი პოზიციის დაკავება, მეორეს მხრივ ჩინეთი მაქსიმალურად ძალის გამოყენებით ცდილობს, შეაჩეროს ჰონგ-კონგში მიმდინარე პრო-დემოკრატიული მოვლენები, როდესაც ტაივანის მოსახლეობა ხედავს, თუ როგორც ცდილობს ჩინეთის კომუნისტური ხელისუფლება, ჰონგ-კონგის დემოკრატიული მისწრაფებების ჩახშობას, ცხადია ტაივანის მიმართაც იგივეს მოელიან, ჩინური მხარე კი ტაევანის მიმართ მძიმე განცხადებებს არ ერიდება, მაგალითად, კომუნისტური პარტიის XIX ყრილობაზე, სი ძნპინმა განაცხადა, რომ ჩინეთს საკმაო ძალა აქვს, რომ ტაივანის დამოუკიდებლობის მისწრფებები დათრგუნოს. მსგავსმა დამოკიდებულებამ შედეგად გამოიღო, ის რომ 2019 აშშ-მა ტაივანს, ჯამში 10,7 მლრდ დოლარის ღირებულების შეიარაღება მიჰყიდა (რის საპირწონედაც ჩინეთს ალბათ 50 მლრდ-ს ინვესტირება მოუწევს საკუთარ არმიაში) ხოლო 2020 წელს, ცაი ინ-ვენმა ისევ გაიმარჯვა საპრეზიდენტო არჩევნებში, (ის გამარჯვებას კარგად შეუწყო ხელი, ჰონგ-კონგის 2019 წლის საპრტესტო აქციებისადმი ჩინეთის დამოკიდებულებამ). არჩევნების მოგების შემდეგ ცაი ინ-ვენის პირველი ხმაურიანი განცხადება, იყო რომ ჩინეთი უნდა შეეგუოს ფაქტს, რომ ტაივანი უკვე დამოუკიდებელია და მისი დამოუკიდებლობის სამხედრო ძალით წართმევა ძალიან ძვირი იქნება. ჯერჯერობით კორონავირუსის ეპიდემიის და მისგან გამოწვეული ეკონომიკური პრობლემების გამო, ჩინეთს არ სცალია, რომ ცაი ინ-ვენის ამ განცხადებას სერიოზული პასუხი გასცეს, მეტი ვიდრე საპასუხო განცხადებებია, თუმცა უკვე დაიწყო ტაივანის სრუტეში სამხედრო წვრთნები, ტაივანისთვის ეს დამატებითი მიზეზია, რომ იფიქროს დამოუკიდებლობაზე დ ძლიერ თავდაცვაზე, მსგავსი აგრესიით ჩინეთი ტაივანის მოსახლეობის კონსოლიდაციას ახდენს საგარეო საფრთხის მიმართ, მართალია ჩინური პროპაგანდა აქტიურად მუშაობს ტაივანის მოსახლეობაზე, თუმცა სრუტეში მოცურავე ჩინური სამხედრო გემებიც ადვილი დასანახია.

სამომავლო პერსპექტივაში, ჩინეთს ნამდვილად გაუჭირდება, რომ დასახული მიზანი შეასრულოს, რაც 2049 წლისათვის, ტაივანის პეკინისგან მართვას გულისხმობს, თუმცა ტაივანს უფრო მეტად გაუჭირდება დამოუკიდებლობა გამოაცხადოს, ამჟამად გაეროს 193 წევრიდან, ტაივანის დამოუკიდებლობას მხოლოდ 14 აღიარებს, ჩინეთი მიაღწევს იმას, რომ მათი რიცხვი მომდევნო წლებში კიდევ უფრო შემცირდება, თუმცა მანამ სანამ ტაივანის აშშ-ის ინტერესებშია, მის მიმართ ღია სამხედრო აგრესიას ჩინეთი ვერ გაბედავს, ის რაც კომუნისტური ჩინეთის გეგმაშია, რომ ქვეყანა რეალურად ერთპარტიული კომუნისტური დიქტატურა დარჩეს, ტაივანის მოსახლეობის უმრავლესობსათვის არასდროს არ იქნება მისაღები, თუნდაც ჩინეთი ეკონომიკურად ტაივანზე უფრო მეტადაც განვითარდეს, კიდევ 1 მიზეზი, თუ რატომ ვერ შეძლებს ტაივანი დამოუკიდებლობის გამოცხადებას, აშშ-ტაივანის შეთანხმებაა, რომლის მიხედვითაც აშშ კისრულობს მის დაცვას, თუმცა ეს ვალდებულება ეხსნება თუკი ტაივანი თვითონ მოახდეს მისდამი აგრესიის პროვოცირებას, ჩინური მხარე კი ღიად აცხადებს, რომ ტაივანის მიერ დამოუკიდებლობის გამოცხადება განიხილება, როგორც ომის აქტი, ასე რომ თვითონ აშშ არ დაანებებს ტაივანს დამოუკიდებლობა გამოაცხადოს. მოკლედ სამომავლო პერსპექტივაში გაერთიანებაც უაღრესად შორეული პერსპექტივაა და ტაივანის დამოუკიდებლობაც, ყველაზე დაბალი კუში არსებული მდგომაროების შენარჩუნებას აქვს.

ტაივანის მოსახლეობა განსაკუთრებით გაანაწყენა, კორონავირუსის დროს მსფოლიო ჰანდაცვის ორგანიზაციის მათდამი დამოკიდებულებამ, როდესაც ტაივანის მიმართ ყურადღება საერთოდ არ გამოამჟღავნსეს, ამ დროს კი კუნძული საკუთარი ძალებით შეიძლება ითქვას ყველაზე ეფექტურად ებრძვის ვირუსს. ესეც მუსიკალური მიძღვნა არსებულ პრობლემას.

აღმოსავლეთ ჩინეთის ზღვა (ნაწილი II) ჩინეთი და იაპონია

2020-06-14T14:05:00.003+04:00

როგორც უკვე წინა სტატიაში აღინიშნა მიუხედავად იმისა, რომ ჩინეთს ძალიან გრძელი (14,500 კმ) საზღვაო სანაპირო აქვს, ფაქტიურად ის სხვა სახელმწიფოების მიერ კონტროლირებული ტერიტორიებით და აკვატორიით არის შემოსაზღვრული, რაც ქვეყნის მმართველი კომუნისტური პარტიის მიერ დასახული გეგმის, 2049 წლისათვის ქვეყნის მსოფლიოს ნომერ პირველ სახელმწიფოდ გადაქცევის გეგმაში ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი დაბრკოლებაა, ჩინეთისთვის აუცილებელია, რომ შეძლოს ამ ტერიტორიის თუ კონტროლი არა, მასზე თავისუფლად გადაადგილება მაინც, როგორც უკვე აღინიშნა არსებობს, არცთუ უსაფუძვლო სურვილი, რომ კუნძული ტაივანი გახდეს კონტინენტური ჩინეთის ნაწილი, (აკი ორივე ჩინეთია და ტაივანიც ოფიციალურად თავის თავს (ჯერჯერობით) დანარჩენი ჩინეთისგან დამოუკიდებლად არ განიხილავს და იდეაში თვითონ აპირებს დანარჩენი ჩინეთის მიერთებას) რაც კიდეც მოაგვარებდა ამ პრობლემის მნიშვნელოვან ნაწილს, თუმცა ტაივანის ჩრდილოეთით არსებული კუნძულები იაპონიას ეკუთვნის, ან ჩინეთთან და ტაივანთან სადაო არის, თუმცა ეფექტურ კონტოროლს იაპონია ანხორციელებს, კიდევ უფრო ჩრდილოეთით კი სამხრეთ კორეა.

პირველ რიგში განვიხილოთ დავა ჩინეთსა და იაპონიას შორის, დავის უპირველესი და ყველაზე მნიშვნელოვანი საგანი არის სენკაკუს კუნძულები, ჩინელებისთვის და ტაივანელებისთვის სახელად დიაოიუდაი/დიაოიუტაი, კუნძულების მდებარეობის, გამო იაპონიის ექსკლუზიური ეკონომიკური ზონა ეხება როგორც ჩინეთისას ისე ტაივანისასაც, ჯამში სულ 8 კუნძული არის, რვავე დაუსახლებელი, უფრო სწორად 5 კუნძულია ზოლო სამი წყლიდან ამოშვერილი კლდე, ჯამში 6 კავდრატული კილომეტრი, კუნძულებზე მნიშვნელოვანი ღირებულების არაფერია, აი კუნძულების გარშემო 112 მილში კი ბევრი ღირებული რამ. კუნძულების კუთვნილებას ჩინელები შუა საუკუნეებიდან იჩემებენ, მათი მტკიცებით ჯერ კიდევ 1372 წელს მინგის დინასტიის დროს გამოცმულ დოკუმნეტებშია კუნძლები ნახსნებეიო, მომდევნო ჯერზე კი 1534 წლიდან კუნძულები ჩინეთის სანაპირო დაცვის ხაზში მოიხსენიებოდაო. იაპონურ მხარეს ამ მხრივ ცოტა რთულად აქვს საქმე, კუნძლები ოფიციალურ იაპონურ წყაროებში პირველად, 1786 წლით დათარიღებულ, კარტოგრაფ ჰაიაში შიეშეის რუკაზე არის, სადაც ისინი ოკინავადან ჩინეთისკენ მიმავალ გზაზე არის აღნიშნული, თანაც იმ ფერში, რომელშიც კონტუნეტური ჩინეთი იყო გაფერადებული.

იაპონიის ექსკლუზიური
ეკონომიკური ზონები

1885 წელს ოკინავას მმართველმა, შინაგან სამინისტროს, კუნძლების პრფექტურისთვის მიკუთვნების მოთხოვნით მიმართა, საგარეო საქმეთა მინისტრმა, ინოუე კაორუმ, საქმის შესწავლის შემდეგ შინაგან საქმეთა მინისტრს, იამაგატ არიტომოს აცნობა, რომ ჩინურ მედიაში აქტიურად იწერებოდა, თითქოს იაპონური მხარე, ტაივანის სიახლოვეს მდებარე კუნძულების მითვისებას ცდილობდა, ამიტომ სთხოვდა, რომ ეს ფაქტორი გადაწყვეტილების მიღების დროს გაეთვალისწინებინა და ტერიტორია შეესწავლა, შინაგან საქმეთა მინისტრმაც, მიღებული ინფორმაციის საფუძველზე ოკინავას მმართველს უარი უთხრა, თუმცა იაპონურმა ექსპედიციამ კუნძლები შეისწავლა, რომლებიც დაუსახლებელი იყო და იქ არც იაპონელთა და არც ჩინელთა საქმიანობის კვალი ნაპოვნი ვერ იქნა. 1894-1895 წლების, ჩინეთ იაპონიის პირველი ომის დროს, იაპონურმა მხარემ გადაწყვიტა, რომ კუნძულებზე სასაზღვრო ნიშნები აღემართა და ისინი იეიამას რაიონს იქნენ მიკუთნებული და 1896 წლიდან მოყლებული ქალაქ იშიგაკიდან იმართბეოდნენ, მე-19 საუკუნის 90-იანი წლების დასასრულს, ბიზნესმენმა, ტაცუშირო გოკამ 4 კუნძული (უოცური შიმა, კუბა შიმა, კიტა კოჯიმა და მინამი კოჯიმა) იაპონიის მთავრობისგან იყიდა და იქ ფაბრკები ააშენა, რომლებიც თევზის და ალბატრსის ბუმბულის გადამუშავებაზე მუშაობდნენ, 1932 წელს ბიზნესი და კუნძულები მის შვილს, ზენჯი კოგას ერგო, 1940 წელს იმის მიმდინარეობის გამო, ფაბრიკები დაიხურა. 1945 წელს იაპონიის კაპუტალიციის შემდეგ, კუნძულების კუთვნილება ერთგვარად გაურკვეველი დარჩა, იანიასა და აშშ-ს შორის გაფორმებული სამშვიდობო ხელშეკრულების თანახმად, ჩრდილოეთის 29° განედის სამხრეთით მდებარე კუნძლები, რიუკიუს და სენკაკუს კუნძლების ჩათვლით, აშშ-ის სამხედრო მმართველობას დაექვემდებარა, ჩინელები შეხვედრაზე არ იყოფებოდნენ, თუმცა პროტესტი გამოთქვეს და კუნძულების მათ განკარგულებაში გადაცემა მოითხოვეს, თუმცა სერიოზული პროტესტისთვის არ ეცალათ, მსოფლიო ომს სამოქალაქო ომი პირდაპირ გადააბეს, მომდევნო წლებში კუნძლების გამო სერიოზული უთანხმოება არ წამოჭრილა, 1968 წელს გეოლოგებმა ვარაუდი გამოთქვეს, რომ კუნძულების მიმდებარედ შეიძლება დიდი ნავთობრეზერვები ყოფილიყო, ხოლო 1970 წელს ამერიკელბმა, გამოაცხადეს, რომ ისინი, მათ მიერ დაკავებულ კუნძულებს იაპონიის მთავრობას უკან უბრუნებდნენ, რასაც როგორც ჩინეთის სიე ტაივანის მხრიდან პროტესტი მოჰყვა, თუმცა ჯერ კიდევ სუსტმა ჩინეთმა და ამერიკაზე დამოკიდებულმა ტაივნმა ბევრი ვერფერი მოახერხეს, 1972 წელს აშშ-მა კუნძულები იაპონიის მთავრობას გადასცა. 1978 წელს ზენჯი კოგა გარდაიცვალა, მისმა ქვრივმა კუნძულები კინიოკი კურიჰარას და მის დას მიჰყიდა, ხოლო იაპონიის მთავრობამ თავის მხრივ კუნძულები იჯარით აიღო. 1996 წელს, ცალკე ჩინეთმა და ცალკე იაპონიამ, კუნძლები საკუთარი ექსკლუზიური ეკონომიკური ზონის ნაწილად გამოაცხადა. 2010 წელს, იაპნელებმა კუნძულების მიმდებარედ ჩინელების სეინერი თავის ეკიპაჟიანად აიყვანეს, იაპონურმა მხარემ დაკავებულების გაშვებაზე უარი თქვა, საპასუხოდ ჩინეთმა მის ტერიტორიაზე მყოფი რამოდენიმე იაპონელი გამოკეტა, შეწყვიტა ოფიციალური ურთიერთობა იაპონისთან, ყველა დონეზე და საკუთარ ტურსტულ კომპანიებს, იაპონიაში მოგზაურობის რეკლამირება და ტურისტული პაკეების გაყიდვა აუკრძალა, საბოლოოდ აშშ-ის ჩარევით სიტუაცია განიმუხტა, ამერიკელებმა იაპონური მხარე დაარწმუნეს, რომ ურთიერთდახმარების პაქტი, სენკაკუს და რიუკიუს კუნძულებს ისევე დაიცავდნენ ჩინეთთან ომში როგორც იაპონიის სხვა დანარჩენ ტერიტორიას, საბოლოოდ იაპონურმა მხარემ დაკავებული ჩინელები გაუშვა და ურთირთობაც და რეკლამაც აღდგა. 2012 ტოკიოს პრეფეტქმა შინტარო იშიჰარა, განაცხადა, რომ პრეფექტურას სურდა კუნძლები შეეძინა და ამით მფლობელი მათ ჩინეთს ან ტაივანს არ მიჰყიდდა, საპასუხოდ ჰონგ-კონგელი აქტვისტების გემი კუნძლებს მიადგა, იაპონელბმა აქტივისტები დაიჭირეს და 1 კვირიანი პატიმრობის შემდეგ გაუშვეს, ამჯერად იაპონელი აქტვისტები გაემართნენ კუნძულზე და იქ შუქურა აღმართეს, 2012 წლის 11 ექტემებრს იაპონიის მთავრბამ განაცხადა, რომ მათ კუნძულები 2 მლრდ იენად (დაახლოებით 20 მლნ დოლარი) მეპატრნეებისგან შეიძინეს და კუნძულები იაპონიის სახელმწიფოს საკუთრება გახდა. საპასუხოდ ჩინეთში მასობრივი საპროტესტო გამოსვლები დაიწყო, ჩინეთში მომუშავე იაპონური კომპანიებს მოუწიათ მუშაობა შეეწყვიტათ, ჩინური მხარის განცხადებით, იაპონური მხარის ქმედება ჩინეთის სუვერენიტეტის უხეში დარღვევა იყო და საპასუხოდ ჩნურმა მხარემ კუნზლების მიდებარედ სანაპირო დაცვის თუ სხვა დანიშნულების გემების რეგულარული გაგზავნა დაიწყო, 2013 წლის 23 ნოემბერს ჩინურმა მხარემ, საჰაერო თავდაცვის საიდენტიფიკაციო ზონის შექმნის შესახებ გამოაცხადა, რომელიც მოიცავდა სადაო სენკაკუს და კორეასთან სადაო სოკტოტრის კლეების საჰაერო სივრცეებსაც, ეს ყველაფერი ნიშნავდა, რომ ყველას საფრენი აპარატი რომელიც ამ ტერიტორიაზე შევიდოდა წინასწარ ჩინურ მხარესთა უნდა შეთანხმებულიყო, საპასუხოდ ჯერ ამერიკები შეფრინდნენ ჩინეთის მიერ მოხაზულ სივრცეში, შემდეგ იაპონელები და კორეელებიც მიყვნენ.

საჰაერო თავდაცვის საიდენტიფიკაიციო
ზონები აღმოსავლეთ ჩინეთის ზღვაში

(სამხრეთ კორეის მოთხოვნაზე, რომ ჩინურ მხარეს თავისი საჰაერო საიდენტიფიკაციო ზონის საზღვრები შეესწორებინა, ჩინეთმა უარით უპასუხა, საპასუხოდ კორეელებმაც გააფართოვეს თავიანთი საჰაერო იდენტიფიკაციის ზონა) ამ პერიოდიდან მოყოლებული ჯერჯერობით სენკაკუს კუნძულების გარშემო დავა ჩინური მხარის პროტესტის დონეზეა, იაპონელები და ამერიკელები იქ თავისუფლად შედიან ჩინელებიც პროტესტს აცხადებენ. ისტორიის შემდეგ ცოტა უფრო, ახლოდან დავხედოთ კუნძულებს და მათ მნიშვნელობას. კუნძულები ტაივანიდან 170 კმ-ით არის დაშორებული, ასევე 170 კმ-ია კუნძულ იშიგაკიმდე, კონტინენტურ ჩინეთამდე მანძილი 330 კმ-ია, ხოლო კუნძლ ოკინავამდე 410 კმ. ჯერ ეკონომიკური მნიშვნელობა ვნახოთ, 1969 წელს გაეროს ეკონომიკურმა კომისიასმ გამოქვეყნა ყვითელი და აღმოსავლეთ ჩინეთის ზღვების გეოლოგირუი შსწავლის შედეგები, რმლის მიხედვიტაც ტაივანის ჩრდილო-აღმოსავლეთით მდებარე, 200 000 კვ/კმ ფართობის ტერიტორია მდიდარი უნდა ყოფილიყო ნახშირწყალბადით, მათი გათვლებით ნავთბის და გაზის შემცველი ფენის სისქე, ტაივანის სიახლოვეს 9 კმ იყო, შემდეგ კი უფრო თხელდებოდა და 2 კმ-დე მცირდებოდა, ეს ყველაფერი კი მარტივად ნავთობის უზარმაზარ რეზერვებს ნიშნავს. მეორე ეკონომიკურად მნიშვნელოვანი საკითხია, თუ ვინ ითევზავებს კუნძულების გარშემო, თავიანთი მდებარეობის გამო, კუნძულების გარშემო აღმოსავლეთ ჩინეთის ზღვასა და წყნარ ოკეანეში მცურავი თევზების ქარავნები ახლოს ხვდებიან და ტერიტორიის თევზით სიმდიდრეს უზრუნველყოფს, 1997 წელს იაპონიამ და ჩინეთმა ხელშეკრულება გააფორმეს, რომლის მიხედვითაც 27° განედის სამხერეთით ერთმანეთის სათევზაო ზონებში არ ჩაერეოდნენ, თუმცა სენკაკუს კუნძულების გარშემოა რსებულ წყლებს ეს შეთანხმება არ ეხება, ვინაიდან არცერთი არ აღიარებს მეორე მხარის პრეტენზიებს. ეკონომიკურდ კიდევ ერთი საინტერესო საკითხია იშვიათმიწა ელემენტების შესაძლო არსებობა მოცემულ ტერიტორიაზე, ჩინეთი უკვე აწარმოებს იშვიათმიწა ელემენტების 90 %-ს, აღნიშნული ნივთიერებები მიკროჩიპების და თანამედროვე ელექტრონული მოწყობილობების წარმოებაში გამოიყენება, ამიტომ ყველასათვის ტერიტორია დიდი მოგების მომტანია. მეორე ნაწილია უსაფრთხოების საკითხი, მშვიდობიანობის პერიოდში, საერთაშორისო კანონმდებლობა ნებისმიერი ქვეყნის გემს, იქნება ეს სამხედრო თუ სავაჭრო, უფლება აქვს სხვა ქვეყნის ექსკლუზიურ ეკონომიკურ ზონად მიჩნეულ წყლებში გაცუროს, თუმცა ყველაფერი იცვლება ომის შემთხვევაში, ასეთ დროს კი სენკაკუს კუნძულების მნიშვნელობა ძალიან დიდი იქნება, მისი მფლობელი ადვილად შეძლებს კუნძულებს შორის გასასვლელელბის კონტროლს, სარადარო სისტემის ქონის შემთხვევაში შეეძლება სწრფად შეიტყოს საფრთხის შესახებ, მართალია კუნძულების რელიეფი საშალებას არ იძლევა დიდი სამხედრო ბაზის მოსაწყობად, თუმცა მცირე და კარგად აღჭურვილი ბაზა ნამდვილად შეიძლება განთავსდეს. კუნძულების სამხედრო მნიშვნელობა კიდევ უფრო დიდია ჩინეთისათვის, ვინაიდან მისი ფლობა მათ გაუადვილებს წვდომას წყნარ ოკეანესთან და კიდევ უფრო მიუახლოვდება ტაივანს და მის დედაქალაქ ტაიპეის. ასე სიტუაციაში, ტაივანის ხელისუფლების პოზიცია შემდეგია, თუკი კუნძულები არ იქნება ჩემი კონტროლის ქვეშ, მაშინ ის არც ჩინეთმა არ უნდა აკონტროლოს, რასაც სწორედ ის საფრთხე განაპირობებს, რაც შეიძლება კუნძულების მხრიდან დაემქუროს ტაივანს, თან ჩინელები ცნობილი არიან, არებული თუნდაც მცირე კუნძლების სამხედრო ბაზებად გარდაქმნის საქმეში, ტაივანისათვის უფრო მეტად მნიშვნელოვანია აკვატორიის ეკონომიკური ათვისება ვიდრე მასზე პოლიტიკური კონტროლის მოპოვება, პირველ რიგში კი სენკაკუს მიმდებარე წყლებში თევზაობის უფლების შენარჩუნება, ჯერჯერობით იაპონია ტაივანელ მოთევზავეებს არ უფრთხის, თუმცა კი პორეტესტს გამოთქვამს როდესაც იქ ოკეანოგრაფიული გემები შეცურავენ და კვლევების ჩატარებას ცდილობენ, თავის მხრივ ტაივანიც ცდილობს არსებული სიტუაციიდან მოგება ნახოს და ტერიტორიის მიკუთვნებას არ ითხოვს, ამავე დროს იმასაც ხვდება, რომ ამერიკას არ ესიამოვნება აღმოსავლეთ ჩინეთის ზღვაში მისი ორი მოკავშირე მსგავს რამეზე, რომ დაობდეს.

საბოლოო დასკვინის, სახით კი შეიძლება, ითქვას, რომ იაპონია შეძლებს შეინარჩუნოს კონტროლი კუნძულებზე, მისი დათმობის ერთად-ერთი გზა ომი თუ იქნება, ჩინეთი კვლავ გაარძელებს მცდელობებს და გაგზავნის კუნძლების მიმართულებით გემებს და თვითმფირნავებს, შეიძლება იყოს მცირედი შეტაკება, პროტესტი და გაბუტვა ორივე მხარეს, თუმცა ომის დაწყების საბაბი კუნძულები მარტივად ვერ გახდება, მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუკი სხვა უფრო დიდი მიზეზიც იარსბებეს რასაც კუნძულების გარშემო დავაც დაემატება, ნავთობის რესურსებს რაც შეეხება, მსოფლიო ყველანაირად ცდილობს მისგან გაიქცეს და ენერგიის ალტენატიული წყარო იპოვნოს, თან ნავთობის ამ ტერიტორიებიდან ამოქაჩვა უფრო ძვირი ქინება ვიდრე უკვე არსბეული წყაროებიდან, იშვიათმიწა ელემენტების დამუშავებაც საკმაოდ რთული პროცესია, თან იმსაც თუ დავამატებთ, რომ აღნიშნულ ნივთირებებზე გეოლოგოებს დედამიწის სხვა რეგიონები ჯერ კიდევ არ აქვთ სრულად გამოკვლეული, მაშინ შეიძლება სადმე გაცილებით იაფი საბადოც აღმოჩნდეს, რაც მუდამ სადაო იქნება, ეს არის თევზჭერის უფლება, თუმცა ომის მიზეზად ესეც ვერ იქცევა. იაპონია მეტად სავარაუდოა, რომ შეინარჩუნებს კუნძულებს არსებულიდემილიტარიზებული სახით და მხოლოდ ეკონომიკური საქმიანობისთვის გამოიყენებს, მისი მილიტარიზაცია მხოლოდ იმ შემთხვევაში მოხდება, თუკი ჩინეთიდან საფრთხე აშკარა იქნება, ჩინეთიც შეეცდება, რომ არ უბიძგოს იაპონიას კუნძულების მილიტარიზაცია მოახდინოს. ჯერჯერობით პროგნეზები უფრო სამშვიდობოა, თუმცა დაბალი ალბათობით კონფლიქტიც მოსალოდნელია.

რუსეთის კიბერჩართულობა დასავლეთის ქვეყნების არჩევნებში

2019-07-30T16:04:00.000+04:00

მრავალი იდეოლოგიური მიმდინარეობა და მმართველობის ფორმა არსებობს, მაგრამ მათ შორის, არჩევითი დემოკრატია არის მხოლოდ რომელმაც თავისი ეფექტურობა ბოლომდე დაამტკიცა და დღემდე ურყევად მიიჩნევა, მმართველობის საყოველთაოდ მიღებულ ფორმად. ქვეყნები სადაც საარჩევნო დემოკრატია ადრევე დამკვიდრდა აჩვენებენ თავიანთ წარმატებას, ეკონომიკურ და სამხედრო დარგში, ქვეყნებში სადაც ადამიანის ხმის უფლება მაღალ დონეზეა დაცული, ასევე კარგად იცავენ ადამიანის უფლებებს. ხმის უფლება არის, ისი ძირითადი, საბაზისო, რაზეც დაეფუძნა, წარმატებული ქვეყნების მომავალი და მისი შერყევა, ჩამორთმევა და უგულებელყოფა იწვევს სახელმწიფოს დასუსტებას. სწორედ საყოველთაო ხმის უფლება და დემოკრატია შეიძლება ჩავთვალოთ დასავლეთ ევროპის მშვიდობიანი თანაცხოვრების საფუძვლად. დემოკრატიულ ქვეყნებს შორის დაბალია დაპირისპირების ალბათობა და თუკი გაუგებრობა ჩნდება, მისი მოგვარებაც მშვიდობიანი გზით ხდება, ვინაიდან როგორც წესია მოსახლეობის უმრავლესობა არ არის მზად, რომ საკუთარი სიცოცხლით გარისკოს, თუკი უშუალოდ მის სიცოცხლეს უკვე არ ემუქრება საფრთხე, მიუხედავად იმისი თუ რა დევს სასწორზე.

მიუხედავად ზემოთ ჩამოთვლილი, ყველა ამ სიკეთისა ელექტორალურ დემოკრატის მტრებიც ჰყავს, რომლებიც მას ემუქრებიან და ცდილობენ წაართვან ასე, რთულად მოპოვებული საზოგადოებრივი პოლიტიკური თავისუფლებები. დღევანდელ დღეს, როდესაც სამყარო დგას უამრავი გამოწვევის წინაშე, რომლებიც არღვევენ დამკვიდრებულ ცხოვრებისეულ სიმშვიდეს, სიახლე ხშირად აღიქმება ცუდის მომტანად, გლობალიზაცია, უმცირესობათა უფლებები, ტრადიციების რღვევა ის მოვლენებია, რომლებიც იარაღად იქცევა მემარჯვენე პოპულისტების და სხვადასხვა, გავლენების მოპოვებისთვის მებრძოლი ჯგუფების ხელში.

სახელმწიფოს დონეზე წარმოებული პროპაგანდა, არ წარმოადგენს სიახლეს და ის მუდმივად გამოიყენებოდა მტრის გასახლეჩად, ახალი მოკავშირეების გადმოსაბირებლად, სამომავლო ქმედებების გასამართლებლად და მოსახლეობის სამართავად. თანამედროვე ტექნოლოგიურმა განვითარებამ მიგვიყვანა იქამდე, რომ უკიდურესად ადვილია, ინფორმაციის მოპოვება, გავრცელება და ანალიზი, ასევე მიღებული ინფორმაციაზე დაყრდნობით იმის წინასწარმეტყველება თუ როგორ შეიძლება შეიცვალოს სიტუაცია, როდესაც უკვე არსებობს გამოკვეთილი ტრენდები, საჭირო ქმედებით უკვე შესაძლებელი შეცვალო განვითარების მიმართულება. მიმართულების შესაცვლელად კი საჭიროა ახალი ინფორმაციის შექმნა და საჭირო ადამიანებზე მიწოდება, რომლებიც შემდეგ ამ ინფორმაციაზე დაყრდნობით მიიღებენ გადაწყვეტილებას. არსებულ ინფორმაციულ ზღვაში, რთულია გაარკვიო, რამდენად შეესაბამება, ახალი ინფორმაცია სიმართლეს და ხშირად ადამიანები ახალ ამბებს, გადაუმოწმებლად ღებულობენ როგორც სიმართლეს, ვინაიდან წყაროს დადასტურება და გადამოწმება საკმაოდ დიდ დროის რესურს მოითხოვს, ასევე საკმაოდ ხშირად ახალი ამბავი ემთხვევა მის განწყობილებას და არც ცდილობს, იმის გარკვევას თუ რამდენად სწორ ინფორმაციას ავრცელებს წყაროს.

დედამიწაზე 4,437 მლრდ. ადამიანს აქვს წვდომა ინტერნეტთან, ინტერნეტის მოხმარების დონე განსაკუთრებით მაღალია ევროპასა (86%) და ჩრდილოეთ ამერიკაში (89,5%), სწორედ ინტერნეტი გახდა ინფორმაციული საუკუნის მთავარი მამოძრავებელი, ახალი ამბების გავრცელებაში კი განსაკუთრებულ როლს თამაშობს სოციალური მედია, ყოველდღიურად 1,56 მლრდ ადამიანი იყენებს ფეის ბუქს სადაც ინფორმაციის გავრცელება არანაირ შეზღუდვას არ ემორჩილება. ინტერნეტი გახდა ჩვენი საუკუნის ერთ - ერთი იარაღი, პროპაგანდის წარმოების საშულება, მოსახლეობის აზრების წაკითხვის და ანალიზის ყველაზე იაფი და მოსახერხებელი საშუალება.

ყველაფერ ზემოთ ჩამოთვლილის, შედეგად ვიღებთ ელექტორალური დემოკრატიის მტერს კიბერ დანაშაულს. კიბერ დამნაშავეებს შეუძლიათ, დიდი რაოდენობის ინფორმაციის სწრაფად მოპოვება და ანალიზი, სხვადასხვა სახელმწიფოების და ორგანიზაციების ციფრულ ქონებაზე წვდომის მოპოვება, დაზიანება და შეცვლა. ციფრული ტექნოლოგიები ერთის მხრივ კარგი საშუალებაა, ეფექტური მმართველობის ჩამოსაყალიბებლად და საკუთარი მოსახლეობის განწყობის შესასწავლად, რათა მიიღო შესაბამისი გადაწყვეტილება, თუმცა მეორეს მხრივ იგივე ტექნოლოგია მოწინააღმდეგის ხელში, შეიძლება იქცეს ცეცხლზე ნავთის დასხმად, სხვადასხვა სოციალური გამოწვევის დროს.

მოსახლეობის განწყობის ინტერნეტ სივრცეში შესწავლით, თავდაპირველად კომერციული ორგანიზაციები და სავაჭრო პლატფორმები დაინტერესდნენ, რათა თავიანთი შეთავაზება მოერგოთ მომხმარებლის სურვილზე და შეექმნათ გაყიდვების წამახალისებელი მარკეტინგი, თუმცა ინფორმაციის შეგროვების მეთოდებს და ტექნოლოგიების სახელმწიფო ორგანოებიც სწრაფად დაეუფლნენ და ის განსაკუთრებით საშიში არის ავტოკრატიული და ტოტალიტარული სახელმწიფოების ხელში, სადაც არ ერიდებიან საკუთარი მოსახლეობის ექსპლუატაციას, რა თქმა უნდა ცდილობენ არიონ, უცხო ქვეყნის მოქალაქეების ცხოვრებაც.

ინტერნეტი და ციფრული ტექნოლოგიები განსაკუთრებით ძლიერ იარაღად იქცა რუსეთის ხელში, ქვეყანა რომელიც აკონტროლებს ინფორმაციულ ნაკადებს საკუთარ ტერიტორიაზე და ქმნის მისთვის ხელსაყრელ რეალობას ვირტუალურ სივრცეში, არ ერიდება იგივე გააკეთოს ევროპასა და ჩრდილოეთ ამერიკაშიც.

მოცემულ ნაშრომში განხილული, იქნება რუსეთის ჩარევა 5 სახელმწიფოს უკრაინის, დიდი ბრიტანეთის , აშშ - ს, საფრანგეთის და გერმანიის არჩევნებში, 2014 – 2018 წლების შუალედში, ასევე თუ რა მეთოდებით ცდილობდა რუსეთი ამ ქვეყნებში ობიექტური რეალობის შეცვლას და თუ რისი მიღწევა შეძლეს მათ.

2016 წლის აშშ - ის საპრეზიდენტო, არჩევნები იყო ის კატალიზატორი, რამაც სერიოზულად დააფიქრა დემოკრატიული სახელმწიფოები არჩევნების გზით ქვეყნის შიდა საკითხებში ჩარევის საკითხში, აშშ - ში და შემდეგ ევროპაშიც დაიწყეს ვითარების კვლევა და ფაქტების მოძიება, რის შედეგადაც კვალი ხშირად მიდიოდა რუსეთთან და რუსეთის მიერ დაფინანსებულ ორგანიზაციებთან, რომლებიც გეგმაზომიერად ერეოდნენ, საარჩევნო პროცესში, ეს იყო სრულიად ორგანიზებული ადამიანების ჯგუფი, რომლებიც გამიზნული შეტყობინებების გაგზავნით ცდილობდნენ შეეცვალათ ამომრჩევლის დამოკიდებულება სხვადასხვა პოლიტიკური პირის მიმართ.

რუსეთის მიერ ჩადენილი კიბერ დანაშაული, ხორციელდებოდა სამი დონის აქტორების მიერ.

· უშუალოდ სახელმწიფოს მიერ, როდესაც სახელმწიფოს ოფიციალური სტრუქტურები, დავალებას იღებდნენ, რომ ეწარმოებინათ ოპერაცია არჩევნების მანიპულირებისთვის.

· სახელმწიფოს მიერ წახალისებული კიბერ დანაშაული, როდესაც სახელმწიფო ორგანოები ან და კერძო დაწესებულებები, არა ოფიცალური დავალებით, ახდენდნენ საარჩევნო პროცესში ჩარევას, რათა მხარი დაეჭირათ სახელმწიფოს მიზნებისათვის.

· სახელმწიფოზე მიმხრობილი ჯგუფები, რომლებიც საკუთარი ინიციატივით ცდილობდნენ, სახელმწიფო მიზნებზე მიყოლას.

არჩევნებში ჩარევის დროს, რუსეთმა გამოიყენა 6 სხავადასხვა სახის ქმედება, რათა მოეხდინა შედეგების მანიპულაცია.

· ციფრული ინფრასტრუქტურის ექსპლუატაცია/დაუფლება. რუსეთი ახდენდა, სამიზნე სახელმწიფოს, IT ინფრასტრუქტურის დაზვერვას და ცდილობდა მასზე დაუფლებას, რათა შემდეგ ის ემართა საკუთარი მიზნებისთვის, თავს ესხმოდა ქსელებს და კვანძებს, ცდილობდა ეპოვნა სისუსტე და შეეღწია მის მართვაში.

· ხმების მანიპულაცია. ხდებოდა ხმების დათვლის პროცესში ჩარევა, მონაცემების გადაცემის დროს, მიცემული ხმების, ამომრჩეველთა აქტივობის მონაცემების მანიპულაცია, რათა მოქალაქეები დაეჭვებულიყვნენ, არჩევნების შედეგების სიზუსტეში.

· სტრატეგიული პუბლიკაციები. საჯაროდ ინფორმაციის გამოქვეყნებით, რომელიც უკანონოდ იქნა მოპოვებული ინფრასტრუქტურის დაუფლების შედეგად და ამ ინფორმაციის მეშვეობით საზოგადოებაში გაურკვევლობის და ეჭვის შეტანა.

· იდენტობის გაყალბება. გავლენიანი პიროვნებების და ორგანიზაციების იდენტობის გაყალბება/კოპირება და შემდეგ მისი სახელით დამაბნეველი განცხადებების გაკეთება და ინფორმაციის გავრცელება.

· სენტიმენტების გაძლიერება/გაღვიძება. ამ დროს, გაყალბებული ან გამოგონილი იდენტობის მეშვებით ხდება, ყალბი ინფომრაციის გამოგონება ან არსებული, შესაბამისი ინფორმაციის და მიზნობრივ აუდიტორიაზე დიდი დოზით მიწოდება, ამომრჩეველში სენტიმენტების გაღვიძება და მათი ყურადღების მნიშვნელოვანიდან სხვა თემაზე გადატანა ან რეალობის აღქმის პერსპექტივის შეცვლა.

· გაყალბებული კონტენტი. ეს მეთოდი ყველაზე მეტად გამოიყენება, ამ დროს ხდება სრულიად ახალი ამბების და სიტუაციების გამოგონება, დაწყებული პოლიტიკური მოვლებით დამთავრებული პოლიტიკოსების პირადი ცხოვრებით, იქმნება სრულიად ახალი რეალობა, სადაც ერთი შეხედვით განსხვავებული აქტორები, კულისებში უკავშირდებიან ერთმანეთს და სხვადასხვა ინფორმაციის გავრცელებით ქმნიან ერთია ჯაჭვს. რაც ფაქტებს მატებს მეტ დამაჯერებლობას, მოვლენების აღწერის დროს აქტიურად ხდება ანალოგიური და დადასტურებული ფაქტების შედარებებად გამოყენება, რაც კიდევ უფრო მეტ დამაჯერებლობას სძენს ფაქტს და მომხმარებელი აღარ ცდილობს მის გადამოწმებას.

რუსულ კიბერ ომს ჰყავდა 4 მთავარი შემსრულებელი, რომლებიც მათ ეხმარებოდნენ ჩარევის ოპერაციების შესრულებაში და ასრულებდნენ ზემოთ ჩამოთვლილ ქმედებებს, პირველი იყო APT-28 (Advanced Persistent Threat) სახელმწიფოს მიერ მხარდაჭერილი, ჰაკერული დაჯგუფება, რომელიც სხვა ორი სახელითაც, “Fancy Bear” ან “Sofacy,” მოქმედებდა, მოცემულ დაჯგუფება აქტივობას 2014 წლიდან იწყებს, 2015 წელს მათ დაჰაკეს გერმანიის ,,ბუნდესთაგის“ სერვერები, ხოლო 2016 წელს ამერიკული პოლიტიკური ორგანიზაციების სერვერები, აშშ-ის სადაზვერვო სააგენტო და იუსტიციის დეპარტამენტი APT28-ს მოიხსენიებს, როგორც რუსეთის სამხედრო დაზვერვის, ГРУ-ს ელექტრონული დაზვერვის მთავარ დანაყოფს. მეორე დაჯგუფება რომელიც ერეოდა, სხვა ქვეყნების პოლიტიკურ პროცესებში და ცდილობდა ელექტრონული საშუალებებით, მიეყენებინა ზიანი იყო, APT29, ასევე ცნობილი როგორც “Cozy Bear” ან “CozyDuke“, მოცემულ დაჯგუფებას ბრალად ედება, თეთრ სახლზე, სახელმწიფო დეპარტამენტზე და ეროვნულ დემოკრატიულ კომიტეტზე, კიბერ შეტევების განხორციელება, ორგანიზაცია წარმოადგენს რუსეთის ფედერალური უსაფრთხოების სამსახურის (ФСБ) შემადგენლობაში მყოფ დაჯგუფებას.

მესამე დაჯგუფება არის, ინტერნეტის კვლევის სააგენტო, (Internet Research Agency (IRA)), რომელსაც სათაო, ოფისი აქვს პეტერბურგში, ეს წარმოადგენს ,,ტროლების ფაბრიკას“, რომლის მიზანიც არის გაყალბებული სოციალური ანგარიშების მეშვეობით, პრორუსული იდეების გავრცელება და რუსული სახელმწიფოს მიერ განხორციელებული ქმედებების მხარდაჭერა და გამართლება, ორგანიზაცია განსაკუთრებით აქტიური იყო, 2016 წელს, ,,ბრექსიტის“ დროს, რომლის დროსაც, გაყალბებული სოციალური მედიის ანგარიშები, აქტიურად უჭერენ მხარს ბრიტანეთის მიერ ევროკავშირის დატოვებას.

მეოთხე არის ,,კიბერ ბერკუტი“ დაჯგუფება ძალიან აქტიურად იყო ჩართული, უკრაინის 2014 წლის აქციებში, სახელი აღებულია პოლიციური დანაყოფის, ,,ბერკუტის“ სახელიდან, რომელიც 2014 წლის დემონსტრაციების დროს, აქტიურად ავრცელებდა, პრორუსულ ინფორმაციებს, ორგანიზაცია კავშირში იყო APT-28 დანაყოფთან, აშშ-ის თავდაცვის სამინისტროს, სადაზვერვო დანაყოფმა ,,კიბერ ბერკუტი“ შეიყვანა ყალბი ინფორმაციის გამავრცელებელი ორგანიზაციების სიაში და მას მოიხსენიებს, როგორც სახელმწიფოს მიერ დაფინანსებულ ჰაკერულ ორგანიზაციას.

	უკრაინა 2014	დიდი ბრიტანეთი 2016	აშშ 2016	საფრანგეთი 2017	გერმანია 2017
სახელმწიფოს ჩართულობის დონე	სახელმწიფოს მიერ მართული	სახელმწიფოს წახალისებით	სახელმწიფოს მიერ მართული	სახელმწიფოს მიმხრობილი	სახელმწიფოს მიერ მართული
ინფრასტრუქტურის დაუფლება	X	X	X	X	X
ხმების მანიპულაცია	X
სტრატეგიული პუბლიკაციები			X	X
იდენტობის გაყალბება		X	X
სენტიმენტებზე თამაში		X	X	X	X
გაყალბებული კონტენტი	X	X	X		X

უკრაინის საპრეზიდენტო არჩევნები: 2014 წლის 25 მაისი

უკრაინაზე განხორცილებული კიბერშეტევა იყო სახელმწიფოს მეირ მართული, 2014 წელს, პრეზიდენტ ვიქტორ იანუკოვიჩის გადაყენების შემდეგ, უკრაინელებს ახალი პრეზიდენტი უნდა აერჩიათ. არჩევნებამდე რამდენიმე დღით ადრე, პრორუსულმა ჰაკერულმა ჯგუფმა „CyberBerkut“-მა იერიში მიიტანა ხმის დამთვლელი სისტემის საკვანძო ფაილებზე და უკრაინის ცენტრალური საარჩევნო კომისიის პირადი ელ. ფოსტა და დოკუმენტაცია უკანონოდ გაასაჯაროვა. ცენტრალურმა საარჩევნო კომისიამ სისტემის აღდგენა მოახერხა, თუმცა მასზე ახალი დარტყმები კვლავ განხორციელდა, რამაც არჩევნების შედეგების გამოცხადება დააყოვნა. უფრო მეტიც, აღნიშნული ჰაკერული თავდასხმის წყალობით, ულტრა-ნაციონალისტი დმიტრო იაროში, რომელმაც რეალურად ხმების 1% აიღო, გამარჯვებულ პრეზიდენტად გამოცხადდა.

ანალიზი

· ხმებით მანიპულაცია: არჩევნებამდე 4 დღით ადრე, ცენტრალური საარჩევნო კომისიის პროგრამები, რომლებიც ამომრჩეველთა აქტივობისა და ხმების დათვლას უზრუნველყოფენ, საკვანძო ფაილების წაშლის გამო, 20 საათის განმავლობაში, მწყობრიდან გამოსული იყო.

· ინფრასტრუქტურის დაუფლება: „CyberBerkut“-მა ცენტრალური საარჩევნო კომისიის სისტემაში არჩევნებამდე 2 თვით ადრე შეაღწია და მოპოვებული ელ. ფოსტის შიდა წერილები და დოკუმენტაცია არჩევნებამდე 4 დღით ადრე, საჯაროდ გამოაქვეყნა.

· ფაბრიკაცია: ცენტრალური საარჩევნო კომისიის ვებ-გვერდიც კიბერ-შეტევის მსხვერპლი გახდა - მთავარ გვერდზე გამოქვეყნდა ინფორმაცია, თითქოს არჩევნებში ულტრა-მემარჯვენე დმიტრო იაროშმა გაიმარჯვა. მიუხედავად იმისა, რომ ექსპერტების მიერ აღნიშნული „შეცდომა“ მყისიერად გამოსწორდა, რუსული მედია „არასწორი“ გამარჯვებულის შესახებ ინფორმაციის მიწოდებას განაგრძობდა.

შედეგი: პეტრო პოროშენკომ ხმათა 54,7%-ით დამაჯერებლად გაიმარჯვა, რომელმაც უკრაინას მეორე ტური აარიდა. მან საპრეზიდენტო ვადის მთავარ ამოცანად უკრაინის ტერიტორიული მთლიანობის შენარჩუნება დაასახელა, რომელიც რუსეთის მიერ ყირიმის ანექსიით და დონბასის რეგიონის სეპარატიზმით დაირღვა. ბოლომდე გაურკვეველია, რამდენად დააყენა კიბერშეტევამ არჩევნების შედეგების ლეგიტიმურობა კითხვის ნიშნის ქვეშ.

უკრაინის კომპიუტერულ ინციდენტებზე რეაგირების სამსახურის ხელმძღვანელმა, ნიკოლაი კოვალმა განაცხადა რომ ვირუსი, რომელიც ცენტრალური საარჩევნო კომისიის ელ.ფოსტებისა და ადმინისტრატორის მონაცემებს აგროვებდა, APT28-ის მიერ ადრეც იყო გამოყენებული. ინციდენტი უკრაინული მედიაში ფართოდ გაშუქდა, თუმცა უცხოურ მედიას ამისთვის დიდი ყურადღება არ დაუთმია. უფრო მეტიც, ეუთო-ს საარჩევნო ანგარიშში იგი საერთოდ არ მოხვდა. რუსულ მედიაში, კონკრეტულად რუსეთის პირველ არხზე დაჟინებით აცხადებდნენ არასწორი გამარჯვებულის ვინაობას.

ბრექსიტის რეფერენდუმი გაერთიანებულ სამეფოში: 2016 წლის 23 ივნისი

2016 წელს, ბრექსიტის რეფერენდუმამდე, რუსულენოვანმა ბოტებმა ტვიტერზე მძლავრი კამპანია წამოიწყეს, სადაც გაერთიანებული სამეფოს ევროკავშირიდან გასვლის მხარდამჭერ პოსტებს აქტიურად აქვეყნებდნენ. მოგვიანებით გაირკვა, რომ აღნიშნული ტვიტერ-ანგარიშები რუსეთის ინტერნეტ-კვლევითი სააგენტოს მიერ იყო მართული, რათა მომხმარებლები Leave.eu-ს პლატფორმაზე გადაემისამართებინათ. ამ ინსტიტუტის გარდა, სხვა რუსულმა აქტორებმა, მათ შორის Russia Today-მ, 1000 აშშ დოლარზე მეტი რეფერენდუმთან დაკავშირებულ რეკლამებზე დახარჯა. 2016 წლის 23 ივნისს, როცა გაერთიანებული სამეფოს მილიონობით მოქალაქე ხმის მისაცემად საარჩევნო უბნებზე მიდიოდა, ბრიტანეთის ენერგომომარაგების სისტემა ჰაკერების თავდასხმის მსხვერპლი გახდა.

ანალიზი

• ინფრასტრუქტურის გამოყენება: რუსეთმა, რეფერენდუმის დღეს, ბრიტანეთის ენერგოსისტემა ამოიღო მიზანში. 2017 წელს, გაერთიანებული სამეფოს პარლამენტის საჯარო ადმინისტრაციისა და საკონსტიტუციო საკითხების კომიტეტმა განაცხადა, რომ რეფერენდუმის ვებ-გვერდი, სადაც მოქალაქეები ხმის მისაცემად რეგისტრირდებოდნენ, შესაძლოა, ჰაკერების თავდასხმის მსხვერპლი ყოფილიყო.

• შენიღბული საქმიანობა: რუსეთიდან მართული ტვიტერის ბოტები რეფერენდუმის ხმის მიცემის დღეს მაქსიმალურად იყვნენ მობილიზებულნი, თუმცა მათი გავლენის საზღვრები მაინც შეზღუდული იყო.

• საქმიანობის გაფართოება: რეფერენდუმამდე რამდენიმე თვის განმავლობაში, ათასობით რუსულენოვანი ტვიტერ-ანგარიში გახშირებულად და გაფართოებულად აქვეყნებდა ბრექსიტის მხარდამჭერ გზავნილებს.

• ფაბრიკაცია: რუსული ინტერნეტ-კვლევითი სააგენტოს დაახლოებით 400 ანგარიში დეზინფორმაციის გასავრცელებლად გამოიყენებოდა.

შედეგად გაერთიანებული სამეფოს ევროკავშირიდან გასვლის მომხრეებმა 51,89%-იანი შედეგით, მცირედი უპირატესობით დაამარცხეს ბრექსიტის მოწინააღმდეგეები. გაერთიანებული სამეფოს კომუნიკაციების შტაბის ეროვნული კიბერ უსაფრთხოების ცენტრის ხელმძღვანელმა საჯაროდ განაცხადა, რომ რეფერენდუმის დღეს, ბრიტანეთის ენერგომომარების სისტემაზე შეტევა რუსმა ჰაკერებმა განახორციელეს. ამავდროულად, არსებობს არასაკმარისი საჯარო მტკიცებულება იმის დასადასტურებლად, რომ რეფერენდუმის ვებ-გვერდი ჰაკერების სამიზნე გახდა და ამ ოპერაციის უკან სახელწმიფო იდგა. ბრიტანეთის საგამოძიებო სააგენტო განაგრძობს მუშაობას ყალბი ამბების, დეზინფორმაციისა და სოციალური მედიის მანიპულაციებში რუსეთის როლის დასადგენად. 2017 წელს, დიდი ბრიტანეთის პრემიერ-მინისტრმა, ტერეზა მეიმ საჯარო შეშფოთება გამოთქვა რუსეთის მცდელობებზე, საზოგადოებაში დაეთესა უთანხმოება რუსეთის სახელმწიფო მედიის მიერ გამოქვეყნებული ყალბი ინფორმაციების საშუალებით. ბრიტანულმა და ამერიკულმა მედიამ ფართოდ გააშუქა რუსეთის ძალისხმევა, ზეგავლენა მოეხდინა ბრექსიტზე, მას მერე, რაც რუსეთის სოციალური მედიის მანიპულაცია და რუსეთის მთავრობისა და Leave.EU-ს წარმომადგენლებს შორის შესაძლო თანამშრომლობაზე ინფორმაციები გავრცელდა. მსოფლიო მედიის მიერ მოვლენების გაშუქება გრძელდება მას მერე, რაც Cambridge Analytica- და Facebook ერთობლივად ფოკუსი დებოდნენ ბრიტანელ ამომრჩეველზე და რაც ადგილობრივმა მედიამ ბრიტანული და რუსული მთავრობების წარმომადგენლები ერთმანეთთან კავშირში ამხილა.

აშშ-ის საპრეზიდენტო არჩევნები, 2016

აშშ-ზე განხორცილებული კიბერ შეტევა, მართული იყო სახელმწიფოს მიერ. 2016 წლის აშშ-ის საპრეზიდენტო არჩევნების დასაწყისში, რუსი აგენტები ჩაერთნენ მრავალმხრივი გავლენის კამპანიაში, რომლის მიზანიც იყო „ამერიკული დემოკრატიის პროცესის მიმართ საზოგადოების ნდობის მოშლა, დემოკრატი კანდიდატის, ჰილარი კლინტონის ლანძღვა და მისი არჩევისა და პოტენციური გაპრეზიდენტებისათვის ხელის შეშლა“. ამ კამპანიის ერთ-ერთი ასპექტი დაიწყო ჯერ კიდევ 2014 წელს და მიზნად ისახავდა აშშ-ის პოლიტიკური პროცესების დელეგიტიმიზაციას პოლიტიკურად პოლარიზებული შეხედულებების მეტად წარმოჩენით, რაც ხორციელდებოდა ყალბი სოციალური მედიის ანგარიშებით, რუსეთში ბაზირებული „ინტერნეტის კვლევის სააგენტოს“ (IRA) მიერ. კამპანიის სხვა ასპექტი მოიცავდა ამერიკული პოლიტიკური ორგანიზაციებთან, განსაკუთრებით კი „ეროვნულ დემოკრატიულ კომიტეტთან“ (DNC) და „დემოკრატიული კონგრესის კამპანიის კომიტეტთან“ (DCCC) შეთანხმებებს, შემდგომში კი ელექტრონული მიმოწერისა და დოკუმენტების გაჟონვის გზით ჰილარი კლინტონის იმიჯის შელახვას.

ინფრასტრუქტურის დაუფლება: რუსულმა ჰაკერულმა ჯგუფებმა APT29 (COZY BEAR) და APT28 (FANCY BEAR) ერთმანეთისაგან დამოუკიდებლად შეაღწიეს DNC-ს ქსელებში. აგრეთვე, APT28-მ DCCC-ს ქსელებზეც მოიპოვა წვდომა. გარდა ამისა, რუსების სამიზნეში აღმოჩნდა 21 საშტატო ან ადგილობრივი საარჩევნო საბჭო.

სტრატეგიული პუბლიკაცია: ГРУ-მ ინფრასტრუქტურული ექსპლუატაციის შედეგად მოპოვებული დოკუმენტები Guccifer 2.0-ის სახელითა და DCLeaks.com-ისა და Wikileaks-ის პლატფორმების გამოყენებით გაავრცელა. გავრცელება ხდებოდა ეტაპობრივად და კვლავ ჰილარი კლინტონის დისკრედიტაციისაკენ იყო მიმართული.

ყალბ ფრონტში ჩაბმა: IRA-მ შექმნა ასობით ყალბი სოციალური მედიის ანგარიში აშშ-ს მოქალაქეების სახელით. ამ ანგარიშების გამოყენებით ეწეოდნენ პოლიტიკურ პროპაგანდას და წავიდნენ იმდენად შორს, რომ შეძლეს მასიური გამოსვლებისა და საპროტესტო აქციების ორგანიზება.

მგრძნობელობის გაძლიერება: IRA-ს მიერ გაკეთებული რეკლამები და სოციალურ მედიაში გამოქვეყნებული პოსტები ემსახურებოდა ისეთ პოლიტიკურ პროცესებზე ყურადღების გამახვილებას, რაც გამოიწვევდა კლინტონის კამპანიის დისკრედიტაციას და პოლიტიკური პოლარიზაციის ზრდას, მაგალითად, რასისტული ხასიათის დაპირისპირებები.

გაყალბებული მონაცემები: IRA-ს მიერ შექმნილი სოციალური მედიის ანგარიშებით ვრცელდებოდა ფაქტობრივად არასწორი ინფორმაციები, მაგალითად, ერთ-ერთი ასეთი ინფორმაციის მიხედვით, ჰილარი კლინტონს, მისი ერთ-ერთი მრჩეველი, ბენღაზიში მყოფი ამერიკის მოქალაქეების სიკვდილში სდებდა ბრალს. მეორე ასეთი ინფორმაციის მიხედვით, Google ჰილარი კლინტონის მიმართ მიკერძოებული იყო, რაც მისი სახელის ძებნის შედეგებში აისახებოდა.

შედეგი: არჩევნებში დონალდ ტრამპის მიერ ჰილარი კლინტონის დამარცხება. იმის მიუხედავად, რომ არ არსებობს საარჩევნო ხმებზე მანიპულაციების პირდაპირი მტკიცებულებები, ამერიკულ არჩევნებში რუსეთის ჩარევამ, ქვეყნის შიგნით არსებული პოლიტიკური და სოციალური დაყოფა კიდევ უფრო გაამძაფრა და საზოგადოების რწმენა აშშ-ს დემოკრატიული პროცესის მთლიანობაში, შეარყია.

საფრანგეთის საპრეზიდენტო არჩევნები, 2017 წლის 7 მაისი

საფრანგეთზე შეტევა, სახელმწიფოზე მიმხრობილი ჯგუფების მიერ განხორციელდა, საფრანგეთის საპრეზიდენტო არჩევნებამდე 2 დღით ადრე, 5 მაისს, 9 გიგაბაიტი მონაცემები იქნა გამოქვეყნებული, ონლაინ ფაილების გაზიარების პლატფორმა Pastebin-ზე, ფაილები შეიცავდა იმანუელ მაკრონის კამპანიის დოკუმენტებს და იმეილებს, მონაცემები შემდეგ გაზიარებულ იქნა საიტზე 4Chan, სადაც უკვე ნებისმიერს შეეძლო მათი ნახვა, როგორც ჩანს მონაცემები მოპოვებულ იქნა ფიშინგის მეშვეობით და დოკუმენტების ნაწილი იყო რეალური ხოლო დიდი ნაწილი იყო გაყალბებული, ასეთი სტრატეგიით მნახველი უნდა დარწმუნებულიყო გაყალბებული დოკუმენტების ნამდვილობაში.

ანალიზი:

საფრანგეთის საპრეზიდენტო არჩევნებზე თავდასხმის დროს გამოყენებულ იქნა 3 სახის მოქმედება.

· ინფრასტუქტურის დაუფლება: ჰაკერები დაეუფლნენ მაკრონის საპრეზიდენტო კამპანიაში მონაწილე პირების კომპიუტერებს და ფიშინგის მეშვეობით გატეხეს მათი ელექტრონული ფოსტა და დაუფლებული კომპიუტერებიდან მოიპარეს მონაცემები

· სტრატეგიული პუბლიკაციები: ფიშინგის მეშვეობით მოპოვებული დოკუმენტაცია, გამოქვეყნებულ იქნა ინტერნეტში, მაშინ როდესაც საპრეზიდენტო კანდიდატებისთვის განკუთვნილი კამპანიის პერიოდი ამოწურული იყო, რაც მაკრონის საარჩევნო შტაბს ურთულებდა შეპასუხებოდა გამოქვეყნებულ ინფორმაციას.

· სენტიმენტების გამოღვიძება: მართულმა და წინასწარ მომზადებულმა ბოტებმა, სოციალურ ქსელებში დაიწყეს ონლაინ კამპანია, ჰეშთეგით #MacronGate, კამპანიის დროს ბოტები აპელირებდნენ ინტერნეტში გამოქვეყნებულ მასალებზე, რომლებიც ისევ მათთან აფილირებული დაჯგუფების მიერ იყო მოპოვებული, მოცემულ პერიოდში მართული ანგარიშების მიერ გამოქვეყნებულმა პოსტებმა მთლიანი პოსტების თითქმის ნახევარი შეადგინა.

საბოლოო შედეგი კი გამოვიდა ის, რომ მაკრონის საპრეზიდენტო კამაონია მნიშვნელოვნად არ დაზარებულა და მან არჩევნები მარი ლე პენის წინააღმდეგ ხმების 66,1 -%-ით მოიგო. თავდაპირველად სხვადასხვა რესურსის მიერ, მაკრონის კამპანიაზე თავდასხმა მიწერილი იქნა რუსულ დაჯგუფება APT28-ზე, მათ შორის ამერიკული US CYBERCOM ხელმძღვანელის, მაიკ როჯერსის და კიდევ ორი ამერიკელი კიბერ უსაფრთხოების კომპანიის მიერ. არჩევნებიდან ერთი თვის თავზე, საფრანგეთის საინფორმაციო სისტემების უსაფრთხოების ეროვნული სააგენტოს ხელმძღვანელმა გულემ პოუპარდმა განაცხადა, რომ არ არსებობდა ხელშესახები მტკიცებულება, რომელიც დაადასტურებდა, რომ რუსული მხარე იყო ჩართული მაკრონის კამპანიაზე თავდასხმაში და ეს უფრო იყო, რომელიღაც მცირე შესაძლებლობების მქონე დაჯგუფების მიერ განხორციელებული თავდასხმა.

მომხდარი მოვლენები კარგად არ ყოფილა გაშუქებული ფრანგულ მედიაში, რაც სხვადასხვა ფაქტორზე იყო დამოკიდებული. საფრანგეთის საარჩევნო კომისიამ, არჩევნებამდე ერთი დღით ადრე, გამოაქვეყნა ოფიციალური განცხადება, რომელიც გმობდა მონაცემების უკანონოდ მოპოვებას და ეჭვის ქვეშ აყენებდა მოცმეული მონაცემების სანდოობას. საფრანგეთის კანონმდებლობის მიხედვით, არჩევნებამდე 48 საათით ადრე უდნა შეწყდეს საარჩევნო კამპანია და სრულიად იკრძალება, მედიის ყოველი სახის გამოყენება, საკამოდ რთულია განისაზღვროს თუ რა გავლენა იქონია ამ ფაქტმა, მაკრონის წინააღმდეგ აგორებული კამპანიის სიძლიერეზე, თუმცა საბოლოოდ გაკვეთილმა, რომელიც ნასწავლი იყო რუსეთის მიერ აშშ-ს არჩევნებში ჩარევის დროს, ითამაშა მნიშვნელოვანი როლი და საზოგადოება მენტალურად მომზადებული შეხვდა მოცემულ ფაქტს და ფრანგულმა საზოგადოებამ შედარებით მარტივად გაუძლო კიბერ თავდასხმას და ორგანიზებულ კიბერ შეტევას.

გერმანიის ფედერალური არჩევნები, 2017 წლის 24 სექტემბერი

გერმანიაზე განხორცილებული კიბერ შეტევა, მართული იყოს სახელმწიფოს მხრიდან, 2015 წელს, გერმანული პოლიტიკური პარტიების და სამთავრობო დაწესებულებების სერვებიდან მოიპარეს სხვადასხვა ინფომრაცია, უმეტესად ელექტრონული ფოსტის მიმოწერა, ძირითადი დარტყმა მიყენებული იქნა, ბუნდესთაგზე, კაცლერ, ანგელა მერკელის ოფისზე, გერმანიის ქრისტიან დემოკრატიული პარტიის რესურსებზე, თუმცა მონაცემები არსად არ გამოქვეყნებულა. მონაცემების მოპარვის ფაქტს, მალე გამოეხმაურა რუსული მედია და ძირითადად გაყალბებული და წინასწარ დადგმული სიუჟეტებით, სადაც ყველაფერი ახსნილი იყო, როგორც სიდა გერმანული დაპირისპირება, სხვადასხვა დაჯგუფებებს შორის, ამას თან ერთვოდა კამპანია სოციალური მედიაში, მსგავსად ამერიკის 2016 წლის საარჩვენო კამპანიისა, აქაც მთავარ როლს სიმართლის და ტყუილის ერთმანეთში არევა თამაშობდა.

გერმანიაზე შეტევაში გამოყენებულ იქნა სამი სტრატეგია, პირველი იყო ინფრასტრუქტურის დაუფლება: 2015 წელს ჰაკერების დაჯგუფებამ APT28, ადმინსტრატორული წვდომა მიიღო ბუნდესთაგის ქსელზე და დააკოპირა 16 გიგაბაიტი მონაცემები, ძირითადად ელექტრონული მიმოწერა, ბუნდესტაგში მომუშავე თანამშრომლებს შორის, მოცემული მონაცემები არასდროს არ გამოქვეყნებულა; მეორე რაც გამოიყენეს ეს იყო სენტიმენტების გამოღვიძება: გერმანულენოვანი რუსული მედია საშუალებები, ფოკუსირდნენ ისეთ საკითხებზე, როგორიც არის მიგრაცია და უცხოელი მიგრანტები გერმანიაში, მათი ქცევა და ხატავდნენ, მათ როგორც დამნაშავეებს, რის შედეგადაც ახდენდნენ საზოგადოების პოლარიზაციას, თუმცა ეს ყველაფერი, იმგვარად იყო მართული, რომ გერმანულ სოციალურ მედიაში გავრცელებული მასალები უფრო მეტად აფილირებული იყო, ამერიკულ მემარჯვენე ორგანიზაციებთან და რუსული მედიაც მსგავსად აშუქებდა, მესამე რასაც რუსელი მხარე იყენებდა გერმანიაში ეს იყო გაყალბებული კონტენტი: გერმანიაში არსებული, გერმანულენოვანი რუსული მედია და მემარჯვენე პოპულისტური პარტია ალტერნატივა გერმანიისთვის, ერთდროულად ავრცელებდა, მსგავს გაყალბებულ ინფორმაციას, ყველაზე ცნობილი იყო, ამბავი ლიზას შესახებ, რომელიც იყო, რუსულ გერმანული წარმოშობის გოგონა, რომელიც არაბების ჯგუფმა გააუპატიურა.

მოცემული კიბერ შეტევის შედეგი იყო, ის, რომ 2017 წლის არჩევნებში, ანგელა მერკელის პარტიამ, გერმანიის ქრისტიან დემოკრატიული კავშირი და მისმა მოკავშირემ, ბავარიის ქრისტიან სოციალურმა კავშირი ხმების 30 % -ით პირველ ადგილზე გავიდნენ და არჩევნები მოიგეს, თუმცა ეს იყო ყველაზე ცუდი შედეგი 1945 წლის შემდეგ, ამავე დროს, მემარჯვენე პოპულისტურმა, მიგრანტების მოწინააღმდეგე პარტიამ, ალტერნატივა გერმანიისთვის აიღო ხმების 13,5 % და მესამე ადგილზე გავიდა არჩევნებში და ადგილებიც მოპოვა ბუნდესტაგში, არჩევნებიდან 5 თვის შემდეგ, მოკავშირეებსა და გერმანიის სოციალ დემოკრატიულ პარტიას შორის მიღწეული შეთანხმების საფუძველზე ჩამოყალიბებული იქნა გერმანიის მთავრობა. გერმანიის მთავრობამ შეტევაში ოფიციალურად დაადანაშაულა, APT28 (Fancy Bear), 2016 წელს, გერმანიის კონტრდაზვერვამ, კონსტიტუციის დაცვის ფედერალურმა სამსახურმა განაცხადა, რომ 2015 წელს, ბუნდესტაგსა და მერკელის აპარატზე, კიბერ შეტევის უკან იდგა რუსეთი, მერკელის პარტიის ვიცე მოადგილემ განაცხადა, რომ არჩევნებამდე რამდენიმე დღით ადრე, პარტიის ვებსაიტზე დაიწყო კიბერ (DDoS) შეტევა, შეტევა განხორციელდა განსხვავებული ლოკაციებიდან, რომელთა უმეტესობაც რუსული IP მისამართები იყო.

გერმანიის შემთხვევაში, უკვე ცნობილი იყო, ამერიკის და საფრანგეთის არჩევნების სიტუაცია, მედია და საზოგადოება უფრო მობილიზებული შეხვდა, რუსეთის მიერ წარმოებულ კამპანიას, ამასთანავე, გერმანული საზოგადოება ზოგადად ნაკლებად არის პოლარიზებული, მთავრობამ და მედიამ, დროულად იმოქმედა, რუსული ნარატივს წინააღმდეგ და შედარებით ადვილად შეძლეს მისი განეიტრალება და გაყალბებული ინფორმაციისგან პროცესის დაცვა

დასკვნა

რუსეთის მიერ განხორციელებული კიბერშეტევები ბრძოლის ახალი სახეობაა, რომელიც კომპლექსური ქმედებების ერთობლიობაა, მისი თითოეული კომპონენტი განსაზღვრული მიზნით გამოიყენება და სწორად შერჩეული სტრატეგიის პირობებში, მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს მოწინააღმდეგეზე, ეს არის ახალი სახის ,,მსუბუქი ძალა“, რომელიც კარგად მოქმედებს ადამიანების ცნობიერებაზე, მიზანმიმართული ნეგატიური მესიჯების და გაყალბებული ინფორმაციის მეშვეობით, შესაძლებელი ხდება განწყობების შეცვლა და პოლიტიკური სიტუაციის მართვა, აღნიშნული მეთოდოლოგია მოთხოვს დიდი რაოდენობით ადამიანურ რესურსებს, თუმცა ის რა თქმა უდნა გაცილებით იაფი და მარტივი საშუალებაა ომის ტრადიციულ მეთოდებთან შედარებით და გაცილებით უფრო ეფექტური ვიდრე ბრძოლა დიპლომატიით და საერთაშორისო სამართლით, რუსეთმა თანამედროვე ტექნოლოგიები და პროპაგანდა კარგად აურია ერთმანეთში, საკუთარი პოლიტიკური მიზნების მისაღწევად.

თავის მხრივ დასავლეთმაც შეცვალა, მიდგომები რუსული დეზინფორმაციულია მანქანის და ჰაკერული დაჯგუფებების მიმართ, შეიქმნა ახალი დანაყოფები, რომლებიც სწორი ინფორმაციის გავრცელების მეშვეობით ახდნენ, დეზინფორმაციის განეიტრალებას, გაძლიერდა საინფორმაციო ინფრასტრუქტურის დაცვა, მოხდა ახალი ტექნოლოგიების დანერგვა. რუსეთმა გამოსცადა ახალი იარაღი, რომელიც საკამოდ ეფექტური გამოდგა საწყის ეტაპზე, თუმცა თავდაცვის საშუალებებიც მალე გაჩნდა, რაც უფრო დრო გადის და ინტერნეტ მომხმარებლებში იზრდება ცნობიერება, მით უფრო ადვილი ხდება ყალბი და ნამდვილი ინფორმაციის ამოცნობა, გარკვეული პერიოდის შემდეგ კი მივიღებთ სიტუაციას, სადაც მომხმარებლების სტაბილური, გამოუცდელი რაოდენობა იქნება მოწყვლადი დეზინფორმაციის მიმართ თუმცა, პოლიტიკურ მოვლენებზე დიდ გავლენას ვეღარ შეძლებენ.

ბიბლიოგრაფია

(2019, მაისი 27). Retrieved from http://www.spiegel.de/international/germany/how-germany-is-preparing-for-russian-election-meddling-a-1166461.html

Authorities: Hackers foiled in bid to rig Ukraine presidential election results. (2019, მაისი 17). Retrieved from kyivpost.com: https://www.kyivpost.com/article/content/may-25-presidential-election/authorities-hackers-foiled-in-bid-to-rig-ukraine-presidential-election-results-349288.html

Bears in the Midst: Intrusion into the Democratic National Committee. (2019, მაისი 15). Retrieved from crowdstrike.com: https://www.crowdstrike.com/blog/bears-midst-intrusion-democratic-national-committee/

Brexit referendum website might have been hacked: UK lawmakers. (2019, მაისი 20). Retrieved from uk.reuters.com: https://uk.reuters.com/article/us-britain-eu-website/brexit-referendum-website-might-have-been-hacked-uk-lawmakers-idUKKBN17E0NS

Germany Prepares for Possible Russian Election Meddling. (2019, მაისი 27). Retrieved from spiegel.de: http://www.spiegel.de/international/germany/how-germany-is-preparing-for-russian-election-meddling-a-1166461.html

Grand Jury Indicts 12 Russian Intelligence Officers for Hacking Offenses Related to the 2016 Election. (2019, მაისი 22). Retrieved from justice.gov: https://www.justice.gov/opa/pr/grand-jury-indicts-12-russian-intelligence-officers-hacking-offenses-related-2016-election

Hacktivist Group CyberBerkut Behind Attacks on German Official Websites. (2019, მაისი 15). Retrieved from blog.trendmicro.com: https://blog.trendmicro.com/trendlabs-security-intelligence/hacktivist-group-cyberberkut-behind-attacks-on-german-official-websites/

How Russia hacked the French election. (2019, მაისი 27). Retrieved from politico.eu: https://www.politico.eu/article/france-election-2017-russia-hacked-cyberattacks/

https://www.csmonitor.com/World/Passcode/2014/0617/Ukraine-election-narrowly-avoided-wanton. (2019, მაისი 17). Retrieved from csmonitor.com: https://www.csmonitor.com/World/Passcode/2014/0617/Ukraine-election-narrowly-avoided-wanton

Inside a 3-Year Russian Campaign to Influence U.S. Voters. (2019, მაისი 22). Retrieved from nytimes.com: https://www.nytimes.com/2018/02/16/us/politics/russia-mueller-election.html

Internet World Stats. (2019, მაისი 14). Retrieved from Internet in Europe Stats: https://www.internetworldstats.com/stats4.htm

Macron’s French presidential campaign has been hacked less than 48 hours before the election. (2019, მაისი 25). Retrieved from vox.com: https://www.vox.com/2017/5/6/15567868/macron-hack-french-presidential-campaign

Macron’s French presidential campaign has been hacked less than 48 hours before the election. (2019, მაისი 25). Retrieved from vox.com: https://www.nytimes.com/2017/05/06/world/europe/emmanuel-macron-hack-french-election-marine-le-pen.html

Merkel and the Fancy Bear. (2019, მაისი 27). Retrieved from zeit.de: https://www.zeit.de/digital/2017-05/cyberattack-bundestag-angela-merkel-fancy-bear-hacker-russia/komplettansicht

Reporter Shows The Links Between The Men Behind Brexit And The Trump Campaign. (2019, მაისი 22). Retrieved from npr.org: https://www.npr.org/templates/transcript/transcript.php?storyId=630443485

Russian Election Interference: Europe’s Counter to Fake News and Cyber Attacks. (2019, მაისი 27). Retrieved from carnegieendowment.org: https://carnegieendowment.org/2018/05/23/russian-election-interference-europe-s-counter-to-fake-news-and-cyber-attacks-pub-76435

Signs of Russian Meddling in Brexit Referendum. (2019, მაისი 20). Retrieved from nytimes.com: https://www.nytimes.com/2017/11/15/world/europe/russia-brexit-twitter-facebook.html

Twitter has admitted Russian trolls targeted the Brexit vote (a little bit). (2019, მაისი 20). Retrieved from wired.co.uk: https://www.wired.co.uk/article/twitter-russia-brexit-fake-news-facebook-russia

UK cyber-defence chief accuses Russia of hack attacks. (2019, მაისი 20). Retrieved from bbc.com: https://www.bbc.com/news/technology-41997262

UK investigates alleged Russian links to Brexit campaign. (2019, მაისი 20). Retrieved from edition.cnn.com: https://edition.cnn.com/2018/07/04/uk/uk-brexit-russia-links-arron-banks-intl/index.html

What we know about the 21 states targeted by Russian hackers. (2019, მაისი 22). Retrieved from washingtonpost.com/: https://www.washingtonpost.com/news/the-fix/wp/2017/09/23/what-we-know-about-the-21-states-targeted-by-russian-hackers/?utm_term=.2ba17a84ea61

zephoria.com. (2019, მაისი 14). Retrieved from The Top 20 Valuable Facebook Statistics – Updated July 2019: https://zephoria.com/top-15-valuable-facebook-statistics/

[1] https://www.internetworldstats.com/stats4.htm

[2] https://zephoria.com/top-15-valuable-facebook-statistics/

[3] https://www.crowdstrike.com/blog/bears-midst-intrusion-democratic-national-committee/

[4] https://blog.trendmicro.com/trendlabs-security-intelligence/hacktivist-group-cyberberkut-behind-attacks-on-german-official-websites/

[5] https://www.csmonitor.com/World/Passcode/2014/0617/Ukraine-election-narrowly-avoided-wanton

[6] https://www.kyivpost.com/article/content/may-25-presidential-election/authorities-hackers-foiled-in-bid-to-rig-ukraine-presidential-election-results-349288.html

[7] https://www.bbc.com/news/technology-41997262

[8] https://uk.reuters.com/article/us-britain-eu-website/brexit-referendum-website-might-have-been-hacked-uk-lawmakers-idUKKBN17E0NS

[9] https://www.wired.co.uk/article/twitter-russia-brexit-fake-news-facebook-russia

[10] https://www.nytimes.com/2017/11/15/world/europe/russia-brexit-twitter-facebook.html

[11] https://edition.cnn.com/2018/07/04/uk/uk-brexit-russia-links-arron-banks-intl/index.html

[12] https://www.npr.org/templates/transcript/transcript.php?storyId=630443485

[13] https://www.nytimes.com/2018/02/16/us/politics/russia-mueller-election.html

[14] https://www.washingtonpost.com/news/the-fix/wp/2017/09/23/what-we-know-about-the-21-states-targeted-by-russian-hackers/?utm_term=.2ba17a84ea61

[15] https://www.justice.gov/opa/pr/grand-jury-indicts-12-russian-intelligence-officers-hacking-offenses-related-2016-election

[16] https://www.vox.com/2017/5/6/15567868/macron-hack-french-presidential-campaign

[17] https://www.nytimes.com/2017/05/06/world/europe/emmanuel-macron-hack-french-election-marine-le-pen.html

[18] https://www.politico.eu/article/france-election-2017-russia-hacked-cyberattacks/

[19] http://www.spiegel.de/international/germany/how-germany-is-preparing-for-russian-election-meddling-a-1166461.html

[20] https://www.zeit.de/digital/2017-05/cyberattack-bundestag-angela-merkel-fancy-bear-hacker-russia/komplettansicht

[21] https://carnegieendowment.org/2018/05/23/russian-election-interference-europe-s-counter-to-fake-news-and-cyber-attacks-pub-76435

ერთი სარტყელი ერთი გზა ()

2019-04-30T15:54:00.002+04:00

2019 წლის 25 -27 აპრილს ჩინეთის ქალაქ პეკინში გაიმართა ,, ერთი სარტყელი, ერთი გზა ინიციატივის’’ ფორუმი, რომელსაც 150 - ზე მეტი სახელმწიფოს 5,000 წარმომადგენელი ესწრება, მათ შორის 37 სახელმწიფოს უმაღლესი წარმომადგენელი. ფორუმზე $ 64 მლრდ ხელშეკრულებები გაფორმდა. ჯერჯერობით დაპირებული გამჭვირვალობის მიუხედავად ხელშეკრულებები არ გასაჯაროებულა.

ჩინეთისთვის მოცემული პროექტი ფაქტიურად განაპირობებს მის ადგილს მსოფლიოს მომავალ წყობაში, ვინაიდან ეს არის ყველაზე მასშტაბური პროექტი რომელიც ერთი სახელმწიფოს მიერ განხორციელებულა. პროექტის მთავარი მიზანი რა თქმა უნდა გეოპოლიტიკურია, მან უნდა უზრუნველყოს ჩინეთის პოლიტიკური და ეკონომიკური სტაბილურობა და გარანტირებული ადგილი მსოფლიოს პოლიტიკურ სცენაზე. ჩინეთის მცდელობა, რომ გაეცოცხლებინა ძველი აბრეშუმის გზა რომელიც ძირითადად სახმელეთო სავაჭრო მარშრუტი იყო, ნაკარნახევია არსებული პრაგმატული რეალობიდან. პირველი სახმელეთო გადაზიდვები შორ მანძილზე უფრო იაფი და სწრაფიც არის ვიდრე საზღვაო გადაზიდვები. მეორეს მხრივ ჩინეთის ყველა საზღვაო ტრასა ან პირდაპირ კონტროლდება ამერიკული ფლოტის მიერ ან მისი მოკავშირეების მიერ. თუმცა ჩინურ პროექტში საზღვაო გადაზიდვებსაც დიდი მნიშვნელობა ენიჭება, მას ,,საზღვაო აბრეშუმის გზას’’ უწოდებენ და მან აღმოსავლეთ აფრიკა და სპარსეთის ყურე უნდა დააკავშიროს ჩინეთთან, როგორც რესურსული ბაზა. ჩინეთის ,, ერთი სარტყელი, ერთი გზის“ პროექტი ორიენტირებულია, ჩინური საწარმოო რეგიონი დააკავშიროს ევროპის მაღალ მსიყდველობითუნარიან ბაზრებთან, რითაც ის ერთის მხრივ შეძლებს მისი წარმოებისთვის უზრუნველყოს გასაღების ბაზარი, ხოლო მეორეს მხრივ შეამციროს დამოკიდებულება აშშ - ზე როგორც საექსპორტო ბაზარზე. ( ჩინური ექსპორტის 20 % ( $ 477 მლრდ )მიემართება აშშ - სკენ[1] )

პროექტის განხორციელების პროცესშიც ჩინეთმა განსხვავებული გზა აირჩია ის არ მიდის როგორც უფრო ძლიერი სამხედრო შესაძლებლობებით ( როგორც კოლონიურ პერიოდში ) ან როგორც უფრო ძლიერი ეკონომიკურად ან იდეოლოგიურად ( როგორიც იყო ამერიკული მიდგომა ), არამედ ყველა ქვეყანასთან გაფორმებულ ხელშეკრულებას აქვს ურთიერთმომგებიანი შეთანხმების სახე და ის ფორმდება როგორც ორ თანასწორ და სრულუფლებიან პარტნიორს შორის. კიდევ ერთი მიზანი ჩინეთის კომუნისტური პარტიის წამოწევა მსოფლიოს პოლიტიკურ სცენაზე და მისთვის მხარდამჭერი ქვეყნების რაოდენობის ზრდა.

პროექტის განხორცილებისას ჩინეთმა უკვე დახარჯა $ 200 მლრდ - ზე მეტი,
მორგან სტენლის ექსპერტების შეფასებით 2027 წლამდე პროექტის ხარჯებმა $ 1.3 ტრილიონს უნდა მიაღწიოს. თუმცა ასევე აღსანიშნავია, რომ აზიის ინფრასტრუქტურის საინვესტიციო ბანკის მონაცემებით, ,, ერთი სარტყელი, ერთი გზა“ პროექტში მონაწილე ქვეყნებს კიდევ $ 21 ტრილიონი სჭირდებათ თავიანთი ინფრასტრუქტურული საჭიროებების სრულად დასაფინანსებლად. ჩინეთთან უკვე 126 სახელმწიფოს აქვს ხელი მოწერილი, პროექტში მონაწილეობის შესახებ.

პროექტი 5 მნიშვნელოვან ინფრასტრუქტურულ ნაწილად იყოფა, პირველი იყო გვადარის პორტის მშენებლობა პაკისტანში. პროექტის მეორე მნიშვნელოვანი შემადგენელი ნაწილია, ყაზახური ქალაქის ჰორგოსის მატარებლების გადასატვირთი. სადაც უდნა მოხდეს ჩინეთიდან წამოსული ტვირთის გადატვირთვა ახალ მატარებლებზე ვინაიდან რუსული სტანდარტების რკინიგზა უფრო ფართეა ვიდრე ჩინური. პროექტის მესამე მნიშვნელოვანი ნაწილია ცენტრალური აზიის გაზსადენი, რომელშიც ცენტრალური აზიის ყველა ქვეყნაა ჩართული. პროექტის მეოთხე მნიშვნელოვანი ნაწილია რკინიგზა ირანამდე, რომელმაც ალმა - ატა და თეირანი უნდა დააკავშიროს. პროექტის მეხუთე ნაწილია, რკინიგზა ლონდონამდე, რომელმაც უნდა მიიყვანოს ჩინური პროდუქცია საბოლოო მომხმარებლამდე.

წარმატებულად შეიძლება ჩავთვალოთ, ჩინეთ - პაკისტანის ეკონომიკურ კორიდორი, რომელმაც ჩინეთი დააკავშირა არაბეთის ზღვასთან პაკისტანის გავლით. ჩინური ინვესტიციით სრულიად განახლდა გვადარის პორტი. მოცემული პროექტის შედეგად, 2030 წალმდე პაკისტანში 2,3 მლნ ახალი სამუშაოს შექმნას და 2 – 2,5 % ზრდას მოელიან ყოველწლიურად. წარუმატებლობის მაგალითად ხშირად მოჰყავთ შრი - ლანკა. როდესაც ქვეყანა იძულებული გახდა 99 წლით სარგებლობაში გადაეცა ჰამბანტოტას პორტი ჩინეთისთვის, ვინაიდან ვერ შეძლო უკან გადაეხადა აღებული ვალები. თუმცა აქ გასათვალისწინებელი ისიც, რომ შრი ლანკის საგარეო ვალის მხოლოდ 10 % არის ჩინეთის მიმართ დავალიანება.

პროექტის მთავარი მიზანია ევროპაში ჩინური ექსპორტის წახალისება და ჩინეთისთვის სტაბილური გასაღების ბაზრის არსებობა. ჩინეთის ექსპორტი ევროპაში 2017 წელს $ 528 მლრდ იყო, ხოლო ევროპიდან იმპორტი $ 299 მლრდ. რითაც ევროპა ჩინეთისათვის ნომერ მესამე საექსპორტო მიმართულებაა და ნომერ მეორე იმპორტის წყარო არის. ჩინეთის სტრატეგია ევროპაში მიმართულია აღმოსავლეთ ევროპის დაბალშემოსავლიანი ქვეყნების მიმართ, სადაც ისინი ყიდულობენ ინფრასტრუქტურულ ობიექტებს. ჩინეთის საგარეო საქმეთა სამინისტრომ 17+1 ინციატივა, რაც გულისხმობს ჩინეთის და აღმოსავლეთ ევროპის 17 სახელმწიფოს თანამშრომლობას. აღნიშნული ინციატივის ქოლგის გვეშ ყოველწლიურად ტარდება მონაწილე ქვეყნების სამიტი, და საფუძველი ჩაეყარა რამოდენიმე მნიშვნელოვან პროექტს, E763 ავტობანი სერბეთში, ბუდაპეშტი - ბელგრადის რკინიგზა, პალიესაჩის ხიდი ხორვატიაში. ჩინურმა კომპანიამ COSCO შეიძინა პირეოსის პორტი საბერძნეთში, საბერძნეთისთვის მოცემული ინვესტიცია იმდენად მნიშვნელოვანი არის, რომ 2016 წელს მათ დაბლოკეს ევროკავშირის განცხადება სამხრეთ ჩინეთის ზღვაში, ჩინეთის აგრესიის წინააღმდეგ. 2017 წელს ციპრასის მთავრობა დაბლოკა, ევროკავშირის მეირ შემუშავებული განცხადება, რომელიც ჩინეთში ადამიანის უფლებების დარღვევას შეეხებოდა და ასევე ევრო რეგულაცია, რომელიც ევროკავშირში ჩინურ ინვესტიციებზე მონიტორინგს გაზრდიდა.

ევროკავშირი თავის მხრივ ცდილობს რეგულაციებით დაიცვას თავი ჩინური სახელმწიფოს მიერ სუბსიდირებული პროდუქციისგან, რაც უზღუდავს ჩინეთს გასაღების ბაზარს, ხოლო თანაბარი პირობებით კონკურენციის შემთხვევაში ჩინური პროდუქცია ევროპულს ხარისხით ვერ აჯობებს.

მოცემული პროექტი შეიძლება შევადაროთ, აშშ - ს მარშალის გეგმას ევროპაში, მარშალის გეგმის განხორცილებით აშშ - მ შეიძინა მოკავშირეები ევროპაში, ჩინეთიც ახდენს ინვესტირებას და ეკონომიკური სარგებლის გარდა იძენს მოკავშირეებს. პროექტის ლეგალური მხარის გასაფორმებლად ჩინეთი ასევე გეგმავს, რომ დააფუძნოს საარბიტრაჟო სასამართლოები შენ ძენში და სიანში, სადაც მოხდება პროექტის მონაწილე მხარეებს შორის დავების განხილვა, ამ ქმედებით ჩინეთი შექმნის საკუთარ წესებს და კანონებს და გაავრცელებს მას მთელ მსოფლიოზე.

პროექტის დასრულება ნიშნავს, რომ აშშ - ს ჩაანაცვლებს ჩინეთი და თელუროკრატია ჩაანაცვლებს თალესოკრატიას.

[1] https://atlas.media.mit.edu/en/profile/country/chn/#Exports

POST-SOVIET GEORGIA: THE FORMATION AND TRANSFORMATION OF FOREIGN POLICY ON THE RUSSIAN FEDERATION

2018-12-26T14:39:00.001+04:00

Оpinion Survey of Academic Staff of Higher Education Institutions, Non-Governmental Sector Representatives and Experts Operating in Georgia

INTRODUCTION Download Full research

As generally observed, public opinion on foreign policy course in Georgia is usually superficial and less defined because, according to the common belief, it is formed due to the steps taken by the government. When asked about their point of view on Georgia’s aspirations towards Euro-Atlantic integration, citizens express rather explicit and positive reactions, or skeptical attitude. The problem is that the majority of these respondents do not have a deep understanding of the matter. Therefore, their views on country’s foreign policy course is vague and mostly utopian. Such beliefs are shaped by hidden factors; actors that directly or indirectly influence them are covert in most cases. It was crucial to familiarize with the views and assessments of the representatives of academic circles, experts and non-governmental organizations working on Russian studies in Georgia with regard to a broad spectrum of national security, including Moscow’s assertive policy, conflicts in Abkhazia and Tskhinvali region, problems with territorial integrity of Georgia, other national security, economic, social and cultural issues. Studying the subject exhaustively in scientific circles enables us to give the civil society the direction it largely requires at this stage. The research intended to analyze Georgia’s foreign policy in relation to Russia since 1991 until today. It was essential to identify the main factors influencing the transformation of the foreign policy course in relation to the Russian Federation and to find out how to make government strategy more effective. Foreign political, economic and military ties of the ruling elites, as well as their respective positions amid interdependence between Russia and the west were also studied. Examining Georgia’s foreign policy towards Russia and studying the existing challenges scientifically was highly significant for identifying potential threats to the country and taking preventive measures. Therefore, the research aimed at revealing opinions and attitudes of the professors of higher education institutions, experts and representatives of NGOs operating in Georgia regarding the stated issues (it should be noted that most of the professors also works in NGO sector). The study observes the views of academic personnel of the following higher education institutions throughout Georgia: LEPL Ivane Javakhishvili Tbilisi State University, LEPL Ilia State University, LEPL Georgian Technical University, LEPL Sokhumi State University, University of Georgia LLC, Caucasus University LLC, NNLE St. Andrew the First-Called Georgian University of the Patriarchate of Georgia, International Black Sea University LLC, NNLE Georgian Institute of Public Affairs, LEPL Shota Rustaveli Batumi State University, LEPL Telavi Iakob Gogebashvili State University, LEPL Samtskhe-Javakheti State University. Up to 60 in-depth interviews have been conducted within the scope of the research. The report focused on identifying the key factors that affect the public opinion according to the respondents. It was also important to disclose the goals of the undefined actors that influence the population of the country at different levels and to various extent. One of the key objectives of the survey was to find out the reasons for positive or negative attitude toward Russia; to comprehend the outlook of the respondents on the August 2008 War and relations of Georgian governments with Russia. A final report was prepared within the research, which is available to the public of diverse segments: students that receive education in secondary and higher education institutions, study international relations, political science, conflict studies, Russian studies and other disciplines, as well as for any interested individual. The survey report fosters raising awareness of these target groups since solid and unanimous civil position about such matters is of vital importance.

პოსტსაბჭოთა საქართველოს საგარეო პოლიტიკური კურსის ფორმირება და ტრანსფორმაცია რუსეთის ფედერაციასთან მიმართებაში

2018-12-26T14:32:00.002+04:00

საქართველოში მოქმედ უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებების პროფესორ მასწავლებელთა, არასამთავრობო სექტორის წარმომადგენელთა და ექსპერტთა აზრის კვლევა

შესავალი მთლიანი კვლევის გადმოწერა

საქართველოში საგარეო პოლიტიკური კურსის შესახებ საზოგადოებრივი აზრი, როგორც ყოველთვის, ზედაპირული და, ზოგადი დაკვირვებით, ნაკლებად გამოკვეთილია, რადგან მისი ფორმირება, საყოველთაო მოსაზრების თანახმად, სახელისუფლებო შტოების მიერ გადადგმული ნაბიჯებით ხდება. ნებისმიერი მოქალაქის გამოკითხვის შემთხვევაში, თუ რა აზრის არის ევროატლანტიკურ სტრუქტურებში საქართველოს სწრაფვასთან დაკავშირებით, ან აშკარა და პოზიტიურ პასუხს მივიღებთ, ან სკეპტიკურ დამოკიდებულებას. პრობლემა იმაში მდგომარეობს,

რომ აღნიშნულ რესპოდენტთა უმრავლესობას საკითხი არ აქვს ღრმად გააზრებული. შესაბამისად, მათი ხედვა ქვეყნის საგარეო პოლიტიკური კურსის შესახებ ბუნდოვანი და ხშირად უტოპიურია. მსგავსი ხედვები ფორმირებულია ფარული ფაქტორებით,

ხოლო ის აქტორები, რომლებიც მათზე პირდაპირ თუ ირიბ გავლენას ახდენენ, უმეტეს შემთხვევაში არ ჩანან. აუცილებელი იყო, რუსეთის კვლევებზე მომუშავე საქართველოს აკადემიური წრის, ექსპერტთა და არასამთავრობო ორგანიზაციათა წარმომადგენლების შეხედულებების და შეფასებების შესწავლა საქართველოს ეროვნული უსაფრთხოების ფართო სპექტრთან მიმართებაში, მათ შორის მოსკოვის მიზანმიმართულ პოლიტიკასთან, აფხაზეთისა და ცხინვალის რეგიონის კონფლიქტებთან, საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობის პრობლემასთან, ეროვნული უსაფრთხოების სხვა საკითხებთან და ეკონომიკურ, სოციალურ თუ კულტურულ ურთიერთობებთან დაკავშირებით. აღნიშნული თემატიკის ღრმად შესწავლა სამეცნიერო წრეებში საშუალებას გვაძლევს, სამოქალაქო საზოგადოებას მივცეთ ის მიმართულება, რომელსაც ამ ეტაპზე ის მნიშვნელოვნად საჭიროებს. კვლევის მიზანს წარმოადგენდა 1991 წლიდან უკანასკნელ პერიოდამდე რუსეთთან მიმართებაში საქართველოს საგარეო პოლიტიკის გაანალიზება. მნიშვნელოვანი იყო, რუსეთის ფედერაციასთან მიმართებით, საგარეო პოლიტიკური კურსის ტრანსფორმაციაზე გავლენის მომხდენი ძირითადი ფაქტორების იდენტიფიცირება და პასუხის გაცემა კითხვაზე, თუ რა არის საჭირო ქვეყნის ხელისუფლების მიერ შემუშავებული სტრატეგიის ეფექტურობის გასაზრდელად. გაანალიზდა საქართველოს მმართველი ელიტებს საგარეო პოლიტიკური, ეკონომიკური და სამხედრო კავშირები, მათი შესაბამისი პოზიციები რუსეთსა და დასავლეთს შორის ურთიერთდამოკიდებულების ფონზე. რუსეთის ფედერაციასთან მიმართებაში საქართველოს საგარეო პოლიტიკის გაანალზება, არსებული პრობლემების მეცნიერული შესწავლა მნიშვნელოვანია ქვეყნისთვის მოსალოდნელი საფრთხეების იდენტიფიკაციის და პრევენციული ზომების მიღების თვალსაზრისით. სწორედ ამიტომ, კვლევა ჩატარდა საქართველოში მოქმედი უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებების პროფესორ–მასწავლებელთა, არასამთავრობო ორგანიზაციების წარმომადგენელთა და ექსპერტთა ზემოაღნიშნულ საკითხებთან დაკავშირებით აზრისა და დამოკიდებულებების გამოსავლენად (აღსანიშნავია, რომ აღნიშნულ პროფესორთა დიდი ნაწილი პარალელურად მოღვაწეობს არასამთავრობო სექტორში).

კვლევა მოიცავს სრულიად საქართველოს მასშტაბით შემდგომი უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებების აკადემიური პერსონალის შეხედულებებს: სსიპ – ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი; სსიპ – ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტი, სსიპ – საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი, სსიპ – სოხუმის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, შპს – საქართველოს უნივერსიტეტი, შპს – კავკასიის უნივერსიტეტი, ა(ა)იპ – საქართველოს საპატრიარქოს წმინდა ანდრია პირველწოდებულის სახელობის ქართული უნივერსიტეტი, შპს – შავი ზღვის საერთაშორისო უნივერსიტეტი, ა(ა)იპ – საქართველოს საზოგადოებრივ საქმეთა ინსტიტუტი, სსიპ – აკაკი წერეთლის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, სსიპ – ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, სსიპ – იაკობ გოგებაშვილის სახელობის თელავის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, სსიპ – სამცხე-ჯავახეთის სახელწმიფო უნივერსიტეტი. კვლევის ფარგლებში ჩატარდა 60 – მდე სიღრმისეული ინტერვიუ. კვლევის ამოცანას წარმოადგენდა იმ ძირითადი ფაქტორების გამოვლენა, რომლებიც რესპონდენტთა აზრით საზოგადოებრივ აზრზე ახდენს გავლენას. ასევე მნიშვნელოვანი იყო იმ უცნობი აქტორების მიზნების გამოაშკარავება, რომლებიც სხვადასხვა დონეზე და სხვადასხვა ხარისხით ახდენენ ზეგვალენას ქვეყნის მოსახლეობაზე. კვლევის ერთ-ერთ ძირითად ამოცანას წარმოადგენდა, გამოერკვია რუსეთის მიმართ დადებითი ან უარყოფითი განწყობების მიზეზები რესპონდენტებში, შესწავლილიყო მათი დამოკიდებულება 2008 წლის აგვისტოს ომის და საქართველოს ხელისუფლების რუსეთთან ურთიერთობების შესახებ. კვლევის ფარგლებში შემუშავდა ანგარიში, რომელიც ხელმისაწვდომია საზოგადოების სხვადასხვა სეგმენტისთვის: სტუდენტებისთვის და მოსწავლე ახალგაზდრობისთვის, რომლებიც განათლებას იღებენ საშუალო და უმაღლეს საგანმანათლებლო დაწესებულებებში, სწავლობენ საერთაშორისო ურთიერთობების, პოლიტიკის მეცნიერების, კონფლიქტოლოგიის, რუსეთისმცოდნეობის და სხვა პროგრამების განხრით, ან ნებისმიერი დაინტერესებული პირისთვის. კვლევის ანგარიში ხელს შეუწყობს აღნიშნული სამიზნე ჯგუფების ცნობიერების ამაღლებას, რადგან ქვეყნისთვის მყარი და ერთსულოვანი სამოქალაქო პოზიცია მსგავს საკითხებთან მიმართებაში სასიცოცხლო მნიშვნელობისაა.

ლანდაშაფტის ტყვეები ( გეოგრაფიის ტყვეები ( პატიმრები )) ტიმ მარშალი

2018-12-20T03:35:00.000+04:00

ესე არს თარგმანი წიგნისაი ტიმ მარშალისასა. თუ ვინმეს სურვილი გექნებათ დაბადების დღის საჩუქრად გამომიგზავნეთ ( Prisoners of Geography ინგლისურად, Die macht der Geographie გერმნაულად ორივე ენაზე მივიღებ :) ) თუ ვინმეს PDF ან E - Pub ვერსია მოგენდომოთ ეგეც მომწერეთ, თუ თარგმნის სურვილი შემოგაწვეთ ეგეც. წიგნი ნამდვიალდ საინტერესოა და ბევრი რამის სასწავლად გამოდგება ( ჭკუისაც ;) ) ( თარგმანი კარგი არ არის და შეიძლება ინგლისურის სინტაქსს მიყვეს მაგრამ მთლად ვერ წაკითხვას აჯობებს და თავზე საყრელი დრო როცა მექნება კომენტარებსაც და განმარტებებსაც მივაწერ ) * ამ ნიშნით მონიშნულები ჩემი ჩამატებულია აზრის დასახვეწად.

თავი 6. ახლო აღმოსავლეთი

,, ჩვენ დავარღვიეთ საიქს - პიკოს შეტანხმება "

ისალმური სახელმწიფოს მეომარი 2014

რისი ახლო ? რა ახლო ? რომელი აღმოსავლეთის ? ამ ტერიტორიის სახელი ევროპული პერსპექტვიდან გაჩნდა. ევროპელებმა აიღეს ფანქარი და რეგიონის რუკაზე გაავლეს ხაზები, რომლებიც ალბატ ყველაზე ხელოვნურ საზღვრებად იქცა მსოფლიოში. ახლა კი მიმდინარეობს მცდელობა, რომ ეს ხაზები სისხლით იქნას გადარეცხილი.

იმ ვიდეოებს შორის, რომელიც 2014 წელს ისლამური სახელმწიფოს მიერ გავრცელდა, ერთ - ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი, მედიაში გადაფარული იქნა ვიდეობით სადაც ნაჩვენები იყო მუქარა და მათი ჯალათობები, არადა ერთი ვიდეო აჩვენებდა, თუ როგორ გადაურეს ისლამური სახელმწიფოს მებრძოლებმა ბულდოზერით სირია - ერაყის საზღვარს, ეს ნაყარი ქვიშა, რომელიც საზღვრის როლს თამაშობდა ბულდოზერით იქნა გასწორებული და ისალმური სახელმწიფოს მებრძოლებმა ზემოდან ისიც დააყოლეს, რომ ალაჰის მადლით, ისინი ანგრევდნენ საზღვრებს და ლახავდნენ ბარიერებს. მომავალმა წლებმა, ჯერ კიდევ უნდა გვაჩვენოს, იყო ეს წინასწარმეტყველება თუ უბრალოდ ამ მებრძოლის ტრაბახი.

პირველი, მსოფლიო ომის შემდეგ ნაკლები საზღვრები იყო ახლო აღმოსავლეთში, ვიდრე ახლა არსებობს და ისიც რაც არსებობს, როგორც წესი გეოგრაფიის მიერ იყო განპირობებული. სივრცე დაყოფილი იყო და იმართბეოდა ეთნიკური თუ რელიგიური განსხვავებულობის მიხედვით, მაგრამ არ ყოფილა ეროვნული სახელმწიფოს შექმნის მცდელობა.
გაფართოებული ახლო აღმოსავლეთი, დასავლეთიდან აღმოსავლეთისკენ 1000 მილზეა გადაჭიმული, ხმელთაშუაზღვისდან ირანის მთიანეთამდე, ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ, თუკი შავი ზღვის სანაპიროზე დავიწყებთ და ომანში არაბეთის ზღვის ნაპირებამდე ჩავალთ 2000 მილი გამოვა. რეგიონი მოიცავს, უზარმაზარ უდაბნოებს, ოზისებს, თოვლიან მთებს, გრძელ მდინარეებს დიდ ქალაქებს და სანაპიროებს და ბუნებსგანაც დიდებული საჩუქარი აქვს, ბუნებრივი რესურსების სახით მიღებული, რომელსაც ნებისმიერი ინდუსტირული თუ ინდუსტრიის მშნებელი ქვეყანა ინატრებდა, რაც ნავთობი და გაზი არის.

ის, ასევე მოიცავს ნაყოფიერ რეგიონს მესოპოტამიას, მიწა მდინარეებს შორის ( ევფრატი და ტიგროსი ), თუმცა რეგიონის ყველაზე დიდი ბუნებრივ - გეოგრაფიული ერთეული არაბეთის უდაბნო და სკრებია, რომელიც ისრაელს, სირიას, ერაყს, იორდანის, ქუვეითს, ომანს, იემენს და საუდის არაბეთის მთელ ტერიტორიას მოაიცავს, რუბ ელ ხალის იგივე ,, ცარიელი კვადრატის" ჩათვლით. ეს არის მსოფლიოში ყველაზე დიდი სილიანი უდბნო, რომელიც თავისი ზომით მთილიან საფრანგეთს დაიტევდა, სწორედ ეს არის მიზეზი, იმისა, რომ აქ მცხოვრები ხალხის უმეტესობა მისი პერიფერიებში ცხოვრობს, ხოლო მის შიგნით მცხოვრებლებს კი ევროპელი კოლონისტების მოსვლამდე აზრადაც არ მოსვლიათ ეროვნული სახელმწიფოს მსგავის წარმონაქმნის შექმნა და საზღვრების რაიმე კანონის მიხედვით გავლება.
ის, ამბავი, რაც ევროპულმა კოლონიალიზმმა მოიტანა, რომ ვინმეს არ შეეძლო მოენახულებინა მისი ნათესავი, საკუთარი ტომიდან თუკი მას არ ჰქონდა დოკუმენტი, გაცემული, მისთვის სრულიად უცნობ ქალაქში, მისთვის სრულიად უცნობი პიროვნების მიერ, საერთოდ არ იდგა იმ აზრის სიახლოვეს, რაც აქაურ მოსახლეობას ჰქონდა, ეს საერთოდაც წინააღმდეგობაში მოდიოდა იმ ცხოვრების სტილთან, რაც აქ საუკუნეების განმავლობაში ჩამოყალიბდა.
ოსმალეთის იმპერია სტამბულიდან იმართებოდა, თავის ზენიტში იმპერია ვენიდან ანატოლიის უკიდერუსე აღმოსავლეთამდე იყო გადაწიმული, სამხრეთში კი არაბეთის ნახევარკუნძულის უკიდურეს სამხრეთში ინდოეთის ოკენემდე უწევდა. დასავლეთიდან აღმოსავლეთამდი იპერია მოიცავდა, ალჟირს, ლიბიას, ეგვიპტეს, ისრაელს, იორდანიას, სირიაას, ერაყს და ირანის ნაწილს. ოსმალეთის იმპერიას, თავი არასდროს შეუწუხებია, რომ ამ ტერიტორიების ცალკეული ნაწილებისთვის ახალი სახელები ეწოდებინა, 1867 წელს, მათ ეს ტერიტორია მარტივად დაყვეს ადმინისტრაციულ ერთეულებად და ვილაიეთები უწოდეს, რაც, როგორც წესი მოიცავდა იმ ტერიტორიას, რომელზეც იყო ერთი რომელიმე ხალხი წარმოდგენილი, იქნებოდა ეს დღევანდელი ერაყის ჩრდილოეთით, კომპაქტურად მცხოვრები ქურთები, თუ ერაყის სამხრეთში და სირიაში, შერეული სხვადასხვა ეთნიკური ჯგუფები.
როცა, ოსმალეთის იმპერია ეცემოდა, საფრანგეთსა და ბრიტანეთს, სხვა იდეა ჰქონდათ, მის ნარჩენებთან დაკავშირებით. 1916 წელს, ბრიტანელმა დიპლომატმა კოლონელმა მარკ საიქსმა უბრალო ფანქარი აიღო და ახლო აღმოსავლეთის, რუკაზე ხაზი გაავლო. ხაზი იწყებოდა ჰაიფის ჩრდილოეთით, დღევანდელი ისრაელის ტერიტორიიდან და მიდოდა ქალაქ ქირკუკამდე, რომლეიც დღევნდელი ერაყის ჩრდილო - აღმოსავლეთშია. მოცემული, რუკა გახდა საბაზისო, მასსა და მის ფრანგ კოლეგას ფრანსუა ჟორჟ პიკოს შორის დადებული საიდუმლო ხელშეკრულების, რომელმაც გავლენის სფეროებად გაყო ახლო არამოსავლეთი და რომელიც ძალაში შევიდოდა, თუკი ანტანა დაამარცხებდა მოწინააღმდეგეს და ოსმალეთის, იმპერიასაც მათ შორის. ხაზის ჩრდილოეთით ტერიტორია საფრანგეთს უნდა ეკონტროლებინა, სამხრეთი ბრიტანეთს.
  ტერმინი საიქს - პიკო გახდა ყველა იმ შეთანხმების მოკლე სინონიმი, რომლებიც მეოცე საუკუნის პირველ მესამედში გაფორმდა და რომლის შედეგდაც, შეთანხმებაში მონაწილე ადგილობრივი თუ მათი ტომის ბელადები მოტყუებული დარჩნენ, რაც გარკვეულწილად კიდეც ხსნის დღევანდელ ესტრემიზმს ამ რეგიონში. ეს, მოსაზრება შეიძლება გადაფარულ იქნებს შემდეგით, რომ აქ ძალადობა ევროპელების მოსვლამდეც იყო. როგორც ჩვენ ვნახეთ, ევროპელების მცდელობა, რომ ხელოვნურად შეექმნათ ,,ერები“ ხალხებისგან, რომლებიც არ იყვნენ ერთად ცხოვრებას, ერთ რეგიონში ჩვეული, ნამდვილად არ არის სამართლიანობის და სტაბილურობის რეცეპტი.                                 საიქს პიკოს შეთანხმებამდე, ( ფართო გაგებით, რომ ვიმსჯელოთ ) არ არსებობდა სირიელი ერი, ლიბანი, იორდანია, საუდის არაბეთი, ქუვეითი, ისრაელი ან პალესტინა. თანამედროვე რუკა, გვიჩვენებს ეროვნული სახელმწიფოების საზღვრებს, მაგ ეს სახელმწიფოები ჯერ კიდევ ახალი და სუსტია.
     ისლამი ახლო აღმოსავლეთის დომინანტური რელიგიაა, მაგრამ თავის მხრივ შეცავს ისლამის უამრავ ვარიაციას. ისლამის ყველაზე მნიშვნელოვანი დაყოფა თითმის ისლამის გაჩენისთანავე მოხდა, 632 წელს ისლამი ორ ნაწილად სუნიტურ და შიიტურ მიმართულებად გაიყო. მიზეზი კი წინასწარმეტყველ მუჰამედის გარდაცვალების შემდეგ, მისი მონაცვლის არჩევისას დაპირისპირება გახდა.

სუნიტი მუსლიმები არაბთა უმრავლესობას წარმოადგენენ და ასევე მსოფლიოს მუსლიმ მოსახლეობაში, რაც მსოფლიოს მუსლიმი მოსახლეობის 85 % არის. სახელი სუნიტობა მოდის სიტყვდან ალ - სუნა ( ას სუნა* ) რაც ტრადციების მიმდევარ ხალხს ნიშნავს. წინასწარმეტყველის სიკვდილის შემდეგ, ისინი ვინც სუნიტები გახდნენ დავობდნენ, რომ მემკიდრე უნდა არჩეულიყო არაბული ტომობრივი ტრადციების მიხედვით. ისინი საკუთარ თავს, ორთოდოქს მუსლიმებს უწოდებენ.

სახელი შია წარმდგება შიათ ალი - სგან. რაც პირდაპირ თარგმანში ალის პარტიას ნიშნავს, ალი კი მუჰამედის სიძე იყო. ალი და მისი ვაჟები ჰასანი და ჰუსეინი სუყველა მოკლულ იქნენ და ვერ შეძლეს გამხდარიყვნენ მუჰამედის მემკვიდრებეი, რაც შიიტების აზრით მათი კანონიერი უფლების შეზღუდვა იყო, რომ ეხელმძღვანელათ მუსლიმური თემისთვის.

ამის შედეგად გაჩნდა, უმარავი მოძღვრება და მათ შორის დაპირისპირება, შედეგად გამოიყო ორი ძირითადი მიმართულება ისლამში, რამაც ისლამი უერთიერთდაპირისპირებასა და ომინობაში გახვია, თუმცა იყო მშვიდობიანობის გრძელი პერიოდებიც.

ასევე, არსებობს დაყოფა დაყოფებს შორისაც, მაგალითად, არსებობს სუნიტური ისლამის რამოდენიმე განშტოება, რომლებიც რომელი ცალკეული სწავლულის იდეებ მიყვება, დაწყებული მკაცრი ჰანბალიტური ტრადიციით, რომელმაც თავისი სახელი მეცხრე საუკუნეში მორვაწე ერაყელი სწავლულის, აჰმად იბნ ჰანბალისაგან მიიღო, ამ მიმართულებას ძირითადად ყატარსა და საუდის არაბეთში მიჰყვებიან, და რომელმაც თავის მხრივ დიდი გავლენა იქონია ულტრა პურიტანული სალაფისტური განშტოების ჩამოყალიბებაზე და რომელიც ყველაზე დომინანტურია ჯიჰადისტებს შორის.

შიიტურ ისლამს სამი მთავარი განშტოება აქვს, ყველაზე ცნობილი არის თორმეტიანების სახელით ცნობილი, რომელიც მისდევს 12 იმამის სწავლებას, თუმცა თავის მხრივ ესეც განშტოებებად იყოფა. ისმაილური მიმართულება დაობს მეშვიდე იმამის წარმომავლობაზე ხოლო ზაიდური მიმართულება მეხუთე იმამისაზე. აგრეთვე არსებობს რამოდენიმე, შიიტური ისლამის ძირითადი მიმარტულებიდნა რამოდენიმე მნიშველოვანი გადახვევაც, როგორიცაა ალევიტობა და დრუზობა, რომელსაც მუსლიმთა ნაწილი განსაკუთრებით სუნიტები არც კი განიხლიავენ ისლამის ნაწილად.

ევროპულმა კოლონიალიზმმა მემკვიდორეობად დატოვა, ეროვნულ სახელმწიფოებში გაერთიანებული არაბები, რომლებსაც მართავდნენ ლიდერები, რომლებიც ისლამის იმ მიმართულებას უჭერდნენ მხარს, რომელი ჯგუფიდანაც თვითონ წარმოდგებოდნენ. ამ ახალმა დიქტატორებმა კი სახელმწიფო მანქანის გამოყენება, დაიწყეს საკუტარი დიქტატურის კიდევ უფრო განსამტკიცებლად, იმ ხელოვნურად შექმნილ საზღვრებს შორის, რაც მათ ევროპელებმა დაუტოვეს და რაც შეიქმნა სრული უყურადღებობით იმისადმი რასაც ისტორიული შესაბამისობა და ადგილობრივი ტომების რელიგიური კუთვნილებისადმი პატივისცემა შეიძლება ერქვას.

ერაყი, საუკეთესო მაგალითია მუდმივი კონფლიქტისა და ქაოსის. რელიგური შიიტები ვერაფრით ვერ შეეგუებიან იმ ფაქტს, რომ სუნიტურმა ხელისუფლებამ შეიძლება აკონტროლოს მათი წმინდა ქალაქები ნაჯაფი და ქერბალა სადაც როგორც ამბობენ მათი წამებულები ალი და ჰუსეინი დაწვეს. საერთო გრძნობა რაც საუკუნეების წინ ჩამოყალიბდა, რთულია შეუზავო იმას, რაც არის რამოდენიმე დეკადის წინა გაცენილი, რთულია ყველა ამ ხალხს ეძახო ერაყელი, როცა საუკუნეებია ისინი თავს შიიტებად და სუნიტებად უკეთებენ იდენტიფიკაციას.

როდესაც აქ ოსმალეთის იმპერიის მმარტველი თურქები გამოჩდნენ, მათ შეხედეს რომ მთებში ცხოვრობდნენ ქურთები, მთების შემდეგ მოდიოდა ვაკე გაშლილი ტერიტორიები, რომელიც ბაღდადამდე უწევდა დასავლეთით კი სირიამდე დ სადაც არაბები ცხოვრობდნენ, რომელთა უეტესობაც სუნიტები იყვნენ, უფრო სამხრეთით კი სადაც ორი დიდი მდინარე ტიგროსი და ევფრატი ერთმანეთს უერთდება და წარმოქმნის მდინარე შატ ალ არაბს, ძირითადად ჭაობიანი ადგილებია და მდებარეობს ქალაქი ბასრა, აქაც არაბები ცხოვრობენ თუმცა ამათი უმეტესობა შიიტები არიან. ოსმალებმაც ამ ტერიტორიის დიდი ნაწილი შესაბამისად გაყვეს და გაცნდა სამი ადმინსტრაციული ტერიტორია: მოსულის, ბაღდათის და ბასრის ვიალიეთები.

ანტიკურ ხანაში, რეგიონს უბრალოდ უხეშად მოიხსენიებდნენ, როგორც ასრიას, ბაბილონს და შუმერს. როდესაც სპარსელები აკონტროლებდნენ რეგიონს, მათაც მსგავსად დაყვეს რეგიონი, როგორც ეს ალექსანდრე დიდმა გააკეთა, ხოლო მოგვიანებით იმაიდების დინასტიამ. ბრიტანელება დახედეს იგივე ტერიტორიას და ისევ სამ ნაწილად კი არ გაყვეს არამედ გააერთიანეს, ის ლოგიკური შეუძლებლობა რაც ქრისტიანებს შეუძლიათ ამოხსნან წმინდა სამების მეშვეობით, ერაყში გაგებული ვერ იქნა და გამოიწვია ,,უწმინდური“ არეულობა.

ბევრი ანალიტიკოსი თვლიდა, რომ მხოლოდ ძლიერ ადამიანს შეეძლო ამ ტერიტორიის გაერთიანება და ერაყსაც ჰყავდა, რამოდენიმე ასეთი ძლიეირ ადამიანი. მაგრამ სნამდვილეში, ხალხი არასდროს გაერთიენბული, ისინი უბრალოდ გაყინული იყვნენ შიშისგან. იმ ადგილებში სადაც დიქტატორებს არ შეეძლოთ ხალხის გონებაში შეეხედათ და სადაც მოსახლეობის მცირე ნაწილი თუ დაიჯერებდა სახელმწიფო პროპაგანდას, მუშაობდა სადამის სუნიტური კლანი ქალაქ თიკრიტიდან, შედეგი კი ქურთების მასობრივი დაპატიმრება და სიკვდილით დასჯა იყო, ხოლო 1991 წელს სამხრეთ ერაყში შიიტების მასობრივი ჟლეტა მოეწყო მათი წარუმატებელი აჯანყების შემდეგ.

ქურთები იყვნენ პირვლები, რომლებმაც მოინდომეს გადაწყვიტეს ხმის ამოღება. მცირე ჯგუფები დიქტატურის პირობებში ხშირად აჩვენებენ, თითქოს მათ სჯეროდეთ, რომ მათი უფლბები დაცულია, ვინაიდან მათ საკმარისი ძალა არ აქვთ. მაგალითად ერაყის, ქრისტინული მოსახლეობა და ებრაელები, რომელთაც ერცივნათ ეცხოვრათ სადამის სეკულრული დიქტატურის ქვეშ, იმის შიშით რაც შეიძლებოდა მომხდარიყო სადამის მოცილების შედეგად და რაც კიდეც მოხდა სინამდვილეში. თუმცა ქურთები გეოგრაფიულად და რაოდენობრივიად ისეთ მდგომარეობაში იყვნენ, რომ როდესაც დიქტატურა უაღრესი რეალობა გახდა მათ ფიქრი დაიწყეს ქმედებაზე.

ერაყის 5 მილიონი ქურთი, კონცენტრირებული არიან, ჩრდილოეთ და ჩრდილო აღმოსვლეთ პროვინციებში, ერბილში, სულეიმანიაში და დაჰუკში და მათ მიმდებარე ტერიტორიებზე. ეს გიგანტური ნახევარმთვარეა, ძირითადად მაღლობებით და მთებით დაფარული, რაც საშუალებას აძლევდა ქურთებს, დაეცვათ თავიანთი განსხვავებული კულტურული იდენტობა, მიუხედავად მათ წინააღმდეგ მიმართული უამრავი კულტურული და სამხედრო კამპანიებისა, როგორიც იყო 1988 წლის ალ - ანფალის კამპანია, რომლის დროსაც ქურთულ სოფლებზე ჰაერიდან მოხტა მომწამლავი აირებით შეტევა. 8 ეტაპიანი კამპანიის დროს, სადამის ძალებმა მოკლეს ყველა მამაკაცი 15 - დან 50 წლამდე ვისაც მისწვდნენ, ისე, რომ არ აუყვანიათ არცერთი ტყვე. 100,000 ქურთი იქნა მოკლული და მათი სოფლების 90 % წაიშალა რუკიდან.

როდესაც 1990 წელს სადამი ქუვეითში შეიჭრა, ქურთებმა გადაწყვიტეს, რომ დრო იყო შანსი გამოეყენებინათ და ისტორია დაეწერათ და მიეღოთ, ის რაც მათ პირველი მსოფლიო ომის დროს შეჰპირდნენ, 1920 წლის სევრის ხელშეკრულების მიხედვით. ყურის პირვლეი ომის ბოლოსკენ ქურთებმა აჯანყება წამოიწყეს, მოკავშირეებმა გამოაცხადეს ,,უსაფრთხო ზონა“ სადაც ერაყის ძალებს შესვლის უფლება არ ჰქონდათ და დეფაქტო ქურთისტანმა ფორმის მიღება დაიწყო. 2003 წლის ერაყის კამპანიამ კი ფაქტი დააბეტონა - ბაღდადი ვეღარასოდეს შეძლებს აკონტროლოს ქურთისტანი.

ქურთისანი არ არის სუვერენული და აღიარებული სახელმწიფო, თუმცა ბევრ რამეში ავლენს მსგავსებას და სიტუაციის მსგავსი განვითარება, რაც ახლო აღმოსავლეთში ახლა ხდება, კიდევ უფრო ეხმარება ქურთისტანის სახელმწიფოდ ჩამოყალიბებას. ახლა საკითხავი ის არის, თუ რა ფორმის იქნება ის და როგორი რეაქცია ექნებათ სირიას, თურქეთს და ირანს, თუკი მათი ქურთული რეგიონები გადაწყვეტენ, რომ შეუერთდნენ ამ ახალ პოლიტიკურ წარმონაქმნს და რომელიც აუცილებლად ეცდება, რომ გავიდეს ხმელთაშუაზღვის ნაპირზე.

აქვე იქნება სხვა პრობლემაც, ერთიანობა ქურთებს შორის. ერაყის ქურთისტანი დიდი ხანია გაყოფილია, ორ დაპირისპირებულ ოჯახს შორის. სირიის ქურთები ცდილობენ, რომ ჩამოაყალიბონ სახელმწიფო წარმონაქმნი როჯავა, რომელსაც ისინი მომავალი დიდი ქრტისტანის ნაწილად განიხილავენ, მაგრამ საკითხავია, თუ როგორ გადანაწილდება ძალაუფლება ცენტრსა და ამ რეგიონს შორის. თუკი ქურთისტანი გახდება, საერთაშორისოდ აღიარებული სახელმწიფო, რის შედეგადაც ერაყი ფორმას შეიცვლის. შედეგად სავარაუდოა, რომ ჩამოყალიბდება ცალკე ერაყი ანდა ვერ ჩამოყალიბდება.

ჰაშიმიტური სამეფო, როგორც ირდანი არის ცნობილი, კიდევ ერთი ადგილია, რომელიც ბრიტანელებმა უდაბნოსგან შექმნეს, რომელთაც 1918 წელს ჰქონდათ ეს ტერიტორია მიბარებული ადმინისტრირებისთვის და ზემოდან კიდევ უამრავი პრობლემით.

სხვადასხვა არაბული ტომები ეხმარებოდნენ ბრიტანელბს პირველი მსოფლიო ომის დროს, რომ ოსმალეთი დაემარცხებინათ, და მათ შორის იყო, რომელთაც ბრიტანელები დაჰპიდნენ, ჯილდოს ომის დასასრულისთვის. სამწუხაროდ, ორივეს დაჰპიდნენ ერთიდაიგივეს, კონტროლს არაბეთის ნახევარკუნძულზე. იმისდაგმო, რომ საუდის და ჰაშიმის ტომებეი ხშირად ებრძოდნენ ერთმანეთს, ეს ცოტათი უცნაური იყო. მოკლედ, ლონდნმა რუკებიდან მტვერი გადმოფერთხა, ზემოდან ხაზები გაავლო და განაცხადა, რომ ერთ რეგიონს უხელმძღვანელებდნენ საუდის ოჯახი, მეორეს ჰაშიმიანები და ასევე იქნებოდა ბრიტანელი დიპლომატიც, რომელიც დააკვირდებოდა სიტუციის განვითარებას. საუდელმა ლიდერმა თავის სამფლობელოს, უბრალდო საკუთარი სახელი დაარქვა და მას შემდეგ ჩვენ მას საუდის არაბეთს ვეძახით - მისი უხეში ექვივალენტი იქნებოდა ბრიტანეთს რომ უნიძორეთი ერქვას. ( რაზეც საქართველოზე იფიქრებთ ის კაცია დიქტატორი და მოსაცილებელია ქვეყნიდან )

ბრიტანელმა პედანტებმა, რომლებიც გაგზავნილი იყვნენ მეორე ნაწილის სამართვად მას ტრანსიორდანია ,,მდინარე იორდანეს მეორე მხარე“ უწოდეს. პატარა მტვრიანი ქალაქი ამანი, გახდა ტრანსიორდანიის დედაქალაქი და როდესაც 1948 წელს, ბრიტანელები სახლში წავიდნენ ქვეყნას სახელად დარჩა იორდანია. მაგრამ ჰაშიმიტები, არ ყოფილან ამანის მიმდებარე ტერიტორიიდან, ისინი წარმოდგებოდნენ ყურეიშის ძლიერი საგვარეულოდან, მექის რეგიონიდან. ხოლო მოსახლეობის უმეტესობა იყვნენ ბედუინები. ახლა კი მოსახლეობის უმეტესობა პალესტინელები არიან, როდესაც ებრაელებმა 1967 წელს დასავლეთ ნაპირის ოკუპაცია მოახდინეს, ბევრი პალესტინელი იორდანიაში გაიქცა. ახლა კი გვაქვს სიტუაცია, სადაც იორდანიის 6,5 მილიონი მოქალაქის უმრავლესობას, პალესტინელები წარმოადგენენ, მათ შორის საკმაოდ ბევრი, თავს არ განიხილავს ჰაშიმიტთა სამოფო გვარისადმი ლოიალურად და მეფე აბდულას ქვეშევრდომად. ამას ემატება მილიონამდე ერაყელი და სირიელი ლტოლვილი, რომლებიც დიდ წნეხად აწევს ქვეყნის ისედაც მცირე რესურსებს.

ასეთმა დემოგრაფიულმა ცვლილებებმა შეიძლება სერიოზული პრობლემები გამოიწვიოს, და არსად ისეთი, როგორც ლიბანში.

მეოცე საუკუნემდე, ამ რეგიონის არაბებს მიაჩნდათ, რომ ტერიტორია ლიბანის მთებსა და ზღვას შორის, უბრლოდ სირიის პროვინცია იყო. ფრანგები, რომელთა ხელშიც ჩავარდა ეს ტერიტორია პირველი, მსოფლიო ომის შემდეგ სხვნაირად ხედავდნენ ამ ყველაფერს.

ფრანგებს რეგიონის არაბ მოსახლეობასთან დიდი ხნის მეგობრობა აკავშირებდათ და მათაც შექმნეს სახელმწიფო მათთვის. რადგანაც რაიმე სხვა აშკარა სახელი ამ ქვეყნისთვის არ არსებობდა, ფრანგებმა სახელი იქვე არსებული ლიბანის მთებიდან აიღეს და ამგვარად დაიბადა ლიბანი. ეს გეოგრაფიული სიმშვენიერე 1950 - იან ლებამდე გაგრძელდე, ამ პრეიოდიდან ლიბანელ შიიტებსა და სუნიტებს შორის, შობადობამ მნიშვნელოვნად გადაასწრო ქრისტიანებს შორის არსებულს. ამავე დროს მუსლიმი მოსახლეობა უცებ გაიზარდა 1948 წელს დაწყებული ისრაელ - პალესტინის ომების შედეგად. ლიბანში ოფიციალურად მხოლოდ ერთხელ ჩატარდა მოსახლეობის არწერა ( 1932 წელს ), ვინდაიდან დემოგრაფია აქ განსაკუთრებით სენსიტირუი რამ, არის ვინაიდან ქვეყნის პოლიტიკური სისტემა მას ეფუძნება.

ამ ტერიტორიაზე დიდი ხნის განმავლობაში, იყო ბრძოლები და დაპირისპიება სხვადასხვა კოფესიებს შორის, 1958 წელს მარონიტ ქრისტიანებსა და მუსლიმებს შორის, რომელთაც ამ დროისათვის გადაასწრეს, ქრისტიანებს რაოდენობაში, ბრძოლა გაჩაღდა. ისტორიკოსებმა ამ მოლენას ლიბანის პირვლეი სამოქალაქო ომი უწოდეს. მუსლიმები ამჟამად უკვე, ნამდვილად არიან უმრავლესობაში, მაგრამ ჯერჯერობით ისინი ვერ ახერხებენ, რომ გახდნენ ოფიციალური ფიგურები და აკედემიური კვლევების მიერ მოცემული ციფრები, მუდამ სადაო არის.

დედაქალაქ ბეირუთის ზოგიერთი ნაწილი ექსკლუზიურად შიიტურია, ქვეყნის სამხერთშიც ურავლესობას შიიტები შეადგენენ. მთელ ამ ტერიტორიას კი შიიტურა ჰესბოლას დაჯგუფება აკონტროლებს, რომელსაც ზურგს ირანი უმაგრებს. ჰესბოლას მეორე სიმაგრეს წარმოადგენს ბექაას ველი, რომელსაც ჰესბოლა კულისებად იყენებს, სანამ თავის მხარდამჭერებს სირიის ომში გაუშვებს, ასადის მხარდასაჭერად. სხვა ქალაქებში უმრავლესობას სუნიტები წარმოადგენენ, მაგალითად ტრიპოლი, ჩრდილოეთში, სადაც მოსახლეობის 80 % მუსლიმები არიან, მაგრამ აქვე არის მნიშვნელოვანი ალევიტური უმცირესობა და იმის გათვალისწინებით, რაც ხდება სირიაში სადაც ალევიტები და სუნიტები ერთმანეთს ეომებიან, აქაც არ აკლიათ არეულობა და სპორადული დაპირისპირებები.

ლიბანი ერთიან ქვეყანად ჩანს, მხოლოდ რუკაზე. ბეირუთის აეროპორდის დატოვებიდან, სულ რაღაც რამდენიმე წუთიასაჭირო, რომ ამაში დარწმუნდე. აეროპორტიდან ქალაქის ცენტრში, რომ მოხვდა შიიტების კონტროლირებული, სამხრეთ გარეუბნები უნდა გაიარო, რომელსაც ნაწილობრივ ჰესბოლას მილიცია აკონტროლებს, რომელიც როგორც ჩანს ქვეყნის ყველაზე უფრო ბრძოლისუნარიანი ძალაა. ლიბანის არმია, მხოლოდ ქარალდზე არსებობს, ვინაიდან მეორე სამოქალაქო ომის დროს 1975 – 1990 წლებში, ვინაიდან ჯარისკაცები უბრალოდ ტოვებდნენ ჯარს და საკუთარ ოჯახებს უბრუნდებოდნენ და ადგილობრივ მილიცურ დაჯგუფებებში ერთიანდებოდნენ.

ეს, ნაწილობრივ იგივეა, რაც სირიის შეარაღებულ ძალებს დაემართ, როდესაც 2011 წლის ბოლოს სამოქალაქო ომი დაიწყო.

სირია,კიდევ ერთი მრავალსაწრმუნოებრივი, მრავალ ტომობრივი სახელმწიფოა, რომელიც პირველივე შემთხვევაშივე დაიშალა. რეგიონისთვის დამახასიათებლად, აქაც მოსახლეობის უმატესობა, 70 % სუნიტები არიან, მაგრამ ქვეყანაში არის, რამოდენიმე მნიშვნელოვანი რელიგიური უმირესობაც. 2011 წლემდა სხვადასხვა თემი ერთად გვერდიგვერდ ცხოვრობდა ქალაქში თუ სოფლებში. მაგრამ, იყო ასევე ტერიტორიები სადაც, ერთი რომელიმე ჯგუფი დომინირებდა. როგორც, ერაყში ხალხი აქაც გიპასუხებდა ,, ჩვენ ერთი ხალხი ვართ, ჩვენს შორის დაყოფა არ არის“. თუმცა, როგორც ერყში აქაც შენი სახელი და დაბადების ადგილი უკვე ქმნიდა რაღაც წარმოდგენებს და შეხედულებებს შენზე და როგორც ერაყში აქაც არ დასჭირვებია დიდი ხანი, რომ ეს ხალხი ერთმანეთს დაპირისპირებოდა.

როდესაც ფრანგები მართავდნენ, ამ რეგიონს ისინი მართვის ბრიტანულ წესს მიჰყვნენ, დაყავი და იბატონეს მაგალითს. იმ დროისათვის, ალევეტები ცნობილი იყვნენ, როგორც ნასაირები, ბევრი სუნიტი მათ მუსლიმებად არ თვლიდა და მტრობა მათ მიმართ იმდენად დიდი იყო, რომ, მათ საკუთარ რწმენას რებრენდინგი ჩაუტარეს და ალევიტები, ალის მიმდევრები დაირქვეს, რათა მათი ისლამისადმი კუთვნილება გამოეხატათ. ესენი იყვნენ ჩამორჩენილი მთის ხალხი და სირიის სოციალურ დაყოფაში ბოლო დაბალ ფენაზე იმყოფებოდნენ. ფრანგებმა მოკიდეს მათ ხელი და პოლიცილებად და სამხედროებად გაზარდეს, რისგანაც მათ საკუთარი თავი ქვეყნის მთავარ ძალად აქციეს.

იდეაში ყველამ იმ იცოდა იმ საფრთხის შესახებ, რაც მცირე განსხვავებული ჯგუფის მიერ მთლიანი მოსახლეობის ართვას მოჰყვებოდა. ასადების კლანი, საიდანაც პრეზიდენტი ბაშარ ალ ასადიც წარმოდგება, ალევიტები არიან, რომლებიც მოსახლეობის 12 % - ს ქმნიან. ოჯახი ქვეყანას მართვას, ბაშარის მამის ჰაფეზის დროიდან მოყოლებული, რომელმაც ძალუფლება 1970 წლის პუტჩის დროს ჩაიგდო ხელში. 1982 წელს ჰაფეზმა სისხლში ჩაახშო, ძმები მუსლიმების აჯანყება ქალაქ ჰამაში, რასაც ჯამში 30,000 ადამიანზე მეტის სიცოცხლე შეეწირა. საძმოს არც უპატიებია და არც არაფერი დავიწყებია და როდესაც 2011 წელს, მთელი ქვეყნის მასშტაბით აჯანყება დაიწყო, ანგარიშის გასწორების დროც მოვიდა. როგორღაც ეს ახალი სამოქალაქო ომი, ჰამას აჯანყების მეორე სერია არის.

სირიის საბლოო ფორმა ჯერ კიდევ კითხვის ნიშნის ქვეშ დგას. მაგრამ არის სცენარე, რომელშიც დამასკო ეცემა ( რაც ნაკლებ სავარაუდოა ) და ალევიტები უაკნ იხევენ თავიანთი ძველი სანაპირო და მთიანი ტერიტორიებისკენ და აყალიბებენ პატარა სახელმწიფო წარმონაქმნს, როგორიც არსებობდ 1920 – 1930 წლებში. თეორიულად ეს შესაძლებელია, მაგრამ ასობით ათასი სუნიტი დარჩება ამ რეგიონში, ხოლო თუკი ძალაუფლებას ხელში სუნიტები ჩაიგდებენ, მაშინ მათი მთავარი პრიორიტეტი გახდება, ამ რეგიონში ხელისუფლების დამყარება და აქ არსებული წინააღმდეგობის ჩახშობა.

უახლოეს, მომავალში როგორც ჩანს სირიაში პატარა დაჯგუფებები და ბელადები პატარა ტერიტორიების მართვას შეუდგებიან. წერის მომენტში პრეზიდენტი ასადი მათ შორის ყველაზე ძლიერი ბელადია. ლიბანის ბოლო სამოქალაქო ომი 15 წელი გაგრძელდა და ამ დროისთვის ისევ საკმაოდ მაღალია სამოქალაქო ომის საფრთხე, დიდად სავარაუდოა, რომ სირიაც იგივე ბედს გაიზიარებს.

დიდად სავარაუდოა, რომ ვინც არ უნდა გაიმარჯვოს საბოლოოდ, მოუწევს ურთიერთობა მოაგვაროს ქურთულ წარმონაქმნთან, რომელიც ნომინალურად სირიის საზღვრებში იქნება. არამარტო სირიის სუნიტი უმრავლესობა, არამედ თურქეთიც დიდად შეშფოთდება იმ ფაქტით, რომ მის საზღვართან შეიძლება დამოუკიდებელი ქურთული წარმონაქმნი გაჩნდეს. აუცილებლად იქნება მცდელობა, რომ ეს წარმონაქმნი სხვა ქურთულ ტერიტორიებთან გაერთიანდეს, 2015 წლის ივლისსა და აგვისტოში, როდესაც ურქებმა შეძლეს, ჩრდილო სირიაში, მათ საზღვართან მომდგარი ისლამური სახლემწიფოს ნაწილები გაენადგურებინათ, არ დაიზარეს და ქურტებსაც გადაწვდნენ, მიუხედავად იმ საფრთხისა, რომ ამ ქმედების შედეგი თურქეთში, ქურთების მიერ აჯანყების წამოწყება ყოფილიყო.

სირია ლიბანს დაემსგავსა, რომელსაც უცხო ძალაბი საკუთარი მიზნებისთვის იყენებენ. რუსეთი, ირანი და ლიბანური ჰესბოლა, მხარს უჭერენ სირიის სამთავრობო ძალებს. არაბული სახელმწიფოები მხარს უწერენ ოპოზიციას, მაგრამ სხვადასხვა ქვეყანა სხვადასხვა დაჯგუფებას ემხრობა, საუდელები და ყატარელები, ორივე იბრძვიან გავლენისათვის და ასადის წინააღმდეგ, თუმცა ორივე სხვადასხვა დაჯგუფებას ემხრობა. ( * სწორედ ეს გახდა მათი შემდგომი დაპირისპირების მიზეზი )

იმისათვის, რომ ეს ტერიტორია ერთი ცენტრიდან მართულ რეგიონად იქცეს, მოითხოვს მნიშვნელოვან უნარებს და რაც ყველა მეტად საჭიროა კომპრომისს. განსაკუთრებით, მაშინ როდესაც ჯიჰადისტი, სუნიტები მის დაშლას ცდილობენ და ზემოდან ახალი ,,ხალიფატის’’ აშენებას.

დაჯგუფებემა, როგორიც ალ ქაიდა არის და ამ ბოლო დროს უკვე ისლამური სახელმწიფო, თავიანთი მხარდამჭერები, მოაგროვეს კოლონიალიზმის ტკივილების გახსენებით ( * და ბოლოს აშშ ერაყში და ლიბიაში განსაკუთრებით ) და პან არაბული ნაციონალიზმის წარუმატებლობის შედეგად. არაბმა ლიდერებმა, ვერ შეძლეს, რომ კეთილდღეობა ან თავისუფლება მოეტანათ მათი ხალხისთვის, ხოლო ისლამი რომელიც მათ ამ პრობლემების მოგვარებას ჰპირდება, ბევრისათვის რეგიონში მიმზიდველი გახდა თავისი ღვთისმოსაობის, უმუშევრობის და რეპრესიის ტოქსიკური ნაზავის წყალობით.

ისლამისტები იხედებიან წარსულში, ოქროს საუკუნისკენ, როდესაც ისლამით მართული იმპერია, მოწინავე იყო, ხელოვნებაში, კულტურაში, ტექნოლოგიებში, მედიცინაში და მმართველობაში. მათ წვლილი შეიტანეს, ანტიკური ეჭვის ,, სხვების შესახებ’’ ახლო ახმოსავლეში ზედაპირზე ამოტანაში.

ისლამური სახელმწიფო, ალ ქაიდას ფრენჩიზია და ალ ქაიდას ერაყული დაჯგუფებიდან წარმოიშვა, გვიან 2000 იანებში, და რომელიც ნომინალურად ალ ქაიდას გარაჩენილი ლიდერების მიერ იმართებოდა. სირიის სამოქალაქო, ომი როდესაც დაიწყო ჯგუფი გამოიყო ალ ქაიდასგან და სახელი გადაირქვა. პირველად ის დანარჩენი მსოფლიოსათვის ცნობილი გახდა როგორც ისელ ( ისლამური სახელმწიფო ერაყსა და ლევანტში ) მაგრამ რადგანაც, არაბული შესატყვისი ლევანტისათვის არის ალ - შამ, ის თანდათან გახდა ისეშ. ( ინგლუსურად სხვა ამბავია 😉 თარგმნას აზრი აქ აქვს ). 2014 წლის ზაფხულდან დაჯგუფებამ საკუთარ თავს ისლამური სახელმწიფო უწოდა, როდესაც სირიისა და ერაყის დიდი ნაწილი დაიკავეს.

ის მალე იქცა აუცილებლად გასაწევრიანებელ ( “go to” ) ჯიჰადისტურ დაჯგუფებად, პირველ რიგში თავისი, რომანტიზებული ღვთისმოსაობის და მეორე რიგში თავისი სისასტიკის გამო, მისი მთავარი მიმზიდველობა იყო, მათი წარმატება ხალიფატის შექმნის გზაზე, მაშინ როდესაც ალ ქაიდა კლავდა ხალხს და იპყრობდა გაზეთების პირველ გვერდებს, ისლამური სახელმწიფო კლავდა ხალხს და იპყრობდა ტერიტორიებს.

ისლამურმა სახელწიფომ, ასევე დაიპყრო, ის რაც ასე მნიშვნელოვანია ინტერნეტის საუკუნეში - ფსიქოლოგიური სივრცე. მან ეს დააფუძნა, ალ ქაიდას პიონერულ სტრატეგიაზე, სოციალური მედიაში და კიდევ უფრო მაღლა აიყვანა ის, თავისი დახვეწილი ქმედებებით და სისატკით. 2015 წლისათვის, ისალმური სახელმწიფო ნებისმიერ სახელმწიფოზე წინ იყო საჯაროობის დონით, ჯიჰადისტების მეშვეობით და ინტერნეტის მომხამრებლების დამოკიდებულებით სექსა და ძალადობაზე, ისლამური სახელმწიფო ზემოთ ამოტივტივდა. ეს არის, ახალი თაობა, ბლატნოი ჯიჰადისტების, დიდ სასიკვდილო თამაშში.

2015 წლის ზაფხულისათვის, ბევრი არაბი ახლო აღმოსავლეთში და რეგიონალური მედია, ისლამური სახელმწიფოს სხვა ახალი სახელით მოიხსენიებდნენ, სახელით, რომელიც კარგად წარმოაჩენს, თუ რად შეიგრძნო უბრალო ხალხმა ისლამური სახელმწიფო და ეს სახელია დაეში.

ეს არის აკრონიმი არაბული, დაულათ ალ ისლამია ფ,ალ ირაქ ვა ალ შამ, მაგრამ მიზეზი რის გამოც ხალხმა ამ სახელის გამოყენება დაიწყო, არის ის, რომ ისლამური სახელმწიფოს წევრებს სძულთ ეს. ვინაიდან ის ჟღერს დაესის მსგავსად, რაც ნიშნავს დაქვემდებარებულს. უფრო მეტად, ეს ერითმება უარყოფით სიტყვას, როგორიც არის - ფაიშ ( ფაჰიშ ) რაც ნიშნავს, ისეთ ადამიანს ვინც სცოდავს, ისინი ვისაც სძულს, ორგანიზაციის განსაკუთრებული სიმბოლო ისლამი, მას სიტყვა ჯაეშთან - ჯაჰეშთან რითმავენ - რაც ,,დებილ ტრაკად“ ითარგმნება. ეს, უარესია ვიდრე გეძახოდნენ ვირს, ვინაიდან, არაბულ ქვეყნებში იმ ცოტა რამეს შორის, რაც ვირზე უფრო შეურაცხმყოფელია ეს ტრაკია.

ლანდაშაფტის ტყვეები ( გეოგრაფიის ტყვეები ( პატიმრები )) ტიმ მარშალი

2018-03-09T21:05:00.000+04:00

თავი 5. აფრიკა

,,ის, ყოველთვის შეუძლებელი ჩანს, სანამა არ გაკეთდება"

ნელსონ მანდელა

როგორია, აფრიკის სანანპირო ? ულამაზესი და უსაყარლესი, პლაჟები, მაგრამ საშინელი საპორტო ადგილები. მდინარეები ? ძალიან ლამაზი, მდინარეები. მაგრამ, მათი უმეტესობა გამოუსადეგარია, რაიმეს ტრანპორტირებისათვის, რამოდენიმე მილს გაივლი და წინ ჩანჩქერი, შემოგხვდება. ესენი, არ მხოლოდ 2 ფაქტორი, იმ უმრავს, შორის რომლებიც ხსნიან, თუ რატომ ვერ განვითარდა აფრიკა ტექნოლოგიურად დაპოლიტიკურად, ისე როგორც ევროპა და ჩრდილოეთ ამერიკა.

ბევრი, ჩამორჩენილი ადგილია დედამიწაზე, მაგრამ ძალიან ცოტაა მათ შორის, ისეთი ჩამორჩენილი, როგორიც აფრიკაა და ეს ყველაფერი, მიუხედავად იმისა, რომ მას ფორა ჰქონდა განვითარებაში, სწორედ აქ გაჩნდა ჰომო საპიენსი 200,000 წლის წინ, როგორც, ეს, ერთ -ერთმა ყველაზე ნიჭიერმა, ავტორმა ჯარედ დაიმონდმა შენიშნა, თავის 2005 წლის, ნეიშენალ ჯეოგრაფიკის სტატიაში, ,, ეს ( აფრიკა*) საპირისპირიო იმისა, რასაც შეიძლება, მოველოდეთ პირველი მორბენლისაგან", ვინადან, პირველი მორბენალი, სრუალდ გამოყოფილი დარჩა დანარჩენისაგან, საჰარის უდაბნოს, ატლანტის და ინდოეთის ოკეანეების, მიერ. თითქმის მთლიანი კონტინენტი, ევრაზიისგან იზოლირებული ვითარდებოდა, სადაც იდეები და ტექნოლოგიები, იცვლებოდა დასავლეთსა და აღმოსავლეთს შორის და პირიქით, თუმცა არა ჩრდილოეთიდან სამხრეთით ან პირიქით.

აფრიკა, როგორც უზარმაზარი კონტინენტი, მუდამ განსხვავდებოდა კლიმატითა თუ კულტურით, თუმცა ის რაც, მათ საერთო ჰქონდათ ეს იყო, მათი იზოლირებულობა ერთმანეთისგან და დანარჩენი მსოფლიოსგან, რაც დღეისათვის ნაკლები სირთულეა, თუმცა მნიშვნელოვანი მემკვიდრეობა.

მსოფლიოს, მოსაზრება აფრიკის, გეოგრაფიის შესახებ ყალბია. ადამიანთა მხოლოდ, მცირე ნაწილი ხვდება თუ რამდენად დიდია, ის სინამდვილეში, ეს იმიტომ, რომ ჩვენი უმეტესობა სტანდარტულ, მერკატორის რუკას იყენებს. ის გადმოგვცემს, სფერული ზედაპირის სიბრტყით ფორმას. სინამდვილეში, აფრიკა გაცილებით უფრო, გრძელია ვიდრე ეს რუკაზე ჩანს, ეს კი კარგად ხსნის იმ მიღწევის, მნიშვნელობას რაც კეთილი იმედის კონცხის შემოვლა იყო და ასევე სუეცის არის მნიშვნელობას, მსოფლიო ვაჭრობისათვის. კონცხისთვის შემოვლა, მნიშვნელოვანი მიღწევა იყო, თუმცა ერთხელაც ისე, მოხდა, რომ ეს არარ იყო საჭირო, მოგზაურობა დასავლეთ ევროპიდან ინდოეთმდე 6000 მილით იქნა შემოკლებული.

თუკი, მსოფლიოს რუკას დახედავთ და თვენს გონებაში, აშშ - ს ალიასკას დაამტებთ, და შემდეგ შეეცდებით მის აფრიკაში მოთავსებას, ის გაჭირვებით ჩაეტავა და მხოლოდ რამოდენიმე ადგილზე დაგრჩებათ სიცარიელე, სინამდვილეში კი, აფრიკა სამი აშშ - ს ზომისაა, მერკატორის პროექციის რუკაზე, გრენლანდია აფრიკის ზომის ჩანს, თუმცა სინამდვილეში, აფრიკა 14 უფრო დიდია გრენლანდიაზე. შეგიძლიათ, რომ გრენლანდია, აშშ, ჩინეთი, ინდოეთი, ესპანეთი, საფრანგეთი, გერმანია და ბრიტანეთი ჩატიოთ აფრიკაში და კიდევ დაგრჩებათ ადგილი აღმოსავლეთ ევროპის ქვეყნებისათვის, ჩვენ ვიცით რომ აფრიკა, მასიური ხმელეთის ნაჭერია, თუმცა რუკები იშვიათად გვიჩვენებენ თუ, როგორია ის სინამდვილეში.
ამ, უზარმაზარი კონტინენტის, გეოგრაფია სხვადასხვანაირად შეიძლება, რომ აიხსნას, მაგრამ ყველაზე კარგი მიდგომა ალბათ იქნებოდა თუკი მას განვიხილავთ, ზემო ერთ - მესამედად და ქვემო ორ - მესამედად.
ზემო მესამედი იწყება, ხმელთაშუაზღვისპირეთში და მოიცავს კონტინეტის ჩრდილოეთში, მყოფ არაბულენოვან ქვეყნებს. სანაპირო ვაკეები სწრაფად იქცევა საჰარის უდაბნოდ, მსოფლიოს უდიდეს მშრალ უდაბნოდ, რომელიც თითქმის აშშ ზომის არის. საჰარის ქვემოთ არის საჰელის რეგიონი, ნახევრად მშრალი, ქვიანი, ქვიაშიანი ზოლი, რომელიც ყველაზე ფართო ადგილას 3,000 მილია და გამბიის აღმოსავლეთიდან გადაჭიმულია, ნიგერის ჩრდილოეთის და ჩადის სამხრეთის გავლით, ერიტრეამდე წითელის ზღვის სანაპირომდე. სიტყვა საჰელი არაბული სიტყვიდან ,,საჰილ" წარმოდგება და ნაპირს ნიშნავს, და ის იმას ასახავს, თუ როგორადაც ფიქრობენ რეგიონში მცხოვრები ადამიანები საჰარის უდაბნოს შესახებ, როგორც ნაპირი უზარმაზარი ქვიშიანი ზღვისა. ეს ნაპირის, სხვაგვარი სახეც არის, ნაპირი სადაც ისლამის გავლენა იკლებს. საჰელიდან ხმელთაშუაზღვის ნაპირამდე მოსახლეობის დიდი უმრავლესობა მუსლიმია, ხოლო საჰელის სამხრეთით გაცილებით დიდია რელიგიური მრავალფეროვნება.
მართლაც, საჰელის სამხრეთით ქვედა ორ - მესამდეში, მართლაც დიდია მრავალფეროვნება. მიწა უფრო ზომიერი ხდება და მწვანე ნარგავებიც გამოჩნდება ხოლმე, რომელიც ჯუნგლებში გადაიზრდება კონგოსა და ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის გასწვრივ. აღმოსავლეთ სანაპიროს გასწვრივ, დიდებული ტბებიც ჩნდება, უგანდასა და ტანზანიაში, მაშინ როდესაც დასავლეთ მხარეს მეტი უდაბნო არის, ანგოლასა და ნამიბიაში, როდესაც მივაღწევთ აფრიკის წვერს, კლიმატი ისევ ხმელთაშუაზღვიური ხდება, მიუხდედავად იმისა რომ 5000 მილი გამოვიარეთ, ტუნისის სანაპიროდან აქამდე.
იმის, გათვალისწინებით, რომ აფრიკა ის ადგილია სადაც ადამიანი წარმოიშვა, ჩვენ ყველანი აფრიკელები ვართ. თუმცა, 8000 წლით ადრე ჩვენს ერამდე, რბოლის წესები შეიცვალა, როდესაც ჩვენმა ნაწილმა, რომლებიც ხმელთაშუაზღვის გარშემო დახეტიალობდა და კარგა ხეტიალის სურვილი და გადაწყვიტა ბინადარ ცხოვრებაზე გადასულიყო, დაიწყო ფერმერობა და საბოლოოდ კი სოფლებად და ქალაქებად შეიკრიბნენ.
მაგრა, იქ უკან მცირე რაოდენობით იყო საკულტივაციო მცენარეოლობა და ცხოველები მოსაშინაურებლად. ტერიტორიის, დიდი ნაწილი კი ეჭირა, ჯუნგლებს, ჭოაბებს, ციცაბო პლატოებს და არცერთი არ გამოდგებოდა,იმისთვის რომა აქ ხორბლის ან ბრინჯის მოყვანა დაეწყოთ, არც მეცხვარეობის განვითარებისთვის იყო ხელსაყრელი. აფრიკელი, მარტორქები, გაზელები და ჟირაფები, ჯიუტად უარობდნენ რომ ტვირთის გადამტანი ცხოველები ყოფილიყვნენ, ანდა როგორ დაიმონდი შენიშნავს თავის პასაჟში - ,, მსოფლიოს ისტორია, შეიძლება გაცილებით სხვანაირი ყოფილიყო, აფრიკულ ჯარები, ნაკვები მოშინაურებული ჟირაფის ხორცით, მარტორქების კავალერიით შეჭრილიყვნენ ევროპაში და იქ დახვედროდა ცხვრის ხორცის მჭამელი და სასაცილო ცხენებზე შემჯდარი ევროპული ჯარი. მაგრამ იმ ფორამ რაც აფრიკას ჰქონდა დასაწყისში, არ მისცა მას საშუალება, რომ ისე განვითარებულიყო, რომ ის ჰქონოდა რაც მას დღეს სჭირდება. ვირუსული ავადმყოფობები, როგორიც არის მალარია და ყვითელი ცხელება, რომლებიც გამოწვეულია სიცხის მიერ და კიდევ უფრო გართულებული ცუდი საცხოვრებელი პირობებით, ჭარბმოსახლეობით და ჯანდაცვის ცუდი ინფრასტრუქტურით. იგივე სიტუაციია არის სხვა რეგიონებშიც - ინდოსტანის ნახევარკუნძულზეც და სამხრეთ ამერიკაშიც, მაგრამ სუბსაჰარული აფრიკისათვის ეს განსაკუთრებით მძიმე არის, მაგალიტად შიდისის პრობლემა, ეს პრობლემა კი კერძოდ გამოწვეულია კოღოების და განსაკუთრებით კი ბუზი ცეცეს მიერ.
კონტინეტის მდინარეების უმეტესობაც, პრობლემებს ქმნის, რადაგანაც ისინი მაღალმთიან რეგიონებში იღებენ სათავეს და გზად კი ჩანჩქერებს წარმოქმნიან და სამდინარო ნავიგაციისთვის უვარგისები არიან. მაგალითად აფრიკის დიდი მდინარე ზამბეზი, კი არის აფრიკის, მეოთხე მდინარე სიგრძით 1,600 მილზე გაჭიმული, ტურისტულადაც ნამდვილად მიმზიდველი არის, თავისი თეთრი წყლის ჭორომებით და ვიქტორიის ჩანჩქერთ, მაგრამ როგორც სავაჭრო გზა ნაკლებად გამოსაყენებელია. ის ექვს ქვეყანაში მიედინება, ზღვის დონიდან 4,900 ფუტის სიმაღლიდან ეშვება და ინდოეთის ოკეანეს მოზამბიკში უერთდება. მისი ნაწილები სანაოსნოა, ბრტყელძირიანი ნავებისთვის. მაგრამ ეს ნაწილები ერთმანეთს არ უკავშირდება და ასე, რომ არახელსაყრელია ტვრითის გადასაზიდად.
განსხვავებით ევროპისაგან, რომელსაც აქვს დუნაი და რაინი, ამ ნაკლმა ხელი შეუშალა კონტაქტს და რეგიონებს შორის ვაჭრობას - რომელმაც თავისთავად გავლენა მოახდინა ეკონომიკის განვითარებაზე, და ხელი შეუშალა დიდი სავაჭრო რეგიონის ჩამოყალიბებას. კონტინენტის დიდი მდინარეები, ნილოსი, ნიგერი, კონგო, ზამბეზი და სხვები ერთმანეთს არ უკავშირდება და ამას ადამინური ფაქტორი აქვს. სადაც, რუსეთის, ჩინეთის და აშშ - ს დიდი ტერიტორია ერთ ენაზე ლაპარაკობს, რაც ეხმარება ვაჭრობის განვითარებას, აფრიკაში ათასობით განსხვავებულ ენაზე ლაპრაკობენ და ვერ მოხერხდა ერთიანი კულტურული რეგიონის ჩამოყალიბება, ზემოთან ნახსენების მსგავსი ზომით. მეორეს მხრივ ევროპა საკმაოდ პატარა იყო, იმისთვის, რომ ჰქონოდა ერთი ლიგვა ფრანკა კომუნიკაციისთვის და ისეთი ლანდშაფტი, რაც ხელს უწყობდა ურთიერთქმდებას.
ტექნოლოგიურად განვიტარებული სახელმწიფოები, რომც ჩამოყალიბებულიყო, მაინც პრობლემა ექნებოდათ გარე სამყაროსთან დაკავშირების, ვინაიდან ის მთლიანად გარშემორტყმულია, ატლანტის და ინთოეთის ოკეანით და ასევე საჰარის უდაბნოთი. იდეების და ტექნოლოგიები გაცვლა ათასობით წლის მანძილზე, ოდნავ თუ ეხებდოა სუბსაჰარულს აფრიკას. მიუხედავად ამისა, მეექვსე საუკუნის შემდეგ აქ რამოდენიმე სახლემწიფო ჩამოყალიბდა, მაგალითად მალის იმპერია, ( მეცამეტე - მეთექვსმეტე საუკუნეები ), და ზიმბაბვის ქალაქ - სახელმწიფო ( მეთერთმეტე - მეთხუთმეტე ), ეს უკანასკნელი მდინარე ზამბეზისა და ლიმპოპოს შორის მიწაზე. თუმცა, მიუხედავად იმისა, რომ კონტინენტზე გაჩენილი მრავალრიცხოვანი კულტურები შესაძლოა პოლიტიკურად დახვეწილი ყოფილიყო, ფიზიკური ლანდშაფტი ტექნოლოგიური განვითარების ბარიერად რჩებოდა: იმ დროს, როდესაც გარე სამყარო შემოიჭრა, ბევრს წესით უნდა ჰქონოდა წერის სისტემა, გამოეგონებინა ქაღალდი, დენთი ან ბორბალი.
მოვაჭრეები, ახლო აღმოსავლეთიდან და ხმელთაშუაზღვისპირეთიდან აქლემების სავაჭროდ გამოყენების დაწყების დროიდან დაახლოებით 2000 წლის წინიდან აწარმოებდნენ საჰარაში საქმიანობას. ძირითადად კი ვაჭრობდნენ მარილზე, ასე გრძელდებდოა მეშვიდე საუკუნემდე როდესაც აქ არაბები, რამაც მოამზადა სცენა სამხრეთისკენ გასაშლელად, მეცხრე საუკუნეში მათ საჰარა გადაკვეთეს, ხოლო მეთერთმეტე საუკუნისთვის უკვე ნიგერიის სამხრეთსაც კი მიაღწიეს. არებები ასევე მიუყვებოდნენ აღმოსავლეთ სანაპიროსაც და მათ დაფუძდნენ კუნძულ ზანზიბარზე და დარ ეს სალაამში რაც დღევანდელი ტანზანიაა.
როდესაც, ევროპელები ბოლოს და ბოლოს, მეთხუტმეტე საუკუნეში დაუყვენენ სამხრეთით, აფრიკის სანაპიროს მათ ძალიან ცოტა ადგილას ნახეს ბუნებრივი სადგომი, მათი გემებისათვის. განსხვავებით, ევროპისა და ამრიკისგან, სადაც სანაპირო ხაზი ტეხილია, ღრმა ბუნებრივი სადგომებიც მრავალაია, ხოლო აფრიკის სანაპირო ესეთ ბუნებრივ ნავსაყუდელებს არ წარმოქმნის. თუკი ევროპელები შეძლებდნენ სანაპიროზე ფეხის, მოკიდებას იშვიათად, რომ 100 მილზე ღმად შეეწიათ, ვინაიდან მდინარეები სანაოსნოდ ცუდია, ასევე კლიმატიც და დაავადებებიც, ართულებდა საქმეს.
ორივემ, არაბებმაც და ევროპელებმა ტექნოლოგიებიც მოიტანეს აქ, მაგრამ მათ ეს ტქნოლოგიები თავანთთვის შეინახეს და წაიღეს ყველაფერი რაც მათ ღირებულად მიიჩნიეს, ძირითადად ბუნებრივი რესურსები და ადამიანები.
მონობა დიდი ხნით არსებობდა ვიდრე გარესამყარო დაუბრუნდებოდა იმ ადგილს საიდანაც წარმოსდგებოდნენ თავდაპირველად, მოვაჭრეები საჰელის რეგიონში, ათასობით მონას იყენებდნენ, რომ მოეხდინათ რეგიონის ყველზე ღირებული საქონლის, მარილის ტრანსპორტირება. არაბებმა დანერგეს პრაქტიკა ადგილობრივი სუბკონტრაქტორების ყოლის, ადგილობრივი ტომის ბელადები, რომლებიც მათ მონებით სანაპიროზე ამარაგებდნენ. ოსმალეთის იმპერიის, ბრწყინვალების პიკის დროს, 1000 მონა იქნა გაყვანილი, უმეტესად სუდანიდან და მათით მარაგდებდოა, სტამბული, ქაირო, დამასკო და სხვა არაბული ქალაქები.
ამის შემდგომ, ევროპის დიდი დედაქალაქებში, ლონდონში, პარიზში, ბრიუსელში, ლისაბონში, აიღეს აფრიკის რუკის კონტურები და ზედ გაავლეს ხაზები, რომ უფრო აგრესიულად მიდგომოდნენ საქმეს. ამ ხაზებსმგრ, შორის, მათ მიაწერეს სახელები, როგორიც იყო შუა კონგო, ზემო ვოლტა და უწოდეს მათ ქვეყნები. ეს ხაზები, უფრო მეტად ასახავდა იამს, თუ რამდენად შორს, შეძლეს ამ ქვეყნების, ბიზნესმენებმა, სამხედროებმა თუ მკვლევარებმა აქ შეღწევა და არა იმას, თუ რას ფიქრობდნენ და გრძნოდბნენ აქ მაცხოვრებლები და თუ, როგორ სურდათ მათ ამ ყველაფრის ორგანიზება. ბევრი აფრიკელი დღეისათვის წარმოადგენს ტყვეს ევროპელების მიერ ცამოყალიბებული პოლიტიკური გეოგრაფიისას, და ასევე იმ ბუნებრივი ბარიერებისა, რომლებიც ბუნებამ ჩამოაყალიბა. ამ ყველაფრიდან, ისინი ქმნიან თანამედროვე საცხოვრებელს, და ზოგიერთ შემთხვევაში, ცოცხალ, აქტიურ ეკონომიკებსაც.
დღეისათვის 56 ქვეყნაა აფრიკაში, მას შემდეგ რაც, მეოცე საუკუნის შუა წლებდისთვი ,, ცვლილებების ქარმა" დაბერა და მათ დამოუკიდებლობისთვის მოძრაობა დაიწყო, ზოგიერთი სიტყვა შეიცვალა ამ ხაზებს შორის, მაგალითად როდეზია გახდა ზიმბაბვე, მაგრამ, რაც არ უდნა საოცარი იყოს, საზღვრები უმეტესად ხელუხლებელი დარჩა. უმეტესად ისევ იგივე დაყოფაა, და ეს რჩება იმ ძირითად მემკვიდრეობად რაც კოლონიალიზმმა დაუტოვა კონტინეტს.
ეთნიკური კონფლიქტები, სუდანში, სომალიში, კენიაში, ანგოლაში, კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში, ნიგერიაში, მალიში თუ აფრიკის სხვა ნაწილში, მტკიცებულებებია იმისა რომ ევროპული მოსაზრება გეოგრაფიის არ დამეთხვა აფრიკის დემოგრაფიულ რეალობას. შეიძლება დიდი ხანია აქ არსებობდა კონფლიქტები: ზულუ და ქჰოსა დიდი ცხნით ადრე უპირისპირდებოდნენ ერთმანეთს ვიდრე აქ ევროპელები მოვიდონენ. მაგრამ კოლონიალიზმმა ეს დაპირისპირებები გადაიყვანა ხელოვნურ სტრუქტურაში - ერი სახელმწიფოს ევროპულ კონცეფციაში. თანამედროვე სამოქალაქო ომები ნაწილობრივ გმაოწვეულია იმის მიერ, რომ კოლონიალიზმმა სხვადასხვა ქვეყნებს, უთხრა, რომ ისინი იყვნენ ერთი ქვეყანა და ერთი სახელმწიფო, და მას შემდეგ, რაც კოლონიალიზმი დასრულდა ყველგან გაჩნდა დომინანტი ხალხი, რომელმაც მოინდომა საკუთარი შეხედულებებისამებრ ემართა ქვეყანა, რამაც გარანტირებულად გამოიწვია ძალადობა.
მაგალითად, ავიღოთ ლიბია, რომელიც სულ რაღაც რამოდენიმე დეკადის წინშექმნილი ხელოვნური კონსტრუქცია იყო, რომელიც პირველივე ტესტის დროს ნაწილებად დაიშალა 3 ბუნებრივ გეოგრაფიულ ნაწილად. დასავლეთ ნაწილში, ჯერ კიდევ ძველი ბერძნების დროიდან იყო ტრიპოლიტანია ( ტრი პოლის, ბერძნულიდან სამი ქალაქი, რომელიც ბოლოს შეერთდა და ბოლოს გაჩნდა ტრიპოლი ). ტერიტორია აღმოსავლეთში, რომლის ცენტრიც არის ქალაქი ბენ - ღაზი, ჩადის საზღვრამდეა გადაჭიმული და ბერძნულ და რომაულ პერიოდშიც ცნობილი იყო, როგორც კირენეიეკა. ამ, ორის სამხრეთით, ქვეყნის უკიდურეს სამხრეთ - დასავლეთში არის ფეზანის რეგიონი.
ტრიპოლიტანია, მუდამ იყო ორიენტირებული მის ჩრდილოეთსა და ცრდილო დასავლეთზე, და აწარმოებდა ვაჭრობას, მის სამხრეთევროპელ მეზობლებთან. კირენეიკა, მუდამ აღმოსავლეთსიკენ იყურებოდა და უფრო მეტად ეგვიპტესა და აღმოსავლეთის არაბულ ქვეყნებზე იყო ორიენტირებული. ზღვაც კი ბენ - ღაზის ნაპირზე ბუნებრივად აღმოსავლეთის მხრიდან იღებს გემებს. ფეზანი ტრადიცულად იყო, ნომადების მიწა, რომელბესაც ტრადიცულად, ძალიან ცოტა საერთო ჰქონდათ დარცენილ ორ ზღვისპირა თემთან.
ეს, არის თუ როგორ მართავდნენ რეგიონს, ბერძნები, რომაელები და თურქები საუკუნეების მანძილზე და თუ, როგორ აღიქვამდენენ თავიანთ თავს აქაური მოსახლეობა. ახლადგაჩენილი, რამოდენიმე დეკადის ევროპული იდეა ლიბიის შესახებ, ბევრს იწვალებს იმისთვის, რომ გადარჩეს, და უკვე მოხდა კიდეც, რომ არმოსვლეთში რამოდენიმე ისლამისტურმა ჯგუფმა, კიდეც გამოაცხადა კირენეიკის ემირატი. ეს კარგი მაგალითია, იმისა თუ როგორი არის უცხოელების მიერ დახაზული ხაზებით შექმნილი რეგიონებს კონცეპტი.
ევროპული მხაზველობითი ხელოვნების ყველაზე დიდი შეცდომა კონტინენტის გულში დევს, დიდი, უზარმაზარი შავი ხვრელი, სახელად კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკა. ეს არის მიწა სადაც იოსებ კონრადმა დაწერა წიგნი, სიბნელის გული, და ის რჩება ადგილად, რომელიც ომის ბნელეთში გაცვდა. ეს საუკეთესო, მაგალითია იმისა, თო როგორ შეიძლება მიგვიყვანოს ხელოვნურად დაწესებულმა საზღვრებმა სუსტ და დაყოფილ ქვეყნასთან, განადგურებული შიდა კონფლიქტებით, რომელთა მინერალური რესურსებიც განწირულია, რომ გამოყენებული იქნეს უცხოლების მიერ.
კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკა, ილისტრაციია იმისა, თუ რამდენად ფართეა ყოვლისმომცველი ტერმინი, ,,განვითარებადი სამყარო" იმისათვის, რომ დანარჩენი მსოფლიო გამოყოს ინდუსტრიული მსოფლიოსგან. კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკა არც განვითარებადია და არც რაიმე ნიშნას ავლენს, რომ ამას აკეთებდეს. კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ჩამოყალიბება არ უდნა მომხდარიყო, ის დაიშალა ნაწილებად და მსოფლიოში ყველაზ ენაკლებად გაშუქებულ საომარ ზონას წაროადგენს, მიუხედავად იმისა, რომ 6 მილიონ ადამიანზე მეტი დაიღუპა 90 - იანი წლებიდან მოყოლებული აქ მიმდინარე ომებში.
კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკა არ დემოკრატიული და არც რესპუბლიკა, ის აფრიკაში მეორე არის სიდიდით და 75 მილიონი მოსახლე ჰყავს, თუმცა აქ არსებული სიტუაიციის გამორ რთულია ამის დაზუსტება. ის უფრო დიდია ვიდრე, გერმნია საფრანგეთი და ესპანეთი, ერთმანეთზე გადაბმული და მდინარე კონგოს აუზში აქვს სიდიდით მეორე ჯუნგლები, რომელიც მხოლოდ ამაზონისას ჩამორჩება.
მოსახლეობა 200 ეთნიკურ ჯგუფად იყოფა, რომელთა შორისაც ყველაზე დიდი ბანტუს ჯგუფია. ეს ხალხები რამოდენიმე ასეულ ენაზე ლაპარაკობენ, თუმცა ფრანგული საკმაოდ გავრცელებულია და მათ ერთმანეთთან აკავშირებს. ფრანგული კოლონიალიზმის პერიოდიდან დარჩათ, როდესაც ის 1908 - 1940 წლებში ბელგიის კოლონია იყო, ხოლო მანამდე ბელგიის მეფე ლეოპოლდი, მას იყენებდა როგორც პირად საკუთრებას რესურსბეის ეხპლუატაციისა და საკუთარი ჯიბეების ასავსებად. ბელგიურმა კოლონიურმა რეჟიმმა, ფრანგული და ბრიტანული კოლონიური მმართველობის სტილი კეთილთვისებიანდ წარმოაჩინა, ბელგიური კოლონიური რეჟიმი დაუნდობელი იყო და მხოლოდ მცირე შემთცვევებს ჰქოდნა ადგილი, რომ ინფრასტრუქტურა გაეუმჯობესებიანათ, რათა ადგილობრივ მაცხოვრებლებსაც უკეთესად ეგრძნოთ თავი. როდესაც 1960 წელს, ბელგიელებმა ქვეყანა დატოვეს, მათ ქვეყნის ერთიანობის შანსიც მცირე დატოვეს.
ბელგიელების გასვლისთანავე სამოქალაქო ომი გაჩაღდა და კიდევ უფრო მოხდა მისი ინტენსიფიკაცია, როდესაც მასში ცივი ომის მონაწილეებიც გაერივნენ. დედაქალ კინშასაში, მთავრობა მხარს უჭერდა ანგოლის სამოქალაქო ომში მონაწილე აჯანყებულებს, რამაც ამერიკის დაინტერესება გამოიწვია მათით, ვინაიდან ამერიკელებიც მხარს უჭრდნენ აჯანყებულებს, რომლებიც ანგოლის პროსაბჭოთა მთავრობას ებრძოდნენ. ორივე მხარე, მილიობით დოლარს ხარჯავდა შეიარაღებაში.
როდესაც ცივი ომი დასრულდა, მის მონაწილე არცერთ მხარეს აღარ აინტერესებდა რა ხდებოდა იქ, რასაც უკვე ზაირი ერქვა, ქვეყანა რომელიც ამდენი ხანი მის ბუნებრი რესურსებს ეჭირა ჩაშევება დაიწყო. სანაპიროდან ხეობა კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის აღმოსავლეთისა და სამხრეთისკენ შედის, სადაც დიდი რაოდენობით მოიპოვება, კობალტი, სპილენძი, ბრილიანტი, ოქრე, ვერცხლი, თითბერი, ქვანახშირი, მანგანუმი და სხვა მინერალები, განსაკუთრებით კატანგას პროვინციაში.
მეფე ლეოპოლდის დროს, მსოფლიოს ამ რეგინში წარმოებული რეზინი აინტერესებდა, საავტომობილო ინდუსტიირს განვითარების მიზნით, დღეისათვის ჩინეთი ყიდულობს, კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ექსპორტის 50 % - ს, თუმცა მოსახლეობა ისევ გაჭირვებაში რჩება. 2014 წელს, გაერომ გამოსცა მსოფლიოს ქვეყნების ჰუმანური განვითარების ინდექსის შესახებ, სადაც 187 გამოკვლეულ ქვეყანას შორის, კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკა 186 - ე იყო, ხოლო სიაში ბოლო 18 ქვეყანა აფრიკული იყო.
რადგანაც ის ასეთი მდიდარია, რესურსებით და დიდია, ყველას უნდა რომ კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკას წაჰკბინოს, ხოლო, ვინაიდან ქვეყანს არ გააჩნია, არსებითი ცენტრალური მთავრობა, თვითონ არ შეუძლია, რომ უკანვე წაჰკბინოს მტერს.
რეგიონს ასევე ესაზღვრება 9 სახელმწიფო. მათ ყველამ თავისი, როლი ითამაშეს კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის აგონიაში, რაც კიდევ ერთი მიზეზია, იმისა თუ რატომ ეწოდა კონგოს ომებს ,, აფრიკის მსოფლიო ომი". სამხრეთით ანგოლაა, ჩრდილოეთით კონგოს რესპუბლიკა და ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკა, აღმოსავლეთით, რუანდა, უგანდა, ბურუნდი, ტანზანია და ზამბია. ომის ფესვები დეკადების წინ იწყება, მაგრამ ყველაზე ცუდი დროება იყო 1994 წლის რუანდის კატასტროფის მიერ გამოწვეული, რომლის შედეგებიც დასავლეთისკენაც გავრცელდა.
რუანდის გენოციდის შემდეგ, გადარჩენილმა ტუტსებმა და ზომიერ ჰუტუებმა ჩამოაყალიბეს ტუტსების მიერ მართული მთავრობა. ჰუტუს მილიციის მკვლელობის მანქანა, ინტერჰამვე, კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის აღმოსავლეთში გაიქცა, თუმცა იქედან ატარებდა რეიდებს საზღვარზე. ისინი ასევე შეურთდნენ, კონგოს დემოკრტიული რესპუბლიკის არმიის დანაყოფებს, რომ ბრზოლა ეწარმოებინათ იქ მცხოვრები ტუტსების წინააღმდეგ, რომლებიც სასაზღვრო რეგიონში ცხოვრობდნენ. კოფლიქტში, დამატებით ჩაერთო რუნდის და უგანდის არმიები, რომლებსა ზურგს უმაგრებდათ, ბურუნდი და ერიტრეა. ოპოზიციურ მილიციასთან ერთად მათ შეუტიას ინტერჰამვეს და მთავრობასთან ერთად გადააგდეს ის. ისინი იმაზეც კი წავიდნენ, რომ დაიწყეს ქვეყნის აურაცხელი რესურსების კონტროლი, რუანდამ დაიწყო ქვეყნიდან კოლტანის გატანა, რომელიც გამოიყენება მობილური ტელეფონების და კომპიუტერული ჩიპების წარმოებაში. თუმცა, ის რაც ადრე სამთავრობო ძალებ ი იყვნენ, მათ პოზიციები ასე ადვილად არ დათმეს და ბრძოლა გაგრძელდა, ანგოლა, ნამიბია და ზიმბაბვე აგრძელებდნენ ბრძოლას. ქვეყანა უზარმაზარ, საბრძოლო ასპარეზად იქცა, სადაც 20 - ზე მეტი დაჯგუფება ებრძოდა ერთმანეთს.
მინიმალური შეფასებით ომმა შეიწირა, ათობით ათასი ადამიანი, და გამოიწვია კიდევ 6 მილიონი ადამინის სიკვდილი არაპირდაპირი გზით, რაც იყო ავადმყოფობა და შიმშილი. გაეროს შეფასბეიტ დაღუპულთა უმეტესობა იყვნენ ბავშვები და მათი უმეტესობაც 6 წელზე ქვემოთ.
ბოლო წლებში, ქვეყანაში ომი ჩაწყნარდა, თუცა ის კვლავ რჩება მსოფლიოში ყველაზე მეტი სიკვდილის გამომწვევ კონფლიქტად მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ, და ქვეყან ჯერ კიდევ საჭიროებს გაეროს უზარმაზარ სამშვიდობო მისიას, რომ ისევ არ გაჩაღდეს სრულმასშტბიანი ომი. ამჟამდ სამუშაო არის გასაწევი, რომ ჰამფთი დამფთი სიევ ერთად არ მოხვდეს, რადგანაც კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკ რასოდეს ყოფილა ერთიანი. ეს, არის, რომ შეინახო ნაწილები ცალკ - ცალკე, მანამ სანამ არ იქნება, გზა ნაპოვნი იმისათვის, რომ ისინი შეუერთო ერთმანეთს ზუსტად და მშვიდობიანად. ევროპელმა კოლონიზატორებმა შექმნეს კვერცხი, ქათმის გარეშე, ეს ლოგიკური აბსურდი განმეორდა მთელ კონტინენტზე და ეს კიდეც გასდევს მას.
აფრიკა თანაბრად დალოცვილიც და დაწყველილიც არის რესურსებით - დალოცვილი იმ მხრივ, რომ მას აქვს ბუნებრივი სიმდიდრე უხვად და დაწყევლილი იმ მხრივ, რომ უცხოლებეი ძარცვავენ მას ამ რესურსებისგან. ბოლო წლებში სახელმწიფოებმა მოახერხეს, რომ ამ სიმდიდრეებიდან წილზე პრეტენზია განეცხადებინათ, და ამჟამად უცხოლეები უფრო ინვესტიციებს ანხორციელებენ, ვიდრე იპარავენ აქაურ ქონებას, მაგრამ მოსახლეობა მაინც ის იშვიათი გამონაკლისია, როელიც აქედან მოგებას ნახულობს.
მინერალური რესურსებით სიმდიდრესთან ერთად - აფრიკა ასევე დალოცვილია მისი დიდებული მდინარეებით, თუმცა მდინარეთა უმეტესება, ვაჭრობის წახალისებას ხელს არ უწყობენ, ისინი კარგი არიან ელექტროენერგიის წარმოებისათვის, თუმცა ის ასევე წყაროა პოტენციური კონფლიქტის.
ნილოსი, მსოფლიოს უგრძესი მდინარე ( 4,100 მილი ), გავლენას ახდენს 10 სახელმწიფოზე, იმის გათველისიწნებით რომ მისა აუზში ხვდებიან, ბურუნდი, კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკა, ერიტრეა, ეთიოპია, კენია, რუანდა, სუდანი ტანზანია, უგანდა და ეგვიპტე. როგორც დიდი ხნის წინ, ჩვენს ერამდე მეხუთე საუკუნეში, დიდმა ბერძენმა ისტორიკოსმა, ჰეროდოტემ თქვა: ,, ეგვიპტე არის ნილოში, და ნილოსი არის ეგვიპტე", ეს, ამჟამადაც სიართლეა, და ეგვიპტის ტერიოტრიაზე არსებული, ნილოსის 700 მილიანი ნაწილი, ის საკითხია, რის გამოცა კაირო ომზეც კი წავა. ნილოსის გარეშე იქ არავინ არ იქნებდოა. ეგვიპტე შეიძლება დიდი სახელმწიფოა, თუმცა მისი 84 მილიონის მოსახლის, უდიდესი ნაწილი, მდინარე ნილოსის ნაპირებიდან რამოდენიმე მილის მანძილზე ცხოვრობს. იმის გათვალისიწნებით, თუ სად არის მოსახლოება, განსახლებული ეგვიპტე ერთ - ერთ იმ ქვეყანათაგანია, რომელსაც მარალი მოსახლეობის სიმჭიდროვე აქვს.
სავარაუდოდ, ეგვიპტე ჯერ კიდევ, მაშინ იყო ეროვნული სახელმწიფო, როდესაც ევროპელები ტალახის ქოხებში ცხოვროდბნენ, მაგრამ ის მხოლოდ რეგიონულ ძალას წარმოადგენდა. ის სამი მხრიდან დაცულია უდაბნოთი და შეიძლება, ხმელთაშუაზღვისპირეთის დიდი ძალაც გამხდარიყო, მაგრამ აქ ერთი პრობლემაა, ეგვპიტეში ხეები არ არის, და როგორც ცნობიალია, მსოფლიო ისტორიის დიდ ნაწილზე, საჭირო იყო, გქონოდა ხე, რომ აგეშენებინა ფლოტი და მისი გამოყენებით ძალა მიგემართა. მართალია, ეგვპიტეს მუდამ ჰყავდა ფლოტი - რომელსაც აშენებდნენ, ლიბანის თემიდან ჩამოტანილი კედრით, რაც ძალიან ძვირი იყო - თუმცა ეს არასდროს არ ყოფილა, ნამდივლი ფლოტი რომელიც ფართო მასშტაბის სამხედორ, ოპერაციებს ჩაატარებდა.
თანამდეროვე ეგვპიტეს არაბულ სახელმწიფოებს შორის, ყველაზე ძლიეირ არმია ჰყავს, ამერიკული დახმარების წყალობით. მაგრამ, ის კვლავ სედგება უდაბნოს და ზღვისგან და მისი სამშვიდობო ხელშეკრულებით ისრაელთან. სიახლეებში კვლავ ვნახავთ, თუ როგორ უმკლავდება ეგვიპტე, ისეთ გამოწვევბს როგორიც არის, მისი 84 მილიონი მოსახლის გამოკვება, სინას ნახევარკუნძულზე ისლამისტებთან ბრძოლა და სუეცის არხის უსაფრთხოების დაცვა, სადაც ყოველდღიურად დღევანდელი მსოფლიო ვაჭრობის მოცულობის 8 % გაივლის. ყოველდღიურად მსოფლიოში მოხმრებული ნავთობის 2.5 % - იც ამ გზას გადის, არხის დახურვა 15 დღით გაზრდიდა ევროპისკენ მიმავალი ტრნზიტის გადაადგილების დროს და 10 დღით ამერიკისკენ მიმავლისას.
მიუხედავად, ისრაეთან 5 ჯერ ომისა, მომდევნო სახლემწიოფ ვისთანაც, ეგვპიტეს ბრძოლების გამრთვა შეიძლება მოუწიოს ეს არის ეთიოპია, და საკითხი არის ნილოსი. კონტინენტის, 2 უძველესი სახელმწიფო, უდიდესი არმიებით, შეიძლება ერთმანეთს დაერიონ რეგიონის უმნიშვნელოვანესი რესურსის წყლის გამო.
ცისფერი ნილოსი, რომელიც ეთიოპიაში იღებს სათავეს და თეთრი ნილოსი, ერთმანეთს უერთდება, სუდანის დედაქალაქ ხართუმში, მანამ სანამ ნუბიის უდაბნოს გაივლიანდა ეგვიპტეში შევლენ, ამ წერტილშო წყლის უმეტესობა ცისფერი ნილოსიდან მოდის.
ეთიოპიას, ხანდახან აფრიკის ,, წყლის კოშკს'' უწოდებენ, მისი მაღალი ელევაციის გამო და მას 20 - ზე მეტი კაშხალი აქვს თავის მთიანეთში, რომლებსაც წვიმის წყლით ავსებს. 2011 წელს, ადის - აბებამ გააკეთე, მასიური კაშხლის მშენებლობის ანონსი, მდინარე ცისფერ ნილოსზე, სუდანი საზღვირს სიახლოვეს, რომელსაც ჩინელებთან ერთად ააშენებენ და პროექტს დიდი აღორძინების კაშხალი, ჰქვია, ხოლო დასრულების თარიღად 2020 წელია მიჩნეული. კაშხალი, გამოყენებული იქნება ელექტროენერგიის საწარმოებლად, და წყალიც გააგრძელებს დენას, მაგრამ თეორიულად შესაძლებელია, რომ ეგვიპტე დაკარგავს იმ რაოდენობის, წყალს რასაც წლების განმავლობაში, უნდა ედინა მისი მიმართულებით, ასევე ის საშუალებას აძლევ ეთიოპიას, რომ ეს შეკავებული წყალი გამოიყენოს საკუთარი სურვილისამბერს და მნიშვნელოვანად შეამციროს წყლის დინება ეგვიპტისაკენ.
ზომის, მოსახლეობის და რესურსბეის გათვალისიწნებით ნიგერია, დასავლეთ აფრიკის, ყველაზე დიდი სახელმწიფოა, ის კონტინენტის ყველაზე დიდ მოსახლეობიანი სახელმწიფოა, 177 მილიონი მოსახლით, რომელიც თავისი ზომით და ბუნებრივი რესურსებით, მას რეგიონის წამყვან ძალად აქცევს, ის ჩამოყალიბდა, რამოდენიმე ძველი სამეფოს გაერთიანებით, რომლებიც ბრიტანლებმა ერთ ადმინისტრაციულ ერთეულად აქციეს. 1898 წელს, მათ შექმნეს ,, მდინარე ნიგერის ბრიტანული პროტექტორატი'', რომელიც მოგვინებით იქცა ნიგერიად.
დღეისათვის, ის შეიძ₾ება დამოუკიდებელი, რეგიონული ძალაა, თუმცა მისი მოსახლოება დეკადების მანძილზე, არასწორად იმართებოდა. კოლინიურ პერიოდში, ბრიტანლები არჩევდნენ დარჩენილიყვნენ ქვეყნის სამხრეთ - დასავლეთ ნაწილში, სანაპიროს გაყოლებით. მათი ,, ცივილიზაციური'' მისია, იშვიათად თუ მიაღწევდა, ქვეყნის ცენტრალურ ნაწილამდე, და საერთოდაც არა, ქვეყნის ჩრდილოეთით მცხოვრებ მუსლიმებამდე, ეს ნაწილი დღემდე ქვეყნის ნაკლებად განვითარებულ ნახევრად რჩება. ნავთობის ინდუსტიიდან შემოსული ფულის დიდი ნაწილი, ნიგერიის ტომობრივი სისტემის მოჩალიჩე ტიპებს მისდის. ნიგერის დელტაში გაშლილი ნავთონბ სარეწები ასევე საფრთხის ქვეშ დგას, მოძრაობის მიერ, რომელსაც ლამაზი სახელი ჰქვია, მოძრაობა ნიგერის დელტის ემანსიპაციისათვის, ისინი ნავთობის ინდუსტიის მიერ განადგურებულ დელტაში მოქმედებენ და ამ სახელს ამოფარებული ტერორისტობენ და გამომძალველობენ. უცხოელი, ნავთობბიზნესში დასაქმებული მუშების გატაცებები, მეტად და მეტად ნაკლებ მიმზიდველს ხდის რეგიონს საქმიანობისათვის. ზღვაი არსებულ ნავთობ სარეწებს ეს საფრთხე არ ემუქრება და სწორედ ამიტომაც არის, რომ აქ იდება ინვესტიციების უდიდესი რაოდენობა.
ისლამისტური დაჯგუფება, ბოკო ჰარამი, რომელსაც სურს ქვენის ისლამურ ნაწილში ხალიფატის ჩამოყალიბება, უსამართლობის შეგრძენბა აქვს, რაც ჩრდილოეთის დაბალგანვითარებულობიდან გამომდინარეობს. ბოკო ჰარამის მებრძოლები, როგორც წესი ეთნიკურად კანურები არიან, ქვეყნის ჩრდილო აღმოსავლეთიდან. ისინი იშვიათად მოქმედებენ საკუთარი, რეგიონის გარეთ, იშვიატად გადიან დასავლეთით ჰაუსას რეგიონში ან სამხრეთით სანაპიროსკენ. ეს, კი იმას ნიშნავს, რომ როდესაც ნიგერიის სამთავრობო ჯარები აქ მივლენ ბოკო ჰარამის საძებნელად, აღმოჩნდება რომ, ის საკუთარ ტერიტორიაზე მოქმედებს, ხოლო ნიგერიის სამთავრობო ჯარებს, მხარდაჭერა არ ექნება ადგილობრივი მოსახლეობის მხრიდან, არც შიშით და არც სამხრეში არსებული უკმაყოფილების გამო.
ბოკო ჰარამის მიერ დაკავებული, ტერიტორია ჯერჯერობით საფრთხეს არ უქმნის ნიგერიის სახელმწიფოს არსებობას, დაჯგუფება დედაქალაქ აბუჯას მიამრთაც არ გამოხატავს რაიმე მუქარას, მიუხედავად იმისა, რომ ის ქვეყნის ცენტრში მდებარეობს. მაგრამ ისინი წარმოადგენენ, ყოველდღიურ საფრთხეს, ნიგერიის მოსახლეობისთვის ჩრდილოეთში და ნიგერიის რეპუტაციისთვის საზღვრებს გარეთ, როგორც ბიზნესისასთვის საშიშ ქვეყანას.
სოფლების უმეტესობა, რომლებსაც ისინი იკავებენ მანდანას რეგიონის მთიანეთშია, რომელიც კამერუნზეა მიბჯენილი. ეს კი იმას ნიშნავს რომ სამთავრობო ჯარები მოქმედებენ, თავიანთი ბაზებიდან შორს და არ შეუძლიათ ალყასი მოაქციონ ბოკო ჰარამი. კამერინუს მტავრობა არ მიესალმება ბოკო ჰარამს, თუმცა მათ ხელს არ უშლის, იქ გადასვლაში როდესაც ეს მათ სჭირდებათ. სიტუაცია თავიისთ კიდე, რამოდენიმე წელი არ გამწვავდება, მანამ სანამ ბოკო ჰარამი არ დუკავშირდება საჰელის ზონაში მოქმედ სხვა ჯიჰადისტებს ( ეს, ყველაფერი უკვე მოხდა * ).
ამერიკელები და ფრანგები უკვე დიდი ხანაი აკვირდებიან აქ სიტუციის განვითარებას და სადაზვერვო დრონებიც აქვთ ჩართული საქმეში, საჰელის ზონიდან გაზრდილი საფრთხეების საპასუხოდ რაც ნიგერიის ჩრდილოეთ რეგიონებთანაც არის დაკავშირებული. ამერიკელები რამოდენიმე ბაზას იყენებენ და მათ შორის ჯიბუტიში არსებულს, რომელიც ამერიკის აფრიკული სამმართველოსი, რომელიც 2007 წელს იქნა დაარსებული, ხოლო ფანგებს წვდომა აქვთ ბეტონზე ( აქ, სამხედრო ბაზის მნიშვნელობით, არის გამოყენებული *) სხვადასხვა აფრიკულ ქვეყანაში, რასაც ისინი ფრანკოფონიულ ქვეყნებს უწოდებენ.
იმ საფრთხემ, რომელიც რეგიონში წარმოიშვა ეს ქვეყნები გამოაღვიძა და ახლა ნიგერია, კამერუნი და ჩადი სამხედრო შენაერთებით ერევიან მათ გადაწყვეტაში, ამერიკელებთან და ფრანგებთან მჭიდრო თანამშრომლობით.
უფრო სამხრეთით, ატლანტის ოკეანის სანაპიროს გასწვრივ, არსი აფრიკის ნომერ მეორე ნავთობ მომპოვებელი ქვეყანა ანგოლა. პორტუგალიის ყოფილი კოლონია, აფრიკის იმ სახელმწიფოთა შორის არის, რომელსაც ბუნებრივი საზღვრები აქვს. დასავლეთით ატლანტის ოკეანე, ჩრდილოეთით ჯუნგლები, სამხრეთით უდაბნო, ხოლო აღმოსავლეთით მეჩხრად დასახლებული, ხრიოკი მიწა აკრავს, რომელიც ბუფერული ზონის როლს თამაშობს, მასსა და კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკასა და ზამბაის შორის.
ქვეყნის 22 მილიონი მოსახლის უმეტესობა, მის დასავლეთ ნაწილში ცხოვრობს, რომელსაც კარგად არის გაწყლიანებული და შეუძლია სოფლის მეურნეობა ჰქოდეს. და სანაპიროს გასწვრივ არის ანგოლის ნავთობსარეწების უმეტესობაც. ატლანტის ოკეანეშია რსებული პლატფორმების უმეტესობა, ამერიკლებს ეკუთვნის მაგრამ ამოღებული ნავთობის ნახევარზე მეტი ჩინეთში ექსპორტირდება. რაც ანგოლას აქცევს, საუდის არაბეთის შემდეგ ნომერ მეორე, ნედლი ნავთობის მიმწოდებლად შუა სამეფოსათვის. ( ჩინეთისათვის*)
ანგოლასაც კარგი გამოცდილება აქვს კონფლიქტების. მისი ომი დამოუკიდებლობისათვის 1975 წელს დასრულდა, როდესაც პორტუგალიელებმა დათმეს მაგრამ აქედან ისინი პირდაპირ გადავიდნენ ტომებს სამოქალაქო ომის ფაზაში, რომელიც შეფუთული იყო, როგორც ომი იდეოლოგიის გამო. რუსეთი და კუბა მხარს უჭერდნენ ,,სოციალისტებს" ხოლო ამერიკა და სამხრეთ აფრიკის აპართეიდული რეჟიმი ,,აჯანყებულებს". სოციალისტების უმეტესობა მბუნდუს ტომიდან იყვნენ და გაერთიანებული იყვნენ პარტიაში, ანგოლის განთავისუფლების სამოქალაქო მოძრაობა ( MPLA (Popular Movement for the Liberation of Angola ). მაშინ, როდესაც ოპოზიციონერი აჯანყებულები, სხვა ორი ძირითადი ტომიდან იყვნენ, ბაკონგოსა და ოვიმბუნდუდან. მათი პოლიტიკური ნიღაბი იყო ანგოლის ეროვნული განმანთავისუფლებელი ფრონტი (FNLA (National Liberation Front of Angola)) და ეროვნული კავშირი ანგოლის სრული განთავისუფლებისათვის. (UNITA (National Union for the Total Independence of Angola)). 70 წლების ბევრი სამოქალაქო ომი მიდიოდა ამ გეგმის მიხედვით. თუკი რუსეთი, მხარს უჭერდა რომელიმე მხარეს, ამ მხარეს უცებ გაახსენდებოდა, რომ მათ სოციალისტური პრინციპები ჰქონდათ, მაშინ როდესაც მეორე მხარე ანტი კომუნისტი ხდებოდა.
მბუნდუს ჰქონდა გეოგრაფიული, მაგრამ არა რიცხობრივი უპირატესობა. მათ ეჭირათ დედაქალიქი ლუანდა და აკონტროლებდნენ ნავთობსარეწებს, ასევე აკონტროლებდნენ ძირითად მდინარეს კვანზას, და ასევე ჰქინდათ მხარდაჭერა იმ ქვეყნების მხრიდან, რომლებსაც შეეძლოთ უზრუნველეყოთ რუსული იარაღით და კუბელი ჯარიკაცებით. მათ 2002 წელს შეძლეს, ხელისუფლების ხელში აღება და მათმა უმაღლესმა ეშელონებმა სწრაფად გამოუთხარეს ძირი მათ ისედაც საეჭვო სოციალისტობას და შეუერთდენენ კოლონისტების და აფრიკელი ლიდერების იმ გრძელს სიას, რომლებიც გამდიდრდნენ ადგილობრივი ხალხის ხარჯზე.
ეს, სამწუხარო ისტორია, აფრიკის ექსპლუატაციისა, დღესაც გრძელდება ოცდამეერთე საუკუნეში.
როგორც ვნახეთ ჩინელები ყველგან არიან, მათი ყოფნა ნიშნავს ბიზნესს, და ისნი აფრიკაში ყველგან არიან ჩარტულები სიევე, როგორც ევროპელები და ამერიკელები. ჩინეთის მიერ იმპორტირებული ნავთობის დაახლოებით მესამედი აფრიკიდან მოდის - ასევე ძვირფასი მეტალები და რომლებიც აფრიკულ ქვეყნებში მოიპოვება - რაც ნიშნავს, რომ ისინი ჩამოვიდნენ და შესაბამისად დარჩებიან. ევროპული და ამერიკული ნავთობკომპანიები და დიდი საერთაშორისო კომოანიები კარგად არიან აფრიკაში ფესვგადგმული, თუმცა ჩინელები ძალაინ სწრაფად ეწევიან მათ. მაგალითად ლიბერიასი, ჩინელები ეზებენ რკინის მადანს, კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკასა და ზამბიაში მოიპოვებენ სპილენძს, ასევე კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში მოიპოვებენ კობალტს. ჩინელები უკვე დაეხმარნენ კენიელებს მომბასას პორტის განახლებაში და კიდევ უფრო მეტ ინტერესს ავლენენ, მას შემდეგ რაც აღმოჩნდა, რომ კენიის ნავთობრესურსები კომერციულად მომგებიანია.
ჩინური სახელმწიფო კომპანია, ჩინეთის გზებისა და ხიდების კორპორაცია 14 მილაირდ დოლარიან პროექტს ანხორციელებს, რომ მიუერთოს ქალაქი მომბასა დედაქალაქ ნაირობს რკინიგზით. ანალიტიკოსები ამბობენ, რომ ტრანსპორტირების დრო, ორ ქალაქს შორის 36 საათიდან შემცირდება 8 საათამდე, რაც შესაბამის ტრანსპორტირების ხარჯებს 60 - % - ით შეამცირებს. ასევე არსებობს, გეგმები, რომ ნაირობი შეუერთდეს სამხრეთ სუდანს, უგანდისა და რუანდის გავლით. კენია აპირებს, რომ გახდეს, აღმოსავლეთ აფრიკის ეკონომიკურად წამყვანი ძალა ცინური დახმარების მეშვეობით.
სამხრეთის საზღვარზე, ტანზანია ცდილობს კენიას გაუწიოს კონკურენცია და თვითონ გახდეს ეკონომიკურდ წამყვანი ძალა, და ჩინელებთან აფორმებს ხელშეკრულებებს რამდენიმე მლიარდიან ინფრასტრუქტურულ პროექტებზე. მათ ასევე გააფორმეს ხელშეკრულება ჩინელებთან და ომანის სამშენებლო კომპანიასთან, ბაგამაიოს პორტის გაფართოებასა და გაღრმავებასთან დაკავშირებით, ვინაიდან დარ ეს სალამის პორტი გადატვირთულია. დაგეგმილია, რომ ბაგამაიო წელიწადში მოემსახურება 20 მილიონ კონტეინერს, რაც მას აფრიკის უდიდეს პორტად აქცევს. ტანზანიას ასევე აქვს კარგი სატრანსპორტო კავშირები ,, ტანზანიის სასოფლო სამეურნეო კორიდორის სამხრეთ ნაწილთან" და უკავშირდება სამხრეთით არსებულ 15 სახელმწიფოს სამხრეთ აფრიკულ განივთარების თემს. ეს კიდევ თავის მხრივ, უკავშირდება ჩრდილოეთ - სამხრეთის კორიდორს, რომელიც დურბანის პორტს აკავშირებს კონგოდ დემოკრატიული რესპუბლიკის და ზამბიის სპილენძის საბადოებთან, შედეგად დარ ეს სალამიდან იკვრება კავშირი მალავისა და დურბანთან.
მიუხედავად ამისა, ტანზანია ჩანს როგორც მეორე ეკონომიკური ძალა აღმოსავლეთ სანაპიროზე. კენიის ეკონომიკა წამყავანია 5 სახელმწიფოს არმოსავლეთ აფრიკულ თემში, დაახლობიეთ რეგიონის მშპ - ს 40 - % - იანი წილით. მას შეიძლება ნაკლები სასოფლო სამეურნეო მიწა აქვს, თუმცა ის მას გაცილებით უფრო ეფექტიანად იყენებს. მისი ინდუსტრიული სისტემა ასევე უფრო ეფექტიანია, ასევე მისი საქონლის ბაზარზე მიწოდების სისტემა - როგორც შიდა ასევე საერთოშორისო. თუკი ის შეინარჩუნებს პოლიტიკურ სტაბილორბას, როგორც ჩანს ის გახდება რეგიონის წამყვანი ძალა, როგორც მოკლე ასევე საშუალოვადიან პერსპექტივაში.
ჩინეთი ნიგერსიც არის წარმოდგენილი, სადაც ჩინური კომპანია, ნავთობის რეწვაში დებს ფულს და ქვეყნის ცენტრში ტენერეს ნავთობსაბადოს უწევს ოპერირებას. ასევე ჩინეთის ინვესტიცია ანგოლაში გასული დეკადის განმავლობაში 8 მილიარდზე მეტი იყო და ყოველწლიურად იზრდება. ჩინეთის სარკინიგზო საინჟინრო კორპორაციამ, უკვე დახარჯა თითქმის 2 მილიარდი დოლარი ბენგუელას რკინიგზის მშენებლობაზე, რომელიც კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკას 800 მილით დაშორებულ ანგოლის პორტ ლობოტოსთან აერთებს. ამ გზით მოდის, კობალტი, სპილენძი და მანგანუმი რომლითაც კატანგას რეგიონია დალოცვილიც და დაწყველილიც.
იგივე კომპანია ლუანდაში აშენებს საერთაშორისო აეროპორტს, და ქალაქის გარშმეო გაჩნდა საცხოვრებელი კორპუსები რომლებიც აქ მყოფი 150 თუ 200 ათასი ჩინელი მუშისთვის არის განკუთვნილი. ეს ათასობით მუშა ასევე გაწრთვნილი არიან სამხედრო სამქეში და შეულიათ მილიციური მხარდაჭერა გაუწიონ ჩინეთს თუკი ასე იქნება საჭირო.
რაც ჩინეთს ანგოლაში სურს, ეს არის ის რაც მას სურს სხვაგანაც: მასალა რომლის მეშვეობითაც ის აწარმოებს პროდუქტს და პოლიტიკური სტაბილურობა, რისი მეშვეობითაც მას გარანტირებული ექნება ამ მასალის და პროდუქტის მოძრაობა. ამგვარად თუკი პრეზიდენტი ხოსე ედუარდო დოს სანტოსმა რომელიც უკვე 36 წელია საქმეშია, გადაწყვიტა, რომ მერაია ქერისათვის გადაეხადა 1 მილიონი დოლარი, რათა მას ემღარა მის დაბადების დღის წვეულებაზე 2013 წელს, ეს მისი საქმეა. და თუკი მბუნდუს ტომი, რომელსაც პრეზიდენტი მიეკუთვნება, გააგრძელებს ქვეყანასი დომინაციას, ეს კიდევ მათი საქმეა.
ჩინელების ჩართულობა ძალიან საინტერესო წინადადებაა ბევრი აფრიკული მთავრობისათვის. ბეიჯინგი და ჩინური კომპანიები არ სვამენ რთულ შეკითხვებს ადამიანის უფლებების შესახებ, ისინი არ მოითხოვენ ეკონომიკურ რეფორმებს და არც იმას, რომ ქვეყნის ზოგიერთმა ლიდერმა არ მოიპაროს ხალხის ფული, რაც შეიძლება მოეთხოვა საერთაშორისო სავალუტო ფონდს და მსოფლიო ბანკს. მაგალითად ჩინეთი სუდანის ყველაზე დიდი სავაჭრო პარტნიორია, რაც თავის მხრივ ხსნის თუ რატომ არის რომ ჩინეთი მას იცავს გაეროს უსაფრთხოების საბჭოში და აგრძელებდა მისი პრეზიდენტის ომარ ალ - ბაშირის მხარდაჭერას, როდესაც საერთაშორისო კრიმალურმა სასამართლომ მისი დაჭერის ბრძანება გასცა. ამ ყველაფრის გამო დასავლეთიდან წამოსულ კრიტიკას ბეიჯინგში უბრალოდ ხუმრობად ღებულობენ, თუმცა ეს წარმოჩინდება როგორც ხელის შეშლა ჩინეთისთვის, რომ აკეთოს ბიზნესი აფრიკაში და დასავლურ ფარისევლობად.
რაც ჩინელებს სურს, ეს არის ნავთობი, მინერალები ძვირფასი მეტალები და ბაზარი. ეს არის სამართლიანი მთავრობათაშორისი ურთიერთობა, მაგრამ ჩვენ ვნახავთ გაზრდილ დაძაბულობას ადგილობრივ მოსახლეობასა და ჩინელ მუშებს შორის, რომლებიც აქ მოყვებიან ხოლმე ამ უზარმაზარ პროექტებს. რამაც შეიძლება ის გამოიწვიოს, რომ ბეიჯინგს დასჭრიდეს ადგილობრივ პოლიტიკაში ჩარევა და მცირე სამხედრო წარმომადგენლობების ქონა სხვადასხვა სახელმწიფოში.
სამხრეთ აფრიკა ჩინეთის უდიდესი სავაჭრო პარტნიორია სამხრეტთაფრიკაში, ამ ორ ქვეყანას დიდი ხნის პოლიტიკური და ეკონომიკური თანამშრომლობის ისტორია აქვთ, ასობით ჩინური კომპანია, როოგორც სახელმწიფო ასევე კერძო მოქმდებს დურბანში, პრეტორიაში, კეიპ თაუნში, იოჰანესბურგში და პორტ ელიზაბეთში.
სამხრეთ აფრიკის ეკონომიკა ნიგერიის შმედგომ მეორეა კონტინენტზე. კონტინეტის სამხრეთში ის ეკონომიკურად წამყვანი ძალაა ( სამჯერ დიდია ანგოლისაზე ), ასევე სამხედრო და დემოგრაფიული ( 53 მლნ მოსახლე) თვალსაზრისით. სამხრეთ აფრიკა უფრო განვითარებულია, ვიდრე ბევრი აფრიკული სახელმწიფო, მისი მდებარეობის წყალობით, კონტინენტის უკიდურეს სამხრეთში, გასასვლელით 2 ოკეანეზე, ასევე მისი ბუნებრივი სიმდიდრეები, ოქრო, ვერცხლი, ქვანახშირი, კლიმატი და მიწა, რაც საშუალებას იძლევა დიდი რაოდენობით საკვების წარმოებისას.
რადგანაც ის ასე სამხრეთით არის და სანაპირო დაბლობი სწრაფადვე გადადის მაღალმთიან ლადშაფტში, ის აფრიკის იმ იშვიათ სახელმწიფოთა შორის არის სადაც მალარიისგან არ იტანჯებიან, რადგანაც კოღოებისთვის აქ გამრავლება რთულია. ამან საშუალება მისცა ევროპელ კოლონისტებს, რომ გაცილებით უფრო ღრმად და სწრაფად აეთვისებინათ ქვეყნის შიდა რეგიონები, ვიდრე ტროპიკებში, დასახლდენენ აქ და დაიწყეს მცირე ზომის ინდუსტრიის განვითარება რაც დღეისათვის იქცა სამხრეთ აფრიკის უდიდეს ეკონომიკად.
აფრიკის სამხრეთში ბიზნესის საზღვარგარეთ კეთება, უმეტესობისთვის ნიშნავს რომ მათ კავშირი აქვთ კეიპ თაუნთან, პრეტორიასთან და ბლუმფონტაინთან.
სამხრეთ აფრიკამ, გამოიყენა მისი რესურსები და მდებარეობა იმისათვის, რომ მისი მეზობლები თავის სატრანსპორტო სისტემაში ჩაება, ისტ ლონდონის, კეიპ თაუნის, პორტ ელიზაბეთის, დურბანის პორტებიდან სარკინიგზო და საავტომობილო გზები და მაგისტრალები გადაჭიმულია ჩრდილოეთისკენ დ მათ აკავშირებენ ზამბია, ზიმბაბვე, მალავისთან და ტანზანიასთან, გაჭიმულია კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის კატანგას პროვინციამდე და აღმოსავლეთით კიდევ მოზამბიკამდე. ჩინელების მიერ ახლად აშენებულმა რკინიგზამ კატანგას პროვინციიდან ანგოლურ პორტამდე, გამოწვევა გაუგზავნა სამხრეთ აფრიკის დომინაციას და შეიძლება ტავისკენ წაიღოს კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკიდან ტრაფიკის ნაწილი, მაგრამ როგორც ჩანს სამხრეთ აფრიკას დაბედებული აქვს, რომ უპირატესობას ფლობდეს.
აპართეიდის დროს აფრიკის ეროვნული კონგრესი მხარს უჭერდა ,,სახახლო მოძრაობას ანგოლის განთავისუფლებისათვის" ბრძოლის დროს პორტუგლაიელი კოლონიზატორების წინაარმდეგ. თუმცა ეს ვნება ბოლოს დაპირისპირებაში გადაიზარდა, ვინაიდან ორივე მხარე მართავს თავის შესაბამის ქვეყანას და კონკურენციაში რეგიონში ლიდერობისთვის. ანგოლას გრძელი გზის გავლა მოუწევს, რომდ აეწიოს სამხრეთ აფრიკას. ეს არ იქნება სამხედრო დაპირისპირება, სამხრეტ აფრიკსი უპირატესობა თითქმის უპირობოა. მას დიდი არმია ჰაყავს, 100,000 კარგად შეიარაღებული და გაწრთვნილი ჯარისკაცი, ათობით გამანადგურებელი და შემტევი შვეულმფრენი, ასევე რამოდენიმე თანამედროვე წყალქვეშა ნავი და ფრეგატი.
ბრიტანეთის იმპერიის დროს, სამხრეთ აფრიკის კონტროლი ნიშნავდა კეთილი იმედების კონცხის კონტროლს და ამავე დროს, ინდოეთისა და ატლანტის ოკეანეებს შორის არსებული სანაოსნო გზის კონტროლს, თანამედროვე ფლოტილიებს თუკი მოესურვებათ ამ გზის გავლა შეუძლიათ გაცილებით შორიდან შემოუარონ სამხრეთ აფრიკის სანაპიროს, მაგრამ სამხრეთ აფრიკის მნიშვნელობა კვლავ რჩება, როგორც კონტინეტის სამხრეთ მესამედის მაკონტროლებლის და მისი უკიდურესი სამხრეთი კონცხით კვლავ გააკონტროლებს მის სახრეთს.
ჩვენს საუკუნეში აფრიკაში კიდევ ახალი ძიძგილაობა იქნება, მაგრამ ამ საძიძგილაო ჯილდოს, უკვე ორი ხელის მოსაკიდი ექნება. ერთი იქნება უკვე კარგად წარმოჩენილი ინეტერესი გარედან, აფრიკის რესურსებისათვის, მაგრამ მეორე იქნება თვითონ კონტინეტის შიგნიდან სამხრეთ აფრიკა, რომელსაც, როგორც ჩანს გადაწყვეტილი აქვს რომ წვდეს ყველაზე პირველი და ყველაზე მეტადაც.
ის დომინანტია 15 სახელმწიფოსგან შემდგარ, სამხრეთ აფრიკულ განვითარების თემში, ასევე მოახერხა და გარანტირებული ადგილი მიიღო დიდი ტბების საერთაშორისო კონფერენციაზე, რომლის წევრიც კი არ არის. სამხრეთ აფრიკული განვითარების თემი კონკურენციაში აღმოსავლეთ აფრიკულ თემთან, რომელიც შედგება, ბურუნდის, რუანდის, უგანდის, კენიისა და ტანზანიისგან. ეს უკანასკნელი ასევე წევრია სამხრეთ აფრიკული განვითარების თემისაც და აღმოსავლეთ აფრიკული თემის სხვა წევრები პირქუშად აკვირდებიან მის ფლირტს სამხრეთ აფრიკასთან. სამხრეთ აფრიკული ხედვით, ტანზანია წარმოადგენს იმ მანქანას, რომლის მეშვეობითაც ის შეძლებს მეტი გავლენა ჰქოდნეს დიდი ტბების რეგიონზე და მის მიდებარედ.
სამხრეთ აფრიკის სახელმწიფო თავდაცვის ძალებს, ბრიგადა ჰყავთ კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში, ოფიციალურად გაეროს მართვის ქვეშ, თუმცა სინამდვილეში ამ ქვეყნის პოლიტიკურმა ოსტატებმა, ეს გადაწყვიტეს იმ მიზნით, რომ ეს მინერალებით მდიდარი რეგიონი ყურადღების გარეშე არ დარჩენოდათ. ამ ყველაფერმა მას მოუტანა დაპირისპირება, ბურუნდისთან, რუანდასა და უგანდასთან, რომელთაც ასევე ჰყავთ თავიანთი ძალები გაეროს მისიაში გაგზავნილი და განსხვავებული იდეა აქვთ იმის შესახებ თუ ვინ უნდა იყოს,კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში მიმდინარე სამქის კურსში.
წარსულის აფრიკას არ ჰქონია საქმე ასარჩევად - გეოგრაფიამ შექმნდა ის - და შემდეგ ევროპელებმა ჩამოაყალიბეს მისი საზღვრები. ახლა, მისი სწრაფად მზარდი მოსახლეობით და განვიტარებადი მეგა - ქალაქებით, მას არ აქვს არჩევანი გარდა იმისა რომ ჩაეხუტოს თანამედროვე გლობალურ მსოფლიოს, რომელთანაც ის არის დაკავშირებული.
ის მდინარეები, რომლებიც ვაჭრობას აბრკოლებდნენ გახდნენ ელეტროენერგიის მწარმოებლები. მიწა რომელიც არ იძლეოდა საკვებს, იძლევა მინერალებს და ნავთობს და ამდიდრებენ ქვეყნებს, მიუხედავად იმისა, რომ მხოლოდ მცირე ნაწილმა თუ შეიძლება ჩააღწიოს ხალხამდე. ასევე, ქვეყნების უმეტესობაში, არა სუყველაში, სიღარიბე მცრიდება და უკეთესი ჯანდაცვის და განათლების მიღებაა შესაძლებელი. ბევრი ქვეყანა ინგლისურენოვანია, რაც მათ თანამედროვე მსოფლიოში სადაც ეკონომიკურ ურთიერთობებში ინგლისური დომინირებს უპირატესობას აძლევს, და კონტინეტის ეკონომიკაც ბოლო სამი დეკადის განმავლობაში იზრდება.
მეორეს მხრივ, ეკონომიკური ზრდა ქვეყნების უმეტესობაში დამოკიდებულია, მსოფლიო მასშტაბით მინერალურ რესურსების და ენერგიის ფასებზე. ქვეყნები, რომელთა ბიჯეტიც გათვლილი იყო, ბარელ ნავთობზე $ 100 შემოსავალზე, მცირე საშუალება აქვთ, რომ სიტუაციას გაუმკალვდნენ როდესაც ფასები $ 80, $ 60 ვარდება. წარმოებიდან შემოსავლები ფატირუად იგივეა რაც 70 - იან წლებში იყო. კორუფცია, რჩება ყოვლისმომცველად მთელი კონტინენტის მასშტაბით, ასევე რამოდენიმე ცხელი კონფლიქტი (მაგალითად სომალი, ნიგერია, სუდანი) და ასევე ათობით გაყინული.
ყოველწლიურად ახალი გზები და რკინიგზები აერთებს ამ უკიდურესად ჭრელ რეგიონს. ის დიდი მანძილები, რაც აფრიკას აშორებს, დანარჩენი სამყაროსაგან დაძლეული იქნა ავიაციის განვითარებით, ხოლო ინდუსტრიალიზაციამ ქნა, ის რომ სადაც პორტები ბუნებრივად არ იყო ხელოვნურად იქნა გაკეთებული.
1960 - იანი, წლებიდნა მოყოლებული, ოპტიმისტები წერენ, თუ როგორ არის აფრიკა ზღვარზე, იმისა, რომ გადალახოს მისი ბუნებისგან გამოწვეული ჩამორჩენილობა და შემოატრიალოს ისტორია. თუმცა ამჯერად ეს სიმართლეა. და ეს აუცილებლად ასეც უნდა იყოს. სუბ - საჰარული აფრიკის მოსახლეობა ამჟამად 1.1 მილიარდი ადამიანია და შეფასებების თანხმად 2050 წლისთვის უნდა გაორმაგდეს და 2,4 მილიარდს მიაღწიოს.

ლანდაშაფტის ტყვეები ( გეოგრაფიის ტყვეები ( პატიმრები )) ტიმ მარშალი

2017-08-01T22:17:00.000+04:00

თავი 4

დასავლეთ ევროპა

"აქ ყველგან წარსულია, მთელ კონტინენტზე მოგონებებია დთესილი,,

მირნდა რიჩმონდ მილიუტო, ,,სიწყნარის 50 წელიწადი, სიყვარული, ომი და განადგურებული სახლი საფრანგეთში".

თანამედრო მსოფლიო, ცუდად თუ კარგად ევროპიდან წარმოიშვა, ევრაზიული კონტინენტის ამ დასავლურმა ნაწილმა დასაბამი მისცა განმანათლებლობას, რომელმაც ინდუსტრიულ რევოლუციამდე მიგვიყვანა, რამაც ზუსტად ის გამოიწვია რასაც დღეს მთეი მსოფლისო მასშტაბით ვხედავთ. სწორედ ამისთვის შეიძლება მადლობა ვუთხრათ ან გავკიცხოთ ევროპის მდებარეობა.

გალფსტრიმის თბილმა დინებამ რეგიონი უზრუნველყო, წვიმის ზუსტის რაოდენობით, რაც საჭირო იყო ფარტომაშტაბიანი სოფლის მეურნეობისთვის, კარგმა ნიადაგმა კი ცალკე შეუწყო ხელი მის ნაყოფიერებას. ამან ბიძგი მისცა მოსახლეობის ზრდას, უმეტესად იმ ადგილებში სადაც მთელი წლის მანილზე შეიზლებოდა მუშაობა, ზაფხულის სიცხეების დროსაც კი, ზამთარი დამატებითი ბონუსი იყო, რომელიც ისეთი ცივი არ იყო, რომ მუშოაბისთვის ხელი შეეშალა სამაგიეროდ საკმარისი იყ იმისთვის რომ ის გრიპის ვირუსები დაეხოცა, რომელიც მსოფლიოს დანარჩენ ნაწილში ეპიდემიებს იწვევდა.

კარგი მოსავალი ნიშნავს საკვების მეტობას, რომლითაც შეიძლება, რომ ივაჭრო, რაც მომდევნო ეტაპზე იმას იწვევდა, რომ ჩნდებოდა ვაჭრობის ცენტრები, რომლებიც ქალაქებად ჩამოყალიბდნენ, რაც თავის მხრივ იძლევა იმის შესაძლებლობას, რომ ადამიანებმა თავიანთი ყურადღება მოსავლიდან ( სოფლის - მეურნეობიდან *) სხვა რამეზეც გადაიტანონ, იდეებსა თუ ტექნოლოგიებზე.

დასავლეთ ევროპას არ აქვს ნამდვილი უდაბნოები, მარად მზრალი ყინულებიც ტერიტორიის მცირე ნაწილს ფარავს უკიდურეს ჩრდილოეთში, მიწისძვრები, ვულკანები და მასიური წყალდიდობებიც იშვიათია. მდინარეები გრძელია, მდორე და სანაოსნოდ ვარგისი და შეიძლება ითქვას შექმნილი ვაჭრობისათვის. ისინი უერთებიან ზღებსა და ოკეანეებს ყველა მიმართულებით, ჩრდილოეთით, სამხრეთით, დასავლეთით თუ აღმოსავლეთით და მდიდარი არიან ბუნებრივი ნავთსაყუდებლით.

თუკი ამას ალპების თოვლიან შტორმში გაჭედილი კითხულობთ, ან დუნაის ქვემო წელში მისი ადიდების მომლოდინე, შეიზლება ევროპის გეოგრაფიული სიკეთე კარგად არ ჩანდეს, მაგრამ ბევრ ადგილთან შედარებით ნამდვილად დალოცვილია, არსებობს ფაქტორები, რომლებმაც ევროპელები მიიყვანა პირველი ინდუსტრიული სახელმწიფოების შექმნამდე, რამაც ისინი მიიყვანა იქამდე რომ პირველი ინდუსტრიული მასშტაბის ომები ეწარმოებინათ.

თუკი ავიღებთ მთლიანად, ყველა მდინარეებს, ველებს და მთებს, რასაც ვხვდებით ევროპაში, ეს კარგად ახსნის თუ რატომ ჩამოყალიბდა აქ ამდენი სახელმწიფო. განსხვავებით ამერიკისგან, სადაც დომინანტი ენა და კულტურა სწრაფად და ძალადობრივად მიაწვა დასავლეთისკენ, რაც გიგანტური სახელმწიფოს შექმნით დასრულდა. ევროპა იზრდებოდა ორგანულად 1000 ბით წლის მანძილზე და დარჩა დაოფილი თავისი გეოგრაფიული და ლინგვისტური რეგიონების მიხედვით.

იბერიის ნახევარკუნძულის, სხვადასხვა ტომების ჩრდილოეთით გავრცელებას ხელი შეუშალა პირენეების არსებობამ, ათასობიტ წლის მანძილზე კი ამ ტერიტორიაზე თანდათანობით ჩამოყალიბდა ესპანეთი და პორტუგალია. და ესპანეთიც კი არ არის სრულიად ერთიანი სახელმწიფო, კატალონიით როელიც ნელ - ნელა იმაღლებს ხმას დამოუკიდებლობისათვის. საფრანგეთიც ასევე ჩამოყალიბებული იქნა ბუნებრივი ბუნებრივი ბარიერების მიერ, პირენეებმა, ალპებმა, რაინმა და ატლანტის ოეკანემ ჩარჩოში მოაქციეს.
ევროპის ძირითადი, მდინარეები ერთმანეთს არ ერთვის, ( თუ არ ჩავთვლით სავას, რომელიც ბელგრადში უერთდება დუნაის ). ეს ნაწილობრივ ხსნის იმას, თუ რატომ მოხდა, რომ ამ შედარებით პატარა ტერიტორიაზე ამდენი სახლემწიფო ჩამოყალიბდა, რადგანაც მდინრეები ერთმნეთს არ ერთვიან, მათ ერთგვარად ეკონომიკური გავლენის საკუთარი რაიონები ცამოაყალიბეს, რამაც სულ მცირე ერთი ურბანული ცენტრის გაჩენა, გამოიწვია ამ დინარების ნაპირებზე, რომელთა ნაწილიც შემდგომში დედაქალაქებად იქცა.
ევროპის სიგრძით მეორე მდინარე დუნაი ( 1,780 მილი ) ამის კარგი მაგალითია. ის გერმანიის შავ ტყეში იღებს სათავეს სამხრეთ - აღმოსავლეთისკენ ეშვება და შავ ზღვაში ამთავრებს თავის დინებას. საერთო ჯამში, დუნაი 18 ქვეყანაზე ახდენს გავლენას და მის განვლილ გზაზე ბუნებრივ საზღვრებს აყალიბებს, ამ ქვეყნებს შრის არის, რუმინეთი და ბულგარეთი, სლოვაკეთი და ნგრეთი, ხორვატია და სერბთი, სერბეთი და რუმინეთი. 2000 წელზე მეტი ხნის წინ, ის რომის იმპერიის საზღვარი იყო, რომელიც თავის მხრივ დაეხმარა დუნაის, რომ გამხდარიყო მსოფლიოს ერთ - ერტი უმნიშვნელოვანესი სავაჭრო გზა შუა საუკუნეების პერიოდში და ხელი შეუწყო ვენის, ბრატისლავის, ბუდაპეშტის და ბელგრადის გაჩენას, რომლებიც დღეს დედაქალაქები არიან. ის ასევე წარმოადგენდა ორი ძველი იმპერიის ბუნებრივ საზღვარს, ავსტრია უნგრეთისა და ოსმალეთის იმპერიებისას, როდესაც ესენი დაიშლანენ, ერები კვლავ გაჩდნენ მათ ადგილზე საბოლოოდ კი ერი სახელმწიფოს ჩამოყალიბებამდე მივიდნენ. აქედან, გამომდინარე, დუნაის გეოგრაფია განსაკუთრებით კი მისი სამხრეთი ნააწილი, კარგად ხსნის იმ ფაქტს თუ რატომ არის ამ ადგილზე ამდენი პატარა სახელმწიფო, მის ჩრდილოეთით მდებარე ჩრდილო ევროპის შედარებით დიდ ევროპულ სახელმწიფოებთან შედარებით.
ჩდილოეთის მხარის ქვეყნები უფრო მდიდრები არიან დუნაის სამხრეთით მდებარე რამოდენიმე ქვეყანასთან შედარებით. ჩრდილოეთის ინდუსტრიალიზაცია უფრო ადრე მოხდა ვიდრე სამხრეთის და ეკონომიკურ წარმატებასაც მიაღწია, ჩრდილოეთის სახელმწიფოების უმეტესობა ქმნის დასავლეთ ევროპის გულს და მათი შორის სავაჭრო კავშირები ადვილად დამყარებადი იყო და ერთ მდიდარ სახელმწიფოს შეეძლო სხვებთან ევაჭრა ( რაც ჯამში სხვებსაც ამდიდრებდა*). - მაშინ როდესაც ესპანეთს ან პირენეები უნდა გადაეკვეთა ანდა პორტუგალიის და ჩრდილო აფრიკის შეზღუდული ბაზრით დაკმაყოფილიყო.
არსებობს დაუდასტურებელი თეორია, რომ სამხრეთში კათოლიციზმის დომინანტობამ, მისი ჩამორჩენილობა გამოიწვია, მაშინ როდესაც პროტესტანტულმა შრომის ეთიკამ ჩრდილოეთი ახალ სიმაღლეებამდე აიყვანა. ყოველ ჯერზე როდესაც ბავარიულ ქალაქს მიუნხენს ვსტუმრობ და ბმვ - ს , ალიანცის და სიმენსის მბრწყინავ სათაო ოფისებს ვხედავ, ეჭვი შემაქვს ამ თეორიის სისწორეში. გერმანიაში მოსახლეობის 34 პროცენტი კათოლიკეა და თვითონ ბავარია უფრო მეტად კათოლიკურია, ჯერჯერობით მათ რელიგიურ არჩევანს, როგორც ჩანს გავლენა არ მოუხდენია არც პროგრესზე და მიზანმიმართულობაზე და არც იმაზე რომ ბერძნები მუშაობენ უფრო მეტად და მეტ გადასახადებსაც იხდიან.
კონტრასტი ევროპის ჩრდილოეთსა და სამხრეთს შორის, ნაწილობრივ შეიძლება იმ ფაქტს დავაბრალოთ, რომ სამხრეთს ნაკლები სანაპირო ვაკეები აქვს, რომელიც საოფლის მეურნეობაში შეიძლება გამომდგარიყო და უფრო მეტად იტანჯებოდა გვალვისა და ბუნებრივი კატასტროფებისგან ვიდრე ჩრდილოეთი, თუმცა მსოფლიო მასშტაბით თუ ავიღებთ ეს ყველაფერი გაცილებით ნაკლები არის. როგორც პირველ თავში ვნახეთ, ჩრდილო ევროპის ვაკე არის კორიდორი, რომელიც საფრანგეთის ჩრდილოეთიდან ურალამდე რუსეთამდე არის გადაჭიმული, ჩრდილოეთით ჩრდილოეთის და ბალტიის ზღვებით შემოსაზრვრული. მიწა საშუალებას იძლევა წარმატებული ფართომასშტაბიანი სოფლის მეურნებოსათვის, ხოლო სამდინარო ქსელი კი შესაძლებლობას მარცვლეულის და სხვა პროდუქციის ადვილად ტრანსპორტირებისას.
ვაკეზე გაშლილი ქვეყნებიდან საფრანგეთს ჰქონდა საუკეთესო მდებარეობა უპირატესობის მისაღწევად. საფრანგეთი ერთად ერთი ევროპული სახელმწიფოა, რომლეიც ერთდროულად არის როგორც ჩრდილოური ასევე სამხრეთული ძალა. საფრაგეთს ნაყოფიერი მიწების ყველაზე დიდი ართობი აქვს დასავლეთ ევროპაში და მისი მდინარეების დიდი ნაწილი ერთმანეთთან არის დაკავშირებული. ერთი მთელ სიგრძეზე დსავლეთისკენ მიედინება ( სენა ), მეორე სამხრეთისკენ ხმელთაშუა ზღვაში ჩაედინება (რონა). ერთად ამ ფაქტორებმა და საფრანგეთის შედარებით ვაკიანობამ, საფრანგეთის რეგიონები ერთმანეთისკენ გადახარა და განსაკუთრებით კი ნაპოლეონის პერიოდიდან, როდესაც ძალის განსაუთრებული ცენტრალიზაცია მოხდა.
მაგრამ სამხრეთში და დასავლეთში, ბევრი სახელმწიფო რჩება ევროპუი ძალების მეორე რიგში, რაც ნაწილობრივ მათი მდებარეობის ბრალია. მაგალითად იტალიის სამხრეთი ჯერ კიდევ მნიშვნელოვნად ჩამორჩება იტალიის ჩრდილოეთს განვითარების მხრივ, და მუხედავად იმისა, რომ 1871 წლიდან მოყოლებული იტალია ერთიანი სახელმწიფოა ( რომის და ვენეციის ჩათვლით ). დღეისათვის ჩრდილოეთსა და სამხრეთს შორის უფრო დიდია ვიდრე ეს იყო ცივი ომის დაწყებამდე. ჩრდილოეთის მძიმე ინდუსტრიამ, საბანკო - საფინანასო სისტემის განვითარებამ უზრუნველყო ცხოვრების მაღალი სტანდარტები, რამაც იქამდე მიგვიყვანა რომ გამოჩნდნენ პარტიები, რომლებიც სამხრეთისათვის სუბსიდიების შემცირებას აგიტირებენ და ზოგიერთი საერთოდ სამხრეთდან გამოყოფასაც.
ესანეთსაც აქვს პრობლემები და ჰქონდა კიდეც მუდამ, მისი გეოგრაფიული მდებარეობის გამო. მის წვრილ სანაპირო ვაკეებს, მწირი მიწა ავქვს, შიდა ბაზრებთან კავშირიც მისი მოკლე მდინარეებით და ცენტრალური მესეტით არის შეზღუდული, რომელიც შემაღლებული პლატოა, ირგვილ მთაგრეხილებით შემოსაზღვრული, რომლებიც ზოგ ადგილებში კიდეც კვეთენ მას. ვაჭრობა დასავლეთ, ევროპასთან პირენეებით ფერხდებოდა, ხოლო ხმელთაშუა ზღვის მეორე მხარეს, განვითარებადი ქვეყნები არის, რომლებსაც შეზღუდული მსყიდველობით უნარი აქვთ. ეს ყველაფერი უკან დარჩა მეორე მსოფლიო ომის დასრულების შემდეგ, მაგრამ ფრანკოს დიქტატურის დროს პრაქტიკულად გაიყინა ურთიერთობა დასავლეთ ევროპასთან. ფრანკო გარდაიცვალა 1975 წელს და ახალ დემოკრატიული ესპანეთი 1986 წელს შეუერთდა ევროკავშირს. 1990 იანი წლებისთვის მან დაიწყო დასავლეთ ევროპის სახელმწიფოებზე დაწევა, მაგრამ მისი გარდაუვალი გეოგრაფიული და ფინანსური სისუსტე უკან ტოვებს და ამწვავებს გადახარჯვის და ცენტრალური საბიუჯეტო კონტროლის პრობლემებს. ესპანეთი იყო, 2008 წლის ეკონომიკური კრიზისი შედეგად ყველაზე მეტად დაზარალებულ ქვეყნათა შორის.
საბერძნეთსაც იგივე პრობლემები აქვს, საბერძნეთის სანაპიროების დიდი ნაწილი კლოდვანია და დასამუშევებლად ვარგისი მიწები ძალიან ცოტაა. შიდა ტერიტორიაც ძირითადად მთაგორიანია, მდინარეების ნავიგაციისთვის გამოუსედეგარი და ნაყოფიერი ველებიც ცოტაა. რაც სასოფლო - სამეურნეო მიწებია, მაღალი ხარისხის არის, მაგრამ პრობლემა ის აის, რომ ის იმდენად მწირია რომ საბერძნეთს არ აძლევდა საშუალებას გამხდარიყო სასოფლო - სამეურნეო ნაწარმის დიდი ექსპორტიორი. ანდა ჩამოეყალიბებინა დიდი ურაბნული ცენტრები, რომლებიც გახდებოდნენ სახლი მაღალი განათელბის და გამოცდილების მქონე ხალხის, სიტუცია კიდევ უფრო მწვავდება მისი მდებარეობის გამო, ათენი რომელიც მდებარეობს ნახევარკუნძულის წვერში, თითქმის სრუალიად არის მოწყვტილი ევროპულ ბაზარს, მას უწევს გამოიყენოს ეგეოსის ზღვა, რომ საზღვაო ვაჭრობა ჰქონდეს, მაგრამ ეგეოსის ზღვის გასწვრი მდებაროებს თირქეთიც, დიდი პოტენციური მტერი. საბერძნეთმა რამოდენიმეჯერ იომა ტურქეთის წინააღმდეგ, მეცხრამეტე საუკუნის ბოლოს დ მეოცე საუკუნის დასაწყისში და დღესაც თვადაცვაზე დიდი რაოდენობით ევროებს ხარჯავს, რომელიც არ აქვს.
საბერძნეთის ძირითადი ნაწილი მთებითაა დაცული, თუმცა მას აქვს ასევე 1400 კუნძული ( 6000 თუკი იმ კლდეებსაც ჩავთვლით, რომლებიც ეგეოსის ზღვაშია ამოჩრილი ). რომელთა შორისაც დაახლოებით 200 დასახლებულია, ეს ყველაფერი დიდ ფლოტილიას საჭიროებს, იმისთვის, რომ ამ ტერიტორიებში პატრულირება მოხდეს და კიდევ უფრო მეტს თუკი საქმე მის დაცვაზე მიდგება, ამის გამო საბერძნეთს დიდი სამხედრო ხარჯები აქვს, რომელსაც ის ვერ უმკლავდება. ცივი ომიდ დროს, ამერიკელები და ნაწილობ ბრიტანლებიც იყვნენ პასუხისმგებლები სამხედრო დახმარებაზე რათა საბჭოელებს ეგეოსში და ხმელთაშუა ზღვაში არ შემოეღწიათ, როდესაც ცივი ომიდ დამთვარდა ჩეკების გამოწერაც შეწყდა, მაგრამ საბერძნეთმა ხარჯვა გააგრძელა.
ეს ისტორიული გაყოფა დღესაც აგრძელებს გავლენის მოხდენას ევროპაზე, 2008 წლის ფინანსური კრიზისისა და ევროზონაში იდელოგიური განხეთქილების ფონზე. 2012 წელს როდესაც გადარჩენის პაკეტი იქნა შემუშავებული და ევროკავშირმა მოთხოვნა წამოაყენა დამზოგავი პოლიტიკის გატერებაზე, გეოგრაფიული დაყოფა მალე გახდა ნათელი. დონორები და მოთხოვნილების წამყენებლები იყვნენ ჩრდილოეთის სახელმწიფოები, დახმარების მიმღებები კი უმეტესად სამხრეთის სახელმწიფოები. დიდი დრო არ წაუღია იმას, რომ გერმანელები მიმხდარიყვნენ, რომ თვითონ მუშაობდნენ 65 წლამდე ხოლო მათი გადახდილი გადასახადები მიდიოდა საბერძნეთში სადაც ხალხს შეუძლია 55 წლის ასაკში გავიდეს პენსიაში. გერმანელებმაც იკითხე ,, რატომ ? '' და პასუხი ,, ჭირშიც და ლხინშიც "* ( აქ ინგლისურ ვერსიაში, წერია ,,in sickness and in health'' ეს სიტყვები წარმოითქმის ქრწინების, დროს ნიშნად იმისა რომ წყვილი მუდამ ერთად იქნება და ქართული თარგმანსაც მგონი არაუშავს :) ). არ იყო დამაკმაოფილებელი.
გერმანელებმა დააწესეს გადარჩენისთვის საჭირო, დაზოგვის პოლიტიკის პირობები, ბერძნებმაც საპასუხო დარტყმა მიაყენეს. მაგალითად გერმანიის ფინანსთა მინისტრმა ვოლფგანგ შოიბლემ განაცხადა რომ, მას ბოლომდე არ სჯერა, რომ საბერძნეთის პოლიტიკურ პარტიებს ბოლომდე აქვთ გაცნობიერებული, თუ რა რთულ პოლიტიკურ სიტუაციაში იმყოფებიან ისინი. რაზეც საბერძნეთის პრეზიდენტმა, კაროლოს პაპოულიასმა, რომელიც ნაცისტებს ებრძოდა უპასუხა, მე არ შემიძლია მივიღო ეს რომ ბატონი შოიბლე შეურაცხყოფას აყენებდეს ჩემს ქვეყნას, ... ვინ არის ბატონი შოიბლე რომ შეურაცხყოს საბერძნეთი ? ვინ არიან ჰოლანდიელები ? ვინ არიან ფინელები ? მან გააკეთა განცხადება მეორე მსოფლიო ომთან დაკავშირებითაც. ,, ჩვენ ყოველთვის ამაყები, ვიყავით, რომ ვიბრძოლეთ დაგვეცვა ჩვენი თავისუფლება და ქვეყანა და ასევე ევროპის თავისუფება''. სტერეტიპი, მფლანგველი, უსაქმური სამხრეთელების და ფრთხილი და მშრომელი ჩრდილოელების, მალე იქნა გადაფარული ბერძნული მედიის მუშოაბით, გერმნიისთვის მუდმივად შეხსენებით მისი წარსულის, გერმანიის კაცლერის ანგელა მერკელის ჰიტლერის ულვაშებით გამოსახვით დამთავრებული.
ბერძენი გადასახადების გადამხდელი - რომელსაც არ შეუძლია შეინარჩუნოს ქვეყნის ეკონომიკა - სულ სხვა სახის კითხვებს სვამს. რატომ უნდა გვკარნახობდნენ გერმანელები ჩვენ ? როდესაც ევროთი ყველაზე მეტად მოგებული ისინი რჩებიან ? საბერძნეთში და დანრჩენ ქვეყნებშიც, დაზოგვის ღონისძებები ესმით როგორც თავდასხმა სუვერენიტეტზე. ევრკავშირის სახლს ბზარები უჩნდება, დასავლეთ ევროპის პერიფერიაზე საბერძნეთი მოჩანს, როგორც ნახევრად მოშორებული წევრი, აღმოსავლეთიდან ეს კვლავ კონფლიქტად განიხილება. თუკი ეს გადახრა, რომ 70 წელი მშვიდობაა ევროპაში, ამ საუკუნეშიც შენარჩუნებული უნდა იქნეს, მაშინ ამისთვის საჭირო იქნება, სიყვარული, მზრუნველობა და ყურადღება.
მეორე მსოფლიო ომის შემდგომი თაობა გაიზარდა მშვიდობაში, როგორც ნორმაში. მაგრამ რაც ევროპის ამჟამინდელი თაობისთვის არის რთული, ეს არის რომ მათ ამის საპირისპირო წარმოიდგინონ. ომები მათთვის, არის ის რაც ხდება სხვაგან ან მათთან ხდებოდა ოღონდ წარსულში - ყველაზე ცუდ შემთხვევაში კი ევროპის პერიფერიაზე. 2 მსოფლიო ომის ტრამვამ, რომელსაც 70 წლიანი მშვიდობა და საბჭოთა კავშირის დაშლა მოჰყვა, დაარწმუნა ბევრი ადამიანი რომ დასავლეთ ევროპა იყო, პოსტ კონფლიქტური ზონა.
არსებობს, ბევრი მიზეზი რამაც შეიძ₾ება გვაფიქრებინოს, რომ ეს მდგომარეობა მომავალშიც შენარჩუნდება, მაგრამ პოტენციური კოფლიქების ბუშტები ზედაპირის ქვემოთ დაცურავს და დაძაბულობამ ევროპელებსა და რუსებს შორის შეიძლება კონფლიქტი გამოიწვიოს. მაგალითად, ისტორია და გეოგრაფიული მდებარეობა დღემდე მისდევს პოლონეთის საგრეო პოლიტიკას, მიუხედავად იმისა, რომ ახლა ქვეყანა მშვიდობიან ფორმაშია, წარმატებულია და ევროკავშირის ერთ - ერთი უძლიერესი სახელმწიფოა, 38 მილიონი მოსახლით. ის ტერიტორიაულადაც ერთ - ერთი უდიდესია და მისი ეკონომიკა გაორმაგდა, მას შემდეგ რაც რკინის ფარდა ჩამოიხსნა, მაგრამ ის ისევ გაჰყურებს წარსულს, რათა მომავლის უზრუნველყოფა შეძლოს.
ჩრდილო ევროპის ვაკის კორიდორი, ყველაზე ვიწრო პოლონეთშია, რომელიც ჩდილოეთში ბალტიის ზღვის ნაპირზე იქყება და სამხრეთში კარპატების ჩრდილოეთში მთვრდება, ეს არის სადაც პერსპექტივაში შეიძლება გაკეთდეს საუკეთესო დაცვის ხაზი, რუსული არიმიისგან, ანდა შემტევის პერსპექტივიდან საუკეთესო ადგილი სადაც შეიძლება ჯარებს თავი მოუყარო სანამ გადახვალ რუსეთზე შეტევაზე. პოლონელებს ეს ორივე მხრიდან აქვთ ნანახი, როესაც არმიები ორივე მხრიდან ესხმოდნენ თავს. თუკი ავიღებთ თაიმის გამოცემას, ევროპის ისტორიული ატლასი და ჩქარა გადავფურცლავთ მას, მივიღებთ უწყვეტ კადრს, როგორც იცვლებოდა პოლონეთის საზღვარი 1000 წლიდან მოყოლებული, როგორ ქრებოდა და ჩნდებოდა ის, სანამ დღევანდელი ფორმა არ მიიღო.
გერმანიის და რუსეთის მდებარეობა, პოლონეთთან მიმართ, არ აქცევს მათ ვარშავის ბუნებრივ მოკავშირეებად, საფრანგეთის მსგავსად, პოლონეთსაც უნდა რომ გერმანია დარჩეს ევროკავშირსა და ნატოში ჩაკეტილი, მაშინ როდესაც არცთუ ისე ძველი შიშები რუსეთის მიმართ კვლავ გამომჟღავნდა, უკრაინის კრიზისის დროს. ბოლო საუკუნეების მანძილზე პოლოენთს არაერთხელ უნახავს რუსეთის მიქცევ მოქცევა. ბოლო ასეთი დინების დროს როდესაც საბჭოთა კავშირი დაიშალა მხოლოდ ერთი დინების მიმართულება იყო.
ბრტანეთთან ურთიერთობა, როგორც გერმანიის საპირწონე ევროკავშირში, 1939 წლის ღალატის მიუხედავად ადვილად ჩამოყალიბდა: ბრიტანეთს და საფრანგეთს ჰქონდათ ხელშეკრულება პოლონეთთან დახმარების შესახებ, თუკი გერმანია დაიპყრობდა მას, როდესაც შეტევა დაიწყო ბლიცკრიგზე პასუხი იყო ,,სიტცკრიგი" (* გერმანულად სიტცკრიეგ პირდაპირ თარგმნით მჯდმარე ომს ნიშნავს, პოზიციურ ომს, ამ შემთხევევა კი ურეაქციოდ ყოფნას) ორივე მოკავშირე მაჟინოს ხაზის იქეთ იჯდა საფრანეთში და როცა პოლონეთს გერმანია ყლაპავდა. მიუხედავად ამისა, ბრიტანეთთან ურთიერთობები ძლიერია, მაშინაც კი, როდესაც ახალი მთავარი მოკავშირე 1989 წელს განთავისუფებული პოლონეთისთვის ამერიკა გახდა. ამერიკელები და პოლონელები ერთმნეთ ჩაეხუტნენ და ამ დროს გონებაში რუსები უტრიალებდათ. 1999 წელს, პოლონეთი შეუერთდა ნატოს, ალიანსის გაფორობამ ის მოსკოვამდე 400 მილში მიწია, რის შემდეგაც კიდევ რამოდენიმე ვარშავის პაქტის წევრი სახელმწიფო შეუაერთდა ნატოს, ხოლო მოსკოვი 1999 წელს, სასოწარკვეთილი უყურებდა იმას, თუ როგორ მიადგა ნატო მის მოკავშირე სერბეთს საომრად. 1990 - იან წლებში, რუსეთი არ იყო ისეთ, მდგომარეობაში, რომ ამ ყველაფერზე ეპასუხა, მაგრამ ელცინის წლების ქაოსის შემდეგ, პუტინი ამოძრავდა და ერყეობიდან გამოვიდა.
საკმაოდ ცნობილი გამონათქვამი, რომელიც 70 - იანი წლებიდან მოდის და ჰენრი კისინჯერ მიეწერება, რომ მან ეს კითხვა დასვა ,, თუკი მინდა რომ ევროპას დავურეკო - ვის დავუკავშირდები ? " პოლონელებს აქვთ ამ კითხვის განახლებული ვერსია, ,, თუკი რუსეთი გვემუქრება, ბრიუსელს ვურეკავთ თუ ვაშინგტონს ? '' და მათ პასუხიც იციან.
ბალკანეთის სახელმწიფოებიც, კიდევ ერთხელ განთავისუფლდნენ იმპერიებისგან. რეგიონის მთიანი რელიეფის, გამო აქ რამოდენიმე მცირე ზომის სახელმწიფო გაჩნდა და ეს ასევე იმის მიზეზიც არის თუ რატომ ვერ ახერხებენ ისინი ინტეგრაციას, მიუხედავად ძალიან კარგი მცდელობისა რომ ჩამოეყალიბებინათ სამხრეთის სლავთა კავშირი - უფრო მეტად ცნობილი როგორც იუგოსლავია. 1990 - იანი წლების ომებმა, ამ რეგიონის ყველა ქვეყანა დასავლეთის მიმართულებით გაახედა, გარდა სერბეთისა სადაც აღმოსავლეთისკენ ყურება, მართლმადიდებლური რელიგია და სლავიანობა კვლავ ძლიერია. რუსეთი, რომელსაც ჯერ კიდევ არ უპატიებია დასავლეთისთვის სერბეთის დაბომბვა და კოსოვოს ჩამოცილება, ყველანაირად ცდილობს სერბეთის თავის ორბიტაზე მიზიდვას, ენის, რელიგიის ეთნიკურობის თუ ენერგო რესურსებზე გარიგებების მეშვეობით.
ცნობილია რომ ბისმარკმა თქვა, მთავარი ომი დაიწყებოდა ,, რაღაც წყეული სისულელის გამო ბალკანეთში'', და კიდეც მოხდა ეგრე. რეგიონი ამჟამადა ეკონომიკური და დიპლომატიური ბრძოლის ველია, ევროკავშირი, ნატო, თურქები და რუსები ყველა ერთმანეთს ებრძვიან გავლენის მოსაპოვებლად. ალბანეთმა, ბულგრეთმა, რუმინეთმა და ხორვატიამ მათი არჩევანი გააკეთეს და ნატოში შევიდნენ, ალბანეთის გარდა ყველანი ასევე ევროკავშირში არიან, იგივე ქნა სლოვენიამაც.
დაძაბულობა გრძელდება, ჩრდილოეთში დ სკანდინავიაშიც, დანია უკვე ნატოს წევრია და ბოლო დროს განვითარებულმა მოვლენებმა შვედეთში გამოიწვია დებადების წამოწყება იმის შესახებ, ჰო არ არის უკვე დრო რომ უარი თვან თავიანთ ბლო 2 საუკუნის ნეიტრალიტეტზე და ალიანსს შეუერთდნენ. როგორც ჩანს შვედეთის საჰაერო დაცვის სისტემა ჩაძინებულია და იმის თავი არ აქვს, რომ რომელიმე სახის გამანადგურებელი დაცხრილოს და დანიურმა საჰაერო ძალებმა შეძლეს, რომ რუსები ცაში შეეჩერებინათ. მიუხედავად ამისა, შვედების უმეტესობა ნატოს წევრობის წინააღმდეგ გამოდის, მაგრამ დებატები მიმდინარეობს, მოსკოვის განცხადების ფონზე, რომ ის იძულებული იქნება პასუხი გასცეს თუკი შვედეთი ან ფინეთი გადაწყვეტს, რომ გახდნენ ნატოს წევრი.
ევროკავშირის და ნატოს სახელმწიფოებს, ამ საფრთხეების წინაშე სჭირდებათ ერთიანი პოზიციის დაფიქსირება, მაგრამ ეს ჯერჯერობით შეუძლებელია ვინაიდან ევროკავშირის შიგნით გააწყვეტილება მიიღება საფრანგეთის და გერმანიის შეთანხმების გზით.
როგორც ჩვენ ვნახეთ, საფრანგეთს ჰქონდა საუკეთესო შესაძლებლობა რომ მიეღწია უპირატეოსბისათვის, ევროპაში მისი კლიმატის, საზღვრების და სავაჭრო ომუნიკაციების წყალობით, მისი საზღვრები ბუნებრივად არის დაცული გარდა ერთი ადგილისა, ჩრდილო აღმოსავლეთ ნაწილისა სადაც ჩრდილო ევროპის ვაკე საფრანგეთიდან გერმანიაში გადადის. სანამ გერმანია არსებობდა როგორც ცალკეული ქვეყნები ის პრობლემას არ წარმოადგენდა. საფრანგეთი საკმაოდ შორს იყო რუსეთიდან, კიდევ უფრო შორს მონღოლთა ურდოებისგან და ჰქონდა არხი მასსა და ინგლისს შორის, შედეგად სრული დაპყრობა და შემოსავა ფაქტიურად გამორიცხული იყო. ფაქტობრივად საფრანგეთი თავიდანვე განწირული იყო კონტინენტის ძლიერი სახელმწიფო ყოფილიყო, მას ისიც კი შეეძლო, რომ მისი ძალა შორს მოსკოვამდეც კი მიეწვდინა.
მაგრამ გერმანია გაერთიანდა.
ეს ადრეც მომხდარა რამოდენიმეჯერ, არსებობდა ,, იდეა " მრავალსაუკუნოვანი გერმანიის, აღმოსავლურ ფრანკული მიწები, რომელიც რომის წმინდა საღვთო იმერია გახდა მეათე საუკუნეში ხანდახან იწოდებოდა როგორც ,,გერმანიები'', რადგანაც ის შედგებოდა 500 მდე პატარა გერმანული სამეფოსგან. მას შემდეგ რაც 1806 წელს გერმანელი ხალხის საღვთო რომის იმპერია დაიშალა, 1815 წელს ვენის კონგრესზე გერმანიის 39 სახელმწიფოს კონფედერაცია გამოცხდდა. ამ ყველაფერმა, მომდევნო ნაბიჯებად მოიტანა ის, რომ ჯერ ჩრდილო გერმანიის კონფედერაცია მოხდა და შმედგომ კი 1871 წელს მთლიანი გერმანია გაერთიანდა, როდესაც გამარჯვებულმა გერმანულმა ძალებმა პარიზის ოკუპირება მოახდინეს. ახლა, უკე საფრანგეთს ჰყავდა, მეზობელი რომელიც გეგრაფიულად მასზე უფრო დიდი იყო, მსგავსი ზომის მოსახლეობით და უფრო სწრაფი ზრდის ტემპით და უფრო მეტად ინდუსრიალიზირებული.
გერმანელთა გამარჯვების შემდეგ, გაერთიანება გამოცხადებული იქნა ვერსალის სასახლეში, პარიზის ახლოს. საფრანგეთის დაცვის სუსტი ხაზი, ჩრდილო - აღმოსავლეთი გარღვეული იქნა. ეს კიდევ 2 ჯერ განმეორდა მომდევნო 70 წლის მანძილზე, სანამ საფრანგეთმა დიპლომატიის გამოყენება არ დაიწყო აღმოსავლური საფრთხის გასანეიტრალებლად.
გერმანიის ყოველთვის უფრო დიდი გეოგრაფიული პრობლემები ჰქონდა ვიდრე საფრანგეთს, ჩრდილო ევროპის დავლობებმა მას ორი მიზეზი მისცა, რომ შეშინებოდა. დასავლეთით გერმანელბი ხედავდნენ დიდი ხნის წინ გაერთიანებულ და ძლიერ საფრანგეთს, და აღმოსავლეთში გიგანტურ რუსულ დათვს. მათი ყველაზე დიდი შიში იყო, შეტევა ორივე მხრიდან ორივე მეზობლის მიერ, ჩრდილოეთის დაბლობების გასწვრივ. ჩვენ არ ვიცით შეიძლება თუ არა ეს ოდესმე მომხდარიყო, მაგრამ ამ შიშმა კი მიგვიყვანა კატასტროფულ შედეგებამდე.
საფრანგეთს ეშინოდა გერმანიის, გერმანიას ეშინოდა საფრანგეთის და როდესაც 1907 წელს საფრანგეთი შეუერთდა ბრიტანეთს და რუსეთს ანტანტაში, გერმანიას ეშინოდა სამივესი. ბრიტანეთის ფლოტის პოტენციალის დამატებამ, გერმანიას გაუჩინა შიში, რომ ის მოხვდებოდა ბლოკადაში, ჩრდილოეთის ზღვის მხრიდან და დაკარგავდა გასასვლელს ატლანტის ოკეანეზე, სწორედ ამან გადააწყვეტინა ორივიჯერ, რომ საფრანგეთს დასხმოდა პირველად თავს. გერმანიის გეოგრაფიული პოზიციის და აგრესიულობის საკითხი გახდა ცნობილი როგორც ,, გერმანიის საკითხი", პასუხი ამ საკითხზე მეორე მსოფლიო ომის, სინამდვილეში კი მრავალსაუკუნოვანის ომების საშინელებების შემდეგ იყო, რომ მიეღოთ ევროპა, როგორც ერთიანი ძალა, ამერიკამ შექმნა ნატო და დაუშვა, რომ შექმნილიყო ევროკავშირი, ომისგან გამოფიტული და ამერიკული უსაფრთხოების გარანტიით უზრუნველყოფილმა ევროპელებმა დაიწყეს გასაოცარი ექსპერიმენტის ჩატარება, მათ მოეთხოვათ, რომ ნდობოდნენ ერთმანეთს.
რაც ახლა ევროკავშირი არის, ეს არის საფრანგეთი და გერმანია ერთმანეთზე ისე ჩახუტებული და ჩასიყვარულებული, რომ არც ერთს არ შეუძლია ერთმანეთს ხელი გაუშვას იმისთვის რომ მეორეს გაარტყას. ამ ყველაფერმა ბრწყინვალედ იმუშავა და წარმოშვა ყველაზე დიდი ეკონომიკური ზონა მსოფლიოში.
ამან კარგად იმუშავა გერმანიისათვის, რომელიც 1945 წლის შემდეგ ფერფლიდან აღსგა და მისი გეოგრაფია გამოიყენა როგორც უპირატესობა, ის ევროპის უდიდესი მწარმოებელი გახდა, დაბლობებზე ჯარების გაგზავნის ნაცვლად, მანდ დაიწყო ნაწარმის გაგზავნა, პრესტიჟული წარწერით ,, Made in Germany", და ეს პროდუქციაც დავა რაინის და ელბის დაყოლებით, ავტობანების გაყოლებით, ევროპის და მსოფლიოს გარშემო, ჩრდილოეთით, სამხრეთით, დასავლეთით და 1990 - იანი წლებიდან თანდათან უფრო მეტად აღმოსავლეთისკენ.
ამ დორს კი, ის რაც 1951 წელს დაიწყო, როგორც ევროპის 6 სახელმწიფოს კავშირი, ქვანახშირისა და ფოლადის გაერთინაება, დღეისათვის 18 სახელმწიფოს გაერთიანებაა ევროკავშირის სახით, რომელიც ,,კიდევ უფრო მჭიდრო" კავშირი ხდება. მას შემდეგ რაც პირველმა ძლიერმა ეკონომიკურმა კრიზისმა შეუტია კავშირს, ევროკავშირში გაჩნდა ნიშნები იმისა, რომ ევროპის იდეოლოგია არასაკმარისად ნათელია, ხოლო არსებული კავშირები არასაკმარისად მყარი, რასაც ავტორი რობერტ კაპლანი ,, გეოგრაფიის შურისძიებას უწოდებს".
კიდევ უფრო მჭიდრო კავშირმა, 28 წევრი სახელმწიფოდან 19 მიიყვანა საერთო ვალუტის ევროს შემოღებამდე, ყველა 28 სახელმწიფო, გარდა ბრიტანეთისა და დანიისა, ვალდებულია შეუერტდეს ევროზონას როცა ისინი კრიტერიუმებს დააკმაყოფილებენ, რაც ახლა ნათელია და რაც ზოგიერთისთვის თავის დროზეც ნათელი იყო, არის, რომ 1999 წელს როდესაც ევრო შემოიღეს, ყველა სახელმწიფო ჯერ კიდევ არ იყო მზად მის მისაღებად სადაც ის მიიღეს.
1999 წელს, ბევრი სახელმწიფო გადავიდა ურეთიერთობის ახალ დონეზე, ფართოდ დახუჭული თვალებით. ყველა მათგანს, ჰქონდა უფლება გარკვეული ლმიტამდე ჰქონოდა, ვალები, დაუსამებლობა და ინფლაცია. პრობლემა იყო ის, რომ ზოგიერთები და განსაკუთრებით ბერძნები, მონაცმეებს აყალბებდნენ, ექსპერტები ამას ხვდებოდნენ - მაგრამ ვინაიდან ევრო არა მარტო ვალუტაა, არამედ იდეოლოგიაც - ამ ყველაფერზე ისინი თვალებს ხუჭავდნენ.
ევროზონის სახელმწიფოები დათანხმდნენ ეკონომიკურ ქორწინებაზე, როგორც ბერძნები აღნშნავენ, ,, ჭირშიც და ლხინშიც", მაგრამ როდესაც 2008 წლის ეკონომიკურმა კრიზისმა დაარტყა ევროკავშირს, მდიდარმა სახელმწიფოებმა ღარიბებს დაზოგვისკენ მოუწოდეს, შედეგად კი შიდა პრობლემების ახალი ჯაჭვი მიიღეს. და დღემდე გრძელდება ერთმანეთთან დაპირისპირება. ინგლისურ ვერსიაში უფრო ხატოვნად არის :) ( The partners are still throwing dishes at each other to this day ).
ევროკრიზისმა და სხვა ეკონომიკურმა პრობლემებმა ევროპის სახლს ბზარები გამოუჩინა, ( გნსკუთრებით ძველთაგანვე ცნობილ ჩრდილოეთ - სამხრეთის ხაზზე ). ოცნება კიდევ უფრო ახლო კავშირზე, როგორც ჩანს გაიყინა, ან შეიძლება საერთოდ უკანაც მოტრიალდა და თუკი ეს ასეა, შეიძლება გერმანიის საკითხი კვლავ დაბრუნდეს უკან. შვიდ დეკადიანი მშვიდობის პრიზმიდან გამოხედვისას, ეს შეიძლება ალარმისტულ განცხადებად ჩანდეს, გერმანია ევროკავშირის ყველაზე მშვიდობიან და დემოკრატიულ ქვეყნებს შორის არის, მაგრამ ევროპის 7 საუკუნოვანი ომიანობიდან გამოხედვისას, ეს ამბავიც არ არის გამოსარიცხი.
გერმანია წინასწარ განსაზღვრულად რჩება კარგ ევროპელად. გერმანელებმა ინსტიქტურად იციან, რომ თუკი კავშირი დაიშლება გერმანიის ძველი შიშები ისევ გამოჩნდება, განსაკუთრებით მაშინ როდესაც ის ევროპის ყველაზე მდიდარი და მრავალრიცხოვანი სახელმწიფოა, 82 მილიონი მოსახლით და მსოფლიოს ნომერ მეოთხე ეკონომიკით. კავშირის ჩავარდნა ეკონომიკურადაც დაზიანებდა გერმანიას, მსოფლიოს ნომერ მესამე ექსპორტიორს ნამდვილად არ სურს, რომ მის სიახლოვეს არსებული ბაზრები ფრაგმენტირებული და პროტექციონიზმით დაცული ნახოს.
გერმანიის ეროვნული სახელმწიფო, მიუხედავად იმისა, რომ 150 წლის არის, ევროპის შეუცვლელი ძალაა, ეკონომიკურ საკითხებში მას ვერავინ გამოიწვევს, ის წყნარად ლაპარაკობს მაგრამ ევროს ფორმის დიდ ჯოხს ატარებს და კონტინენტიც უსმენს. სანაცვლოდ, გლობალურ საკითხებზე საუბრის დროს ძალიან წყნარად საუბრობს, ხანდახან საერთოდაც ჩუმდება და ჯოხს საერთოდ არ ეკარება.
მეორე მსოფლიო ომის აჩრდილი, ჯერ კიდევ ჰკიდია გერმანიის თავზე. ამერიკელებმა და ევროპელებმაც, გერანიის კვლავ შეიარაღება მხოლოდ საბჭოთა საფრთხის გამო დაუშვეს, მაგრამ გერმანია ძალიან უხალისოდ შეიარაღდა და არანაირი სურვილი არ გამოუმჟღავნებია ძალა ისევ გამოეყენებინა. მან კვალში მიმყოლის როლი ითამაშა, კოსოვოს და ავღანეთის ოპერაციებს დროს, თუმცა თავი შეიკავა ლიბიის ოპერაციისას.
მისი ყველაზე დიდი დიპლომატიური ჩართულობა არა ეკონომიკურ კრიზისში არის უკრაინა. რაც ძალიან ბევრს ამბობს იმის შესახებ, თუ საით იხედება გერმანია ამჟამად. ისინი აქტიურად იყვნენ ჩართული უკრაინის პრეზიდენტ იანუკოვიჩის ჩამოგდების შემუშავებაში და ძალიან კრიტიკულები იყვნენ, როდესაც რუსეთმა საბოლოოდ მიიერთა ყირიმი. თუმცა, ცივი გონებით განსაჯა რუსული გაზსადენების საკითხი, და გაცილებით თავშეკავებულები იყვნენ რუსეთისთვის სანქციების დაწესების საკითხში, ვიდრე ბრიტანეთი, რომელიც ნაკლებად არის დამოკიდებული რუსულ ენერგო რესურსებზე. ევროკვშირისა და ნატოს მეშვეობით გერანიას დასავლეთ ევროპაშია ღუზა ჩაშვებული, მაგრამ შტორმიან ამინდში, ღუზა შეიძლება მოწყდეს, და გერმანიას ისეთი, გეოგრაფიული მდებარეობა აქვს რომ მან შეიძლება აღმოსავლეთით გაიხედოს და უფრო მტკიცე კავშირები ჩამოაყალიბოს მოსკოვთან.
მთელი ამ კონტინეტური ამბების ყურების შემდეგ, კუთხეში ატალნტიკის ოკეანეში გვრჩება დიდი ბრიტანეთი, ხანდახან კონტინენტის ტერიტორიაზე წარმოდგენილი, ხანდახან კი მისგან მყუდროდ იზოლირებული, მუდამ ჩართული სიტუაციაში, რომ არ გაჩნდეს უფრო დიდი ძალა კონტინეტზე ვიდრე თვითონ არის. ეს ახლაც ისეთივე ნათელია, ევროკავშირის დიპლომატიურ კაბინეტებში, როგორც იყო ეგინკურტის, ვატერლოოს და ბალაკლავას ბრძლების დროს.
როცა გამოსდის, ბრიტანეთი დიდ ფანრგულ - გერმანულ ალიანსში ერთვება ევროკავშირის შიგნით, სხვა შემთხვევაში ის ცდილობს უფრო პატარა სახელმწიფოებს დაეყრდნოს, რათა ევროკავშირში ის გადაწყვეტილება გავიდეს, რომელიც მას აწყობს.
გეგრაფიულად ბრიტანელები კარგ ადგილას არიან. კარგი სამიწათმოქმდეო მიწები, სანაოსნო მდინარეები და კარგი წვდომა ზღვასთან და მის თევზის რესურსებთან, საკმოად ახლოს კონტინენტთან რომ იქონიოს სავაჭრო კავშირები, და ამავე დროს დაცული ამ არხისვე მიერ - ხშირად ყოფილა დრო, როდესაც ბრიტანეთს მადლობა უთქვამს მისი გეოგრაფიისათვის, როდესაც კონტინენტზე ომი იყო და რევოლუციები ხდებოდა.
ბრიტანეთის ორი მსოფლიო ომის გამოცდილება არ შეიძლება რმ ზედაპირულად შევაფასოთ, მაგრამ ეს გამოცდილება უმეტესად დაიკარგა იმის გამო რაც მოხდა კონტინენტზე მეოცე საუკუნის განმავლობაში.
არსებობს თეორია, თუ რატომ არის ბრიტანეთი ბლო საუკუნეების მანძილზე უფრო უსაფრთხოდ ვიდრე მისი მეზობელი ქვეყნები, ამ თეორიის მიხედვით ეს იმის ბრალია, რომ ბრიტანეთში მეტად თავისუფალი მმართველობა იყო, როცა მეზობელ ქვეყნებში დესპოტიზმი იყო. ამ თეორიის მიხედვით ბრიტანეთში ანკლები საჭიროება იყო ძლიერი მმართველის ან დიქტატორის, რამაც ბრიტანეთი ჯერ 1215 წლის Magna carta - მდე მიიყვანა და შემდგომ კი ოქსფორდის დებულებებამდე, 1258 წელს, საბოლოოდ კი კონტინანეტის სხვა სახელმწიფოებზე ადრე გახდა დემოკრატიული.
სალაპარაკოდ, კარგი არის თუმცა დასამტკიცებლად რთული. მაგრამ, რაც ფაქტია, არის რომ წყალმა ამ კუნძულის გარშემო და მასზე არსებულმა ტყეები დიდი ბრიტანეთი მიყვანა ინდუსტრიალიზაციამდე და მსოფლიო იმპერიის აშენებამდე. ბრიტანეთი შეიძლება ყველაზე დიდი კუნძულია ევროპაში, მაგრამა არა დიდი სახელმწიფო. მისი ძალის მთელი მსოფლიოს მასშტაბით გავრცელება, XVII, XIX და XX საუკუნეებში გასაოცარია, მაშინაც კი, თუკი მისი პოზციეი ამ პერიოდის მერე შესუსტდა.
მისი, მდებარეობა კვლავ აძლევს ბრიტანეთს, გარკვეულ სტრატეგიულ უპირატესობას. ერთ -ერთი კი არის, სიცარიალე მას გრენლადიასა და ისლანდიას შორის, ეს მსოფლიო საზღვაო გზებში, ჩიხიდა და ძნელად თუ ვინმე იტყვის, რომ ისეთივე მნიშველოვანია, როგორც ჰორმუზის ან მალაკის სრუტე, მარგამ მანდ ბრიტანეთს მისცა უპირატესობა ჩრდილო ატლანტის ოკეანეში, ალტერნატიული გზა, ევროპული სახელმწიფოებისთვის ( საფრანგეთის, ბელგიის და ჰოლანდიის დამატებით) , რომ ატლანტის ოკენეში მოხვდნენ, გადის ლა - მანშის სრუტეზე, მაგრამ ის ვიწროა - 20 მილი დუვრის სრუტესთან - და ამავე დროს ძალიან კარგად არის დაცული. ასევე ნებისმიერი რუსული გემი რომელიც ატლანტის ოკიანისკენ წამოვა, აუცლებლად უნდა მოხვდეს ბრიტანეთს, ისლანდიასა და გრენლადნიდიას შორის არსებულ წყლებში.
სტრატეგიული, უპირატესობა სამეფო ფლოტის შესუსტებასთან ერთად შემცირდა, მაგრამ ომის შემთხვევაში ის კიდევ მოუტანს ბრიტანეთს მოგებას. ამ სივრცის კონტროლი ერთ - ერთ იმ მთავარ მიზეზს შორის, რამაც ლონდონის პანიკაში ჩავარდნა გამოიწვია 2014 წლის, შოტლანდიის რეფერენდუმის დროს, როდესაც ცოტა ხნით ისე ჩანდა, რომ შოტლანდიაში დამოუკიდებლობის მომხრეები იმარჯვებდნენ. ჩრდილოეთის ზღვაში და ჩრდილო ატლანტის ოკეანეში გავლენის დაკარგვა, მთლად გაანადგურებდა იმასაც, რაც დიდი ბრიტანეთისგან არის დარჩენილი.
ის რაც ახლა ბრიტანლებს აქვთ, ეს არის დიდებული წარსულის, საერთო მეხსიერება. ეს მეხსიერება, არის რაც ზოგოერთ კუნძულის მცხოვრებს, აფიქრებინებს რომ თუკი მსოფლიოში, რაიმე არის გასაკეთებელი მასში აუცილებლად უნდა ერიოს ბრიტანელის ხელი. ბრიტანელები რჩებიან ევროპაში, თუ უკვე მის გარეთ არიან, ჯერ კიდევ გასარვევი საკითხია. ( ამ წიგნის დაწერის მომენტში ბრექსიტი ჯერ არ იყო მომხდარი).
ნატო ბრიტანეთის მნიშვნელოვანია, ჯერჯერობით ევროკავშირიც. ორივე შეიძლება უფრო მნიშველოვანი გახდეს, მაგრამ თუკი ეს ასე, არ მოხდება მაშინ ისინი ან ზედმეტი გახდებიან ბრიტანეთისთვის ან შეუსაბამო. ( * ევროკავშირის შემთხვევაში კიდეც მოხდა ეგრე ). ამ შემთხვევაში შეიძლება დავუბრუნდეთ სუვერენული სახელმწიფოების ევროპას, სადაც ყველა სახელმწიფო ეძებს მოკავშირეს ძალთა ბალანსის სისტემაში. გერმანელებს ისევ გაუჩნდებათ შიში, ფრანგებისა და რუსების მიერ რკალში მოქცევის, საფრანგეთს ისევ ექნება მისი დიდი მეზობლის შიში და ჩვენ ყველანი აღმოვჩნდებით ისეთ მდგომარეობაში, როგორიც იყო მეოცე საუკუნის დასაწყისში.
საფრანგეთისთვის ეს კოშმარია. მათ წარმატებით, მოახერხეს რომ გერმანია ევროკავშირით დაეკავებინათ, მაგრამ გერმანიის გაერთინების შემდეგ ისინი აღმოჩდნენ ამ კავშირის მეორე ძრავი, როდესაც იმედოვნებდნენ, რომ გერმანისთან ერთად ორ ძრავიან მანქანას შექმნიდნენ. ეს უჩენს პარიზს, პრობლემას რომელსაც როგორც ჩანს თვითონ ვერ გადაწყვეტს. სანამ ის წყნარად ეთანხმება რომ ბერლინი არქმევს სახელს ევროპაში მოვლენებს ევროპელები ეთანხმებიან, ის რისკავს ევროკავშირის შესუსტებას. მაგრამ თუკი ის მიიღებს, გერმანიის ლიდერობას, ამ შემთხვევაში სკუთარ ლიდერობას გარისკავს.
საფრანგეთს შეუძლია გაატაროს, დამოუკიდებელი საგარეო პოლიტიკა - მართლაც მისი ‘Force de frappe’ ატმური შემაკავებელი, მისი ზღვის გადაღმა ტერიტორიები და მისი არმია, ზურგ გამაგრებული ავიამზიდებით და შეგრძნება იმისა, რომ მისი აღმოსავლეთ საზღვარი უსაფრთხოდ არის, აძლევს მას საშუალებას, რომ მზერა შორს მიაპყროს ჰორიზონტს.
ამჟამად, საფრანგეთი და გერმანია ერთად მუშაობენ, რომ ევროკავშირი შეინარჩუნონ. ისინი ერთმანეთს ხედავენ როგორც ბუნებრივ პარტნიორებს, მაგრამ მხოლოდ გერმანიას აქვს გეგმა ბ - რუსეთი.
ცივი ომის დასრულების შემდეგ, კონტინენტური სახელმწიფოების უმეტესობამ, თავინათი სამხედრო ბიუჯეტი შეამცირეს და სამხედრო შენაერთების ნაწილიც დაშალეს. 2008 წლის რუსეთ - საქართველოს ომმა, და 2014 წლის ყირიმის ანექსიამ შოკი გამოიწვია და იმის ეგრძნება, რომ მოძველებული ომის პრობლემა ევროპაში ბრუნდებოდა.
ამჟამად, რუსები გამუდმებულად ატარებენ სატესტო გაფრენებს, ევროპული საჰაერო დაცვის სისტემების შესამოწმებლად, და მუდმივად ახდენენ ჯარების კონსოლიდაციას, სამხრეთ ოსეთში, აფხაზეთში, ყირიმში, ტრანსნისტრიასა და აღმოსავლეთ უკრაინაში. ისინი ინარჩუნებენ თავიანთ კავშირებს, ეთნიკურ რუსებთან ბალტიის ქვეყნებში და მათ ჯერ კიდევ გააჩნიათ თავიანთი ექსკლავი კალინინგრადი ბალტიის ზღვის ნაპირას.
ევროპელებმა სერიოზული გადაანგარიშება დაიწყეს, თავიანთი სამხედრო ხარჯების, მაგრამ ბევრი ფული არ არის და ამიტომ რთული გადაწყვეტილებების მიღებაც უწევთ. სანამ ისინი ამ საკითხებზე დებატობენ, რუკები იმტვერება, და სამხედრო სტრატეგები და დიპლომატები კარგად ხედავენ ამას, კარლოს დიდის, ნაპოლეონის, ჰიტლერის და საბჭოთა არმიის საფრთხე შეილება გაქრა, მაგრამ ჩრდილო ევროპის ვაკე, კარპატები, ბალტიის და ჩრდილეოთის ზღვა ისევ თავის ადგილზეა.
თავის წიგნში, სამოთე და ძალაუფლება, ისტორიკოსი რობერტ კაგანი მსჯელობს იმის შესახებ, რომ დსავლეთ ევროპელები ცხოვრობენ სამოთხეში, მაგრამ არ უნდა ცდილობდნენ მოიქცენ სამოთხის წესებით, როდესაც მის ტერიტორიებს გასცდებიან. ალბათ, როდესაც ევრო კრიზისი გადავილის, კვლავ გავხედავთ სამოთხეს, მაგრამ წარმოუდგენელია, რომ ის ისეთივე იქნება როგორც ადრე, ისტორია გვიჩვენებს თუ რამდენად შეიძცლება შეიცვალოს რამეები რამოდენიმე დეკადაში, და გეოგრაფია გვეუბნება თუ რა მოხდება მაშინ, თუკი ადამიანები მუდმივად არ შეეცდებიან რომ მისი წესები დაძლიონ, მაშინ გეოგრაფიის წესები დაგვძლევს ჩვენ.
ეს არის რის შესახებაც, ჰელმუტ კოლი გვაფრთხილებდა, 1998 წელს, როდესაც ის კანცლერის თანამდებობას ტოვებდა, რომ ის იყო გერმანიის ბოლო კაცლერი, რომელმაც გამოიარა მეორე მსოფლიო ომის საშინელებები. 2012 წელს, მან დაწერა სტატია გერმნიის ყველაზე გაყიდვადი ჟურნალის ბილდისთვის, სადაც ის გამოხატავდა თავის მწუხარებას, რომ ევროპელი ლიდერების ახლანდელი თაობა შეიძლება, ეკონომიკური კრიზისი გამო ისევ ისე აღარ გაფრთხილებოდა, ომის შემდგომ ევროპულ ექსპერიმენტს, ევროპული ნდობისას: ,, მათ ვისაც არ უცხოვრია ამ პერიოდში ( ომის პერიოდში) და განსაკუთრებით, მათთვისაც ვინც ახლა ევროპის ეკონომიკური კრიზის დროს საკუთარ თავს ეკითხება, რა სარგებელი მოაქვს ევროპის ერთიანობას, მიხედავად ევროპის უპრეცენდენტო მშვიდობიანი პერიოდისა, რომელიც გრძელდება 65 წელზე მეტია და მიუხედავდ იმ სირთულეებისა, რომლებიც ჩვენ უნდა დავძლიოთ, პასუხი არის ერთი: მშვიდობა".

ლანდაშაფტის ტყვეები ( გეოგრაფიის ტყვეები ( პატიმრები )) ტიმ მარშალი

2017-02-09T18:59:00.002+04:00

თავი 3
USA
,,ცნობები ჩემი გარდაცვალების შესახებ, დიდად გაზვიადებულია"
მარკ ტვენი

ადგილი, ადგილი და კიდევ ერთხელ ადგილი. ლატარიაში, რომ მოგეგოთ და მამულის ძებნა დაგეწყოთ საცხოვრებლად, პირველი რასაც უძრავი ქონების აგენტი გაჩვენებდათ იქნებოდა ამერიკა.
მარკ ტვენი საკუთარი გარდაცვალების შესახებ გავრცელებულ მცდარ ცნობებზე საუბრობდა, მაგრამ იგივე შეიძლება ეთქვა აშშ - ს დასამარების შესახებ გავრცელებული უამრავი ცნობის შესახებ.
საოცარი სამეზობლოა, ხედები თვალწარმტაცია ასევე არის შესანიშნავი საშულებები წყლისთვის, სატრანსპორტო ქსელიც შესანიშნავია; და მეზობლები ? დიდებული მეზობლები არიან საერთოდ არანაირი პრობლემა.
თუკი თქვენ ამ საცხოვრებელს ნაწილებად დაყოფთ ეს მნიშვნელოვნად შემაცირებს მის ღირებულებას, განსაკუთრებით მაშინ თუკი ყველა მოიჯარე, სხვადასხვა ენაზე ილაპარაკებდა და გადასახადსაც სხვადასხვა ვალუტაში გადაიხდიდა, მაგრამ როგოც ერთი სახლი, ერთი ოჯახისათვის უბრალოდ უკეთესი წარმოუდგენელია. ამერიკაში 50 შტატია, რომლებიც ისეთ ერთობას და სახელმწიფოს ქმნიან, როგორიც ევროპის 28 ქვეყნის ვერანირ გაერთიანებას ვერ შეუძლია შექმნას. ევროკავშირის ქვეყნებს გაცილებით დიდი ეროვნულობა და დამოუკიდებლობა აქვთ ვიდრე ამერიკის ცალკეულ შტატებს. ძალიან ადვილად იპოვით ფრანგს, რომელიც პირველ რიგში ფრანგია და მხოლოდ ამის შემდგომ ევროპელი და საერთოდ ისეთსაც რომელსაც საერთოდ არ მოსწონს ევროპის იდეა, მაგრამ ამერიკელები საკუთარი თავის იდენტიფიცირებას საკუთარ კავშირთან ისე ახდენენ, როგორდაც იშვიათად თუ იზამდე რომელიმე ევროპელი თავიანთ კავშირთან. ეს აიხსნება გეოგრაფიით და იმ ისტორიით რაც აშშ - მ გაიარა გაერთიანების გზაზე.
აშშ - ს გეოგრაფიაში 3 ძირითადი ნაწილის გამოყოფა შეიძლება, პირველი არის აღმოსავლეთ სანაპირო ზოლი, აპალაჩის მთები, წყალუხვი, მრავალი სანაოსნოდ ვარგისი მდინარით და ნოყიერი მიწით. შემდეგ დასავლეთისკენ, უზარმაზარი ტერიტორია, გადაჭიმული როკი მაუნთინამდე, ეს ტერიტორია მოიცავს მდინარე მისისიპის აუზს, რომელსაც ერთვის წყალუხვი სანაოსნოდ ვარგისი მდინარეები, მისისიპი მექსიკის ყურეში ჩაედინება, მექსიკის ყურე კი ფლორიდით და კარიბის ზღვის კუნძულებით არის შემოსაზღვრული. როკი მაუნთინის კლდეებზე გასავლის შემდეგ თვალწინ გადაიშლება უდაბნო, სიერა ნევადას მთები, წყნარი ოკეანის სანაპირო დაბლობი და წყანრი ოკეანის ნაპირი.
ჩრდილოეთში, დიდი ტბების ზემოთ, კანადური ფარი დევს, რომელიც ყველაზე დიდი წინაკამბრიული პერიოდის ქვაა ( წინაკამბრიული პერიოდი, პალეოზოური პერიოდის დასაწყისია და კანადის დიდი ნაწილი იმ დორს ფორმირდა * ), რომელიც დიდ ბარიერს ქმნის ადამიანის განსახლებისთვის. ამერიკის სამხრეთ დასავლეთით და უდაბნოა. გეოგრაფიამ განსაზღვრა, რომ თუკი რომელიმე სახელმწიფო შეძლებდა ეკონტროლებინა, ტერიტორია, ,, ზღვიდან ბრჭყვიალა ზღვამდე" ეს სახელმწიფო აუცილებლად დიდი ძალა გახდებოდა, ისეთი, რომელიც ჯერ ისტორიას არ უნახავს. იმის გათვალისწინებით, რომ ჩრდილო ამერიკის კონტინეტი აღმოსავლეთიდან დასავლეთით 3,000 მილზეა გადაჭიმული, ამ ტერიტორიაზე სახელმწიფოს ჩამოყალიბება, გასაოცრად სწრაფად მოხდა.
როდესაც 17 საუკუნეში, ევროპელებმა ამ მიწებზე ჩამსოახლება დაიწყეს, მათ სწრაფად აღმოაჩნეს რომ ეს ხელუხლებელი მიწა უხვმოსავლიანი იქნებოდა და მრავალი კარგი საპორტე ადგილიც ჰქონდა. ეს იყო ადგილი სადაც მათ შეეძლოთ ეცხოვრათ და განსხვავებით მათი სამშობლოებისაგან, აქ შეეძლოთ ეცხოვრათ თავისუფლად. მათ შთამომავლებმა კი წაართვეს დამხვედრ მოსახლეობას თავისუფლება, მაგრამ ეს არ ყოფილა პირველმოსახლეების მიზანი, ხოლო გეოგრაფია ახერხებდა იამს, რომ კიდევ უფრო მეტს იზიდავდა და ანაწილებდა ატლანტის ოკეანის გარშემო.
პირველი 13 კოლონიიდან, ბოლოს რომელიც ჩამოყალიბდა იყო ჯორჯია 1732 წელს. ეს ცამეტი კოლონია თანდათან უფრო მეტ დამოუკიდებლობას და თავისუფლებას ითხოვდა, რაც მივიდა 1775 - 1783 წლების დამოუკიდებლობის ომამადე. ამ პერიოდის დასაწყისითვის ეს 13 კოლონია თანდათან დაუახლოვდა ერთმანეთს და მასაჩუსეტსიდან ჯორჯიამდე 1000 მილზე გადაიჭიმა, სადაც დაახლოებით 2,5 მლნ ადამიანი სახლობდა. ეს ხალხი აღმოსავლეთიდან ატლანტის ოკეანით იყვნენ, შემოსაზღვრული, დასავლეთიდან კი აპალაჩის მთებით, რომელიც როკი მაუნთინთან შედარებით უფრო დაბალია და 15000 მილზეა გადაჭმული. მიუხედავად იმისა, რომ აპალაჩის მთები განსაკუთრებით რთული გადასალახი, არ იყო, ის მაინც მნიშვნელოვან დაბრკოლებას წარმოადგენდა, იმისთვის, რომ ახალმოსახლეები დასავლეთისკენ გაფართოებულიყვნენ. გარდა ამისა იყო კიდევ ერთი დაბრკოლება, ბრიტანეთის მტავრობა, რომელიც კრძალავდა აპალაჩის მთების დასავლეთით დასახლებას, რიტაც მათ სურდათ, რომ ვაჭრობა აღმოსავლეთის პორტებში დაეკავებინათ და ამავე დროს გადასახადებიც უფრო ადვილად აეკრიბათ.
დამოუკიდებლობის დეკლარაცია აცხადებს ,, როდესაც კაცობრიობის ისტორიაში ერთი რომელიმე ხალხისათვის აუცილებელი ხდება დაშალოს ის პოლიტიკური კავშირი, რომელიც მას სხვა ხალხებს უქვემდებარებს და იმისათვის, რომ მან ბუნების კანონისა და ღვთის ბუნებით მონიჭებული უფლების ძალით, მოიპოვოს დამოუკიდებელი და თანასწორი ადგილი დედამიწაზე არსებულ სახელმწიფოთა შორის, კაცობრიობის აზრის მართებული პატივისცემა მოითხოვოს, განაცხადოს ის მიზეზები, რომლებმაც იგი აიძულა ცალკე გამოყოფილიყო" ეს იყო განცხადება რამოდენიმე მიზეზის და იმისა რომ ყველა ადამაინი არის თანაბარი ( თუმცა არანარი მინიშნება მონობაზე ამერიკაში ). ამ დიდებულმა სენტიმენება, მისცა ამერიკას დამოუკიდებლობისათვის ომში გამართლება, და ასე გაჩნდა ახალი სახელმწიფო.
1800 - იანი წლების დასაწყისში, ამერიკის მმართველობს აზრდაც არ მოსდიოდათ, რომ ისინი 1000 მილით იყვნენ დაცილებული ,, სამხრეთის ზღვას" და ატლანტის ოკეანეს, ამ პერიოდისათვის მხოლოდ რამოდენიმე მამაცმა მოგზაურმა თუ მიაღწია ინდიელების ბილიკების დახმარებით მისისიპიმდე და იქაურობის შესახებ ამბავი მოიტანა. არსებობდა მოსაზრება, რომ აქედან მათ შეიძლება, ეპოვათ გასასვლელი ოკენაზე, შედეგი ის იყო, რომ გამოიკვლიას მთელი ტერიტორია ესპანეთის ტერიტორიებამდე, სადაც დღეს ტეხასი და კალიფორნიაა.
ეს ახალ გამოჩეკილი, ქვეყანა იმ დროისათვის, ჯერ კიდევ შორს იყო, უსაფრთხოებიდან და ის, რომ იმ დორინდელ საზღვრებში დარჩენილიყო, ნამდვილად გაუჭირდებოდა მსოფლიო ძალა გახდარიყო. როდესაც აშშ - ს მოქალაქეებმა შეძლეს მდინარე ოჰაიოზე გასვლა, მან ისინი მისისიპიმდე მიიყვნა, რომლის დასავლეთ ნაწილსაც მთლიანად საფრანგეთი აკონტროლებდა. ამ ახალი გზის და საფრანგეთის მეშვეობით ამერიკელებმა ახალი სავაჭრო გზა იპოვნეს მექსიკის ყურიდან, და კონტორლი მოიპოვეს უზარმაზარ ტერიტორიაზე, რაც დღევანდელი ამერიკის გული არის. 1802 წელს, ერთი წლის პრეზიდენტობის თავზე, თომას ჯეფერსონმა დაწერა ,, დედამიწაზე არ არსებობს, ადგილი რომელის მფლობელიც ჩვენი ბუნებრივი ან მუდმივი მტერი იქნება, ეს არის ნიუ - ორლეანი".
ასე, რომ საფრანგეთი ვარ ამ ადგილის მფოლებლიც და შესაბამისად პრობლემაც, თუმცა პრობლემა თავისთავად და უჩვეულოდ, უომრად მოგვარდა.
1803 წელს ამერიკელბმა, უბროლად იყიდეს მთელი ლუიზიან საფრანგეთისგან. ტერიტორია გადაჭიმული, იყო მექსიკის ყურის ჩრდილო დასავლეთით როკი მაუნთინამდე საიდანაც იწყებოდა მისისიპის შენაკადები. ეს იყო დღევანდელი, ესპანეთის, საფრანგეთის, იტალიის, გერმანიის და ბრიტანეთის ტერიტორიების საერთო ჯამის ტოლი მიწა. ახლა ამერიკას უკვე მთლიანი მისისიპის აუზი ეპყრა და შემდგარი იყო მსოფლიო სახელმწიფოდ ქცევის გზაზე.
კალმის ერთი მოსმით და 15 მლნ დოლარის გადაცემით, ლუიზიანა აშშ - ს ტერიტორია გახდა, რამაც მისი ტერიტორია გააორმაგა და მსოფლიოში ყველა დიდი სამდინარო სისტემა მოექცა ერთი ქვეყნის ხელში, სამდინარო სისტემა რომელიც ნავიგაციისათვის კარგად შეიძლებოდა ყოფილიყო გამოყენებული. როგორც ამერიკელმა ისტორიკოსმა ჰენრი ადამსმა დაწერა ,, ამერიკას არასოდეს მიუღია ამდენი ასე მცირედის გაცემით".
მისისიპის აუზს უფრო დიდი სანავიგაციო სისტემა აქვს ვიდრე დანარჩენ მსოფლიოს ერთად აღებულს. არსად მსოფლიოში არ არის, რომ ამდენი მდინარე ერთად იყოს შეკრებილი, რომლებიც სათავაეს იღებენ არც თუ ისე მაღალი ადგილებიდან, მიედინებიან ასე მდორედ და თავს იყრიან ერთი ოკეანეში. მისისიპი, რომელიც მეტწილად მისი შენაკადების წყლით იკვებება მინეაპოლისთან სიახლოვეშ იღებს სათავას და 1800 მილს გაივლის მექსიკის ყურეშ მოხვედრამდე. ამგვარად მდინარეები იყვნენ ბუნებრივი დამაკავშირებელი მუდმივად მზარდი ვაჭრობისათვის, რომლებიც ყველა ერთად თავს იყრიდა ძალიან ხელსაყრელ პორტში და ძალიან მომგებიანი იყო ვაჭრობისათვის.
ამგვარად, ამერიკლებს უკვე ჰქონდათ სტრატეგიული სიღრმე, უზარმაზარი ნოყიერი მიწა და ატლანტის პორტების ალტერნატივა ვაჭრობის გასამართად. გამუდმებით იზრდებოა გზების რაოდენობა და სიგრძე აღმოსავლეთის დასავლეთთან დამაკავშირებლად, ბუნებრივად არსებობდა ჩრდილოეთ სამხრეთის დამაკავშირებელი სამდინარო სისტემა, რაც კარგი იყო მეჩხრად დასახლებული ქვეყნის მოსახლეობა ერთმანეთთან რომ დაეკავშირებინა და დიდად განაპირობა ამ ტერიტორიის ერთ პოლიტიკურ ერთობად ჩამოყალიბება.
უკვე გაჩნდა შეგრძნება, რომ ყალიბდებოდა კოლოსალური სახელმწიფო, რომელსაც პრეტენზია ჰქონდა კონტინენტურ ძალად ყოფნაზე. ამერიკელები კიდევ უფრო წინ გაიჭრნენ დასავლეთისკენ, ისე, რომ თან თვალს არ აცილებდნენ სამხრეთს და თავილისჩინივით უფრთხილდებოდნენ საკუთარი გვირგვინის ბრილიანტს - მისისიპს.
1814 წლისათვის ბრიტანელები ამერიკას პრეტენზიებს აღარ უყენებდნენ, ფრანგებმაც საბოლოოდ დათმეს ლუიზიანა, ახლა მთავარი საქმე იყო იგივე ექნათ ესპანელებს. რაც ნამდვიალდ არ გამოდგა რთული საქმე. ესპანეთი ნაპოლეონთან ომისგან ძალაგამოცლილი იყო, ამერიკელები სემინოლის ტომის ინდიელებს ესპანეთის ფლორიდაში დევნიდნენ. მადრიდში კარგად იცოდნენ, რომ დევნილებს მალე ახალმოსახლეებიც მოჰყვებოდნენ. 1819 წელს ესპანეთმა ფლორიდა აშშ - ს გადასცა, უზარმაზარი ზომის მიწასთან ერთად.
ლუიზიანის შეძენამ ამერიკას მისცა ცენტრალური ტერიტორია, მაგრამ 1819 წლის ტრანსკონტინენტალური შეთანხმებაც არ იყო ნაკლებ მნიშვნელოვანი. ესპანეთი დათანხმდა აშშ - ს უფლებას, ეკონტროლებინა დასავლეთით მიწა, რომელიც 42 ° - იანი პარალელის ჩრდილეოთით მდებარეობდა, სადაც გადის დღევანდელი კალიფორნიის და ორეგონის საზღვარი, ხოლო ესპანეთს ჰქონდა უფლობა ეკონტროლებინა მიწები 42 ° - იანი, პარალელის სამხრეთით. ამერიკამ მიაღწია წყნარ ოეკეანეს.
ამ დროისათვის, ამერიკელების უმეტესობა ფიქრობდა, რომ ფლორიდის მირება იყო მთავარი გამარჯვება, ხოლო სახელმწიფო მდივანმა ჯონ ქუინსი ადამსმა, ტავის დღიურში ჩაწერა : წყნარი ოკეანის სანაპიროზე გასვლა, ჩვენ ისტორიაში დიდი ეპოქის დასაწყისია".
მაგრამ ჯერ კიდევ იყო სხვა ესპანურად მოლაპარაკე პრობლემა - მექსიკა.
რადგან ლუზიიანა, გახდა აშშ - ს ნაწილი, როდესაც 1821 წელს მექსიკამ დამოუკიდებლობა მოიპოვა, მისი საზღვარი ნიუ - ორლეანიდან სულ რაღაც 200 მილშ იყო. 21 - ე საუკუნეში, მექსიკას არ გააჩნია რაიმე ტერიტორია საიდანაც შეიძლებოდა საფრთხე შეექმნა აშშ - სთვის. თუმცა მისი სიახლოვე, ამერიკისთვის აჩენს ისეთ პრობლემებს, როგორიც არის, არალეგალების და ნარკოტიკების შემოდინება ქვეყანაში.
მაგრამ 1821 წელს სხვაგვარი სიტუაცია იყო, მექსიკა აკონტროლებდა ტერიტორიას მისი დღევანდელი საზღვრის ჩრდილოეთით, დღევანდელ ჩრდილოეთ კალიფორნიამდე, ეს ამერიკელბისთვის ჯერ ასატანი იყო, მაგრამ ის, რომ მექსიკელები ესაზღვრებოდნენ ლუზიანას და ასე ახლოს იყვნენ, მათ მთავარ შიდა სავაჭრო არტერიასთან ამას ვერ შეეგუებოდნენ, მექსიკა აკონტროლებდა დღევანდელი ტეხასის ტერიტორიას, რომელიც ახლაც ლუიზიანის მოსაზღვრეა. იმ დროისათვის მექსიკის მოსახლეობა 6,2 მლნ იყო, ხოლო ამეირკის 9,5 მლნ. აშშ - ს არმიამ , შეიძლება მოახერხა, რომ ბრიტანეთის ძლიერი არმია დაემარცხებინა, რომელიც საკუთარი სამშობლოდან 3,000 მილზე მოშორებულ ტერიტორიაზე ომობდა და ოკეანზე ჰქონდა მომარაგების ხაზი გადაჭიმული, მაგრამ მექსიკელები კარის იქეთ იყვნენ.
ამერიკის მთავრობა, ჩუმად ახალისებდა იმათ ვინც მექსიკა ამერიკის საზღვართან რომელიმე მხარეს დასახლდებოდა, ემიგრანტების ტალღები მოაწყდა და დასავლეთით და სამხრეთ დასავლეთით დასახლდა. მათ ნაკლები შანსი ჰქონდათ, რომ იმ რეგიონში დასახლებულიყვნენ სადაც დღევანდელი მექსიკაა, შესაბამისად იქ ასიმილაციის და მოსახლეობის რაოდენობის სწრაფი ზრდის. მექსიკა ისეთი დალოცვილი არ არის როგორც ამერიკა. მისი მიწა სოფლის მეურნეობისათის ნაკლებად გამოსადეგია, არა ქვს სამდინარო სისტემა რაც ტრანსპორიტრებას გააადვილებდა და სრულაიდ არადემოკრატიული იყო, ახალ მოსულებს თითქმის არანაირი შანსი არ ჰონდათ, რომ აქ მიწა მიეღოთ.
იმ დროის განმავლობაში, როდესაც ტეხასში ამერიკელბის ინფილტრაცია მიმდინაროებდა, ამერიკელბმა გამოუშვეს მონროს დოქტრინა 1823 წელს. რაც აცხადებდა, რომ ევროპულ სახელმწიფოებს აღარ ჰქონდათ, უფლება დასავლეთ ნახევარსფეროში ახალი მიწები ეძებნათ და თუ ისინი რაიმე ტეიტორიას დაკარგავდნენ, კარგავდნენ მას სამუდამო, უკან მოთხოვნის უფლების გარეშე.
1830 - იანი წლების შუაისათვის, საკმარისი თეთრი მოსახლე იყო ტეხასში, იმისათვის, რომ მექსიკის საკითხი დაძრულიყო. მექსიკელი, კათოლიკე, ესპანურად მოლაპარაკე მოსახელობა, რმაოდენიმე ათასი იყო, მაშინ როდესაც თეთრი პროტესტანტი მოსახლე უკვე 20,000 - ს აჭარბებდა. 1835 - 36 წლების ტეხასის რევოლუციამ მექსიკელები გარეთ გამოიყვანა, ახალმოსახლეებმა წააგეს, მექსიკის არმიიას რომ მოენდომებინა, შელძებდა ნიუ ორლეანი აეღო და მისისიპის სამხრეთი ნაწილი ეკონტროლებინა. ეს თანამედროვე ისტორიის ერთ - ერთი ყველაზე საინტერესო ,, რა მოხდებოდა თუ / კი" საითხია.
თუმცა, ისტორია შემოტრიალდა და ტეხასმა მიიღო დამოუკიდებლობა, ამერიკული ფულის მეშვეობით. 1845 წელს ტერიტორია კავშირს შეუერთდა. 1846 - 48 წლებში, მათ ერთად იბრძოლეს მექსიკის წინააღმდეგ, რის შედეგადაც მექსიკა დამარცხდა და მოთხოვნის შესაბამისად მექსიკის საზღვარი მტავრდებოდა, რიო გრანდეს სამხრეთ სილიან სანაპიროზე.
დრევანდელი კალიფორნიის, ნიუ მექსიკოს, არიზონის, ნევადის, იუტის და კოლორადოს საქმის მოგვარება, უკვე მარტივი იყო და იმ დროს გავლებული საზღვარი, რომელიც ძირითადად ბუნებრვი ბარიერებს მიჰყვება დღემდე შეუცვლელად არის. საზღვრის აღმოსავლეთ ნაწილი რიო გრანდეს გაყოლებით მიდის, რომელიც უდაბნოში მიედინება, დასავლეთ ნაიწილი ტბებსა და კლდეებს მიუყვება, საზღვრის ორივე მხარე ძალიან მეჩხრად არის დასახლებული, განსაკუთრებით მისი აღმოსავლეთ ნაწილი. 21 - ე საუკუნეში, ამერიკის სამხრეთ - დასავლეთ ნაწილში, შეიძლება ისევ წამოტივტივდეს, კულტურულ - ისტორიული წარსული, ვინაიდან მა რეგიონში ძალაინ სწრაფად იცველბა დემოგრაფიული სიტუაცია და რამოდენიმე დეკადაში ესპანურენოვანმა მოსახლეობამ შეიძლება უმრავლესობა შეადგინოს.
მაგრამ, ახლა ისევ უკან 1848 წელში, ევროპელები განდევნილი იქნენ, მისისიპი დაცული იყო ხმელითიდან მოსალოდნელი შეტევისგან, წყანარი ეკენიას ნაპირებამდე მიღწეულ იქნა და ისიც ნათელი იყო, რომ დარჩენილი ინდიელებიც მალე იქნებოდნენ დამორჩიელბული. ამერიკას რაიმე საფრთხე აღარ მოელოდა. დრო იყო ცოტა ფული ეშოვნათ და გასულიყვნენ საზღავრებს გარეთ, თან მოეხდინათ მათი საზღვების უსაფრთხოება და ოეკეანეში არსებული სამივე გასასვლელის დაცვა, რათა უზრუნველეყოთ სუპერძალის მომავალი.
1848 - 1849 წლების ოქროს ციებცხელებამ მართალია დააჩქარა დასავლეთში მოსახლეობის მიგრაცია, მაგრამ ხალხი მაინც მიიწევდა დასავლეთით. გარდა ამისა ასაშენებელი იყო კონტინენტური იმპერია და რაც უფრო მეტად ვითარდებოდა ის მით მეტი იმიგრანტი შემოედინებოდა ქვეყანაში. 1862 წლის სამოსახლო აქტი 160 აკრ ფედერალურ მიწას აძლევდა ყველა მსურველის, რომელიც თანახმა იყო, 5 წლის განმავლობაში დაემუშავებინა ეს მიწა და სანაცვლოდ მცირე გადასახადი გადაეხადა. თუკი იყავით, ღარიბი გერმანელი, სკანდინავიელი ან იტალიელი, რატომ წახვიდოდით სამხრეთ ამერიკაში და იმსახურებდით იქ ყმად როდესაც შეგეძლოთ წასულიყავით აშშ - ში და იქ გამხდარიყავით მიწათმფლობელი ?
1867 წელს ამერიკელბმა, რუსეთისგან შეიძინეს ალასკა. იმ დროს ეს შესყიდვა ცნობილი იყო როგორც, ,,სევარდის მიქარვა", რომელიც იმ დროს სახელმწიფო მდივანი იყო. ულიამ სევარდმა 7,2 მლნ დოლარი გადაიხადა ალასკაში, იგივე 2 ცენტი ერთ აკრ მიწაში. პრესა მას აბრალებდა, რომ მან ფული თოვლში გადაიხადა, მაგრამ ეს მოსაზღება სრულიად შეიცვალა 1896 წელს, როდესაც იქ ოქროს დიდი საბადოები აღმოაჩინეს. ხოლო, რამოდენიმე დეკადის შემდეგ აქ ნავთობის უზარმაზარი საბადოებიც იქნა აღმოჩენილი.
1869 წელს გაიხსნა ტრანსკონტინენტური, ახლა მთელი ქვეყნა შეიძლებოდა 1 კვირაში გადაგეკვეთათ, რაც ადრე რამოდენიმე ხიფათით აღსავსე კვირა გრძელდებოდა.
როდესაც ქვეყანა, საკმაოდ გაიზარდა და გამდიდრდა, მან დაიწყო საზღვაო ფლოტის მშენებლობა. მთელი მეცხრამეტე საუკუნის საგარეო პოლიტიკა ძირითადად ორიენტირებული იყო, იმაზე, რომ გაეზარდა ვაჭრობა და ნაკლებად ჩართულიყო საგარეო პრობლემებში. მაგრმა უკვე დრო იყო მოსული გარეთაც გააქტიურებულიყვნენ და საკუთარი საზღვაო უსაფრთხოების უზრუნველყოფა მოეხდინათ. ერთად- ერთი რეალური საფრთხე მოდიოდა ესპანეთიდან, რომელმაც მართალია დატოვა კონტინენტური ნაწილი, თუმცა ჯერ კიდევ აკონტროლებდა კუნძულებს კარიბის ზღვაში, კუბას, პუერტო რიკოს და დღევანდელ დომინიკის რესპუბლიკას.
კუბა, კიდევ დიდხანს უფრთხობდა ძილს ამერიკის პრეზიდენტებს, განსაკუთრებით 1962 წლის კუბის კრიზისის დროს. კუნძული პირდაპირ ფოლირიდის წინ ზის და პოტენციურად აძლევს შესაძლებლობას მის მაკონტროლებელს, რომ აკონროლოს ფლორიდის სრუტე და გასასვლელი იუკატანის ნახევარუნძულთან. შესაბამისად ნიუ - ორლეანის პორტიდან გამოსული ყველა ტრანსპორტის კონტროლიც შესაძლებელია.
19 საუკუნის ბოლოსათვის, ესპანეთი შეიძლება აღარ იყო ძველებურად ძლიერი, თუმცა ის ჯერ კიდევ წარმოადგენდა ძლიერ სახელმწიფოს. 1898 წელს ამერიკამ ესპანეთს ომი გამოუცხადა და კუბა, პუერტო რიკო, გუამი და ფილიპინები წაართვა. ახალი შენაძენიდან, განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი იყო გუამი და კუბა. მათი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი სტრატეგიული მდებაროების გამო.
1898 წელს კუბის საფრთხე, ესპნაეთთან ომით იქნა განეიტრალებული, ხოლო 1962 წელს საბჭოთა კავშირისთვის ომის მუქარით. დღეისათვის არცერთი სუპერძალა არ აკონტროლებს და აფინანასებს კუბას და ისე, ჩანს რომ ის ამერიკის კულტურულ, ეკონომიკურ და პოლიტიკურ გავლენაში მოექცევა.
ამერიკა სწრაფად მოძრაობდა. ერთი წლის განმავლობაში, მათ გაანეიტრალეს კუბიდან მომდინარე საფრთხე, გაფართოვდნენ კარიბის ზღვაში და დაიპყრეს კუნძული ჰავაი. შესაბამისად მოახდინეს თავიანთი დასავლეთ სანაპიროს უსაფრთხოება. 1903 წელს, ამერიკამ ხელი მოაწერა პანამის არხზე ექსკლუზიური უფლების ქონაზე. ვაჭრობა ყვაოდა.
ამერიკის პრეზიდენტების უმეტესობა, თავის გონებაში ინახავდა 1796 წელს ჯორჯ ვაშნგტონის მიერ გამომშვიდობებისას წარმოთქმულ რჩევას : არ გაიჩინოთ უსაფუძვლო ანტიპათია რომელიმე კერძო სახელმწიფოს მიმართ და არც უსაფუძვლო სიყვარული სხვა რომელიმე სახელმწიფოს მიმართ''. და გქონდეთ ,, მუდმივი ალიანსი მსოფლიოს რომელიმე ტერიტორიის მიმართ".
გარდა პირველი მსოფლიო ომისა ამერიკამ შეძლო, რომ თავიდან აეცილებინა რომელიმე დიდი დაპირისპირება და ალიანსი.
მეორე მსოფლიო ომმა ყველაფერი შეცვალა. ამერიკის შეერთებულ შტატებს თავს დაესხა მილიტარისტული იაპონია, რომელსაც ამერიკამ ეკონომიკური ემბარგო დაადო, რაც იაპონიას მუხლებზე დააჩოქებდა. ამერიკა მისი უზარმაზარი ძალა მთელი მსოფლიოს მასთაბით მიმართა და ამჯერად ისინი უკან აღარ დაბრუნებულან, რათა მსოფლიოს ახალი წესრიგი შეენარჩუნებინათ.
როგორც ომის შემდეგი სუპერ ეკონომიკური და სამხედრო ძალა, ამერიკას სჭრდებოდა ეკონტროლებინა საზღვაო გზები, რათა შეენარჩუნებინა მშვიდობა და უზღუნველეყო საკუთარი ვაჭრობის შეუფერხებლობა.
ამეირკა იყო ,, ბოლო გარადრჩენილი". ევროპელებმა ერთმანეთი გამოფიტეს, ეკონომიკები გაინადგურეს და მათი ქალაქები მიწასთან იყო გასწორებული. იაპონია განადგურებული იყო, ჩინეთი ერთმანეთში ომის გამო განადგურდა, ხოლო რუსები საერთოდ არ მონაწილეობდნენ კაპიტალისტურ თამაშში.
საუკუნით ადრე, ბრიტანელებმა აღმოაჩინეს, რომ მათ სჭირდებოდათ სამხედრო ბაზები, რათა უზრუნველეყოთ საკუთარი ფლოტის ქვანახშირით მომარაგება და საიდანაც შეძლებდნენ საკუთარი ძალის გამოყენებას და საკუთარი ძლიერების დაცვას. ბრიტანეთი უკან იხევდა, ამერიკელებმა ინტერესის თავლით შეხედეს მათ ბაზებს ,, მშვენიერი ბაზებია, ჩვენ ავიღებთ მათ".
საფასურიც შესაბამისი იყო. 1940 წლის შემოდგომაზე ბრიტანეთს ძალიან სჭირდებოდა ახალი სამხედრო გემები. ამერიკელებს 50 და მეტი სათარიგო ჰქონდათ, ,, კრეისერები ბაზების ნაცვლად". ბრიტანელებმა დათმეს თავიანთი მსოფლიო მბრძანებლობა ომის გაგრძლების შესაძლებლობის სანაცვლოდ. დასავლეთ ნახევარსფეროში არსებული თითქმის ყველა ბრიტანული ბაზა ამერიკელების ხელში გადავიდა.
ეს იყო და დღესაც ყველა ქვეყნისათვის არის ბეტონის საკითხი. ბეტონი საჭიროა, პორტების, გზების, საავიაციო ანგრების, ნავთობის საცავების, მშრალი დოკების და სპეციალური საწრთვნელი ბაზების ასაშენებლად. აღმოსავლეთში, მას შემდეგ რაც იაპონია დაამრცხეს ამერიკლებმა მთელი წყნარი ოკეანის მასშტაბით ააშენეს ბაზები. გუამზე მათ ომის დაწყებამდეც ჰქონდათ ბაზა, ახლა უკვე ომის შემდეგ მათი ბაზები გაჩნდა იაპონიის კუნძულ ოკინავაზე, აღმოსავლეთ ჩინეთის ზღვაში.
ამერიკელები ხმელეთისკენაც იყურებოდნენ. თუკი ისინი გადაიხდიდნენ ევროპის რეკონსტრიქცისათვის, მარშალის გეგმის მიხედვით, რომელიც 1948 - 51 წლებში ხორციელდებოდა, ისინი დარწმუნებული უნდა ყოფილიყვნენ, რომ აქ საბჭოელები არ მოვიდოდნენ და ატლანტის ოკეანეს ვერ მიაღწევდნენ. ამერიკელი ჯარისკაცები უკან არ გაბრუნებულან, ისინი ევროპაში დარჩნენ და საბჭოელების ჩრდილო ევროპის ვაკეზე მოუჭრეს გზა.
1949 წელს, ამერიკის ლიდერობით შეიქმნა ნატო, კარგი გათვლით დასავლური სამყაროს გადამრჩენელი სამხედრო ძალა. ნატოს სამოქალაქო მეთაური შეიძ₾ება ერთი წელი ბელგიელი იყოს, მომდევნო წელს ბრიტანელი, მაგრამ მისი სამხედრო მეთაური მუდამ ამერიკელი არის, რადგან ნატოს ყველაზე დიდი სამხედრო ძალა მაერიკულია.
მნიშვნელობა არ აქვს რაწერია ხელშეკრულებაში, ნატოს უმაღლესი ხელმძღვანელი საბოლოოდ მაინც ვაშინგტონთან არის პასუხისმგებელი. ბრიტანეთმა და საფრანგეთმა ეს თავისით ისწავლეს, როდესაც 1956 წელს სუეცის არხის ოკუპირება გადაწყვიტეს, ამერიკელებმა აიძულეს, რომ არხი დაეტოვებინათ. რითაც მათი გავლენა ახლო აღმოსავლეთში მნიშვნელოვნად შესუსტდა, ამის შემდეგ ნატოს წევრი არცერთი სახელმწიფო სტრატეგიულ საზღვაო პოლიტიკას არ ატარებს ვაშინგტონთან დაუკითხავად.
ისლანდიამ, ნორვეგიამ და ბრიტანეთმა, ( რომლებიც ნატოს დამფუძნებელი წევრები არიან ) ამერიკას გადასცა უფლება მათი ბაზები ეკონტროლებინა, რითაც ამერიკამ ატლანტიკის ჩრდილოეთ ნაწილზე მოიპოვა კონტროლი. ამის შემდეგ მისი კონტროლი ხმელთაშუა ზღვაზე და წყნარ ოკეანეზეც გაფართოვდა. 1951 წელს ამერიკამ ხელშეკრულება გააფორმა ავტრალიასა და ახალ - ზელანდიასთან, რითაც მთლიანი სამხრეთ წყნარი ოკეანის კონტრლი შესაძლებლობა მიიღო. 1950 - 1953 წლბის კორეის ომის შემდეგ, მისი კონტროლი წყნარი ოკეანის ჩრდილოეთზეც გავრცელდა.
1960 - იან წლებში, მას შემდეგ რაც ამერიკის ქმედებები ვიეტნამში ჩაიშალა, ამერიკელები, საგარეო პოლიტიკის მიმართ უფრო წინდახედულები გახდნენ და საგარეო ჩარევებში კიდევ უფრო მეტ სიფრთხილეს იჩენდნენ. თუმცა, ამ მარცხმა მისი გლობალურ ძალად გახდომის სტრატეგია მნიშვნელოვნად ვერ შეცვალა.
დედამიწაზე სამი პოტენციური გამოწვევა დარჩა, რომელსაც შეიძლება საფრთხე შეექმნა ამერიკის ჰეგემონობისთვის. პირველი იყო, გაერთიანებული ევროპა, მეორე რუსეთი და მესამე ჩინეთი. სამივე მათგანი კიდევ უფრო გაძლიერდებოდა, თუმცა ორი მათგანი მიაღწევდა სიძლიერის ლიმიტს.
ზოგორთი ევროპელის ოცნება, ,, კიდევ უფრო ახლო კავშირი" საერთო საგარეო და თავდაცვის პოლიტიკით ჩვენს თვალწინ ნელ - ნელა კვდება, ესეც რომ არ იყოს, ევროკავშირის ქვეყნები ისე ცოტას ხარჯავენ თავდაცვაზე, რომ ისინი მაინც ამერიკაზე არიან დამოკიდებული. 2008 წლის ეკონომიკურმა კრიზისმა, ევროპული ძალები მნიშვნელოვნად შეასუსტა და საერთოდ დაუკარგათ საგარეო თავგადასვლების მადა.
1991 წელს, რუსებმა საკუთარი ეკონომიკური უკომპეტენციობის, უაზრო სამხედრო ხარჯების, გულაგების, მასების ჩაგვრით და სახელმწიფოს მიერ დაფინანსებული ტრაქტოების წარმოების გამო, საკუთარი საფრთხე თვითონვე მოხსნეს. ბოლო დროინდელი, პუტინის მიერ დაწყებული რუსეთის პასუხი ამერიკას ეკალივით ესობა, მაგრამ ეს არ არის იმდენად დიდი ეკალი, რომ ამერიკსი დომინირებას რაიმეთი ხელი შეუშალოს. როდესაც 2014 წელს პრეზიდანტამ ობამა რუსეთი აღწერა, როგორც, , არაფერი მეტი გარდა რეგიონული ძალა", ეს შეიძლება არასაჭირო პროვოკაციული განცხადება იყო, მ,აგრამ ტყუილი არ ყოფილა. რუსული გეოგრაფიული ციხის კედელბი ისევ თავის ადგილზე არის : მათ ჯერ კიდევ არ აქვთ გასასვლელი თბილ ზღვებზე, რომ მსოფლიო საზღვაო გზებზე გადიოდნენ, ჯერ კიდევ არ ჰყოფნით სამხედრო ძალა, რომ ომის პერიოდში მთლიანი ქვეყანა დაფარონ ატლატიკიდან ბალტიის ზღვამდე და ჩრდილოეთის ზღვიდან, შავ და ხმელტაშუა ზღვამდე.
ამერიკა ნაწილობრივ იდგა, 2014 წელს უკრაინაში მიმდინარე პროცესების უკან, მას სურდა, რომ დემოკრატიული ღირებულებები მსოფლიოში კიდევ უფრო გაევრცელებინა, უკრაინა რუსეთისის გავლენიდან გამოეტაცა და ამით პუტინი დაესუსტებინა. ვაშინგტონმა იცის, რომ იმ პერიოდში, როდესაც ისინი დაკავებული იყვნენ, ერაყსა და ავღანეთში, რუსეთმა წინ წაიწია იმ ტერიტორიაზე, რასაც ისინი ,, ახლო საზღვარგარეთს ეძახიან", მნიშვნელოვნად მოიკიდეს ფეხი ყაზახეთში და მიწევი წაართვეს საქართველოს. დაგვიანებით და უგულოდ ამერიკელები ნელ - ნელა ცდილობენ, რომ უკან დაიბრუნონ რუსების მიერ დაკავებული პოზიციბი.
ამერიკელები ზრუნავენ ევროპაზე, ისინი ზრუნავენ ნატოზეც და ისინი კიდეც მოქმედებნ ამ მიმართულებით ( თუკი ამერიკის ინტერესებში ზის ეს ) მაგრამ ამერიკელებისთვის რუსეთი ახლა ევროპული პრობლემაა, თუმცა თვალთახედვიდან არ კარგავენ.
რჩება ჩინეთი, რომელიც იზრდება.
ანალიტიკოსების უმეტესობა წერს, რომ 21 - ე საუკუნის შუაში, ჩინეთი გადაუსწრებს ამერიკის შეერთებულ შტატებს და გახდება მსოფლიოს ნომერ პირველი სახელმწიფო. იმ მიზეზთა გამო, რომლებიც ჩინეთის შესახებ ტავში განვიხილეთ ენ ნაკლებ დამაჯერებელია. ამერიკისთვის გადასწრებამ შეიძ₾ება საუკუნეც მოითხოვოს.
ეკონომიკურად, ჩინეთი ეწევა ამერიკას და ეს მათ დიდ გავლენასაც აძლევს და ადგილსაც სუპერძალების ცხრილის სათავეში, მაგრამ სამხედრო ძალიტ და სტრატეგიულად ისინი დეკადებით უკან არიან. ამ დეკადებს ამერიკელები, გამოიყენებნ იმის მცდელობაში, რომ ესეთი მდგომარეობა შენარჩუნდეს, თუმცა გარდაუვალია რომ ამთ შორის არსებული სივრცე დავიწროვდება.
ბეტონის მომზადება რთული საქმეა. არა იმიტომ მისი მოზელაა რთული, არამედ იმიტომ დაგრთავენ თუ ნებას, ის იქ მოძილო სადაც შენ გინდა. როგორც ჩვენ ვნახეთ ,, კრეისერები ბაზების ნაცვლად" , ამერიკელების დახმარება სხვა ერების მიმართ არ არის ალტრუისტული. ეკონომიკური დახმარება და იგივე ნაირად სამხედრო დახმარება იძლევა უფლებას მოზილო ბეტონი და კიდევ უფრო მეტსაც მიუხედავად იმისა, რომ შეიძლება დამატებითი ხარჯები არსებობდეს.
მაგალითად, ამერიკა შეიძლება აღშფოთებული იყოს, ადამიანის უფლებების დარღვევით სირიაში ( მტრული სახლემწიფო ამერიკისთვის ) და ხმაღლა გამოხატოს მისი აღშფოთება. მაგრამ მისი აღშფოთება იგივე საკითხზე ბაჰრეინში ცოტა რთული იქნება რომ გავიგონოთ, დადუმებულია ვინაიდან ბაჰრეინი მასპინძლობს ამერიკის მეხუთე ფლოტილიას და ამერიკელები ბაჰრეინის მთავრობუის სტუმრები არიან. სხვა მხრივ ამერიკული დახმარება, ასევე გულისხმობს, იმას რომ ამერიკელებმა შესთვაზონ ა მთავრობას ( მაგ: ბირმა ), რომ მათ შეიძლება სურდეთ ბ მთავრობის ( მაგ : ჩინეთი ) ოვერტიურებს წინააღმდეგობა გაუწიონ. ამ კერძო შემთხვევაში, ამერიკა მდრუდის ბოლოშია, ვინაიდან ბირმის მთავრობამ ,მხოლოდ ამ ბოლო პერიოდში დაიწყო დანარჩენი მსოფლიოსათვის გახსნა და ბეიჯინგს კიდე თავიდანვე ფორა ჰქონდა.
თუმცა, რაც შეეხება, იაპონიას, ტაილანდს, სამხრეთ კორეას, ვიეტნამს, სინგაპურს, მალაიზიას, ინდონეზიას და სხვებს, ამერიკელები აკაკაუნებენ კარებზე, რომელიც უკვე ღიაა, რაც გამოწვეულია ამ ქვეყნების მთავრობების შიშით მათი გიგანტური მზეობლის მიმართ და სიხარულით, რომ ამერიკელები ერთვებიან საქმეში. მათ შეიძლება, ყველას ჰქონდეთ პრობლემები ერთმანეთთან, თუმცა ეს საკითხები უკანა პლანზე იწევს იმის გაცნობიერების შედეგად, რომ თუკი ისინი ერთად არ დადგებიან, სუყველა ცალკ - ცალკე იქნებიან ჩინეთისგან გავლენაში მოქცეული და მოუწევთ ჩინურ ჰეგემონიას დაუმორჩილდნენ.
ამერიკა ჯერ კიდევ 2011 წელს სახელმწიფო მდივან ჰილარი კლინტონის მიერ გაცხადებული პოლიტიკის ,, შემობრუნება ჩინეთისაკენ" საწყოს ფაზაშია. ეს საინტერესო ფრაზა იყო, ზოგიერთების მიერ გაგბულ იქნა როგორც ევროპის მიტოვება. მაგრამ შემობრუნება, ერთი მხარისაკენ არ ნიშნავს, სხვა მხარის მიტოვებას. ეს უფრო ის შემთხვევაა, თუ რამდენად დაეყრდნობი ერთ რომელიმე ფეხს.
აშშ - საგარეო პოლიტიკის ბევრი სტრატეგოსი დარწმუნებულია, რომ 21 - ე საუკუნუნის ისტორია აზიაში და წყნარ ოკეანეში იქნება დაწერილი. მსოფლიოს მოსახლეობის ნახევარი აქ ცხოვრობს და თუკი ინდოეთსაც დავუმატებთ 2050 წლისათვის აქ იქნება მსოფლი ეკონომიკის ნახევარი.
აქედან გამომდინარე ჩვენ ვნახავთ, რომ ამერიკა გაზრდის დროისა და ფული ინვესტირებას, აღმოსავლეთ აზიაში რათა იქ თავისი ყოფნა გააძლიეროს. მაგალიტად ჩრდილოეთ ავსტრალიაში, ამერიკელებმა ააშენეს ბაზა საზღვაო კორპუსისითვის. მაგრამ იმისათვის, რომ რეალური გავლენა მოიპოვონ, მათ სეიძლება მოუწიოთ, რომ შეზღუდული სახით ჩაერთონ სამხედრო ქმედებებში, რათა თავიანთი მოკავშირეები დაარწმუნონ, რომ სამხედრო მოქმედებების შემთხვევაში ამერიკელები მათ გადასარჩენად მზად არიან. მაგალიტად, თუკი ჩინეთი დაიწყებს, იაპონური კრეისერის მიმართ სროლას, და თუკი შესაძლებელი იქნება რომ სიტუაცია კიდევ უფრო გართულდეს, ამერიკულმა გემმაც შეიძლება გაისროლოს ჩინურის მიმართა ანდა საერთოდ პირდაპირ ესროლოს, რათა ანიშნოს, რომ ის მზადაა ამ ინციდენტის გამო ომში ჩაერთოს. მაგრამ ჯერჯერობით, როდესაც ჩრდილო და სამხრეთ კორეელები ესვრიან ერთმანეთს, ამერიკელები სამხრეთ კორეეელების დასახმარებლად არ ერთვებიან. სანაცვლოდ ჯარები გადაყავს განგასის რეჟიმზე თან კარგ პიარსაც უკეთებს, რომ სიგანლი ნათელი იყოს. თუკი სიტუაცია კიდევ უფრო გართულდება, ამას მოჰყვება გასროლები ჩრდილოეთ კორეის მიმართ და ბოლოს შეიძ₾ება დამიზნებული გასროლებიც. ეს არის როდესაც ესკალაცია ხდება ომის გამოცხადების გარეშე - და ეს ის შემთხვევა როდესაც სიტუაცია საშიში ხდება.
აშშ - ცდილობს, რომ რეგიონში თავისი თავის დემონტრირება მოახდინოს როგორც რეგიონით ძალიან დაინტერესებულმა. ჩინეთი კი ამ ის საპირისპიროს აკეთებს. ასე, რომ როდესაც გამოწვევა გაგზავნილია, ორივე მხარეს უწევს იმოქმედოს, ვინაიდან მოძებნილ მოკავშირეს დარწმუნება და შიში გადაუვლის, სანამ ისეთი, რამ არ მოხდება რომ ქვეყანა დაარწმუნოს მხარის ცვლილებაში.
ანალიტიკოსები ხშირად წერენ, რომ გარკვეულ კულტურებს ესაწიროებათ არ დაკარგონ სახე, ან როდისმე მათ სეხედონ როგორც ცამორჩენილს, მაგრამ ეს არ არის მხოლოდ არაბული ან აღმოსავლეთ აზიის ქვეყნების პრობლემა - ეს არის ზოგადად ადამიანის პრობლემა რაც სხვადასხვა გზით გამოიხატება ხოლმე. ეს განსაკუთრებით ალბათ ამ ორ კულტურაში არის ხაზგასმული და ღიად გამოთქმული, მაგრამ ამერიკელი საგარეო პოლიტიკის სტრატეგოსები ისევე არიან საკითხში გაცნობიერებული როგორც სხვა სახელმწიფოების. ინგლისურ ენას აქვს 1 ანდაზა, რომელიც გამოხატავს თო როგორ ღრმად არის იდეა ფესვგადგმული ,, მიეცი ინჩი და წაიღებენ მილს". და ასევე თეოდორ რუზველტის მიერ 1900 წელს წარმოტქმული მაქსიმა, რომელიც ახლა ისევ მკვიდრდება პოლიტიკურ ლექსიკონში ,, ილაპარაკე წყნარად მაგრამ თან ატარე გრძელი ჯოხი".
ამ საუკუნის სასიკვდილო თამაში იქნება, თუ როგორ სეძლებენ ჩინელები, ამერიკელები და სხვები, რომ რეგიონში მართონ კრიზისები, თან ისე რომ, არ დაკარგონ სახე, და ერთმანეთს შორის შიში და უკმაყოფილება არ ჩამოაგდონ.
კუბის სარაკეტო კრიზისი განიხილება როგორც ამერიკის გამარჯვება. მაგრამ ის ნაკლებად იქნა გაშუქებული, რომ მას შემდეგ რაც რუსებმა კუბიდან რაკეტები გაიტანეს, ამერიკელებმა თავიანთი იუპიტერის ტიპის რაკეტები ( რომლებსაც შეეძლოთ მოსკოვამდე მიღწევა ) გაიტანეს თურქეთიდან. ეს იყო კომპრომისი ორივე მხარის მიერ, საბოლოოდ ორივე მხარეს შეეძლო ეთქვა, რომ მათ კაპიტულაციაზე ხელი არ მოუწერიათ.
21 - ე საუკუნის წყნარ ოკეანეაშე, გაცილებით მეტი კომპრომისები გაკეთდება. მოკლე ვადიან პერსპექტივაში, უმეტესობა, მაგრამ არა ყველა - გაკეთებული იქნება ჩინეთის მხრიდან. ამის პირველ მაგლითად გამოდგება, ჩინეთის მიერ სადაო ტერიტორიების თავზე გამოცხადებული საჰაერო თავდაცვის ზონა, რაც გულისხმობს, რომ ამ ტერიტორიაზე შემოსულმა საფრენმა აპარატმა ჩინელები უნდა გააფრთხილოს, ამერიკელები კი განზრახ არღვევენ ამ ჩინელების მიერ დაწესებულ წესს და ზონაში დაფრინავენ. ჩინელებმა ამით მიიღეს, ის, რომ მათ გამოყვეს ზონა და წამოჭრეს საკითხი, ამერიკელბმა კი ამით ის მიირეს, რომ თავი წარმოაჩინეს ძალად, რომელიც ამას არ ემორჩილება. ეს ხანგრძლივი თამაშია.
ამერიკის პოლიტიკა ჩინეთის მიმართ, არის, რომ დაარწმუნოს ისინი შემდეგში, რომ მათ სტრატეგიული ინტერესები გააჩნიათ ჩინეთის მიმართ, რომელიც ერთმანეთს ემთხვევა. და რომ ამერიკელები მათ ბაზას კუნძულ ოკინავაზე ღიად დატოვებენ. ამერიკელები დაეხმარებიან იაპონიის თავდაცვის ძალებს, რომ ისნი ძლიერები იყვნენ, მაგრამ თანადროულად ზღუდავს იაპონიის სამხედრო ძლებს, როიმ ისინი წყნარ ოკეანეში მათ გამოწვევად არ ექცნენ.
მაშინ როდესაც რეგიონის ყველა სხვა ქვეყანაც მნიშვნელოვანია და მათთან ურთიერთოდა დიპლომატიურ პაზლად იქცა, როგორც ჩანს ყველაზე მნიშვნელოვანი სახელმწიფოები, ინდონეზია, მალაიზია და სინგაპური უნდა იყვნენ. ეს სამი სახელმწიფო, მალაკის სრუტის გარშემოა დამკვიდრებული, რომელიც თავის ყველაზე წვრილ ადგილზე 1,7 მილის სიგანის არის. ყოველდღიურად ამ ადგილზე 12 მლნ ბარელი ნავთობი გაივლის, რომელიც ჩინეთის მზარდი წყურვილის დასაკმაყოფილებლად მიემართება და ასევე სხვა სახელმწიფოებისკენაც. მანამ სანამ ეს 3 სახელმწიფო პრო ამერიკული არის ამერიკელებს მნიშვნელოვანი უპირატესობა აქვთ.
მეორეს მხრივ არც ჩინელები არიან პოლიტიკურად იდეოლოგიზებული, ისინი არ ცდილობენ რომ კომუნიზმი გაავრცელონ, არც ტერიტორიაზე არიან დახარბებული ( მეტად ) როგორც რუსბეი აკეთებდნენ ცივი ომის დროს. არც ერთი მხარე არ ეძებს კოფლიქტს. ჩინელები იღებენ ამ ფაქტს, რომ ამერიკა აკონტროლებს მთელ იმ გზებს, სადაც ჩინური პროდუქცია გაივლის, და ეს გაგრძელდება მანამ სანამ ამერიკელებმა იციან, რომ ამ გზებზე ჩინეთის გაფართოება ლიმიტირებული არის.
გამოჩნდება არგუმენტები და დრო და დრო ნაციონალიზმი იქნება გამოყანებული, რათა მოხდეს ჩინელი ხალხის ერთობის გამტკიცება. მაგრამ ორივე მხარე მაინც კომპრომისების ძებნას გააგრძელებს. საფრთხეს შეიცავს, ის, რომ თუკი რომელიმე მხარე ვერ გაუგებს ერთმანეთს ანდა ღრმად ჩაჰყვება თამაშს.
არსებობს ცხელი წერტილები. ამერიკელებს ხელშეკრულება აქვთ ტაივანთან, რომლის მიხედვითაც თუკი ჩინეთი გადაწყვეტს, რომ დაიპყროს ეს ტერიტორია, რომელსაც ის თავის 23 - ე პროვინციად განიხილავს, ამერიკელები ჩაერთვებიან ომში. წითელი ხაზი ჩინეთისათვის კი არის, თუკი ამერიკა მოახდენს ტაივანის ფორმალურად დამოუკიდებელ სახელმწიფოდ გამოცხადებას ანდა თუკი ტაივანი თვითონ გამოაცხადებს დამოუკიდებლობას. თუმცა ჯერჯერობით არც ტაივანი ჩანს, რომ დამოუკიდებლობა გამოაცხადოს და არც ჩინეთი, რომ მის დასაპყრობად არმიას აგზავნიდეს.
როგორადაც ჩინეთის წყურვილი უცხოურ ნავთობსა და გაზზე იზრდება, იმგვარადვე იკლებს ამერიკის, ამას უზარმაზარი გავლენა ექნება მის საგარეო პოლიტიკაზე. განსააკუთრებით ახლო აღმოსავლეტში, თავისი გვერდითი ეფექტით სხვა სახელმწიფოებზე.
ოფშერული გაბურღვის გამო, ამერიკის სანაპიროებთან და ასევე ფრეკინგის ტექნოლოგიის გამო, როგორც ჩანს ამერიკა 2020 წლისათვის, არა მარტო ენერგო მოთხოვნას მთლიანად დაიკმაყოფილებს არამედ თვითონ შეძლებს ექსპორტირებას. ეს კი ნიშნავს, რომ მისი ფოკუსი, რომ უზრუნველეყო ნავთობის და გაზის დინება სპარსეთის ყურის რეგიონიდან მალე გაფერმკრთალდება. მას ისევ ექნება იქ სტრატეგიული ინტერესი, თუმცა ყურედღებას გარკვეულწილად შეარბილებს. თუკი მაერიკის ყურადღება შემცირდება, სპარსეთის ყურის ქვეყნები ახალი მოკავშირის ძიებას დაიწყებენ. ერთი კანდიდატი იქნება ირანი, მეორე ჩინეთი. მაგრამ ეს მხოლოდ მაშინ მოხდება, თუკი ჩინელები შეძლებენ და ააშენებენ საზღვაო ფლოტს და შემდეგ მოისურვებენ ამ ფლოტის სპარსეთის ყურეში განთავსებას.
ამერიკელები, არ აპირებენ რომ მათი მეხუთე ფლოტილია ბაჰრეინიდან გაიყვანონ, ეს ბეტონის ისეთე ნატეხია, რომლის დათმობის ხალისიც მათ არ აქვთ. თუკი, ამერიკელებს აღარ დასჭირდებათ, საუდის არაბეთიდან, კუვეიტიდან, ყატარიდან და არაბეთის გაერთიანებული საემიროებიდან წამოსული რესურსები, რათა მათი ფარნები ანთებული და მანქანები მოძრავი დარჩეს, ამერიკელი ხალხი და კონგრესი დასვამს კითხვას, რისთვას არიან ისინი იქ ? და თუკი პასუხი იქნება, იმისათვის, რომ ირანს დააკვირდნენ, ეს არ იქნება საკმარისი რათა დებატები ჩაცხრეს.
ახლო აღმოსავლეთის სხვა ნაწილში, რასაც ამერიკელები აკეთებენ, ეს არის, რომ სეზღუდონ, ირანი რატა ის ძალიან ძლიერი არ გახდეს, მეორეს მხრივ კი ცდილობს მიაღწიოს დიდ შეთანხმებას, რამაც უნდა დაასრულოს სამნახევარ დეკადიანი მტრობა ორ სახელმწიფოს შორის. რაც შეეხება სხვა არაბულ სახელმწიფოებთან ურთიერთობას, რომელთაც რამოდენიმე წლის პრობლემა აქვთ შეიარაღებულ ისლამისტებთან ბრძოლის სახით. აქ ის ცდილობს ჯეფერსონისეული დემოკრატიის წახალისებას, და ეცდება რომ ასე მართოს სიტუაცია და იმავდროულად უიმედოდ ცდილობს, რომ მაერიკელ ჯარისკაცებს ქვიშაში ჩექმა აღარ დაესვაროთ.
ისრაელთან არსებული ახლო ურთიერთობა შეიძლება გაცივდეს, თუმცა ნელა, როგორადაც ამერიკის დემოგრაფია შეიცვლება. ჰისპანიკების და აზიელების შთამომავლები, რომლებიც ახლა ჩადიან ამერიკაში საცხოვრებლად უფრო მეტად დაინტერესდებიან ლათინური ამერიკის და აღმოსავლეთ აზიის პრობლემებით ვიდრე, პატარა სახელმწიფოთი რომელიც ამერიკის ინტერესებისათვის მეტად საინტერესო აღარ არის.
ლათინურ ამერიკაში ამერიკის საგარეო პოლიტიკა, იქნებაიმის მიმართ მიმართული, რომ უზრუნველყოს პანამის არხის ფუნქციონირება, კარგად გამოიკვლიოს ნიკარაგუა წყნარი ოკეანის არხის მნიშვნელობა და დააკვირდეს მზარდ ბრაზილიას, რომ ისე ისეთი ძლიერი არ გახდეს, კარიბის ზღვაზე პრეტენზიები წააყენოს.
აფრიკაში, მართალია ამერიკელები არიან ქვეყანა რომლებიც კონტინენტის, სიმდიდირეებს ეძებენ,თუმცა ისინი ვინც აქ ყველაზე მეტს პოულობენ არიან ჩინელები. როგორც ახლო აღმოსავლეთში, ისე ჩრდილოეთ აფრიკაშიც ამერიკელები ინტერესით აკვირდებიან ისლამისტებთან მიმდინარე ბრძოლას, თუმცა ყველანაირად ცდილოებნ საკითხში 30.000 ფუტზე უფრო ახლოს არ აღმოჩდნენ ჩართული. ( აქ ავტორის ხუმრობა ის არის, რომ ამერიკელები აქაურ ისლამისტებს ჰაერიდან ბომბავენ ხოლმე :D ).
ამერიკელები ექსპერიმენტი რომ ზღვებს იქეთ ეროვნული - სახელმწიფოები აეშენებინათ, როგორც ჩანს დამთავრდა.
ერაყში, ავღანეთში და სხვა ადგილებში, ამერიკელებმა ძირი გამოუთხარეს ტომობრივ მენტალიტეტს. ამერიკელბი შეიძლება ითქვას საკუტარმა ისტორიამ, და რაციონალურობამ გააცურე როდესაც მათი საზღვრებს გარეთ დემოკრატიის მშნებლობა დაიწყეს, მათი აზრი რომ კომპრომისი, ბეჯითი მუშაობა და ხმის მიცემით საკითხის გადაწყვეტა, გაიმარჯვებდა ატავისტურ, ერთმანეთის მიმართ ისტორიულად გამჯდარ შიშზე და სუნიტებს, შიიტებს, ქურთებს არაბებს, მუსლიმებსადა ქრისტიანებს შორის. ამერიკელები ფიქროდბნენ, რომ ამ ხალხებს სურვილი ექნებოდათ ერთად ეცხოვრათ, მაშინ როდესაც მათ საკუთარ გამოცდილებაზე დაყრდობით, ერჩივნათ მარტო და განცალკევებით ყოფილიყვნენ. ეს ყველაფერი ადამიანობის, სამწუხარო ანარეკლია, თუმცა ის მაინც სიმართლე და შესაბამისია, ისტორიის, მრვალი პერიოდისთვის და დედამიწის მარვალი ტერიტორიისათვის. ამერიკის ქმედებებმა, თავი, მოხადა მდუღარე ქოტანს, სადაც მთელი ეს ამბები იხარშებოდა.
ეს ამერიკელ პოლიტიკოსებს გულუბრყვილოს არ ხდის, როგოროდაც ზოეგიერთ ევროპელ დიპლომატეს შეიძლება, რომ ეჯეროს. მაგრამ მათ აქვ ,, შეიძლება გავაკეთო" და ,, შეიძლება მოვაგვარო " მიდგომა, რაც რა თქმა უნდ ამუდმივად ვერ იფუნქციონირებს.
30 წლის განმავლობაში, მოდური იყო, რომ გეწინასწარმეტყველა, ამერიკის გარდაუვალი ან მიმდინარე დასუსტება. ეს მცადარია ახლა და მცდარი იყო მაშინაც. პლანეტის ყველა ძლიერი სახელმწიფო როგორც ჩანს გახდება, ენერგო დამოუკიდებელი, ის რჩება პირველი ეკონომიკური ძალა და უფრო მეტს ხარჯავს სამხედრო კვლევებზე ვიდრე, დანარჩენი ნატოს სახელმწიფოები ერთად აღებული. მისი მოსახლეობა არ ბერდება, ისე როგორც ევროპის და იაპონიის, და 2013 წლის გელაპის კვლევით, მათი 25 % ვინც სურვილს გამოთქვამდა მიგრირებაზე, სურდა რომ დანიშნულების ადგილი ამერიკა ყოფილიყო. იმავე წელს შაინჰაის უნივერსიტეტმა, მის ექსპერტებს მსოფლიოს 20 საუკეთესო უნივერსიტეტის სია გააკეთებინა: 17 მათგანი მაერიკული იყო.
პრუსიელმა სახელმწიფო მოღვაწემ ოტო ფონ ბისმარკმა. თავის ორმაგ შენიშვნაში, საუკუნით ადრე თქვა, ,, ღმერთი განსაკუთრებულად ზრუნავს, მთვრალებზე, ბავშვებზე და ამერიკის შეერთებულ შტატებზე". როგორც ჩანს სიმართლეა.

ლანდაშაფტის ტყვეები ( გეოგრაფიის ტყვეები ( პატიმრები )) ტიმ მარშალი

2016-11-03T18:15:00.000+04:00

თავი 2

ჩინეთი

,, ჩინეთი ცივილიზაციაა, რომელიც თავს ერად (სახელმწიფოდ) აცხადებს"

ლუსიან პი პოლიტოლოგი

2006 წლის ოქტომბერში, აღმოსავლეთ ჩინეთის ზღვაში, სამხრეთ იაპონიასა და ტაივანს შორის, გულდამშვიდებით მიცურავდა ამერიკული გემების ფლოტილია, 1000 ფუტი სიგრძის USS Kitty Hawk - ის ხელმძღვანელობით, როდესაც ყოველგვარი გაფრთხილების გარეშე მათ შორის, ჩინურმა წყალქვეშა ნავმა ამოყვინთა.
ამ ზომის ამერიკული ავიამზიდი, ჩვეულებრივ სხვა 12 გემით არის გარშემორტყმული, ზემოდან ავიაცია იცავს, ხოლო ქვემოდან წყალქვეშა ნავი. ჩინური გემი, სონგის კლასის შემტევი წყალქვეშა ნავი, შეიძლება ძალიან წყნარადაც მიცურავდა თავისი ელექტრო მოტორით, მაგრამ ეს დაახლოებით იგივეა, რომ პეპსის მენეჯერმა, კოკა - კოლას ხელმძღვანელობის თათბირზე მაგიდის ქვემოდან თავი ამოყოს შეხვედრის დაწყებიდან ნახევარი საათის შემდგომ.
ამერიკელები ერთნაირად, გაოცებული და გაბრაზებულები იყვნენ. გაოცებულები ვინაიდან, მათ ვერ წარმოედგინათ, რომ ჩინურ წყალქვეშა ნავს ასეთი რამის გაკეთება შეუმძნევლად შეეძლო, გაბრაზებულები ვინაიდან მათ, ის ვერ შეამჩნიეს და ისინი ამ ქმედებას განიხილავდნენ როგორც პროვოკაციულს, თან წყალქვეშა ნაცი ავიამზიდიდან ტორპედოს გასროლის მანძილზე იყო დაშორებული. ამერიკელებმა ეს ყველაფერი გააპროტესტეს, ეგ კი არა ძალიანაც გააპროტესტეს, რაზეც ჩინელების პასუხი იყო : ,,ოჰ, რა დამთხვევაა, ჩვენ ამოვყვინთეთ თქვენი ესკადრის შუაში, რომელიც ჩვენს ნაპირებთან მიცურავდა, აზრზეც არ ვიყავით."
ეს იყო ოცდამეერთე საუკუნე და სამხედრო დიპლომატიის ( Gunboat Diplomacy ) დაბრუნება, რომელსაც ბრიტანელები იყვნენ მიჩვეული, როდესაც რომელიმე პატარა ძალას თავიანთ ჯარს ნაპირთან მიუცურებდნენ, რათა თავიანთი განზრახვა შეეტყობინებინათ. ჩინელები კი საკუთარ სანაპიროსთან სრულიად ნათელი განცხადებით მოვიდნენ : ,, ახლა ჩვენ საზღვაო ძალა ვართ, ახლა ჩვენი დროა და ეს კი ჩვენი ზღვაა " ამ ყველაფერს 4000 წელი დასჭირდა, თუმცა ჩინელები მოვიდნენ პორტებთან - სანაოსნო გზებთან - და შენთან ახლოსაც.
ამ დრომდე ჩინეთი საზღვაო ძალა არასდორს არ ყოფილა, საკუთარი დიდი ტერიტორიის, ბევრი მოსაზღვრეების და პარტნიორებთან მოკლე სავაჭრო სანაოსნო გზების გამო, არც ჰქონიათ საჭიროება ყოფილიყო საზღვაო ძალა და იდეოლოგიურადაც არ ყოფილა ეს მოსაზრება გავრცელებული. ჩინელი ვაჭრები დიდ მანძილზე კვეთდნენ ოკეანეებს სავაჭროდ, მაგრმა მათ სამხედრო ფლოტს არასოდეს გასჩენია სურვილი, ეძებნა მიწა ჩინეთს გარეთ, და წყნარი, ინდოეთის და ატალანტის ეკეანეების ძალიან გრძელი სანაოსნო გზების გამო, არც ღირდა, რომ მათი კონტროლი ეცადათ. ჩინეთი მუდამ სახმელეთო ძალა იყო, დიდი ტერიტორიით და მოსახლეობით, რომელმაც ამ დროისთვის თითქმის 1.4 მლრდ - ს მიაღწია.
ჩინეთის, როგორც დასახლებული ერთეულის მცნება გაჩნდა დაახლოებით 4,000 წლის წინ. ჩინური ცივილიზაციის დაბადების ადგილად მიიჩნევა ჩრდილოეთ ჩინეთის დაბლობი, რომელსაც ჩინელები ცენტრალურ დაბლობად მოიხსენიებენ, დიდი, დაბალზე განფენილი მიწა, დაახლოებით 160,000 კვ/მილი, მდებარეობს შიდა მონღოლეთის და მანჯურიის სამხრეთით, ყვითელი მდინარის (ხუანხე) გარშემო და მდინარე იანძის ბოლოში, ორივე ეს მდინარე დასავლეთიდან აღმოსავლეთისკენ მიედინება. დღეისათვის ეს ტერიტორია მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე მჭიდროდ დასახლებული ადგილია.
ყვითელი მდინარის აუზი ხშირი და გამანადგურებელი წყალდიდობების სამიზნეა, რაც მდინარეს მოაქვს, ეს არის უშურველი ,, უბედურება ჰანის შვილებისთვის". რეგიონის ინდუსტრიალიზაცია პირველად 1950 - იან წლებში დაიწყო და განსაკუთრებით აჩქარდა ბოლო 3 დეკადაში. საშინლად დაბინძურებული მდინარე ისე არის გატენილი ტოქსიკური ნაგვით, რომ ხანდახან ზღვამდე ჩაღწევაც კი უჭირს. არანაკლებ მნიშვნელოვანია ყვითელი მდინარე ჩინეთისთვის ვიდრე ნილოსი ეგვიპტისთვის, აქ ეს იყო ცივილიზაციის აკვანი სადაც მისმა ხალხმა ისწავლა, მიწის დამუშავება, ქაღალდის და თოფის წამლის კეთება.
ამ პროტო-ჩინეთის ჩრდილოეთით იყო, გობის უდაბნო სადაც ახლა მონღოლეთია, დასავლეთში ხმელეთი თანდათან მაღლება სანამ ტიბეტის პლატოდ არ გადაიქცევა და ჰიმალაის არ მიაღწევს. სამხრეთ-აღმოსავლეთით და სამხრეთით კი ზღვაა.
ცენტრი, როგორადაც ჩრდილო ჩინეთის დაბლობი არის ცნობილი, იყო და არის დიდი, ნოყიერი ვაკე, ორი ძირითადი მდინარით და კლიმატით, რაც შესაძლებლობას იძლევა, ბრინჯის და სოიოს მოსავალი წელიწადში ორჯერ იქნეს მიღებული, რამაც კიდეც წაახალისა მოსახლეობის სწრაფი ზრდა. 1500 წლით ადრე ჩვენს ერამდე, ამ ცენტრალურ ნაწილში, ასობით პატარა სახელმწიფოდან, რომლებიც ხშირად ერთმანეთს ეომებოდნენ, შეიკრა ჩინური სახელმწიფოს პირველი ვერსია - შანგის დინასტია. ეს არის ადგილი სადაც, მოხდა ჰანის ხალხის ჩამოყალიბება, ამ ცენტრში შეიქმნა სახელმწიფო, იცავდნენ ცენტრს, მის გარშემო ბუფერის შექმნის საშუალებით.
ჰანი დღეისათვის დომინირებს ჩინეთში, შეადგენენ მოსახლეობის 90 % -ს და ასევე წამყავანი როლი აქვთ პოლიტიკასა და ეკონომიკაში. ისინი განსხვავდებიან ენით, ლაპარაკობენ მანდარინზე, კანტონურზე და ბევრ სხვა რეგიონულ ენაზე, მაგრამ ერთიანდებიან ეთნიკურ და პოლიტიკურ დონეზე, რასაც განაპირობებს გეოპოლიტიკური ბიძგი, რომ დაიცვან ცენტრი. მანდარინი, რომელიც რეგიონის ჩრდილო ნაწილში წარმოიშვა, დომინანტი ენაა და ამავე დროს ის გამოიყენება, მმართველობაში, ტელევიზიაში და განათლებაში. დაწერილი მანდარინი, კანტონურის და სხვა რეგიონული ენების მსგავსია მაგრამ ძალიან განსხვავდება ლაპარაკისას. (* დაწერილი მანდარინი კი არ არის მსგავსები სხვების, სხვები არიან დაწერილი მანდარინის მსგავსი, იმიტომ რომ ამათ გადაიღეს ( გადააღებინეს ) მანდარინის იეროგლიფები, ეს ენები ყველა სინო - ტიბეტურში ერთიანდებიან, ( ისე ჩინურ წიგნებს წაიკთხავთ და კიდეც დაწერთ თუ იეროგლიფებს ისწავლით, ისე, რომ ჩინური ერთი სიტყვაც არ იცოდეთ :) )).
ცენტრი, არის პოლიტიკური, დემოგრაფილი, კულტურული და რაც ყველაზე გადამწყვეტია , სასოფლო სამეურნეო მიზიდულობის ცენტრი. ჩინეთის ამ ნაწილშ დაახლოებით მილიარდი ადამიანი ცხოვრობს, მიუხედავად იმისა, რომ ეს ტერიტორია აშშ - ს ტერიტორიის ნახევარია, რომელსაც 322 მლნ მოსახლე ჰყავს. რადგანაც ამ ტერიტორიის ლანდაშფტმა, განსაზღვრა მისი დასახლება და ის, რომ ის კარგი სასოსფლო - სამეურნეო მიწაა, მისი პირველი მმარტელი დინასტიები, მუდამ გრძრდნობდნენ, საფრთხეს არა ჰან რეგიონებიდან, რომელბიც მათ გარშემო იყო, განსაკუთრებით მონღოლეთიდან, სადაც მომთაბარე და მეომარი ხალხი ცხოვრობდა.
ჩინეთმაც იგივე სტრატეგია შეარჩია, რაც რუსეთმა, თავდასხმა თავდაცვის მიზნით. როგორც ჩვენ შევხედავთ, იყო ბუნებრივი ბარიერები - თუკი ჰანი შეძლებდა მიეღწია ამ ბარიერებამდე და ეკონტროლებინა ისინი - ეს დაიცავდა მათ. ეს იყო ათასწლოვანი პრობლემა, რომლის საბოლოოდ მოგვარება მოხერხდა 1951 წელს, ტიბეტის ანექსირებით.
ცნობილი ჩნელი ფილოსოფოსის დროს ( 551 - 479 ჩენს წელთაღრიცხვამდე ), არსებობდა ძლიერი შეგრძნება ჩინური იდენტობის და დაყოფის ცივილიზებულ ჩინეთსა და ,,ბარბაროსული" რეგიონს შორის, რომელიც გარს ეკრა მას. ეს იყო იდენტობის, შეგრძნება, რომელსაც იზიარებდა 16 მლნ ადამიანი.
ჩვენს ერამდე 200 წელს, ჩინეთი გაფართოვდა, მაგრამ ვერ მიაღწია, ტიბეტს სამხრეთ დასავლეთში, ჩრდილოეთში ცენტრალური აზიის მდელოებამდე და სამხრეთით მთლაინად მივიდა სამხრეთ ჩინეთის ზღვამდე. დიდი კედელი ( ჩინეთში ცნობილი როგორც გრძელი კედელი ) პირველად ცინის დინასტიის მიერ იქნა აგებული ( 221 - 207 ჩვენს წელთაღრიცხვამდე ) რითაც ჩინეთმა დაიწყო რუკაზე იმ ფორმის მიღება რასაც ცვენ დღეს თანამედროვე ჩინეთად ვაღიარებთ. 2000 წელი მაინც იქნება, რაც ჩინეთის დღევანდელი საზღვრები ფორმირდა.
ჩვენი წელთაღრიცხვით 605 - 609 წლებში ჩინელებმა დიდი არხი გათხარეს, საუკუნეები გაატარეს მის მშენებლობაში, დღეს ის მსოფლიოში ყველაზე გრძელი ხელით შექმნილი საწყლოსნო გზა არის, რომელმაც ყვითელი მდიანრე და იანძი შეაერთა. ამან ჩრდილოეთი და სამხრეთი უფრო მეტად მიაბა ერთმანეთს და ჰანის ხალხი ისე ახლოს დაუკავშირე ერთმანეთს, როგორც არასდროს. სუის დიანასტიას ( 581 - 618 ) შესაძლებლობა ჰქონდა, კონტროლი გაეწია მუშათა უზარმაზარი რაოდენობისთვის, რამაც საშუალება მისცა ორ დიდ მდინარეს შორის არსებული ბუნებრვი შენაკადები სანაოსნო გზებად ექცია, ამ მშენებლობამ 5 წელი წაიღო და რამოდენიმე მილიონი მონის შრომა,მაგრამ ჩრდილოეთსა და სამხრეთს შორის ტვირთების გადაადგილების პრობლემა მოგვარებულ იქნა, მაგრამ არა წყალდიდოებების პრობლემა, რომელიც დღესაც რჩება.
ჰანის ხალხი მაინც ებრძოდა ერთმანეთს, მაგრამ რაც უფრო დრო გადიოდა მით უფრო ნაკლებად, მეთერთმეტე საუკუნეში კი იძულებული გახდნენ თავიანთი ყურადღების კონცეტრირება ჩრდილოეთზე მოეხდინათ, საიდანაც მონღოლების ტალღები სამხრეთისკენ მოედინებოდნენ. მონღოლებმა დაამარცხეს რა ჩინური დინასტია და მმართველები, 1279 წელს ხუბილაი ყაენი გახდა პირველი უცხოელი, რომელმაც ჩინეთის მართვა აიღო ხელში დაიწყო მონღოლთა ( ჲუიანის ) დინასტიის მმართველობა. თითქმის 90 წელიწადი დასჭირდა ვიდრე ჰანის ხალხმა ისევ შეძლო და საკუთარის საქმეების მართვა ხელში აიღო მინგის დინასტიის ჩამოყალიბებით.
ამ პერიოდიდან იზრდება კონტაქტები, ჩამოყალიბების გზაზე დამდგარი ევროპული სახელმწიფოების, პორტუგალილებეის ესპანელების, ვაჭრებთან და ემისრებთან. ჩინელი ლიდერები წინააღმდეგი იყვნენ, ევროპლეთა მათ ტერიტორიაზე რაიმე სახით მუდმივად ყოფნის, მაგრამ თანდათან უფრო მეტად ხსნიდნენ სანაპირო ზონებს ვაჭრობისათვის. დღემდე როდესაც ჩინეთის სანაპირო იღება, სანაპირო რეგიონები ამით მოგებული რჩებიან, ცენტრალური რეგიონები კი მათ ჩამორჩებიან. ვაჭრობის შედეგად მოგროვებულმა ქონებამ, ქალაქი შანხაი გაამდიდრა, მაგრამ ამ სიმდიდრემ ქალქგარეტ ვერ გააღწია. საქალაქო ტერიტორიებზე მოსახლეობის დიდი შედინება დაიწყო და ამან კიდევ უფრო მეტად ხაზი გაუსვა განსხვავებას.
მე - 19 საუკუნეში, ჩინეთმა სამხრეთით ბირმას და ინდოჩინეთს მიაღწია, ჩრდილო დასავლეთით კი სინძიანგი დაიპყრეს, რომელიც ქვეყნის ყველაზე დიდი პროვინცია გახდა. უზარმაზარი, დაღარული მთების და უდაბნოების მხარე, სინძიანგი 642,820 კვადრატული მილია, ორჯერ უფრო დიდი ვიდრე ტექსასი - სხვაგვარად, რომ ვთქვათ, აქ შეგვიძლია ჩავტიოთ, ბრიტანეთი, საფრანგეთი, ავსტრია, შვეიცარია, ჰოლანდია და ბელიგია და კიდევ დარჩებოდა ადგილი ლუქსემბურგისა და ლიხტენშტაინისთვის.
მაგრამ, ზომის გარდა პრობლემებიც დაუმატა სინძიანგმა ჩინეთს. სინძიანგი, რომელიც მუსლემებით არის დასახლებული, წლებია არასტაბილურობის წყაროა, უფრო სწორად ამბოხების, როგორც იყვნენ სხვა რეგიონებიც, მაგრამ ჰანის ხალხისთვის ბუფერულ ზონის ფასი მეტი იყო ვიდრე მისგან გამოწვეული პრობლემები, განსაკუთრებით კი იმის შემდეგ, რა ბედშიც ქვეყანა მე - 19, მე- 20 საუკუნეებშ ჩააგდეს ევროპლებმა.
ქვეყანაში ორდესაც იმპერიული სახელმწიფოები მოვიდნენ, მათ შორის ბრიტანელები, ადგნენ და ქვეყნა გავლენის სფეროებად გაყვეს. ეს იყო და არის, ყველაზე დიდი დამცირება ჩინელების, რომელიც მათ გადაიტანეს მონღოლთა შემოსევის შემდეგ. ამ ნარატივს იყენებს ჩინეთის კომუნისტური პარტიაც, ნაწილობრივ ეს მართალიც, მაგრამ ამ ყველაფერს პარტია იყენებს რათა თავისი შეცდომები და რეპრესიულობა გადაფაროს.
მოგვიანებით იაპონელებმა დაიპყრეს ჩინეთი, როდესაც მსოფლიო ძალად იქმნებოდნენ, პირველად 1932 წელს დაარტყეს, განმეორებით კი 1937 წელს, როდესაც მათ ცენტრალური ტერიტორიის დიდი ნაწილი და ასევე მანჯურია და შიდა მონღოლეთი დაიპყრეს. იაპონიის მიერ ამაერიკის წინაშე გამოცხადებულმა უპირობო კაპიტულაციამ, ჩინეთი 1945 წელს გაანთავისუფლა იაპონური ჯარებისაგან, ასევე განთავისუფლდა მანჯურიაც, სადაც რუსები შევიდნენ და 1946 წლმადე იდგნენ.
გარე დამკვირვებლებიდან ბევრი ფიქრობდა, რომ ომის შემდგომი პერიოდი ჩინეთს ლიბერალურ დემოკრატიამდე მიიყვანდა მსგავსად გულუბრყვილო დასავლეთელებისა რომლებიც არაბულ გაზაფხულზე წერდნენ. რაც როგორც ჩინეთის შემთხვევაში, დაფუძნებული იყო მოსახლეობის შიდა დინამიკის, პოლიტიკის და გეოგრაფიის ცოდნის ნაკლებობაზე.
1949 წლამდე ჩან კაი შის ნაციონალისტური ძალები და მაოს კომუნისტები ერთმანეთს სამოქალაქო ომშ ებრძოდნენ, საბოლოოდ კომუნისტებმა გაიმარჯვეს, ნაციონალისტები ტაივანზე გაიქცნენ. იმავე წელსვე ბეიჯინგის რადიომ განაცხადა, რომ სახალხო განმათავისუფლებელმა არმიამ უნდა გაანთავისუფლოს, ყველა ჩინური ტერიტორია. ტიბეტი, სინძიანგი, ჰაინანი და ტაივანი.
მაო ძალაუფლების ისეთი ცენტრალიზება მოახდინა, როგორიც ართერთ დინასტიას არ უქნია. მან დაბლოკა რუსულების გავლენა შიდა მონღოლეთში და განავრცო ჩინეთის გავლენა მონღოლეთში. 1951 წელს მათ დაასრულეს ტიბეტის ანექსია ( კიდევ ერთი უზარმაზარი ტერიტორია, ეთნიკურად არა ჰან მოსახლეობით დასახლებული ) ამის შემდეგ კი ჩინური სასკოლო რუკები ცენტრალური აზიის სახელმწიფოებსაც კი მოიცავდა. ქვეყანა ისევ შეერთდა, მაომ მისი დარჩენილი სიცოცხლე, ამ მონაპოვარის განმტკიცებაში გაატარა და კომუნისტური პარტია ცხოვრების ყველა ასპექტში გარია, მაგრამ შორს რჩებოდა გარე სამყაროსგან. ქვეყანა რჩებოდა უიმედოდ ღარიბი, განსაკუთრებით კი მისი სანაპირო ტერიტორიებიდან მოშორებით, მაგრამ ის იყო ერთიანი.
მაოს მემკვიდრეები შეეცადნენ, მისი გრძელი მარში გამარჯვებისკენ გადაექციათ გრძელ მარშად ეკონომიკური კეთილდღეობისკენ. ადრეულ 80 - იან წლებში, ჩინელმა ლიდერმა დენ სიაოპინმა, გამოჭედა ტერმინი ,, სოციალიზმი ჩინური ხასიათით", რომელიც როგორც ჩანს შემდეგნაირად ითარგმნება, ,, კომუნისტური პარტიის ტოტალური კონტროლი, კაპიტალიზმის პირობებში". ჩინეთი ხდებოდა, ძირითადი სავაჭრო ქვეყანა და სამხედრო გიგანტი. 1990 წლის ბოლოსათვის, ის გამოვიდა 1989 წლის ტიანანმინის მოვლენების შოკიდან. დაიბრუნა ჰონგ - კონგი და მაკაუ, ბრიტანეთისა და პორტუგალიისგან. შეეძლო გაეხედა თავის საზღვრებისკენ, შეეფასებინა საკუთარი უსაფრთხოება და დაეგეგმა თავისი დიდი სვლა გარე სამყაროში.
თუკი ჩვენ დავხედავთ თანამედროვე ჩინეთს, დავინახავთ უზარმაზარ ძალას, რომელსაც უზრუნველყოფილი აქვს საკუთარი უსაფრთხოება თავისი გეოგრაფიული მახასიათებლებით, რამაც ის მიიყვანა ეფექტური ვაჭრობის და თავდაცვის მდგომარეობამდე. ჩინეთში კომპასი მუდამ შემდეგნაირად არის დალაგებული, აღმოსავლეთი, სამხრეთი, დასავლეთი, ჩრდილოეთი, მაგრამ ჩვენ დავიწყოთ ჩრდილოეთიდან და მივყვეთ საათის ისრის მიმართულებით.
ჩრდილოეთში ჩვენ ვხედავთ 2,906 მილის სიგრძის საზღვარს მონღოლეთთან. ეს საზღვარი გადადის გობის უდაბნოში. მომთაბარე მეომრები შეიძლება კი ახერხებდნენ, რომ ეს ტერიტოირა ჩრდილოეტიდან სამხრეთისკანე გადაეკვეთათ, მაგრამ თანამედროვე არმიას 3 კვირით ადრე იქნება აღმოჩენილი ვიდრე ის ჩინეთის ცენტრამდე მიაღწევს და მას ექნება წარმოუდგენლად გრძელი მომარაგების ხაზი, რომელიც გაივლის ძალიან არასტუმართმოყვარე ტერიტორიაზე. აქ ძალიან ცოტა გზაა, რომელზეც შეიძლება მძიმე ტექნიკა გადაადგილდეს და ძალიან ცოტა დასახლებული ადგილი. გობის უდაბნო არის საუკეთესო წინასწარი გაფრთხილების სისტემა. ჩინური ექსპასია ჩრდილოეთისკენ არ იქნება სამხედრო ექსპანსია, ეს იქნება სავაჭრო გარიგებები, როგორსაც ჩინეთი დღეს მონღოლეთთან აფორმებს, მისი რესურსების განსაკუთრებით მინერალების მისაღებად. რასაც მოჰყვება ჰან ჩინელების ზრდადი მიგრაცია მონღოლეთში.
შემდეგი კარიბჭე, აღმოსავლეთში, არის ჩნეთის საზღვარი რუსეთთან, რომელიც წყნარ ოკეანემდე გადის, ან იაპონიის ზღვამდე რომელიც წყნარი ოკეანის ნაწილია. საზღვრის ჩრდილოეთით, მთიანი, არასტუმართმოყვარე, რუსული შორეული აღმოსავლეთია, მცირე მოსახლეობით. საზღვრის სამხრეთით არის მანჯურია, რომელთან შეხვედრაც მოუწევთ რუსებს, თუკი ისინი გადაწყვეტენ ცენტრალურ ჩინეთამდე მისვლას. მანჯურიის მოსახლეობა 100 მლნ -ზე მეტია და იზრდება, რუსეთის შრეული აღმოსავლეთის 7 მლნ - ზე ნაკლები და არანაირი ზრდის გამოვლინება. მოსალოდნელია დიდი მიგრაცია სამხრეთიდან ჩრდილოეტისკენ, რაც ჩინეთს კიდევ ერთ ბერკეტს მისცემს რუსეთთან ურთიერთობაში. სამხედრო პერსპექტივით, საუკეთესო ადგილი საზღვრზე გადასავლელად იქნებოდა რუსულ პორტ ვლადივასტოკთან, მაგრამ ამის გასაკეთებლად ძალიან ცოტა, მიზეზები არსებობს და არც არავინ განიზრახავს. მართლაც, უკრაინის გამო, დასავლეთის მიერ რუსეთზე დაკისრებულმა საქციებმა, რუსეთი მიიყვანა იქამდე, რომ ჩინეთთან მასიური ეკონომიკური ხელშეკრულებები გააფორმა, რამაც შესაძლებლობა მისცა რუსეთს წყლის ზემოთ დარჩენილიყო, მაგრამ უფრო მომგებიანი ჩინელებისთის არის. რუსეთი ამ ურთიერთობაში უმცროსი პარტნიორია.
რუსეთის შორეული აღმოსავლეთის, სამხრეთით სანაპიროს გაყოლებით არის, ჩინეთის ყვითელი ზღვა, აღმოსავლეთ ჩინეთის ზღვა და სამხრეთ ჩინეთის ზღვა რომლებსაც წყნარ და ინდოეთის ოკეანეებში გავყავართ, ამ ზღვებში ძალიან კარგი პორტებია, რომლებიც მუდამ გამოიყენებოდა ვაჭრობისათვის. მაგრამ ამ ტალღებს იქეთ, რამოდენიმე კუნძულოვანი პრობლემაა - ერთის სახელია იაპონია, რომელსაც ცოტა ხანში შევეხებით.
გავაგრძელოთ საათის ისრის მიმართულებით და ჩვენ მივალთ, შემდგომ საზღვრებთან. ვიეტნამთან, ლაოსთან და ბირმასთან. ვიეტნამი ჩინეთისთვის ნერვების მომშლელია. საუკუნეები ეს ორი ტერიტორიის გამო კინკლაობენ. ორივესათვის სამწუხაროდ, აქ არის გზა სადაც ჯარს ბევრი პრობლემების გარეშე შეუძლია გაიაროს - რაც ნაწილობრივ ხსნის აქ ჩინეთის 1000 წლოვან დომინციას და ოკუპანტობას ჩვენი წელთ აღეიცხვამდე 111 წლიდან ჩვენი წელთაღრიცხვით 938 წლმადე, ასევე მათ ხანმოკლე სასაზღვრო კონფლიქტს 1979 წელს, თუმცა რაც უფრო მეტად გაიზრდება ჩინეტის სამხედრო შესაძლებლობები, მით უფრო მიელაქუცება ვიეტნამი ამერიკას რათა მან დაიცვას, ან დიპლომატიურად დაიწყებს ბეიჯინგის მეგობრის როლის თამაშს. ის, რომ ორივე სახელმწიფო იდეოლოგიურად კომუნისტურია ნაკლბად აქვს გავლენა მათი ურთიერთობის მდგომარეობაზე: ეს არის მათი საერთო გეოგრაფია, რამაც განსაზღვრა მათი ურთიერთობა. ბეიჯინგის ხედვით, ვიეტნამი მხოლოდ პატარა პრობლემაა, რომელსაც მოევლება.
ლაოსთან საზღვარი, მაღლობი, ჯუნგლებიანი ლანდშაფტია. ძნელი ვაჭრებისთვის რომ ის გადაირონ და კიდევ უფრო რთული სამხედრო შენაერთებისთვის. თუკი გავყვებით საათის ისრის მიმართულებით, მაღლობები მთებად გადაიქცევა, უკიდურეს დასავლეთში კი 20,000 ფუტ სიმაღლეს აღწევენ და იწყებენ ჰიმალაიდ გადაქცევას.
ამას მივყავართ ტიბეტთან და ჩინეთისთვის მის მნიშვნელობასთან. ჰიმალაი მთელ სიგრძეზე მიჰყვება ჩინეთ - ინდოეთის საზღვარს, ბოლოს ის ყაროყორუმის მთიანეთთან, პაკისტანის, ავღანეთის და ტაჯიკეთის საზღვართან ეშვება. ეს არის ჩინური დიდი კედლის ბუნებრივი ვერსია ან/და ნიუ დელის პერსპექტივიდან - ინდოეთის დიდი კედელი. ის ერთმანეთისგან აშორებს, მსოფლიოს 2 ყველაზე დასახლებულ ქვეყანას, როგორც სამხედრო ისე ეკონომიკური თვალსაზრისით.
ამათ საკუთარი კონფლიქტები აქვთ, ჩინეთი პრეტენზიას აცხადებს ინდოეთის რეგიონ არუნაჩალ პრადეშზე, ინდოეთი აცხადებს რომ ჩინეთს ოკუპირებული აქვს აქსაი ჩინი. მიუხედავად იმისა, რომ ორივე მხარეს ერთმანეთზე აქვთ არტილერია მიშვერილი, ორივეს უფრო მნიშვნელოვანი საქმე აქვთ საკეთებელი, ვიდრე ის, რომ 1962 წელს მომხდარი, სასაზღვორ კონფლიქტი ისევ სროლებში გადაზარდონ. მიუხედავად იმისა, რომ დაძაბულობა ამჟამად არ შეინიშნება, ორივე მხარე ამ საკითხთს სიფრთხილით უნდა მიუდგეს.
ჩინეთსა და ინდოეთს შორის საუკუნეების განმავლობაში, ძალიან მცირე ვაჭრობა იყო და სავარაუდოდ ის არც მომავალში არ შეიცვლება. რათქმაუნდა საზღვარი, სინამდვილეში ტიბეტურ - ინდური საზღვარი არის და ზუსტად ეს არის, თუ რატომაც სურდა ჩინეთს ეკონტროლებინა ის.
ეს არის შიშის გეოპოლიტიკა. თუკი ჩინეთი არ გააკონტროლებდა ტიბეტს, ნებისმიერ დროს შეიძლებოდა იგივე გაეკეთებინა ინდოეთს. ეს საშუალებას მისცემდა ინდოეთს, ეკონტროლებინა ტიბეტის მაღლობები და პლატო, საიდანაც შეეძლებოდა ცენტრალური ჩინეთისკენ დაშვებულიყო. ის ასევე შეძლებდა ეკონტროლებინა ტიბეტის რესურსები და ყვითელი მდინარის, იანძის და მეკონგის სათავეები, ამიტომაც არის, რომ ტიბეტი ცნობილია როგორც ,, ჩინეთის წყლის კოშკი", ჩინეთი, რომელიც იგივე რაოდენობის წყალს იყენებს, როგორც აშშ, მაგრამ 5 - ჯერ მეტი მოსახლეობა ჰყავს, რათქმაუნდა ამას არ დაუშვებდა.
მნიშვნელოვანი ის კი არ არის, რომ ამით ინდოეთს შესაძლებლობა ექნებოდა, ეკონტროლებინა ჩინეთის წყლით უზრუნველყოფა, არამედ ის, რომ მას ასეთი ბერკეტი ჩაუვარდებოდა ხელში. მსახიობი რიჩარდ გირი და თავისუფალი ტიბეტის მოძრაობა გააგრძელებენ ლაპარაკს ტიბეტის უსამართლო ოკუპაციის შესახებ და ახლა ჰან ჩინელების მიერ იქ დასახლებაზე, მაგრამ ბრძოლაში, დალაი ლამას, ტიბეტის დამოუკიდებლობის მოძრაობას, ჰოლივუდის ვარსკვლავსა და ჩინეთის კომუნისტურ პარტიას შორის, რომელიც მსოფლიოს მეორე ეკონომიკას მართავს, მხოლოდ ერთი შესაძლო გამარჯვებული არსებობს.
როდესაც დასავლეთში ლაპარაკობენ ტიბეტის შესახებ, იქნება ეს რიჩარდ გირი თუ ბატონი ობამა, ეს ჩინეთში ძალიან გამაღიზიანებლად აღიქმება. ისინი ამას უყურებენ არა ადამიანის უფლებათა პროზმიდან, არამედ გეოპოლიტიკური უსაფრთხოებიდან გამომდინარე. ჩინურ უსაფრთხოებას პრობლემები არ შექმნია და არც შეექმნება, თუკი კიდევ იქნება აჯანყებები ჰან ჩინელების წინააღმდეგ. გეოპოლიტიკა და დემოგრაფია ტიბეტის დამოუკიდებლობის წინააღმდეგ არის.
ჩინელები ,,აშენებენ ფაქტებს მტკიცე საფუძველზე", ,,მსოფლიოს სახურავზე". ( * აქ ინგლისურად კარგად წერია, ქართულად ვერ ვთარგმნე ზუსტად რა უნდოდა. The Chinese are building ‘facts on the ground’ on the ‘roof of the world’. სიტყვების კარგი თამაშია ინგლისურისთვის :) ). 1950 წელს ჩინეთის კომუნისტური პარტიის სახალხო არმიამ დაიწყო გზების შენება ტიბეტში და მას შემდეგ ეხმარებიან უძველეს სამეფოს ეზიარონ თანამედროვე მსოფლიოს. მაგრამ გზებმა და უკვე რკინიგზებმაც ისინი ჰან ჩინელებთანაც აზიარა.
დიდი ხნის წინ ითქვა, რომ შეუძლებელია ააშენო რკინიგზა მყინვარებზე, ტიბეტის მთებსა და ველებზე. ევროპის საუკეთესო ინჟინრებმა, რომელთაც გადაჭრეს ალპები აქ იგივეს გაკეთება შეუძლებალდ მიიჩნიეს. გვიან 1988 წელს, მოგზაურმა პაულ თერომ, თავის წიგნში ,, რკინის მამლის ჭენება" დაწერა, რომ ,,კუნლინის მთაგრეხილი არის, იმის განარტია, რომ ლჰასამდე ვერასოდეს მიაღწევს რკინიგზა". კუნლუნი გამოყოფდა სინძიანგს ტიბეტიდან. რისთვისაც თერომ მას მადლობა გადაუხადა ,, ეს შეიძლება კარგიც იყოს, ამდენი ხანი მეგონა რომ მე მომწონდა რკინიგზა სანამ ტიბეტში არ მოვხვდი, ახლა კი ვიცი რომ ველური ბუნება უფრო მომწონს. მაგრამ ჩინელებმა ააშენეს რკინიგზა, ალბათ მხოლოდ მათ შეეძლოთ ეს გაეკეთებინათ. სარკინოგზო ხაზი, ტიბეტის დედაქალაქ ლჰასაში 2006 წელს გაიხსნა, ჩინეთის პრეზიდენ ჰუ ძინტაოს მიერ. ახლა უკვე ქალაქში დღეში 4 - ჯერ, ყოველდღიურად მოედინება ხალხი და პროდუქტი, ისეთი დაშორებული ადგილებიდან როგორიც ბეიჯინგი და შანჰაი არის.
მატარებლებს ბევრი რამ მოაქვთ, სამომხამრებლო საქონელი მთელი ჩინეთიდან, კომპიუტერები, ფერადი ტელევიზორები, ტელეფონები. მოჰყავთ ტურისტები, რომლებიც ეხმარებიან ადგილობრივ ეკონომიკას, მათ მოაქვთ თანამედროვეობა უძველს და უღარიბეს მიწაზე, უზარმაზარი შესაძლებლობა, ჯანმრთელობის და კეთილდღეობის პირობების გასაუმჯობესებლად, მათ მოაქვთ ასევე შესაძლებლობა, რომ ტიბეტური საქონელი მოხვდეს მთელ მსოფლიოში. მაგრამ, მათ მოიყვანეს ასევე რამოდენიმე მილიონი ჰან მოსახლე.
რეალური მონაცმების მიღება რთულია : თავისუფალი ტიბეტის მოძრაობა აცხადებს, რომ ფართო ტიბეტურ რეგიონში, ტიბეტელები უმცირესობაში არიან, ჩინეთის მთავრობა კი აცხადებს, რომ ტიბეტში მოსახლეობის 90 % ტიბეტელები არიან. ორივე მხარე აჭარბებს, მაგრამ როოგრც მტკიცებულებები ამბობს, მთავრობა უფრო აჭარბებს. მთავრობის წარმომადგენლები არ ითვლიან იმ ჰან ჩინელებს, რომლებიც აქ მაცხოვრებლად რეგისტრირებული არ არიან, მაგრამ შემთხვევით დამკვირვებლებსაც შეუძლიათ შეამჩნიონ, რომ ჰან ჩინელები დომინირებენ ტიბეტის ურბანული არეალების სამეზობლოებში.
იყო დრო, როდესაც მანჯურიის, შიდა მონღოლეთის, და სინძიანგის მოსახლეობის, უმრავლესობა ადგილებრვიები იყვნენ, დღეს კი აქ ჰან ჩინელები ჭარბობენ ან აღწევენ უმრავლესობას. იგივე დაემართება ტიბეტსაც.
ეს ნიშნავს, რომ ჰან ჩინელების უკმაყოფილება გაგრძელდება, როგორც ეს მოხდა 2008 წელს, როდესაც ტიბეტელმა პროტესტანტებმა, ჰან ჩინელების ქონება დაწვეს და გაანადგურეს. 21 ადამიანი დაიღუპა და ასობით დაშავდა. ხელისუფლება გააგრძელებს დარბევებს, თავისუფალი ტიბეტის მოძრაობა პროტესტს, ბერები ისევ დაიწვავენ თავს რათა მსოფლიოს დაანახონ, თუ როგორ იტანჯებიან ტიბეტელი ხალხი და ჰან ჩნელებიც ისე მოვლენ და დასახლედებიან.
ჩინეთის უზარმაზარი მოსახლეობა, უმეტესად ჩაჭყლეტილი მის გულში, ეძებს გზებს გასაფართოებლად. როგორც ამერიკელები ცდილობდნენ დასავლეთით გაფართოებას ისევე ჩინელები და როგორც რკინის ცხენმა მიიყვანა ევროპელი მოახალშენეები, კომანჩების და ნავახოს მიწებზე, ისე თანამდრევე რკინის მამალს მიჰყვას ჰანი ტიბეტელებთან.
საბოლოოდ საათის ისრის მიმართულებას მივყავართ, პაკისტანის ავღანეთის, ტაჯიკეთის და ყირგიზეთის საზღვრებთან ( ყველა მაღალმთიანი ) , სანამ მივაღწევდეთ საზღვარს ყაზახეთამდე. საიდანაც ისევ უკან მონღოლეთთან მივალთ. ეს იყო უძველესი აბრეშუმის გზა, შუა სამეფოს ხიდი დანარჩენ სამყაროსთან. თეორიულად ეს ჩინეთის დავდაცვაში სუსტი წერტილია, სივრცე მთებსა და უდაბნოს შორის, მაგრამ ის ძალიან შორს არის მისი გულიდან, ყაზახები არ არიან იმ დგომარეობაში, რომ საფრთხე იყვნენ ჩინეთისთვის, რუსეთი კი აქედან ასობით მილით არის დაშორებული .
ყაზახეთის საზღვრის სამხრეთ - აღმოსავლეთით არის, ჩინეთს ურჩი ავტონომიური პროვინცია, სინძიანგი, თავისი მუსლიმური მოსახლებით უიღურებით, რომლებიც თურქულის მონათესავე ენაზე ლაპარაკობენ. სინძიანგი 8 ქვეყანას ესაზღვრება, რუსეთს, მონღოლეთს, ყაზახეთს, ყირგიზეთს, ტაჯიკეთს, ავღანეთს, პაკისტანს და ინდოეთს.
მუდამ იყო, არის და იქნება პრობლემები სინძიანგში. უიღურებმა ორჯერ გამოაცხადეს, აღმოსავლეთ თურქესტანის დამოუკიდებელი სახელმწიფო, 1930 და 1940 წლებში. მათ შეხედეს რუსეთის იმპერიის დაშლას, როდესაც მათი მეზობელი ,,სტანები" დამოუკიდებელ სახელმწიოფებად იქცნენ საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ, ინსპირებული იყვნენ ტიბეტის დამოუკიდებლობის მოძრაობით და ბევრი მათგანი დღესაც მოითხოვს ჩინეთიდან გამოყოფას.
ეთნოსებს შორის დაპისპირება გაჩნდა 2009 წელს, რის შედეგადაც 200 - ზე მეტი ადამიანი დაიღუპა. ბეიჯინგმა ამ მოვლენას სამნაირი პასუხი გასცა. სასტიკად დასაჯა დისიდენტები, რეგიონში ჩაყარა დიდი ფული და ჩაიყვანა უამრავი ჰან ჩინელი მუშა. ჩინეთისათვის, სინძიანგი სტრატეგიულად ძალიან მნიშვნელოვანია, რომ აქ რაიმე სახით დაუშვას დამოუკიდებლობისთვის მოძრაობა, ის არამარტო 8 სახელმწიფოს ესაზღვრება და ბუფერს წარმოადგენს ცენტრალური რეგიონისთვის, არამედ მას ასევე გააჩნია ნავთობი და ის არის სადაც იცდება ჩინეთის ატომური იარაღი.
სინძიანგში გაჩენილ ახალ ქალაქებსა და დასახლებებში, მსოახლეობის უმრავლეოსობა ჰან ჩნელები არიან, რომლებიც აქ იმ ქარხნებში სამუშაოდ მიიზიდეს, რომლებშიც ინვესტირებას მთავრობა ახდენს. კლასიკური მაგალითია ქალაქი შიეზი, დედაქალაქ ურუმჩიდან 85 მილით, ჩრდილო - დასავლეთში, რომლის მოსახლებაც 650,000 არის, საიდანაც 620,000 ჰან ჩინელები არიან. მთლიანად, ყველაზე კონსერვატორული გამოთვლით მოსახლეობის 40 % ჰან ჩინელები არიან, თვით დედაქალაქ ურუმჩიშიც კი სავარაუდოდ უმრავლესობაშ ჰანი არის, მიუხედავად ამისა რთულია ადგილობრივად მოიძებნოს ოფიციალური პირები, რომლებიც იქნებიან საიმედო, მათი პოლიტიკურად მგრძნობიარეობის გამო.
არსებობს მოძრაობა, ,, უიღურთა მსოფლიო კონგრესი", რომელიც განთავსებულია გერმანიაში და ,, აღმოსავლეთ თურქესტანის დამოიკიდებლობის მოძრაობა" დაარსებული თურქეთში. მაგრამ უიღურ სეპარატისტებს აკლიათ დალაი - ლამას მსგავსი ფიგურა ვისზეც უცხოური მედია მოახდენდა ფოკუსირებას და ამის გამო მათი შემთხვევა თითქმის უცნობია მსოფლიო მასშტაბით. ჩინეთიც ცდილობს შეინარჩუნოს ეს ამ ფორმით, ცდილობს მიაღწიოს იმას, რომ მას ექნება კარგი ურთიერთობა მის მეზობელ ქვეყნებთან რათა თავიდან აიცილოს, მათ მიერ რაიმე ფორმით უიღურთა დამოიკიდებლობის მოძრაობისთვის ხელშეწყობა იქნება ეს მომარაგების ხაზების ორგანიზება თუ მათთვის თავშესაფრის მიცემა. ბეიჯინგი სეპარატისტებს ასევე ისლამისტი ტერორისტების მარკას აწებებს. ალ ქაიდა და სხვა დაჯგუფებები, რომლებსაც აქვთ დასაყრდენი ტაჯიკეთში, ნამდვიალდ ცდილობენ რომ კავშირი დაიჭირონ უიღურთა სეპარატისტულ ძალებთან, მაგრამ მოძრაობა პირველ რიგში ნაციონალისტურია და მხოლოდ ამის შემდეგ ისლამისტური. თუმცა, იარაღით, დანით და ბომბით თავდასხმები ჩინელ ოფიციალურ პირებზე და ჰან ჩნელებზე, იმდენად ხშირი იყო გასულ რამოდენიმე წელიწადში, რომ თუკი ასე გაგრძელდება და ესკალირდება ის შეიძლება სრულმასშტაბიან აჯანყებაში გადაიზარდოს.
ჩინეთი არ დატმობს ამ ტერიტორიას, როგორც ტიბეტს, ფანჯარა დამოუკიდებლობისკენ კი უფრო იკეტება. ორივე ბუფერული ზონაა, ერთი მთავარი სახმელეთო სავაჭრო გზა, და რაც ყველაზე მნიშვნელოვანია ორივე არის ბაზარი ( თუმცა მცირე შემოსავლიანი ) ეკონომიკისათვის, რომელმაც უნდა გაარძელოს წარმოება და ნაწარმის გაყიდვა თუკი მას უნდა რომ გააგრძელოს ზრდა და თავიდან აიცილოს მასობრივი უმუშევრობა, ამის კეთებაში ჩავარდნა ნიშნავს, მასობრივ სამოქალაქო უწესრიგობას, რაც საფრთხეს შეუქმნის კომუნისტური პარტიის მმართველობას და შესაძლეოა ჩინეთის ერთიანობასაც.
იგივე მიზეზებია იმისა თუ რატომაც არის პარტია ასეთი რეზისტენტული დემოკრატიისა და ინდივიდუალური უფლებების მიმართ. თუკი მოსახლეობას მიეცემოდა თავისუფლად ხმის მიცემის უფელება. ჰანის ერთობა შეიძლება გაბზარულიყო და რაც უფრო სავარაუდოა, სოფლის და ქალაქის მოსახლეობა შეიძლება დაპირისპირებოდა ერთმანეთს. რაც ბუფერული ზონის მოსახლეობას გაათამამებდა, ეს კი ჩინეთს კიდევ უფრო დაასუსტებს. სულ რაღაც ერთი საუკუნეა, გასული ჩინეთის, ბოლო დამცირებისა და გაუპატიურების შემდეგ დასავლეთის მიერ. ბეიჯინგისთვის ერთიანობა და ეკნომიკური პროგრესი და წინ, გაცილებით წინ ვიდრე დემოკრატიული პრინციპებია.
ჩინური ხედვა საზოგოდოების შესახებ, ძალიან განსხვავებულია დასავლურისგან. დასავლური ხედვა გაჟღენთილია ინდივიდის უფლებებით, ჩინური მოსაზრება კი აქებს კოლეტიურს და აყენებს ინდივიდუალურზე ზემოთ.
ერთხელ ლონდონში, ჩინეთის ელჩი წავიყვანე უმაღლესი დონის ფრანგულ რესტორანში, იმის იმედით, რომ ის გაიმეორებდა პრემიერ მინისტრის ჟო ენლაის, ცნობილ პასუხს ნიქსონის კითხვაზე : რა არის საფრანგეთის რევოლუციის მონაპოვარი ? რაზეც პრემიერმა უპასუხა. ,,ძალიან ადრე ამის სათქმელად". სამწუხაროდ ეს დრო არ მოახლოვებულა, მაგრამ მე მომიწია მემკურნალა მკაცრი ლექციით, იმის შესახებ ,, რასაც თქვენ ადამიანის უფლებებს ეძახით " თუ როგორ შეიძლებოდა ჩინეთში მის განხორციელებას ძალადობამდე და სიკვდილამდე მივეყვანეთ, შემდეგ კი მკითხა ,, რატომ ფიქრობთ, რომ თქვენმა ღირებულებებმა შეიძლება იმუშაოს იმ კულტურაში რომლისაც არ გესმით ? " .
პარტიის ლიდრებსა და ხალხს შორის უკვე თაობებია, შემდეგი გარიგება არსბეობს ,, ჩვენ გაქცევთ თქვენ უკეთესებად, თქვენ კი უნდა მიჰყვეთ ჩვენს ბრძანებებს". სანამ ეკონომიკური პროგრესი არის, ამ დიდებულმა გარიგებამაც შეიძლება გაძლოს. თუკი ის შეჩერდება, ან უკან შეტრიალდება, გარიგებაც გაქუმებული იქნება. ამჟამინდელი პროტესტი, კორუფციისა და არაეფექტურობის წინააღმდეგ, კარგი განაცხადია იმისა თუ რა შეიძლება მოხდეს თუკი გარიგება გაუქმდება.
მომდევნო ზრდადი პრობლემა პარტიისათვის არის, რომ გამოკვებოს მოსახლეობა. სამიწათმოქმედო ფართობების 40 % უკვე დაბინძურებულია, ანდა მათზე მცირდება ზედა ნაყოფიერი ფენის სისქე. რაც სოფლის მეურნეობის სამინისტროს მონაცემები არის.
ჩინეთი გამოუვალ ( * ავტორი იყენებს ტერმინს Catch 22 , წიგნიც არის კაი :) ) ზონაშია გამოჭერილი, მან უნდა გააგრძელოს ინდუსტრიალიზაცია და მოდერნიზება, ცხოვრების დონის გასაზრდელად, მაგრამ ეს პროცესი საფრეს უქმნის საკვების წარმოებას. თუკი ჩინეთი ამ პრობლების გადაჭრას ვერ შეძლებს, მას მოუწევს არეულობებთან დაპირისპირება.
ყოველდღიურად ჩინეთში დაახლოებით 500 მშვიდობიანი, საპროტესტო აქცია ეწყობა სხვადასხვა საკითხის გამო. თუკი ამ საკითხებში შიმშლს ან უმუშევრობას ჩავამატებთ ის პროტესტის რაოდენობაც და მოცულობაც აფექთება, რაც ასევე გამოიწვევს მის პროპორციულად იმ ძალის ზრდას რაც მის მოსაგვარებლად გამოიყენება.
ჩინეთს ეკონომიკური გარიგება აქვს ასევე დანარჩენ მსოფლიოსთან, ,, ჩვენ ვაწარმოებთ იაფად და თქვენც შეიძენთ იაფ საქონელს".
გვერდზე გდადვდოთ ის, რომ ჩინეთში სამუშოა ძალა უკვე ძვირდება და იგივე ფასში ტაილანდი და ინდონზიაც აკეთებს. რა მოხდება თუკი ის რესურსები, რომლებიც საჭიროა მა ნაწარმის დასამზადებლად ამოიწურება ? თუკი ვინმე მათ შენზე ადრე მიიღებს ? ანდა თუკი ვინმე შენს პრდოქციას ბლოკადას მოწუყობდა ? კარგი, ამის მოსაგვარებლად საჭიროა სამხედრო ფლოტილია.
ჩინელები დიდებული საზღვაო მოგზაურები იყვნენ, განსაკუთრებით 15 საუკუნეში, როდესაც მათ მოიარეს ინდოეთის ოკეანე. ადმირალ ზენგ ჰის ექპედიაც კენიამდე მიაღწია, მაგრამ ესენი იყო სავაჭრო მოგზაურობები, არა ძალის დემონსტირება, და ისინი არ იყო გამიზნული დაეარსებინათ სამხედრო ბაზები საზღავაო ფლოტის მხარდასაჭერად.
საკუთარი მიწის გაერთიანებაში გატარებული 4,000 ტურბულენტული წლის შემდეგ, ჩინეთი ახლა ცდილობს სამხედო საზღვაო ძალების შექმნას, რომელიც ოკეანეებში მოახდენს პატრულირებას. ეს წაიღებდ კიდევ 30 წლეს ( ეკონომიკური შესაძლებლობების შეფასებით ) ვიდრე ჩინეთი შეძლებს, გახდეს მსოფლიოს ჯერ არნახული საზღვაო ძალის აშშ - ს სერიოზული გამომწვევი გახდეს. მაგრამ, საშუალო და მოკლევადიან პერსპექტივაში, როგორადაც ჩინეთი აშენებს, ასწავლის და წვრთნის თავის ფლოტს და როგორადაც ის თავისი საზღვაო მოწინააღმდეგეების წინააღმდეგ იქცევა - განსაკუთრებით აშშ - ს წინააღმდეგ - განსაზღვრავს მომავალი საუკუნის პოლიტიკას.
ახალგაზრდა ზღვაოსანი, რომელიც დღეს მეორად უკრაინულ ავიამზიდზე ვარჯოშობს, რომელიც ჩინელბმა გადარჩინეს უკრაინული ნაგავსაყრელის ჟანგს, შეიძლება გახდეს ერთ - ერთი იმათთაგანი, რომელსაც მოუწევს 12 გემიანი ესკადრილიით დედამიწის შემოვლა და თუკი საჭირო იქნება ამ გზაზე ომის გამართვაც. როგორც რამოდენიმე არაბულმა მდიდარმა სახელმწიფომ, გააცნობიერა, შეუძლებელია იყიდო ეფექტური ჯარი დახლზე.
თანდათანობით ჩინელები, კიდევ უფრო მეტ გემს შეაცურებენ თავიანთი სანაპიროს გასწვრივ ზღვაში და წყნარ ოკეანეში. ყოველ ჯერზე, როდესაც ჩნური გემი ჩაეშვება წყალში, უფრო ნაკლები ადგილი დარჩება ამერიკული გემისთვის ჩინურ ზღვებში. ამერიკელებმა იციან ეს და ასევე ის, რომ ჩინელები მუშაობენ ხმელეტზე ბაზირებული გემსაწინააღმდეგო სარაკეტო სისტემაზე, რომელმაც კარგად უნდა დააფიროს აშშ და მისი მოკავშირეები, როდესაც სამხრეთ ჩნეთის ზღვაში შეცურვას გადაწყვეტენ. ან რომელიმე სხვა ,,ჩინურ" ზღვაში. და ამავე დროს ჩინური კოსმოსური პროგრამა, აკვირდება ყველა იმ მოძროაბას რომელსაც ამერიკელები და მისი მოკავშრეები აკეთებენ.
ამრიგად, მას შემდეგ რაც გავიხედეთ ჩინეთის ყველა საზღვირსკენ, ახლა გავიხედოთ მის აღმოსავლეთით და სამხრეთ აღმოსავლეთით ზღვებისკენ.
ჩინეთსა და წყნარ ოკეანეს შორის, არის არქიპელაგი, რომელსაც ბეიჯინგი, ,, პირველ კუნძულოვან ჯაჭვს უწოდებს". აქვე არის ასევე ,, ცხრა ხაზი", რომელიც ამ ბოლოს 2013 წელს უკვე ,,ათ ხაზად" იქცა რათა ტაივანიც მოეცვა, რომელზეც ჩინეთი აცხადებს, რომ მისი ტერიტორია არის. ეს დისპუტი ორასამდე პატარა კუნძულისა და რიფის გარშემო, წამლავს ჩინეთის ურთიერთობას მის მეზობლებთან. ჩინეთის ეროვნული სიამაყე ამბობს, რომ მან უნდა აკონტროლოს გზები ამ კუნძულოვან ჯაჭვში, ხოლო გეოპოლიტიკა ბრძანებს, რომ მან მართლაც უნდა გააკეთოს ეს. ეს უზრუნველყოფს წვდომას, მსოფლიოს ყველაზე მნიშვნელოვან სატრანსპორტო გზებთან, რომლებიც სამხრეთ ჩინეთის ზღვაში გაივლის. მშვიდობიანობის დროს, ეს გზა რამოდენიმე ადგილზე გახსნილი სანაოსნოდ, ომის შემთხვევაში, ძალიან ადვილად შეიძლება მისი დაბლოკვა, რაც ჩინეთის ბლოკადასაც ნიშნავს. ყველა დიდი სახელმწიფო მშვიდობიან პერიოდს ატარებს, იმ დღისთვის მზადებაშ, როდესაც ომი უნდა ატყდეს.
ყწნარ ოკეანესთან თავისუფალ წვდომას, პირველ რიგში იაპონია უშლის ხელს. ყვითელი ზღვიდან წამოსულიმა ჩინურმა გემმა, რომელმაც კორეის ნახევარკუნძულს უნდა შემოუაროს, ჯერ უნდა შეცუროს იაპონიის ზღვაში, შემდეგ გაცუროს ჰოკაიდოს ჩრდილოეთით მდებარე ლაპერუზის სრუტეში და შემდეგ შეძლებს წყნარ ოკეანეში შეცურვას. ამ სივრცის დიდი ნაწილი, იაპონური და ჩინური ტერიტორიული წყლებია და დაზაბულობის ან ომის პერიოდში ჩინეთისთვის აქ გავლა შეუძლებელი გახდება. იმ შემთხვევაშიც კი, თუკი ისინი შეძლებდნენ აქ გასვლას, შემდეგ მოუწევდათ კურილიის კუნზულების გავლა ჰოკაიდოს ჩრდილო - აღმოსავლეთით, რომელსაც აკონტოროლებს რუსეთი მაგრამ პრეტენზიას აცხადებს იაპონია.
იაპონიას და ჩინეთს დიპუტი აქვთ ტაივანის ჩრდილო - აღმოსავლეთით მდებარე კუნძულთა ჩაჭვის გამო, რომელსაც იაპონელები სენკაკუს ეძახიან, ხოლო ჩინელები დიაოჲუს. ეს ყველაზე მეტად სადავოა ორ ქვეყანას შორის არსებულ ტერიტორიულ დავებს შორის, თუკი ჩინური ხომალდები მოისურვებენ შანხაიდან პირდაპირ გაცურონ წყნარ ოკეანეში, მათ მოუწევთ გაიარონ რჲუკჲუს კუნძულებს შორის, რომელიც ასევე მოიცავას კუნძულ ოკინავას, სადაც არამარტო უზარმაზარი ამერიკული ბაზა არის, არამედ იმდენი ხმელეთი ზღვა კლასის იაპონური რაკეტა, რამდენის დატევაც აქ იაპონელებმა შეძლეს. შეტყობინება ტოკიოს მხრიდან შმედეგი არის : ჩვენ ვიცით, რომ თქვენ აქ გავლა გინდათ, მაგრამ აქ გავლისას ჩვენ ნურავიში შეგეშლებით. მომდევნო პოტენციური სასროლეთი, იაპონიასა და ჩინეთს შორის, აღმოსავლეთ ჩინეთის ზღვაში არსებული გაზის საბადოების თავზე შეიძლება გაიმართოს. ბეიჯინგმა აღმოსავლეთ ჩინეთის ზღვის დიდი ნაწილზე, ,, საჰაერო თავდაცვის საიდენტიფიკაციო ზონა" გამაოცხადა, რაც ნიშნავს, რომ სანამ ვინმე აქ შეფრენას გადაწყვეტს წინასწარ ჩინელებს უნდა შეატყობინოს. ამერიკელები და იაპონელები ამ ყველაფრის იგნორირებას ცდილობენ, მაგრამ ეს შეიძლება დიდი დაპირისპირების მიზეზი გახდეს, როდესაც მხარეებს მდგომარეობის დაძაბვა მოუნდებათ ან რაიმე შემთხვევითი ინციდენტის გამო.
ოკინავას სამხრეთით არის ტაივანი, რომელიც ჩინეთის სანაპიროდან დაშრებით ჩამოჯდარა და აღმოსავლეთ ჩინეთის ზღვას სამხრეთ ჩნეთის ზღვიდან ჰყოფს. ჩინეთს პრეტენზია აქვს, რომ ის მისი ოცდამესამე პროვინცია არის, მაგრამ ის ამერიკის მოკავშრეა, რომელსაც აქვს ფლოტი და სამხედროს ძალები ვაშინგტონის მიერ კბილებამდე შეარაღებული. ეს ტერიტორია ჩინეთის ხელში მეჩვიდმეტე საუკუნეში მოხვდა, მაგრამ ბოლოს საუკუნეში ჩინეთი მას მხოლოდ 5 წლის მანძილზე აკონტროლებდა, 1945 - 1949 წლებში.
ტაივანის ოფიციალური სახელი ჩნეტის რესპუბლიკა არის რათა მოხდეს მისი განსხვავება ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკისგან. ეს არის სახელი რომელიც ბეიჯინგს შეუძლია აიტანოს, რადგანაც ის არ აცხადებს რომ ტაივანი ცალკე სახელმწიფოა. ამერიკელები ვალდებული არიან დაიცვან ტაივანი, თუკი აქ ჩინური შემოტევა დაიწყება, რასაც მათ 1979 წელს გაფორმებული, ტაივანთან ურთიერთობის აქტი ავალდებულებს. თუმცა თუკი ტაივანი გამაოცხადებს მის სრულ დამოუკიდებლობას, რაც ჩნეთის მხრიდან განხილულ შეიძლება იქნეს, როგორც ომის გამოცხადება, აშშ არ იქნება ვალდებული მოვიდეს აქ ტაივანის გადასარჩენად, რადგან ეს მათ მიერ შეიძლება განხილულ იქნეს როგორც პროვოკაციული ქმედება.
ორივე მთავრობა ცოცხლობს იმისთვის, რომ მიაღწიოს საკუთარ აღიარებს და მეორეს არ აღიარებას, მსოფლიოს ყველა ქვეყანაში და უმეტეს შემთხვევაში ბეიჯინგი იმარჯვებს. როდესაც შეგიძლია რომ შესთავაზო 1,4 მილიარდიანი ბაზარი ნაცვლად 23 მილიონიანი ბაზრისა, ქვეყნების უმეტესობა დიდიხანს არ ფიქრობენ საკითხის განხილვაზე. თუმცა არის 22 სახელმწიფო ( უმეტესად განვიტარებადი სახელმწიფოები, როგორიც არის, სვაზილენდი, ბურკინა - ფასო და სან - ტომე და პრინსიპის კუნძულები ) რომლებიც არჩევენ ტავანს და ამისათვის კარგადაც საჩუქრდებიან.
ჩინეთს ყველანაირად აქვს გადაწყვეტილი, რომ ტაივანი მიიერთონ, მაგრამ ვერანაირად ვერ ახერხებენ ამას, ვერ სამხედრო ძალით ჯერჯერობით. ამის გამო მათ მიმართეს მსუბუქ ძალას ( Soft Power ), ახალისებენ ქვეყნებს შორის ვაჭრობას და ტურიზმს. ჩინეთს სურს, რომ თავის მკლავებში ჩაიგოროს ტაივანი. ერთ - ერთი მიზეზი, თუ რატომაც არ ჩაცომეს ჩინელებმა, 2014 წელს ჰონგ კონგში მიმდინარე სტუდენტური გამოსვლა - რასაც აუცილებლად იზამდნენ იგივე ურუმჩიში რომ მომხდარიყო - იყო ის, რომ აქ იყო მსოფლიოს კამარები და სავარაუდოდ გადაიღებდნენ მთელ ამ ძალადობას. ჩინეთის ტერიტორიაზე ალბათ კადრების დიდი ნაწილი დაიბლოკებოდა, მაგრამ ტაივანზე ნახავდნენ ზუსტად იმას რასაც დანარჩენ მსოფლიოში აჩვენებდნენ და სავარაუდოდ ჰკითხავდნენ საკუთარ თავს, თუ რამდენად ახლო ურთიერთობა სურთ იმ ძალათან, რომელიც ამ ყველაფერს ჩადის. ბეიჯინგი ამ შემთხვევაშ შეჭოჭმანდა, ის გრძელვადიან თამაშს თამაშობს.
მსუბუქი ძალის ასეთი გამოყენება, არის იმისთვის რომ ტაივანელები დარწმუნდნენ, რომ მათ არანაირი საფრთხე არ მოელით ,,დედა სამშობლოსთან" შეერთებით. საჰაერო თავდაცვის საიდენტიფიკაციო ზონა, ამერიკული გემების გვერდით ამოყვინთვა და ფლოტის მშენებლობა, არის გრძელვადიანი გეგმის ნაწილი, რომელიც ამერიკის შესუსტებას გულისხომს, რაც ხელს შეუშლის რათა მან დაიცვას კუნძული, რომელიც ჩინეთის სანპიროდან 140 მილშ არის, ხოლო აშშ - ს დასავლეთ სანაპიროდან 6,400 მილში.
სამხრეთ ჩინეთის ზღვიდან წამოსულ გემებსაც შეექმნებათ პრობლემები, თუკი ისინი გადაწყვეტენ წყნარ ოკეანეშ ან იდნოეთის ოკეანეში გასვლას - რომელიც არის მსოფლიოს გაზის და ნავთობის საზიდი გზა, ურომლისოდაც ჩინეთი დაიშლებოდა.
რომ წახვიდეთ დასავლეთით, ნავთობის მწარმოებელი ყურის ქვეყნებისკენ, ჩინელებს მოუწევთ გაირონ ვიეტნამთან, რომელიც როგორც უკვე ავღნიშნეთ ბოლო პერიოდში ამერიკელებს უკეთებს ოვერტიურებს. მოუწევთ ჩაუარონ ფილიპინებს, რომელიც აშშ - ს მოკავშრეა ( * დუტერტე თუ ჯანზე იქნა, ფილიპინებთან შეიძლება გულდამშვებით იჭყუმპალაონ ჩინურმა კრეისერებმა :) ). და სანამ მიაღწევდეს მალაკის სრუტეს უნდა გაიაროს, მალაიზიას, სინგაპურსა და ინდონეზიასთან, რომლებიც პოლიტიკურად და ეკონომიკურად აშშ - სთან არიან დაკავშირებული. მალაკის სრუტე დაახლოებით 500 მილის სიგრძის არის და ყველაზე ვიწრო ადგილას დაახლოებით 2 მილის სიგრძის არის, მალაკის სრუტე მუდამ თავსატეხი იყო და ჩინელებსაც უწევთ თავი ატეხონ. სრუტის ყველა მეზობელი ქვეყანა და ისინიც, რომელიც მის სიახლევეს არის, შიშით უყურებენ აქ ჩინეთის დომინანტობას და მათ უმეტესობას ჩინეთთან ტერიტორიული პრობლემები აქვთ.
ჩინეთი თითქმის მთლიან სამხრეთ ჩინეთის ზღვას და მის ქვეშ არსებულ სავარაუდო ენერგო რესურსებს, საკუთრად აცხადებს. ამავე დროს, მალაიზიას, ტაივანს, ვიეტნამს, ფილიპინებს და ბრუნეის აქვთ ტერიტორიული დავა ჩინეთთან და ერთმანეთთან. მაგალითად, ფილიპინებს და ჩინეთს გახურებული დავა აქვთ მიშფის კუნძულების გარშემო, რომელიც დიდი რიფია სპრეტლის კუნძულებში სამხრეთ ჩინეთის ზღვაში. ასობით სადავო ატოლიდან და უბრალოდ წყლიდან ამოშვრელი კლდიდან ნებისმიერი შეიძლება ნებისმიერ დროს გახდეს დიპლომატიური კრიზისი მიზეზი, რადგანაც ამ კლდეების ირგვლის არსებული სივრცე არის პოტენციური სათევზაო და საექსპლუატაციო ზონა, რაზეც საჭიროა სუვერენიტეტის ქონა.
ჩინეთისთვის აუცილებელია, რომ მან უზრუნველყოს გზების უსაფრთოება, როგორც მისი პროდუქციისთვის ასევე იმ ნედლეულისთის, - ნავთობი, გაზი და ძვირფასი მეტალები მათ შრის - რომელიც საჭიროა ამ პროდუქციის დასამზადებლად. ეს გზები რომ დაიბლოკოს, ჩინეთისთვის დაუშვებელია. ამის გასაკეთებლად ერთი გზაა დიპლომატია, მეორე მუდამ ზრდადი ფლოტი, მაგრამ ამის საუკეთესო გარანტიაა, სადენები გზები და პორტები.
დიპლომატიურად ჩინეთი ყოველნაირად ეცდება, რომ სამხრეთ - აღმოსავლეთ აზიის ქვეყნები შორს იყვნენე აშშ - სგან, რისთვისაც ის თაფლაკვერსაც და ჯოხსაც ხმარობს. ძალიან მაგარი ჯოხის შემთხვევაში, ქვეყნები კიდევ უფრო გდააჭვავენ თავიანთ თავს აშშ - ს, ძალიან ტკბილი თაფლაკვერის შემთხვევაში კი, შეიძლება აღარდ დაჰყვნენ ბეიჯინგის სურვილებს. ამ დროისათვის ეს ქვეყნები ჯერ კიდევ წყნარი ოკეანის გადაღმა ეძებენ დამცველს.
რუკები, რომლებიც ამჟამად იბეჭდება ჩინეთში, თითქმის მთელ სამხრეთ ჩინეთის ზღვას მათ ნაწილად წარმოაჩენს. ეს არის განზრახვის განცხადება, რომელასც ზურგს უმაგრებს აგრესიული საზღვაო პატრულები და ოფიციალური განცხადებები. ჩინეთს განზრახული აქვს, რომ შეცვალოს ის თუ როგორადაც მისი მეზობლები ფიქრობენ და ასევე თუ როგორადაც აშშ ფიქრობს და იქცევა - სიტუაციის ჩოჩებით მანამ სანამ მისი კონკურენტები უკან არ დაიხევენ. ჯილდო არის მშვიდობიან პერიოდში საერთოშორისო წყლებში თავისუფალი გადაადგილების უფლება, რაზეც დიდი სახელმწიფოები მარტივად არ იტყვიან უარს.
გეოპოლიტიკოსი ავტორი, რობერტ კაპლანი გამოთქვასმ თეორიას, რომ სამხრეთ ჩინეთის ზღვა ჩინეთისათვის, ოცდამეერთე საუკუნეში, არის იგივე რაც კარიბის ზღვა იყო აშშ - სთვის მეოცე საუკუნის დასაწყისში. ამერიკელებმა ჯერ საკუთარი მიწის კონსოლიდაცია მოახდინეს, გახდენენ რა ორი ოკენიას სახელმწიფო ( წყნარი და ატლანტის ) ამის შემდეგ დაიწყეს მათ გარშემო არსებული ზღვების კონტროლი, ესპანელების კუბიდან გაყრით.
ჩინეთსაც განზრახული აქვს გახდეს ორი ოკეანის სახელმწიფო ( წყნარი და ინდოეთის ). ამის მისაღწევად ჩინეთი ანხორცილებს ინვსტიციებს ღრმაწყლიან პორტებში, ბირმაში, ბანგლადეშში, პაკისტანსა და შრი - ლანკაზე, ეს არის ინვესტიცია, რომელიც ყიდულობს მეგობრობას, პოტენციალს მისი მომავალი ფლოტისთვის, რომ ჰქონდეს მეგობრული ბაზები ვიზიტისა და გაჩერებისთვის და ასევე სავაჭრო კავშირებს საკუთარ ქვეყანასთან.
ინდოეთის ოკეანე და ბეგალიის ყურე კიდევ უფრო დიდი გეგმის ნაწილია, რომელმაც უნდა უზრუნველყოს ჩინეთის მომავალი უსაფრთხოება. ბირმის დასავლეთ ნაპირებზე ჩინეთმა ააშენა ნავთობისა და გაზის სადენები, რომელიც ბენგალის ყურეს აკავშირებს სამხრეთ - დასავლეთ ჩინეთთან. რაც შეუმცირებს ჩინეთს სანერვიულოს მალიკის სრუტეზე დამოკიდებულების გამო, რომელზეც მისი ენერგო მომარაგების 80 % გაივლის. ეს ნაწილობრივ ხსნის იმას, თუ რამოტომაც დაიწყოს ბირმის მმარტელმა ხუნტამ, 2010 წლიდან დანარჩენი მსოფლიოსადმი გახსნა. ეს არ იყვნენ მხოლოდ ჩინელები რომლებმაც მათი კარისკენ მიმავალ გზას დაადგნენ. ამერიკელებმა და იაპონელებმაც სწრაფად დაიწყეს ურთიერთობების გაუმჯობესება, პრეზიდენტი ობამა და პრემიერი აბე ორივე აპირებენ პირადად გამოხატონ მათი პატივისცემა, თუკი ისინი შეძლებენ ბირმაზე გავლენის მოხდენას, ისინი შეძლებენ აკონტროლონ ჩინეთი. ჯერჯერობით, ჩინელები კონკრეტულ თამაშს იგებენ გლობალურ ჭადრაკის დაფაზე, მაგრამ ამერიკლებმა შეიძლება ეს ყველაფერი შემოატრიალონ, სანამ ბირმის მთავრობა დარწმუნებული იქნება, რომ ამერიკელები მათ მხარს უჭერენ.
ჩინელები პორტს აშენებენ ასევე კენიაში, რკინიგზას ანგოლაში და წყალსაცავს ეთიოპიაში. ჩინელები სიგრძით, სიგანეზე რეცხავენ აფრიკას მინერალებისა და ძვირფასი მეტალების გამო.
ჩინური კომპანიები და ჩნელი მუშები მთელი მსოფლიოს გარშემო არიან გაბნეული, ნელ - ნელა ჩინეთის არმიაც მიჰყვებათ. დიდ ძალასთან ერთად დიდი პასუხისმგებლობაც მოდის. ჩინეთი არ დაუშვებს, რომ საზღვაო გზები მის სამეზობლოში ამერიკელების მიერ კონტროლდებოდეს. იქნება შემთხვევბი, რომლებიც ჩინელებისგან მოითხოვს, რომ მათ რეგიონს გარეთ იმოქმედონ. ბუნებრივი კატასტროფა ან ტერორისტული აქტი, რომლის შედეგადაც დაზარალდებიან ჩინელი მუშები, საჭიროს გახდის სიტუაციაში ჩინეთის ჩარევას, ასეთი ჩარევა კი გულისხმობს საგარეო ბაზების არსებობას, ან სულ მცირე შეთანხმებას სახელმწიფოებთან, რომ ჩინეთმა შეძლოს მათზე გადავლა. ამ დროისათვის ათობით მილიონი ჩინელია მსოფლიოს გარშემო, აფრიკის ზოგიერთ წერტილში ისინი დიდ დასახლებულ კომპლეასებს ქმნიან.
ჩინეთი ეცდება, რომ მომდევნო დეკადებში მოქნილი გახდეს. ჩინეთმა ძლივს შეძლო, რომ სახალხო არმიის მანევრირება მოეხდინა 2008 წლის სიჩუანის დამანგრეველი მიწისძვრის შემდეგ. მან შეძლო ჯარის მობილიზება მაგრამ ვერა მისი მასალების და კიდევ უფრო დიდი გამოწვევა იქნება ამის სწრაფად გაკეთება საზღვარგარეთ საჭიროების შემთხვევაში.
ეს შეიცვლება. ჩინეთი არც თავდახრილია, არც დიპლომატიურად მოტივირებული და არც ეკონომიკურად ვალდებული რომ დაიცვას ადამიანის უფლებები დანარჩენ მსოფლიოსთან ურთიერთობისას. ის უსაფრთხოდაა თავის საზღვრებში, დაძაბული რომ სწვდეს ,,პირველ კუნძულოვან ჯაჭვს" და მსოფლიოში თავდაჯერებით მოარული. თუკი ის შეძლებს, რომ აიცილოს სერიოზული კონფლიქტი იაპონიასა და აშშ - სთან, მისი ყველაზე დიდი საფრთხე ამათ შემდგომ საკუთარი თავი არის.
ჩინეთისთვის არსებობს, წარმატების 1.4 მლრდ მიზეზი და ზუსტად ამდენივე, რომ მან ვერ შეძლოს და აშშ - ს გადაასწროს სიძლიერეში. 1930 წლიანების დიდი დეპრესიის მსგავსმა შეიძლება დეკადებით უკან დახიოს ჩინეთი. ჩინეთმა საკუთარი თავი მსოფლიო ეკონომიკაში ჩაჭედა. თუკი ჩვენ არ ვიყიდით ისინი არ აწარმოებენ და თუკი არ აწარმოებენ ექნებათ მასიური უმუშევრობა. თუკი არის მასობრივი და გრძელვადიანი უმუშევრობა - იმ დროებაში როდესაც ჩინელები საქალაქო არეალებში არიან გადასული - გარდაუვალი სოციალური დაძაბულობა შეიძლება იყოს ისეთივე დიდი როგორიც ყველაფერი არის ჩინეთში, ჯერ არ ნახული.

ლანდაშაფტის ტყვეები ( გეოგრაფიის ტყვეები ( პატიმრები )) ტიმ მარშალი

2016-09-24T15:24:00.001+04:00

თავი 1

რუსეთი

დიდი უზარმაზარი, გოლიათი, უკიდეგანო.

რუსეთი არის, უზარმაზარი, დიდზე დიდი დიდი უკიდეგანო, 6 მლნ კვ/მილი, 11 სასაათო სარტყელში გადაჭიმული გოლიათი. მსოფლიოს უდიდესი ქვეყანა.

მისი ყველა, გეოგრაფიული კომპონენტი, ტბები, მდინარეები, გაყინული ტუნდრა, სტეპები, ტაიგა და მთები ყველაფერი უზარმაზარია. სადაც არ უნდა ვიყოთ ჩვენ ყველგან არის რუსეთსი, გინდ დასავლეტში გინდ აღმოსავლეთში, ჩრდილოეთში თუ სამხრეთში ყველგან რუსული დათვი არის.
დამთხვევა არ არის, რომ ამ უზარმაზარი სივრცის სიმბოლო დათვი არის, ხანდახან დაჯდება ( შეისვენებს ), ხანდახან ზამთრის ძილს მიეცემა, ზოგჯერ ბრდღვინავს, ზოგჯერ დიდებულია მაგრამ ყოველთვის მძვინვარე. ბეარ რუსული სიტყვაა, თუმცა თვით რუსებიც ერიდებიან მისთვის ამ სახელის დაძახებას, იმის შიშით, რომ მისი ბნელი მხარე არ გამოღვიძონ, ისინი მას ეძახიან медведь, რაც თაფლის მოყვარულს ნიშნავს.

სულ მცირე 120,000 მსგავსი медведь ცხოვბრობს ამ ქვეყანაში, რომელიც ევროპასა და აზიაზეა გადაფარებული. ურალის მთიანეთის დასავლეთით ევროპული რუსეთია. მის აღმოსავლეთით ციმბირია, გადაჭიმული ბერინგის სრუტემდე და წყნარ ოკეანემდე. 21 - ე საუკუნეშიც კი იმისათვის რომ ეს ტერიტორია მატარებლით გავიროთ 6 დღე არის საჭირო. ( იმიტომ, რომ რუსულ ლიანდაგებზე საშუალო სიჩქარე 65 კმ/სთ არის და ნორმალურ ქვეყნებში 150*) რუსეთის ლიდერებს უწევთ გაითვალისწინონ ეს დისტანცია და სხვაობები და პოლიტიკაც მის შესაბამისად გაატარონ. მრავალი საუკუნის მანძილზე მათ ყველა მხარეს გაიხედეს, თუმცა ყველაზე უფრო დასავლეთით იყვნენ ორიენტირებული.

როდესაც ავტორები ცდილობენ ჩაწვდნენ, დათვის გულის ნადებს ისინი ხშირად იყენებენ უინსტონ ჩერჩილის ცნობილ გამონათქვამს, რომელიც მან 1939 წელს გააკეთა : ,, ეს არის გამოცანა, გახვეული ენიგმას იდუმალებაში" ( ,,It is a riddle wrapped in a mystery inside an enigma" ) მაგრამ მხოლოდ მცირედი ახერხებენ წინდადების ბოლომდე მიყვანას, რომელიც მთავრდება ,, მაგრამ მას აქვს გასაღები, რომელიც რუსეთის ეროვნული ინტერესებია" ( ,, but perhaps there is a key. That key is Russian national interest." ) 7 წლის შემდეგ მან გამოიყენა, ეს გასაღები რომ გაეხსნა ეს გამოცნა, და დაამატა ,, მე დარწმუნებული ვარ, რომ არ არსებობს ისეთი, რამე რასაც ისინი ( რუსები ) ისიევე აღმერთებენ როგორც ძალაა და არაფერია ისეთი, რის მიმართაც მათ ისეთი მცირე პატივისცემა აქვთ, როგორ სისუსტის მიმართ, განსაკუთრებით სამხედრო სისუსტის მიმართ." ( I am convinced that there is nothing they admire so much as strength, and there is nothing for which they have less respect than for weakness, especially military weakness.’)

მას იგივე შეიძლება ეთქვა დღევანდელ რუსეთსეზ, რომელიც მიუხედავად იმისა, რომ დემოკრატიის მოსასხამშია გახვეული, დღემდე რჩება ავტორიტარულ ძალად რომლის მთავარი საზრუნავი ეროვნული ინტერესების გატარებაა.

როდესაც პუტინი არ ფიქრობს, ღმერთზე და მთებზე ის ფიქრობს პიცაზე, უფრო სწორად პიცის ნაჭრის ფორმაზე - სოლზე ( აქ ყურედღება გამახვილებული ჩრდილო ევროპის დაბლობის ფორმაზე თუ როგორ სოლივით იჭრება ის, სილეზიის და კარპატების მთიანეთზე* )

ამ სოლის მახვილი დაბოლოოებაა პოლონეთი, ამ წერტილიდან, ეს უზარმაზარი ჩრდილო ევროპის დაბლობი იჭიმება, ორი მიმართულებით საფრანგეთისკენ და ურალისკენ ( რომელიც 1000 მილის მანძილზეა გადაჭიმული სამხრეთიდან ჩრდილოეთისკენ და ევროპასა და აზიას შორის, ბუნებრივ საზღვარს წარმაოდგენს ) და ის აქ მხოლოდ 300 მილის სიგანის არის. ჩრდილოეთით ბალტიის ზღვის ნაპირებიდან სამხრეთით, კარპატების მთებამდე. ჩრდილო ევროპის ვაკე მოიცავს ყველას, ჩრდილოეთ საფრანგეთს, ბელგიას, ჰოლანდიას, ჩრდილოეთ გერმანიას და მოდის პოლონეთამდე.

რუსული ხედვით ეს არის ორლესული მახვილი, შესაბამისად პოლონეთი წარმაოდგენს ვიწრო გასასვლელს, სადაც რუსეთს შეუძლია გაატაროს მისი ჯარები, რომ შეაჩეროს მტრის წინსვლა მოსკოვის მიმართულებით. მაგრამ ამ წერტილიდან ( პოლონეთიდან ) ის იწყებს გაფართოებას და როდესაც რუსეთის საზღვარს მიადგებით ის უკვე 2000 მილის სიგანისაა და მთლიანად ვაკეა მოსკოვამდეც და იმის იქეთაც. დიდი არმიის ყოლის შემთხვევაშიც, ეს დიდი ზეწოლა იქნებოდა, რომ სიძლიერე მთელს ფრონტის ხაზზე შეინარჩუნო. თუმცა, რუსეთი არც არასდროს ყოფილა დაპყრობილი ამ მიმართულებიდან, რაც ნაწილობრივი მისი დიდი სტრატეგიული სიღრმის ბრალი არის. როდესაც არმია, მოსკოვს მიაღწევს მას უკვე აღარ აქვს მდგრადი მომარაგების სისიტემა, შეცდომა რომელიც დაუშვა ნაპოლეონმა 1812 წელს და გაიმეორა ჰიტლერმა 1941 წელს.

ხოლო ის რაც რუსეთს აღმოსავლეთში იცავს ეს მისი გეოგრაფიაა ( ლანდშაფტია ). რთულია, რომ არმია, აზიაში ისე გადაადგილო, რომ რუსეთის აზიურ ნაწილში შეიჭრა. აქ ბევრი არც არაფერი, რომ შეუტიო გარდა თოვლისა, შეიძლება მხოლოდ ურალამდე მიაღწიო. და რიტაც დაასრულებ იქნება, ის, რომ გექნება უზარმაზარი ტერიტორია ძალიან ცუდი ბუნებრივი პირობებით, გრძელი მომარაგების ხაზით და მუდმივი შიშით, რომ კონტრ შეტევა წამოვა.

შეიძლება, იფიქროთ, რომ არც არავის გადაუწყვეტია რუსეთის დაპყრობა, მაგრამ რუსები ასე არ ფიქრობენ და ამის მიზეზიც აქვთ. გასული 500 წლის მანძილზე, რამოდენიმეჯერ განხორციელდა მისი დაპყრობის მცდელობა. 1605 წელს პოლონელები მოვიდნენ ჩრდილო ევროპის ვაკიდან, 1708 წელს მათ შვედებები მოჰყვნენ კარლოს მე - 12 - ის ხელმძღვანელობით. ფრანგები 1812 წელს, გერმანელები 2 - ჯერ 1914 და 1941 წლებში. ( უწევს ახლა კდიე ერთი* ) თუკი ამ ყველაფერს სხვაგვარად შევხედავთ, 1812 წლის ნაპოლეონის შემოჭრიდან დაწყებული, 1853 - 6 წლების ყირიმის კონფლიქტის და პირველი და მეორე მსოფლიო ომების ჩათვლით, რუსებს ყოველ 33 წელში ერთხელ უწევდათ ომი ჰქონოდათ ჩრდილო ევროპის ვაკეზე.

1945 წლის შემდეგ, რუსებმა მოახდინეს მთელი იმ ტერიტორიის ოკუპირება, რაც მათ დაიპყრეს ომის დროს და მთელი აღმოსავლეთ ევროპა საბჭოტა სატელიტად აქციეს, ნაწილი კი საბჭოთა კავშირს მიურთეს, რომელიც სწრაფად ემსგავსებოდა ძველ რუსულ იმპერიას. 1949 წელს ჩამოყალიბებულ იქნა ჩრდილო ატლანტიკის სახელშეკრულებო ორგანზიაცია ( ნატო ) ჩრდილო ამერიკის და ევროპის ქვეყნების ასოცირებით, რათა თავი დაეცვათ, იმ საფრთხისაგან, რაც საბჭოთა კავშირიდან მომდინარეობდა. ამის საპასუხოდ, კომუნისტური სახელმწიფოების უმეტესობამ 1955 წელს რუსეთის ხელმძღვანელობით ჩამოაყალიბეს, ვარშავის პაქტი, ხელშეკრულება სამხედრო დახმარებისა და თავდაცვისათვის. პაქტი ნავარაუდები იყო, რომ იქნებოდა რკინის, რომელმაც 1980 - იანი წლებიდან ჟანგვა დაიწყო და 1989 წელს ბერლინის კედლის დანგრევის შემდეგ, ისიც მთლიანად მტვრად იქცა.

პრესიდენტი პუტინი, ნამდვიალდ არ არის საბჭოთა კავშირის ბოლო პრეზიდენტის, მიხეილ გორბაჩოვის ფანი. ის მას ჰკიცხავს რუსეთის უსაფრტხოებისათვის ძირის გამოთხრის გამო და 1990 - იან წლებში, საბჭოთა კავშირის დაშლას, ,,საუკუნის უდიდეს გეოპოლიტიკურ კატასტროფას უწოდებს".

ამის შემდეგ, რუსები შიშის თვალით უყურებენ, თუ როგორ მტკიცედ და შეუკავებლად მიჩოჩავს ნატო მათკენ, იმ ქვეყნების მიერთებით რომლებზეც რუსეთი პრეტენზიულად აცხადებს, რომ შეპირებული იყონ, რომ ისინი ნატოში ვერ მოხვდებოდნენ. ჩეხეთი, უნგრეთი და პოლონეთი 1999 წელს, ბულგარეთი, ესტონეთი, ლატვია, ლიტვა, რუმინეთი და სლოვაკეთი 2004 წელს და ალბანეთი 2009 წელს. ნატო კი აცხადებს, რომ არავითარი მსგავსი გარანტიები გაცემული არ ყოფილა.

რუსეთი, როგორც ყველა დიდი ძალა, გათვლას აკეთებს მომავალ 100 წელზე, იმის გათვალისწინებით, რომ ამ პერიოდში შეიძლება, რაიმე მოხდეს. ( საქართველო გათვლას აკეთებს, მომავალი არჩევნებზე, იმის გათალისწინებით, რომ პენსია გაიზრდება* ). ერთი საუკუნის წინ, ვერავინ წარმოიდგენდა რომ აშშ - ს სამხედრო ძალები, მოსკოვიდან, რამოდენიმე ასეულ მილში, პოლონეთსა და ბალტიის ქვეყნებშ იქნებოდა განთავსებული . 2004 წლისათვის, სულ რაღაც 15 წლის შემდეგ 1989 წლიდან, ვარშავის პაქტის წევრი ყველა სახელმწიფო ნატოს ან ევროკავშირის წევრი იყო გამხდარი.

მოსკოვის ადმინისტრაციის გონებამაც, კონცენტრირება ამ ფაქტზე და რუსეთის ისტორიაზე მოახდინა.

როგორც ასეთი, რუსეთის არსებობა, იწყება მეცხრე საუკუნუდან, ეს იყო აღმოსავლეთ სლავების მიმზიდველი ფედერაცია, კიევის რუსეთი. ( თვითონ რუსული ენა, კიევის რუსეთს და რუსეთს განასხვავებს, ანუ კიევის რუსეთის რუსეთი სხვაგვარად იწერება და თვითონ რუსეთი სხვაგვარად Россия და Киевская Русь, ( ხანდახან ამას მნიშვნელობა აქვს, თუკი ვინმემ დებატები გაგიმართათ, უკრაინის რუსობაზე*)) რომელიც დაფუძნებული იყო კიევში და მოიცავდა მიმდებარე ქალაქებს დნეპრის პირეთიდან. მონღოლებმა დაიწყეს მა ტერიტორიაზე შეტევა და სამხრეთიდან და აღმოსავლეთიდან ავიწროვებნენ მათ, საბოლოოდ კი მეცამეტე საუკუნეში სრულიად გადაჯეგეს ის. ეს ახალბედა, რუსეთიც დაიძრა და ჩრდილო აღმოსავლეთისაკენ გადაბარგდა და ქალაქ მოსკოვის გარშემო დაიწყო განვითარება. ეს ადრეული რუსეთი, ცნობილი როგორც მოსკოვის დიდი სამთავრო ( დიდობა მერე ისტორიკოსებმა მიამატეს თავიდან სრულაიდ უბედური წარმონაქმნი იყო*) სრულაიდ მოწყვლადი იყო. მას არ ეკრა, არც მთები არც უდაბნოები და მხოლოდ რამოდენიმე მდინარით იყო გარშემორტყმული. ყველა მიმართულებით მხოლოდ ვაკეები იყო, ხოლო სტეპებში, აღმოსავლეთითაც და სამხრეთითაც მონღოლები ბატონობდნენ. დამპყრობელს შეეძლო ნებისმიერი მიმართულებით განევითარებინა შეტევა, რასაც კი ისურვებდა და არ არსებობდა რაიმე ბუნებრივი, რომლის დაჭერითაც თავდაცვისათვის პოზიციის მოწყობას შესძლებდი.

როდესაც მეფე ივანე მრისხანე გახდა, მან პრაქტიკაში განახორციელა კონცეფცია, შეტევა როგორც ტავდაცვის საშუალება. ესე იგი, ვიწყებთ შიდა კონსოლიდაციით და ვფართოვდებით გარე მიმართულებით. რამაც მიიყვანა ის დიდებამდე. ( ძლიერებამდე* ) აქ გვყავს ადამიანი, რომელიც ამტკიცებს თეორიას, რომ ინდივიდებს შეუძლიათ შეცვალონ ისტორია. რომ არა მისი ხასიათი, არაადამინური დაუნდობლობა და ხედვა, რუსეთის ისტორია გაცილებით სხვაგვარი იქნებოდა.

ახალდაბადებულმა, რუსეთმა, ივანეს ბაბუის დროს დაიწყო, ზომიერი ექსპანსია, ხოლო როდესაც 1533 წელს, ახალი ივანე მოვიდა ხელისუფლებაში, რუსეთმა აღმოსავლთით ურალს მიაბჯინა საზღვარი, სამხრეთით კასპიის ზღვას, ჩრდილოეთით კი არქტიკის საზღვრამდე მივიდა. რუსეთმა გასასვლელი მიიღო კასპიის ზღვაზე და შემდგომ შავ ზღვაზეც, ამავე დროს წინ მიიწევდა კავკასიაში, რომელიც ბარარიარად იდგა მათსა და მონღოლებს შორის. სამხედრო ბაზა აშენდა შეჩნეთში, რომ შეეკავებინათ ნებისმიერი შემომტევი, იქნებოდა ეს ოქროს ურდო, ოსმალეთის იმპერია თუ სპარსეთის იმპერია ( აქ ცოტას ურევს მგონია ავტორი, ამ დროს ოქროს ურდოს ხსენებაც აღარ იყო :) * )

რა თქმა უნდა იყო წინააღმდეგობები, თუმცა მომდევნო ასი წლის მანძილზე რუსეთმა, მოახერხა, ის, რომ მოახდინა მთლიანი ციმბირის მიერთება, ურალდიან წყნარ ოკენემდე.

ახლა, უკვე რუსებს ჰქონდათ ნაწილობრივი ბუფერული ზონა და ჰინთერლანდი, სტრატეგიული სიღრმე სადაც შეეძლებოდათ შემოსევის შემთხვევაში თავი შეეფარებინათ. არავინ არ აპირებდა, რომ მათთვის შეეტია არქტიკიდან, არც არავინ იყო შემძლე, რომ ურალიდან გადმოსულიყო. მათი ქვეყანა ხდებოდა ის, რასაც ახლა ჩვენ რუსეთად ვიცნობთ და იმისათვის, რომ ის სამხრეთიდან ან სამხრეთ - დასავლეთიდან დაგეპყრო დაგჭირდებოდა, ძალიან დიდი არმია და გრძელი მომარაგების ხაზი და თქვენ თვითონაც უნდა გებრძოლათ დავდაცვითი პოზიციებისთვის.

18 საუკუნეში პეტრე დიდის მმართველობისას, რომელმაც 1721 წელს რუსეთის იმპერია დაარსა და ეკატერინე დიდის მმართველობის პერიოდში, რუსეთმა დასავლეთისკენ ყურება დაიწყო, აფართოებდა თავის იმპერიას, რათა გამხდარიყო ევროპის ერთ - ერთი დიდი სახელმწიფო, რასაც ტავის მხრის უმთავრესად ვაჭრობა და ნაციონალიზმი ახალისებდა. ამ უფრო მეტად, დაცულმა და ძლიერმა რუსეთმა შეძლო, რომ მოეხდინა უკრაინის ოკუპირება და კარპატებამდე მიღწევა. ამას მოჰყვა, ბალტიის ზღვისპირა სახელმწიფოები, ლატვია, ლიტვა და ესტონეთი, უკვე რუსეთი რუსეთი დაცული იყო, ამ მიწიდან ან ბალტიის ზღვიდან წამოსული ინტევენციისგან.

ახლა, უკვე უზერმაზარი რკალი იყო, მოსკოვის გარშემო შეკრული, რომელცი ქვეყნის გულს წარმაოდგენდა. დაწყებული არქტიკიდან, ის მოჰყვებოდა ბალტიის რეგიონს, უკრაინის და კარპატების გაყოლებით, შავ ზღვაზე, კავკასიონზე და კასპიის ზღვაზე გავლით, რომელიც ურალით გრძელდბოდა და იკვრებდოა არქტიკაში.

მეოცე საუკუნეში, კომუნისტურმა, რუსეთმა შექმნა საბჭოთა კავშირი, დევიზის ქვეშ ,, პროლეტარებო ყველა ქვეყნისა შეერთდით", სსრკ იგივე რუსეთის იმპერია იყო, ოღონდ უფრო დიდი. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ ის გადაჭიმული იყო, ბერლინიდან წყნარ ოკეანემდე, არქტიკიდან ავღანეთის საზღვრამდე - სუპერ ძალა, ეკონომიკურად, პოლიტიკურად და სამხედრო ძლიერების მხრივ, რომლის გამოწვევაც მხოლდო აშშ - ს შეეძლო.

რუსეთი მსოფლიოში უდიდესი სახელმწიფოა, ორჯერ უფრო დიდი ვიდრე აშშ ან ჩინეთი, 5 ჯერ უფრო დიდი ვიდრე ინდოეთი და 25 ჯერ უფრო დიდი ვიდრე დიდი ბრიტანეთი. თუმცა, მას შედარებით ნაკლები მოსახლეობა ჰყავს, 144 მლნ, ნაკლები ვიდრე პაკისტანს და ნიგერიას. რუსეთში სავეგატაციო პერიდი მოკლეა და მას პრობლემა აქვს რომ ადეკვატურად გაანაწილოს ის რაც მან ამ 11 სასაათო სარტყელში მიიღო, რომელსაც მოსკოვი მართავს.

რუსეთი ურალამდე ევროპული სახელმწიფოა, ვინაიდან სწორედ აქედან იწყება საზღვარი ევროპასთან. მიუხედავად იმისა, რომ ის ესაზღვრება ყაზახეთს, მონღოლეთს, ჩინეთს და ჩრდილო კორეას, და ასევე საზღვაო საზღვარი აქვს იაპონიასთან და აშშ - სთან მას აზიურ ძალად ვერ განვიხილავთ.

აშშ - ში პრეზიდენტობის ყოფილ კანდიდატს, სარა პეილინს ჟურნალისტებმა დასცინეს, როდესაც მან თქვა, რომ ,, ალასკიდან შესაძლებელია რუსეთის დანახვაო", რაც მედიამ გააშუქა თითქოს მას ეთქვას ,, ჩემი სახლიდან რუსეთის დანახვა შემიძლიაო". რაც მან სინამდვილეში თქვა იყო, ,, რუსეთის დანახვა ალასკის მიწიდან შესაძლებელი, ალასკის ერთ - ერთი კუნძულიდან". ის მართალი იყო როდესაც ამას ამბობდა, ბერნგის სრუტეში რუსული და ამერიკული კუნძულები ერთმანეთისგან 2,5 მილით არიან დაცილებული, პატარა დიომედეს კუნძული, რომელიც შეუიარაღებელი თვალითაც შეიძლება დავინახოთ. მართლაც შეიძლება, რომ რუსეთი აშშ - დან დავინახოთ.

ურალის წვერზე არის ჯვარი, რომელიც აღნიშნავს ადგილს სადაც ევროპა მთავრდება და აზია იწყება. კარგ ამინდიში აქ ამოსი, თუკი აღმოსავლეთისაკენ გაიხედავ თავლწინ გადაგეჭრება კილომეტრებზე გადაჭიმული ნაძვნარი. ზამთარში ის მთლიანად თოვლით არის დაფარული, ქვემოთ თუ ჩაიხედავ ნახავ რომ ციმბირის ვაკე ეკატერინბურგთან არის მობჯენილი. ტურისტებს ძალიან მოსწონთ ეს ადგილი, სადაც შეუძლიათ ერთი ფეხი აზიაში ჰქონდეთ მეორე კი ევროპაში. ეს ადგილი კიდევ ერთხელ გახსენებს იამს თუ, რამდენად დიდია ეს ქვეყანა, როცა იმას გაანალიზებ რომ აქ ქვეყნის 1 მეოთხედია, რომ კიდევ 1,500 მილი უნდა იარო დასავლეთისკენ, რომ სანკტ - პეტერსბურგს მიაღწიო და 4,500 მილი გაქვს აღმოსავლეთით, რათა ბერიგნის სრუტესთან მიხვიდე და ქალბატონი პეილის დანახვა შეძლო, ალასკის ტერიტორიაზე.

სსრკ -ს დაშლიდან ცოტა ხნის შემდეგ, ურალში ვიყავი, იმ ადგილას სადაც ერთმანეთს აზია და ევროპა ხვდება, თან რუსული გადამღები ჯგუფი მაცილებდა. ოპერატორი ერთი, მშვიდი, სტოიკოსი, მოღუშული გადაღების ოსტატი იყო. ის იყო ასევე ოპერატორის შვილი, რომელსაც გადაუღია გერმანელების ალყა სტალინგრადზე. მე მას ვკითხე ,, შენ ევროპელი ხარ თუ აზიელი ? " ცოტა ხნით ჩაფიქრდა და მიპასუხა ,, არცერთი - მე რუსი ვარ".

თუმცა ის ყველა მიდგომით, მაინც ევროპაა. მართალია მისი 75 აზიაშია, თუმცა მხოლოდ მისი მოსახლეობის 22 % ცხოვრობს იქ. ციმბირი შეიძლება იყოს, რუსეთის ,, განძის სკივრი", რომელიც მინერეალური რესურსების დიდ ნაწილს შეიცავს, მაგრამ ის ასევე მკაცრი მიწაც არის, უზარმაზარი ტყით ( ტაიგა ), მიწათმოქმედებისთვის ღარიბი მიწით და დიდი დაჭაობებული ფართობებით. მხოლოდ 2 სარკინიგზო გზა ჰკვეთს ციმბირს, ტრანსციმბირული მაგისტრალი და ბაიკალ - ამურის მაგისტრალი. ცოტა რაოდენობით მაგისტრალები, რომლებიც ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ მიემართება და ეს ურთულებს რუსეთს, რომ ძალა სამხრეთისაკენ მიმართოს, დღევანდელი მონღოლეთის და ჩინეთის მიმართულებით. მას აკლია ადამიანური ძალა და მომარაგების ხაზები, რომ ეს შეძლოს.

ჩინეთმა შეიძლება შეძლოს ის, რომ გრძელვადიან პერსპექტივაში ციმბირისი კონტროლი დაიწყოს. მაგრამ ეს იქნება, რუსეთში შემცირებული შობადობის და ჩინეთის მიერ ჩრდილოეთისკენ მოსახლეობის გადაადგიების ბრალი. უკვე, ისევე როგორც შორეულ აღმოსავლეთში, ასევე ურალსა და ენისეის შორის მდებარე 1,000 მილიან ჭაობშიც კი შესაძლებელია, რომ ჩინურ რესტორანს შეხვდეთ. ბევრი სხვადასხვა ბიზნესი მოიწევს აქეთკენ. სულ უფრო მეტად არის შესაძლებელი, რომ რუსეთის შორეული აღმოსავლეთის დიდი ნაწილი, რომელიც მოსახლეობისგან იცლება ჩინური კულტურის გავლენის ქვეშ მოხვდეს და საბოლოოდ კი პოლიტიკური გავლენის ქვეშაც.

როდესაც, რუსეთის ცენტრალური რეგიონებიდან გახვალთ, ნახავთ, რომ მოსახლეობის უმეტესობა ეთნიკურად არა რუსია და მოსკოვისადმი ერთგულებაზე დიდად არ დარდობენ. რაც იწვევს აგრესიული, უსაფრთხოების სამსახურების არსებობას, ისეთივესი როგორც საბჭოთა კავშირის დროს იყო. სსრკ - ს დროს, რუსეთი ეფექტრუი კოლონიური ძალა იყო, რომელიც მმართველობდა იმ ერებსა და ხალხებზე, რომლებიც საერთოდ არ ფიქრობდნენ, რომ რაიმე საერთო ჰქონდათ თავიანთ ბატონებთან. რუსეთის ფედერაციის ნაწილი - მაგალითად, ჩეჩნეთი, დაღესტანი და კავკასია - დღემდე იგივეს ფიქრობენ.

გასული საუკუნის ბოლოსათვის, ეს უაზროდ უზარმაზარი სახელმწიფო, ეკონომიკურ სიგიჟეში ჩაფლული, რომელიც უფრო მეტ ფულს ხარჯავდა ვიდრე შეიძლება ჰქონოდა, ქვეყანა რომელიც არ იყო შექმნილი ადამინებისთვის, და ავღანეთის ომი გაზდა ის მიზეზები, რამაც ის დანგრევამდე მიიყვანა. რუსეთის იმპერია, შემცირდა წინა კომუნისტურ საზღვრებში, ახალი ევროპული საზღვრით, რომელიც ესტონეთის, ლიტვის, ლატვიის, ბელორუსიის უკრაინის, საქართველოს და აზებაიჯანის გასწვრივ გავიდა. 1979 წელს, სსრკ - შეჭრას, ავღანეთში, იმ საბაბბით, რომ იქ დაეცვა ავღანეთის, კომუნისტური მთავრობა ანტი კომუნისტური მუსლიმური გუერილა დაჯგუფებებისგან არასოდეს ჰქონია კავშირი, იმასთან, რომ ავღანელი ხალხისთვის მაქსიზმ - კომუნიზმის ბედნეირება მიეტანათ, ეს იყო მცდელობა იმასა, რომ მოსკოვი მოაზდენდა ამ ტეიტორიის კონტროლს და ასევე იმის პრევენციას, რომ სხვა არ იზამდა ამას. ( და მართლაც ომის წინა პერიოდში, ავღანეთში, რამოდენიმეჯერ გამოჩდნენ ამერიკული სამშენებლო ბატალიონები, რომლებიც აქ ხიდებს აშენებდნენ, რუსებმა იფიქრეს ამერიკელ მშენებელ ჯარისკაცს აუცილებლად მოჰყვება ამერიკელი მეომარი ჯარისკაციო და გადატრიალებაც მოაწყვეს, კიდეც ჩააქრეს და ომიც გააჩაღეს :) * ).

კიდევ ერთი, გადამწყვეტი ფაქტორი იყო ის, რომ ამას რუსეთი უნდა მიეახლოვებინა, მისი ოცნების განხორციელებასთან, ინდოეთის ოკეანეში ჩექმის გაწმენდასთან, როგორც ამას რუსი ულტრანაციონალისტი პოლიტიკოსი ვლადიმერ ჟირინოვსკი იტყვის, და მაინც ვერასოდეს ვერ მიაღწია რუსეთმა ამ მიზანს. მას დღემდე არ გააჩნია თბილ წყლიანი პორტი, რომელიდანაც მას წვდომა ექნება, მსოფლიოს მთავარ სავაჭრო გზებთან. რუსეთის არქტიკული პორტები როგორიც მურმანსკია, წელიწადში რამოდენიმე თვით არის გაყინული. ვლადივასტოკი, უდიდესი რუსული პორტი წყნარი ოკენაის ნაპირზე, წელიწადში 4 თვის მანძილზე ჩაკეტილია და როცა გახსნილია ჯაპონიის ზღვაში გადის სადაც იაპონია დომინირებს. ეს უბრალოდ ვაჭრობას არ ამუხრუჭებს, ეს ასევე ხელს უშლის რუსეთს, რომ მისი ფლოტის მსოფლიოს მასშტაბით ოპერირებდეს. ამასთანავე, საზღვაო ტრანსპორტი გაცილებით იაფია, ვიდრე სახმელეთო ან საჰაერო.

ეს, პრობლემა რომ რუსეთს არ აქვს გასასვლელი თბილ ზღევბზე, მუდამ მისი აქილევსის ქუსლი იყო, სტრატეგიულად ისეთივე მნიშვნელოვანი როგორც ჩრდილო ევროპის ვაკე. რუსეთი გეოგრაფიულად კარგ მდგომარეობაში არ არის, და ის რომ სუსტი ძალა არ არის, ამას მისი ნავთობის და გაზის რესურსები განაპირობებს. საკვირველი არ არის, რომ პეტრე დიდმა , თავის შთამომავლებს 1725 წელს, დაუბარა, რომ მათ ეცადათ, რაც შეიძლება მეტად მიახლოვებოდნენ, კონსტანტინოპოლოს და ინდოეთს. ვინც ამათ მართავს, ის იქნება მსოფლიოს ნამდვილი სუვერენი. შესაბამისად, დაიწყო მუდმივი ომები, თურქეთთან, სპარსეთთან, რომ როგორმე მიეღწიეთ სპარსეთის ყურისთვის და რაც შეიძლება შორს გაჭრილიყვნენ ინდოეთისკენ.

როცა სსრკ დაიშალა, ის 15 ქვეყანად დაიყო. გეოგრაფიამ შური იძია სსრკ - ზე და მსოფლიო რუკაზე, უფრო ლოგიკური სურათი დაიხატა, სადაც მდინერეები, მთები, ტბები და ზღვები მიჯნავს ხალხებს, და ისინი გამოყოფილი არიან ენის თუ ადათ წესების მიხედვით. გამონაკლისია ეგრეთ წოდებული სტანის ( ინგლისურში ცენტრალური აზიის ყველა სახელმწიფო სტანზე მთავრდება *) სახელმწიფოები. როგორიც არის ტაჯიკეთი, რომლის საზღვრების სტალინმა პირადად დახაზა და გათვლა ის იყო, რომ ყველა სახელმწიფოს ჰყავდა დიდი რაოდენობით ეთნიკური უმცირესობა, ძირითადი ეთნოსის გასაწონასწორებლად.

თუკი ისტორიას გადავხედავთ, - და რასაც დიპლომატების და სამხედრო მგეგმავების უმეტესობა აკეთებს - ვნახავთ, რომ ყოფილ სსრკ - ს სახელმწიფოებს ჯერ კიდევ აქვთ ბევრი რამ საკეთებლად, ასევე ზოგიერთ ვარშავის პაქტის წევრ სახელმწიფოსაც. ეს ქვეყნები შეიძლება დავყოთ 3 ნაწილად, ნეიტრალური ბანაკი, პრო - დასავლური ბანაკი და პრო - რუსული ბანაკი.

ნეიტრალური სახელმწიფოები - უზბეკეთი, აზერბაიჯანი და თურქმენეთია, - რომელთაც ცოტა მიზეზი აქვთ იმისათვის, რომ პრო - დასაცლური ან პრო - რუსულები იყვნენ, ესენი არიან ის სახელმწიფოები, რომლებიც საკუთარ ენერგიას აწარმოებენ და უსაფრთხოების ან ვაჭრობის მხრივე არცერთ მხარეზე არ არიან დამოკიდებული.

პრო - რუსულ ბანაკში, არიან ბელორუსია, ყაზახეთი, ტაჯიკეთი, ყირგიზეთი და სომხეთი. მათი ეკოენომიკა ჩაბმულია რუსეთის ეკონომიკასთან, როგორც აღმოსავლეთ უკრაინის ეკონომიკა ( კიდევ ერთი მიზეზი აქაური აჯანყების ). ამათ შორის ყველაზე დიდი ყაზახეთი დიპლომატიურად რუსეთისკენ იხრბა და მას დიდი რაოდენობით ეთნკურად რუსი მოსახლეობა ჰყავს. ამ ხუთიდან ყაზახეთი და ბელორუსია შეუერთდნენ რუსეთს ევრაზიულ კავშირში, ( ღარიბების ევროკავშირი ) ( უკვე ყირგიზეთი და სომხეთიც მიერთებულია*) და ასევე წევრები არიან კოლექტიური თავდაცვის ორგანიზაციის. კოლექტირური თავდაცვის ორგანიზაცია იატნჯება, რომ არ აქვს სახელი, რომელიც ერთ სიტყვად შეიძლება გადაიხარშოს და ის ასევე დაჩაჩანაკებულ ვარშავის პაქტს ჰგავს. რუსეთს სამხედრო ბაზები აქვს განთავსებული, ყირგიზეთში, ტაჯიკეთსა და სომხეთში.

შემდეგ მოდის პრო - დასავლური ბანაკი, ადრე ყველა ვარშავის პაქტში იყო, დღეს კი ნატოს და ევროკავშირის წევრები არიან გამხდარი. პოლონეთი, ლატვია, ლიტვა, ესტონეთი, ჩეხეთი, ბულგარეთი, უნგრეთი, სლოვაკეთი, ალბანეთი და რუმინეთი. მათ ასეთი პოზიცია, ნამდვილად არ არის შემთხვევითობა, ვინაიდან ამ ქვეყნების უმეტესობა ყველაზე მეტად იტანჯებოდა საბჭოთა ტირანიის ქვეში. და ასევე საქართველო, უკრაინა და მოლდავეთი, რომლებიც დიდი სიამოვნებით შეუერთდებოდნენ ორივე ორგანიზაციას, მაგრამ მათი რუსეთთან გეოგრაფიული სიახლოვის გამო და ასევე ვინაიდან მათ ტერიტორიაზე რუსული სამხედრო ნაწილებია განთავსებული, ვერერთი ეს ქვეყანა ვერ ახერხებს ამ ორგანიზაციებში გაერთიანებას. რომელიმე ამათგანის ნატოში გაწევრიანებას შეუძლია, რომ ომი გამოიწვიოს.
ყველაფერი ზემოთ ხსენებული, ხსნის იმას თუ რატომაც გახურდა ბრძოლა უკრაინის პოლიტიკური კურსის განსაზარვრად და თუ რატომ მოახდინა მოსკოვმა მა საკითხზე ასეთი კონცენტრირება.
მანამ, სანამ პრო - რუსული ძალა ბატონობდა კიევში, რუსები შეიძლება დარწმუნებული ყოფილიყვნენ, რომ მათი ბუფერული ზონა უცვლელი დარჩებოდა და დაიცავდა მათ ჩრდილო ევროპის ვაკეზე. ეგ კი არა თუკი უკრაინის მიერ სიტყვიერად განცხადებული ნეიტრალიტეტი და ის, რომ ის არ შეურთებოდა ევროკავშირს და ნატოს და შეუნარჩუნებდა რუსეთს იჯარას მის თბილი ზღვის პორტზე სევასტოპოლზე, მოსკოვისთვის მისაღები იყო. ასევე ის, რომ უკრიანის ენერგო სექტორი უმეტესწილად რუსეთზე იყო დამოკიდებული, მის ნეიტრალიტეტს მისაღებს ხდიდა, თუმცა მაინც გამაღიზიანებელს. მაგრამ, აი უკრიანა პრო -დასავლური ამბიციებით, სურვილით რომ შეერთებოდა ამ 2 დიდ დასავლურ ალიანსს, რაც ეჭვის ქვეშ დააყენებდა რუსეთის წვდომას მის შავი ზღვის გაუყინავ პორტთან, ასევე ის, რომ უკრიანას ერთ მშვენიერ დღეს შეიძ₾ბა ნატოს ბაზისთვის ემასპინძლა, უკვე აუტანელი გახდა რუსეთისთვის.
პრეზიდენტი ვიქტორ იანუკოვიჩი ცდილობდა რომ ორივე მხარისთან ეთამაშა. ის ეფლირტავებოდა დასავლეთს და ტაყვანს სცემდა რუსეთს - პუტინიც ამ ყველაფერს იტანდა. მაგრამ როდესაც დრო მოვიდა, ევროკავშირთან ყოვლისმომცველი სავაჭრო ხელშეკრულების გაფორმების, რომელსაც უკრაინა შეიძლება ევროკავშირის წევრობამდეც კი მიეყვანა. მაშინ პუტინმა ჭანჭიკების მოჭერა დაიწყო.
რუსეთის პოლიტიკური ელიტისათვის კი, ევროკავშირის წევრობა ის ცხენია, რომლეიც ქვეყანას ნატოში შეაჭენებდა. ხოლო უკრაინის ნატოშ გაწევრიანება უკვე წითელი ხაზის გადაკვეთას ნიშნავდა. პუტინმა იანუკოვიჩზე ზეწოლა გააძლიერა და მას ისეთი შეთავაზება გაუკეთა რაზეც უარს ვერ იტყოდა, უკრაინის პრეზიდენტმაც გვერდი აქცია ევროკავშირს და მოსკოვთან პაქტი გააფორმა, ამან კი საპროტესტო აქციების გაღვივება გამოიწვია, საბოლოოდ კი იანუკოვიჩის ჩამოგდება.
გერმანელები და ამერიკელები მხარს უჭერდნენ, უკრაინის ოპოზიციას, ბერლინმა ბოქსის ყოფილი მსოფლიო ჩემპიონი ვიტალი კლიჩკო პოლიტიკოცად აქციეს, როგორც მათი კაცი. დასავლეთი ინტელექტუალურად და ეკონომიკურად ეხმარებოდა, პრო - დასავლურ ძალებს, რაც ზოგიერთი დემოკრატიული ოპოზიციური ძალის დაფინანსებაში გამოიხატებოდა.
კიევში ქუჩის ბრძოლებმა იფეთქა, მთელი ქვეყნის მასშტაბით კი საპროტესტო აქციები აგორდა. აღმოსავლეთიდან ხალხი დაიძრა პრეზიდენტის მხარდასაჭერად, მაშინ როცა დასავლეთ უკრიანის ქალაქებში ისეთი, როგორც ლვოვი არის ( რომელიც ნაჩვევი იყო პოლონეთში ყოფნას ) ხალხი ცდილობდა ყოველგვარი პრო - რუსულიგან თავი დაეღწია.
2014 წლის შუა თებერვლისთვის, ლვოვი და დასავლეთის საქალაქო ტერიტორიები უკვე აღარ ემორჩილებოდნენ ცენტრალურ ხელისუფლებას, 22 თებერვლისთვის, როდესაც უკვე რამოდენიმე ათეული დემონსტრანტი იყო კიევში მოკლული, პრეზიდენტი იანუკოვიჩი, საკუთარი თავის გადარჩენის მიზნით ქალქიდან გაიქცა. ანტი რუსულმა ძალებმა, რომელთა ნაწილის პრო - დასავლური იყო ნაწილი კი პრო - ფაშისტური, სახელმწიფო ძალაუფლება ხელში ჩაიგდეს. ამ მომენტიდან წილი ნაყარი იყო . პუტინს აღარ ჰქონდა დიდი არჩევანი, მას უნდა მოეხდიან ყირიმის ანექსირება, სადაც არა მარტო დიდი რაოდენობით რუსულად მოლაპრაკე მოსახლეობა იყო, არამედ რაც ყველაზე მნიშვნელოვანია სევასტოპოლის პორტი.
სევასტოპოლი რუსეთის ერთად - ერთი ნამდვილი თბილი წყლის პორტი არის. თუმცა, აქედან წვდომა ხმელთაშუა ზღვაზე შეზღუდულია მონტრეს 1936 კონვენციით. რამაც მაშინდელ თურქეთს, რომელიც ახლა უკვე ნატოს წევრი არის ბოსფორის კონტროლი ხელში ჩაუგდო. რუსული გემები სრუტეში გადაადგილდებიან მაგრამ შეზღუდული რაოდენობით, ხოლო ომის შემთხვევაში მათ აქ გადაადგილება შეიძლება აეკრძალოთ. ბოსფორიდან გასვლის შემდეგ კი მათ, მოუწევთ ეგეოსის ზღვაში ცურვა და მხოლოდ ამის შემდეგ მოხვდება რუსული გემი ხმელთაშუა ზღვაში და ამის შემდეგაც გიბრალტარის სრუტეში უნდა გაიარონ რომ ატლანტის ოკეანეს მიაღწიონ, ანდა სუეცის სრუტეში უნდა გაცურონ, რომ ინდოეთის ოკენაეში მოხვდნენ.
რუსებს პატარა საზღვაო ბაზა აქვთ, სირიის ნაპირებზე ქალაქ ტარტუში, ( ეს ნაწილობრივ ხსნის რუსეთის მხარდაჭერას სირიის ხელისუფლებისადმი, 2011 წელს დაწყებულ ბრძოლაში ) მაგრამ, ეს არის შეზრუდული შესაძლებლობების მქონე პორტი და არა ძირითადი ბაზა.
რუსეთის მეორე სტრატეგიული პრობლემა კი არის ის, რომ ომის შემთხვევაში მას არც ბალტიის ზღვიდან არ შეუძლია გავიდეს, რისი მიზეზიც სკაგერაკის სრუტე არის, საიდან არის გასასვლელი ჩრდილოეთის ზღვაში. მოცემული სრუტე კი ნატოს წევრის სახელმწიფოების, დანიის და ნორწეგიის მიერ კონტროლდება და იმ შემთხვევაშიც კი თუკი გემმა შეძლო და ამ სრუტეში გაძვრა იწყება მეორე გზა ცნობილი როგორც GIUK - ის ( Greenland/ Iceland / UK ) სივრცე ჩრდილოეთის ზღვაში - რომელსაც უკეთესად შევხედავთ როდესაც დავლეთ ევროპას დავაკვირდებით.
ყირიმის ანექსირების შემდეგ, რუსებს დრო არ დაუკარგიათ. მათ დაიწყეს შავი ზღვის ფლოტის მშენებობა სევასტოპოლში და ახალი პორტის შენება ნოვორასიისკში, მართალია მას არ აქვს ბუნებრივად ღრმა პორტი, მაგრამ რუსეთს მაინც მისცემს დამატებით შესაძლებლობებეს. 80 ახალი გემი არის შეკვეთილი, ასევე რამოდენიმე წყალქვეშა ნავიც. ფლოტი ვერ იქნება შემძლე, რომ ომის პერიოდში შავი ზღვა გაარღვიოს, მაგრამ მისი შესაძლებლობები ჯერ იზრდება.
ამის საპირისპიროდ, უნდა მოველოდეთ, რომ აშშ წაახალისებს, მის მოკავშირე და ნატოს წევრ რუმინეთს, რომ მან მისი შავი ზღვის ფლოტი გააზლიეროს, ხოლო თურქეთს ხელს შეუწყობს, რომ მან ბოსფორის დაჭერა შეძლოს.
ყირიმი 2 საუკუნის მანძილზე რუსეთის კუთვნილება, იყო სანამ 1954 წელს ხრუშჩოვმა ის უსსრ არ გადასცა, იმ პერიოდში ჯერ კიდევ ფიქრობდნენ, რომ საბჭოთა ადამიანი სამუდამოდ იარსებებდა და შესაბამისად ის მუდამ მოსკოვიდან მართავდა, მთელ ამ ტერიტორიას. მაშ, აღარც უკრაინი იყო საბჭოთა და ეჰ კი არა აღარც პრო - რუსული, პუტინმა იცოდა, რომ სიტუაცია უნდა შეცვლილიყო. და იცოდნენ ეს დასავლელმა დიპლომატება ? თუკი არა, მათ არ სცოდნიათ დიპლომატიის პირველი წესის, გაკვეთილი # 1 შესახებ. ,, დიპლომატია დამწყებთათვის" : როდესაც ვხვდებით სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვან საფრთხეს, დიდი სახელმწიფოები იყენებენ ძალას. თუკი მათ ეს იცოდნენ, მათ ისიც უნდა სცოდნოდათ, რომ პუტინის მიერ ყირიმის ანექსირება იქნებოდა ფასი, მათ მიერ, უკრაინის თანამედროვე ევროპასა და გავლენის დასავლურ სფეროში შეყვანის.
კეთილშობილური ხედვით, ისე ჩანდა, რომ დასავლეთი მოუთმენლად ელოდა უკრაინის მიღებას დემოკრატიულ სამყარაში, როგორც სრულუფლებიანი წევრისას მისი ლიბერალური ინსტიტურებისა და სადაც კანონი მართავს და ბევრი არაფერი იყო რისი გაკეთებაც მოსკოვს შეეძლო. ეს არის ხედვა, რომელიც არ ითვალისწინებს ფაქტს, რომ გეოპოლიტიკა ჯერ კიდევ არსებოსბ 21 საუკუნეშიც, ანდა რუსეთი არ თამაშობს წესების მიხედვით.
გამარჯვებით დამთვრალმა, უკრაინის დროებითმა მთავრობამ ეგრევე გააკეთე რამოდენიმე სულელური განცხადება, მათ შორის იყო ის განზრახვა, რომ ქვეყნის ზოგიერთ რეგიონში რუსულისათვის სახელმწიფო სტატუსი გაეუქმებინათ. ეს კი ისეთი რეგიონები იყო სადაც მოსახლეობის დიდი ნაწილისათვის რუსული მშობლიური ენა იყო, მათ შორის რათქმაუნდა იყო ყირიმიც, ასეთი საქციელი კი კარგი საშალება იყო სიტუაციის გასართულებლად. პუტინს კი საშუალება მიეცა, რომ პორპაგანდა ეწარმოებინა, უკრაინაში მცხოვრებ ეთნიკურ რუსებს დაცვა სჭირდებათო.
კრემლს აქვს კანონი, რომელიც მას ,,ეთნიკურად რუსების" დაცვას ავალდებულებს, რთულია ჩავწვდეთ, ამ ტერმინის დიზაინს, ვინაიდან ის ისეთია როგორადაც რუსეთი განმარტავს, ყველა იმ სავარაუდო კონფლიქტში, რომელის შესაძლოა, ყოფილ სსრკ - ს ტერიტორიაზე გაჩნდეს, როცა კრემლს სჭირდება, ეს ტერმინი შეიძლება გამოყენებულ იქნეს იმ ხალხის მიმართ, რომელთათვისაც რუსული უბრალოდ პირველი სალაპარაკო ენაა. სხვა შემთხვევაში, ახალი მოქალაქეობის კანონი შემოდის ხმარებაში, რომელიც ამბობს, თუკი თქვენი ბებია - ბაბუა, ცხოვრობდა რუსეთში და რუსული თქვენი მშობლიური ენა არის, თქვენ შეგიძლიათ აიღოთ რუსეთის მოქალაქეობა. ამის გათვალიწინებით, ადამიანებს, ექნებათ საკუთარი თავის დაცვის კიდევ დამატებითი შესაძლებლობა, ხოლო რუსეთს საბაბი რომ ამ კონფლიქტში ჩაერიოს ( ანუ, როდესაც რუსი მოდის და რუსული პასპორტით ხვდები ნაკლები მოგვხდება, ხოლო რუსი კიდე უფრო ადვილად შეძლებს შემოსვლას, ასე, რომ ვინც რუსული პასპორტის რიგში აპირებს ჩადგომას, სახელმწიფო მათ ერთ მშვენიერ დღეს პოტენციურ საფრთხედ განიხილავს* ).
ყირიმის მოსახლეობის დაახლოები 60 % ,, ეთნიკურად რუსი" არის, შესაბამისად კრემლმაც გაღებული კარი შეაღო. პუტინი მხარს უჭერდა კიევის მოწინააღმდეგე დემონსტრანტებს და იმდენი პრობლემა გააჩინა, რომ საბოლოოდ თავისივე ჯარები გამოიყვანა სევასტოპოლის ბაზიდან მოსახლეობის დასაცავად. უკრაინული არმია, ისეთი პირობებში იყო, რომ არც ხალხის და არც რუსული ჯარის წინააღმდეგ არაფრის გაკეთება არ შეეძლო და სასწრაფოდ მიატოვა ნახევარკუნძული. მაშ, ყირიმი კიდევ ერთხელ გახდა დე - ფაქტო რუსეთი.
თქვენ შეიძლება მოიყვანოთ არგუმენტი, რომ პუტინს ჰქონდა არჩევანი : და მას შეეძლო პატივი ეცა უკრაინის ტერიტორიული ერთიანობისათვის. მაგრამ, იმის გათვალისწინებით, რომ მას საქმე ჰქონდა გეოგრაფისთან, ეს ღმერთმა განუსაზღვრა და მას სხვა არჩევანი არც ჰქონია. ის არ იქნებოდა ადამიანი ,, ვინც დაკარგა ყირიმი" თავის თბილი წყლის პორტიანად.
ვერავინ გაბედა, რომ უკრაინა გადაერჩინა, როდესაც მანდ დაკარგა ბელგიის, ანდა მერილენდის შტატის ზომის ტერიტორია. უკრაინამ და მისმა მეზობლებმა იცოდნენ, გეოგრაფიული ჭეშმარიტება: სანანმ ნატოს წევრი არ ხარ, მოსკოვი არის ახლოს, ხოლო ვაშინგტონი შორს. რუსეთის ეს საციცოხლო მნიშვნელობის იყო, მათ არ შეიძლებოდა დაეკარგად ყირიმი, დასავლეთ შეეძლო მის გარეშეც გამკლავებოდა ცხოვრებას.
ევროკავშირმა შეზღუდული სანქციები დააწესა რუსეთზე - შეზღუდული ვინაიდან, ევროკკავშირის ბევრი ქვეყანა, მათ შორის გერმანია დამოკიდებულია რუსეთის ენერგომატარებლებზე და ზამთარში თავიანთ სახლებს რუსული ენერგიით ათბობენ. ნავთობ და გაზსადენები გადაჭიმულია აღმოსავლეთიდან დასავლეთისკენ და ონკანზე რუსეთს აქვს ხელი დადებული.
ენერგია როგორც პოლიტიკური იარაღი კვლავ იქნება გამოყენებული და ,, ეთნიკური რუსიც" როგორც იმ სვლების გასამართლებელი რასაც მოსკოვი მოიმოქმედებს.
2014 წელს თავის ერთ - ერთ გამოსვლაში, პრეზიდენტმა პუტინმა, ახსენა, ტერმინი ,,ნოვორასია" ,,ახალი რუსეთი". კრემლის ექსპერტებმა ღრმად ამოიხვნეშეს. პუტინმა გააცოცხლა სახელი, რომელიც ერქვა იმ გეოგრაფიულ ტერიტორიას სადაც დღევანდელი, აღმოსავლეთ და სამხრეთ აღმოსავლეთ უკრაინა, არის. რომელიც რუსეთმა ოსმალეთის იმპერის წაართვა ეკატერინეს დიდი მეფობის და 18საუკუნის ბოლო პერიოდში. ეკატერინემ ამ რეგიონში ჩაასახლა, რუსები და სხვებსაც მოსთხოვა, რომ აქ რუსულად ელაპარაკათ. ,,ნოვორასია" გადაცემულ იქნა, უკრაინის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკისათვის 1922 წელს. ,,რატომ ? " იკითხა, პუტინმა რიტორიკულად. ,, დაე ღმერთმა განსაჯოს ისინი". თავის გამოსვლაში, მან ახსენა, ხარკოვი, ლუგანსკი, ხერსონი, დონეცკი, მიკოლაევი და ოდესა სანამ განაცხადებდა ,, რუსეთმა ეს ტერიტორია სხვადასხვა მიზეზთა გამო დაკარგა, მაგრამ ადამიანები დარჩნენ".
რამოდენიმე მილიონი რუსი ცხოვრობს ყოფილი, სსრკ - ს საზღვრებში, მაგრამ არა რუსეთში.
სიურპრიზი არაა, რომ მას შემდეგ რაც ყირიმი დაიპყრო, რუსეთმა ხელი შეუწყო, პრო - რუსულ მოსახლეობას უკრიანის აღმოსავლეთში, მის ინდუსტრიულ გულში დონეცკსა და ლუგანსკში, რათა მათ დაეწყოთ აჯანყება. რუსეთს ადვილად შეეძლო შეეყვანა სამხედროები, მთელ ტერიტორიაზე მდნინრე დნეპრი აღმოსავლეთით. მაგრამ ის თავისტკივილი, რაც ასეთ ქმედებას მოჰყვებოდა ნამდვიალდ არ სჭირდებოდა. გაცილებით უფრო ადვილი და იაფია, რომ წაახალისო ჯანყი უკრაინის აღმოსავლეთ საზღვარზე და შეახსენო კიევს თუ ვინ აკონტროლებს ენერგო მომარაგებას, რათა დარწმუნებული იყო, რომ კიევის ეს გატაცება დასავლეთით არ დამთავრდება, ევროკავშირის ან ნატოს რომელიმე დარბაზში გამართული საქორწინო ცერემონიალით.
აღმოსავლეთ უკრაიანაში, მიმდინარე აჯანყებისთვის ფარული მხარდაჭერა ლოგიკური იყო, ვინაიდან ამას საეთაშორისო სცენაზეც არ მოჰქონდა დიდი უარყოფითი შეგედი. ასე შეგიძლია, ყველას დასანახად იჯდე გაეროს უშიშროების საბჭოს დარბაზში და შენ მოწინააღმდეგეს ხელში არ ეჭიროს, რაიმე მტკიცებულება შენი ქმედებების. უფრო მეტიც, არც სჭირდება რაიმე კონკრეტული მტიკეცებულება თუკი გადაწყვეტილი აქვს რომ რაიმე გააკეთოს. ბევრმა პოლიტიკოსმა, დასავლეთში შვებით ამოისუნთქა და ჩუმად ჩაიჩურჩულა ,, მადლობა ღმერთს, უკრაინა ნატოს წევრი არ არის, თორემ მოგვიწევდა, რომ გვემოქმედა".
ყირიმის ანექსიამ, უჩვენა, თუ როგორ მზად არის რუსეთი სამხედრო ქმედებისათვის, რომ დაიცვას ის რაც მის ინტერესებშია, რასაც ის ,, ახლო სამეზობლოს" უქოდებს. ეს რაციონალური თამაში, იყო, რომ გარე ძალები აქ არ ჩაერეოდნენ და ყირიმის ,, შესაძლებელი" იყო. ის ახლოს მდებაროებს რუსეთთან, შესაძლებელია აზოვიდან და შავი ზღვიდან მომარაგება და შესაძლებელი იყო დაყრდნობოდი ნახევრკუნძულზე მცხოვები მოსახლეობის დიდ მხარდაჭერას.
რუსეთი ჯერ არ მორჩენილა საქმეს უკრაინაში, და არც სხვაგან. სანამ ის საფრთხეს გრძნობს, ალბათ თავის ჯარებს ბალტიის ქვეყნებში არ გააგზავნის, ან უფრო შორს ვიდრე ის საქართველოში შევიდა, მაგრამ ის გააძლიერებს საკუთარ ძალას საქართველოში ( აქ, რასაც ვხედავთ ის არის, ამდენი პრო - რუსლი პოლიტიკური პარტიები და პროპაგანდა რომ გვაქვს ). და ამ ცვალებად, პერიოდში, მის მიერ სამხედრო ქმედებებს ვერ გამოვრიცხავთ.
ამავე დროს, რუსეთის ქმედებები 2008 წელს, საქართველოში, იყო გაფრთხილება ნატოსთვის, რომ კიდევ უფრო ახლოს არ მოსულიყო. ნატოს მცირე საჰაერო შენაერთები გამოჩდნენ, ბალტიის ცაში, დაანონსდა სამხედრო სწავლებები პოლონეთში, ხოლო ამერიკელებმა დამატებითი აპარატურის ,, მონტაჟი" დაიწყეს რუსეთის საზღვრების ახლოს. ( ეს ის ანტისარაკეტო სისტემებია, მთელ ევროპას და ჩრდილო ატლანტიკას ქოლგად, რომ უნდა დაფარებოდა და ვითომ ლავროვის მკაცრმა განცხადებებმა, რომ შეაჩერა თუმცა არც არავინ აპირებდა, ამაში მილიარდების დახარჯვას :) * ) . ამავე დროს, წვიმასავით წამოვიდა დავდაცვის და საგარეო საქმეთა მინისტრებსი ვიზიტები, ბალტიის ქვეყნებში, სქართველოსა და მოლდავეთში, რათა ესენი დაერწმუნებინათ მათ ურყევ მხარდაჭერაში.
ზოგიერთი კომენტატორი კიდევ უფრო მძაფრ სურათს ხატავდა, თითქოს 6 ევროფაიტერ ტაიფუნი აქ რუსეთის ლაშქრის შესაჩერებლად ჩამოფრენილიყო ბალტიის ზღვაში. მაგრამ ეს იყო უბრალო დიპლომატიური სიგნალი - ნატო უჩვენებდა, რომ ის მზად იყო ბრძოლისთვის. და ეს მართლაც მოუწევდა, თუკი ის პასუხს მანამდე არ გასცემდა სანამ, რომელიმე მის წევრ სახელმწიფოს თავს დაესხმებოდნენ. ამერიკელები - რომლებიც უკვე ახალი საგარეო პოლიტიკის შემუშავებაზე არიან, და ნაკლებად გრძნობენ თავს შეზღუდულად არსებული სტრუქტურით და მზად არის გამოჭედონ ახალი, ისეთი როგორიც თვითონ მიაჩნიათ საჭირო - ძალაინ უკმაყოფილო არიან ევროპული ქვეყნების მიერ თავდაცვისათვის გაწეული ხარჯებით.
ბალტიისპირეთის 3 სახელმწიფოს შემთხვევაში, ნატოს პოზცია ნათელია. სანამ ყველა ესენი ნატოს წევრები არიან, რუსეთის მიერ ამ ქვეყნების მიმაღთ სამხედრო აგრესიამ, შეიძლება გამოიწვიოს ნატოს მიერ მეხუთე მუხლის ამოქმედება, რომელიც აცხადებს ,, სამხედრო თავდასხმა, ერთზე ან რამოდენიმეზე, ევროპაში ან ჩრდილო ამერიკაში, განხილულ იქნება როგორც თავდასხმა ყველაზე". და უნა ითქვა, რომ ნატო აუცილებალდ მოვა დასახმერაბლად თუკი ამის საჭიროება იქნება. მე -5 - ე მუხლი ძალაში, შევიდა 2001 წლის 11 სექტემბრის თავდასხმის შემდეგ და ნატოს გზა გაუხსნა ავღანეთში შეჭრისათვის.
პრეზიდენტი პუტინს ისტორია უსწავლია. როგორც ჩანს მან კარგად შეისწავლა, საბჭოთა კავშირის ისტორია, როდესაც ის ძალიან გაიზარდა და იძულებული გახდა დაპატარავებულიყო. ბალტიის ქვეყნებზე, ღიად თავდასხმა ნაკლებად არის მოსალოდნელი, ვინაიდან ეს ისევ გამოწვევს ზედმეტად გაფართოებას და ამავე დროს ნატოს პოლიტიკური ხელმძღვანელობა, გასაგებ სიგანელბს უგზავნის პუტინს.
რუსეთს არ სჭირდება, რომ შეიარაღებული დივიზიები გააგზავნოს, ლატვიაში, ლიტვაში ან ესტონეთში, რათა აქ მიმდინარე მოვლენებზე გავლენა მოახდინოს. მაგრმა თუ ის მას, ოდესმე მოიმოქმედებს , ამის გამართლება იქნება ის, რომ აქ ცხოვრობს დიდი რაოდენობით რუსულ ენოვანი მოსახლეობა და მათი დისკრიმინაციისგან დასაცავად მოვა აქ რუსეთი. ესტონეთსა და ლატვიაში, ყოვლეი 4 ადამიანიდან 1 ეთნიკურად რუსი არის, ხოლო ლიტვაში ეთნიკური რუსები მოსახლეობის 5,8 % შეადგენენ. ესტონეთში, რუსულენოვანი ჩივიან, რომ ისინი ნაკლებად არიან წარმოდგენილი პოლიტიკურ სტრუქტურებში და მათ უმეტესობას მოქალაქეობის რიამე ფორმა მარ გააჩნია. ეს არ ნიშნავს იმას, რომ მათ უნდათ გახდნენ რუსეთის ნაწილი, მაგრამ ისინი არიან ის ბერკეტი, რომლებიც რუსეთს შეუძლია მოქაჩოს, როდესაც მოვლენებზე ზეგავლენის მოხდენა სურს.
ბალტიისპირეთის რუსულენოვანი მოსახლეობა, კარგად შეიძლება იქნეს გამოყენებული აქ ცხოვრების გასართულებლად. არსებობს, რამოდენიმე სრულად ჩამოყალიბებული პოლიტიკური პარტია, რომელბიც მათ წარმოადგენენ. რუსეთი ასევე აკონტროლებს ცენტრალურ გათბობას ბალტიელთა ოჯახებში. რუსეთს შეუძლია, იმ გადასახადის დაწესება, რომელსაც ყოველთვიურად იხდიან ბალტიელები გათბობაში და თუ მოუნდება უბრალოდ გათიშავს ამ გათბობის სისტემას.
რუსეთი გააგრძელებს თავისი ინტერესების გაძლიერებას ბალტიისპირეთში. ესენი წარმოადგენენ, ერთ - ერთ ყველაზე სუსტ რგოლს მის თავდაცვის სისტემაში, საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ. კიდევ ერთი ხვრელი მათ კედელში, მათ შეიძლება ერჩიათ ენახათ ბალტიის ზღვიდან თაღის ჩამოყალიბება, სამხრეთით, შემდეგ სამხრეთ - აღმოსავლეთით, ურალამდე.
დამატებითი ხვრელი კედელში და დამატებითი რეგიონი, რომელსაც მოსკოვი განიხილავს ბუფერულ ზონად არის მოლდავეთი.
მოლდოვა წარმოადგენს, განსხვავებულ პრობლემას ყველა მხარისათვის. ქვეყანაზე შეტევისათვის რუსეთს მოუწევს გაიაროს უკრაინაზე, ჯერ მდინარე დნეპრზე და შემდეგ მოლდავეთის სუვრენეულ საზღვარზე. ეს შესაძლებელი იქნებოდა - დიდი ადამიანური დანაკერგებით და ოდესის როგორც ბაზის გამოყენებით. ამას, შეიძლება არც ნატოსთან ომი გამოეწვია ( მოლდოვა არ არის ნატოს წევრი ) მაგრამ ეს გამოიწვევდა ჯერ უნახავ სანქციებს მოსკოვის წინააღმდეგ. და იმის დადასტურებას რისიც ამ წიგნის ავტორს ასე ძალიან სჯერა - ურთიერათობის გაციება რუსეთთან, უკვე ცივი ომის დაწყებას მოასწავებს.
რატომ შეიძლება უნდოდეთ რისებს მოლდავეთი ? რადგანაც, როგორც კი კარპატების მთიანეთი სამხრეთისკენ რკალად იხრება და ტრანსილვანიის ალპები ხდება, მის სამხრეთით ჩნდება ვაკე, რომელიც მიდის შავ ზღვამდე. ეს ვაკე შეიძლება ასევე განხილული იქნეს, როგორც კორიდორი რუსეთში შესასვლელად. და რუსებს როგორც ჩრდილო ევროპის ვაკის ყველაზე ვიწრო გასასვლელი სურთ აკონტროლონ პოლონეთში, ისევე სურთ აკონტორლონ ეს ვაკე შავი ზღვის პირას - ასევე ცნობილი როგორც მოლდოვა - უფრო ადრე კი ბესარაბია.
ყირიმი ომის შემდეგ ( რომელიც რუსეთსა და დასავლელ მოკავშირეებს შორის გაიმართა, რათა ოსმალეთის იმპერია რუსეთისგან გადაერჩინათ ) 1856 წლის პარიზის ხელშეკრულებით, ბესარაბიის ნაწილი მოლდოვას დაუბრუნდა და ამიტ რუსეთს გზა მოეჭრა მდინარე დანუბამდე. რუსეთს თითქმის ერთი საუკუნე დასჭირდა, რომ ისევ არდგინა მასთან წვდომა, მარგამ სსრკ -ს დაშლის შემდეგ, მას კიდევ ერთხელ მოუწია უარი აღმოსავლეთისკენ დახევა.
თუმცა, რუსები ფაქტიურად აკონტროლებენ მოლდავეთის ნაწილს, რეგიონს სახელად ტრანსნისტირია, რომელიც მდინარე დნესტრის აღმოსავლეთით არის და უკრაიანს ესაზღვრება. სტალინმა, თავისი ბრძნული ქმედებით აქ დიდი რაოდენობიტ რუსები ჩაასახლა, როგორც ეს ყირიმში გააკეთა, როდესაც იქედან თათრები გაასახლა.
დღევენდელი ტრასნისტირიაში 50 % რუსულ ან უკრაინულ ენოვანია და მოსახლეობის ნაწილიც პრო - რუსულია. 1991 წელს, როდესაც მოლდავეთი დამოუკედებელი გახდა, რუსულ ენოვანი მოსახლეობა აჯანყდა და მცირე ბრძოლების შემდეგ ტრანსნისტირიის რესპუბლიკის გამოყოფა გამოაცხადა. რაშიც დიდი დახმარება გაუწიათ, იმან რომ აქ იყო რუსული ბაზა განთვასებული და ასევე 2000 მდე რუსი ვეტერანი.
მოლადავეთში რუსეთის სამხედრო ჩარევა ნაკლებად სავარაუდოა, თუმცა ის იყნებეს ტავის ეკონომიკურ მუსკულებს, და ასე ახდენს გავლენას მოლდავეთის ხელისუფლებაზე, რომ მან არ მოიდომოს ნატოში ან ევროკავშირში გაერთიანება.
მოლდოვა ენერგეტიკულად რუსეთზე არის დამოკიდებული, მისი მარცვლეული აღმოსავლეთისკენ მიდის ასევე, მისი შესანიშნავი ღვინოც რუსეთში იყიდება, რომლის გაყიდვის მოცულობაც იცვლება იმის მიხედვით თუ როგორია ურთიერთობა ამ ქვეყანას შორის.
შავი ზღვის ნაპირებზე არის სხვა ღვინის მწარმოებელი ქვეყანაც: საქართველო. ის მოწინავე ადგილზე არ დგას იმ ქვეყნების სიაში, რომელთა კონტროლიც რუსეთს სურს. ჯერ ერთი იმიტომ, რომ 2008 წლის, რუსეთ - საქართველოს ომმა, რუსეთის ჯარების ქვეყნის დიდი ნაწილის ოკუპირების შესაძლებლობა მისცა, რომლებიც ახლა მთლიანად აკონტროლებენ აფხაზეთს და სამაჩაბლოს. მერეც, საქარტელო სამხრეთ კავკასიაშია, და აქ მოსკოვს ისედაც ჰყავს თავისი სამხედროები განთავსებული სომხეთში. მოსკოვი წინააღმდეგი არ იქნებოდა, თავის საზღვართან დამატებითი ბუფერული ზონა ჰქონოდა მაგრამ მთლიანი საქარტველოს დაპყრობის გარეშეც შეუძლია იცხოვროს. ეს სიტუაცია შეიძლება შეიცვალოს, თუკი საქართველო გადაწყვეტს უფრო ახლოს მივიდეს ნატოს წევრობასთან. სწორედ ამიტომ, არის თუ რატომაც გადადეს ნატოს მთავრობებმა მისი წევრობა ასე შორს, რომლებიც ცდილობენ თავიდან აირიდონ გარდაუვალი კონფლიქტი რუსეთთან.
საქართველოს მოსახლეობის დიდ ნაწილს სურს ახლო ურთიერთობა ევროკავშირის სახელმწიფოებთან, მაგრამ 2008 წლის ომის შოკმა, როდესაც პრეზიდენტი სააკაშვილი გულუბრყვილოდ ფიქრობდა, რომ ამერიკელები, მის გადასარჩენად ჩამოვიდოდნენ რუსეთის პროვოცირების შემდეგ, ბევრი დააფიქრა ხომ არ აჯობებდა მათი ფსონები დაეზღვიათ. 2013 წელს მათ ახალი მთავრობა აირჩიეს და პრეზიდენტი გიორგი მარგველაშვილი გაცილებით უფრო შემრიგებლურია რუსეთის მიმართ. როგორც უკრაინაში იცის ხალხმა ჭეშმარიტება, რომელსაც ყველა აღიარებს სამეზობლოში - რომ ვაშნგტონი ძალიან შორს არის, მოსკოვი კი ახლოს.
რუსეთის ყველაზე ძლიერი იარაღი დღეისათვის, თუ ატომურ იარაღს არ ჩავთვლით, არა მისი ჯარი და საჰაერო ძალებია არამედ ნავთობი და გაზი. რუსეთი ნომერ მეორე გაზის ექსპორტიორია აშშ - ს შემდეგ და რათქმაუნდა ის იყენებს ამ შესაძლებლობას თავისი უპირატესობისთვის. რაც უფრო კარგი უერთიერთობა გაქვთ რუსეთთან, მით უფრო ნაკლებს იხდით გათბობაში, მაგალითად ფინეთი, ის უკეთეს შეთვაზებას იღებს ვიდრე ბალტიის სახელმწიფოები. ამ პოლიტიკას ისე აგრესიულად იყენებს და ისე უჭირავს ევროპის ენერგო მოთხოვნები რუსეთს, რომ ევროპელები ძვარასაც ვერ შვებიან. ევროპის ბევრი სახელმწიფო ცდილობს, რომ თავი დააღწიონ ამ დამოკიდებულებიდან, ნაკლებად აგრესიული სახელმწიფოებიდან ნავთობ და გაზასადენების მშნებლობით ან პორტების აშენებით.
საშუალოდ, ევროპაში მოხმარებული გაზის და ნავთობის 25 % - ზე, მეტი მოდის ევროპიდან. მაგრამ, რაც უფრო ახლოს არის ქვეყანა მოსკოვთან, მით უფრო მეტად არის ის მასზე დამოკიდებული. რაც გარკვეულწილად უმცირებს ქვეყანას საგარეოპოლიტიკური სვლების რაოდენობას. ლატვია, სლოვაკეთი, ფიენთი და ესტონეთი 100 % - ით არიან დამოკიდებული რუსულ გაზზე. ჩეხეთი, ლიტვა და ბულგარეთი 80 % - ით არიან დამოკიდებული რუსულ გაზზე, საბერძენთი, ავსტრია და უნგრეთი 60 % ით, გერმანიის გაზის მოხამრების დაახლოებით ნახევარი რუსული გაზით არის დაფარული, ამას დამატებული ფართო სავაჭრო ურთიერთიერთობები, რაც კიდეც ხსნის, თუ რატომაც არის, რომ გერმანელი პოლიტიკოსები უფრო ნაკლებად აკრიტიკებენ კრემლს, მისი აგრესიული პოლიტიკის გამო ვიდრე ბრიტანელები, რომლებიც მხოლოდ 13 % არიან დამოკიდებული რუსულ გაზზე, და ამავე დროს საკუთარი გაზის საბადოები აქვთ ჩრდილეოთის ზღვაში და კიდევ 9 თვიანი მარაგი.
რამოდენიმე გაზ და ნავთობსადენი კვეთს ევროპას, აღმოსავლეთიდან დასავლეთისკენ. მათ შორის უფრო მეტად მნიშვნელოვანი კი გაზსადენებია.
ჩრდილოეთში, ბალტიის ზღვაში, გადის ჩრდილოეთის ნაკადი, რომელიც პირდაპირ უერთდება გერმნაიას. მის სამხრეთით, ბელორუსიას გადაჭრის, იამალის სადენი, რომელიც პოლონეთს და გერმანიას ამარაგებს. სამხრეთით მიდის ცისფერი ნაკადი, რომელიც თურქეთს ამარაგებს გაზით. 2015 წლამდე, არსებობდა სამხრეთის ნაკადის პროექტიც. რომელიც იგივე მიმართულებით აშენდებოდა, მაგრამ დაიტოტებოდა, უნგრეთის, ავსტრიის, სერბეთის, ბულგარეთის და იტალიის მიმართულებით. სამხრეთის ნაკადი, რუსეთის მხრიდან იყო მცდელობა, რათა დარწმუნებული ყოფილიყო, რომ უკრაინასთან არსებული დაპირისპირების შემთხვევაშიც, მას ექნებოდა კარგი საშუალება, ევროპის და ბალკანეთის ბაზარზე გასასვლელად. ევროპის რამოდენიმე ქვეყანა, ზეწოლის ქვეშ მოაქცია მათი მეზოვბლები, რათა გეგმა ჩაეშალათ. ბულგარეთმა ეფექტურად ჩაშალა გეგმა, როდესაც გაანცხადა, რომ ის დაუშვებდა მის ტერიტორიაზე გაზსადენს გაევლო. პრესიდენტ პუტინის რეაქცია იყო, თურქეთისათვის ახალი შეთავაზების კათება, რომელსაც ხშირად თურქული ნაკადის სახელით იცნობენ.
რუსეთის, სამხრეთის ნაკადი და თურქული ნაკადის პროექტები, იყო შედეგი იმ დაპირისპირებისა, რაც რუსეთსა და უკრაიანას შორის 2005 - 10 წლებში გაზის ფასის გამო გაიმართა. რამაც სხვადასხვა დროს 18 სახელმწიფოსთვის გაზის მიწოდების შეწყვეტა გამოიწვია. ევროპული სახელმწიფოები, რომელბიც ყველაზე მეტად დარჩებოდნენ, სამხრეთის ნაკადის განხორციელების შედეგად, შესამჩნევად უფრო თავშეკავებულები აკრიტიკებდნენ რუსეთს ყირიმის კრიზისი დროს 2014 წელს.
შედეგად, ამერიკელები მოვიდნენ ორივე მხარისათვის, ურთიერთიერთ მომგებიანი სტრატეგიით. შეხედეს რა, რომ ევროპას სჭირდება გაზი და არ სურთ სუსტებად გამოჩდნენ, რუსეთის საგარეო პოლიტიკის წინაშე, ამერიკელებმა გადაწყვეტილებაც გააჩინეს. შეილ გაზის ბუმმა აშშ - მათ არამარტო, იმის შესაძლებლობა მისცა, რომ დაეკმაყოფილებინათ საკუთარი მოთხოვნა, არამედ შეუძ₾იათ, რომ ნამატი მიჰყიდონ დიდ მომხმარებლებს - ამ შემთხვევაში ევროპას.
ამის გასაკეთებლად, საჭიროა გაზი გათხევადდეს და გემებით გადატანილ იქნეს ატლანტის ოკეანეზე. ეს კი საჭიორებს, თხევადი გაზის ტერმინალებს და ასევე დამატებითი პორტების აშენებას, ევროპის დასავლეთ სანაპიროზე, რათა მათ შეძლონ ტვირთის მიღება და შემდეგ მისი ისევ გაზად გადაქცევა. ვაშნგტონი უკვე გასცემს ლიცენზიებს, ექსპორტიორებზე, ხოლო ევროპა იწყებს გრძელვადიან პროექტს, რათა ააშენოს მეტი ტერმინალი თხევადი გაზისთვის. პოლონეთი და ლიტვა აშნებენ ტერმინალებს, სხვა ქვეყნები კი როგორიც მაგალითად ჩეხეთია აშენებენ სადენებს რათა მიუერთდნენ ამ ტერმინალებს, იციან რა რომ შემდგომში შეიძლება მოგება ნახონ, არა მხოლოდ ამერიკული თხევადი გაზით, არამედ ჩრდილო აფრიკიდან და ახლო აღმოსავლეთიდან წამოსული რესურსით. შედეგად კი კრემლს აღარ ექნება შესაძლებლობა, ონკანი მოკეტოს.
რუსები, ხედავენ სამომავლო საფრთხეს და ყურადღებას ამახვილებენ, რომ გაზსადენით მიწოდებული გაზი უფრო იაფია, ვიდრე თხევადი გაზი, და პრეზიდენტი პუტინიც ,, რა გავაკეთე საერთოდ არასწორად" გამომეტყველებით სახეზე, გაიძახის, რომ ევროპას უკვე აქვს გაზის იაფი და საიმედო წყარო, რომელიც მისი ქვეყნიდან მოედინება. თხევადი გაზი ვერ შეძლებს, რომ სრულაიდ ჩაანაცვლოს რუსული გაზი, მაგრამ ის გააძლიერებს ევროპულ პოზიციას, როგორც მოლაპარაკებების დროს ასევე მის ზოგად საგარეო პოლიტიკას. შემოსავლებში მოსალდნელი შემცირების დასაკომპენსირებლად, რუსეთი ცდილობს განავითაროს ახალი მიამრთულება, სამხრეთ აღმოსავლეთისაკენ და ჩინეთის ბაზარზე გაზარდოს გაყიდვები.
ეს არის, გეოგრაფიაზე დაფუძნებული ეკონომიკური ბრძოლა და ერთ - ერთი თანამადეროვე მაგალითი იმისა, თუ როგორ გამოიყენება ტექნოლოგია ძველი დროების მიერ დატოვებული გეოგრაფიული შეზღუდლობის დასამარცხებლად.
რუსეთს ასევე გავლენა აქვს, მისგან მოშორებულ ტერიტორიებზეც, ყველაზე შეამჩნევად კი სამხრეთ ამერიკაში, სადაც მისი მეგობრები არიან, ისეთი სახელმწიფოები რომელთაც ყველაზე ნაკლებად აქვთ კარგი ურთიერთობა აშშ - სთან, მაგალითად ვენესუელა. რუსეთი ასევე ცდილობს მიჰყვეს აშშ - ს ქმედებებს, ახლო აღმოსავლეთში, სულ მცირე სიტყიერად მაინც. დიდ თანხებს ხარჯავს თავისი არქტიკული სამხედრო ძალების გაძლიერებაშიც და ასვე პრეტენზიებს გამოთქვამს გრენლანდიის მიმართაც. კომუნიზმის დაცემის შემდეგ, ის ნაკლებ ფოკუსირებას ახდენს აფრიკაზე, თუმცა ცდილობს იმ ზომის გავლენის მოხდენას რაც შეუძლია მაგრამ ამავე დროს აფიკაში ბრძოლას აგებს ჩინეთთან.
სახლშიც ბევრი პრობლემები აქვს რუსეთს, პირველ რიგში დემოგრაფიული პრობლემა. მოსახლეობი ზრდის მკვეთრი შემცირება, შეიძლება შეჩერდა მაგრამ ის მაინც პრობლემად რჩება. სიცოცხლის საშუალო ხანგრძლივობა, რუსი მამაკაცისათვის 65 წელს ქვემოთ არის, რითაც ის მსოფლიოს 193 ქვეყანას შორის სადღაც ბოლო ადგილებზე ხვდება და ამჟამად რუსეთის მოსახლეობა მხოლოდ 144 მლნ არის ( ყირიმის გამოკლებით )
მოსკოვის დიდი სამთავროდან დაწყებული, პეტრე დიდით, სტალინით და პუტინით გაგრძლებული, რუსეთის ყველა ლიდერს მსგავს პრობლემასთან მოუწია შეხვედრა. მნიშვნელობა არ აქვს, თუ რომელი იდეოლოგიით მართავდნენ ისინი ქვეყანას, იყო ეს ცარისტული, კომუნისტური თუ სამეფო კაპიტალისტური - პორტები დღემდე იყინება და ჩრდილო ევროპის ვაკე დღემდე გაშლილია.
შემოვხაზოთ ეთნიკური სახელმწიფოს საზღვრები, და ვნახავთ, რომ რუკა რომელიც იყო ივანე მრისხანეს დროს ისევ ისეთია დღესაც, რაც ვლადიმერ პუტინს აქვს.

თავი 2 ჩინეთი
To be continued ... When i'll be able and ready for translation work :)

( როგორც ასეთი, საქართველოზე არ მიყვარს, ლაპარაკი ან წერა იმიტომ, რომ კრიტიკა ცუდად ისმის, მართალია მკვდარზე ცუდს არ ამბობენ, მაგრამ მომაკვდავი შეიძლება ვაკრიტიკოთ, მომაკვდავს სმენა ბოლოს ეხშობა და იქნება არც მოკვდეს და დიდხანს იცოცხლოს და კრიტიკა გაითვალისწინოს. ის, რომ რუსეთისთვის უკრაინა ბოლო დიდი საქმეა ფაქტია და მარშალის ბოლო შედარება პუტინის რუსეთის, ივანე მრისხანეს დროინდელ რუსეთთან უბრალო მინიშნება არ არის და ჯერ კიდევ იმპერიულ რუსეთს, რომ ერთ მშვენიერ დრეს მოუწევს ივანეს დროინდელი ზომით დაკმაყოფილდეს გარდაუვალი რეალობაა. აი ის პერიოდი კი, რომელიც ამას დასჭირდება არ მგონია ნახევარ საუკუნეზე დიდხანს გაიწელოს და ამ რღვევაში საქართველო რას მოიმოქმედებს, მინიმუმ მომავალი 1 საუკუნით გასაზღვრავს ჩვენ არსებობას. აქ, მოყვანილი ფაქტი, რომ, იმიტომ მოხვდა საქართველოს, ჩვენ რომ ნატოსკენ ზედემტად სწრაფად მივიქაჩებოდით, სიმართლეა, მაგრამ იმის შიშით რომ ისევ მოგვხვდება ეს არ უნდა შევწყვიტოთ, უბრალოდ უფრო ჩუმად უნდა ვაკეთოთ და მაინც უნდა ვემზადოთ იმისთვის, რომ მომავალ 10 წელიწადში შეიძლება კიდევ ერთხელ მოგვიწიოს ომმა. არც უნდა დაგვავიწყდეს, რომ როდესაც რუსები წავლენ სხვები მოვლენ და მაგ პერიოდისთის ისეთი მდგომაროება უნდა გვქონდეს შემქნილი, რომ ვინმეს თვალში როცა მოვხვდებით თვალი არ ვატკინოთ. პირველ რიგში ეს თურქეთს ეხება, როცა რუსები წავლენ ეს თურქების და ირანელების საბრძოლო ასპარეზად იქცევა ისევ. როგორც რუსეთთან ომის დროს არ შემოვიდა ნატო, მით უმეტეს ვერ გვიშველის თურქეთთან, ნატოს წევრიც რომ გავხდეთ მაინც თურქებს ჩავუვარდებით ხელში. მერე იქნება გართობა პროირანულ და პრო თურქულ ძალებს შორის, სად არის ამ დროს ევროპა და ამეირიკა ? ევროპა აფრიკასთან და ამერიკა ჩინეთთან. :) ( ეს ზედმეტად, მოკლე და ზედაპირული ანალიზია, მაგრამ მომავალი ესეთი ჩანს :) ) )

ლანდაშაფტის ტყვეები ( გეოგრაფიის ტყვეები ( პატიმრები )) ტიმ მარშალი

2016-09-21T22:34:00.000+04:00

წინასიტყვაობა

ჭეშმარიტება იქნება, თუკი ვიტყვით და ვიფიქრებთ, რომ განსაკუთრებულად არასტაბულურ დროებაში ვცხოვრობთ. მსოფლიო რომელშც ვცხოვრობთ არასოდეს ყოფილა ასეთი არაპროგნოზირებადი. ასეთი განცხადებები კი ფრთხილ და სკეპტიკურ პასუხებს იწვევს. ეს სწორიცაა რომ ფრთხილები ვიყოთ. მსოფლიო მუდამ არასტაბილური იყო და მომავალიც არაპროგნოზირებადი. ჩვენი დღევანდელი გამოწვევები ნამდვილად შეიძლება ყოფილიყო უფრო რთული. სხვას თუ არაფერს, 1914 წლის ასი წლისთავს ეს უნდა შეეხსენებინა. უკვე ფაქტია, ფუნდამეტური ცვლილებები უკვე დაწყებულია და მათ ჩვენი და ჩვენი შვილების მომავალზე რეალური გავლენის მოხდენა შეუძლია და იმაზე თუ აღმოვჩნდებით ჩვენ. ეკონომიკური სოციალური და დემოგრაფიული ცვლილებები, ყველა დაკავშირებულია ტექნოლოგიურ ცვლილებებთან და ეს ყველაფერი გლობალურად მიმდინარეობს, რომელსაც შეუძლია გამოარჩიოს ( განასხვავოს ) ის დროება თუ სადაც ვცხოვრობთ ახლა იმ დროებისაგან რომელიც უკვე გავიარეთ. სწორედ ეს შეიძლება ხსნიდეს, თუ რატომაც ვლაპარაკოთ ამდენს ,, განსაკუთრებულ გაურკვევლობაზე" და თუ რატომაც გახდა საუბრები ,,გეოპოლიტიკაზე" მზარდი ინდუსტრია.
ტიმ მარშალი პერსონალურად და პროფესიონალურად არის საოცრად კვალიფიცირებულია, რომ ამ დებატებში შეძლოს მნიშვნელოვანი წვლილის შეტანა. მას პირდაპირი მონაწილეობა აქვს მიღებული გასული 25 წლის მრავალ დრამტულ მოვლენაში. როგორც მისი შესავალი გვამცნობს ის იმყოფებოდა ბალკანეთში, ავღანეთსა და სირიაში ფრონტის წინა ხაზზე. მას უნახავს, თუ როგორ შეიძლება იქნეს გაგებული გადაწყვეტილებები და მოვლენები, საერთაშორისო კონფლიქტები და სამოქალაქო ომები გათვალისწინებით იმ იმედების, შიშების და ისტორიულად წინასწარ შექმნილი შეხედულებებით რომელიც ჩამოყალიბებულ იქნა ფიზიკური გარემოს - გეოგრაფიის მიერ, რომელშიჩ წარმოიშვა ჩვენი საზოგადოება, ქვეყნები და თითოეული ინდივიდი.
როგორც ასეთი, წიგნი სავსეა კარგად განსჯილი მოსაზრებებით და შეესატყვისება იმ დროებას, რომელშც ახლა ვცხოვრობთ ჩვენს უსაფრთხოებას და კეთილდღეობას. რამ გამოიწვია რუსეთის ქმედებები უკრაინაში ? შევცდით ჩვენ ( დასავლეთი ) ამის განჭვრეტაში ? თუ კი რატომ ? რამდენად შორს შეუძლება კიდევ რომ წავიდეს რუსეთი ? ბოლოსდაბოლოს იგრძნობს ჩინეთი თავს უსაფრთხოდ იმ ტერიტორიაზე რასაც ის ბუნებრივ საზღვრებს უწოდებს და როგორი ზეგავლენა ექნება ამას ბეიჯინგის მიდგომაზე საზღვაო ძალის მიმართ და აშშ - ზე ? რას ნიშნავს ეს რეგიონის ქვეყნებისათვის მათ შორის ინდოეთისა და იაპონიისათვის ? ბოლო 200 წლის მანძილზე აშშ მოგებული დარჩა კარგი გეოგრაფიული მდგომარების და ღვთისგან მინიჭებული ბუნებრივი რესურსებიგან, ახლა მას არაკონვენციური ნავთობი და გაზი აღმოაჩნდა, შეცვლის ეს მსოფლიო პოლიტიკას ? აშშ - ს აქვს განსაკუთრებული სიძლიერე და მდგრადობა და მაინც რატომ საუბრობონე ამდენს მის დაკნინებაზე ? ჩრდილოეთ აფრიკასა და ახლო აღმოსავლეთში მიმდინარე დაპირისპირებები გადაუწყვეტელია თუ შეიძლება სამომავლოდ რაიმე გამოსავლის იმედი ვიქონიოთ ? და ბოლოს, ყველაზე მნიშვნელოვანი ჩვენი ქვეყნისათვის, დიდი ბრიტანეთისათვის, რომელიც ერთ - ერთი უდიდესი და გლობალური ეკონომიკაა, როგორი რეაქცია ექნება ევრპას იმ გაურკვევლობასა და კონფლიქტებზე, რომლებიც მის ახლოს თუ შორს ხდება ? როგორხ ტიმი აფასებს, ევროპა ბოლო 70 წელია ( განსაკუთრებით 1991 წლის შემდგომ ) მიეჩვია მშვიდობას და კეთილდღეობას. ვართ ახლა ჩვენ რისკის წინაშე რომ ეს როგორც საჩუქარი ისე მივიღოთ ? ( თუ მონაპოვარი ანუ ევროპამ ეს მშვიდობა თვითონ მოიპოვა თუ გარემოებამ მისცა საჩუქრად *) ჯერ კიდევ ვგებულობთ ჩვენ იმას თუ რა ხდება ჩვენს გარშემო ?

თუკი თქვენ აპირებთ ამ კითხვებზე ფიქრს და მათ განხილვას, წაიკითხეთ ეს წიგნი
სერ ჯონ სკარლეტი. ბრიტანეთის საიდუმლო სამსახურის უფროსი ( MI 6 ) ( 2004 - 2009 წწ )

შესავალი

ვლადიმერ პუტინი ამბობს, რომ ის მორწმუნე ადამიანი და რუსული მართლმადიდებლური ეკლესიის დიდი მოამაგე არის. თუკი ასეა, ის შეიძლება ყოველ საღამოს, როდესაც მიდის დასაძინებლად ლოცულობს და ღმერთს ეკითხება ,, რატომ არ გააჩინე მთები უკრაინაში ? "
ღმერთს, რომ უკრაინაში ცოტა მთები განეთავსებინა, მაშინ ეს ფართე დაბლობი რაც არის ჩრდილო ევროპის დაბლობი აღარ იქნებოდა ასეთი წამახალისებელი ტერიტორია, რომლიდანაც გამუდმებით შეიძლება დაესხა თავს რუსეთს. და რადგანაც ეს ასე, პუტინსაც სხვა გამოსავალი არ აქვს, ის ვალდებულია სულ მცირე ეცადოს მაინც რომ აკონტროლოს რუსეთის დასავლეთით არსებული დაბლობი. ასეა ეს ყველა სახელმწიფოსათვის, დიდი იქნება ის თუ პატარა. ლანდშაფტი ატყვევბს მის ხელმძრვანელებს და მათ არ აძლევს მანევრირების იმდენ შესაძლებლობას და სივრცეს როგორც ამას უმრავლესობა ფიქრობს. ეს ჭეშმარიტება იყო ათენის იმპერიისათვის, სპარსეთის იმპერიისათვის და მანმდე კიდე ბაბილონელებისათვის და ეს ჭეშმარიტება მოქმედებდა ყველა ტომის ყველა ლიდერისთვისაც, რომ ეძებნათ მათ მაღლობის მათი ტომის დასაცავად.
მიწა რომელზეც ჩვენ ვცხოვრობთ მუდამ გვზღუდავდა ( განგვსაზღვრავდა* ) ჩვენ. ის განსაზღვრავდა ომებს, სიძლიერეს, პოლიტიკურ და ეკონომიკურ სიძლიერეს ყველა იმ ხალხისას ვინც ახლა ცხოვრობს დედამიწაზე. ტექნოლოგიამ შეიძლება გადალახოს დისტანცია ჩვენს მენტალურ და ფიზიკურ სივრცეში, მაგრამ ადვილია დავივიწყოთ, რომ მიწა სადაც ჩვენ ვცხოვრობთ, ვმუშოაბთ და ვზრდით ჩვენ შვილებს უკიდურესად მნიშვნელოვანია და გადაწყვეტილებები რომლაბსაც იღებენ ის ადამიანები, რომლებიც დედამიწის 7 მლრდ მოსახლეს ლიდერობენ, ნაწილობრივ ყოველთვის იქნება განპირობებული მდინარეების, ტბების, მთების, უდაბნოების და ზღვების მიერ - ისევე, როგორც ისინი მუდამ განაპირობებდნენ.

როგორც ასეთი, არ არსებობს ისეთი გეოგრაფიული ფაქტორი რომელიც მეორეზე უფრო მნიშვნელოვანია. მთები არაა უფრო მნიშვნელოვანი ვიდრე უდაბნო, არც მდინარეებია უფრო მნიშვნელოვანი ვიდრე ჯუნგლები. პლანეტის სხვადასხვა ადგილზე, განსხვავებული გეოგრაფიული ფაქტორები მოქმედებს, რომლებიც განსაზღვრავენ თუ რისი გაკეთება შუძლიათ ადამიანებს და რისი არა.

ზოგადად, რომ ვთქვათ, გეოპოლიტიკა ეძებს გზებს, რომელთა მეშვეობითაც შეიძლება გაგებულ იქნეს საერთაშორისო მოვლენები გეოგრაფიული ჭრილიდან. არა მხოლოდ ბუნებრივი ლანდშაფტი - მთების ბუნებრივი ბარიერები ან მდინარეთა ქსელები - არამედ ასევე კლიმატი, დემოგრაფია, კულტურული რეგიონი და წვდომა ბუნებრივ რესურსებთან. ასეთ ფაქტორებს შეიძლება მნიშვნელოვანი გავლენა ჰქონდეს ჩვენი ცივილიზაციის განსხვავებულ ასპექტებზე. დაწყებული პოლიტიკური და სამხედრო სტრატეეგიით, ასევე ადამიანის სოცილური განვითარების, ენის, ვაჭრობის და რელიგიის ჩათვლით.

გეოგრაფიული რეალობა, რომელიც საფუძვლად უდევს ეროვნულ თუ საერთაშორისო პოლიტიკას, ძალიან ხშირად ნაკლებ მნიშვნელოვნად არის მიშნეული, როგორც ისტორიის წერისას ასევე თანამედროვე პოლიტიკური მოვლენების განხილვისას. გეოგრაფია ჭეშმარიტად ფუნდამენტური ნაწილია იმისა, რაც ხსნის თუ ,, რატომ " და ასევე თუ ,, რა" ხდება. ის შეიძლება არ იყოს მთავარი განმსაზღვრელი ფაქტორი, მარგამ ის არის ყველაზე მეტად უყურადრებოდ მიტოვებული. ავიღოთ მაგალითი : ჩინეთი და ინდოეთი: 2 უზარმაზარი სახელმწიფო თავიანთი უზარმაზარი მოსახლეობით რომლებსაც გააჩნიათ ძალაინ გრძელი საერთო საზღვარი მაგრამ პოლიტიკურად და კულტურულად ნაკლები საერთოთი. არ იქნებოდა დიდი სიურპრიზი, რომ ამ 2 ქვეყანას ერთმანეთის წინააღმდეგ ბევრი ომი ეწარმოებინათ, მაგრამ გარდა ერთისა 1962 წლის ერთ თვიანი ომისა, მათ არასოდეს ჰქონიათ დაპირისპირება. რატომ ? იმიტომ, რომ მათ შორის არის, მსოფლიოში ყველაზე მაღალი მთათა სისტემა ჰიმალაი და პრაქტიკულად წარმოუდგენელია რომ ასეთ პირობებში დიდი სამხედრო კოლონები გადაადგილდნენ. რაც უფრო დახვეწილი ხდება ტექნოლოგია, მით უფრო მეტი გზა იხსნება მსგავსი ბუნებრივი დაბრკოლებების გადასალახად, მაგრამ ფიზიკური ბარიერი მაინც რჩება შემაკავებლად, ასე, რომ ორივე ქვეყანა საკუთარ საგარეო პოლიტიკას სხვა მიმართულებით უკეთებს ფოკუსირებას თუმცა კი ფხიზელი თვალით აკვირდებია ერთმანეთს.
ლიდერები, იდეები, ტექნოლოგიები და სხვა ფატორები ყველანი მონაწილეობენ მოვლენის ჩამოყალიბებაში, მაგრამ ყველა ესენი დროებითი არის. ყველა მომავალ თაობას მოუწევს შეხვდეს ისეთ ფიზიკურ წინააღმდეგობას, როგორიც არის ჰინდი - ყუში და ჰიმალაი, ასევე ისეთ გამოწვევბს როგორიც წვიმის სეოზონია ან/და შეძღუდული წვდომა ბუნებრივ რესურსებზე და საკვებზე.
ამ თემით პირველად დავინტერესდი 90 - იან წლებში, როდესაც ბალკანეთის ომს ვაშუქებდი. თვალებში შევყურებდი სხვადასხვა ხალხის, სერბების, ხორვატების და ბოსნილების ლიდერებს, რომლებიც გნზრახ ახსენებდნენ თავიანთ ხალხს ძველ დაპირისპირებებს, დიახ ძველ ეჭვებს, იმ რეგიონში რომელიც გადავსებულია განსხვავებებით. როდესაც შეძლეს დაეცილებინათ ხალხი ერთმენეთისთვის დიდი მცდელობა არ დასჭირვებია, რომ ეს ხალხი ერთმანეთისთისთვის დაეპირისიპირებინათ. მდინარე იბარი კოსოვოში საუკეთესო მაგალითია, ოსმალეთის იმპერიის ბატონობა სერბეთში, გამყარებულ იქნა 1389 წლის ომით, კოსვოს ველზე. რომლის ახლოსაც იბარი მოედინება ქალაქ მიტროვიცას გავლით. საუკუნეების განმავლობაში, სერბები იბარის მეორე მხარეს გადადიოდნენ საცხოვრებლად, ხოლო მუსლიმი ალბანელები თანთადათან ჩამოდიოდნენ მალეზიის მთიანი რეგიონიდან კოსოვოს დაბლობზე საცხოვრებლად, სადაც ისინი მეთვრამეტე საუკუნის შუა პერიოდისათვის უმრავლეობა გახდნენ.
სწრაფი ნახტომი, მეოცე საუკუნეში და აქ კიდევ იყო თვალსაჩინო ეთნო/რელიგიური დაყოფა, მკაცრად განსაზღვრული მდინარე იბარის მიერ. 1999 წელს, ნატოს მიერ ჰაერიდან შეშინებული და კოსოვოს განმათვისუფლებელი არმიის მეირ ხმელეთიდან შევიწროვებული იუგოსლავიის ( სერბეთის ) არმია, უკან იხევ და მდიანრე იბარის გასწვრივ მაგრდება, რომელთაც სწრაფად მიჰყვათ დარჩენილი სერბული მოსახლეობა. მდინარე იბარი გახდა დე - ფაქტო საზღვარი იმ ტერიტორიისა, რომელსაც დღეს ზოგიერთი სახელმწიფო კოსვოდ აღიარებს.

მიტროვიცა, იყო ასევე ის ადგილი სადაც ნატოს მოწინავე არმიები შეჩერდნენ. 3 თვიანი ომის განმავლობაში, რამოდენიმეჯერ გაჟღერდა, რომ ნატო მთლიანი სერბეთის დაპყრობას აპირებდა. სინამდვილეში კი, გეოგრაფიაც და პოლიტიკაც ამბობდნენ, რომ ნატოს ლიდერებს საერთოდ აზრადაც არ ჰქონიათ სერბეთის დაპყრობა. უნგრეთმა ნათლად გაანცხადა, რომ ის არ დაუშვებდა ნატოს შეჭრას სერბეთში მისი ტერიტორიის გავლით, ვინაიდან მას ეშინოდა ჩრდილოეთ სერბეთში მცხოვრები 350,000 ეთნიკური უნგრელის რეპრესიის. ალტერნატივა იყო შეჭრა სამხრეთიდან, რაც მათ ორჯერ უფრო სწრაფად მიიყვანდა იბარამდე, მაგრამ შემდეგ ნატოს მოუწევდა მთებთან შეხვედრა.
მოცემულ პერიოდში, ბელგრადში ვმუსაობდი სერბულ ჯგუფთან ერთად, როდასაც მათ ვკითხე რა მოდებოდა თუკი ნატო მეტად შემოიჭრებოდა, მათ მიპასუხეს ,, ჩვენს კამერებს დავაწყობთ და ხელში იარაღს ავიღებთ, ტიმ". ესენი იყვნენ ლიბერალი სერბები, ჩემი კარგი მეგობრები და მთავრობის მოწინააღმდეგენი, მაგრამ ამ პასუხით მათ კიდევ ერთხელ გადმომიტრიალეს რუკა და მაჩვნეს სად იყო მთები, სად დაიცავდნენ სერბები თავიანთ ტერიტორიას და სად უნდა შეჩერებულიყო ნატო. ეს იყო ერთგვარი გეოგრაფიის გაკვეთილი, რომელმაც აჩვენა, რომ ნატოს შესაძლებლობები უფრო შეძღუდული იყო ვიდრო ამას ბრიუსელის PR სამსახური წარმოაჩენდა.
ბალკანეთის ამ გამცდილებამ, კარგი სამსახური გამიწია, შემდგომში მომხდარი მოვლენების გაშუქებისას, რომ მეჩვენებინა თუ რამდენად გადამწყვეტ როლს თამაშობს გეოგრაფიული ფაქტორი. მაგალითად 2001 წელს, 9/11 - ის მოვლენებიდან რამდენიმე კვირაში, მე ვნახე დემონსტრიება, თუ როგორ კარნახობს პირობებს ამინდი, მსოფლიოს უძლიერეს არმიას აღჭურვილს ყველაზე მოწინავე ტექნოლოგიებით. მაშინ ვიყავი ჩრდილო ავღანეთში, სადაც სასაზღვრო მდინარე ტივით გადავკვეთე, რომ შევერთებოდი ნატოს ძალებს, რომლებიც თალიბანის წინააღმდეგ იბრძოდნენ.
ამერიკული გამანადგურებლები და ბომბდამშენები უკვე ზეცაში იყვნენ აჭრილი და თალიბანის და ალ - ყაიდას პოზიციებს დარტყმებს აყენებდნენ, მაზარი შარიფის ვაკეებსა და მაღლობებზე, რათა გზა გაეხსნათ ქაბულისაკენ მიმავალი ჯარებისათვის. რამდენიმე კვირის შემდეგ, ნათელი გახდა, რომ ნატო სამხრეთისაკენ წასასვლელად ისხამდა იარაღს. და უცებ სამყარომაც იცვალა ფერი.
ეს იყო, ქვიშის ყველაზე ინტენსიური ქარიშხალი, რაც კი ოდესმე მინახია, რომელიც ყველაფერს ყვითლად ღებავდა. ჰაერსაც კი იგივე ფერი ჰქონდა დადებული და შესქელებული მტვრის ნაწილაკებისაგან. 36 საათის განმავლობაში ვერაფერი მოძრაობდა გარდა ქვიშისა. შტორმის ყველაზე ძლიერ ფაზაში რამოდენიმე იარდზეც კი ვერ გაიხედავდი, ერთად - ერთი ნათელი აზრი იყო დავლოდებოდით ამინდის გამოსვლას.
ამერიკის თანამგზავრული ტექნოლოგია, მდგომი მეცნიერების მწვერვალზე, კამ ველური ქვეყნის კლიმატის წინაშე გამოუყენებლი და ბრმა იყო. ყველას, დაწყებული პრეზიდენტი ბუშით და ნატოს გაერთიანებული სარდლობით დამთავრებული ჯარისკაცებით მხოლოდ ერთი არჩევანი ჰქონდა დატოვებული, ლოდინი. შემდეგ იწვიმა, და ქვიშა რომელიც ყველაზე და ყველაფერზე იყო მოდებული ერთიანად ტალახად იქცა. იწვიმა და თანაც ისე ძლიერად, რომ ის ქოხები, რომლებშიც ჩვენ ვცხოვრობდით გეგონებოდა ტალახში დნებოდა. ისევ ნათელი გახდა, რომ სახმრეთისაკენ წასვლა შეუძლებელი იქნებოდა, სანამ ამინდი თავის სიტყვას ბოლომდე არ იტყოდა. გეოგრაფიის წესები, რომლებსაც ჰანიბალი, სუნ ძი და ალექსანდრე მაკედონელი იცნობდნენ, დღევანდელ ლიდერებსაც ისევ ისე შეესაბამება.
სულ ბოლოს, 2012 წელს მივიღე კიდევ ერთი გაკვეთილი გეოსტრატეგიაში: როცა სირია სრულ მასშტაბიან სამოქალაქო ომში გადაეშვა, ერთ სირიულ მაღლობზე ვიდექი, და გადავყურებდი ველს ქალაქ ჰამას სამხრეთით და ვუყურებდი ცეცხლში გახვეულ პატარა სოფელს. შემდეგ სირიელმა მეგობრებმა დაახლოებით 1 მილზე დაშორებულ უფრო დიდ სოფელზე მიმანიშნეს, საიდანაც ცეცხლი უნდა ყოფილიყო გახსნილი. შემდეგ კი ამიხსნეს, რომ თუკი რომელიმე მხრიდან საკმაო დაწოლა იქნებოდა ეს გამოიწვევდა ერთი ფრაქციის ( მხარის ) მიერ მეორის დაპყრობას და აქ გამავალი ერთად - ერთი საავტომობილო გზის კონტროლს, რასაც შემდეგში გადამწყვეტი მნიშვნელობა ექნებოდა იმ ტერიტორიის საკონტროლოდ, რაც საციცოხლოდ მნიშვნელოვანი იქნებოდა თუკი სირიის ისევ გაერთიანება ვერ მოხდებოდა. ( რაც დიდად სავარაუდოა კი არადა ეგრე იქნება :) *) იქ სადაც მე თავიდან ცეცხლმოკიდებულ სოფელს ვხედავდი, ახლა უკვე სტრატეგიულად მნიშვნელოვანი გეოგრაფიული წერტილი იყო, რაც ნათლად წარმოაჩენდა თუ რამდენად განსაზღვრავდა გეოგრაფიული რეალობა პოლიტიკურ რეალობას.

გეოპოლიტიკას გავლენა აქვს ყველა სახელმწიფოზე, როგორც ომის დროს, ზემოთ მოყვანილ მაგალითებში იქნა განხილული, ასევე მშვიდობიანობის დროს. ნებისმიერ რეგიონში, რომელიც არ უნდა დავასახელოთ იარსებებს შემთხვევები რომლებიც გეოპოლიტიკით აიხსნება. ამ წიგნში მე არ შემიძლია, რომ თითოეული მათგანი გამოვიკვლიო : კანადა, ავტრალია და ინდონეზია, სხვებსიგან განსხვავებით არ იქნება მოკლედ ნახსენები. ამავე დროს მთლიანი წიგნი შეიძლობოდა მიძღვნოდა მხოლოდ ავსტრალიას და მის გეოგრაფიას, რომელმაც ჩამოაყალიბა მისი კულტურული თუ ფიზიკური კავშირები დანარჩენ მსოფლიოსთან. მე უფრო მეტი ფოკუსირება მოვახდინე, მსოფლიოს იმ ქვეყნებსა და რეგიონებზე რომლებიც უკეთ გამოხატავენ ამ წიგნის ძირითად მიზნებს. წარსული გეოპოლიტიკის ( ერების ჩამოყალიბება ) მემკვირეობის გაშუქებით დაწყებული, ყველაზე დაძაბული დღევანდელი გეოპილიტკური დაპირისპირებები ( დაძაბულობა უკრაინაში და ჩინეთის მზარდი გავლენა) გაგრძლებული, დამთავრებული სამომავლო პროგნოზებით ( მზარდი დაპირისიპირება არქტიკაში ).
რუსეთში ჩვენ ვხედავთ არქტიკის გავლენას და თუ როგორ ზღუდავს ცივი კლიმატი, რუსეთის რეალურ მსოფლიო ძლად გადაქცევას. ჩინეთის შემთხვევაში ჩვენ ვხედავთ, გლობალური ძალის შეზღუდვას ფლოტის არ ყოლის გამო. თავში აშშ - ს შესახებ, ვხედავთ თუ როგორ განაპირობა მკვეთრმა გადაწყვეტილებამ, რომ გაფართეობულიყო მნიშვნელოვანი რეგიონებისკენ აშშ - ს ბედი განსაზღვრა, რომ ის ჩამოყალიბებულიყო 2 ოკეანის მმართველ სუპერ ძალად. ევროპა კი გვიჩვენებს ვაკე ტერიტორიის და სანავიგაციო მდინარეების ფასს, თუ როგორ შეიძლება ჩამოყალიბდეს კავშირები, რომელიც შექმნიდა კულტურას, რომელიც თანამედროვე მსოფლიოს საფუძველი გახდა. როდესაც აფრიკა საუკეთესო მაგალითია იზოლაციის.

თავი ახლო - აღმოსავლეთის შესახებ გვიჩვენებს, თუ რატომ არის, რუკაზე უყურადღებოდა გავლებული ხაზები, რომლებიც უგულებელყოფს კულტურულ და გეოგრაფიულ პირობებს, მომავალი რეცეპტი დიდი პრობლემებისთვის. იგივეს ვხვდებით თავებში აფრიკის და ინდოეთ/პაკისტანის შესახებ. კოლონიურმა ძალებმა რუკაზე ხელოვნური საზღვრები გაავლეს, რომელიც სრულაიდ უარყოფს რეგიონის გეოგრაფიულ რეალიებს. უკვე იქნა მრავალი ძალისმიერი მცდელობა განხორციელებული ამ საზღვრების გასასწორებლად, რომლებიც მომავალ წლებშიც გაგრძელდება, რომლის შემდეგაც ეროვნული სახელმწიფოების საზღვრები მეტად აღარ იქნება ისეთი სახის როგორიც დღეს არის.
კოსოვოსა და სირიის მაგალითისგან დიდად განსხვავდება კორეის და იაპონიის მაგალითი. ისინი ეთნიკურად ჰომოგენური არიან. თუმცა მათ სხვა პრობლემები აქვთ, იაპონია კუნძულოვანი სახელმწიფოა, რომელსაც რესურსებზე წვდომა აქვს შეზღუდული, ხოლო კორეა დრემდე გაყოფილია და ეს პრობლემა მოსაგვარებელი რჩება. ამ დროს კი ლათინური ამერიკა ანომალიაა. თავის შორეულ სამხრეთში ისე არის მოკვეთილი მსოფლიოდან, რომ რთულია მასთან საერთაშორისო ვაჭრობის გამართვა და მისი შიდა გეოგრაფიული ბარიერი ხელს უშლის მას რომ ევროკავშირის მსგავსი ორგანიზაცია ჩამოაყალიბოს.
საბოლოოდ, ჩვენ მივალთ დედამიწის ყველაზე დაუსახლებელ ადგილთან, არქტიკასთან. ისტორიის უდიდეს პერიოდში ადამიანები მის იგნორირებას ახდენდნენ, მაგრამ მეოცე საუკუნეში იქ ენერგო რესურსები აღმოვაჩინეთ, ხოლო ოცდამეერთე საუკუნე განსაზღვრავს ვინ განკარგავს ამ რესურსებს.
გეოგრაფიის განხილვა, როგორც გადამწყვეტი ფაქტორი მსოფლიოს ისტორიაში, შეიძლება თაღლითურ მიდგომად ჩაითვალოს დედამიწის მიმართ, ეს არის რატომაც ის მოწონებას ვერ იმსახურებს ზოგიერთ ინტელექტუალურ წრეში. ის გვთავაზობს, რომ ბუნება უფრო ძლიერია ვიდრე ადამიანი და რომ ჩვენ მხოლოდ იმ ზომაზე შეიძლება წავიდეთ სადამდეც ის გაგვიშვებს. ამავე დროს, სხვა ფაქტორებიც რა თქმა უნდა გავლენას ახდენს მსოფლიოში მიმდინარე მოვლენებზე. ვინმემ შეიძლება თქვას, რომ დღევანდელი ტექნოლოგიები უკვე ღუნავს გეოგრაფიის რკინის წესებს, რომ ტექნოლოგიებმა იპოვა გზა, ბარიერებს ზემოდან, ქვემოდან თუ მათ შორის გასასვლელად. ამერიკელებს უკვე შეუძლიათ, რომ მოაწყონ გაფრენა მისურიდან მოსულამდე და დაბომბონ ის, ისე რომ მთელ ამ გზაზე აეროდრომი არ დასჭირდეთ თვითმფრინავის საწვავიდ გასამართად ( უკვე წრესაც ურტყამენ დედამიწას * ). ეს კი, მათ თვითმკმარ ავიამზედებთან ერთად ნიშნავს, რომ მათ მეტად აღარ სჭირდებათ რომ მსოფლიოს დანარჩენ წერტილებში ჰყვადეთ მოკავშირე ან ჰქონდეთ კოლონია, რათა შეძლონ მსოფლიოს ყველა წერტილში ოპერირება. რა თქმა ის, რომ მათ აქვთ აეროდრომი დიეგო - გარსიაზე და მუდმივი წვდომა ბაჰრეინის პორტზე, მათ მეტ შესაძლებლობებს აძლევს, თუმცა ეს უკვე აღარ არის აუცილებელი.
ასე, რომ საჰაერო ძალებმა შეცვალეს წესები, ისევე როგორც ეს ინტერნეტმა ქნა, მაგრამ გეოგრაფია, და ის თუ როგორ ჩამოყალიბდნენ სახელმწიფოები ამ გეოგრაფიულ გარემოში დღემდე რჩება გადამწყვეტ ფაქტორად დღევანდელი და მომავლის მსოფლიოს გასაგებად.
კონფლიქტები, ერაყსა და სირიაში საფუძველ იღებს კოლონიალიზმის პერიოდიდან როდესაც მათ მოახდინეს, გეოგრაფიის იგნორირება. მაშინ როდესაც ჩინეთის მიერ ტიბეტის ოკუპირების მიზეზი მათდამი დამორჩიელბა იყო ( გეოგრაფიული ფაქტორებისადმი), ამირიკის გლობალური პოლიტიკა კი მისით არის ნაკარნახევი და ტექნოლოგიური განვითარება და ძალაუფლებით მოქმდება მხოლოდ არბილებს იმ წესებს, რაც ბუნებამ თუ ღმერთმა მოგვცა.
რომელებია ეს წესები ? ადგილი სადაც ჩვენ ამის განხილვას დავიწყებთ, არის სადაც რთულია დაიცვა ძალაუფლება და სადაც ლიდერები ამის კომპენსირებას საკუკუნეების განმავლობაში ცდილობდნენ მეზობლებზე დაწოლით, ეს არის ქვეყანა რომელსაც დასავლეთით მთები არ აქვს და ეს არის : რუსეთი ( და მართლაც როგორც ისტორია ამბობს, რუსეთის ლიდერები თუ მეზობლებს არ იპყრობდნენ იძულებული ხდებოდნენ ძალაუფლება დაეთმოთ ისეთისთვის რომელიც ამას გააკეთებდა, ელცინი იყო ის ვინც ვერ იპყრობდა და პუტინის მოსვლა უკვე მოასწავებდა, რომ ეს უნდა ყოფილიყო ის პიროვნება ვინც დაიპყრობდა, რასაც ჯერჯერობით ახერხებს მის მერე ვინც იქნება და შეიძლება თვითონ ვოვაჩკამაც ეგ ვეღარ უნდა მოახერხოს*)

თავი 1

რუსეთი
To be continued ... When i'll be able and ready for translation work :)

ჩინეთის ზღვები

2016-07-29T03:07:00.001+04:00

დღევანდელი მსოფლიო თღითიდღე დაპირისპირების და დაძაბულობისკენ მიდის და უკვე იმდენი იარაღი არის დაგროვილი, რომ თავისუფლად შევძლებთ დედამიწის ირმის ნახტომიდან სხვა გალაქტიკაში გადაყვანას. :)

რასაც დღევანდელი მასობრივი საინფორმაციო საშუალებები აშუქებენ, ეს არის საუბარი პოსტ ფაქტუმ, ანუ მოყოლა იმ ამბებისა რაც საერთაშორისო პოლიტიკის მოთამაშეებმა წარსულში მიჰქარეს და დღეს ყველაფერ ამის გამოსწორებას ცდილობენ, მეორე ნაწილია იმის გამოცნობა თუ რა შეიძლება მოხდეს მომავალში და ამ გამოცნობის გზაზეც ამერიკელებმა გადაწყვიტეს, რომ მსოფლიოში უფრო მნიშვნელოვანი ამბები წყნარი ოკეანის აუზში მოხდება, ვინაიდან აქ იზრდება ახალი მსოფლიო ძალა ჩინეთი, რომლის მშპ - მ მსყიდველობითი უნარის პარიტეტის მიხედვით უკვე აშშ - ს მშპ - ს გადააჭარბა, მართალია ეს არ ნიშნავს იმას, რომ ის შემძლეა გაწიოს მეტი ხარჯები ვიდრე აშშ - მ, მაგრამ მეორე ადგილი ნამდვილად არ არის ცუდი.
ის გეგოგრაფიული ტერიტორია კი, სადაც ამ ორი სუპერძალის შეჯახება არის მოსალოდნელი, წყნარი ოკენიას აუზი და გასაკუთრებით სამხრეთ ჩინეთის ზღვაა, სადაც ჩინეთს საკუთარი ამბიციურობის გამო, როგორც ჩანს არცერთი მეზობელი ქვეყანა არ ეყოლება მოკავშირედ, ხოლო ამერიკა, სამხრეთ ჩინეთის ზღვის ყველა სხვა მოსაზღვრე ქვეყანასთან ცდილობს ურთიერთობების დამყარებას და მათთვის მხარდაჭერას არ იშურებს, რათა მათ შეძლონ ჩინეთის ამბიციების შეკავება.
თვითონ სამხრეთ ჩინეთის ზღვა 3,885,000 კვ/კმ - ია, სადაც რამოდენიმე ასეული კუნძულია, მათ შორის ყველაზე დიდი არის ჰაინანი, რომელიც ეკუთვნის ჩინეთს და სადაც განთვასებული არის მისი ყველაზე დიდი წყალქვეშა ნავების სადგომი, ჟონგშას კუნძულები ეკუთვნის ჩინეთს, დონგშას კუნძულები რომელიც კონტროლდება ჩინეთის მიერ, კონ - დაო რომელიც ეკუთვნის ვიეტნამს, ნატუნას და ანამბას კუნძულები ეკუთვნის ინდონეზიას, პარაცელის კუნძულები, რომელიც წარმოადგენს კუნძულების და ატოლების ჯგუფს კონტორლდება ჩინეთის მიერ მაგრამ მათზე პრეტენზიას აყენებს ვიეტნამი, სკარბორო კონტორლდება ჩინეთის მიერ მაგრამ პრეტენზიას აყენებს ფილიპენები, სპრეტლის კუნძულები რომლის სხვადასხვა ნაწილს აკონტორლოებს სხვადასხვა სახელმწიფო, მაგრამ ამავე დროს პრეტენზიას აცხადებს სხვადასხვა სახელმწიფო.
სამხრეთ ჩინეთის ზღვაში გაივლის, ჩრდილო - აღმოსავლეთ აზიის ქვეყნებისთვის მიწოდებული ნავთობის 80 %, ასევე ამ ქვეყნების ექსპორტ იმპორტის დაახლოებით ნახევარი, ჩინეთის ვარაუდით ზღვის ქვეშ არის დაახლოებით 213 მლრდ ბარელი ნავთობი და 900 მლნ მ3 ბუნებრივი აირი და ასევე ერთ - ერთი საუკეთესო ზღვაა მეთევზეობისთვის.

ჩინეთის მიერ მოთხოვნილი ტერიტორია
აღნიშნული 9 ხაზით

ეკონომიკური ზონების გაყოფის ხაზები

ნავთობ საბადოების ზონები
სამხრეთ ჩინეთის ზღვაში

ჩინეთი პრეტენზიას აცხადებს, რომ მას ეკუთვნის ზღვის ფართობის 80 %, რაზეც არცერთ მეზობელ სახელმწფიოს მსგავსი აზრი არ გააჩნია და რათქმა უნდა აშშ - ც ამის საპირისპიროდ ფიქრობს. ჰააგის სასამრთლომ ივლისის დასაწყისში დაადგინა, რომ ჩინეთის მოთხოვნები უკანონოა, რაზეც ჩინეთის პასუხი იყო, რომ ისინი ამ გადაწყვეტილებას არ ეთანხმებიან.
2012 წელს, ში ჯიპინგის ხელისუფლებაში, მოსცლიდან ცოტა ხანში, მან განაცხადა თუ როგორი უნდა ყოფილიყო ახალი ჩინური ოცნება, მისი განმარტებით ის უნდა დამყარებული ჩინეთის იმპერიულ დიდებას და ყოფილიყო ისეთი, როგორც ეს ჩინეთის არსებობის ოქროს ხანაში იყო, ასრულებულმა ჩინურმა ოცნებამ უნდა უზრუნველყოს, ჩინეთის მოსახლეობის, კეთილდღეობა და ბედნიერი ცხოვრება, ამისათვის კი პირველ რიგში საჭიროა, მოხდეს ჩინეთის ახალი არმიის მშენებლობა, მისი გავლენის გაზრდა მსოფლიოში, ახალი არმიის შესაქმნელად და გავლენის სფეროს გასაფართოებლად კი საჭიროა, რომ ჩინეთმა პირველ რიგში მის მეზობლად მდებარე ტერიტორიების კონტოროლი მოახერხოს, ტერიტორიის კონტოროლისათვის 2 გზა არსებობს, პირველი ეკონომიკური ძალით მისვლა და ტერიტორიის საკუთარ ეკონომიკასთან მყარად ჩამბმა და მეორე ძალით მისვლა და მისი კონტორლის ქვეშ აღება, ჩინეთი როგორც ჩანს მეორე გზას უფრო საიმედოდ მიიჩნევს.
ჩინეთის განვითარების ამ მიმართულებით, წარსამართად პირველ რიგში, ყველაზე მნიშვნელოვანი გეოგრაფიული არეალი არის სამხრეთ ჩინეთის ზღვა, სადაც როგორც უკვე ზემოთ აღინიშნა, არის როგორც მნიშვნელოვანი რესურსები ასევე გადის მნიშვნელოვანი სანაოსნო გზებიც, რომლის უსაფრთხოებაზეც დამოკიდებულია არა მარტო ჩინეთის კეთილდღეობა არამედ რეგიონის ყველა სახელმწიფოსი და ასევე იმ ქვეყნების კეთილდღეობაც რომლებიც ამ ქვეყნების მეგობრებად ითველებიან და მნიშვნელოვან ეკონომიკურ პარტნიორებს წარმოადგენენ, ხოლო ჩინეთის ესეთი სურვილი, რომ ხელში აიღოს ასეთი მნიშვნელოვანი ტერიტორიის კონტროლი, რა თქმა უნდა დიდ წინააღმდეგობას აწყდება, დაინტერესებული სახელმწიფოებისგან.
არსებული დაპირისპეირების საფუძვლების უკეთ გასაგებად, საჭიროა ვიციდეთ, თუ როგორ რეგულირდება საზღვაო აკვატორია საერთაშორისო კანონმდებლობით, 1982 წელს გაეროს ეგიდით მიღეს საერთაშორისო კანონი, რომლის მიხედვითაც, ყველა საზღვაო სახელმწიფოს, უფლება აქვს, რომ სანაპიროდან დაშორებული აკვატორია 12 საზღვაო მილის ფარგლებში გამოიყენოს საკუთარ ნებაზე, ანუ აქ მოქმედებს ის კანონები, რაც თვითონ ამ ქვეყნაში, 12 საზღვაო მილიდან იწყება 200 საზღვაო მილიანი, ექსკლუზიური ეკონომიკური ზონა, მოცემულ აკვატორიაში, სახელმწიფოებს უფლება აქვთ აწარმოონ ეკონომიკური საქმინობა, რომელშიც სხვა სახელმწიფოს ჩარევის უფლება არ ექნება, მაგრამ სახელმწიფო ვალდებულია უზრუნველყოს ამ ტერიტორიის გარემოს დაცვა და არ მიაყენოს მას ისეთი ზიანი, რაც გამოიწვევს, ბუნებრივ თუ ეკოლოგიურ კატასტროფებს. სამხრეთ ჩინეთის ზღვაში კი ისეთი, გარემოა შექმნილი, რომ ყველა სახელმწიფოს ექსკლუზიური ეკონომიკური ზონა ერთმანეთს ამიჯნება და ხშირად 200 მილიანი ზონაც შეიძლება, ერთმანეთს გადაფარავდეს.
2009 წელს, ვიეტნამმა და მალაიზიამ გააკეთეს განაცხადი, მატერიკიდან გაფართოებაზე, რაც ნიშნავდა, რომ ისინი აპირებდნენ საკუთარი კუნძულებიდან გადაეთვალათ ექსკლუზიური ეკონომიკური ზონის საზღვრები, რაზეც ჩინურმა პასუხმაც არ დააყოვნა და მათ წარადგინეს 9 ხაზის განაცხადი გაეროში, რის მიხედვითაც სამხრეთ ჩინეთის ზღვის 80 % ჩინეთს ეკუთვნოდა, რასაც ის ისტორული კუთვნილებით ასაბუთებდა, ჩინეთის ეს სვლა, რა თქმა უნდა არც ერთმა სახელმწიფომ არ სცნო, მაგრამ ეს გამოდგა ძალიან ჭკვიანური სვლა, ვინაიდან შედეგად ყველაფერი გახდა მოლაპარაკების, სადაც ადვილად ვერ გაირჩევა, ვის აქვს კეთილი და ვის ბოროტი განზრახვა, თან ეს ყველაფერი, ასეანის წევრ სახელმწიფოებს შეეხო, რომლებსაც ერთმანეთთანაც უჩნდებათ, პრობლემები, გადაწყვეტის ერთი გზა თუკი მისაღებია ნაწილისათვის, მეორე ნაწილი ამას ეწინააღმდეგება და შედეგად მუდმივად გადაუწყვეტელი პრობლემა გვაქვს, ამ დროს სიტუაციას ის იყენებს ყველაზე კარგად ვისაც მეტი საშუალება აქვს აკონტორლოს მოვლენების მიმდინაროება, ასეთი კი ჩინეთი არის.
ჩინეთმა, პირველი რაც, ამ განცხადების შემდეგ მოიმოქმედა, იყო ის, რომ მის მიერ მოთხოვნილ აკვატორიაში, სხვა სახელმწიფოებს თევზჭერა აუკრძალა, პირველი სახელმწიფო, რომელიც მა გადაწყვეტილების შედეგად ყველაზე მეტად დაზარალდა, იყო ვიეტნამი. ვინაიდან რეგიონში ის ყველაზე დიდი თევზის მომპოვებელი სახელმწიფოა, ბოლო 10 წლეულში 2000 - ზე მეტი ვიეტნამელი მეთევზე, იქნა ჩინეთის საზღვაო ძალების მეირ დაჭერილი, მათ უმეტესობა ჯარიმის გადახდის შემდეგ გაანთავისუფლეს, იყო შემთხვევები, როდესაც მეთევზეები დაიღუპნენ. ვიტნამსა და ჩინეთს შორის, ყველზე მთავარი სადაო, პრაცელის კუნძულები არის, რომლებიც ორივე სახელმწიფოსგან თანაბარი მანძილით არის დაშორებული, მაგრამ ჩინელებმა 1974 წელს ვიეტნამელებს დაასწრეს და კუნძულებზე გადავიდნენ, ახლა უკვე ვიეტნამელებმა დაიწყეს მოთხოვნა, რომ კუნძულები მათ ეკუთვნოდათ და ჩინელებმა ამ კუნძლების ოკუპირება მოახდინეს, ჩინელებმა კი კუნძულებს, ცალკე ტერიტორიის სტატუსი მიანიჭეს, საკუთარი კანონებით და გადაწყვიტეს, რომ ეს ტერიტორია გამოიყენონ საკუთარი ეკონონომიკური ზონის საზღვრების გადასათვლელად, ვიეტნამელები საკუთარ პოზიციებს ამყარებენ ისტორიული ფაქტებით და დოკიმენტებით, რომ ეს აკვატორია მუდამ ვიეტნამელი მეთევზეების მიერ გამოიყენებოდა სარეწაოდ და იმპორატორი ბაობანმა გასცა მათზე სიგელი, ასევე უჩვენებენ ჩინეთის, რუკებს სადაც ჩინეთის ტერიტორია ჰაინანს სამხრეთით არ მიდის, თუმცა ისეთი რუკების პოვნა რთულია სადაც პარაცელის კუნძულები ვიეტნამის ტერიტორიად არის აღნიშნული, ჩინელებიც იშვლიებენ ისტორიულ წყაროებს და ამბობენ, რომ ჯერ კიდევ ჰანის და მინგის დინასტიის დროს აღმოაჩინეს და აღწერეს ეს კუნძლები ჩინელმა მოგზაურებმა, ხოლო XV საუკუნეში ადმირალმა ჟენგ ჰანმა სრულიად ეს ტერიტორია აღმოაჩინა და შესაბამისად ეს მიწაც ვინც აღმოაჩინა მას ეკუთვნის. მსგავსი ლოგიკით სოხუმზე შეიძლება საბერძნეთმაც გამოგვიცხადოს პრეტენზია :). 2014 წლის მაისში, ჩინელებმა ვიეტნამის წყლებში ნავთობის პლატფორმა ჩადგეს, 160 კმ - ით დაშორებული ვიეტნამის ტერიტორიიდან, ვიეტნამი მუდამ წინააღმდეგი იყო, ჩინეთთან ერთად ნავთობის საბადოების გაყოფის, ჩინეთის ასეთ ქმედებას მოჰყვა, ის, რომ ვიეტნამელებმა ვიეტნმაშ განთავსებულ ჩინურ ფაბრიკებზე და ეკონომიკურ ობიექტებზე თავდასხმები მოაწყვეს, 400 - მდე ფაბრიკა იქნა გაძარცვული და გადამწვარი, სულ მცირე ჩინეთის 2 მოქალაქე დაიღუპა, რამოდენიმე დღის შემდეგ ჩინეთის ხელისუფლებამ, ვიეტნამში გემები გაგზავნა და მისი 4,000 მოქალაქის ევაკუაცია მოახდინა, ამის შემდეგ მათ ნავთობის პლატფორმაც დაშალეს, მიზეზად ტაიფუნების საფრთხე დასახელდა, ამის შემდეგ კი ვიეტნმას მოლაპარაკებების გამარტვა შესთავაზეს, სადაო საკითხების გადასაწყვეტად, ვინაიდან ვიეტნამი აპირებდა მიემართა საერთაშორისო სასამართლოსთვის რაც უკვე გაკეთებული აქვს ფილიპინებს, ამ ქმედებების შედეგად, შეიძლება ითქვას, რომ ჩინეთმა 2 ნაბიჯი წინ გადადგა და ერთი უკან, შედეგად 1 ნაბიჯი მაინც წინ არის გადადგმული, დადგა პლატფორმა იქ საიდანაც წინასწარ იცოდა, რომ არება მოუწევდა, აგრძნობინა ვიეტნამს მისი მნიშვნელობა ვიეტნამის ეკონომიკისათვის და საერთაშორისო სასამართლოს ნაცვლად, მოლაპარაკებების მაგიდასთან დასვა, სადაც ვიეტნამი ჩაგრულის და შესაცოდებლის, როლში ვერ გამოვა ხოლო მოლაპარაკებების დასრულებამდე ჩინელები რესურსების გამოყენებას არ შეწყვეტენ. ამჟამად ჩინეთი ვიეტნამისთვის ნომერ პირველი სავაჭრო პარტიორია და ვიეტნამის ეკონომიკა, რომელიც ახლა დგება ფეხზე, ძირითადად ჩინური ინვეტიციების ხარჯზე ახერხებს ამ ყველაფერს და როგორც მეგობარი მაო ძე დუნი იტყოდა, ვიეტნამსა და ჩინეთს შორის დამოკიდებულება არის როგორც ტუჩებსა და კბილებს შორის, როდესაც ტუჩები გაიხსნება კბილები სიცივეს იგრძნობენ, ასე, რომ ვიეტნამს ჯერ კიდევ სჭირდება საფარველი.
განსხვავებული ვითარებაა, სპრეტლის კუნძულების გარშემო, სადაც კუნძულები გაცილებით მცირე ზომისაა, ნაწილი როგორც პარაცელის კუნძულებისა აქაც, სეზონურად მთლიანად წყლის ქვეშ ექცევა, ამის გამო აქ სახელმწიფოებს გაცილებით დიდი სამუშაოების ჩატარება სჭირდებათ, განსაკუთრებით ჩინეთს, პირველი ჩინური დასახლებები რიფებზე, გაჩნდა და ჩინეთის ხელისიფლების განცხადებით ეს იყო, თავშესაფერი იმ მეთევზეებისთვის ვისაც შორ მანძილზე უწევდათ წამოსვლა სათევზაოდ, მაგრამ მალე აქვე გაჩნდა სამხედროებიც, სამხედორებს მოყვა მშნებლობები, საბოლოოდ კი ჩინეთის განცხადებით ესენი არის კუნძულები, ეს კუნძულები ეკუთვნის მას და ვინაიდან მიწა მისი საკუთრებაა მის გარშემო არსებული 200 მილიანი საზღაო ზონაც მის ეკონონომიკურ ზონაში შედის, ამ ყველაფერზე განსაკუთრებით დიდი პროტესტი ფილიპინებში გაჩნდა და მათ მიმართეს ჰაგის სასამართლოს, ჯერ კიდევ მაშინ ჩინელებმა განაცხადეს, რომ ესენი იყო კუნძლები და ისინი არ ცნობდნენ სასამართლოს დადგენილებას, რომელიც ჩინეთის არგუმენტებს არ გაიზიარებდა, ფილიპინელების განცხადებით კი ეს იყო ხელოვნურად შექმნილი კუნძულები და შესაბამისად თუკი ვინმე გადაწყვეტს, რომ სადემ კუნძული ააშენოს, ეს იმას არ ნიშნავს, რომ მის გარშემო 200 მილის მანძილზე მას შეუძლია აკვატორია, საკუთარ ეკონომკურ ზონად გამოაცხადოს.
მომდევნო დიდი დაძაბულობა ჩინეთს, იაპონიასთან აქვს, სენკაკუს იგივე დიაო დაუს კუნძულების გამო, კუნძულები აღმოსავლეთ ჩინეთის ზღვაშია განთავსებული, ამ სამი კუნძულიდან არც ერთი არ არის დასახლებული, უკვე ერთ საუკუნეზე მეტია, რაც ისინი იაპონური ადმინისტრაციის მმართველობის ქვეშ დგას, 2012 წელს, შეხედეს, რა ჩინეთის ძალა თუ, როგორ სწრაფად იზრდებოდა, იაპონიის მთავრობამ განაცხადა, რომ მათ კუნძულების, რომლებიც ამდენი ხანი აღებული ჰქონდათ იჯარით, შეისყიდეს და ისინი ამიერიდან იაპონიის განუყოფელი ნაწილი არის, კუნძლების ფლობის შესახებ, ჩინეთს პრეტენზია, მოყოლებული მეორე მსოფლიო ომის დასასრულისა მუდმიავად ჰქონდა, მას შემდეგ, რაც იაპონიამ კუნძლების მიერთების შესახებ განაცხადა, ჩინეთში დიდი საპროტესტო ტალღა დაიწყო, მოსახლეობა თავს ესხმოდა იაპონური კომპანიების ოფისებს და საწარმოებს, ყველაფერი იაპონური უცებ იქნცა სიძულვილის საგნად პლიუს ავტომობილებიც. ორივე ქვეყანაში ნაციონალიზმი, მნიშვნელოვან როლს თამაშობს, ერთის მხრვი ჩინეთში, სადაც ინტერნაციონალური კომუნიზმის პრივატიზაცია მოახდინეს, განსაკუთრებით საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ და ის პარტიის და საკუთარ ინტერესებს შეუსაბემეს, ხოლო მეორეს მხრივ იაპონიაში, რომელიც შირიდან წყნარი და მშვიდი ქვეყნა ჩანს, მმართველი ძალა უნტრაკონსერვატიულია, და შინძო აბე, რომელიც ქვეყნას 2012 წლიდან მოყოლებული მართვას, განსაკუთრებით მკაცრი პოლიტიკით გამოირჩევა ჩინეთის მიმართ. ჩინეთსა და იაპონიას შორის მეტოქეობა უკვე საუკუნეების ისტორიაა, განსაკუთრებით დიდი მოვლენა მეორე მსოფილიო ომი იყო, რომლის დროსაც ჩინეთის დიდი ნაწილი, იაპონელების მიერ იქნა ოკუპირებული, ჩნელები დღემდე ითხოვენ ომის დროს ჩადენილ ბევრ ფაქტზე ოფიცალური ბოდიშის მოხდას, განსაკუთრებით კი დავის საგნად იქცა ნანკინის მოლნები, 1937 წელს, როდესაც იაპონურმა ჯარებმა ქალაქი ნანკინი აიღეს, რომელიც მაშინ ჩინეთის დედაქალაქი იყო, მათ მაშინ მთელი ქალაქი გაძარცვეს და დაანგრის, 2014 წლის 13 დეკემბერს, ში ჯიპინგმა ამ მოვლენის გასახსებლად, ნანკინში ღონისზიება მოაწყო, რომლის დროსაც განაცხადა, რომ ეს მოვლენა, დანაშაულებრივი, იყო, რომლის დროსაც 300,000 ჩინელი დაიღუპა, და 20,000 - ზე მეტი ჩინელი ქალი იქნა გაუპატიურებული იაპონელი ჯარიკაცების მიერ, მართალია სიტყვა ისე იყო დაწერილი, რომ ის ორივე მხარეს მოუწოდებდა ასეთი შემთხვევა, გამოეყენებინათ, როგორც მაგალითი და ჭკუის სასწავლებელი, მაგრმა დამნაშავის დასახელებამ ცუდი შედეგი გამოიღო, შემთხვევის განხილვისას იაპონური მხარე სულ სხვას ამბობს და საერთოდაც უარყოფს მსგავსი მოვლენის არსებობას.
2015 წელს, შინძო აბემ იაპონიის კონსტიტუციაში, ცვლილება შეატანინა, რომლის მიხედვითაც ქვეყნის პაციფისტური კონსტიტუცია, რამდოენიმე სიტყვით და დიდი შინაარსით შეიცვალა, ამიერიდან იაპონიას უფლება მიეცა, სამხედრო ოპერაციები ჩაატაროს ქვეყნის საზღვრებს გარეთაც, ვინაიდან პრემიერის განცხადებით, ეს იყო შეზღუდვა იაპონელი ხალხის კეთილდღეობის დაცვის გზაზე. ამ ყველაფერს ამერიკელები მიესალმნენე, მიუხედავად იმისა, რომ იაპონიის კონსტიტუცია პრაქტიკულად მათ მეირ იქნა შემუშავებული და 1947 წელს, ძალაში შეყვანილი.
ჩინეთის ასეთის სწრაფი ზრდის და საგარეო პოლიტიკის გამო, ამერიკამ ნება დართო ჯაპონიას შეეცვალა კონსტიტუცია, ტოკიოს ყურეში განთავსებულია აშშ - ს უძლიერესი მე - 7 - ე ფლოტილიის მართვის ცენტრი, კუნძულს ოკინავაზე კი ამერიკის სამხედრო საზღვა და საჰაერო ძალების ბაზები, რომლებიც კუნძულის ტერიტორიის 20 % - ს იკავებენ, 2012 წლიდან მოყოლებული ამერიკელებმა აქ გადაიყვანეს ოსპრეის ესკადრილები, რომლებიც ძალიან მოხერხებულია, სპეციალური ოპერაციების ჩასატარებლად და ძალის სწაფი გადაყვანისთვის.
ამერიკელები და იაპონელები, გაერთიანებული ძალებით ეხმარებიან, ფილიპინელებს, რომ შეძლონ საკუთარი ჯარის უფრო გაძლიერება, იაპონაიმ საჩუქრად გადასცა საპატრულო კატარაღები, ხოლო ამერილელები ფილიპინელებთან მოლაპარაკებებს აწარმოებენ, მის სამხედრო ბაზებზე დამატებით სადაზვერვო თვითმფრინავების განთავსების შესახებ, ასევე რამოდენიმე სამხედრო გემის რეგიონში დამატებაზე.
ასევე ნიშანდობლივია, ის, რომ ამერიკამ დაიწყო დაახლოება ვიეტნამთანაც და სავარაუდოა, რომ ამერიკული გემები და თვითმფრინავები, ისევ დაბრუნდებიან და ნანგის ყურესა და საფრენ ბილიკებზე.
დასკვნის სახით შეიძლება, ითქვას, რომ რეგიონის ქვეყნებიდან ჩინეთთან, ყველას თავისი პრობლემები აქვს, განსაკუთრებით ბევრი ვიეტნამს, მამგრამ ეკონომიკურად იმდენად მნიშვნელოვანი არიან ერთმანეთისთვის, რომ ტერიტორიული დავის მიუხედავად, ჯერ უკიდურეს გადაწყვეტილებებამდე ვერ მიდია, იაპონიას მიუხედავად, იმისა, რომ იაპონურმა ინვესტიციებმა ბოლო წლებში მნიშვნელოვნად იკლო ჩინეთში, ჯერ კიდევ სჭირდება, ჩინური მუშა ხელი და რესურსები, ხოლო ჩინეთს იაპონური ტექნოლოგიები. დაპირისპირება აშშ -ს და ჩინეთს შორის ცივი ომის ლოგიკით მიდის, ვერც ერთი ვერ გაბედავს ალბათ, რომ მოერეს სამხედრო ძალით დაუპირისპირდეს, ვინაიდან ერთისთვის ზიანის მიყენება მეორესთვისაც არ ნიშნავს ნაკლებ ზარალს. ჩნელი სტრატეგბის გათვლით ჩინეთი აშშ - ს დაახლოებით 30 - 40 წელიწადში დაეწევა სამხედრო ძლიერებით, მაგრამ მაშნდელ მსოფლიოს დიდი ვარაუდით სულ სხვა პრობლემები ექნება.

ინდური ნაციონალიზმი

2016-07-19T00:21:00.001+04:00

მიუხედავად იმისა, რომ საქარველოში შედარებით ბევრი იციან ინდოეთზე, ინდურ ნაციონალიზმზე საუბარი ალბათ უცნაური ჩანს და ნაკლებად საინტერესოც, მაგრამ ეს არის ქვეყანა, რომლის მშპ მოცულობით უკვე მესამეა მსოფლიოში. ინდოეთის შესახებ ვერ ვიიტყვით, რომ რომელიმე ქვეყნის გეოპოლიტიკურ თამაშს თამაშბსო, ვერც იმას, რომ რომელიმე ქვეყანა ჰყავს საკუთარ გეოპოლიტიკურ თამაშში ჩართულიო. თუმცა, თუკი ქვეყანა განვითარების არსებულ ტემპსა და მიმართულებას შეინარჩუნებს, ნამდვილად მივიღებთ კიდევ ერთ გეოპოლიტიკურ მონსტრს, რომელსაც საკმაოდ ძლიერი ნაციონალური იდეა გააჩნია და ამავე დროს, არც გაუჭირდება ბევრი მიზნის მიღწევა.
ახლა კი ინდური გეოპოლოტიკის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან საკითხს –ინდურ ნაციონალიზმს – შევეხოთ. წინასწარ ვიტყვი, რომ ინდოეთი მრავალეთნიკური სახელმწიოფოა და ამავე დროს, მრავალენოვანიც, თუმცა მაინც ახერხებენ საერთოს პოვნას და საერთო ინდური იდენტობის ჩამოყალიბებას, რასაც პირველ რიგში ამყარებენ ისტორიული წინამძღვრებით. ინდურ საზოგადოებაშიც არის იდეა დიდი ინდეოთის შესახებ, რაც პირველ რიგში, დღევანდელი პაკისტანისა და ბანგლადეშის ინდეოთთან შეერთებას გულისხმობს. სხვა თუ არაფერი, ინდი პაკისტანს შუაზე კვეთს. მთელი ეს ტერიტორია, რაც დიდ ინდეოთს მოიცავს, ისტორიის განმავლობაში არა ერთხელ მოქცეულა ერთი ხელისუფლების ქვეშ. ეს ფაქტი კი დიდი ინდოეთის იდეის კიდევ ერთი გამამყარებელი საბაბია, იდეურად და ისტორიულად. პირველი ასეთი წარმონაქმნი მაურიას იმპერია იყო, რომელიც მთელ ინდოსტანის სუბკონტინეტსა და დეღევანდელი ავღანეთისა და ირანის ტერიტორიის ნაწილსაც მოიცავდა. ინდოსტანის ნახევარკუნძულზე ჩამოყალიბებული მომდევნო დიდი გაერთიანება იყო გუპტას იმპერია, რომელიც ასევე თითქმის მთლიან ნახევარკუნძულს მოიცავდა, ნახევარკუნძულზე არსებულ სხვა მცირე ზომის სახელმწიფოებს კი თავის გავლენის სფეროში აქცევდა.
1857 წელს, როდესაც ინდეოთში სიფაიების აჯანყება დაიწყო, ინდეოთი ბრიტანეთის კოლონიად იყო ქცეული. აჯანყების მიზეზები იყო ბრიტანელების მიერ ინდოეთის ეკონომიკური ექსპლოატაცია, ასევე, მოსახლეობის რელიგური შეხედულებების შეურაცხყოფა, რამაც სოციალური სიტუაცია საბოლოოდ მიიყვანა აუტანელ მდგომარეობამდე. შედეგად, სიფაები, რომლებიც ბრიტანულ ჯარში მსახურობდნენ, აჯანყდნენ და იარაღი ბრიტანელების წინაარმდეგ მიმართეს. აჯანყება თითქმის მთელ ინდოეთს მოედო. აჯანყებულები დამარცხდნენ, მაგრამ დღეს მათი აჯანყება განიხილება, როგორც პირველი ომი დამოუკიდებლობისათვის, რომელიც ინდური ნაციონალიზმით იყო ნაკარნახევი. თუკი მოვლენებს ბოლომდე გავყვებით, მართალც ფაქტია, რომ აჯანყება ჩაცხრებოდა მაშინ, თუკი ინგლისელები დამარცხდებოდნენ. აჯანყებულებმა ბაჰადურ შაჰი ინდეოთის იმპერატორადაც კი გამოაცხადეს. თუმცა, დღეს რთულია იმის თქმა, თუ რამდენად შეინარჩუნებდა ბაჰადურ შაჰი ერთიან ინდოეთს, მაშინ როდესაც იგივე 1947 წელსაც ვერ მოხერხდა. ჩემი ვარაუდით, 1857 წელს რომ აჯანყებულებს მოეხერხებინათ და ბრიტანელები ქვეყნიდან გაეყარათ, შედეგად ინდეოთი კიდევ უფრო დაქუცმაცდებოდა. ამას ნამდვილად შეუწყობდა ხელს იგივე ბრიტანეთი და სხვა ევროპული სახელმწიფოები, რომლებიც იმ დროს მნიშვნელოვანი პოლიტიკური მოთამაშეები იყვნენ. ინდოეთის დამოუკიდებლობისკენ გზაზე მომდევნო მნიშვნელოვანი ნაბიჯი იყო 1885 წელს ინდეოთის კონგრესის ჩამოყალიბება. ინდოეთის ინტელიგენციამ თავად ჩამოაყალიბა ეს ორგანიზაცია, რათა მოსახლეობაში გაეზარდა განათლებისა და საზოგადოებრივი საჯაროობის დონე, რასაც ინდოეთი უნდა მიეყვანა ეროვნული იდეის აღორძინებამდე და დამოუკიდებლობამდე. მომდევნო წლებში კონგრესი მართლაც გახდა ინდოეთის დამოუკიდებლობის საფუძველი. ეს ორგანიზაცია ერთგვარად ჰგავდა საქართველოში არსებულ წერა – კითხვის გამავრცელებელ საზოგადოებას. ორივე დააარსა თვითორგანიზებულმა ინტელიგენციამ და მიზნად ისახავდა საზოგადოების ცნობიერების ამაღლებასა და საბოლოოდ კი, კოლონიზატორისგან სამშობლოს გათავისუფლებას.
1920 წელს, ქალაქ ნაგპურში, ინდეოთის კონგრესმა ჩაატარა ყრილობა, რომელმაც მიიღო გადაწყვეტილება სამოქალაქო დაუმორჩილებლობის გამოცხადების შესახებ. 1921 წელს ინდეოთში დაიწყო სამოქალაქო დაუმორჩიელბლობა, რომლის ლიდერიც იყო მაჰათმა განდი. დაუმორჩიელბლობა 14 თვის მანძილზე გრძელდებოდა. ეს იყო უფრო მეტად მშვიდობიანი მოძრაობა, მოსახლეობა აღარ ემოჩილებოდა ბრიტანულ ადმინსტრაციას და საკუთარ თავზე ყველა იმ ფუნქციის აღება სცადა, რომელიც ბრიტნალებს უნდა შეესრულებინათ. ბრიტანელებს უარს ეუბნებოდნენ გადასახადების გადახდაზე, ადამიანები ტოვებდნენ ბრიტანულ საჯარო სამსახურს და პირადი კომფორტის დათმობის ხარჯზე ცდილობდნენ წვლილი შეეტანათ ინდური სახელმწიფოს ჩამოყალიბებაში. ეს იყო პირველი სამოქალაქო დაუმორჩიელბლობის აქცია, რომელსაც მოჰყვა სხვა მნიშვნელოვანი აქტივობებიც, რომლებიც ხელს უწყობდნენ და აძლიერებდნენ ინდური ნაციონალიზმის ჩამოყალიბებას.
1942 წელს, განდის მეთაურობით ინდეოთში დაიწყო ბრიტანელების წინააღმდეგ მიმართული მოძრაობა ,,დატოვე იდნეოთი”. ეს იყო სამოქალაქო დაუმორჩიელბლობის მომდევნო აქცია, რომლის სლოგანის –,,გააკეთე ან მოკვდი, ახლა ან აღარასოდეს” – ქვეშაც, გაერთიანდა მთელი ინდოეთი. ეს იყო მშვიდობიანი დაუმორჩიელბლობის მოძრაობა, როდესაც მშვიდობიანი პროტესტანტები აქციების დარბევისას წინააღმდეგობასაც კი არ უწევდნენ ბრიტანულ საპოლიციო შენაერთებს. საბოლოოდ კი ბრიტანლებმა მიიღეს ის, რომ მათ მიერ ნაცემი ერთი აქტვისტი ხდებოდა ათასი სხვა აქტვისტის კუმირი და ბრიტანალები ჰქმნიდნენ წამებულებს, შეშინებული საზოგადოების ნაცვლად. მიუხედავად იმისა, რომ ბრიტანეთის ხელში ინდეოთი თითქმის 2 საუკუნის განმავლობაში იყო გაერთიანებული, 1947 წელს დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ, ის მაინც დაიშალა სხვადასხვა სახელმწიფოებად, რისი მთავარი მიზეზიც იყო რელიგია. მუსლიმური თემი, ჯერ კიდევ დამოუკიდებლობისთვის მოძრაობის პეიროდში, ბოლომდე არ უჭერდა მხარს არსებულ მოძრაობას, რადგან ისინი თვლიდნენ, რომ ახალ სახელმწიფოში მუსლიმები იქნებოდნენ დაჩაგრულები ჰინდუისტი უმრავლესობის მიერ.
საბოლოოდ, მუსმლიმურმა თემმა და ბრიტანელებმა მოახერხეს ის, რომ დღეს გვაქვს ორი სახელმწიფო ერთის ნაცვლად. მიუხედავად იმისა, რომ მუსლიმური და ჰინდუისტური თემები, სხვა რელიგიურ დაჯგუფებთან ერთად, ერთობლივად ცდილობდნენ მიეღწიეთ ქვეყნის დამოუკიდებლობისთვის. დღევანდელ ინდოეთს კონსოლოდიაციაში პირველ რიგში ეხმარება ზემოთ მოყვანილი წარსული. ასევე, ამ წარსულიდან ერთი ძალიან უცნაური მომენტიც იმის შესახებ, რომ ეს ხალხი, რომელიც ერთად იბრძოდა დამოუკიდებლობისთვის, დღეს მტრებად არიან ქცეული. დღევანდელ ინდოეთს პაკისტანთან მეტოქეობა და მტრობა საკუთარი იდენტობის ჩამოყალიბებასა და ნაციონალური შეგრძნების აშენებაშიც ეხმარება. პაკისტანთან ომებმა, ჩინეთთან და პორტუგალიასთან მცირე დაპირისპირებამ, შეიძლება ითქვას, რომ დიდად შეუწყო ხელი ეროვნულობის იდეისა და ერთიანობის განტმკიცებას. თან იმასაც თუ დავუმატებთ, რომ ყველა ამ დაპირისპირებიდან ინდოეთი ავად თუ კარგად საკუთარი ინტერესების კარგი დამცველი გამოდგა და ეროვნული სიამაყის ასამაღლებლადაც გამოიყენა, ინდოელი თავს ნაკლებად გრძნობს საწყალი ქვეყნის შვილად, მიუხედავა იმისა, რომ ფეხბურთს ინდოეთის ნაკრებიც აგებს :).

სხვა გარემოებებიდან, რაც ინდოეთის ერთიანობას უზრუნველყოფს, ეს არის:
1. ერთიანი პოლიტიკური მმართველობა ქვეყანაში;
2. ინგლისური ენა და დასავლური საგანმანათლებლო სისტემა;
3. სატრანსპორტო კომუნიკაციების განვითარების მაღალი ტემპი, რაც უკეთესი და ხშირი კომუნიკაციის შესაძლებლობას იძლევა. კომუნიკაციას კი საერთო აზრების ჩამოყალიბებასთან მივყავართ;
4. თანამედროვე პრესის გავლენა. მედია იმდენად სწარაფად ავრცელებს საერთო სიახლეებს, რომ ის დიდ გავლენას ახდენს საერთო საზოგადოებრივი აზრის ჩამოყალიბებაზე;
5. ისტორიულ–კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების აღდგენა.

დასკვნის სახით შეიძლება ითქვას, რომ როგორც მსოფლიოს სხვა სახელმწიფოების უმეტესობაშია, ინდოეთშიც რეალური ნაციონალიზმის მშნებლობა ბოლო საუკუნე–ნახევრის შედეგია. თუმცა, მის გასამყარებლად უფრო გვიანდელ ისტორიაში მომხდარ მოვლენებსაც კარგად იყენებენ. ქვეყანა იმდენად მრვალეთნიკური და ჭრელია, რომ აქ ეთნიკური ნაციონალიზმის მშენებლობა სრული სისულელე იქნებოდა და ამის გამო, სახელმწიფო (სამოქალაქო) ნაციონალიზმის შენება დაიწყეს, რისთვისაც ყველაზე კარგად გამოიყენეს კოლონიზატორის დატოვებული ინგლისური ენა. დღეისათვის ჰინდი უკვე სწრაფად შედის ყოველდღიურ ცხოვრებაში მთელი ქვეყნის მასშტაბით, თუმცა უმცირესობების ენებიც ინარჩუნებენ თავიანთ სტატუსს. ინდოეთისთვის დღემდე გადაუჭრელ პრობლემად რჩება კასტურობა. თუმცა, თვით ამ კასტებიდან დაკომპლექტებული პოლიტიკური მმართველობა უკვე მთელი ძალით ებრძვის ამ ტრადიციას, რადგან ხედავენ, რომ ეს ყველაფერი ხელს უშლის და აზიანებს როგორც ქვეყნის ეკონომიკურ და სოციალურ განვითარებას, ასევე ნაციონალური იდეის ჩამოყალიბებას.

სამოთხე და ევროკავშირი

2016-06-22T02:04:00.000+04:00

სამოთხეში მოხვედრა ყველა მორწმუნისათვის უმაღლესი დავალებაა, რისთვისაც ცოცხლობს და იღწვის, მთელ თავის ცხოვრებას ატარებს, როგორც დიდ გამოცდას და გზას, რომელმაც უნდა გაარკვიოს მოხვდება თუ არა ის სამოთხეში.

როგორც ცნობილია სამოთხეში მოხვედრა არ მოხვედრის საკითხს ერთადერთი ვინმე წყევტს და ეს თვითონ თითოეული ინდვიდი არის. მას შემდეგ რაც ადამიანმა სამოთხეში დიდი მიქარვა ჩაიდინა და ისეთი რამ დააგემოვნა, რაც მისთვის ნაადრევი და აკრძალული იყო ( ცნობისმოყვარეობაა ეგ :) ) ღმერთმა კარი გამოუჯახუნა და სანაცვლოდ გამოატანა ცნობიერება და განსჯის უნარი, რომლის ძალითაც მოგვეცა შესაძლებლობა ვიაზროვნოთ თავისუფლად და გადავწყვითოთ საკუთარი ბედი, თუ სად ვიქნებით, როგორ გავატარებთ ცხოვრებას და რას მივიღებთ მომავლისგან და სად ამოვყოფთ თავს სიკვდილის შემდეგ.

ზოგადად ღმერთი მზად არის მიიღოს ყველა სამოთხეში, მაგრამ პრობლემა არის ჩვენი საკუთარი თავი, რომელიც სამოთხის წესებთან არათავსებადია ჩვენივე ცხოვრების სტილის გამო, ანუ რომც მიგვიღონ ვერ გავჩერდებით შეიძლება ითქვას, ვინაიდან ყველას იქ მიუწევს გული სადაც მისი ქცევისთვის შესაფერის გარემოს მოელის. შესაბამისად ვინც სამოთხეში ვერ ხვდება ალტერნატივად ჯოჯოხეთი რჩება ( სალხინებელი მართლმადიდებლობამ გამორიცხა )

ჩვენ კი გვეძლევა თავისუფალი გონება და განსჯის უნარი, თუმცა ამ თავისუფალ გონებას და განსჯას სჭირდება გაწვრთნა, იმისათვის, რომ სწორად განსაზღვროს ის მდგომარეობა და სიტუაცია, რამაც უნდა მისცეს შესაძლებლობა მიაღწიოს სამოთხეს ანუ ადამიანმა მთელი ცხოვრება ისე უნდა უნდა გაატაროს, რომ ყველგან შეამჩნიოს ჩაძინებული და ჩამალული ეშმაკი და მას გაუაზრებლად არ შეეფეთოს და აჰყვეს. განსჯის უნარი ვინაიდან გამოცდილებისგან ისწავლება, ადამინები ხშირად ცდებიან და ცოდვაში ვარდებიან თუმცა ღმერთმა აედნაც მოგვცა გამოსავალი და აღსარება შეგვიძლია ჩავაბაროთ.

სამოთხიდან გამოგდების მექანიზმი არ არსებობს, იმ ქვეყნიდან დაბრუნებული ბევრი არის მაგრამ ის ვინც საბოლოოდ წავიდა და სამოთხეში მოხვდა ის სამუდამოდაც იქ რჩება, აი, ჯოჯოხეთიდან გამოყვანის მექანიზმი კი ნამდვილად არსებობს, რაც პირველ რიგში ამ დაკარგული სულის უფალთან ადვოკატირებს გულისხმობს, რომ ის ნამდვილად იმსახურებს სამოთხეში ყოფნას.

ახლა ეს ყველაფერი განვიხილოთ იმ კუთხით, თუ რატომ ვერ ხვდება საქართველო ევროკავშირში, მიუხედავად რომ იმისა, რომ ასეთი კარგი ხალხი ვართ ქართველები და ასე ძალიან მოგვწონს ევროპული ხელფასი ( თვეში მინიმუმ €1,500 ), ევროპულ ფასეულობებზეც ასე თუ ისე ვთანხმდებით, ყოველშემთხვევაში თუ ჩვენ ისე მოგვექცევიან, როგორც ევროპული ფასეულობები მოითხოვს უკმაყოფილო არ დავრჩებით. კიდევ ქართველები არც, ისე ბევრნი ვართ, რომ ჩვენი ევროკავშირში მოხვედრით დიდად შევცვალოთ ევროკავშირის შინაარსი, სულ ტარტაროზები, რომ ვიყოთ საქართველოს ეს 3,7 მლნ მოქალაქე მაინც ვერაფერს ვუზმათ ნახევარმილიარდიან კავშირს.

ახლა სამოთხის და ევროკავშირის გზას პუნქტებად გავყვეთ, საქართველომ დამოუკედბლობის დაბრუნებისთანავე განაცხადე, რომ ის შეუდგა ევროკავშირს და თავის უმაღლეს მოვალეობად და სიცოცხლის აზრად ევროპელობა და ევროპული ღირებულებები აღიარა.

ევროპული ღირებულებების გაზიარება და ევროკავშირში მოხვედრაც მხოლოდ ჩვენი გადასწყვეტია, ევროკავშირიდან არავინ არ გვაძალებს აუცილებლად ჩვენნაირი იყავითო, ( კარგი იქნება თუ ჩვენს ღირებულებებს გაიზიარებთ, თორე ისე ჩინეთთანაც კარგი და მომგებიანი ურთიერთობა გვაქო ) ჩვენი მეზობლები კი საერთოდ თვითონ არიან ჯოჯოხეთის გზას შემდგარი და ალბათ პირიქით გაუხარდებათ, თუკი ჩვენც მათთნაირი ვიქნებით. ჩვენთვის ევროკავშირი ჯერ არც გაუღიათ, რომ გამოეჯახუნებინათ, თუმცა ახლა უკვე არ შესულზე აპირებენ ისეთი კარის გაკეთებას, რომ შიგნიდან მიხურულიც ადვილად გამოგვიჯახუნონ.

ევროკავშირიც მზად არის, მიიღოს ყველა ვინც გაიზიარებს მის ღირებულებებს, გულშიც ჩაგიკრავენ თუნდაც რუმინეთი ან ბულგარეთი იყო, ეს ხომ ზრდას უწყობს ხელს, მაგრამ ჯერ ამ ორმაც ვერ გაიგო ბოლომდე, რომ ევროკავშირი ის სამოთხე არ არის სადაც რუმინულ მაფიის წესებით უნდა იცხოვრო ან ბულგარულად იმათხოვრო და საქართველოსთვის, ხომ სრუალიდ წარმოუდგენელი და მიუღებელია ცხოვრების ის წესი, რაც ევროკავშირში აქვთ, დილის 10 - 11 საათზე მუშაობის დაწყებას მიჩვეული ადამიანისთვის ევრო რეგულაცია, რომ სამუშოა პირნათლად უნდა შეასრულოს და მეზობელი და სანათესაო არ დაიხმაროს ცოტა უცნაური მაინც იქნება და ნამდვიალდ არ მოუნდება ასეთ ხალხთან ცხოვრება. ანუ არც ჩვენ ვართ ჯერჯერობით ევრო სამოთხესთან თავსებადი. სალხინებელი არც აქ არის, ანუ ან გავიზიარებთ ევროპულ ღირებულებებს ან არა. ( და :) )

როგორც ღმეთმა მისაც ადამიანს თავისუფალი გონება და განსჯა, ასევეა დასავლური ღირებულებებიც, რომელიც ამბობს, რომ ყველა ქვეყანამ თივთონ უნდა გადაწყვიტოს საკუთარი ბედი, თუ სად უნდა, რომ გაერთიანდეს, როგორ უნდა იცხოვროს და მართოს საკუთარი თავი. თუ დიქტატურას ავაშენებთ მაშინ ყველაფერი მარტივად იქნება და ზუსტად გვეცოდინება სად ამოვყოფთ თავს, ხოლო ის ვინც დემოკრატიის მშნებლობას იწყებს, მას მოუწევს ეს დემოკრატია გამოზარდოს, ასწავლოს მას იმის გამოცნობა, თუ რა ქცევამ შეიძლება მიიყვანოს ის ჩაძინებულ და ჩამალულ დიქტატურასთან, რომელიც ეშმაკივით სულ ყველა იმ სიკეთის დაპირებას იძლევა, რაც ასე აკლია ჩვენს გულებს. დემოკრატია ზოგადად მოცემულობა არ არის და ის დროში ისწავლება ისევე, როგორც განსჯის უნარი. დემოკრატიის სწავლის პროცესში საქართველომ უკვე დაუშვა უამრავი შეცდომა, თუმცა უკვე ბევრ მათგანს გულწრფელად ვნანობთ და ზოგს საჯაროდაც განვიხილავთ, ევროკავშირიც და ევროპული ღირებულებებიც გაგვიღებს კარს და შეინდობს ჩვენს აღსარებას თუკი ამ ყველაფერს მანამდე მოვახერხებთ, როდესაც მოვითხოვთ რომ ევროპის კარი გაგვეღოს.

ევროკავშირსაც არ აქვს, გამოგდგების მექანიზმი ვინც იქ მოხვდება უკვე იზიარებს ევროპულ ღირებულებებს და მთელი მისი დარჩენილი ცხოვრებაც უნდა დაიცვას ეს ღირებულებები, თორემ მერე სულიაერი მღელვარება დაეწყება და საბერძნეთივით, იტალიასავით ან ბრიტანეთვით შეიძლება თვითონ დაიწყოს იმის მცდელობა, რომ სამოთხე მიატოვოს. ბევრმა ქართველმა ნახა უკვე ევროპა, ევროკავშირი და ევროპული ღირებულებები მოქმედებაში და ისინიც კი აღიარებენ მის უპირატესობას ვინც იქ ჯოჯოხეთის გზას გაუყენა საკუთარი თავი, ეს ხალხი კლინკური სიკვდილით მონაკვდავებად შეგვიძლია ჩავთვალოთ, ვინც იცის სამოთხე რა არის და ახლა უკან მობრუნდენენ და იმქვეყნიურ ამბებს ყვებიან. აი ჩვენს ჯოჯოხეთიდან დახსნას რაც შეეხება და იმას, რომ ჩვენ მართლა ვიმსახურებთ, თუ არა ევროკავშირში მოხვედრას, მაგ ყველაფერს საკმაოდ კარგად აკეთებენ ის ქვეყნები ვისაც ჩვენთან ერთად სურს მოხვდეს ევროკავშირში, ან უკვე იქ არიან და უნდა ჩვენი თავი გამოგლიჯონ ამ გზას, რომელიც იმდენად რთულია, რომ შეიძლება ცდუნებას ვერ გავუძლოთ და ის სამოთხისკენ მიმავლის ტვრითი უცებ მოვიხსნათ და გზა გავაგრძელოდ უტვირთოდ და უმიზნოდ რაც ადვილი იქნება, მაგრამ უმიზნოდ მოსიარულეს გზა სწრაფად უმოკლდება და ვინც სიარულს აჩერებს ის დიდ ქალაქს ვერ მიაღწევს.

საბოლოოდ ვიტყოდი, რომ ჩვენ გვაქვს შანსი და თანაც ნამდვილად, რომ შევითვისოთ ევროპული ღირებულებები, რომლებიც პირველ რიგში სწორედ ქრისტიანობას ეყრდნობა და მთელი მისი განვითარება ქრისტიანულ მორალზე დაყრდნობით ჩამოყალიდბა. და თუ ჩვენს ქვეყანში მოსახლეობის 83 % რომელიც თავს მართლმადიდებელ ქრისტიანს უწოდებს თუ მართლა იმ გადაწყვეტილებით ცხოვრობს, რომ ეს ცხოვრება ისე განვლოს, რომ სამოთხეში მოხვდეს, მე მჯერა, რომ საქართველო უფრო მალე მოხვდება ევროკავშირში ვიდრე ეს ხალხი სამოთხეში ( მაგრამ პრობლემა ის არის, რომ ეს 83 % იმიტომ წერდა ქრისტიანი ვარო, რომ უფრო ის არ იცოდა სხვა რა შეიძლება ყოფილიყო)

P:S. მარქს მარქსისიტის გამოსვლა აჩვენესო და მაქრქსმა მე მარქსისიტი არ ვარო, ალბათ ქრისტეც ეგრე იტყოდა საკუთარ თავზე, იმ ქართველი ქრისტინებისთვის, რომ ეს ესმინა ხალხს, რომ დღე-დრეზე მეორეთ მოსვლით აშინებენ, მაშინ როდესაც ბიბლიაში თვით ქრისტეს სიტყვები წერია, რომ : ,, მაგრამ იმ დღეზე და ჟამზე არავინ იცის, არც ზეციურმა ანგელოზებმა, არც ძემ, არამდე მხოლოდ მამამ". ასე, რომ ის ვინც საქართველოს ევროკავშირში და ევროპულ ღირებულბებთან ვერ ხედავს ჯობია თავი შეიკავოს წინასწარ მეტყველებისგან.

P.P.S. ევროპულ ღირებულბებთან სხვა ყველა დიდი რელიგიაც ძალიან ადაპტირებულია, ვინაიდან არც ერთი მათგანი არ ქადაგებს ერთმა ადამიანმა მეორეს ზიანი მიაყენოს და ათესიტებიც იზიარებენ ჰუმანუზმის იდეებს, ვინაიდან უმეტსწილად მათი გაათეისტება სწორედ ამ ჰუმანიზმის იდეებმა განაპირობა. ასე, რომ ევროკავშირისკენ გზა ყველანაირად ხსნილია, თუკი რაიმე სახით მაინც ვიცხოვრებთ, როგორც ჭეშმარიტი, ქრისტიანი, მუსლიმი ან თუნდაც ათეისტი განმსჭვალული ჰუმანიზმით.

Wandel im Südkaukasus, Neue politsche Lage und neue Geopolitsche Akteure in der Region

2016-05-29T20:06:00.004+04:00

Südkaukasische Region war immer Kriegsgebiet, Krisen und Politische einandersetzungen zwischen die Nationen von der Region ist wie tägliches Brot. Freundliche Beziehungen zwischen Russen und Armenier oder zwischen die Türken und Aserbaidschaner kommt von den pragmatischen denken, sogar die Popularität von USA und EU in Georgien ist nicht so hoch als es war vor 5 Jahren. und es gibt wenige Nationen die zueinander keine Anspruche haben.
Aber nach dem letzen Krieg, zwischen Armenien und Aserbaidschan die Lage wurde völlig geändert, zuerst zu Kriegsgeschichte, Bergkarabachkonflikt wurde im 1988 begonnen, aber Streit zwischen zwei Nationen wurde Jahrhunderte vor angefangen. Bevor Russisches Reich in der Region kommen wurde, heutige Armenische Bezirke war zwischen Iran und der Türkei verteilt, nach dem Russische - Presischer krieg von 1828 fast ganzes Ost - Armenien wurde von der Iranische herrschaft befreit und unter Russischer herrschaft gefallen, aber damit wurde Grundstein für künftige Armenische Staat gelegt, Beim Russisch - Türkischer Kireg von 1878, eigene west Armenische gebiete wurde auch befreit und und unter Russische herrschaft im Bezirk von Kars vereinigt.
Erster Weltkrieg war entscheidend für ganzer Region, Damalige Armenien war viel größer und besass gebiete von der heutige Türkei. Ein wichtiges Fakt ist auch Armenierpogrom in Baku von 1918, wenn Armenische und andere christliche gruppierungen gegen Ernver Paschas osmanischer ,,Armee des Islam´´ und ihren Aserbaidschanischen verbündeten kämpften, nach diesen anlässen etwa 10,000 Armenier wurde getötet. Dieses Fakt wird bis Heute often neben Völkermord von Armeniern erwähnt und hat großes Einfluss über der öffentliche Meinung in Armenien.

Bergkarabach Konflikt. Quelle: Focus.de

Im Jahre 1920 Armenien wurde verteilt, West Armenien wurde von der Türkei erobert, Ost Armenien von Sowietunion angegriefen und gezwungen eine Sowietischer Staat zu werden. Bevor diesem Fall, Armenien nahm Bergkarabach in Anspruch und das war Grund warum Armenien von Sowjetunion angergiefen wurde. Komunsten verteilten Armensiche und Aserbaidschanische gebiete und Bergkarabach wurde teil von Aserbaidschan als Autonome Republik.
Bis 1988 die Lage war tatsächlich unverändert, aber im 1988 zerfall von Sowjetunion war sichtbar und Armenier fangern vorbereitung für neune geopolitusche Situation an. Im 1988 fang neuer Konflikt an, 4,000 Aseris wurden aus Armenien vertrieben, in der Aserbaidschanischer Stadt Sumqayit gab neue Porgorm gegen dort lebende Armenier, bei dem 26 Armenier und 6 Aseris wurden getötet. beide Seiten riefen zum selbstschutz auf. Nach diesem Fall kamen weitere Ausschreitungen zu. Am 12. Juli Lokale Regierung von Bergkarabach beschloss von Aserbaidschan auszutreten, Baku verhängte die Blockade und die Wege wurden gesperrt, das Ergebnis war weitere verspitzung der Lage, Alles ging aus dem Kotroll und Krieg wurde angefangen. von 1992 bis 1994 war aktiven Kriegsphase. zwischen 25.000 und 50.000 leute kamen ums Leben und über 1.1 Million wurde vertrieben.
Nach 1994 diel Lage ist nicht viel geändert aber es kommen noch bewaffneten Auseinandersetzungen. Letze war bewaffnete Konflikt von 2. bis 5. April 2016. Dieser Konflikt war entscheidend, jetzt sehen wir neue Etwicklungen der Situation. Erste was unbedingt erwähnt sein muss ist, daß nach dem Krieg Aserbaidschaner sind sicher in ihren stärke und fühlen sich als gewinner, Aber anderseits Armenier glauben auch daß sie sind gewinner und haben ihre positonen verteitigt, beide seite spekulieren wie viele gegnerische Soldaten und Ausrüstung vernichteten, aber eins ist klar Armenier haben ca 800 Hektar land verloren.
Nach dem Konflikt Armeneien hat beschlossen neue Aussenpolitik zu starten, Die Stimmun zu Russland wurde geändert, Armenier beschweren daß Russlan verkauft Waffen und Ausrüstung an Aserbaidschan und damit hilft iht Gegner und gleichzeitig spielt Strategische partner von Armenien, Andere Problem zu Russland ist daß, die Russen kontrollieren ganze Wirtschaft von Armenin und von der Euroasische Wirtschaftunion auf Armenin wurde einige beschränkungen erhoben, die stört wirtschafliche entwicklung von Armenien. Beim Jerewan besuch von Russische Ausenminister Sergei Lawrow gab Proteste gegen Russland und Russische politik gegen Armenien.
Jetzt Armenein ist auf der suche nach neue Partnern, USA ist ausgeschlossen, denn die Türkei ist mitglied von NATO und Aserbadschanische Öl ist wichtiger als Armenien. EU ist Politisch lahm etwas in dieser Region zu entscheiden. Andere Globale akteur der mit dieser Region intressiet sein könnte ist China, Nach der Verlangsamung des Wirtschaftswachstums und Konflikte im Sudchinesisches Meer China sucht neuer Partner auch. Für der Chinesische Regierung Armenein könnte auch gegen Uigurische bewegung gute Partner sein. In dem letzen Monat es gab einige Treffen zwischen Armenischen und Chinesichen Beamten.
Beim Interview bei den Journalisten beide Seiten Sagen daß es gab verhandlungen um vertiefung Wirtschaftliche und Kulturelle beziehungen. Aber Pragmatishce Realität sagt daß Armenein neue Starke Partner braucht und die sind bereit um iheren land zu retten mit dem jeden Pakt zu unterzeichnen.

Endangered species, აყვავებული მთა და გასაბრწყინებელი საქართველო

2016-05-12T22:43:00.001+04:00

ადამიანი პესიმისტი რომ ხარ ცუდია, თუ პესიმისტობასთან ერთად ცინიკოსიც ხარ დამატებით გარშემომყოფებსაც უშლი ნერვებს, მაგრამ თუ ამ ყველაფერთან ერთად გადაშენების პირას მისული სახეობაც ხარ და ეს ყველაფერი კარგადაც მოგეხსენება მაშინ ყველაფერი განსაკუთრებით ცუდი არის. ამ ყველაფრიდან გამოსავლის ძიება იმდენად გრძელი და რთული გზა არის შეიძლება იფიქრო რაც ხდება ეს მომეწონოს დრო არისო, მაგრამ სანამ მე ეს ყველაფერი მომეწონა თუ არა მანამდე ქართულ სისტემას როგორ მოეწონა ეს ყველაფერი და ამ ყველაფრის შესაცვლელად რა მოიფიქრა ის ვნახოთ.

ჰოდა ქართული სისტემის, გინდაც მთავრობის რომლის შინაარსიც ბოლო ალბათ საუკუნეა დიდად არ შეცვლილა მამოძრავებელმა სისტემურმა აზროვნებამ ისეთი შედევრი შექმნა რასაც კანონი ,, მაღალმთიანი რეგიონების შესახებ" ეწოდება, ჯერჯერობით დიდი პროტესტისა და განსაკუთრებული შეფასებების გარეშე კანონი წინ მიიწევს და ღირსეულ ადგილს დაიკავებს წინასაარჩევნო ბატალიებში, მთავრობა იტყვის ჩვენ გავაკეთეთო წინა მთავრობა იტყვის ჩვენ დავიწყეთ გაკეთებაო, ვისაც მთავრობაში ყოფნა არ ღირსებია და ქრონიკულად ოპოზიციაშია ის იტყვის ჩვენ რომ არ გვეიძულებინა მთავრობა არავინაც არ მიიღებდა მაგ კანონსო და კანონი რომ ბევრს არაფერს შეცვლის და გააკეთებს მაგას მე დავწერ, პესიმისტური მიდგომაც გამომდის და მომავალი მინიმუმ 10 წელი პარლამენტარობას არ ვაპირებ და ამასობაში დაგავიწყდებათ, უარესები და უფრო ახლებიც დავიწყებია ხალხს.

მთის კანონი 1584 დასახლებას უნდა შეეხოს, არჩვანის გაკეთების დროს ზღვის დონიდან 1,500 მეტრს ზემოთ მყოფი ყველა დასახლება შევიდა ამ სიაში, შემდეგ 800 მეტრს ზემოთ დასახლებებიც შეიყვანეს განსაკუთრებული კლიმატური პირობების გამო, თუმცა ზოგიერთი 800 მეტრს ქვემოთ მყოფიც მოხვდა სიაში. სტატუსი რომ მიიღო მთაში მაცხოვრებლის ელექტორენერგიის გადასახდს უნდა იხდიდე ან მოწმეები უნდა გყავდეს რომ ნამდვილად იქ ცხოვრობ, სტატუს რომ მიიღებ მერე იხსნება კარები სამოთხეში, ჯერ ერთი ჵო მთა ისედაც ნამდვილად სამოთხეა ( 1 თვე ზაფხულში სტუმრად როცა ხარ ) მერე კიდე ამდენი შეღავათები და ამხელა სუბსიდიები გაქ და საერთოდ შეიძლება ფეხი არ ჩამოადგა იმ 800 მეტრს ქვემოთ. ( მაგრამ ვინც ჩამოადგა იმათ ნამდვილად ვერ აიყვან უკან ). პირველი შეღავათი პენსიონერებს ეკუთვნით, 20 % ით ზრდა არსებული პენსიის, ექიმებს სახელმწიფოს მიერ განსაზღვრული პენისიის ოდენობის 2 მაგი რაოდენობა სახელფასო დანამატად დაენიშნებათ, ექთნებს პენსიის ერთმაგ ოდენობას დაუმატებენ, ზამთარში პირობებსაც გაუმჯობესებენ, დახარჯულ ელექტროენერგიაზე 50 % - ს სახელმწიფო გადაუხდით, მხოლოდ 100 კვტ - მდე. არც ახალაგაზრდა ოჯახებს დაწყვიტა ქართულმა სისტემამ გული და ის ვინც მთაში მოსახლეობის გამრავლებას დააპირებს პირველ და მეორე ბავშვზე ერთი წლის განმავლობაში 100 ლარს გადაუხდის, მესამე და მომდევნოებზე 2 წელი 200 ლარი იქნება დახმარება. ამ ქართული სისტემის ჩამომყალიბელ ქართველს მასწავლებლებსაც ალბათ მოუნდებათ მთელი სიცოცხლე ზღვის დონიდან რაც შეიძლება მაღლა გაატარონ ხელფასის 50 % - ს დაუმატებენ. მთაში ბიზნესმენობას თუ გაბედავ ჰო მთლად აშენდები გადასახადებისგან გაგანთავისუფლებენო.

ახლა ჩემეული კრიტიკა, ნუ დასახლებებისთვის სტატუსის მინიჭებასთანაც მაქვს პრეტენზია, პირველ რიგში უკეთესი იქნებოდა ყველა ამ დასახლებისთვის სტატუსის მიცემას ისეთები არჩეულიყო რომლებსაც მართლა შეუძლია რომ მთიან რეგიონში დარჩეს და ამავე დროს ადამიანებისთვის უზრუნველყოს ღირსეული საცხოვრებელი პირობები, ღირსეული საცხოვრებელ პირობებში იგულისხმება რომ ადამიანს ჰქონდეს მუდმივი სამუშაო ( კარგ სამუშოა პირობებს დასაქმებულთა უმრავლესობისათვის საქართველოში მინიმუმ მომავალაი 15 წელიწადი მე პირადად არ მოველი ), გარანტირებული მინიმალური კომფორტი, როგორიც არის გამართული ინფრასტრუქტურა, (სტრანსპორტო და საკომუნიკაციო), ხელმისაწვდომი ენერგო მომარაგება ( გათბობა, ელექტროენერგია) და ასევე პლიუს გასართობი ინფრასტრუქტურა. ( ბარები, პარკები, ინტერნეტ კაფე მაინც) 1584 დასახლებიდან ყველა ამ პირობას ჩემი ვარაუდით 84 - იც ვერ დააკმაყოფილებს, ჯერ ერთი საქართველოს მთა განსაკუთრებით მცირე მიწიანი და რესურსიანი და მოსახლეობის ის ნაწილიც რომელსაც რაიმეს შექმნა შეეძლო დიდი ხანია უკვე მთიდან წამოსულია.

პენსიონერების 20 % დანამატი პენსიაზე ნამდვილად ვერ გმართვას პენსიონერის ცხოვრებას, რაც ჰქონდა იმას აჯობებს მაგრამ იმაზე მეტი ვერ იქნება, ის მაინც ისეთივე მდგომარეობაში დარჩება ცხოვრების ბოლომდე როგორშიც იყო, იმის გათალისწინებით რომ ეს ზრდა მაქსიმუმ 50 ლარი შეიძლება იქნეს.

ექიმებს ნამდვილად შეეძლებათ ცხოვრების გაუმჯობესება, უბრალოდ მათ ქალაქელ კოლეგბთან შედარებით ალბათ მაინც უკან იდგებიან შემოსავლებით და იმ შესაძლებლობებით რაშიც მათი ფული უნდა დახარჯონ.

ზამთარში ელექტროენერგიაზე შეღავათი ნამდვილად დაამაგრებს ხალხს მთაში, წარმოიდგინეთ მაქსიმუმ 50 კვტ ელექტროენერგიას მთავრობა საკუთარი ჯიბიდან იხდის ( და ამას შენი საკუთარი გადასახადიდან გიფინანსებს ) მთელი ერთი დღე შეგიძლია თბილად გაატარო თუკი ელექტრო ღუმელით გადაწყვეტ გათბობას მთაში ელექტროენერგიის მოხმარება ესეთი დაბალი იმიტომ არის, რომ ხალხს მეტის გადახდის შესაძლებლობა არ აქვს და არა იმიტომ რომ მათ არ იციან რა არის კომფორტი.

დახმარება ახალშექმინილი ოჯახებისათვის მთის მოსახლეობას ნამდვილად გაამრავლებსთქო რომ ვთქვა თავიდანვე სასაცილო იქნება, წარმოვიდგინოთ ახლაგაზრდა ოჯახი, შევთანხმდეთ რომ ცოლო ექიმი და თვეში 700 ლარი მაინც აქვს უკვე შმეოსავალი, ქმარი მსაწავლებელი და 700 ლარიც ამას აქვს თვეში, ბავშვი პირველი წელიწადი 100 ლარს იღებს სახელმწიფოსგან, 1,500 ლარი არ არის ცუდი, მამგრამ სწორედ ამ ბავშვის მომავლისათვის დედა ქალაქში წავა და ნამდვიალდ იშოვის რომელიმე კლინიკაში 700 ლარიან სამსახურს ან კერძო პრაქტიკას დაიწყებს, მამაც იშოვის სადმე მსგავსი ხელფასით სამუშაოს ანდა ესეც ბავშვებს მომზადებს 7 ბავშვი რომ მომაზადოს თვეში 700 ლარზე მეტი ნამდვილად ექნება შემოსავალი მით უმეტეს ქართველები ბევრს ვხარჯავთ განათლებულ მომავალზე ( თუმცა ჯერჯერობით ნაკლებად ჩანს), 100 ლარი კი დაკარგა ოჯახმა მაგრამ, მათი შვილი იმას ნამდვიალდ შეძლებს რომ ნორმალურ ბაღში იაროს შემდეგ ნორმალურ სკოლაში, უფრო მეტი შესაძლებლობები ექნება ცხოვრებაში და ზოგადად ცნობილი ფაქტია რომ ისინი ვინც დიდ სოციუმში იზრდებიან უფრო მაღალი სოციალური ინტელექტით გამოირჩევიან ეს კი ერთ -ერთი მთავარია ადამიანის განვითარებისათვის, ამას გარდა ქალაქში გაცილებით მარტივია ბავშვების უზრუნველყოფა მათი ჯანმრთელობისთვის და ასევე ადვილად შეიძლება მათი მომარაგება საჭირო სერვისებით. არგუმენტი იმის შესახებ რომ მთაში მცხოვრებისათვის ცხოვრება უფრო იაფია არ მიიღება, პირველი საქართველოს მთაც ქალაქებზეა უმეტესად ჩამოკიდებული საჭირო საქონლის მისაღებად, დაწყებული საკვებით და დამთავრებული სხვა მომსახურებებით, ოჯახში სადაც მსგავსი დასაქმების სტრუქტურაა სოფლის მეურნებისთვის არ სცალიათ რომ დამატებითი შემოსავალი შეიქმნან, მაქსიმუმ ვაშლი მოკრიფონ მეზობლის ეზოში. მეორე ის არის რომ ქალაქში გაცილებით მრავალფეროვანი შესაძლებლობებია რაც ცხოვრებას ამრავალფეროვნებს და ნორმალურ ადამიანსაც ფული იმისთვის სჭირდება რომ რაიმეში დახარჯოს და არა მთელი ცხოვერება გაიმწაროს და ბევრი ქაღალდი მოაგროვოს. მოკლედ ახალგაზრდა ოჯახიც ვერ დავამაგრეთ სოფლეში.

ახლა მასწავლებლებს რაც შეეხებათ, ესენი ალბათ კი იქნებიან გახარებული იმითი რომ ხელფასს უმატებენ, მაგრამ ჩემი ღრმა ეჭვით, რომელსაც სტატისტიკაც ამყარებს მალე მთიანი რეგოების სკოლებში მასწავლებლები მოსაწავლეების რაოდენობას გადააჭარბებენ რაც უკვე ბევრგან გამიგია და თუ დროზე არ უშველეს თავს საერთოდ სამსახურის გარეშე დარჩებიან.

ვინც მთაში ბიზნესმენობას აპირებს, არც მის ბიზნესს უწერია ალბათ დიდი ხნით არსებობა, ალბათ საერთოდ არ მოუწევს გადასახადის გადახდა იმითომ რომ მანამდე დახურავს თავის ბიზნესს ვიდრე ვინმე გადასახადზე მაიდგება, დღეისათვის მთაში საუკეთესო ბიზნესი სახელმწიფო ტენდერების მოგებაა სადაც ცალკე ბიზნესი მოგებული ტენდერების გაყიდვა გაჩნდა. მთიან რეგიონებში ალბათ პირველ რიგში ყველას სოფლის მეურნეობის აღორძინების იდეა გაუჩნდება, მაგრამ ასეთ რეგიონებში, არ არსებობს კვალიფიციური მუშახელი, არც სახნავ - სათესი ფართობებია დიდი ( ფერდობებზე სემირამიდას ბაღებმა გაამართლა მარტო ), რთულია გასაღების ბაზრებთან წვდომა და ცუდი ხარისხის არის ინფრასტრუქტურა. სოფლის მეურნეობის კიდევ ერთი მუხრუჭი ის სულელური კანონია რომლის მიხედვითაც ხალხს უფლება არ ქვს ტყით ისარგებლოს, ვენახისთვის საჭირო საშნებელი მასალის ტყიდან გამოტანა არ შეიძლება მოიპარავ და ციხეა, რიყეებიდან ხალხს სილას და ქვას არ ატნევენ რომ ხალხმა ყანა კი არა სახლის კედელი რომ ამოაშენოს, მთის კანონის მიღებამდე სხვა ყოფილა გადასახედი.

აღარაფერს ვამბობ ინდუსტრიაზე ან მოსახურების სფეროზე, ინდუსტრიას ნედლეული და მაღალკვალიფიცური მუშახელი სჭირდება რაც საქართველ მაღალმთიანეთში არ მოიპოვება, მომსახურების სფეროს დიდი რაოდენობით კლიენტები, რომლებიც ასევე ჭირს მაღალმთიან რეგიონებში, შეიძლება ვინმემ რომელიმე ბუნებრვი რესურსის ამოღება დამუშავებაზე იფიქროს, მაგრამ ვისაც ამდენი ფული აქვს რომ მსგასი საქმე წამოიწყოს იმდენი ჭკუაც აქვს რომ ქალაქში იგივე ფულით უფრო მომგებიანი, სუფთა და ნაკლებად საწვალებელი საქმე წამოიწყოს. ანუ ბიზნესიც ვერ დავიწყეთ მთიან რეგიონებში. ისე ელექტრონული კომერციას რომ მივდევდე ნამდვიალდ მთაში ვიქნებოდი რეგისტრირებული. ( ანუ მთაში შეიძლება ახლა ბევრი რეგისტრირებული ბიზნესი გაჩნდეს თუმცა მათი საქმიანობის არეალი სრულიად სხვაგან იყოს, გადასახადებს ვკარგავთ სახელმწიფო, შიდა Offshore იქმნება ფაქტიურად ).

მოკლე შეფასებით, მთის კანონი ვიღაცებს იმედს უჩენს მთაში უკეთესი მომავლისას, სინამდვილეში ეს კანონი მთაში მცხოვრებთა ცხოვრებას მნიშვნელოვნად ვერ გააუმჯობესებს, ნაცვლად იმისა რო მომხდარიყო ისეთი დასახლებების არჩევა რომელთაც აქვთ პოტენციალი გახდნენ ძლიერი ეკონომიკის მქონე დასახლებები და ასევე მიიზიდონ მოსახლეობა ქართულმა სისტემამ გადაწყვიტა მთელი მთა განევითარებინა, რაც ნამდივლად უფრო დიდ ძალისხმევას და ინვესტიციას მოითხოვს, ვიდრე ცალკეული დასახლებების განვითარება, კითხვაზე თუ რა უნდა ვუყოთ დანარჩენ მოსახლეობას, პასუხი არის რომ იგივე ფულით რაც უნდა დაიხარჯოს ამ ხალხის არსებულ საცხოვრებელ ადგილზე მომსახურებისათის ვეცადოთ ისინი ქალაქებში ჩავიყვანოთ და იქ შევუქმნათ ღირსეული საცხოვრებელი პირობები რაც ჩემი მოსაზრებით უფრო იაფიც დაჯდება, ჯერ ერთი ახალგაზრდობა მაინც აღარ ჩერდება ზოგადად სოფლებში და მეორეც თუკი მოხუცებს ჩავიყვანთ მათი მომსახურება ქალაქში უფრო ადვილი იქნება.

პესიმიზმი საკმაოდ გამოვავლინე და ალბათ ცინიზმიც არ აკლდა ამ ყველაფერს, ახლა კი გადაშენების პირას მისული სახეობაც, ბოლო აღწერიდან დღემდე ლეჩხუმმა 38 % - იანი ვარდნა უჩვენა მეც ლეჩხუმელი ( არც სვანი, არც რაჭველი და გურულობაზე მოსმენილი ვერსიაც არასწორია) ვარ და მაგიტომ მაწუხებს, მაწუხებს არა იმიტომ რომ ამხელა იყო მიგრაცია არამედ იმიტომ რომ ეს მიგრაცია რამაც გამოიწვია ბოლო წლებია არ გამოსწორებულა და ბოლო პერიოდში კიდევ უფრო დაჩქარდა პროცესი, საერთოდ ვფიქრობ რომ მსგავს პირობებში ვინც იქ ცხოვრობს ისიც ნებისმიერ შემთხვევაში უნდა ცდილობდეს იქედან წამოსვლას და მთის კანონიც რომ ვერ უშველის იქაურობას ესეც გამოჩნდება დროთა განმავლობაში, თუ ზოგადად საქართველოს ეკონომიკას ყვლეწლიურად 10 % - იანი ზრდა სჭირდება რომ მომავალ დეკადაში პოლონეთის ან ჩეხეთის დონეზე ავიდეს, ლეჩხუმს და დანარჩენ მთიან რეგიონებს წლიური 20 % - იანი ზრდა სჭირდებათ იგივე შედეგის მისაღწევად. ანუ მთის მოსახლეობა რომ მთას ნებისმიერ შემთხვევაში მიატოვებს ფაქტია და ძალისხმევა რომ ასევე არასწორად არის მიმართული ეგეც რეალობაა.

საბოლოო დასკვნა კი ასეთია, ჯობია ხალხის მთაში მიმაგრების მცდელობას მათთვის ბარში შექვმნათ ისეთი პირობები რომ შეძლონ ნორმალურ საცხოვრებელ პირობებეში იცხოვრონ, თუმცა ეს ხომ ქართული სისტემა. გაუტეხელი, ყველაზე ამაყი და მალე საქართველოსაც გააბრწყინებს, მთელი ბოლო დამოუკიდებლობის ისტორიის მანძილზე წელიწადში საშუალოდ 3 % იანი ეკონომიკური ზრდით.

მაღალმთიანი დასახლებების ნუსხა, იქნება და საკუთარი დასახლებაც იპოვნოთ

იორდანიის ჰაშიმიტური სახელმწიფო

2016-03-20T23:29:00.001+04:00

იორდანია ახლო აღმოსავლეთის ქვეყანაა და ის სირიას, ერაყს, საუდის არაბეთს, ისრაელს და პალესტინის ავტონომიას ესაზღვრება. ქვეყანს აქაბის ყურეზე 19 კმ გასასვლელი აქვს და ეს არის მისი მთლიანი საზღვაო საზღვარი. იორდანიის მოსახლეობა 5.970 მლნ ადამიანია, აქედან 93 % სუნიტი მუსლიმები არიან, დაახლოებით 5 % ქრისტიანები. მოსახლეობაში 50 % - ზე მეტი 800,000 პალესტინელი ლტოლვილის შთამომავლები არიან, ქვეყანაში დაახლოებით 1,8 მლნ რეგისტრიებული პალესტინელი ლტოვილია, 0.7 მლნ ერაყელი ლტოვილი, ასევე დიდი ჯგუფია 100 ათასი ჩერქეზი, (2011) (9,5 მლნ 2015 წელი). იორდანიის ტერიტორიაზე იროდანიის სახელმწიფოს 1946 არ უარსებია, 1946 წლის 25 მაისს ქვეყანამ დიდი ბრიტანეთისგან დამოუკიდებლობა მოიპოვა, მანამდე კი 1918 წლამდე ის ოსმალეთის იმპერიის ნაწილი იყო, 1916 – 1918 წლებში მიმდინაორეობდა არაბების აჯანყება, რის შედეგადაც არაბებმა, ბრიტნალების დახმარებით შეძლეს ოსმალების განდევნა რეგიონიდან, დღევანდელი იორდანიის ტერიტორიაზე მცხოვრები არაბები, ემირ ფაისალის ( ჰაშიმიანთა ოჯახიდან) ხელმძღვანელობით ჰაშიმიანთა ოჯახის მიერ დაარსებული სირიის სამეფოს შეურთდნენ, თუმცა ეს გადაწყვეტილება ბრიტანელებს არ მოეწონათ და ვინაიდან ეს ეწინააღმდეგებოდა საიქს - პიკოს შეთანხმებას და 1920 წელს გამართულ სანრემოს კონფერენციაზე, ბრიტანელებმა მოითხოვეს საიქს - პიკოს შეთანხმებით გათვალისწინებული ტერიტორიის ბრიტანულ პალესტინასთან მიერთება რაც რა თქმა უნდა მიიღო, 1923 წელს გაჩნდა ბრიტანეთის პროტექტორატის ქვეშ არსებული ტრანსიორდანია. 1946 წელს როდესაც ბრიტანეთის მანდატი გაუქმდა ტრანსიორდანიამ დამოუკიდებლობა ხოლო აბდალა I მეფობა მიიღო, 1948 წელს ისრაელის სახემლწიფოს დაარსებისთანავე მას არაბულმა სახელმწიფოებმა და მათ შორის ტრანსიორდანიამ ომი გამოუცხადეს, ტრანსიორდანიამ მოახერხა და დღევანდელი დასავლეთ ნაპირი თავის კონტროლს დაუქვემდებარა, 1950 წელს ქვეყანას სახელი შეუცვალეს და იორდანია დაარქვეს, ქვეყნის მიერ დასავლეთ ნაპირის შეერთება არაბულმა სახელმწიფოებმაც არ აღიარეს, ხოლო პალესტინლებს შორის მათ წინააღმდეგ უკმაყოფილება გაჩნდა, 1951 წელს მეფე აბდალა I იერუსალიმში ვიზიტისას პალესტინელმა ნაციონალისტმა მოკლა. 1950 – 1960 წლებშ შორის იორდანიას და ისრაელს შორის იყო დაპირისპირება წყლის რესურსების გამო, 1967 წელს მომხდარი 6 დღიანი ომის შემდეგ, იორდანიამ მთლიანად დაკარგა დასავლეთ ნაპირი და იძულებული გახდა მიეღო დამატებით 400,000 პალესტინელი ლტოლვილი, შდეგად იორდანიის ტერიტორიაზე გაჩნდა ლტოლვილთა 10 ბანაკი, კომპაქტური და სოლიდალური, ბანაკებში პალესტინის განმათავისუფლებელი ორგანიზაციის მუშოაბა სამეფოს ხელმძღვანელობამ საფრთხედ აღიქვა, ორგანიზაციას გააჩნდა ოფისი ამანში საიდანაც ის ხელმძღვანელობდა თავდასხმებს ისრელზე საპასუხოდ ისრაელის არმია იჭრებოდა იორდანიის ტერიტორიაზე, პალესტინის განმანთავისუფლებელმა ორაგნიაზაციამ მოახერხა რომ იორდანიაში ფაქტიურად ცალკე ქვეყანა შეექმნა, 1970 წლის 16 სექტემბერს ქალაქ ირბიდში პალესტინის განმანტავისუფლებელმა ორგანიზაციამ სახალხო მთავრობა გამოაცხადა, საპასუხოდ მეფე ჰუსეინ I არმიას შეტევაზე გადასვლა უბრძანა, ამით იორდანიაში სამოქალაქო ომი დაიწყო, 20 სექტემბერს ომში სირიის არმია ჩაერთო, პალესტინელების მხარეს, საპასუხოდ იორდანიის არმიამ საჰაერო შეტევები განახორციელა, იორდანიელებმა წარმატებას მიაღწიეს, სირიელები ქვეყნიდან განდევნილი იქნენ, მრავალ პალესტინელსაც მოუწია ქვეყნის დატოვება, 1971 წელს უკვე საბოლოოდ დასრულდა აჯანყება, 1972 წელს მეფემ ჰუსეინმა გააკეთა შეთავაზება იორდანია - პალესტინის ფედერაციის შექმნაზე, რაც უარყოფილ იქნა როგორც პალესტინელების ასევე სხვა არაბული სახელმწიფოების მხრიდან, 1973 წელს დაიწყო იომ - ქიფურის ომი, რომელშიც იორდანიაც მონაწილეობდა, ომის დასრულების შემდეგ იორდანიამ მონაწილეობა მიიღო სამშვიდობო კონფერენციაში სადაც მოხდა პალესტინის განმანთავისუფლებელი ორგანიზაციის მხარედ აღიარება, 1974 წელს იორდანიამ დასავლეთ ნაპირზე თავისი ყვლეა პრეტენზია დათმო და ის სამართლებრივად პალესტინის განმანთავისუფლებელ ორგანიზაციას დაუთმო, 1979 წელს იორდანიამ უარყო ეგვიპტე - ისრაელის სამშვიდობო შეთანხმებაში მონაწილეოა და ეგვიპტესთან დიპლომატიური ურთიერთობა გაწყვიტა, ამავედროს ცდილობდა ხელი შეეშალა ამ შეთანხმების მიღწევისთვის. იორდანიამ ამ პერიოდში ორიენტაცია ერაყზე აიღო, ის ეხმარებოდა სადამ ჰუსეინს ირანის წინააღმდეგ წარმეობულ ომში, რაც ერაყისთვის ძალიან მნიშვნელოვანი იყო, ვინაიდან სპარსეთის ყურე ჩაკეტილი იყო და აქაბიდან ხდებოდა მისთვის იარაღის მიწოდება. 1982 წელს რეიგანმა წარადგინა ახალი სამშვიდობო გეგმა, რომლის მიხედვითაც გაჩნდებოდა იორდანია - პალესტინის ფედერაცია, იორდანის, დასავლეთ ნაპირის და ღაზის სექტორის შემადგენლობით, რაც ისრაელმა უარყო. 1991 წლიდან დაიწყო სამშვიდობო მოლაპარაკებები, ისრაელს, სირიას, ლიბანს და პალსტინა - რორდანიას შორის, რომლის შედეგადაც 1994 წელს იორდანიამ ისრაელთან გააფორმა სამშვიდობო ხელშეკრულება, რას ამერიკის მედიატორიბით მოხდა, ხელშეკრულების შესაბამისად ქვეყნებს შორის დამყარდა დიპოლამტიური ურთიერთობა და ჩამოყალიბდა სავაჭრო ურთიერთობები. 1999 წელს მეფე ჰუსეინ I გარდაიცვალა და ტახტზე ავიდა აბდულა II. იორდანიასაც შეეხო არაბული გაზაფხულის ტალღა, თუმცა იორდანიის ელიტამ ამ ყველაფრიდან შედარებით მარტივად დააღწია თავი, პირველი რაც ელიტამ განახორციელა იყო პრემიერ მინისტრის შეცვლა, შემდეგი კი ახალი საარჩევნო სისტემის შემუშავება, მეფის ხელისუფლების ნაწილობრივი შეზღუდვა თუმცა არა რაიმე გადამწყვეტი ცვლილება, ასვე გაიცა დაპირება 2013 წელს საარჩევნო კანამდებლობის მომავალ გაუმჯობესებაზე, თუმცა ამ დროისათვის დამატებიტ სხვა მნიშვნელოვანი პრობლემები გამჩნდა. მეზობელ სახელმწიფოებს შორის იორდანიას განსაკუთრებული ურთიერთობა ჰქონდა ერთან, ამის მთავარი მიზეზი იყო ის რომ ერაყს 1957 წლამდე მართავდნენ იმავე ჰაშიმიანთა ოჯახის წარმომადგენლები რომლებიც იყვნენ იორდანიაში, ისრაელთან ომების დროს ერაყის არმია სტაციონირებული იყო იორდანიის ტერიტორიაზე, 1970 წლის სამოქალაქო ომის დროს ერაყელებმა მხარი არ დაუჭირეს პალესტინელებს მიუხედავად მათდამი არსებული სიმპათიისა არაბულ სამყაროში, იორდანია ეხმარებოდა ერაყს ირანთან ომის დროს და არ ჩაბმულა საერთო ევროპულ - არაბულ კოალიციაში სადამ ჰუსეინის წინააღმდეგ, ქუვეითის განთავისუფლებისას. 2003 წელს ვიტარება უკვე შეცვლილი იყო, ამჟამად იორდანიის მთავრობა აქტიურად მონაწილეობდა სადამ ჰუსეინის წინაღმდეგ წამოწყებულ კამპანიაში, ამერიკული სამხედრო ბაზა განთავსდა იორდანიის ტერიტორიაზე და 6000 სამხედრო მოსამსახურე. იორდანიას კარგი და სტაბილური ურთიერთობა აქვს საუდის არაბეთთან, 1965 წელს ორ ქვეყანას შორის მოხდა ტერიტორიების გაცვლა, რის შედეგადაც იორდანიამ მიიღო 12 კმ დამატებითი გასასვლელი წითელ ზღვაზე, სულ ჯამში 6000 კვ/კმ, სანაცვლოდ საუდის არაბეთმა მიიღო 7000 კვ/კმ ფართობი მთელი ეს ტერიტორია იყო უდაბნო, ამ გაცვლას იორდანიისთვის უდიდესი მნიშვნელობა ჰქონდა რის შედეგადაც მას შეეძლო უფრო დიდი ინფრასტრუქტურა მოეწყო აქაბის ყურეში. იორდანიის ურთიერთობა სირიასთან დროის შესაბამისად ცვალებადია, ქვეყნები ყველა ომში ერთად გამოდიოდნე ისრალეის წინააღმდეგ, 1970 წელს სირიელები მხარს უჭერდნენ პალესტინელებს რის გამოც იორდანიას და სირიას შორის წარმოიშვა კონფლიქტი, თუმცა უკვე 1973 წელს იორდანიელი მებრძოლები სირიელთა მხარდამხარ იბრძოდნენ გოლანის მაღლობზე. ამჟამად ქვეყანაში მოქმდებს სადათის ხელისუფლების საელჩო და ასევე იორდანიის საელჩო მუშაობს დამსკოში, თუმცა იორდანია ასევე მონაწილეობას იღებს სირიის მეგობართა ჯგუფის შეხვედრებში, რაც სადათის რეჟიმთან ურთიერთობებს საკმაოდ ართულებს, ასევე პრობლემად იქცა 600,000 დევნილი სირიიდან რომელთა უზრუნველყოფაც იორდანიის ფინანსურ სისტემას მძიმე ტვირთად აწევს. იორდანია არის ევროკავშირის ასოცირებული წევრი, მას გააჩნია სტრატეგიული პარტნიორობა ამერიკის შეერთებულ შტატებთან და საკმაოდ პროგრესული საზოგადოება.

ირან - ამერიკის ურთიერთობები

2016-03-17T14:00:00.000+04:00

ირან - აშშ - ს ურთიერთიერთობა პრაქტიკულად უკვე საუკუნეზე მეტია არსებობს, თუმცა რეალური და მჭიდრო კავშირები 2 ქვეყანას შორის მეორე მსოფლიო ომის პერიოდიდან ჩამოყალიბდა, როდესაც აშშ - სთვის საჭირო გახდა, რეგიონში ჰყოლოდა ძლიერი და სტაბილური პარტნიორი, ზოგადად ამ ორი ქვეყნის ურთიერთობა შეიძლება 3 ეტაპად დაიყოს, მეორე მსოფლიო ომიდან 1979 წლმადე პერიოდი, როდესაც ეს ორი ქვეყანა სტრატეგიული მოკავშირეების როლში იყვნენ და სრულ მხარდაჭერას აღუთქვამდნენ ერთმანეთს, ამ პერიოდშ შეიძლება თავისუფლად ეწოდოს მოკავშირეობის პერიოდი, მეორე პერიოდი შეიძლება იყოს 1979 წლის რევოლუციიდან ობამას ადმინისტრაციის ხელისუფლებაში მოსვლამდე პერიოდი, უფრო კერძოდ ირანისთვის სანქციების მოხსნის დღემდე 2016 წლის 17 იანვრამდე შეიძლება ვიანგარიშოთ ამ პერიოდს შეიძლება მტრობის პერიოდი ვუწოდოთ, ხოლო მესამე პერიოდი სანქციების მოხსნიდან დღემდე გრძელდება და დღევნდელი პერსპექტივით ის საკმაოდ დიდ ხანს გასტანს რასაც შეიძლება ურთიერთოებების დათბობის პერიოდი ეწოდოს თუმცა დღევანდელ სიტუაციაში ძალიან რთული გამოსათვლელია თუ როგორი შეიძლება იქნეს შედეგი, ირანის მიერ ატომური იარაღის შექმნაზე უარის თქმის მიუხედავად, მაინც არსებობს გადაულახავი პრობლემები ირანსა და აშშ - ს სხვა მოავშირეებს შორის, ასევე აშშ - ს კიდევ საკმაოდ დიდი ინტერესთა სპექტრი გააჩნია სადაც ირანი საკუთარ და საპირისპირო აზრს აფიქსირებს. ქვემოთ კი მოკლედ განვიხილოთ ურთიერთობის სამივე პერიოდის მოკლე ისტორია. მეორე მსოფლიო ომამდე პერიოდში ირანში მმართველები წრეებიდან გარკვეული ნაწილი აშშ - ს ხედავდა როგორც ერთგვარ გამოსავალს, რუსეთის და ბრიტანეთისგან თავდახსნის გზაზე, თუმცა იმ პერიოდში აშშ - ს ნაკლები ინტერესები გააჩნდა ირანის მიმართ, თან ის ერიდებოდა ორი დიდი იმპერიის გაღიზინებას, მეორე მსოფლიო ომი ჯერ დაწყებული არ იყო, ირანის ნავთობი ჯერჯერობით აშშ - ს ეკონომიკას არ სჭირდებოდა და სხვა ეკონომიკური ინტერესებიც დიდად გამოკვეთილი არ იყო. 1941 წელს ინგლისელებმა და საბჭოელებმა ირანში ჯარები შეიყვანეს, პრო - გერმანული რეზა შაჰი ტახტიდან ჩამოაგდეს და ქვეყანაც დაატოვებინეს მის ნაცვლად კი ტახტზე მისივე შვილი მოჰამად რეზა ფაჰლავი დასვეს, რითაც ირანი მეორე მსოფლიო ომის დროს ახლო აღმოსავლეთში ინგლისისა და საბჭოეთის საიმედო დასაყრდენი გახდა, ამერიკლებიც რუსეთს ლენდ-ლიზით გათვალისწინებულ იარაღს ირანის გავლით აწვდინენ, სწორედ ამ პერიოდიდან გასაკუთრებით დაინტერესდა ამერიკა ირანით, ამერიკულმა ნავთობ კომპანიებმა შეხედეს რომ ირანში ნავთობის მოპოვება ძალიან იაფი იყო, ის ასევე ახლოში იყო ნავთობის ძირითად მომხმარებლებთან, განსაკუთრებით მეორე მსოფლიო ომის შედეგად დანგრეული ევროპის ეკონომიკის სწრაფად აღდგენის საკითხში, იაფ ენერგო მატარებლებს დიდი როლი უნდა შეესრულებინა, ამ შემთხვევაში კი სპარსეთის ყურის რესურსები საუკეთესო იყო. მეორე მსოფლიო ომის დამთავრების შემდეგ ირანის ტერიტორიაზე ისევ რჩებოდნენ საბჭოთა ჯარები, რომლებსაც ჩრდილო - დასავლეთ ირანი იგივე სამხრეთ აზებაიჯანი ჰქონდათ დაკავებული და იქ აპირებდნენ აზებაიჯანის ავტონომიის ჩამოყალიბებას, ითხოვდნენ იმ ტერიტორიაზე არსებული ნავთობ რესურსების კოცესიას საბჭოთა 51 % - იანი წილით და ამბობდნენ რომ ეს ყველაფერი გამოწვეული იყო აუცილებლობით დაეცვათ ბაქოს ნავთობ სარეწები, ამ დროისათვის ინგლისს უკვე აღარ შეეძლო წინააღმდეგობა გაეწია საბჭოთა კავშირისათვის და მთელი საქმე ამერიკის მიერ მოსაგვარებელი გახდა, აშშ პრობელმის მოგვარებას თავიდან გაეროს მეშვეობით შეეცადა თუმცა ამ ყველაფერმა შედეგი ვერ მოიტანა, ამის შემდეგ ამერიკელებმა რუსებს რამდენიმე საპროტესტო ნოტა გაუგზავნეს, შედეგი ვერ ახლა მიიღეს და საბოლოოდ ტრუმენმა საბჭოთა კავშირის ელჩი აშშ - ში ანდრეი გრომიკო დაიბარა და გადასცა რომ თუკი რუსეთი ირანიდან სამხედრო შენაერთებს არ გაიყვანდა აშშ იძულებული გახდებოდა ატომური იარაღი გამოეყენებინა, რამაც საბჭოთა ისტებლიშმენტის გონება ნიუ მექსიკოს ცაზე უფრო გაანათა და მათ მიირეს გადაწყვეტილება ირანიდან ჯარის გაყვანაზე, გაყვანის დროს გაფორმდა კომუნიკე რითაც რუსეთი უარს აცხადებდა ძველ მოთხოვნებზე თუმცა რჩებოდა ერთი პუნქტი რომლის მიხედვითაც ირანი ცნობდა საბჭოთა კავშირის განსაკუთრებულ ინტერესს ჩრდილოეთ ირანში ნავთობმოპოვების საკითხში, თუმცა როდესაც საბჭოთა ჯარები გასული იყვნენ ირანის მეჯლისმა კომუნიკეს რატიფიკაცია არ მოახდინა, შესაბამისად საბჭოეთმა ვერც ამ ინტერესის დაკმაყოფილება მიიღო, მიუხედავად არსებული საფრთხისა რომ რუსები გააგრძლებდნენ სეპარატისტული მოძრაობების წახალისებას, ირანის ხელისუფლება წავიდა ამ ნაბიჯზე და მათ ზურგს აშშ უმაგრებდათ. 1951 წელს ირანის პოლიტიკურ სცენაზე გამოვიდა პარტია ,,ნაციონალური ფრონტი“ და მისი ლიდერი მოჰამად მოსადეყი, რომელიც მძიმე ეკონომიკურ დმგომარეობაში მყოფ ხალხს პრობლემების მოგვარებას ინგლის - ირანის ნავთობ კომპანიის ნაციონალიზაციის გზით პირდებოდა, მან ხელისუფლოებაში მოსვლისთანავე ანტი დასავლური კურსი დაიჭირა, მოახერხა მოეხდინა კომპანიის ნაციონალიზაცია, რაზეც ინგელსელები ძალიან განაწყენდნენ, ამერიკაში მისი ანტიდასავლური პოზიცია აღიქვეს როგორც ახალი ჩინეთის გაჩენა, რეგიონში პრესტიჟის დაცემა და საფრთხის შექმან ამერიკის გავლენისათვის, შედეგად 1953 წელს MI – 6 - მა და CIA - მ ერთობლივად დაგეგმეს გადატრიალება, რაც საკმაოდ წარმატებულადაც გამოუვიდათ, ამ ყველაფრის შემდეგ ნავთობ კომპანია ისევ ნაციონალიზებული დარჩა, თუმცა ამერიკულ ნავთობ კომპანიებსაც გზა გაეხსნათ ირანის ბაზარზე, აშშ გახდა ირანის მთავარი დამცველი, 1959 წელს ანკარაში ხელი მოეწერე ირან - აშშ - შორის შეთანხმებას, რომლის მიხედვითაც ირანზე თავდასხმის შემთხვევაში აშშ - ს უფლება ეძლეოდა ირანში შეეყვანა საკუთარი ჯარები, რაც კიდევ ერთხელ განცხადება იყო ირანის საგარეო კურისის და საბჭოთა კავშირს უჩვენებდა ირანის შიდა საქმეებში ჩარევის შემთხვევაში თუ ვისთან შეიძლებოდა ჰქონოდა დაპირისპირება. კენედის ადმინისტრაციის პერიოდში ირანსა და აშშ - ს შორის ურთიერთობები მნიშვნელოვნად გაცივდა, ვინაიდან აშშ აღარ უწევდა ისევ იმ სახის ეკონომიკურ დახმარებას ირანს როგორც ის ადრე აკეთებდა და შაჰს აკრიტიკებდა ქვეყნაში არსებული მძიმე სოციალური ვითარების გამო და მას პასუხისმგებლობას აკისრებდა, ამ ყვლეაფერზე, შედეგად ირანის ხელისუფლებამ საბჭოთა კავშირის მხარეს დაიწყო ყურება, მათაგან 110 მლნ დოლარის იარაღი შეიძინა და კუბის კრიზის დროს უარი უთხრა აშშ - ს რაკეტები განეთავსებინა ირანის ტერიტორიაზე. მომდევნო მნიშვნელოვანი განვითარება ირან - აშშ - ს ურთიერთობაშ იყო ნიქსონის მმართველობის პერიოდი, ნიქსონმა და მისმა ადმინისტრაციამ განაცხადეს რომ ისინი დაეხმარებოდნენ ყველა თავისუფალ ქვეყანას დაეცვა საკუთარი თავისუფლება თუმცა ისინი არ იყვნენ მზად სამხედრო ძალით ჩარეულიყვნენ ყველა მსგავსი მოძრაობის თავისუფლების სასიკეთოდ გადასაწყვეტად, რაც გამოწვეული იყო რამდენიმე ფაქტორის თანხვედრით, ეს იყო საბჭოთა კავშირის, გაძლიერება ეგვიპტეში და იემენში, ასევე ინდოეთის ოკეანეში საბჭოთა ფლოტის გამოჩენა, ვიეტნამში მიმდინარე ომი და ბრიტანელების მიერ განცხადება რომ მათ უწევდათ გასულიყვნენ ახლო აღმოსავლეთის რეგიონიდან და აზიიდან, შედეგად ყველა ეს პრობლემა აშშ - ს მოსაგვარებელი ხდებოდა და მას ამდენი ძალა შეიძლება არ აღმოსჩენოდა, ეს ყველაფერი ირანს მიუთითებდა რომ აშშ - ს წინააღმდეგ წასვლა მხოლოდ იმის გამო რომ აშშ მის მიმართ კრიტიკულად იყო განწყობილი შიდა არასწორი შიდა პოლიტიკის გამო, მას უბრლოდ მარტოს შეატოვებდა საბჭოთა კავშირთან. ამერიკაში გადაწყვიტეს, რომ ჯობდა დაყრდნობოდნენ ადგილობრივ ელიტებს ვიდრე ინგლისის გასვლის შემდეგ საკუთარი ჯარები შეეყვანათ სპარსეთის ყურეში, ჰენრი კისნიჯერმა შეიმუშავა დოკუმენტი რომლის მიხედვითაც ამერიკამ სპარსეთის ყურეში დაიწყო ტყუპი საყრდენის პოლიტიკის გატარებას, რაც გულისხმობდა რომ რეგიონში ამერიკის ინტერესების დაცვა 2 სახელმწიოფს უნდა უზრუნველეყო, ესენი იყვნენ ირანი და საუდის არაბეთი, ამ ორს შორის წამყვანობა ირანმა საკუთარი ინიციატივით იკისრა, ამავედროს ირანი იყო სეკულარული სახელმწიფო და ერთი შეხედვით სრულიად თავისუფალი რელიგიური რადიკალიზმისაგან, ამას მოჰყვა ირანის მიერ ამერიკული შეიარაღების გამალებული შესყიდვა, ირანელები ამერიკელებისგა მოითხოვნდნე იარაღის უახლესი მოდელების მიწოდებას, ვინაიდან იმავე პერიოდში ერყის შეირაღება დაიწყო საბჭოთა კავშირმა და ამით სურდა ირანს წონასწორობა დაეცვა. აშშ - ირანის უერთიერთობაში მომდევნი მნიშვნელოვანი მოვლენა იყო 1973 წლის ნავთობ კრიზისი, როდესაც ნავთობმწარმოებელმა არაბულმა სახელმწიფოებმა სრული ემბარგო დაუწესეს აშშ - ს და ნაწილობრივი ემბარგო მის მოკავშირეებს, მსოფლიოში ნავთობზე ფასები კატასტროფულად მაღლა წავიდა, რითაც შეიძლება ითქვას ირანმა ისარგებლა, ის რეგინში ერთად-ერთი ქვეყანა დარჩა რომელმაც ნავთობის ამერკისთვის მიწოდება გააგრძელა და OPEC - ის გვერდის ავლით, ნავთობის მოპოვება და ექსპორტი გაზარდა. ირანის მთავრობა სამხედრო შეიარაღების შესყიდვას ზრდიდა, ის ამერიკისგან უახლეს იარაღს ითხოვდა და აცხადებდა რომ ეს ყველაფერი სჭირდებოდა ვინაიდან ბრიტანეთი რეგიონიდან გასვლას აპირებდა და მას მოუწევდა შეესრულებინა ის როლი რასაც ბრიტანეთი ასრულებდა, ამისათვის კი სჭირდებოდა ფლოტის რეორგანიზაცია რათა ინდოეთის ოკეანეში მეტი შესაძლებლობები ჰქონოდა და ასევე ესაჭიროებოდა შორს მოქმედი ავიაცია, 1974 წელს უკვე აშშ - ს თეირანის საელჩოს ეკონომიკური ატაშე, აშშ - ს სახელმწიფო სამდივნოს წერდა რომ თუკი ირანი არ მოახდენდა ხარჯების შემცირებას და რეორიენტაციას, შედეგი შეიძლება დამდგარიყო, სოცილაური უკმაყოფილება რისი დასასრულიც რთული საწინასწარმეტყველო იქნებოდა. დასკვნის შედეგმაც დიდხანს არ დააყოვნა და 1977 წლიდან უკვე შეინიშნებოდა სოცილური უკმაყოფილება, რაც 1978 წელს უკვე მანიფესტაციებში გადაიზარდა, რასაც მოჰყვა გაფიცვები და ირანის ეკონომიკის პარალეიზება, 1979 წლის იანვრის შუა რიცხვებში შაჰმა ქვეყანა დატოვა, პირველ თებერვალს კი აიათოლა რუოლაჰ ჰომეინი ექსილიდან თეირანსი დაბრუნდა, ის უკვე დიდი ხანია ემზადებოდა შაჰის ხელისუფლებიდან ჩამოსაცილებლად, შაჰის ჩამოსვლით რევოლუციის გადამწყვეტი მომენტი დასრულდა, ქვეყნაში მოხდა ისლამური რევოლუცია, ამერიკა უკვე მტრად, სატანად გამოცხადდა, ამერიკისთვის ცუდი სიახლეები ამაით არ დამთავრებულა, ირანელებმა ალყა შემოეარტყეს აშშ - ს საელჩოს და 52 ადამიანი მძევლად აიყავნეს, რომელთაც 444 დღიანი ტყვეობის გადატანამ მოუწიათ. 1980 წელს ირანსა და ერაყს შორის ომი დაიწყო, ეს ის შემთხვევაა როდესაც ომი ორივე ქვეყანს გარკვეულწილად აწყობდა, ირანი ომით ისლამური რევოლუციის ექსპორტს აპირებდა რისთვისაც ერაყში სავარაუდოდ კარგი ნიადაგი უნდა ყოფილიყო, თან ამ ომით შეიძლებოდა იმის გამართლება თუ რატომ ვერ ასრულებდა ირანის ხელისუფლება იმ დაპირებებს რასაც რევოლუციის დროს დაპირდა ხალხს, ერაყის მხრიდან კი მიზანი დინარე შატ ალ - არაბის ორივე ნაპირის ანექსირება და ირანის პროვინცია ხუსიზსტანის ოკუპაცია იყო, თავიდან ერაყს დიდი მხარდაჭერა ჰქონდა სსრკ - ს, ქუვეითის და საუდის არაბეთის მხრიდან, შემდეგ მის მხარეს ასევე ჩაერთნენ საფრანგეთი და ამერიკაც, ამერიკის მიზანი ამ ომში მონაწილეობისას შეიძლება არა იმდენად ირანზე შურისძიება, არამედ ერაყის სახით ახალი მოკავშირის შეძენა წარმოადგენდა, თუმცა ყველაფერი რეალურად სხვანაირად განვითარდა. ომის მსვლელობის პერიოდში ირანის და ამერიკის ურთიერთობაში აგორდა დიდი სკანდალი, ირან - კონტრას საქმე, რომლის მიხედვითაც ამერიკა ირანს საიდუმლოდ ყიდიდა იარაღს სანაცვლოდ მირებულ ფულს კი იყენებდა ნიკარაგუაში, ოპოზიციური მოძრაობის დასაფინანსებლად და ასევე ლიბანში მყოფი ამერიკელი ტყვეების განსათავისუფლებლად, ასევე CIA ამ ფულით აფინანსებდა საიდუმლო ოპერაციებს. ირან - ერაყის ომის შემდეგ მომდევნო ამერიკულ - ირანული დაპირისპირება იყო, სალმან რუშდიეს საქმე, როდესაც მწერალმა სალმან რუშდიემ დაწერა ნაწარმოები სატანური ლექსები, რაც ირანში და ზოგადად ისლამურ სამყაროში მუჰამედის დაცინვად და ისლამის შეურცხყოფად აღიქვეს, მაგრამ ირანში ყველაზე შორს წავიდნენ და ხომეინმა გამოსცა ფატვა რომლის მიხედვითაც მწერალს სასიკვდილო განაჩენი გამოუტანეს, რაც ამერიკაში რა თქა უნდა არ მოუწონეს, მწერალს რამდენიმე წლის მანძილზე უხდებოდა დამალვა. ირანთან ურთიერთობა არც კლინტონის ადმინატრაციის დროს არ გაუმჯობესებულა, 1993 წელს ამერიკამ ახლო აღმოსავლეთის რეგიონში გამოაცხადა ახლაი პოლიტიკის დასაწყისი, რასაც Dual containment ორმაგი შეკავების პოლიტიკა დაერქვა, რაც გულისხმობდა ირანის და ერაყის, ორივე ქვეყნის შეკავებას, რათა მათ მომავალში არ განევიტარებინათ ისეთი არმია და პოლიტიკური სისტემა რომელიც შეძლებდა დესტაბილიზაციის გამოწვევას, ირანტან ურთიერთობების ნომრალიზებას კი საფუძვლად უნდა დასდებოდა 5 პუნქტიანი გეგმა, რომლის ყველა პუნქტის შესრულების შემდეგ შეიძლება გამხდარიყო ირანთან ურთიერთობების ნორმალიზება, ამ პუნქტების მიხედვიტ ირანს უდნა შეეწყვიტა საერთაშორისო ტერორიზმის მხარდაჭერა, ასევე უნდა შეეწყვიტა პალესტინური ორგანიზაცია ჰამასის მხარდაჭერა და არაბულ - ებრაული სამშვიდობო მოლაპარაკებებისთვის ხელის შეშლა, მსოფლიო მასშტაბით დივერსიული ისლამური დაჯგუფებების მხარდაჭერა, გაძლიერებული შეიარაღების შეწყვეტა და მასობრივი განადგურების იარაღის შეძენაძე უარის თქმა. კლინტონის ადმინიტრაციის დროს ირანზე დაიწყო სანქციების დაწესება რადგან ხშირად ვრცელდებოდა ინფორმაცია ირანში ადამინის უფლებების დარღვევის შეშახებ, 1995 წელს ირანს ამერიკამ დაუბლოკა ყოველგავრი სავაჭრო ურთიერთობა და ფინანსური ნაკადები. უმცროსი ბუშის ადმინისტრაციის დროსაც ქვეყნებს შორის ურთიერთობის გამუჯობესება არ მომხდარა, მან ირანს, ერაყსა და ჩრდილოეთ კოერეასთან ერთად ბოროტების ღეძიც კი უწოდა, თავის მხრივ არც ირანელები ჩამორჩებოდნენ და ამერიკას სატანას უწოდებნენ ხოლო მის მოკავშირე ისრაელს მოთხრით ემუქრებოდნენ. ამ ორ ქვეყანას შორის ცალკე საკითხი იყო ირანის მიერ ატომური იარაღის შექმნის მცედელობა, რის თავიდან აცილებასაც ამერიკა ყველა ხერხიტ ცდილობდა, იქნებოდა ეს ეკონომიკური სანქციები, საბოტაჟი თუ ირანის მეზებელი ქვეყნების სპეციალური ტექნიკით აღჭურვა, რათა არ მომხდარიყო ირანის ამ ქვეყნების გავლით, რადიოაქტიური ნივთიერებებით მომარაგება. 2013 წელს ირანში ჩატარდა არჩევნები, გამარჯვებული გახდა ჰასან როჰანი, რომლის წინაასარცევნო დაპირებებს შორის ერთ - ერთი იყო დასავლეთთან ურთიერთოებების აღდგენა, ამ პერიოდისთვის უკვე ისეთი მდგომაროება იყო შექმნილი როდესაც დასავლეთსაც უკვე ძალიან სჭირდებოდა ირანული გაზის და ნავთობის რესურსები და საკუთარი სანქციები გამოვე ვერ იყენებდა ასევე ირანში შექმნილი იყო ურთულესი ეკონომიკური მდგომაროება და აუცილებლად საჭირო გახდა დასავლური ინვესტიციები, შედეგად მხარეებმა მიაღწიეს შეტანხმებას, რომ ირანი შეწყვეტდა ატომური ირაღის წარმოებისათვის საჭირო მოსამზადებელ სამუშოაბს, სანაცვლოდ დასავლეთი მოხსნიდა სანქციებს, 2016 წლის 17 ინავრიდან ირანს სანქციები მოეხსნა და პირველ რიგში ეს შეეხო ვაჭრობას და სანქციები ნელ -ნელა მოიხსნება სხა სფეროებზეც, ამ დროიდან უკვე იწყება ირან - აშშ - ს ურთიერთობების მესამე ფაზა, ამჟამად ირანი კვლავ აგრძლებს ამეიკის მიერ ტერორისტებად აღიარებული ჰეზბოლას მხარდაჭერას, კვლავ აპირებს ამერიკის უმნიშვნელოვანესი მოკავშირის ისრაელის ამოთხრას, ამერიკის ინტერესების წინააღმდეგ მხარს უჭერს ასადის რეჟიმს სირიაში, პრობლემებს უქმნის ამერიკის ფლოტს სპრასეთის ყურეში, იემენში ეხმარება ამერიკის მოკავშირე საუდის არაბეთის მტრებს, ერაყში ცდილობს ჩამოაყალიბოს პრო ირანული მთავრობა, თუმცა ამ დროისათვის ირანული გაზი მეტად მნიშვნელოვანი ევროპის უზრუნველსაყოფად, რაც გამოიწვევს ევროპის რუსულ ენერგომატარებლებზე დამოკიდებულების შემცირებას, რიტაც აშშ შეძლებს მისი მოკავშირეების უზრუნველყოფას და ამავე დროს რუსეთის დასუსტებას, ასევე ნავთობის ფასის ასეთი დაბალი დონის დროს კიდევ ერთი სახელმწიფოს მიერ ნავთობის მოპოვების გაზრდა ფასის დაბალზე შენრჩუნებას ხელს შეუწყობს რაც აწყობს რუსეთის წინააღმდეგ, თუმცა ამით წყალს ასხამს ჩინეთის წისქვილზე, ამერიკის მიერ ურთიერთობების დათბობის დაწყება ირანთან მხოლოდ ირანელების მეირ ატომზე უარის თქმით, კიდევ შეიძლება გამოწვეული იქნეს იმით რომ ისინი უფრო მეტ ყურადრებას აქცევენ წყნარი ოკეანის აუზს და ფოკუსირებული არიან ჩინეთზე, რომელიც რეალურად ჩანს მისი ჩელენჯერი, ამერიკის მიერ ახლო აღმოსავლეთზე ნაკლები ყურადღება შანსს მისცემს საუდის არაბეთს და ინდოეთს აქ თავიანთი აქტიური პოლიტიკა გაატარონ რომელთაც საპირწონე სჭირდებათ, ანუ პაკისტანს და ირანს როლი აქვთ სათამაშო.

Von : ნიკა ნემსიწვერიძე

ყატარზე

2016-03-17T02:10:00.000+04:00

ყატარს მხოლოდ ერთი სახმელეთო მეზობელი ყავს საუდის არაბეთის სახით, თუმცა მის მეზობელაბად ასევე შეიძლება ჩაითვალოს ბაჰრეინი, ირანი და გას. ქვეყანა მდებარეობს სპარსეთის ყურეში, მისი მდებარეობით ის კულტურულ რეგიონს შორის არის, ჩრდილოეთით ირანული კულტურა დანარჩენი მხრიდან არაბული, მისმა ასეთმა მდებარეობამ მის ისტორიაზეც დიდი გავლენა მოახდინა, ქვეყანა სულ მეჩხრად იყო დასახლებული, ქვეყნის დღევანდელ სახით ჩამოყალიბაბზე ყველაზე დიდი გავლენა მოახდინა 1760 წელს ალ ტანის კლანის ბედუინების მიერ ქვეყნის დაკავებამ, რომელთაც ქვეყნის ჩრდილო - დასავლეთ ნაწილი დაიკავეს, 1766 წლისთვის ქვეყნის ტერიტორიაზე შემოვიდა ასევე უტუბის კლანის ორი დაჯგუფება ალ-ხალიფა და ალ-ჯალამა, რომელთაც შეძლეს ნახევარკუნძულის ტერიტორიაზე ძალაუფლების აღება, 1777 წელს სპარსელებმა მაოხდინეს ბასრის ოკუპირება შედეგად ქალაქი ბასრა და ქუვეიტი დატოვა მრავალმა არაბმა რომელთა დიდი ნაწილი ყატარში დასახლა და რომელთა უმეტესობაც ვაჭრები იყვნენ, ალ-ტანისა და ყტუბის კლანის დაჯგუფებებს შორის ხშირი იყო დაპირისპირება ძლაუფლების გამო, 1783 წელს ალ - ხალიფას დაჯგუფება შეძლო ნახევარკუნძულის დაცვა სპარსელების შემოტევისგან და თვითონ დაიპყრეს ბაჰრეინი, ბაჰრეინის დაპყრობის შემდეგ მისი კლანის დიდი ნაწილი კუნძულზე გადავიდა საცხოვრებლად, რამაც ალ-ტანის კლანს რიცხობრივი უპირეტესობა მისცა, შედეგაგ მათი ცენტრი დოჰა თანდათან გაძლიერდა და მიაღწია ნახევარკუნძულის ბატონობას, ალ-ტანის დინასტიის დაარსების თარიღად 1822 წელი ითვლება, 1820 წლიდან ყატარით ინტერესდება ბრიტანეთის აღმოსავლეთის კომპანია, საკუთარი სავაჭრო გზების უსაფრთხოების უზრუნველყოფის საკითხში ყატარი მნიშვნელოვანი ტერიტორია აღმოჩნდა. დაპირისპირება ყატარელებსა და ბაჰრეინლებს შორის დიდხანს გრძელდებოდა ვინაიდან ბაჰრეინი არ აღიარებდა ყატარის ცალკე მმართველობას და ყატარის მმარველი კლანი ამ ყველაფერში ცდილობდა დასახმარებლად დანარჩენი ვაჰაბიტი არაბების დახმარების მიღებას, 1847 წელს ბაჰრეინელებმა შეძლეს ყატარელების დამარცხება ბაჰრეინელებმა დაანგრიეს ქალაქი ალ ბიდა და მოსახლეობა ბაჰრეინშ გადასხლეს, 1851 წელს ნაჯდის მმართველი ფაისალ იბნ თურკი დაიძრა ყატარელების დასახმარებლად, ბაჰრეინის წინააღმდეგ, შედეგად ბაჰრეინელები დამარცხდნენ ინგლისს სთხოვეს პროტექცია მათ კი დაეკისრათ 4000 გერმანული კრონის ვაჰაბიტებისთვის. 1867 წელს სიტუაცია ბაჰრეინსა და ყატარს შორის ისევ დაიძაბა, ბაჰრეინელბი თავს დაესხნენ დოჰას და ქვეყნის სხვადასხვა ქალაქებს, სიტუაცია საბოლოოდ ბრიტნაელების ჩარევამ დაარეგულირა, ყატარმა ასევე მიიღო ინგლისური პროტექცია, რის შედეგადაც ბაჰრეინი და ყატარი საბოლოოდ დასცილდნენ ერთმანეთს და დამოუკიდებელი განვითარების გზაზე დადგნენ, 1871 წლიდან ოსმალები ეცადნენ ყატარზე გავლენის მოპოვება რაც კიდეც მოახერხეს და მათი წარმომადგენლები ერთვებოდნენ ყატარის მმართველობაში, დოჰაში გაჩნდა ოსმალური გარნიზონი, ოსმალებისგან თავდასაცავად ქასიმ ალ თანიმ მიმართა ვაჰაბიტებს, რომლებიც საუდიტების მმართველობის ქვეშ იყვნენ, 1913 წელს საქმეში ბრიტანელები ჩაერივნენ, რათა მოეხდინათ ოსმალების განდევნა და ვაჰაბიტების გავლენის შემცირება, 1916 წელს ყატარის ტერიტორია ბოლო ოსმალურმა შენაერთმაც დატოვა და ქვეყანა ბრიტანეთის პოლიტიკური და ეკონომიკური გავლენის ქვეშ მოექცა, 1930 წელს ყატარის ეკონომიკის მთავარ პროდუქციას მარგალიტებს დიდი პრობლემა შეუქმნა იაპონურმა ხელოვნურად გამოყვანილმა მარგალიტებმა, თუმცა უკვე 1939 წელს მოხდა ნავთობის პირველი საბადოების აღმოჩენა რამაც საბოლოოდ გადაწყვიტა ყატარის მომავალი განვითარების მიმართულება. ყატარის ისტორიაში სახელმწიფო გადატრიელაბ მიღებულ პრაქტიკად იქცა 1913-1949 წლებში ქვეყანას მართავდა შეიხი აბდულა ბინ იასიმი, 1949 – 1960 წლებში ალი ბინ აბდულა ალ-ტანი, 1960 წელს აჰმად ბინ ალი ალ-ტანიმ მამასი ხელისუფელბას ჩამოაშორა და თვითონ მარტავდა ქვეყანას 1972 წლმადე ვიდრე თვითონ არ იქნა ხალიფა ბინ ჰამად ალ-ტანის მიერ პუტჩის გზით ხელისუფლებიდან მოცილებული. 1971 წელს როდესაც ბრიტანელებმა ქვეყანა დატოვეს ყატარმა დამოუკიდებლობა გამოაცხადა, თავიდან ჩაფიქრებული იყო გაერთიანებულ საემიროებთან და ბაჰრეინთან ერთად ერტიანი სახელმწიფოს შექმნა თუმცა ბაჰრეინმა და ყატარმა ეს იდეა უარყვეს და დამოუკიდებელი სახელმწიფოები ჩამოაყალიბეს. 1995 წელს კიდევ ერთი მშვიდობიანი გადატრიალება მოხდა და შეიხ ჰამად ბინ ხალიფამ მამამის ძალაუფლება ჩამოართვა, 2013 წელს შეიხ ბინ ხალიფამ საკუთარ შვილს თამიმ ბინ ჰამად ალ-ტანის დაუთმო ძალაუფლება. ყატარმა მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა ერაყის პირველ და მეორე კამპანიაშიც, მის ტერიტორიაზე იყო განთავსებული აშშ - ს სამეთაოურო შტაბი და ამერიკული ფლოტილიის ლოჯისტიკის ბაზა. ყატარის მოსახლეობა 2,3 მლნ ადამიანია, სადაც მხოლოდ 1/7 ნაწილი არის ყატარის მკვიდრი მოსახლეობა დანარჩენები ძირითადად ინდოსტანის ნახევრაკუნძულიდან მოსულები, ყოველი მესამე არის ინდუნი ან პაკისტანური წარმოშობის, ყოველი მეექვსე არის ნეპალელი, დაახლოებით 7 % არიან დანარჩენი არაბული ქვეყნების წარმომადგენლები, ასევე დიდი სათვისტომო ჰყავთ ფილიპინელებს, ყატარის მოსახლეობის სტრუქტურაში უკიდურესად დიდია ფარდობა ქალებსა და მამაკაცებს შორის, რაც 1/3 არის. ქვეყნის სახელმწიფო ენა არის არაბული, თუმცა ინგლისური და სპარსული ეკონომიკაშ დიდი როლს თამაშობს, ასევე მნიშვნელოვანი ჰინდი და ურდი მოლაპრაკეთა დიდი რაოდენობის გამო. ასეთი ეთნიკური სიჭრელის მიუხედავად ყატარის ხელისუფლება მყარად დგას და უცხოლებს რაიმე პოლიტიკური მოთხოვნები არ გააჩნიათ, რისი მთავარი მიზეზიც ქვეყნის სიმდიდრეა. დღევანდელი ყატარის მდგომაროებაზე შეიძლება ითქვას, რომ ის წარმოადგენს გლობალურად მნიშვნელოვან სახელმწიფოს და რეგიონში ერთ-ერთ წამყვნა ქვეყანას, რასაც უზრუნველყოფს მისი ნავბობ და გაზის საბადოები, 1974 წელს ყატარის ხელისუფლებამ ნავთობ ინდუსტრიის ნაციონალიზაცია მოახდინა რითაც საფუძველი ჩაუყარა საკუთარი სახელმწიფოსთვის ძლიერ ეკონომიკურ დასაყრდენს, ყატარის ნავთობ რეზერვები შედარებით მცირეა და მისი მოპოვებაც შეზღუდულია, სანაცვლოდ ქვეყანა განკარგავს მსოფლიო გაზის რეზერვების 13,3 % - ს, რაზეც კდიეც ამყარებს საკუთარ ეკონომიკურ და პოლიტიკურ სიძლიერეს, 2003 – 2013 წლებში გაზის მოპოვება 5 - ჯერ გაიზარდა და ის აშშ-ს, რუსეთის და ირნაის შემდეგ მსოფლიოს ნომერ მეოთხე გაზის მომპოვებელი ქვეყანა იყო, ყატარში გაზის მოპოვების შემდეგ ხდება მისი გათხევადება და ასეთი სახით ხდება მისი ექსპორტირება, თხევადი გაზის წარმოებაში ის მსოფლიოს ყველაზე დიდი მწარმოებელია და თხევადი გაზის 1/3 აწარმოებს, ის ასევე ფლობს მსოფლიო გაზის გამათხევადებელი სიმძლავრეების უდიდეს ნაწილს, რას ლაფანის გამათხევადებელი საწარმო 300 კვ/კმ - ზე არის გაშლილი. 2013 წლისთვის ყატარის გაზის ექსპორტის 22 % მოდიოდა ევროკავშრის ქვეყნებსზე 71 % აზიის ქვეყნებზე, ყველაზე დიდი მომხმარებლები არიან, იაპონია, ინდოეთი, სამხრეთ კორეა, ჩინეთი და ტაივანი, გაზის მაღალი ფასისა და მოპოვების სწრაფი ზრდის გამო 2009 – 2014 წლებში ყატარის მშპ გაორმაგდა, 95 მლრდ დოლარიდან 218 მლრდ დოლარამდე. ხოლო 2000 წლიდან 2014 წლამდე შუალედში ყატარის სავალუტო და ოქროს რეზერვები 40 - ჯერ გაიზარდა და 400 მლრდ დოლრას მიაღწია, ვინაიდან ქვეყანა ასეთ მნიშვნელოვან კაპიტალს განკარგავს, რა თქმა უნდა ის ცდილობს მოახდინოს ამ ფულის სწორი დაბანდება და ისეთ სფერობეში ინვესტირება რაც უზრუნველყოფს ქვეყნის ნავთობ დამოკიდებულოების შემცირებას და კაპიტალის ეს რაოდენობა ასევე უფლებას აძლევს მას რომ გააჩნდეს ძლიერი საგარეო პოლიტიკური მისწრაფებები. ყატარის საინვესტიციო საქმიანობას განაგებს ყატარის საინვესტიციო სააგენტო ( Qatar Investment Authority ). სააგენტოს აქვს საინვესტიციო სტრატეგია რომლის მიხედვითაც, ისინი ცდილობენ ეკონომიკის ყველა მნიშვნელოვან დარგში შესვლას და ფულის დაბანდებას, მაგალითად უძრავი ქონება ჩინეთში, ეკო - ქალაქ ტიან ძინში ინვესტირებით, სოფლის მეოურნეობა სუდანში, ინდუსტრია გერმანიში ფოლკსვაგენის აქციების შესყიდვით, სპორტი საფრანგეთში პარიზ სენ - ჟერმენის შესყიდვით, ფინანსური სექტორი ლონდონში. მთლიანობაში ყატარს დაახლოებით 40 ქვეყანაში აქვს ინვესტიცია ჩადებული, რაც მას დამატებით გარდა ფინანსური ასევე დიპლომატიური დივიდენდებითაც უზრუნველყოფს. ყატარის საგარეო პოლიტიკურ სიძლიერეს გარდა კაპიტლისა ასევე უზრუნველყოფს მისი ძლიერი საინფორმაციო ფრონტი, რომლეიც წარმოდგენილია ტელეკომპანია ალ-ჯაზირას სახით, ტელეკომპანიას გააჩნია არხების მრავალფერობანი ჩამონათვალი რომელიც 2 ენაზე ინგლისურად და არაბულად მაუწყებლობს, მთავარი არის საინფორმაციო დანაყოფი, ტელეკომპანიის სიგნალის მიღება შესაძებელია სატელიტური და კაბელური საკომუნიკაციო საშუალებების მეშვეობით, სიგანილი 140 - ზე მეტ ქვეყანაშ ვრცელდება და თეორიულად ის 270 მლნ ოჯახში შეიძლება იქნეს მიღებული. 2011 წელს ალ-ჯაზირა ფართოდ აშუქედბა არაბულ გაზაფხულს და ყველა ქვეყანაში მხარს უჭერდა ოპოზიციას მმართველი დიდქტატურის წინააღმდეგ, გარდა ბაჰრეინისა სადაც ის ოპოზიციის გამოსვლას რევოლუციად არ აღწერდა. გარდა საინფორმციო საშუალებების ქვეყანა პოლიტიკურადაც ფართოდ არის ჩართული რეგიონულ პრობლემებში, 2008 წელს ყატარი წარმოდგენილი იყო ლიბანის პრობელემებში, 2009 წელს ყატარი ჩაერთო სუდანში დარფურის საკითხის განსახილველად, 2010 წელს ის ცდილობდა მომრიგებლის როლი ეთამაშა ერიტრეასა და ეთიოპიას შორის. 2011 წლიდან არაბული გაზაფხულის დაწყების შემდეგ ქვეყანას კიდევ უფრო დიდი როლის თამაშის შესაძლებლობა გამოუჩნდა, 2011 წელს მარტიდან ოქტომბრამდე ის მონაწილეობას იღებდა ლიბიაში მიმდინარე კადაფის საწინააღმდეგო ოპერაციაში და იბრძოდა ნატოს გვერდით, რაც მისი მიზნის მიღწევით კადაფის ჩამოგდებით დასრულდა, სირიის კონფლიქტში ქვეყანა რეალურად მხარს უჭერს ყველაზე რადიკალურ დაჯგუფებეს თუმცა ქვეყნის მთავრობა მხარდაჭერას უცხადებს შედარებიტ ზომიერ ოპოზიციას და ცდილობს მოლაპრაკებების დროსაც მნიშვნელოვანი როლი შეასრულოს. გარდა ამისა ყატარის ხელისუფლება მხარს უჭერდა მუსლიმ ძმებს, უკვე რევოლუციის შემდგომ პერიოდში, 2011 – 2014 წლებში ტუნისში ხოლო 2012 – 2013 წლებში ეგვიპტეში, ეგვიპტეში მომხდარი სამხედრო გადატრიელბის შემდეგ ყატარმა დაკარგა მუსლიმი ძმები და მუსრის მხარდაჭერა, ამ დროს კი საუდის არაბეთი მხარს უჭერდა ალ-სისის და სამხედროებს, საუდის არაბეთში ყატარის მიერ მუსლიმი ძმების მხარდაჭერას აღიქვამდნენ, როგორც საუდის წინააღმდეგ წასვლას და მუსლიმი ძმების ეგვიპტეში დარჩენა გამოიწვევდა მათ უკუ მხარდაჭერას ყატარის მიმართ რითაც ის კდიევ უფრო გაძიერდებოდა რეგიონში. ყატარის არაბულ სამყაროში ასეთი წინ წამოწევა ყველაზე უფრო გამოწვეული უნდა იყოს იმით, რომ ეგვიპტეში მოხდა რევოლუცია და ქვეყნას დიდი საშინაო პრობლემები აქვს, ერაყში არის ომი ისლამურ სახელმწიფოსთან და შიდა კონფესიური და ეთნიკური დაპირისპირება, საუდის არაბეთში შექმნილი რთული სიტუაცია თუ ვინ გახდება ტახტის მომავალი მემკვიდრე, ირანი ჯერ კიდევ სანქციების პერიოდის გავლენის ქვეშ არის, ეს ყველაფერი აძლევს ყატარს შესაძლებლობას თავი იგრძნოს თავისუფლად და ეცადოს საკუთარი პოლიტიკის გატარებას რეგიონშ და თავი ძლიერ მოთამაშედ წარმოადგინოს.

ყატარის გაზისა და ნავთობის საბადოების განლაგება

სამომავლოდ შეიძება ითქვას რომ გაზის ბაზარი ისევ მიმზიდველი დარჩება, მარტო ჩინეთსა და ინდოეთში 2025 წლისათვის ამ ნედლეულზე მოთხოვნის გაექვსმაგებას მოელიან, რაც ქვეყნის სტაბილურ ფინანსურ მდგომარეობას უზრუნველყოფს, სამომავლოდ განვითარების გაცხადებული მიმართულება არის ცოდნის საზოგადოების შექმნა რასაც კიდეც უზრუნველყოფეს დიდი კაპიტალ დაბანდებით, თუმცა რაც შეეხება ქვეყნის დღევანდელ პოლიტიკურ როლს ის სავარაუდოდ შედარებიტ შესუსტდება როგორც კი რეგიონის უფრო დიდი და ძლიერი სახელმწიფოები შიდა პოლიტიკურ პრობლემებს მოაგვარებენ და უფრო აქტიურ საგარეო პოლიტიკაზე გადავლენ.

პოლიტიკური რომანტიზმი ქართულ საგარეო პოლიტიკურ ჭრილში

2016-02-11T16:20:00.001+04:00

აღსანიშნავია, რომ მრავალი ქართველი მოაზროვნე საუბრობდა ქართველი პოლიტიკოსების გულუბრყვილობის შესახებ.სამწუხაროდ, საქართველო პატარა ქვეყანა იყო ისტორიის მანძილზე და გახლავთ დღესაც ამიტომაც ქართული პოლიტიკური რეალობა იყო ძალზე რთული, გამომდინარე იქიდან, რომ საქართველოს მუდამ უწევდა არჩევანის გაკეთება ცუდსა და უარესს შორის.ამიტომ, ვერ ჩავთვლით ვერანაირად, რომ ქართული პოლიტიკა იყო მარტივად გადასაწყვეტი რამ.

ქართველ მოაზროვნეთა უმეტესობა მიიჩნევდა, რომ ქართულ პოლიტიკაში გადაწყვეტილების მიღების საფუძველი უნდა ყოფილიყო მხოლოდ და მხოლოდ ქვეყნის ინტერესები და არაფრი სხვა. მაგალითად, ივანე ჯავახიშვილი მიიჩნევდა, რომ ქართველი მეფეები, ვახტანგ გორგასალი, მეფე მირიანი ყოველთვის ქვეყნის ინტერესებიდან მოქმედებდნენ და აქედან გამომდინარე შეძლეს მათ ივანე ჯავახიშვილის აზრით, ქვეყნის გადარჩენა. ხოლო მას შემდგე, რაც რელიგიის ფაქტორი გახდა გადამწყვეტი, უკვე დაიწყო ქართულ საგარეო პოლიტიკაში შეცდომები. ამის შეხმდეგ, ივანე ჯავახიშვილის აზრით, და მისი არგუმენტებით დაიწყო საქართველოსა და რუსეთს შორის ურთიერთობებზე საუბარი, ვინაიდან რუსეთსაც აწყობდა საქართველოსთან ურთიერთობა გამომდინარე იქიდან, რომ მას სჭირდებოდა ირანთან მიმავალი გზა, თავად ირანი კი ჭირდებოდა როგორც ინდოეთთან დამაკავშირებელი მონაკვეთი.ასე რომ პეტრე პირველსა და ვახტანგ მეექვსეს შორის ჩაეყარა საფუძველი საქართველოსა და რუსეთს შორის ურთიერთობებს. ამ დროს ჩამოვიდა დესპანი რუსეთიდან, რომელიც დაპირდა რუსეთის მფარველობას, დახმარებას ჯარით, ფულით, იაღაღით, ოღონდა საქართველოს რუსეთთან ერთად სპარსეთისათვის ომი უნდა გამოეცხადებინა. საბოლოოს მეფემ მოიწვია დარბაზი, იმდროინდელი პარლამენტი, რომელსაც რჩევები უნდა მიეცა მეფისათვის, აღსანიშნავია რომ იმდროინდელი დარბაზი აღმოსავლეთ პოლიტიკაში დახელოვნებული ადამიანებისაგან შედგებოდა, აქედან გამომდინარე ამ ადამიანებს არ გასჭირვებიათ ამოეცნოთ ის საფრთხე, რომელიც საქართველოსათვის შეიძლებოდა შეექმნა მოცემულ ურთიერთობებს რუსეთთან, თუმცა ვახტანგ მეექვსემ მოცემული საფრთხეების შესახებ საუბარს არ ათხოვა ყური , მან გააგრძელა რუსეთთან ურთიერთობა, რაც საბოლოოდ ძვირი დაუჯდა ჩვენს ქვეყანას.საბოლოოდ ვახტანგმა სპარსეთს გამოუცხადა ომი, აიღო განჯა, გადავიდა ყარაბღში, სადაც პირობების მიხედვით უნდა ყოფილიყო რუსეთის არმია. საბოლოოდ მოხდა ისე რომ რუსეთის ჯარი იქ არ ყოფილა, ხოლო პეტრემ შემოუთვალა ვახტანგს, ნუ შეშინდებოდა და ომი გაეგრძელებინა. ვახტანგი თავისი ჯარით უკან დაბრუნდა ხოლო საქართველომ კი იწვნია სპარსეთის შემოსევა და აოხრება. ვახტანგმა მიატოვა საქართველო და დიდგვაროვნებთან ერთად გადაიხვეწა რუსეთში. სხვათაშორის, კონსტანტინე გამსახურდია მოცემულ ადამიანებზე, რომლებიც გაყვნენ ასე ვთქვათ ვახტანგ მეექვსეს რუსეთში, ისინი შეადგენდნენ კონსტანტინე გამსახურდიას აზრით ქართულ პოლიტიკურ ელიტას, ვისაც უნდა ემართა რეალურად საქართველო, ვინაიდან მას ქონდა შესაბამისი განათლებაცა და გამოცდილებაც რომ სწორი გადაწყვეტილებები მიეღო ქართული პოლიტიკური რეალობისათვის შესაბამისი.[1]

ზემოთთქმული მონაკვეთი ნათელს ფენს ყველაფერს, რომ ყველა ქვეყანას გააჩნია საკუთარი ინტერესები, ვინაიდან ერთი ქვეყნის ინტერესებში, ყოველ შემთხვევაში რუსეთის ინტერესებში არანაირად არ ჯდებოდა ძლიერი საქართველო, ხოლო ქართველი მეფეების ერთი ნაწილიც, სანამ რუსეთი გამოჩნდებოდა პოლიტიკურ არენაზე, ქართველი პოლიტიკოსების დაინტერესების საგანი მანამ შექმნებოდა, აშკარად არც საქართველოსათვის იყო მხოლოდ რელიგია გადამწყვეტი ფაქტორი. ხოლო მას შემდეგ, რაც რუსეთი გამოჩდა, უკვე რატომღაც ქართველმა მეფეებმა, პოლიტიკოსებმა გადამწყვეტი მნიშვნელობა მიანიჭეს საგარეო პოლიტიკისათვის რელიგიას, რატომღაც, სწორედ იგი იყო ჩვენი საგარეო პოლიტიკის შესუსტებისა.

სხვათაშორის, ივანე ჯავახიშვილი იმაზეც კი საუბრობს, რაოდენ არ სურდა რუსეთის ხელისუფლებას საქართველოს მოძლიერება. იგი აცხადებდა, რომ ტოტლებენმა დასაჯა თავის არმიაში ის მებრძოლები, რომელთაც ქართველებს ასწავლეს ზარბაზნის ჩამოსხმა.საუბარია რატიშვილსა და თარხნიშვილზე, რომელთაც ასწავლეს ზარბაზნის ჩამოხსხმა ქართველ ჯარისკაცებს. ამ ვითარებით, როგორც ივანე ამბობს, ყველა სახტად დარჩა, თუმცა მიუხედავად ამისა, მაინც იგივეს იმეორებდნენ. შაჰ-აბასი მზად იყო ქართველებისათვის მრავალი პრივილეგია მიეცა, ასევე ხარკის შემცირებაზე , შეღავათებზეც იყო მზად, თუმცა მოითხოვდა იმას, რომ საქართველო ჩამოშორებოდა რუსეთს თუმცა საქართველომ მოცემული ქმედებისაგან თავი შეიკავა, რისთვისაც მიიღო უთვალავი შემოსები სპარსეთის მხრიდან და საბოლოოს კი მიიღო კრწანისი. ასევე, ჯავახიშვილი საუბრობს 1783 წელს გაფორმებულ გეორგიევსკის ტრაქტატზე და იგი აღნიშნავს, რომ ეს არის სამოკავშირეო ტრაქტატი, რაზეც მისი აზრით დაემოწმება მრავალი საერთაშორისო ურთიერთობების მცოდნე ადამიანი ეს სრულებით არ გულისხმოდა საქართველოს დამოუკიდებლობის დაკარგვას. ასევე, ამ ტრაქტატის დადების შემდეგ, აღა მაჰმად ხანის მიერ გამოგზავნილი დესპანი საუბრობდა იმაზე, რომ ირანის მმართველი საქართველოს პირდებოდა აზერბაიჯანს თავრიზამდე, თუმცა მეფე ერეკლე არც ამაზე წავიდა. საბოლოოს კი სპარსეთმა მოაოხრა საქართველო მათ შორის თბილისიც.[2]

ასევე იგი საუბრობდა იმაზე, რომ მის თანამედროვე სიტუაციაშიც ანალოგიური ხდებოდა გამომდინარე იქიდან, რომ ქართველ დელეგაციას ხელი შეუშალეს და არ მისცეს საშუალება რომ წასულიყო ჯერ სტამბოლში და შემდეგ იქიდან საფრანგეთში სადაც წყდებოდა საკითხი ტერიტორიის გადანაწილების შესახებ. ამას ქართველი პოლიტიკოსები მისი აზრით, ჩვეულებრივად უყურებდნენ, ძალზე ლოიალურად აფასებდნენ, მაშინ როდესაც მისი აზრით პრობლემა ბევრად უფრო სიღრმისეული იყო, გამომდინარე იქიდან, რომ სომხეთის დელეგაციას არანაირი პრობლემები არ შექმნია მოცემული საკითხის შესახებ და იგი უპრობლემოდ იქნა გაშვებული სტამბულში, ხოლო შემდეგ კი ევროპაში. ივანე ჯავახიშვილის აზრით, ეს ყველაფერიც იყო ნათელი დადასტურება იმისა, რომ ქართველები ხშირად იჩენდნენ გულუბრყვილობას საგარეო პოლიტიკის შესახებ.

თუმცა, საქმე იმაშია, რომ ივანე ჯავახიშვილის ისტორიულ მიმოხოლვასა და ქართული პოლიტიკის გულიბრყვილობას ერთგვარ ახსნას უძებნიდა ნოე ჟორდანია. აღსანიშნავია, რომ მისი აზრით, ამ ყველაფრის უკან იდგა რეალურად კლასობრივი მიზეზები. კერძოდ, მისი აზრით, თუკი ბიზანტიის ეპოქამდე, საქართველო მოქმედებდა თავისი ინტერსებიდან გამომდინარე, ანუ თუკი მისთვის გადამწყვეტი არ იყო არცერთი ფაქტორი, მათ შორის არც რელიგიის ფაქტორები, მაშინ რა მოხდა შემდეგ და რამ განაპირობა ის, რომ სქართველოს ერთადერთი და შეუცვლელი მოკავშირე შეიქმნა რუსეთი? იმიტომ, რომ ამ დროს ხდება ფეოდალიზმის გაბატონება. ამ შემთხვევაში კი ფეოდალიზმისაგან შეწუხებული მეფეები, ჟორდანიას აზრით დასაყრდენს პოულობდნენ პარტნიორის ძიებაში. ფეოდალიზმს კი ახასიათებს მისი, ასე ვთქვათ თანმდევი პროცესი, რასაც ეწოდება კლერიკალიზმი. ხოლო რაც შეეხება რელიგიური თვალსაზრისით კი ყველაზე მისღები იყო ერთმორწმუნე რუსეთი. ჟორდანიას აზრით, პირველ მიწერ-მოწერას და ელჩების გაგზავნას მოსკოვში იწყებს კახეთის მეფე ალექსანდრე 1492 წელს, მას მიბაძა ქართლია მეფემ გიორგი მეათემ მათ გზას აგრძელებენ მათი მემკვიდრეები. სწორედ ისინი სთხოვენ მიიღოს რუსეთმა საქართველო რუსეთის ქვეშევრდომობაში, მეფე ალექსანდრე მეორე შეფიცავს რუსეთის მეფეს ერთგულ ქვეშევრდომობას შვილებით და პირდება უხადოს ხარკი წლიურად ქართული ნაქსოვებით. მოკლედ, ქართლ- კახეთის მეფეები უარს ამხობენ თავის სუვერენობაზე , აღიარებენ რუსეთის ქვეშევრდომობას და საფასურად ითხოვენ მფარველობას და დახმარებას მუსლიმების წინააღმდეგ.

სხვათაშორის, ძალზე საინტერესო შეკითხვას სვამს ნოე ჟორდანია, იცოდნენ თუ არა მოცემულმა „ახირებულმა პოლიტიკოსებმა“ იმის შესახებ, თუ როგორი იყო არამარტო რუსეთის პოლიტიკური სისტემა, არამედ როგორი იყო მისი გეოგრაფიული საზღვრები მაინც? მისი აზრით, იმდროს როცა კახეთი ითხოვდა რუსეთისაგან შველას, მისი სამხრეთი საზღვარი გადადიოდა მდინარე ოკაზე, ქვემოთ მდებარეობდა კაზაკის დამოუკიდებელი რესპუბლიკა, იმის ქვემოთ ყირიმის და ასტრახანის სახანოები , ერთი სიტყვით,ჟორდანიას აზრით არავითარი საშუალება რუსეთიდან სამხედრო დახმარების მიღების არ არსებობდა საქართველოში. პირიქით, მისი აზრით ქართველები უფრო მეტად შედიოდნენ რუსების სამსახურში. ძალზე გულიბრყვილო პოლიტიკა ტარდებოდა ჟორდანიას აზრით საქართველოს მხრიდან, გამომდინარე იქიდან, რომ რუსეთიც თავად მრავალი ფრონტისაკენ იბრძოდა, ხოლო საქართველომ კი დაიჭირა ცალსახად ერთი ქვეყნის მიმართულებით პოლიტიკა, მაშინ როდესაც საქართველოს უნდა გაეტარებინდა ლავირების პოლიტიკა, რაც ზოგადად დამახასიათებელია პატარა ქვეყნებისათვის.[3]

აქვე, ძალზე მნიშვნელოვანია ის ფაქტი, რომ მრავალი მოაზროვნე, მათ შორის ნიკო ნიკოლაძე მიიჩნევს შემდეგ რამეს, რომ ზოგადად, ქვეყნის პოლიტიკა, საგარეო კუთხით, გავს მცენარის დამოკიდებულებას მზის მიმართ, ანუ, საიდანაც ანატებს მზე, მცენარეც იქით ტრიალდება, ასევე იყოს ქვეყნების პოლიტიკაც. იგივე, საქართველოს პოლიტიკა რომ ავიღო, უნდა აღვნიშნოთ, რომ თავიდან, საქართელოსათვის შუქი და სითბო მოდიოდა ძირითადად ირანიდან, და საქართველოც ძირითადად მისკენ იყურებოდა, შემდეგ იყო ბიზანტია. პრინციპში, ეს ყველაფერი რეალობასთან შესაბამისობაშიც მოდის და ამ ყველაფერში გასაკვირიც არაფერია, რომ ქვეყანა ეძებს, ასე ვთქვათ უკეთეს დასაყრდენს და რომელიც უფრო მეტად განვითარებულია, ასე ვთქვათ გულიც იქით მიუწევს. მაგრამ, ნიკო ნიკოლაძე ერთ ძალზე საინტერესო რამესაც ამატებს, რომ ქვეყნის დამოუკიდებლობას, მისი განვითარების პერსპექტიევბს ისე არაფერი აბრკოლებს, როგორც ქვეყნის ეკონომიკის მოშლა, მისი მრეწველობის მოშლა. აი ამ კუთხით, ნიკო ნიკოლაძე გამოყოფს რიგ პრობლემებს, რომელთა მიხედვითაც ახასიათებს რუსეთს და მისი აზრით რუსეთი არასწორი გზით მიდიოდა სამრეწველო თვალსაზისით, ანუ მაგალითად მას სამრეწველო ქარხნები, გადამამუშავებელი ქარხნები რომ აქვს აშენებული დასავლეთით, ამის შემდეგ აღმოსავლეთით გააჩნია რესურსი, რაც ნიკოლაძის აზრით წარმოადგენს უდიდეს შეცდომას. ანუ, სამრეწველო-ეკონომიკური კუთხით რუსეთი მოწინავე ქვეყანას არ წარმოადგენდა მაშინ და არც ახლა წარმოადგენს.ხოლო თუკი მივყვებით მცენარის ლოგიკას იმ კუთხით, რომ მცენარე მზისკენ იხრება და ქვეყნის პოლიტიკაც მას გავს იმ თვალსაზრისით, რომ იქით იხრება , საითკენაც ხედავს განვითარებას, ამ შემთხვევეაში საქართველომ რა თქმა არასწორი პოლიტიკა ამოირჩია, ვინაიდან ამ შემთხვევაში რუსეთი მზეს არ წარმოადგენდა.[4]

აგრეთვე ძალზე საინტერესოა ის ფაქტიც, რომ არამარტო საგარეო, არამედ შიდა პოლიტიკაშიც საკმაოდ ცუდი მაგალითები არსებობდა ნიკოლაძის აზრით იმ კუთხით, რომ პირველ რიგში, მისი აზრით ქვეყნების სურვილზე ნაკლებად არის დამოკიდებული ის ფაქტი, თუ ვის მოიემხრობიან, ვის აირჩევენ პარტნიორად, არამედ ამის საფუძველს წარმოადგენს უფრო მეტად ქვეყნის გეოპოლიტიკური მდგომარეობა. საქართველოს სისუსტის მიზეზს კი ავტორის აზრით, წარმოადგენდა მრავალი მიზეზი და მათ შორის იყო ის, რომ პირველ რიგში თუკი დაიბადებოდა სადმე ჩვენსგან შორს ადამიანი, რომელიც აგვაოხრებადა, მნიშვნელობა არ ქონდა რა ერქვა მას, თემურ-ლენგი თუ ჩინგიზ ყაენი, აგვაოხრებდა და აგვატიალებდა. თუმცა, მეორე შემთხვევაში, თუკი როდისმე, დროის მცირე მონაკვეთში ქვეყანა დაწყნარდებოდა ხოლმე ასეთ ვითარებაში უკვე ადამიანები ძირითადად ერთმანეთს ექიშპებოდნენ, კახეთი ქართლს, იმერეთი კახეთს და ა.შ. ანუ , ავტორის აზრით ამ სიტუაციაშიც როდესაც არ არსებობდა გარეშე მტრები, სერიოზული პრობლემები იყო თავად ქვეყნის შიგნით. ქვეყნის მთლიანობასთან საერთო მიზნის გარშემო გაერთიანებასთან დაკავშირებით.

ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი არის ის ფაქტი, რომ საქართველოს სამწუხაროდ თავისი ისტორიის მანძილზე და თავისი ისტორიული მიზეზით ჩამოუყალიბდა იმის შეგრძნება რომ აუცილებლად უნდა ჰყავდეს ვინმე დამხმარე, უფრო სწორად, უნდა ჰყავდეს მფარველი, სხვა შემთხვევაში იგი ვერ გადარჩება. პრინციპში, ეს ბუნებრივიცაა გამომდინარე იქიდან, რომ საქართველო მრავალჯერ აღვნიშნეთ და მართლაც პატარა ქვეყანაა, რომელსაც ტავის გადარჩენა სჭირდება, თუმცა ამ ყველაფერმა დგვაკარგვინა საკუთარი თავის რწმენის განცდა, იმის ზრუნვისაგან გაგვანთავისუფლა, რომ ჩვენი თავის განვითარებაზე გვეფიქრა და არა მაინცდა მაინც უკეთესი მფარველის ძებნაზე.ივანე ჯავახიშვილი წერდა, რომ საქართველოს, შეეძლო კარგი, გაწრთვნილი ჯარის ყოლის შემთხვევაში თავი გადაერჩინა. საბჭოთა ოკუპაციას გამკლავებოდა. თუმცა რეალურად მოხდა ის, რომ ჩვენი ქვეყანა ვერ დაუხვდა მტერს მზად, გამომდინარე იქიდან, რომ შიდა კინკლაობები არსებობდა, ქვეყანა არ იყო შეკრული და პოლიტიკური გულუბრყვილობიდან გამომდინარეც არ აფასებდნენ ქართველი პოლიტიკოსები რეალურად შექმნილ საერთაშორისო სიტუაციას, რის შედეგადაც მოხდა ის რაც მოხდა. საბოლოოს კი დავმარცხდით.[5] ანუ, უნდა ითქვას, რომ ქართული პოლიტიკური გულუბრყვილობა საბოლოოდ მიდის ხოლმე იქამდე, რომ საკუთარი თავის იმედსაც ვკარგავთ, არ ვცდილობთ ჩვენი თავის განვითარებას, ერთმანეთს ვმტრობთ, რის შედეგადაც ამ ყველაფრის ნაყოფს ვიმკით.

აგრეთვე აღსანიშნავია ისიც, რომ ქართული პოლიტიკური გულუბრყვილობა ჩანს აგრეთვე1832 წლის აჯანყებულებთანაც, გამომდინარე იქიდანმ რომ ამ დროს ვითარება იყო ბევრად უფრო რთული, ვიდრე აჯანყებულებს მიაჩნდათ.ამ დროს მიმდინარეობდა აჯანყება პოლონეთშიც, ასევე თავად აჯანყებულებს ჰქონდათ დაგეგმილი დკემბრის თვეში აჯანყება გამომდინარე იქიდან, რომ რომანტიული გრძნობები აკავშირებდათ დეკაბრისტებთან და ესეც ძალზე მნიშვნელოვანი იყო. საბოლოოდ მოხდა ისე, რომ აჯამყებულებს არ დასცალდათ და ისინი გასცა იასე ფალავანდიშვილმა და საბოლოოდ დაემხო ამ ყველაფერზე ფიქრი.

ძალზე საინტერესო იყო ამ ყველაფრის მიმართ თავად რუსული პოლიტიკის დამოკიდებულება, გამომდინარე იქიდან, რომ მათი საფიქრალი იყო ის, თუ როგორ დაესაჯათ აჯანყებულები, საბოლოოდ კი ისინი რბილი პოლიტიკისაკენ გადაიხარნენ, გამომდინარე იქიდან, რომ აჯანყებულთა დიდი ნაწილი არისტოკრატიის წარმომადგენელი იყო და აქედან გამომდინარე, არ იქნებოდა უპრიანი მათი დასჯა და მათი ასე ვთქვათ წრის საზოგადოების გადაკიდება, ამავე დროს მიმართეს ისეთ პოლიტიკას, რომლის მიხედვითაც უფრო ადვილად გადაიყვანდნენ თავიანთი პოლიტიკის მხარეს, უფრო ადვილად გახდიდნენ თავიანთი პოლიტიკის ნაწილად მოცემულ ადამიანებს.

აგრეთვე, ძალზე საინტერესოდ წერდა კიტა აბაშიძე ქართული პოლიტიკური რომანტიზმის შესახებ. იგი წერდა იმ მიზეზებზე, რომელთა მეშვეობითაც განხორციელდა 1832 წლის აჯანყება, მისი აზრით, ყველა დიდგვაროვანსა და აჯანყებაში ჩართულ ადამიანს ჰქონდა თავისი მიზეზი, თუ რატომ უნდა აჯანყებულიყო რუსეთის წინააღმდეგ. გამომდინარე იქიდან, რომ მაგალითად დიმიტრი ბატონიშვილზე მას მიაჩნდა რომ მან აიტანა უთვალავი შეურაცხყოფა იგივე ციციანოვისაგან, რომელსაც დიმიტრი ასე მარტივად არ გადაყლაპავდა და აქედან გამომდინარე ლოგიკურიც იყო მისი ჩართვა 1832 წლის აჯანყებაში.ასევე, ძალზე საინტერესო რამეზე საუბრობდა კიტა აბაშიძე. მას შემდეგ, რაც რუსეთის იმპერატორ შეატყობინეს აჯანყების შესახებ, იგი წერს რომ რუსეთის ხელმწიფე გამორიცხავდა თავიდან იმას, რომ ქართველთა უკან არავინ იდგა.მისი აზრით, იმ შემთხვევაშიც კი თუ საქართველოს აჯანყება წარმატებით დასრულდებოდა და შედეგს გამოიღებდა, მაინც მეფის აზრით საქართველო მტრებით იყო გარემოცული და იგი რეალურა შედეგს ვერ მიიღებდა, ამიტომ იმპერატორმა ლოგიკურად სწორად ჩათვალა ის ფაქტი, რომ ამ ყველაფრის უკან, ვიღაც სხვა იდგა აჯანყებულებს ზურგს სხვა უმაგრებდა, ვინც ბევრად უფრო დიდ საფრთხეს შეადგენდა რუსეთისათვის, ვიდრე აჯანყებულები იყვნენ.[6]

ანუ, აქედან გამომდინარე, უნდა ვიფიქროთ, რომ ქართველთა პოლიტიკურ გულიბრყვილობაზე მიუთითებს თავად რუსეთის არასერიოზული დამოკიდებულებაც, რომ ვინმე ხომ არ იდგა ამ ყველაფრის უკან თორემ ეს ყველაფერი საქართველოსათვის რა შედეგს გამოიღებდაო. ასევე იგი საუბრობს იმ აზრზე, რომ საქართველოს მეფეებს აკრიტიკებდნენ, თითქოს მათ არასწორი პოლიტიკა აირჩიეს იმ კუთხით, რომ ისინი რუსეთთან ურთიერთობისას ვერ ხვდებოდნენ, თუ რამხელა რისკზე მიდიოდნენ, რომ ძალზე დიდ საფრთხეს უქმნიდნენ საქართველოს დამოუკიდებლობას. თავად კიტა აბაშიძე კი აკრიტიკებს მოცემულ მოსაზრებას და მისი აზრით, პირიქით, ქართველი მეფეები ამ ყველაფერს თავიანთი კომპეტენციიდან და სწორი ვარაუდებიდან აკეთებდნენ გამომდინარე იქიდან, რომ ამ შემთხვევაში კიდევ არსებობდა შანსი იმისა, რომ საქართველოს ნაწილობრივ მაინც შეენარჩუნებინა დამოუკიდებლობა. ანუ, რუსეთთან გარკვეული ურთიერთობების შენარჩუნების კუთხით მაინც შეენარჩუნებინათ გარკვეული შანსი ნაწილობრივი სუვერენიტეტის.

ასევე, ძალზე საინტერესოდ საუბრობს კიტა აბაშიძე არამარტო აჯანყებულებისა და ასე ვთქვათ პოლიტიკოსების ილუზიებსა და რომანტიზმზე, არამედ თავად საზოგადოების კუთხითაც. მაგალითად, იგი წერს, რომ მოხელეების მოჭორილი იყო ის ფაქტი, რომ საქართველოს ერი ღაღადებდა იმას, თხოვდა რუსეთის იმპერატორს იმას, რომ მოესპო საქართველოს ტახტი რუსეთის იმპერატორს, გამომდინარე იქიდან რომ ტახტის მემკვიდრეთა შორის სუფევდა დიდი განხეთქილება. ამას, წერს კიტა აბაშიძე, აკრიტიკებდა იულონ ბატონიშვილიო, გამომდინარე იქიდან, რომ როგორც ზემოთაც აღვნიშნეთ, იგი მიაჩნდა რუსი ან რუსეთის იმპერიის სამსახურში ჩამდგარი ქართველების თუ სხვა ეროვნების ჩინოვნიკების მოგონილი რამ. ასევე, მას უწერია ოქროპირ ბატონიშვილის თხვნის შესახებ ქართველების მიმართ რომელიც მოუწოდებდა ქართველებს გაეხსენებინათ ძველი დრო, როდესაც საქართველოს ჰყავდა შესაბამისად ხელმწიფე, თუ რაოდენ მარტივად შეიძლებოდა მასთან მისვლა სამართლის საპოვნელად და მის მოსათხოვად.

საბოლოო ჯამში იმის თქმა შეიძლება რომ რა თქმა უნდა ქართული პოლიტიკური აზრის თანმდევი პროცესი იყო რომანტიზმი, რაზეც კიტა აბაშიძეს ნიკოლოზ ბარათაშვილის „მერანიდან“ მოჰყავს მაგალითები.თუმცა, აქვე ისიც უნდა ითქვას, რომ საქართველო პატარა ქვეყანა იყო და არის, აქედან გამომდინარე კი ძალზე რთულია სწორი გადაწყვეტილების მიღება, თუდაც მფარველის არჩევის დროს. როგორც ნიკო ნიკოლაძე აღნიშნავდა, საქართველოს არ ჰქონდა იმის ბედნიერება არასდროს რომ კარგი არჩევანი გაეკეთებინა, არამედ ყოველთვის ცუდსა და უარესს შორის კეთდებოდა არჩევანი. აქედან გამომდინარე, ჩემი აზრით კონკრეტული გზის არჩევის შემდეგ და თუნდაც შედეგების გათვალისწინებით არ უნდა მოხდეს კონცენტრირება იმაზე, ამ ყველაფერმდა ჩვენმა არჩეულმა გზამ გამოიღო კარგი შედეგი თუ არა. არამედ, აქცენტის გამახვილება უნდა მოხდეს იმაზე, სხვა გზა რომ აერჩია ქართელ პოლიტიკოსებს ეს უარეს შედეგს ხომ არ გამოიღებდა. თუმცა, თავად ხალხის სპეციფიკიდან გამომდინარეც უნდა ითქვას, რომ ქართველები საკმაოდ მაწსიმალისტები არიან, მცირედით არ კმაყოფილდებიან, გამომდინარე იქიდან, რომ ფაქტია, პატარა ქვეყანა ვართ, არც იმდენად სახარბიელო გეოპოლიტიკური მდებარეობით, თუმცა, თითქმის ყოვეთვის უკმაყოფილონი ვართ მიღებული შედეგით, თუკი იგი განსაკუთრებით იდეალური არ იყო. ჩემი აზრით, კიტა აბაშიძის ნაშრომში იყო ელემენტები მოცემული აზროვნებისა და მეც მიმაჩნია, რომ მხოლოდ პოლიტიკური რომანტიმზი არ ედო საფუძვლად ქართველთა საგარეო პოლიტიკურ ქმედებებს, არამედ ცუდსა და უარესს შორის გაკეთებული არჩევანი.

[1] ჯავახიშვილი ი; „მოხსენება თანამედროვე მომენტზე“ 1919 წლის 27-28 აპრილი, საგაზეთო ანგარიში (თბილისი 2014)

[2] ჯავახიშვილი ი; „მოხსენება თანამედროვე მომენტზე“ 1919 წლის 27-28 აპრილი, საგაზეთო ანგარიში (თბილისი 2014); (გვ 18);

[3] ჯორდანია ნ; „საქართველოს საგარეო პოლიტიკა“ ; ( პარიზი 1934)

[4] ნიკოლაძე ნ; „სამერმისო“ (1917)

[5] ჯავახიშვილი ი; „მოხსენება თანამედროვე მომენტზე“ 1919 წლის 27-28 აპრილი, საგაზეთო ანგარიში (თბილისი 2014);

[6] აბაშიძე კ; „პოლიტიკური რომანტიზმი“ (1905) ;

სოციალ-დემოკრატიის სამი მთავარი დამახასიათებელი ნიშანი, სამი მთავარი მიღწევა და სამი მთავარი შეცდომა

2016-02-11T16:16:00.001+04:00

ქართული სოცლიალ-დემოკრატიული პარტია ძალზე საინტერესო პოლიტიკურ ჯგუფს წარმოადგენდა გამომდინარე იქიდან,რომ ისინი თავიანთი მოღვაწეობის პირველ ხანებში აქცენტს უფრო მეტად აკეთენდნენ თავიანთ სოციალისტურ იდეოლოგიაზე, მათ მიაჩნდათ, რომ საქართველო უნდა ყოფილიყო რუსეთის შემადგენლობაში და თავიანთ უპირველეს მიზნად მოცემული პარტიის წევრებს მიაჩნდათ არა ქვეყნის დამოუკიდებლობა, არამედ სოციალისტური ინტერნაციონალური იდეების გამხორციელება, კლასობრივი ჩაგვრის მოსპობა, სოციალისტური მიზნების განხორციელება. საქართველოს დამოუკიდებლობის შემდეგ მათ შეიცვალეს თავიანთი აზროვნება და შემოტრიალდნენ ეროვნული იდეებისაკენ. თუმცა, დამოუკიდებლობის მოპოვებამდე, დამოუკიდებლობის მოპოვებაზე საუბარი არც იყო მათს რიგებში და თუკი მოხდებოდა, ეს მათ მიაჩნდათ ტაქტიკურ ნაბიჯად და არა სტრატეგიულ ნაბიჯად. საქართველოს ბედს საბოლოო ჯამში ისინი პოულობდნენ რუსეთის შემადგენლობაში გამომდინარე იქიდან, რომ მათი იდეების განხორციელებაც სწორედაც ასეთ ვითარებაში უფრო განხორციელებადად მიაჩნდათ, ვიდრე დაოუკიდებელი საქართველოს წიაღში.

რა თქმა უნდა, მოცემულ პარტიას გააჩნდა თავისი დადებითი და უარყოფითი ნიშნები. ზოგადად, განსაკუთრებით, შემდეგ ეტაპებზე უფრო ადვილია შეფასება პოლიტიკური სისტემის, მთავრობისა თუ პარტიის. ვინაიდან, უკვე ცხადად გვაძლევს ისტორია იმის საშუალებას, რომ განვსაზღვროთ, შევაფასოთ მათ მიერ განხორციელებული ნაბიჯები, სწორი იყო თუ არა. ზოგადად, ისიც უნდა ითქვას, რომ მაინც შედეგებით განისაზღვრება ქმედებათა სისწორე ან პირიქით, შეცდომები, მაგრამ როდესაც პოლიტიკურ ანალიზზეა საუბარი, ამ შემთხვევაში, ვფიქრობ, სხვადასხვა გარემოებებსაც უნდა მიექცეს აუცილებლად ყურადღება.

რაც შეეხება ქართული სოციალ-დემოკრატიის უპირველეს დამახასიათებელ დადებით ნიშნად უნდა ჩაითვალოს თავად მოცემული პარტიის კონსტიტუცია, მისი შექმნა. აღსანიშნავია, რომ თავად კონსტიტუცია ევროპულ განვითარებული, დემოკრატიული ქვეყნის ელფერს აძლევდა საქართველოს, მასში გათვალისწინებული იყო პლურალისტური უფლებები, უმცირესობების უფლებები, რელიგიური განსხვავებულობის უზრუნველყოფა და ა.შ. თავად ეთნიკური უმცირესობების მიმართ იყო ძალზე საინტერესო მიდგომები, გამომდინარე იქიდან, რომ უმცირესობების წარმომადგენლებს მიეცათ უფლება ემსჯელათ, წამოეყენებინათ სხვადასხვა ინიციატივები და მიეღოთ, ასე ვთქვათ, დისკუსიებში მონაწილეობა, აქვე უნდა აღინიშნოს ისიც, რომ რა თქმა უნდა, შეუძლებელი იყო მათი ყველა მოთხოვნის დაკმაყოფილება, თუმცა თავისთავად ცხადია, რომ უკვე მათი მოსმენა და მათი არგუმენტების მეტ-ნაკლებად გათვალისწინება ძალზე ბევრს ნიშნავდა.

მეორე ძალზე საინტერესო მიღწევად, სოციალ-დემოკრატებისა შესაძლებელია ჩაითვალოს ის ფაქტი,რომ მათ ყურადღება გაამახვილეს არამარტო მუშათა კლასზე, არამედ პროლეტარიატთა კლასში გააერთიანეს გლეხობა, მუშები და წვრილი ბურჟუაზია. თავისთავად მოცემული იყო არამარტო მათი დამსახურება, ასე ვთქვათ, არამედ მაშინდელი საქართველოს რეალობიდან გამომდინარე შექმნილი სიტუაციის შედეგი.თუკი ჩვენ ღრმად ჩავუღრმავდებით კლასიკურ სოციალისტურ იდეებსა და მარქსის თვალთხედვას, დავინახავთ რომ მარქსი პროლეტარიატზე საუბრისას გულისხმობდა მუშათა კლასს. მას რევოლუციურ კლასად არ მიჩნდა გლეხობა, რასაც აქვს თავისი მიზეზები. ამის პირველი მიზეზი არის ის, რომ გლეხობა არ არის ისეთი ადამიანთა ჯგუფი, რომელსაც დასაკარგი არაფერი აქვს, განსხვავებით მუშებისაგან. გლეხებს გააჩნიათ კერძო საკუთრება და აქედან გამომდარე, ისინი არ იყვნენ მარქსის აზრით მოწოდებულნი რევოლუციისაკენ, მათ არ გულისხმობდა მარქსი თავის მოწოდებაში „პროლეტარებო ყველა ქვეყნისა გაერთიანდით, არაფერი გაქვთ დასაკარგი საკუთარი ბორკილების გარდა.“ ასევე იმიტომ, რომ ისინი, მარქსის აზრით, ნაკლებ განათლებულ საზოგადოებას წარმოადგენდნენ და ნაკლებად იყვნენ მოწოდებულნი, მოტივირებულნი და ზოგადად, მზად იმისათვის რომ აეთვისებინათ და სისრულეში მოეყვანათ მარქსის იდეები. აქედან გამომდინარე, ქართველი სოციალ-დემოკრატების დამსახურება იყო ის, რომ არამარტო ქართულ, არამედ რუსულ სოციალ-დემოკრატიაშიც დაიწყო საუბარი იმაზე, რომ გლეხობა და წვრილი ბურჟუაზია იყო პროლეტარიატის გვერდში მდგომი კლასები. ზემოთაც აღვნიშნე და განვმარტავ , რომ ამ ყველაფერს თავად საქართველოსა და რუსეთის მდგომარეობამაც შეუწყო ხელი. მარქსი სოციალიზმის განხორციელებას, პროლეტარულ რევოლუციას პირველ რიგში ხედავდა განვითარებულ დასავლეთის ქვეყნებში, დასავლეთი უკვე დიდი ხანია, ინდუსტრიალიზაციის ეტაპზე იყო გადასული, აქედან გამომდიანარე აქ მართლაც არსებობდა განვითარებული მუშათა კლასი, ხოლო საქართველო და რუსეთი ამ დროს ჯერ კიდევ აგრარულ ქვეყნებად რჩებოდნენ და აქედან გამომდიანარე, რეალუარდ არც არსებობდა მუშათა კლასი. მუშებს შეადგენდნენ რეალურად გლეხები, რომლებიც ჩამოდიოდნენ ქალაქში სეზონურად, მათ გააჩნდათ სეზონური სამუშაოები. თუმცა, მიუხედავად ყვლაფრისა, მაინც უდიდესი წვლილი შეიტანეს ქართველმა სოციალ-დემოკრატებმა მოცემულ ერთგვარ იდეოლოგიურ ცვლილებაში, რაც თავისთავად აისახებოდა გლეხების ინტერესებზე, ასევე წვრილი ბურჟუაზიის ინტერესებზე, ვინაიდან მოსახლეობის უდიდეს ნაწილს საქართველოში მოცემული კლასები შეადგენდნენ. გლეხობა გახდა ერის ფუძე. ამავე დროს, უნდა აღინიშნოს ისიც, რომ რუსეთის იმპერიის პერიოდში, მიუხედავად იმისა, რომ ბატონ-ყმობა გადავარდა, გლეხების უფლებები მაინც შელახული იყო, გამომდინარე იქიდან, რომ მათ არ გააჩნდათ არანაირი სახსარი რომ ყოფილიყვნენ დამოუკიდებელნი, ისინი მაინც თავადთა და მებატონეთა გავლენის ქვეშ რჩებოდნენ. სოციალ-დემოკრატიის პირობებში კი მოხდა ის, რომ აგრარული რეფორმით, გარკვეული რაოდენობის მიწის ნაკვეთები გადაეცა მათ, რაც აუცილებელი იყო იმისათვის, რომ ისინი მოძლიერებულიყვნენ, განვითარებულიყვნენ და გათავისუფლებულიყვნენ. ასე რომ , რეალურად მათ გაატარეს საკმაოდ პროგრესული რეფორმა იმ კუთხით, რომ გადადგეს სერიზული ნაბიჯი იმისათვის, რომ გლეხობა მართლაც განთავისუფლებულიყო.

შემდეგი, უმთავრესი მიღწევა, ჩემი აზრით იყო პარლამენტარიზმის დანერგვა, თუმცა ეს არ იყო კლასიკური საპარლამენტო მოდელი, გამომდინარე იქიდან, რომ არ იყო მესამე პირი, რომელსაც შეეძლებოდა პარლამენტის დათხოვნა, ან გადააყენებდა მთავრობას მთელი შემადგენლობით.თუმცა არსებობდა მთავრობის მეთაური, რომელიც აირჩეოდა ერთი წლის ვადით, თუმცა მას არ შეეძლო ვეტოს თქმა, ან პარლამნენტის დათხოვნა. ამასთანავე, აღსანიშნავია ისიც, რომ ეს იყო ძალზე კარგი მაგალითი ხელისუფლების დანაწილებისა. მიუხედავად იმისა, რომ თავად 1921 წლის კონსტიტუციაში არსად არ ეწერა სიტყვათა წყობა „ხელისუფლების დანაწილება“, მთავრობა წარმოდგენილი იყო პარლამენტის, აღმასრულებელი ორგანოსა (უმაღლესი მმართველობის აღმასრულებელი ხელისუფლება) და სასამართლოს მიერ. ეს ყველაფერი ნამდვილად მიგვითითებს დემოკრატიული პრინციპების ხორცშესხმაზე, პლურალიზმზე, ასევე მთავრობის თავმჯდომარის ერთი წლით არჩევაც საკმაოდ დემოკრატიული პრინციპია. პარლამეტიც, საკანონმდებლო ორგანოც, პარლამენტი, რომელიც ირჩეოდა 3 წლის ვადით, რა თქმა უნდა დემოკრატიულ პრინციპებზე მიგვითითებს. თავისთავად, ზემოთთქმულნი მიუთითებდა იმ პრინციპებზე, რომ აბსოლუტურად შესაძლებელი ხდებოდა ხელისუფლების ჩანაცვლების რეალურობა, ამ ყველაფერს კი ტოვებდა და შესრულებადს ქმნიდა სოციალ-დემოკრატიული მთავრობა.

აქვე, რასაკვირველია, უნდა აღინიშნოს ისიც, რომ როგორც ვთქვით, ნებისმიერ მთავრობას შეიძლება ვუპოვოთ ნაკლი. მითუმეტეს, შემდგომ პერიოდში უფრო ადვილია ამაზე მსჯელობა, გამომდინარე იქიდან, რომ ვიცით შედეგები და მის მიხედვით ხდება ხოლმე როგორც წესი ქმედებათა შეფასებები. ქართული სოციალ-დემოკრატიის ნაკლს რაც შეეხება, უპირველესი მისი ნაკლი ალბათ იყო პოლიტიკური გულუბრყვილობა. ამ ყველაფერზე ძალზე კარგად წერს ივანე ჯავახიშვილი, იგი გამომდინარე დელეგაციისათვის შექმნილი პრობლემებიდან, მოუწოდებს საქართველოს მთავრობს გამოფხიზლებისაკენ. მოუწოდებდა იმისაკენ, რომ მხოლოდ გარეშე მეზობლებს, გარეშე ქვეყნებს ნუ უყურებდნენ, არამედ მეტი ყურადღება მიექციათ გეოპოლიტიკური პდგომარეობისათვის, უფრო რეალისტურად ეაზროვნათ.

საბოლოოდ სოციალ-დემოკრატებმა ეს ყვეალფერი არ გაითვალისწინეს, ისინი ასე ვთქვათ, ენდნენ რუსეთის მიერ 1920 წლის 7 მაისს ხელმოწერილ პირობებს, სადაც რუსეთი საქართველოს აღუთქვამდა რომ არ დაარღვევდა ჩვენს დამოუკიდებლობას, თუმცა ეს ასე არ მოხდა. ამასობაში კი რა ხდებოდა საქართველოში, იყო შიდა პოლიტიკური კინკლაობა და ნაკლები ყურადღება ექცეოდა შიდა გნვითარებას, თუნდაც სამხედრო თვალსაზრისით. დანამდვილებით ვერაფერს ვიტყვით, თუმცა სამხედრო თვლსაზრისით რომ ყოფილიყო საქართველოში უკეთესი მდგომარეობა, ალბათ შესაძლებელი იქნებოდა რომ მე-11 არმია მოგვგრიებინა. ასე რომ საქართველოს იმჟამინდელი ხელისუფლების ერთ-ერთი უმთავრესი ნაკლი იყო პოლიტიკური გულუბრყვილობა, რეალობისაგან აცდენა.

ძალზე საინტერესოა ის ფაქტიც, რომ მეორე შეცდომად, რაც შეგვიძლია ალბათ, ჩავუთვალოთ სოციალ-დემოკრატებს არის ეროვმული იდეისაგან გამიჯვნა. სხვათაშორის ძალზე საინტერესო იყო ის ფაქტიც, რომ არამარტო მხოლოდ ამ პარტიის წევრები და ასე ვთქვათ, მათი მხარდამჭერები, არამედ განათლებულ ახალგზრდათა უმეტესობაც იზიარებდა მათ იდეებს. 1919 წელს აპრილში ივანე ჯავახიშვილის მიერ წაკითხულ ლექციას ესწრებოდა სტუდენტობა, რომელთა უმეტესი ნაწილიც იყო სოციალისტი. ქართულ დელეგაციას, რომელიც საზავო ხელშეკრულების დასადებად იქნდა წარგზავნილი პარიზში, ისინი უსურვებდნენ იმას, რო წვილი შეეტანათ სოციალისტური ინტერნაციონალური იდეების ხორცშესხმაში, ეროვნული იდეები მათ ნაკლებად ადარდებდათ. მიხაკო წერეთელი ძალზე კარგად აყალიბებს ეროვნულობის იდეას, როდესაც განმარტავს ნაციონალიზმს. მას მიაჩნია, რომ ნებისმიერი იდეოლოგიის მატარებელი თავისი ქვეყნისათვის უნდა იბრძოდეს, მათ უბრალოდ განსხვავებული სტარტეგია გააჩნიათ.მისი აზრით, სოციალიზმი არანაირად არ ეწინააღმდეგება ნაციონალიზმს, გამომდინარე იქიდან რომ ნაციონალიზმი საკუთარი ქვეყნის წინსვლისთვის ბრძოლის უმთავრესი პირობაა, ხოლო სოციალიზმი, ასე ვთქვათ ადამიანთა ერთი ჯგუფის სტრატეგია ერის განითარებისათვის. თუმცა, სამწუხაროდ, დამოუკიდებლობაზე, ეროვნულ იდეებზე სოციალ-დემოკრატები, იქამდე სანამ საქართველო 1918 წელს დამოუკიდებლობას მოიპოვებად ნაკლებად ფიქრობდნენ. ისევ და ისევ უნდა აღინიშნოს, რომ მათთვის დამოუკიდებლობა იყო ტაქტიკური ნაბიჯი და არა სტრატეგიული. მაგრამ, უნდა აღინიშნოს მათი შემდგომი შემობრუნებაც ეროვნული იდეის გარშემო. ვფიქრობ, რომ მათ მეტი ეროვნული მუხტი რომ ჰქონოდათ, უფრო მეტად რეალურად შეაფასებდნენ თუნდაც დამოუკიდებლობის მოპოვების პერიოდში გარეშე საფრთხეებსაც, თუნდაც რუსეთის მხრიდან და ვთქვათ რუსეთის 1920 წლის 7 მაისის ხელშეკრულებას ნაკლებად დაეყრდნობოდნენ.

შემდეგ შეცდომად, რომელსაც მივიჩნევ სოციალ-დემოკრატებისა იყო კინკლაობა დანარჩენ პარტიებთადნ, ეროვნულ-დემოკრატებთან და სოციალ-ფედერალისტებთან. აქვე აღვნიშნავ, რომ მხოლოდ სოციალ-დემოკრატებს არ ვადანაშაულებ მოცემულ სიტუაციაში, თუმცა გამომდინარე იქიდან, რომ იგი იყო წამყვანი პარტია, რომელიც ხელისუფლებაში მოვიდა და ხალხის უმრავლესობის ნდობა მას გააჩნდა, მასვე ეკისრება მეტი პასუხისმგებლობა.

ამ თემის შესახებ საკმაოდ კარგად წერს კარიჭაშვილი, რომელიც საუბრობს იმ ფაქტზე, რომ არ მიდიოდა სიღრმისეული განხილვა, პარტიების პროგრამების, მათი ხედვების ეროვნულ საკითხთან მიმართებაში. ვინდაიდან ეროვნულ-დემოკრატები, სოციალ-ფედერალისტები საუბრობდნენ ავტონომიაზე, ხოლო სოციალ-დემოკრატები კი ეროვნულ თვითგამორკვევაზე, რაც არათუ ერთმანეთს არ ეწინააღმდეგებოდა, არამედ ერთმანეთის განმსაზღვრელი იყო. ასევე ერთმანეთს ისინი უწოდებდნენ ერთის მხრივ მამულის მოღალატეებსა და მეორე მხრივ რეაქციონერებსა და კონტრრევოლუციონერებს. ამასობაში კი მოხდა ის, რომ საქართველომ ნაკლები ყურადღება მიაქცია თავდაცვას, ისევ და ისევ უნდა აღვნიშნოთ, არ გაითვალისწინა ივანე ჯავახიშვილის დარიგებები,რომ მეტი გამოფხიზლებულიყვნენ, ყოფილიყვნენ მხოლოდ თავისი თავის იმედად, ამისათვის კი აუცილებელი იყო თვითგანვითარებაზე ზრუნვა. რა თქმა უნდა, იყო ძირეული განსხვავებები იდეოლოგიური კუთხით საციალ-დემოკრატებს, სოციალ-ფედერალისტებსა და მითუმეტეს ეროვნულ-დემოკრატებს შორის, თუმცა, როდესაც საკითხი ეხება სახელმწიფოებრივ იდეებს, მათი გაერთიანება, ვფიქრობ, სავსებთ იყო შესაძლებელი და ყველაზე მეტად იმიტომ ვადანაშაულებ სოციალ-დემოკრატებს ამ ყველაფერში, რომ გამომდინარე იქიდან, მმართველი ხელისუფლებაში მყოფი პარტია იყო მას უნდა აეღო თავის თავზე ასე ვთქვათ ქართული პარტიების გაერთიანებისა ეროვნულ ნიადაგზე, თუმცა, ამას ხელი იმანაც შეუშალა , რა თქმა უნდა, რომ თავად ნაკლებად გააჩნდათ ეროვნული იდეები, ყოველ შემთხვევაში დამოუკიდებლობის მოპოვებამდე. ვფიქრობ, შესაძლებელი იყო მათი გაერთიანება და უფრო მეტად ფხიზლად ყოფნა გარეშე მტრების მიმართ, ასევე ერთობილივი ძალებით სამხედრო გაძლიერებაზე ზრუნვა და თვითგანვითარება.

საბოლოოდ, იმის თქმა შეიძლება, რომ იყო ძალზე რთული პერიოდი, რთული გეოპოლიტიკური სიტუაცია. სოციალ-დემორატიულ პარტიას რა თქმა უნდა ჰქონდა საკმაოდ ბევრი დადებითი, უკვე ბრძოლის პერიოდში როდესაც შემოვიდა საბჭოთა ჯარები და სოციალ-დემოკრატებმა ქვეყნის დატოვება არჩიეს მრავალი აკრიტიკებს ამ კუთხით, თუმცა,ვფიქრობ მათი ნაბიჯი სწორი იყო, გამომდინარე იქიდან რომ მეტი სისხლი დაიღრებოდა და მოერიდნენ ისინი ამ ყველაფერს, თუმცა რა თქმა უნდა იყო შეცდომებიც, განსაკუთრებით იმ მხრივ, რომ არ იყვნენ ფხიზლად და შიდა პარტიულმა კონფლიქტებმა მათ ასე ვთქვათ, თვალები დაუბინდა, ნაკლებად იფიქრეს მათ იმაზე, რასაც აფრთხილებდა ივანე ჯავახიშვილი რომ ფხიზლად ყოფილიყვნენ და ეფიქრათ თვითგანვითარებაზე როგორც პოლიტიკური, ეკონომიკური ასევე სამხედრო თვალსაზრისით.

იოსებ სტალინისა და ნოე ჟორდანიას შეხედულებები ერისა და ნაციონალური საკითხის შესახებ

2016-02-11T16:11:00.000+04:00

აღსანიშნავია, რომ ძალზე საინტერესოა იოსებ სტალინის და ნოე ჟორდანიას შეხედულებების შედარება ერთმანეთთან მრავალ საკითხზე და მათ შორის რა თქმა უნდა ნაციონალურ საკითხებზეც. აქვე უნდა ვთქვათ ისიც, რომ თავად ნოე ჟორდანიამ რამდენადმე შეიცვალა პოზიცია ნაციონალურ საკითხებთან მიმართებაში. თუკი თავიდან საკმაოდ სკეპტიკური დამოკიდებულება ჰქონდა მის მიმართ, ანუ საქართველოს ეროვნული იდეისა და ნაციონალიზმის მიმართ, დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ უკვე აშკარად შეიცვალა მისი დამოკიდებულება მოცემული საკითხის მიმართ. პრინციპში ეს ლოგიკურიც იყო გამომდინარე იქიდან, რომ ის დამოუკიდებელი საქართველოს სათავეში აღმოჩნდა ის პარტია, საუბარია სოციალ-დემოკრატებზე, რომლის ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს ფიგურას და ლიდერსაც ნოე ჟორდანია წარმოადგენდა.

ასევე, აღსანიშნავია ისიც, რომ პარტიის მეორე კონგრესზე მოხდა დაყოფა მენშევიკებად და ბოლშევიკებად, რომელსაც წარმოადგნდნენ, შესაბამისად ნოე ჟორდანია და სტალინი. აქედან გამომდინარე, საკმაოდ ბევრი მსგავსებაა მათ დამოკიდებულებებში ნაციონალური საკითხების მიმართ ნოე ჟორდანიას ნააზრევსა და სტალინის შეხედულებებს შორის (საუბარია ზემოთაღნიშნულ ნოე ჟორდანიას შეხედულებებზე დამოუკიდებლობის მოპოვებამდე).

პირველ რიგში, უნდა აღინიშნოს ის ფაქტი, რომ ნოე ჟორდანია რეალურად გამოყოფდა და აღნიშნავდა იმ ფაქტს, რომ საქართველოში ნაციონალიზმი რეალურად არ არსებობდა. იგი ძალზე საინტერესოდ ადარებდა ერთმანეთს რუსეთის იმპერიის მფლობელობაში მყოფ ორ ერს პოლონელებს და ქართველებს. იგი აღნიშნავდა, რომ პოლონელებში რეალურად არსებობდა ნაციონალიზმი და ამ ყველაფერს კი თავისი მიზეზები ჰქონდა. პოლონეთი რუსეთთან შეერთებამდე იყო საკმაოდ განვითარებული სახელმწიფო, მას როგორც ჟორდანია ამბობს ჰქონდა საკუთარი სამოქალაქო ცხოვრება განვითარებული, ასევე ვაჭრობა, ანუ პოლონეთს უკვე გარკვეული ნაბიჯები ჰქონდა გადადგმული კაპიტალიზმისაკენ, მაშინ როდესაც რუსეთი კვლავ აგრარულ სახელმწიფოდ რჩებოდა, თუმცა ბურჟუაზიული პრინციპები აქაც განვითარებული იყო გარკვეულწილად. ანუ, აქედან გამომდინარე, შედარებით დაბალი ეკონომიკური და კულტურული განვითარების ქვეყანამ დაიპყრო მასთან შედარებით მაღალი განვითარების ქვეყანა. რაც შეეხება საქართველოს, აქ არანაირად არ იყო განვითარებული, ჟორდანიას მტკიცებით ეკონომიკა.საქართველოში არ არსებობდა ფაბრიკა, რომელსაც შეეძლო მეზობლისათვის, ან სხვა ვთქვათ მხარისათვის მიეცა პროდუქტი, ანუ ქვეყნის შიდა ვაჭრობა, წარმოება არანაირად არ იყო განვითარებული. ამ შემთხვევაში კი მოხდა ის, რომ საქართველო შევიდა მასზე განვითარებული ქვეყნის , რუსეთის მფლობელობაში. რაც შეეხება ვთქვათ ცალკეულ აჯანყებებს რუსეთის წინააღმდეგ, ამასაც მისი აზრით, ნაციონალიზმი, ერის ერთიანი სწრაფვა დამოუკიდებლობისაკენ არ ედო საფუძვლად. არამედ, ამას ედო ინტერესები, რომელიც ყველა კლასს სხვადასხვანაირი ჰქონდა, თუმცა ამ ყველაფერს ედო აბსოლუტურად რაციონალური სარჩული ნოე ჟორდანიას აზრით. მაგალითად, იგი წერს, რომ 1819 წელს იმერელთა დასამშვიდებლად გაგზავნილი უბრალო გენერალი სასოევი ასეთ რამეს აცხადებდა, რომ იმერელთა სხვადასხვა წოდება სხვადასხვა რამეს მოითხოვდა, არეულობით სხვადასხვა რამეს ფიქრობდაო, ანუ გლეხები აპროტესტებდნენ იმას, რომ საეკლესიო რეფორმებით დამატებითი გადასახადები შემოჰქონდათ, ასევე თავადებს სურდათ მეფის დაბრუნება, რადგან მათ დაკარგეს ძველი პრივილეგიები, ზოგი გლეხი ფიქრობდა არეულობით ესარგებლა და განთავისუფლებულიყო ბატონებისაგან. ანუ, აქედან გამომდინარე, ყველა თავისი ინტერესებით მოქმედებდა. სხვათაშორის, ამ კუთხით იგი საკმაოდ ახლოსაა სტალინის ნააზრევთან, რომელსაც ასევე მიაჩნდა, რომ ნაციონალიზმი , ნაციონალური საკითხი საქართველოში დადგა მას შემდეგ, რაც რუსეთთან შეერთების შემდეგ ქართველმა თავადაზნაურობამ დაკარგა პრივილეგიები. ქართველმა თავადაზნაურობამ სტალინის აზრით, ასე ვთქვათ, იუკადრისა უბრალო ქვეშევრდომობა და მოიდომა ქვეყნის განთავისუფლება, რადგან დაებრუნებინა ძველი ფეოდალური წყობილება მეფით სათავეში საქართველოში და დაებრუნებინა ძველი პრივილეგიები. მაგალითად, ნოე ჟორდანია მიიჩნევს, რომ საქართველოში რეალურად მასებში, ქვედა ფენებში ნაციონალიზმი იმიტომ ვერ განვითარდა, რომ ზემოთ აღვნიშნეთ, რუსეთი საქართველოზე მეტად განვიტარებული ქვეყანა იყო და მასთან შეერთებამ დააჩქარა საქართველოს განვითარებაც, ბატონ-ყმობის გადავარდნა და ქვედა კლასისათვის გარკვეული პრივილეგიების მიცემა, ეს ყველაფერი კი თავისთავად არ ესიამოვნა თავადაზნაურობას და მასში ჩამოყალიბდა ნაციონალიზმი, რასაც დაედო საფუძვლად მათი პირადი ინტერესები. ნოე ჟორდანიას მტკიცებით, საქართველომ პროგრესული ნაციოანალიზმის იდეა ვერ წამოაყენა, გამომდინარე იქიდან, რომ არ არსებობდა რეალურად ის პროგრესული კლასი, რომლის ნაციონალური ინტერესიც განსაზღვრულ ხანაში არის ინტერესი მთელი ერისა, არ იყო კლასი, რომელიც არის ბურჟუაზია. თუმცა, ბურჟუაზია არის იქ, სადაც არსებობს ეკონომიკა, სადაც არსებობს გარკვეული მრეწველობა, ხოლო საქართველოს ამ კუთხით ნამდვილად ცუდი სიტუაცია ჰქონდა. ამის შემდეგ, ნოე ჟორდანია საუბრობს იმაზე, რომ ქართული ფეოდალური ნაციონალიზმი ჩაქრა, თუმცა მას მოჰყვა შემდეგ ინტელიგენციის ნაციონალიზმი. თუმცა მას ნიადაგი არ ჰქონია, განსხვავებით ფეოდალური ნაციონალიზმისაგან, რომელსაც შეადგენდა მძლავრი წოდების ინტერესები და ამიტომ როგორც ჟორდანია საუბრობს მისთვის სისხლს ღვრიდნენ, ომობდნენ და გამომდინარე იქიდან რომ მისგან განსხვავებით ინტელიგენციის, ლიტერატურული ნაციონალიზმს ნიადაგი არ ჰქონია, არც ერთი წოდების ინტერესი არ თხოულობდა, მისთვის რეალურად არც სისხლს ღვრიდა ვინმე, იგი ინტელიგენციის ამარა დარჩა, დარჩა ცარიელ სიტყვებში. ფეოდალური ნაციონალიზმის გაგრძელებას, შედარებით სხვანაირად გვთავაზობს სტალინი, რომელსაც მიაჩნდა, რომ ბატონ-ყმობის გადავარდნამ ასე ვთქვათ, ლახტი დაარტყა ფეოდალურ ნაციონალიზმს საქართველოში და თავადაზნაურთა ნაწილმა უარყო ნაციონალიზმი და რუსეთს გაუწოდა ხელი, სამაგიეროდ მიიღო სხვადასხვა ჯილდო თუ თანამდებობა და სარგებელი, ზოგმა კი დაიმეგობრა კათალიკოსები და ასე ვთქვატ, კლერიკალიზმში გადაიტანა ნაციონალიზმი.

ზემოთთქმულიდან ნათლად ჩანს, რომ თანხვდება ნოე ჟორდანიასა და სტალინის მოსაზრებები იმ კუთხით, რომ საქართველოში რეალური, მასობრივი ნაციონალიზმი არ არსებობდა, ადამიანებს იმისათვის სჭირდებოდათ არეულობა, აჯანყებები რომ თავიანთი მიზნები განეხორციელებინათ, რომელიც სხვადასხვა კლასს გააჩნდა განსხვავებული, რაზეც ზემოთ გვქონდა საუბარი.

ამის შემდეგ, ძალზე საინტერესოა ის ფაქტი, რომ სტალინი გადადის ბურჟუაზიულ ნაციონალიზმზე, იგი საუბრობს იმაზე, რომ უნდოდათ წრე შემოევლოთ ქართული ბაზრისათვის, გამომდინარე იქიდან, რომ კონკურენციას ვერ უწევდნენ სხვა ქვეყნების ვაჭრობას და შენიღბეს თავისი ინტერესებით. აქაც თანხვდება გარკვეულწილად, ნოე ჟორდანიას მოსაზრებასც, რომელსაც მაგალითად მოჰყავს ანტისომხური ნაციონალიზმი, გამომდინარე იქიდან, რომ ადგილობრივი ვაჭრობა კონკურენციას ვერ უწევდა. პრინციპში, ესეც იმ ლოგიკას ემყარება, რომ მოცემული კლასიც თავისი ინტერესებიდან გამომდინარე ახლორციელებდა ნაციონალისტურ იდეებს, ასევე ისიც ლოგიკურია რომ საქართველოს ეკონომიკა ვინაიდან ჩამორჩენილი იყო ქვეყანაში ნაკლებად იყო განვითარებული ვაჭრობა და ამიტომაც ადგილობრივი ბურჟუაზია ვერ უწევდა კონკურენციას საზღვარგარეთულს.

ასევე, ერთერთი მსგავსება ისაა, რომ ნოე ჟორდანია ასეთ რამეს ამბობს, რომ ქართველი სოციალ-დემოკრატია თავისი ერისათვის თხოულობდა კულტურულ ავტონომიას და არა პოლიტიკურს. ამ კუთხით ძალზე საინტერესოა სტალინის მსჯელობა, რომ იგი თანახმაა მოქალაქეობრივ თანასწორიბაზე რუსეთის ერებისა, თანახმაა ენის შენარჩუნებაზე, რუსეთის ერებისა( ასე მოიხსენებდა იგი რუსეთის მიერ დაპყრობილ ერებს), ანუ იგი თანახმაა კულტურულ დამოუკიდებლობისა, თუმცა რაც შეეხება პოლიტიკურ თავისუფლებას, იგი აცხადებდა, რომ დიდი ხანია დიალექტიკურმა მატერიალიზმმა დაამტკიცა, რომ ნაციონალური სული არ არსებობს და რაც არ არსებობს მას არ სჭირდება დაცვა.

უნდა აღინიშნოს, რომ საბოლოო ჯამში გამოიკვეთა მოცემული ავტორების სკეპტიკური დამოკიდებულება ნაციონალიზმის მიმართ, მათი აზრით, საქართველოს შემთხვევაში არ არსებობდა ეროვნული, საზოგადოებრივი იდეა, არამედ ეს ყველაფერი იყო აბსოლუტურად არაორგანიზებული, დაქსაქსული და იმ შემთხვევაში, თუკი ნახავდნენ სარგებელს,როგორც ნოე ჟორდანია საუბრობს ქართველ ფეოდალებზე უკანა პლანზე გადაიწია ნაციონალურმა საკითხმაც. ანუ მისი, ასევე სტალინის მოსაზრება მოცემულ საკითხზე იყო ის, რომ ნაციონალიზმი საზრდოობდა თავადაზნაურთა პირადი ინტერესებიდან გამომდინარე, შემდეგ, როგორც სტალინი აღნიშნავს ბურჟუაზიის ინტერესებიდან გამომდინარე, რომელიც არ იყო ძლიერი საქართველოში და კონკურენციას ვერ უწევდა სხვა ქვეყნების ვაჭრობას, რის მაგალითადაც ნოე ჟორდანიას მოჰყავს ინტისომხური ნაციონალიზმი. აგრეთვე, ნოე ჟორდანია დადებითად მიიჩნევდა საქართველოს რუსეთთან შეერთებას, გამომდინარე იქიდან, რომ იგი ჩვენზე განვითარებული იყო და მასთან ერთად ყოფნა უფრო მეტად უპრიანი იქნებოდა დაბალი ფენებისათვის,ზოგადად, ქართული ეკონომიკისათვის და სწორედ ამიტომ არ არსებობდა რეალურად ნაციონალიზმი, რადგან ქართული ქვედა ფენები თავის რუსეთის შემადგენლობაში უკეთესად გრძნობდნენ.