Buluştuk! Fotoğrafın dilinin ne kadar güçlü, ne kadar ortak, ne kadar bizim olduğunu bir defa daha anladım.

41 ülkeden 130 fotoğrafçı, Türkiye’de şimdiye kadar düzenlenmiş en büyük fotoğraf buluşmasında bir araya geldi. Foundry Photojournalism Workshop her yıl dünyanın bir bölgesinde düzenlenen ve bölge fotoğrafçılarını uluslarararası fotoğrafçılar ve eğitmenlerle buluşturmayı amaçlayan bir atölye ve eğitim etkinliği. Photojournalism, yani basın & belgesel fotoğrafçılık alanında yapılan en kapsamlı uluslararası çalışmalardan biri.

Şimdiye kadar Meksika ve Hindistan’da yapılan etkinlik, 2010 yılında Türkiye’de yapıldı. 15′i Türk olmak üzere ABD’den Japonya’ya kadar 130 fotoğrafçının katıldığı etkinlik çok önemli eğitimler ve paylaşımlarla sonuçlandı.

Foundry PW 2010 Organizasyon Ekibi & Eğitmenler : (Ayaktakiler) Utku Kaynar, Jen, David Bathgate, Tawfic Al-Sawy, Adriana Zehbrauskas, Tiffany Clark, Peter Di Campo, Jason Eskenazi, Henrik Kastensov, Anamitra Chakladar, Ron Haviv, Andrea Bruce, Beverly Clark, Jon Vidar, Maggie Steber, Claire Rosen, Guy Calaf. (Oturanlar) : Jared Moosy, Kirsten Luce, Mansi Midha, Rena Effendi, Stephanie Sinclair, Kael Alford, Eric Beecroft, Neal Jackson.

Yukarıdaki fotoğraftan da görebileceğiniz ve isimlerinin üzerine tıklarsanız web sitelerine ulaşabileceğiniz Ron Haviv, Stephanie Sinclair, Rena Effendi, Maggie Steber, Kael Alford, Adriana Zehbrauskas, David Bathgate, Henrik Kastenskov, Andrea Bruce, Guy Calaf, Jared Moossy, Jon Vidar, Tewfic Al-Sawy ve Jason Eskenazi‘den oluşan eğitmenler ekibi, beş gün boyunca öğrencilerle yakından ilgilendi.

Organizasyonun Türkiye ayağı, TFSF’nin öncülüğünde Nazım Hikmet Kültür Merkezi ve FotoRöportaj.org tarafından yapıldı. TFSF adına proje liderliğini ben üstlendim.

Atölye konuları, Değişen Medyada Kendinize Yer Bulmak, Kendi Vizyonunuzu Yaratmak, Portre aracılığıyla Hikaye Anlatımı, Sırt Çantası ile Fotoğrafçılık, Multimedya, Hikayeler Anlatmak gibi konulardan oluşuyordu. Aynı zamanda, her katılımcı daha önceki işlerine dair bir portfolyo değerlendirmesi de aldı.

Akşam etkinliklerinde eğitmenler başta olmak üzere dışarıdan gelen katılımcıların gösterileri sunuldu, Freelance (Serbest) fotoğrafçılık, Çatışmaları Görüntülemek ve Multimedya konulu paneller düzenlendi. Türkiye’den Ali Öz, İlker Gürer ve bu coğrafyadan Rena Effendi, Ron Haviv, Christian Movila, Jon Vidar fotoğraf gösterileri yaptılar. Aynı zamanda Jared Moossy, Guy Calaf, Kael Alford, Andrea Bruce, Maggie Steber, Edward Linsmeier, Tewfic Al-Sawy ve Jason Eskenazi’nin de fotoğraf gösterileri yapıldı.

TFSF, NHKM ve FRO’nun önerdiği bursiyerler ile Türkiyeli öğrenciler ve atölye asistanları bu topraklar adına çok önemli birikimler ve tanışıklıklar ile ayrıldılar etkinlikten.

Bu önemli, büyük organizasyondan neler öğrendim?

• Bir defa daha tespit ettim ki, yalnız değiliz.
• Aynı bize benzeyen, endişeleri, korkuları, güçlü ve zayıf yanları bizim gibi olan pek çok “kardeşimiz” var. Hindistan’dan Bangladeş’e, Yemen’den ABD’ye kadar, fotoğrafçıların  sorunları, yolları ve kardeşlikleri benzer.
• Dolayısıyla, Türk fotoğrafçıların dünyanın bu potansiyel olarak en sorunlu (doğal olarak ta en çok hikaye vadeden) bölgesinde kapsamlı çalışmalar yaparak bunları uluslararası basında yayınlatabilmelerinin önünde engel yok.
• Türkiyeli fotoğrafçıların en önemli iki sorunu, dil yetersizliği ve kendilerini tanıtmayı, deyim yerindeyse pazarlamayı bilmemeleri.
• Derneklerimiz başta olmak üzere, Türkiye’deki fotoğraf kurumlarının asli görevi bu tanıtım ve pazarlama konusunda insiyatif ve görev almak.
• Fotoğraftan hayatını kazanmak mümkün. Ancak bizler, belgesel fotoğraf mecrasında kendi ülkemizin sınırlarında dahi yeterince araştırmacı değiliz. Gözümün önünde, Fenerbahçe Orduevinin yanındaki Çeçen Mülteci kamplarına, Bağdat Caddesi genç kızlarının yaşamlarına, Kürt göçmen ailelerin evlerine girdi insanlar. Ve Türkçe (veya Kürtçe) dahi bilmeden, birer yabancı olarak bir kaç günde başarabildiler bunu. Bizim ülkemizde bunu biz neden yapmıyoruz?
• Çok çalışmamız lazım, hem de çok.
• Ortak bir sinerji yakalanabilmesi için, akan nehrin kenarındaki küçük bir su birikintisinde yüzen ve birbirinin yemine atlayan tatlı su balıkları olmayı bırakmalıyız.

Jason Eskenazi, öğrencileri ile fotoğraf seçme çalışması yapıyor. (Fotoğraf: Mansi Midha)

Kael Alford, atölye sınıfı ile birlikte derste. (Fotoğraf : Mansi Midha)

Jon Vidar, Sırt Çantası Gazeteciliği atölye çalışmasında... (Fotoğraf: Utku KAYNAR)

Stephanie Sinclair (VII) atölye çalışmasında...

John Horniblow fotoğraf sunumunda… (Fotoğraf : Firdevs Sayılan)

Tüm bu sürecin sonunda, böylesine büyük ve güzel bir organizasyonun düzenlenmesinde katkıları, destekleri için TFSF adına Sn. Başkan Özcan Taras ve başta Sn. Firdevs Sayılan olmak üzere organizasyonun her aşamasında benimle birlikte olan TFSF Yönetim Kurulunun değerli üyelerine, Nazım Hikmet Kültür Merkezi adına ellerinden gelen her türlü kolaylığı gösteren, bütün son dakika taleplerimize tolerans ile yaklaşan Sn. Sedat Cengiz ve Serkan Bey, Ufuk Bey, Yasin Bey ve sevgili Ulaş Cengiz’den oluşan NHKM ekibine, Foundry öncesi hazırlık sürecinde verdikleri destek için FotoRöportaj.org’dan Murat Pulat ve Altan Bal’a teşekkür ederim.

Bu toprakların fotoğraflarının bir gün dünyada hakettikleri yeri bulacaklarına, sadece yarışmalarda değil, veya sadece bir iki isimle değil, ülkenin adıyla dünya fotoğrafında bir yer edineceklerine, ve işte o zaman bu ülkede fotoğrafa başlayan onbinlerin önünde uzanan zor ama güzel yolun sonunda biraz daha fazla ışık olacağına bütün kalbimle inanıyorum.

Bu işte böylesi etkinliklerde, böylesine küçük küçük adımlarla mümkün olacak.

Okuduğunuz için teşekkür ederim.

Utku

Paylaş/Kaydet

AIDS’i dünyanın gözü önüne getiren, ve daha sonra United Colors of Benetton reklamında kullanılan fotoğraf 20 yaşında.

© 1990 - 2010, Therese Frare, for LIFE

1990 Kasım’ında LIFE dergisi, AIDS’ten ölmek üzere olan David Kirby’nin bir fotoğrafını yayınladı. David Kirby ölmek üzere olan bir AIDS hastası ve aktivistti. Fotoğrafları çeken Therese Frare, genç bir gazetecilik öğrencisiydi. Fotoğraf serisi, AIDS salgını ile dünyada en çok özdeşleşen fotoğraflar oldu ve defalarca kez yeniden yayınlandı. Benetton, hoşgörü temalı kampanyasında fotoğrafı kullandı.

20. Yılında bu önemli fotoğraflara bakmak isterseniz, bu sayfadan bakabilirsiniz.

Dostlukla,

Utku

Programın arabirimi

Çoğumuz çektiğimiz fotoğrafları belli bir konu (mekan, insan, gezi vb.) düzleminde çekiyoruz ve daha sonra bunları Photodex veya başka yazılımlarla birleştirerek gösteriler haline getiriyoruz. Ancak bu gösteriler yalnızca özel toplulukların biraraya geldiği zamanlarla sınırlı kalıyor ve paylaşılamıyor.

Bugün bu döngüyü kıran ve fotoğraflarınızla ses dosyalarını birleştiren SoundSlides programından bahsetmek istiyorum.

Web sitesine www.soundslides.com adresinden ulaşabileceğiniz program, basit bir arabirim aracılığı ile fotoğrafları ve ses dosyalarını birleştiriyor, isterseniz her fotoğrafın altına açıklama da ekleyerek bir komut ile gösterinizi web sayfasına eklenebilir bir Flash animasyonu haline getirebiliyor.

Bu animasyonu, yani insanların konuştuğu veya müziğin aktığı fotoğraf gösterinizi de dosyaları ile birlikte web’e koyabiliyorsunuz. Bingo!

Sadece bununla da kalmıyor, istenirse gösterinizin herhangi bir fotoğrafına izleyici bir fare tıklaması ile ulaşabiliyor.

Web sitelerinde hikayeler anlatmak isteyen tüm dostlara duyurulur.

Okuduğunuz için teşekkürler.

Utku

© 2010 David Burnett, Contact Press Images

Tercümesi :

Hayır, sen bir fotoğrafçı değilsin, sadece fotoğraf makinan var.

Paylaş/Kaydet

Merhaba,

Uzun bir aradan sonra yine birlikteyiz. Bu yazıyı, Rob Haggart’ın Fotoğraf Yarışmaları üzerine konu aldığı şahane makalesinden ilham alarak yazıyorum. Orjinaline buradan ulaşabilirsiniz.

İzninizle, önce bazı tespitler yapmak istiyorum.

Copyright Dunechaser @Flickr

Türkiye’de fotoğraf yarışmalarına katılan, hatta hayattaki amacı sadece bu yarışmalarda yarışmak olan pek çok fotoğrafçı var. Bu durum sadece bize özgü değil, Avrupa’da ve Ortadoğu’da pek çok ülkede böyle bu. Bu nedenle Trierenberg SuperCircuit gibi yarışmalar çok popüler ve binlerce kişi katılıyor.

Aynı zamanda, FIAP’ın uluslararası kurallarına göre AFIAP, EFIAP vb. ünvanları alabilmek için uluslarası yarışmalarda sergileme derecesi almanız gerekli. Bu ünvanların ne işe yaradıklarını bilmiyorum, doğrusunu isterseniz bir fotoğrafçının uluslararası anlamda tanınırlık elde edebilmesi  için de böylesi ünvanlara ihtiyaç duyduğunu zannetmiyorum, ancak konu uluslararası boyutlarda bir ticarete de çaktırmadan dönüştürülmüş durumda.

Bakın nasıl : Ülkemiz dışında düzenlenen, büyük uluslararası fotoğraf yarışmaları genellikle bir başvuru ücretini de içeriyorlar. Binlerce kişinin katıldığı yarışmaların şartnamelerinde, 30%, 35% gibi oranlarda sergileme verildiği yazıyor. Ünvan almaya istekli fotoğrafçının aradığı şeyin ta kendisi!  Her üç fotoğrafın birine sergileme verildiği gözönüne alınırsa, ünvan almak ve fotoğrafçılığını tescillemek (!) isteyen binlerce kişi bu yarışmalara başvuruyor. Sponsorluk gelirlerini de katarsanız, yüzbinlerce euroluk bütçelerle karşı karşıyayız. Elbette FIAP bu süreçte yarışma organizatörlerinden, sonrasında ünvan alımı sırasında katılımcılardan çeşitli ücretler alıyor. Yarışma organizatörleri de kazanıyor, fotoğrafçılar da ünvanlarını alıyor.

Adını koyalım mı : FIAP, ücreti karşılığında ünvanı satıyor.

Buraya kadar bir sorun yok, alan ile satan razı ise bundan bize ne? Normal bir fotoğraf yarışması organizasyonunda ücreti ödeyen fotoğrafçıların eserleri değerlendirmeye alınır, değerlendirilir, sergileme kazanan eserler dahil olmak üzere belirli bir satınalım yapılır (veya yapılmaz) ve fotoğraflar yarışma katalogunda kullanılır, istenirse yarışmanın promosyonunun yapılacağı materyallerde (sonraki seneler için) kullanılır ve dereceye giren, giremeyen bütün fotoğraflar geri gönderilir.

Fotoğraflar genellikle tek tek değerlendirildiği için fotoğrafçı değil, fotoğraf değerlendirilir ve bir sonraki sene kazananları kimse hatırlamaz.

Test edin, üç sene önce ulusal/uluslararası fotoğraf yarışmalarında kazanan fotoğraflardan hangilerini hatırlıyorsunuz? TFSF Almanakları olmasa, bir arşiv  çalışması dahi olmayacak.

FIAP yeni yaptığı düzenlemelerle ünvanları öylesine peynir ekmek gibi dağıtmaya başladı ki, AFIAP gibi giriş ünvanlarının değeri tartışılır hale gelmek üzere.

Bu işin yabancı kısmı. Yerli yarışmalara ne diyelim?

Ulusal Yarışmalar ve Fotoğrafçı Hakları

TFSF’ye başvurusu yapılan (ve şartnamesi bu haliyle reddedilen) bir yarışma şartnamesinden alıntı:

(…) Yarışmaya katılan fotoğrafların her türlü hakları yarışmayı düzenleyen kuruma aittir. Fotoğrafçı, dereceye giremese dahi fotoğrafları üzerinde herhangi bir hak iddia edemez (…)

En sonra söyleyeceğimi en başta söyleyeyim: Ülkemizde, fotoğraf sanatına destek olmak için yarışmalar düzenleyen özverili, fotoğrafsever kurumlar olduğu gibi, ajanslara vereceği paranın beşte birine reklam fotoğrafları çektirmek amacını güden ve fotoğrafçı haklarını hiçe sayan kurumlar da var!

Yukarıdaki şartname bir örnek, ama her yıl böyle onlarca örnekle karşı karşıyayız. Kaldı ki, firmasının, belediyesinin reklamını yaptırmak için gelen fotoğrafları herhangi bir izin almaksızın kullanan kurumlar da var. TFSF onayının dışında yapılan yarışmalar bunlar. Söylemeye gerek yok, fotoğrafçıya şartname dışı kullanımlar için bir ödeme yapıldığına ben bugüne kadar pek rastlamadım, bir kaç örnek haricinde.

Fotoğraf bir eserdir. Her fikri eser gibi, telifi ve bir maddi karşılığı vardır, alınıp satılabilen bir metadır. Türkiye’de fotoğrafçılar, ünvan veya başka nedenlerle yarışma fotoğrafçılığı iştahına kendilerini kaptırdıkları zaman, işte yukarıdaki örnekleri gibi gizli veya açık sömürüye bütün kapılarını açmaktadır. Üstelik te bu, neredeyse gönüllü bir anlayışla yapılmaktadır.

Kaldı ki, yarışma başarısı hırsı bu ülkede öylesine örnekler yaratmıştır ki, şartnamelerde yazan kuralların açık ihlali ile nitelikli sahtekarlık yapan sözde fotoğrafçılar türemiştir.

Yarışmalar ile ilgili fotoğrafların değil fotoğrafçıların değerlendirildiği, fotoğrafların şartnameye uygun kullanıldığı, fotoğrafçıların haklarının korunduğu, telif ve ödül ücretlerinin zamanında ve tam olarak ödendiği, ödül kazanan eserlerin bir başka fotoğraf dalının (tanıtım fotoğrafı gibi) ikamesi olarak kullanılmadığı yarışmalar gerekli.

Bu düzene dur diyecek olan, sonuç itibariyle yine fotoğrafçılardır. Fotoğrafçılar, kendi mecralarının etik tarafına sahip çıkmadıkları, buna dair bir bilinç oluşturmadıkları zaman, bu alan her zaman ucuz emek sömürüsüne açık olacaktır.

Bursa’lı fotoğrafseverler, BUFSAD üyesi Erden Cantürk’ün “Çehre” adlı fotoğraf sergisi ile 25 Mart 2010 akşamı buluştu. Portre fotoğraflarından oluşan sergi, 3 Nisan 2010 tarihine kadar Bursa Tayyare Kültür Merkezinde görülebilir.

Ben de bugün bu etkileyici sergi üzerine yazmak istedim.

Büyük fotoğraf düşünürü Roland Barthes, Camera Lucida adlı kitabında portre fotoğrafını şöyle tanımlar :

Portre fotoğrafı kapalı bir kuvvetler alanıdır. Objektifin önündeki ben : Gerçekte kim olduğum, nasıl görünmek istediğim, fotoğrafçının gördüğü kişi ve sanatı aracılığıyla beni dönüştürmek istediği kişi. Portre fotoğrafında bu dört görüntü repertuarı birbiriyle çarpışır.

Ortaya çıkan şey, fotoğrafçı iyiyse, kendine ve konusuna karşı dürüstse, içtenlikle konuya yaklaşabiliyorsa, işte o zaman portre fotoğrafıdır.

© Erden Cantürk, 2010

Bence Erden Cantürk’ün portrelerinin, izleyenlerini konunun tam ortasına çeken, onları fotoğrafa dahil eden çekim alanı -aurası- Erden’in bu dört görüntü repertuarından ustalık ve alçakgönüllülük ile damıtarak damla damla sunduğu “insan olmak” halinin doğru kavranmasından kaynaklanıyor.

Aklınıza Nazım Hikmet dizelerini düşüren bu görüntüler, memleket insanının durumunu tespitin ötesinde bir güzelleme taşıyorlar. Geçen yıl, National Geographic Türkiye fotoğraf yarışmasında “İnsan” kategorisinde birincilik kazanan Melek Hanım portresi zaten bu etkileyici portfolyonun ipuçlarını içinde taşıyordu.

© Erden Cantürk : Melek Hanım, NG İnsan Kategorisi, Birincilik

Serginin adı, Çehre, bu portfolyonun başlığına cuk oturuyor. Çünkü insanlarımızın çehresinde bu ülkenin hikayesi var.  Büyük ustanın dizeleriyle; hapiste söylenen türküler gibi kederli, taşlar gibi vakur ve çocuksu bir dargınlık taşıyan çehreler…Aynı zamanda tabiat gibi cesur, hünerini ardında saklayan ve dost yumuşaklıklarını haşin bir derinin altında gizleyen çehreler.

© Erden Cantürk, 2010

Erden, Çehrelerden kurulu bir ülkenin öyküsünü anlatıyor.

Olanca doğallığı içinde ve kesinlikle oryantalizme düşmeyen bir içtenlikle yüzlerden yansıyan bir film şeridini izliyorsunuz.

Bu vesileyle bir kez daha farkediyorsunuz ki, fotoğraf piksellerden oluşan bir ekrana yansıtıldığında değil, basılı formda güzel. Fotoğrafın finali,  web siteleri veya e-postalar değil, çerçeveler ve kitaplarda olmalı. Fotoğraf duvara asıldığında daha güzel, kitaba basıldığında daha anlamlı.

Bu nedenle, fotoğrafçının da kilometre taşları dijitalize edilmiş fotoğraflarını göstermek değil, sergiler ve kitaplardan oluşuyor. Bu nedenle gösterilerin kalıcılığı yok ve sanat, bizzat bu terimle, yani kalmakla ilgili.

Henüz görmemiş Bursa’lı fotoğrafseverlere önerim, bu sergiyi mutlaka görün.

Eline sağlık Erden… Candan tebrikler… Ve sergi açılışında da söylediğim gibi; bu portfolyonun bir de kitabı olmalı.

Okuduğunuz için teşekkürler.

Dostlukla,

Utku

(C) David Guttenfelder, Associated Press

Associated Press’in ünlü savaş fotoğrafçısı David Guttenfelder, ABD’nin Afganistandaki savaşını her zamanki ekipmanının yanısıra başka bir şeyle daha görüntülemeyi seçmiş : bir iPhone!

Fotoğrafçı, görevi gereği “embedded” yani gömülü olarak askeri kuvvetlerle birlikte dolaştığında kullandığı her zamanki ekipmanını, askerlerin günlük hayatlarını yansıtmak için kullandığı iPhone’u ile eşlemiş. Fotoğraflar, yine iPhone içinde bulunan ve dijital görüntüye Polaroid film etkisi veren bir uygulama yardımı ile renk dönüşümüne uğratılmış.

Fotoğrafların tamamını görmek için buraya tıklayabilirsiniz.

Bunu da görmedik demeyiz artık.

Okuduğunuz için teşekkürler.

Dostlukla,

Utku

Kafası Karışık Fotoğrafçı

Uzun bir süredir ara verdiğim yazılarıma, çok ama çok önemli olduğuna inandığım bir konuya değinerek dönmek istiyorum.

Bugünkü yazım, fotoğraf eğitimi ile ilgili. Fotoğraf meraklılarına verilebilecek olan seminerlerden söz ediyorum, akademik eğitimden değil.

Bugün Türkiye’de sayıları yüzbinleri bulan bir insan topluluğu amatör fotoğrafla uğraşıyor. Bu sayı, Türkiye’deki fotoğraf paylaşım sitelerinin toplam nüfusu. Bu durum dünyada milyonlarla ifade edilmekte.

Fotoğraf paylaşım ve depolama sitesi olan Flickr’a günde 2 milyon fotoğraf yükleniyor. Cep telefonları ile çekilen fotoğraflar dünya gazetelerinin baş sayfalarına girebiliyor, Nikon ve Canon gibi markalar yılda onbinlerce DSLR satıyorlar. Ülkemizde fotograf paylaşım sitelerinin öncülerinden olan FotoKritik’teki fotoğraf sayısı yarım milyonu aştı.

Dolayısıyla, fotoğraf üretme eylemine giriş bariyerleri çoktan yerle bir oldu, artık fotoğrafı bir ifade aracı olarak kullanmak isteyen insanlar bunu kompakt makineler veya cep telefonları ile dahi yapabiliyorlar.

Kaldı ki, eğer gerçekten üretmek istiyorsanız burada da okuyabileceğiniz gibi makinenizin bir önemi yok. 20$’lık bir Holga ile sanat eserleri yaratabilirsiniz.

Ancak şunun altını çok büyük bir kalemle çizmek gerekiyor. Fotoğraf (veya sanat) öğretilebilir mi sorusunu aşabilirseniz eğer, fotoğraf eğitimi almaksızın fotoğraf üretmek sadece ortaokulda öğretilen kompozisyon dersi bilgisi ile roman yazmayı denemeye benzer.

Kendisinden önceki örneklerin kötü bir tekrarından ibaret olarak kalır.

Peki bunca önemli olan fotoğraf eğitimi gerçekten nedir? Makine kullanma kılavuzlarının kitap boyutlarına geldiği günümüzde fotoğraf eğitimi nasıl bir içerik taşımalıdır?

Temel fotoğraf eğitimi,  “makinemi nasıl kullanabilirim kursu” değildir.

Meseleyi bu boyutu ile algılayanlar için kullanım kılavuzları zaten var. Enstantane, diyafram, ışık ve kompozisyon bilgisi internetten indirilebilir Türkçe CD’lerde dahi mevcut.

Esas soru şu : Fotoğraf yalnızca yukarıda yazdığım “zanaat” kapsamına giren bir bilgi ile üretilebilir mi?

Evet, üretilebilir. Ancak yalnızca kendisinden öncekilerin tekrarı olarak! Bu nedenle, yukarıda bahsettiğim sayılara rağmen hala birbirinin aynısı fotoğraflara bakıyorsunuz.

Ancak sanat tarihi göstermektedir ki, yeni olan üretimi ancak iki türde mümkündür : Öncekinin üzerine yeni bir şey ekleyerek, veya öncekini tümden altüst ederek!

Kendinize sorun : Aldığınız fotoğraf eğitimi, sizin makinenin kullanma kılavuzunda bulamayacağınız (ve hangi lensin veya photoshop efektinin daha iyi olduğundan bahsetmeyen) bir şeyler söylüyor mu?

Söylemiyorsa, zamanınızı fazla harcamayın.

Bütün sanatlar birbirinden beslenir ve fotoğraf ta bundan bağımsız değildir. Uzak ufuklara bakmak için yükseklere çıkmak gerekir.

Işık bilgisi içinde barok – empresyonist akımların ışık kullanımından, fotoğraf tarihi içinde sosyolojiden, portre fotoğrafı içinde Barthes’ın dört görüntü repertuarından, fotoğraf kompozisyonunun yapısal öğeleri içinde Bauhaus ekolü etkisinden, kontrast ve açık-koyu kontrolü içinde Caravaggio’nun Chiarascuro’sundan beslenmemek, sizi yalnızca ezberci bir öğrenci yapar.

Siyah beyaz fotoğrafı Photoshop’ta bir komuttan ibaret zanneden “iyi fotoğrafçılar” biliyorum.

Fotoğraf eğitimi yalnızca teknik olarak doğru ve estetik olarak etkileyici fotoğraf üretim bilgisi değildir. Bunun arka planında fotoğrafın sanat tarihinden sosyolojiye, psikolojiden mimariye ana besin kaynaklarına göndermeler yaparak ve katılımcıyı bu doğrultuda merak ederek araştırmaya yönelten, her gün öncekilerini tekrar eden vasat fotoğraflara bakmak yerine iyi fotoğrafçıların iyi portfolyolarını referans gösteren, bu anlayışla katılımcısını zenginleştiren ve ufkunu açan bir eylemdir, veya olmalıdır.

Bundan daha azı -biraz merak ve çaba ile- makinenizin kullanım kılavuzları ve internette zaten bulunabilmektedir.

Okuduğunuz için teşekkürler.

Dostlukla,

Utku

Bana seminerlerde en çok sorulan sorulardan bir tanesi, “hangi makineyi almalıyım?” oluyor. Bu makaleyi de bu soruya yanıt vermek için yazıyorum.

Bu yazıda en azından belli parametreleri pas geçtiğimizi varsayacağım, örneğin kompakt makineler veya prosumer tipi dijitaller (örnek:  Canon G10) bu yazının ilgi alanının dışında kalıyorlar. Ancak bir dipnot eklemeden de geçmeyeyim : Bu makineler artık SLR’lerin yapabileceği şeylerin çoğunu yapıyor.

Dolayısıyla, şimdi sorumuza geliyoruz  : Diyelim ki fotoğrafçılık bir süredir ilginizi çekiyor, yeni başladınız, öğrenmek istiyorsunuz, boynunda makineyle haftasonları diyar diyar gezen o adam/kadın siz olmak istiyorsunuz, veya bilmem hangi büyük elektronik dükkanı acayip kampanya yapmış ve siz de (aslında varolmayan) bir ihtiyacınızı keşfettiniz vs…

Sonuçta bir SLR (single lens reflex) almak istiyorsunuz.

Çok önemli başlangıç noktası : Eğer sizin değil de makinenizin iyi fotoğraflar çekeceğini düşünüyorsanız, hemen durun. Fotoğrafı makineler çekmez, insanlar çeker. Bu sitedeki diğer yazılar size konuyla ilgili fikir verecektir.

Bununla birlikte, fotoğrafçılıkla ilgilenmeye başlayan kişilerin en önemli dayanak noktası ekipman temalı konular olmaya başlıyor, hangi makine, hangi objektif, hangi plugin, hangi halı değil, hangi gümüşsuyu gibi…

Bir SLR almak, herşeyden önce bir sistem kurmaya doğru atılan en önemli adımdır. Dolayısıyla, farklı uygulamalar farklı ekipman gerektirir. Şunu aklınızdan çıkarmayın lütfen : siz bir makine almıyorsunuz, bir sistem kuruyorsunuz. Hangi makine markasını tercih ederseniz edin, bu gerçek değişmez.

Ana kural : Bir ekipman satın almadan önce, ona neden ihtiyacınız olduğunu bilmelisiniz.

Öncelikle, yatırım yapmaya başlayacağınız markaya karar verin. Pek çok insan Canon veya Nikon ile başlar, ancak bu Pentax, Sony, Olympus gibi markaların kötü oldukları anlamına gelmesin. Dediğim gibi, siz bir sisteme yatırım yapmaya başlıyorsunuz, aynı Microsoft Office veya AutoCAD kullanacak kişilerin gidip Windows alması gibi. Bir not daha : Herhangi bir makine markası, günümüzde diğerine tur bindirmemektedir. Yani Nikon veya Canon’dan hangisi ile başlayacağınız mühim değil, hangisi hoşunuza gittiyse, bütçenize hangisi uygunsa onu alın.

Kolay başlangıçlar : Bir Makina ve Bir 50mm (veya dengi) objektif ile başlayın

İşte bu kadar kolay! Size satılan o zoom objektifi de alabilirsiniz, ancak sabit bir fokal ile, özellikle normal objektif ile başlamak perspektifinizi geliştirecektir. Normal objektifler (veya denkleri) son derece ucuz olduğu için, o kadar maliyetli bir sisteme de ihtiyacınız bulunmaz. Size “ama bu zoom sizin almak istediğiniz 50mm’i de, 18mm’i de, 70mm’i de kapsar” diyen satıcıyı boşverin.

Dijital makinelerde bulunan kırpma çarpanı özelliğinden ötürü, 50mm normal açısını elde edebilmek için 30mm – 32mm aralığında bir objektif  kullanmanız gerekir. Endişelenmeyin, böyle objektifler de gayet uygun fiyatlarla bulunuyor. İşte bir örnek, burada.

Eğer illa o zoom objektifi aldıysanız, işte size çözüm : zoom halkasını 50mm (veya DX formattaki dengi) değerine zoomlayıp, bantlayın!

Buradaki ana fikir şu, 50mm ile başlarsanız geniş açı ve dar açıdaki sonradan yapacağınız ekipman yatırımları size daha anlamlı gelecek, perspektif duygunuz ve kadraj yeteneğiniz otomatik olarak gelişecek ve sabit odaklı objektiflerin kalitesinden ötürü fotoğraflarınızın teknik kalitesi artacaktır. Böylesi bir avantajı çok ucuz bir yatırım ile elde edebilirsiniz.

Film kullananlar için, bedava dijital full frame : Renkli negatif çekin, sonra da filmi banyo ettirdiğiniz yerde fotoğrafları CD’ye taramalarını isteyin. Taramayı hemen yıkama sonrasında yaptıkları için, fotoğraflarınız toz kapmadan TIFF / Yüksek Kaliteli JPG olarak taranacaktır : Bingo! Sudan ucuza bir full frame dijital SLR’niz oldu.

Fotoğraf : Zanthia

İkinci adım : Biraz Aksesuar Alın

Ciddi fotoğrafçılar genellikle makine kılıfları kullanmazlar. Çanta konusunu ise önümüzdeki satırlarda göreceğiz. Başlangıç için, gidip kendinize iyi bir mikro fiber temizlik bezi alın. Her kullanımdan sonra objektif ve makinenizi temizlemek üzere. (Dikkat : Makinenin ayna aksamına dokunmayın). Bu yaklaşık 5 TL’lik yatırım, kullanıldığında makinenizin ömrünü iki kata kadar uzatabilmektedir. Kullanın.

Objektifinize uygun bir UV filtre edinin. Polarize filtreden şimdilik uzak durun.

Ve son olarak : Film veya hafıza kartı alın. Eğer dijital çekiyorsanız, önerim RAW+JPG çekmenizdir, ne yaptığınızı biliyor hale gelene kadar. Bunun içinde kapasitesi geniş hafıza kartına ihtiyacınız olacak.

Vee… Action

Artık bir 50mm objektifiniz ve makineniz olduğuna göre, fotoğraf çekmeye başlayabiliriz. Kolay konular seçin ve projeleştirin, evdeki veya işyerindeki arkadaşlarınız, alçak bakış noktasından (evet, dizlerinizin üstüne çömelin) şehir fotoğrafları veya gölgeler gibi… Fotoğraf gezilerine katılın, başkaları zoom objektifin sırlarını çözmeye çalışırken siz kadraja ve fotoğrafınıza odaklanın. Objektifiniz 1.8 diyaframa açılabildiğinden, düşük ışık koşullarında dahi sonuç alabilirsiniz. Fotoğraf çekin, fotoğraf çekin, fotoğraf çekin. Çekerken kullandığınız parametrelere dikkat edin, fotoğrafın kompozisyonuna dikkat edin. Eğer zoom yapmaya gereksinim duyuyorsanız, bir zahmet yürüyerek yaklaşın, veya uzaklaşın.

Eğitim Alın

Fotoğraf makinesi alırken fotoğraf makinesinden daha önemli bir şey varsa, bu fotoğraf eğitimidir! Fotoğraf derneklerinden veya özel merkezlerden alabilirsiniz. Kitaplardan da kendi kendinize bazı kavramları öğrenebilirsiniz. Ancak ne olursa olsun, eğitim alın. İyi bir daktilo almak sizi yazar yapmaz. Bu fotoğraf için de geçerlidir. Fotoğraf eğitimi, yalnızca fotoğraf eğitimi veren yerlerin insiyatifine bırakılamayacak kadar önemli olduğundan, bu listedeki kitapları okumanız da özellikle önerilir.

Bir Tripod Edinin

Bir tripod edinmek, sizi uzun pozlamalar yapmanıza olanak tanıyacaktır. Bütçenize göre türlü çeşitli tripodlar bulabilirsiniz.  50TL’lik Çin malı tripodlardan 1.000 TL’lik Gitzo / Manfrotto marka tripodlara kadar çok çeşitli ürünler var. Önemli olan şu, fotoğrafçılığınız ilerledikçe başka tripodlara da (veya monopodlara) ihtiyaç duyabilirsiniz. Şimdilik sizi idare edecek bir şeyi alın yeter.

City Night, Jiji

Proje : Gece ve Şehir

Bu projenizde, öncekilerden ziyade geceleyin, uzun pozlamalar yaparak fotoğraflar üretin ve sonuçları gözlemleyin. “Mavi saat” diye tabir edilen, gün batımının hemen sonrası veya gün doğumunu hemen sonrası bu konuda size çok güzel ışık koşulları sunacaktır.

Bir Geniş Açı Objektif Edinin

Tüm yukarıda anlatılanlar, şimdiye kadar tahmin etmiş olabileceğiniz gibi adım adım bir gelişmeyi sembolize etmektedir. Ekipman almak için acele etmeyin, öncelikle elinizdeki ekipmanlarla ne yapabileceğinizi değerlendirin.

Eğer yukarıdaki projeleri tamamladıysanız, normal objektif ile önemli bir mesafe katettiniz demektir. Şimdi sırada geniş açı bir objektif var. Gelişmekte olan bir fotoğrafçı olarak, geniş açı kullanırken en önemli önceliğiniz ön planı dolduracak ilginç nesneler bulmaktır. Bulamıyorsanız, muhtemelen kendinizi düz, kartpostal türü bir fotoğrafa bakarken bulacaksınız. İlginç bir nesne bulduğunuzda yaklaşın ki, nesne karenin en azından üçte birini doldurabilsin.

Hangi fokal uzunluktaki objektifi almalısınız? Başlangıç için (yine full frame dengi olarak) 24 veya 28mm bir geniş açı, sabit odaklı objektif işinizi görecektir. Bütçenize göre karar verin. Epey bir miktar fotoğraf çektikten sonra daha da geniş ve dramatik etki bırakan 18-20mm bir objektifi de edinmek isteyebilirsiniz.

Geniş açı proje : Şehir ve İnsanlar

Kentte dolaşarak, insanları doğal ortamlarında fotoğrafladığınız bir seri fotoğraf üretin. İnsanlara geniş açı objektifiniz ile yaklaşın, makinanızı kişiye 20cm kadar yaklaştırmayı ve bu şekilde fotoğraf çekmeyi öğrenmelisiniz.

Fotoğraf : A Glimpse of the World

Bir Tele Objektif Edinin

Muhtemelen, artık bir 100mm civarı objektif edinmeniz uygun olacaktır. 100mm fokal uzunluk, ucuz ancak tele objektiften beklentilerinizi karşılayacak kadar da dar açı sağlar. Aynı zamanda, 90-100mm objektifler ideal portre objektifleri olarak tanımlanır.

Tele Proje : Portreler

Çevrenizdeki insanların yüz ve büst portrelerini, yeni edindiğiniz objektifiniz ile çekin.

Fotoğraf : Prosto

Bir Fotoğraf Makinası Çantası Edinin

Bir çanta, tüm ekipmanınızı birlikte tutması açısından gezilerde ve evde saklarken kolaylık sağlar. SLR sisteminizin büyüklüğüne göre bir çanta edinin. Lowepro başta olmak üzere, her tür makine için 50-100 TL arasında iyi bir çanta bulmak mümkündür. Araştırın, bütçenize uygun olanı alın.

İkinci Bir Gövde Edinin

İkinci bir fotoğraf makinası, sizi fotoğraf gezilerinde rahatlatacak ve çok daha esnek çalışmanızı sağlayacaktır. Birinde geniş diğerinde dar açı takılı iken, bu iki objektifle de daha önce yaptığınız projelere müteşekkir olarak, gördüğünüz fotoğraf olasılıklarının üzerine daha esnek gidebilirsiniz. Ama böyle bir bütçeniz yoksa da bunu sorun etmeyin.

Şefin Spesiyalleri : Macro, Zoom, Tilt-Shift, Flaş

Eğer gerçekten özelleşmiş türdeki fotoğraflara ilgiliyseniz, söz gelimi böcek fotoğrafları gibi, o zaman bunlarla ilgili ekipmanı edinmeniz önerilir. Aynı şekilde, paranız bolsa ve tembelseniz, gidip pahalı bir zoom lens alın. 1000 – 2000 USD arasındaki zoomlar, size bugün fotojurnalistlerin keyfini çıkardığı esneklik ve hızın yanında kaliteli görüntüleri de verebilir. Benzer anlamda, mimari fotoğraflar ilginizi çekiyorsa, tilt-shift objektifler geniş veya dar açılardan kaynaklanan perspektif bozulmalarını giderecektir.

Ancak unutmayın, yukarıdaki spesiyaller ancak onlar üzerinde çok fazla zaman harcayacaksanız gereklidir.

Bitirirken : Aslında ne oldu?

Farkında değilseniz ben tekrar hatırlatayım : Bir SLR sistemi kurmak, her bir ekipmanın tek tek hakedilerek, yani ekipmanın özellikleri bütün anlamları ile kullanıma sokulup yararlanıldığında uzun bir yolculuktur. Aynı zamanda da günümüzde size herşeyi aynı anda satmaya çalışan (ve sonunda kendinizi evde nerede kullanacağınızı bilmediğiniz ekipmanlarla başbaşa bulduğunuz) anlayışın tersine, adım adım, ağır ağır acele eden bir anlayıştır.

Önemli olan fotoğraf üretmektir ve en iyi makina yanınızda olandır.

Bütün bu sistemi kurduktan sonra, kuvvetli olasılıkla bazı ekipmanları çok çok fazla kullanacaksınız, bazılarını ise hiç. Kullanmadıklarınızı elinizden çıkarın, ekipmanınızı sadeleştirin. Kendi sesinizi bulun, ve onunla çekmek istediğiniz türden fotoğrafları üretin.

T.S.Eliot’un bir sözüyle bitirelim : “Keşfetmekten asla vazgeçmemeliyiz, çünkü bütün keşiflerimizin sonucu; yola çıktığımız noktaya varmak ve orayı ilk kez tanımak olacaktır.”

Aslında ihtiyacınız olmayan şeylere ihtiyacınız olmadığını bilmek, kendi başına bir bilgeliktir. Bu yolu izlerseniz, umuyorum ki sonunda siz de o bilgeliği bulacaksınız.

Okuduğunuz için teşekkürler,

Utku

Basit bir makinanın, çok ama çok az düğmesi, düdüğü ve işlevi bulunur. Aşağıda Leica M6′nın bütün kontrollerini görebilirsiniz. Hepsi bu kadardır. Aynı tür bir tasarım, Nikon FM2 veya Nikon FM10′larda da bulunabilir.

Leica M6 TTL Kontrolleri

Giriş

Basitlik, fotoğrafçılıktaki en önemli konseptlerden biridir.

Basit fikirler güçlüdür. Onları daha da basit ifade etmek, fikirleri berraklaştırır. Sade kompozisyonlar bu berraklığı daha güçlü kılar. Bütün bunların hepsi, sonunda daha fazla beğeni alan, sergilenen ve yarışmalarda ödüller alan fotoğrafları oluşturur.

Bu yazı, bu konseptin daha az bilinen ancak bilindiğinden de az uygulanan kısmı ile ilgilidir : Ekipmanınız basitleştikçe, tecrübeleriniz zenginleşir ve fotoğraflarınız güçlenir. Yanınızda taşıdıklarınız ekipman olarak azaldıkça, fotoğraf olarak daha fazla şeyle geri dönersiniz.

Dolayısıyla bu yazı, ekipmanın sadeliğinden bahsetmektedir. Başka bir yazıda da fikirlerin ve uygulamanın sadeliğinden söz edeceğiz.

Çok fazla ıvır zıvır

Eğer hangi ekipmanınızın eksik olduğuna takılmak yerine, mevcut ile ne yapabileceğinize odaklansaydınız, fotoğraflarınız bugün olduklarından çok daha iyi olurdu.

Daha fazla ekipman satın alıyoruz çünkü daha geniş bir ekipman yelpazesinin daha fazla koşulda işimize yarayabileceğini düşünüyoruz. Herşeyi dahil edebilmek için ultra geniş açıların, iyice yakınlaşabilmek için süper zoom’ların peşinde koşuyoruz, dünyada otururken ayı çekebilelim diye.

Yanlış.

Herşey için hazırlanmaya çalışmanın en doğal sonucu, sonunda hiçbir şey için hazır olmamaktır.

Sonunda kendinizi, doğru dürüst bir fotoğraf fırsatını göremeyecek kadar fazla ekipman taşıyor olarak bulursunuz. Bütün zamanınızı makinenizi ve ekipmanlarınızı düşünerek geçirir, doğal olarak ta fotoğraflarınızı düşünmezsiniz.

Bu çok ciddi bir sorun. Günümüzün amatör fotoğrafçıları, makinelerinin ve objektiflerinin ayarlarının, fotoğraflarına neredeyse hiçbir etkisi olmadığını göremiyorlar bile.

Bir itirafta bulunayım : Gerçek anlamında fotoğraf konuşan biriyle, fotoğraf dünyasında karşılaşmak çok nadir hale geldi. Bunun yerine, karşılaştığımız insanların büyük çoğunluğu makine özelliklerinden, photoshop eklentilerinden ve HDR yazılımlarından bahsediyor.

Oysa denklem basit :

Ekipmanınızı daha çok düşündükçe, fotoğraflarınızı daha az düşünürsünüz.

Yanınıza daha az ekipman aldıkça, daha iyi fotoğraflar çıkma olasılığı artar.

Neden?

İnsanlar aynı anda tek bir şeye tam olarak odaklanabilmeye, bir çok şeye tam olarak odaklanabilmeye kıyasla daha yeteneklidir. Bu derin düşüncedir.

Sir Isaac Newton cebir’i bulduğunda, 24 saat süren kesintisiz bir düşünce sürecinden geçmişti. Derin düşünceden bunu kastediyorum.

Dışarıda çekimdeyken, birden fazla gövde, objektif veya ıvır zıvır dikkatimizi fotoğrafın konusundan ekipmana yöneltir. “Diğer objektif ile denesem ne olur”, “acaba daha mı fazla ISO’da çeksem” vs.

Daha da kötüsü, fotoğrafçılığın bugünkü durumu amatör fotoğrafseverlerin dikkatini daha da fazla dağıtacak tuzaklarla dolu : “raw mı çekmeliyim bu fotoğrafı?”, “belki AdobeRGB’de bir defa daha denemeliyim”, ya da en kötüsü “şimdi bu tripod pozisyonunda 30 dakika boyunca 500 fotoğraf çekip, sonra onları HDR ve panfocus tekniği ile yapıştırsam iyi fotoğraf olur!”

Zihinlerimiz bununla dolu olduğundan, fotoğrafa ya da konuya odaklanamayız.

İnsanların yaptığı en aptalca şey, daha iyi fotoğraf için düşünmek, daha iyi bir açı aramak, daha iyi bir kompozisyon kurmaya çalışmak için 30 saniye  geçirmek yerine, 30 dakia boyunca 500 fotoğrafı nasıl birleştirebileceğini düşünmektir.

Fotoğrafta çekmek her zaman işin kolay kısmıdır. Zor olan görmektir. Fotoğrafı çekme işlemine bütün zorluğu yüklerseniz, fotoğrafı görmek için yer kalmayacaktır.

Aynı şekilde fotoğrafı aramak için geçirmeniz gereken zamanı, fotoğrafı çekme işleminin kendisine ayırırsanız, ne kadar zaman ayırırsanız ayırın fotoğrafınız berbat olacaktır.

Fotoğraf konunuzla, kompozisyon ile, jest, mimik, ışık, bakış noktası, etki, perspektif, denge, renk, leke, zamanlama, negatif boşluk, doku, çizgiler ve geometri ile ilgilidir.

Bu nedenle iyi fotoğrafçılar ekipmandan bağımsız olarak iyi fotoğraflar üretebilirler. Bir iPhone ile olsa dahi. Mesele görmektir, çekmek sonra gelir.

Bu nedenle basitlik bu kadar önemlidir, çünkü elinizde dikkatinizi verecek ekstra ekipmanlarınız bulunmaz.

Benim fotoğraflarım, bilinçli olarak az ekipman taşımaya başladığımdan bu yana iyileşti.

Siz de deneyin, sonucu siz de farkedeceksiniz.

Kaynak : kenrockwell.com

Şimdi anlatacağım şeyi bir düşünün. 1978 yılında bir makara film çekiyorsunuz. Siyah Beyaz. Bu makara, 2009′a kadar negatifi ortaya çıkarmak için gerekli banyo işlemlerine tabi tutulmadan, tozlu bir rafta tam otuz yıl bekliyor.

Fotoğrafların çekildiği yer, 1978 yılındaki bir Bob Dylan konseri.

Aşağıda, çekildikten 30 yıl sonra banyo edilen siyah beyaz negatiften yapılan baskıyı görebilirsiniz.

Bob Dylan, 1978

“Değişken sıcaklık koşullarında” ve normal proses ile yıkanan film, sizin de görebileceğiniz gibi herhangi bir solma veya bozulma belirtisi göstermiyor. Bob Dylan’ın sahne performansının gayet açık bir görüntüsü fotoğraflarda mevcut.

Fotoğrafı çeken Mark Estabrook’un yorumu, bu fotoğrafların bu kadar uzun süre sağlıklı şekilde kalmasının siyah&beyaz fotoğrafın uzun ömürlülüğünün bir kanıtı olduğu.

Şimdi can alıcı soruyu soralım : Sabit disklerinizdeki dijital görüntüler 30 yıl sonra ne olacak?  Yukarıdaki durumu, bir sabit disk ile yaratabileceğini düşünen var mı?

Kaynak : Photography Blog

Uzun bir aradan sonra nihayet döndüm. Bugün  bir kitaptan söz etmek istiyorum. Kitabın adı “fotoğrafı eleştirmek”. Hayalbaz yayınları tarafından piyasaya sürüldü. Terry Barrett, Ohio State Universitesinde Sanat Eğitimi bölümünde Sanatı Yorumlamak ana konusu üzerine dersler veriyor.

Orjinal adı Criticizing Photographs : An Introduction to Understanding Images olan kitap, esas olarak ülkemizde özellikle de fotoğraf ortamında kayıp olan bir şeyin, fotoğraf eleştirisinin ipuçlarını vermekte.

Barrett’a göre fotoğraf eleştirisi, öncelikle fotoğrafçı ve işleri hakkında betimleyici, yorumlayıcı, değerlendirici ve sonunda kavramsal olarak bir yapı oluşturan bir yapı izlemeli. Bunun için, tüm eleştirmenlerin aynı görüşte olması gerekmiyor, ancak genel olarak sanat eleştirisinin özü yukarıdaki dört maddeden oluşmakta, yazara göre.

Fotoğrafı Eleştirmek

Eleştiri demişken, aslında fazlasıyla yokluğunu çektiğimiz bir konu değil mi eleştiri, özellikle de nitelikli olanlar? Arif Aşçı’nın sözlerine kulak verelim :

Ülkemizdeki fotoğraf topluluğu oldukça küçük. Bu yüzden ekseriyetle izleyiciler de fotoğrafçı kökenli insanlar oluyor. Çok küçük bir topluluk olduğu içinde, doğrusu kimse kimsenin kalbini eleştiri yaparak kırmak istemiyor. Çünkü muhtemelen bir sonraki sergide kişiler tekrar bir araya gelip, yine kadeh tokuşturulacaklar. Belki 2 sene sonra biri diğerinin sergisine gidecek. Yada bir kişi eleştirdiği insanı kendi sergisine davet edecek. Bundan ötürü camia olarak bir aile gibi, kol kırılır, yen içinde kalır mantığıyla hareket ediyoruz.

Ama Türk insanının karakterinde de bu sorun var. Toplumumuz iki yüzlü bir toplum. Örneğin: Hiçbir tiyatro oyunu doğru dürüst eleştiriye uğramaz. Yuhalanmaz falan!.. Hatta, bolca alkışa tutulur. Fakat, insanlar dışarıya çıkılınca “Aaa! Rezalet…” diye eleştiriye tabi tutarlar. Bilge Ceylan anlatıyor. Cannes’da bulunduğu bir seferde, Jim Jarmush’un son filminin galası varmış… Film daha gösterimi sırasında inanılmaz eleştiri almış. Adamlar protestolarını bağırıp, çağırmaya değin vardırmışlar.

Bizde hiç böyle bir şey yapıldı mı? Yoo!.. Neden? Çünkü, ayıplarlar. İçe kapalı, utangaç bir toplumuz. Kendini ifade etme geleneği olmayan çekingen bir toplum.

Eleştiri olmayışının ipuçları buralarda… Bu toplumda, iyi fotoğraf eleştirisi, edebiyat eleştirisi, sinema eleştirisi olacağını ben hiç zannetmiyorum. Batıdaki gibi bir eleştiri geleneği, insanların kendi iç karanlığını, iç dünyasını kendisine ifade etme geleneği yok ki…

(Gölge Fanzin Röportajından)

Durum bu iken, fotoğraf vesilesi ile kendini ifade/tatmin peşinde koşan bizlerin eleştiri ile gelişebilmesinin yolu ziyadesi ile kapalı görünmüyor mu?

Kapalı Kapılar Ardında

Dürüst olalım, birbirimizin fotoğraflarına dair nitelikli eleştiriler ortaya koymaktan çok uzağız. Bu, sanatla (veya bu özelde fotoğrafla) uğraşmanın dahi özel sayılabileceği bir ortamda olmamızdan, veya ustaların fotoğraflarının reprodüksiyonlarının bir tabu halinde özgünlüğün üzerinde asılı durmasından kaynaklanıyor olabilir.

Ancak şunu da gözardı etmemek gerek : Kötü işlere, yani sizce kötü olan işlere, bu iş kötü olmuş diyebilme cesaretini gösteremediğiniz sürece, bir sonraki sergide karşınıza gelme ihtimali olan kötü fotoğraflarda sizin de parmağınız olacaktır.

Eleştiri, demokrasinin bir gereği olarak  açıktan açığa yapılması gereken ve (sanatçı tarafından da) katlanılması gerekli olan bir olgu. Fotoğraf sonuçta bir görsel sanat ve başkaları ile paylaşmak için yapılıyor. Başkaları ile paylaşmak klişesi, aslında kendine yönelik övgü ihtiyacının kamuflajı olarak kullanılmaktan çıkmalı ve gerçek anlamına dönmelidir. Elbette, herkesin yaptığı eleştiri, nitelikli sanat eleştirisi tanımına tam olarak oturmayabilir, ancak sanatta iyi bir performans ortaya koymanın yolu, kendini pratik olarak geliştirirken teorik temeli de güçlendirmekten, dünyada ne olup bittiğini bilmekten, iyi fotoğrafın neden iyi olduğuna bir yorum getirebilmekten olduğu kadar; kötü fotoğrafın neden kötü olduğuna dair de bir fikre sahip olmaktan ve bunu dillendirebilmekten geçmekte.

Creative Commons Ana Sayfası

Creative Commons adını daha önce duydunuz mu bilmiyorum, ancak telif haklarının neredeyse her gün ihlal edildiği ülkemizde internet üzerinde paylaşılan fotoğraf ve görüntülerin teliflendirilmesi çok ciddi bir mesele.

Aslına bakarsanız sahtekarlık diz boyu, zira insanlar internetten başkalarının fotoğraflarını indirip onlarla yarışmalara katılıyorlar bu ülkede! Ne elde edilecekse bundan?

Değerli dostlar, Creative Commons (Yaratıcı Müşterekler) esasen Amerika’da kurulu ancak dünya çapında geçerliliği olan (özellikle internet üzerinden paylaşılan görüntülerde bir dünya standardı oluşturma iddiasında olan) bir kar amacı gütmeyen kuruluş.

Kendi ifadeleri ile, paylaşılan metalarda (kültürel, eğitici, bilimsel içerik) yaratıcılığı arttırmayı hedefliyorlar. Bu metaların internette insanlara açılırken doğru bir biçimde lisanslanmasını ve eğer siz istiyorsanız değiştirmeksizin kullanımdan manipülasyona kadar izinleri düzenlemeyi amaçlamaktalar.

Creative Commons araçları bireylerden büyük kuruluşlara kadar her türde yaratıcı bünyeye eserlerine istedikleri oranda erişim sağlayabilmeleri için kullanımı kolay ve ücretsiz araçlar sunuyor. Bu sayede, söz gelimi “her hakkı saklıdır” varsayılan lisansından “bazı hakları korunmaktadır” haline çevirebiliyorsunuz.

Bu çerçevede, Creative Commons tam korunma ile tam paylaşım arasındaki boşluğu dolduruyor, söz gelimi siz fotoğraflarınızın internette paylaşımını istemekle birlikte, birilerinin onu olduğu gibi alıp kullanmasını da istiyorsanız, Creative Commons tam size göre.

Hazır telif demişken, bildiğiniz gibi, TFSF tarafından hazırlanan “Fotoğraf ve Haklarımız” kitapçığı da internet üzerinden ücretsiz indirilebiliyor. Kitapçığı buradan indirebilirsiniz. Bu kitapçık ta Türkiye’deki yasal mevzuat ve fotoğraf telifi ile ilgili konularda ufkunuzu açacaktır.

Creative Commons’un lisans tiplerine gelince :

Attribution (Atıf) : Bu lisans tipi, size atıfta bulunulduğu sürece başkalarına ürününüzü kopyalama, dağıtma ve gösterme (dinletme) hakkını veriyor.

Attribution Share Alike (Atıf/Benzerlerinin Paylaşımı) : Bu lisans türü, diğer insanlara işlerinizi düzenleme, kopyalama, kolajlama vs. gibi hakları verir, elbette size ismen atıfta bulundukları ve işlerini sizinle aynı lisans ile dağıttıkları sürece.

Attribution No Derivatives (Atıf/Türetilemez) : Bu lisans tipi, ticari olsun olmasın işinizin değiştirilmeksizin ve size atıfta bulunularak dağıtımı için başkalarına lisans verir.

Attribution Non Commercial (Atıf/Ticari olamaz) : Bu lisans tipi, diğerlerine sizin işinize atıfta bulunduğu ve ticari olmadığı sürece işinizi değiştirme, yenileme, veya üzerine yeni iş kurgulama konusunda lisans verir. Ancak  bu kişiler, türev işlerini ticari olmadıkları ve atıf yapıldığı sürece benzer terimler altında lisanslamak zorunda değildir.

Attribution Non Commercial Share Alike (Atıf/Ticari Olamaz/Benzeri Paylaşım) : Bu lisans, size atıfta bulunulduğu, elde edilen işler ticari olmadığı ve sizinle aynı lisans ile dağıtıldıkları sürece diğer kişilere işlerinizi kopyalama, değiştirme, kolajlama gibi hakları verir.

Attribution Non Commercial Non Derivatives (Atıf/Ticari Olamaz/Türetilemez) : Bu lisans, diğer kullanıcılara işinizi değiştirmedikleri, size atıfta bulundukları ve elde ettikleri işler ticari olmadığı sürece eserlerinizi kullanma hakkı verir. Bu tüm CC lisanslarının en sınırlayıcı olanı olmakla birlikte “bedava reklam” olarak ta anılmaktadır.Yani diğer kullanıcılar, işlerinizi internetten download edip sizin adınızla birlikte istedikleri gibi dağıtmakta serbesttir.

Creative Commons’u Kimler Kullanıyor ?

Kısaca örneklemek gerekirse :

El Cezire televizyonu http://cc.aljazeera.net adresinde Creative Commons lisansı ile yürüyen bir video sitesi başlattı. Mesele şuydu, Gazze işgali sırasında, diğer tüm batılı medya olayların dışından yetkili yorumlarını verirken El Cezire oradaydı ve videolar bu siteye yükleniyordu. Dolayısıyla, insanlar bu videoları özgür lisanslar altında indirme ve kullanma haklarına sahip oldular.

Google, tüm hizmetlerinde Creative Commons lisansları kullanıyor. Yaratıcı Müşterekler lisanslarını arayabildiğiniz gibi, Picasa, Google Knol veya Google Code gibi ürünlerde kendi eserlerinizi de lisanslamanıza olanak tanınmakta.

Obama Yönetimi, White House’un yeni sitesinde tüm başkanlık etkinlikleri fotoğraflarını, videoları ve diğer görsel/işitsel materyali Creative Commons ile lisanslıyor.

Size Ne Faydası Var?

Hepimiz bugün fotoğraflarımızı, yazılarımızı vb. internette paylaşıyoruz. Dolayısıyla telif yasalarını (yerel ve küresel ölçekte) bilmek, yapıtların özgünlüğünü ve arkasındaki yaratıcının kimliğini korumak için büyük önem taşıyor. Bu çerçevede önerim, sizlerin de Creative Commons ve yukarıda belirtilen Fotoğraf ve Haklarımız kitapçıklarını inceleyerek işlerinizi bu şekilde korumaya almanız olacaktır.

Kendi işlerinizde kullanmak üzere, Creative Commons lisanslarının yüksek çözünürlüklü örneklerini buradan indirebilirsiniz.

Okuduğunuz için teşekkürler.

Utku

O göbeğini kaşır. Herhangi bir sorumluluk hissetmediği şeylerden ötürü insanlar rahatsızlığını dile getirdiğinde “göbeğini kaşıyan adam”dır o.

(…)

Bildiği tek fotoğraf biçimi, kendisine öğretilen “abc” dir ve bundan dışarı çıkmaz. Çıkanların, “hoca”ların kurallarını yıkan haddini bilmezler olduğunu düşünür.

(…)

İki saattir düzeltmekle uğraştığı portreyi fotoşoplarken, bir yandan da yeni katıldığı sitede günün fotoğrafçısı olmanın ne menem bir durum olduğunu merak etmektedir. Bu fotoğrafı yükleyince hepsini arayıp puan vermelerini isteyeceği için, aranacaklar listesindeki arkadaşlarını düşünmektedir.

(…)

Rembrandt’ı duymamıştır, Van Gogh’u kulağını kesmesinden bilir. Sanat akımlarının bir ikisinin adını bilse amma da entel olacaktır ama, neyse…

(…)

Fotoğraf merkezleri, dernekler, okullar onun için ikamesi internette bulunan şeylerdir. Internette her şey yapılabildiğine göre, neden sergi de açılmasın, fotoğraf günleri filan orada yapılmasındır?

Göbeğini kaşıyan fotoğrafçıdır o.

Bulunduğu kentte söyleşiler, sergiler, festivaller, bienaller yapıldığında bıyık altından gülmektedir.

Ve bu ülkenin fotoğrafında bugünkü hakim renk, ne yazık ki onun tonlarından bezelidir.

Pencerenin dışından kuş sesleri geliyor.

Yukarıda okuduğunuz satırlar, bu sitede on beş gün önce yazılan “Göbeğini Kaşıyan Fotoğrafçı” başlıklı yazıdan.

Saat sabahın ikisi, ve ben bu yazıyı onuncu defa okuyorum, onbirinci gözden geçiriyorum.

Cümleleri geçtim, kelime kelime tekrarlayarak…

Neden?

Çünkü yaşamımda son dört yıldır çok önemli yer tutan, Yönetim Kurulu Başkanı olduğum Bursa Fotoğraf Sanatı Derneği’nin bazı üyelerini bu yazıyla çok üzmüşüm.

Bazı dostlar, bu yazıda geçen ifadeleri üzerlerine alınmışlar.

Ceza yasalarında, “Kastı Aşan Müessir Fiil” diye bir terim vardır. Genelde istemeden adam öldürme olarak tecelli eder. Özü şudur, eyleminiz amacını aşar, karşınızdakine zarar verirsiniz. Nereden mi biliyorum? Annem avukattır, tüm çocukluğum bu gibi terimlerle geçti.

Şunun altını kalın bir kırmızı kalemle çizeyim : Bu yazıda sözü edilen karikatürün, BUFSAD’ı geçiniz herhangi bir dernekle ilgisi yoktur. Zira kendisi bu gibi olguların, derneklerin eşleniğini internette aramakta ve bulduğunu zannetmektedir.

Fotoğrafta öğrendiği standart kuralların ötesine bakma zahmetine katlanmamaktadır. Tabularına ve statükoya bağını kesmemektedir. Sanal derecelerin, gerçek başarı ve katkılardan daha gerçek olduğunu düşünmektedir.

Buraya kadar bir sorun yok. Herkes tek tip olmak zorunda değil.

Esas tehlike şudur ki, fiziksel örgütlenme ve yan yana durabilme dirayeti, yani bir derneğe üye olma, yüz yüze bakabilme, eleştiri yapabilme, seviyeli tartışma, bağlılık, tahammül, saygı ve takdir yeteneği giderek yukarıda verilen karikatürün değerleri tarafından tehdit edilmektedir.

Çünkü oldukça arabesk biçimde fotoğrafı yukarıda betimlenen şekilde ciddiye alanların sayısı ve gördükleri saygı, almayanların cüreti arttıkça azalmaktadır.

Yüzyüze olduğumuz esas tehlike kanımca budur.

Yazının geneline bakıldığında ve yazı bütünüyle okunduğunda bu anlaşılsa da, itiraf ediyorum ki cümleler üzerinden yorumlanınca “kastı aşan müessir fiil” doğuyor. Bu şekilde anlaşıldığı için üzgünüm.

© Getty Images

Yanyana Durabilmek

BUFSAD, üyesi ve yöneticisi olduğum yılların öncesinden başlayan ve ne mutlu ki benim de mütevazı katkılarımla süren bir dinamizme sahip. Bu dinamiğe sahip olmasının nedeni sadece, durup dinlenmeden iyi fotoğraf üretmek için kapısının önünden dünyanın öbür ucuna dek düşünen, üreten ve fotoğraflayan üyeleri değil.

Yılda 300′den fazla kişiye vermekte olduğu temel fotoğraf eğitimi semineri de değil. Sadece 2009′da, 250′nin üzerinde sergileme, 70 mansiyon ve 13 madalya ile Uluslararası Fotoğraf Yarışmaları’nda kazanılan başarılar veya atölyelerinin Bursa’nın gündemini değiştirme gücündeki projeleri de değil. Her yıl gelen uluslararası sanatçılar, ödüller de…

Bunlar şimdi söyleyeceğim şeyin sonuçları.

BUFSAD bu ülkenin en dinamik derneklerinden biri, çünkü üyeleri bir bütün olarak birbirinin omuz başında durabiliyor. Bu nedenle çok değerli.

Bu ülkede, herşeyin sanallaştığı günümüzde fiziken ve ruhen yan yana durabilmek becerisi, sabahın bu kör karanlığında penceremin dışından gelen kuş sesleri gibi nadir bulunan güzelliklerden biri oldu artık.

Yanıbaşınıza baktığınızda, orada size destek olmaya hazır bir dostu bulmak. Aidiyet, bağlılık ve içtenlikten örülü bir istinat duvarı.

BUFSAD bu ülkenin en dinamik fotoğraf derneklerinden biri, çünkü üyeleri hep aynı fikirde olmasalar da yanları başındakilere omuz veriyorlar.

Ve takdir edersiniz ki dostlar, insanlar yanları başındakine el, omuz verirken; göbeklerini kaşıyacak bir uzuvları kalmıyor.

Ne mutlu ki, dışarıdaki karanlıkta hala kuşlar ötüyor.

Okuduğunuz için teşekkürler.

Utku

Photoshop’ta, grayscale’e çevirmekten tutun da Channel Mixer’daki Monochrome seçeneğine kadar pek çok SB’a çevirme alternatifi mevcut. Ancak bunlar kullanıcıların her ihtiyacına destek vermekten uzaklar ve yeterli ince ayara olanak tanımıyorlar. Bu seviyede ayar yapabilmek için katmanları ve filtreleri kullanmak gerekli.

utkukaynar.com’un önceki versiyonunda, Magnum çalışanı Martin Fuchs’un SB çevrimi üzerine olan bir makalesine yer vermiştim. Makale Fuchs’un Journal of a Photographer adlı blogunda yer alıyordu, ancak Fuchs siteyi yenileyince silinmişti.

Bugün, herkesin istediğinde bu siteden indirebileceği bir Photoshop Action’u sizinle paylaşıyorum.

Öncelikle, bu action’un fotoğrafa nasıl yansıdığına bir bakalım :

Şimdi, bu fotoğrafı ekte sunacağım action yardımı ile SB’a çevirelim. Action PS CS3 için yazıldı, dolayısıyla CS2 ve alt versiyon photoshop için test edilmedi, çalışıp çalışmadığını da bilmiyorum. Ancak siz deneyip bana söyleyebilirsiniz. CS3′te çalıştırmak için tek yapmanız gereken üzerine çift tıklamak, photoshop açılacak ve actions kısmında BW Cevrimi adlı setin altında aksiyonu göreceksiniz.

İşte BW Convert’ten sonra fotoğrafın hali :

Çevrim sonrasında fotoğraf

Photoshop action dosyasını buradan indirebilirsiniz.

PS'daki katmanlar paleti

Fotoğrafı SB’a çevirdikten sonra, tonlama yapabilmek için yukarıda gördüğünüz katmanlarda Color Fill 1 katmanının yanındaki renge tıklatarak aşağıdaki gibi istediğiniz rengi seçebilirsiniz, fotoğrafınızın tonlaması değişecektir.

Renk Seçme Diyalogu

Aynı şekilde, Curves 1 katmanı ile oynayarak ta istediğiniz kontrast değerlerini fotoğrafınıza yansıtabilirsiniz.

Curves Diyalog Kutusu - Kontrast Ayarları

Son olarak, Katmanlarda en üstte yer alan Layer 1′e tıkladığınızda, sağda yer alan Opacity değerini 70%’e getirmenizi öneririm. Bu sayede Tri-X veya HP5 tarzı görüntülere benzeyen fotoğraflar yaratabilirsiniz.

Opacity

Şimdiden kolay gelsin.

Değerli dostlar,

Kıbrıs Yakın Doğu Üniversitesi, 4-7 Kasım tarihleri arasında 6.Uluslararası Fotoğraf Günleri’ni düzenledi. BUFSAD’ın da yakın zamanda konuğu olan, Türk fotoğrafının kilometre taşı Gültekin Çizgen bu etkinlik çerçevesinde “Fotoğrafta Yerlilik” adında bir bildiri sundu.

Daha önce başka formlar altında basılı yayınlarda, FotoTrek tarafından basılan “Fotoğrafın Kalın Sesi” kitabında ipuçları bulunabilecek olan bildiri, Sn.Çizgen’in imzası ile FotopyaMag sayfalarında yayınlandı.

Yazının orjinaline buradan ulaşabilirsiniz.

Benim bu yıl okuma şansı bulduğum metinler arasında, naçizane görüşüm şudur; bu metin bu yıl (ve dahi gelecek yıllarda) Türk fotoğrafında üretilmiş en önemli metin olabilir.

Aşağıda, (Sn.Çizgen’in de hoşgörüsüne sığınarak) kişisel olarak önemli bulduğum pasajları bulabilirsiniz.

Bizden önce örgütlenip her şeyi bir sistem içinde programlayıp, geliştiren kentleşmiş, sanayileşmiş ülkeler, fotoğraf felsefesi ve eleştiri alanında da önemli yol almışlardır. Genel bakış olarak Amerikan fotoğrafından, Japon fotoğrafından, Alman fotoğrafından söz edilebilmektedir. O ülkelerde sanatçıları ortak “biçim” dünyasında buluşturan değerler oluşmuştur. Ana kimliği veren mesajlar yanında asıl önemli olan  işte bu “biçim yapısıdır”.

Gültekin Çizgen hocamızı saygıyla selamlayarak, hepinizden bu önemli metni okumanızı rica ediyorum.

Gültekin Çizgen

Trierenberg Super Circuit yarışmasının ödül töreni, 19 Ekim 2009 Pazartesi akşamı Avusturya’nın Linz kentinde yapıldı. Bursa Fotoğraf Sanatı Derneği olarak iki bireysel, bir dernek altın madalyası ile ödüllendirildiğimiz için galaya davet edildik, ve davete icabet ederek gittik.

Hepimizin, fotoğraf yarışması organizasyonu ile ilgili algısını değiştiren bir gece oldu. Aşağıda, bu geceden izlenimlerimi bulabilirsiniz.

Utku Kaynar, Osman Önder ve Önder Turacı, törene ev sahipliği yapan merkezin girişinde

Dünyanın En İyi Fotoğrafları (!)

Törene üstünde dünyanın en iyi fotoğrafları yazan, bu yılın kataloğuna da kapak olmuş bir afişin önünden girdik. Etkinliğin (yarışmanın) 36 sponsorunun logolarının önünden geçerek. Tören, Linz kentinde Design Center isimli merkezde yapılmaktaydı. İçeride, konularına göre seçilmiş bulunan yaklaşık 200 fotoğraftan oluşan bir sergi bizi bekliyordu.

Önder, sergi salonunda

Fotoğrafların arasında yarışma birincisi Howard Schatz’dan, Önder Turacı’nın ödüllü fotoğraflarına, sergileme alan eserlerden tematik seçkilere kadar her şey vardı.

Bunu da görünce anladık ki, TSC dünyanın en kalabalık katılımlı fotoğraf yarışmalarından biri. Yaklaşık 4000 kişi katılıyor her yıl, ve bu en az rakam. Bu katılımın 30%’una ödül veya kabul (acceptance) veriyorlar. Etkinliğin bu denli çok ilgi görmesinin ana unsuru bu durum.

Profesyonellik, profesyonellik

Profesyonelce düzenlenmiş bir gala organizasyonu, daha ilk dakikadan itibaren kendini belli etti. Gala salonu bütün davetlilerin masa düzenleri ile birlikte düğün gibi süslenmişti. Sahnede bulunan üç tane dev ekran ile ne yapacakları sorusu, bir süre sonra yerini gösterilerden aldığımız keyfe bıraktı.

Gala Salonu, törenden önce

Yaklaşık 350 davetlinin geldiği gecede hiçbir şey şansa bırakılmamış.

Örneğin, size madalyanızı sahnede vermiyorlar. Bunun için bir “al-götür” standı kurulmuş, isminizi (veya organizasyonunuzun ismini) söyleyip madalyanızı görevli hostesten alabiliyorsunuz. Bu esnada yine görevli fotoğrafçı gelip fotoğrafınızı çekiyor.

BUFSAD Altın Madalyasını alırken

Sahne düzenini ve gösterinin genel organizasyonunu yöneten profesyonel bir ekip var. Bu ekip, TV reji sistemi ile de çalışarak salonda sabit ve seyyar haldeki 6 kamerayı da yönetiyordu. Bu kameralardan yansıyan görüntüler (söz gelimi adınız okunduğunda sahneye çıkarken) anında ana ekranın yanındaki yardımcı ekranlara transfer ediliyor.

Galanın açılışı, Dr.Chris Hinterobermeier konuşurken

Kullanılan kameradan projeksiyon makinelerine kadar her şey en üst kalitede. Ana ekranın boyutu 3×5 metre idi ve 1.5 m büyüklüğündeki bir projeksiyon cihazı ekrana sürekli HD görüntü gönderiyordu.

Fotoğrafçıları sahneye gruplar halinde çıkartıyorlar ve aralarından seçilmiş olan üç kişi ile röportaj yapıyorlar. Ne mutlu ki röportaj yapanlardan biri BUFSAD üyesi Önder Turacı idi.

Önder sahnede

Röportaj sırasında, fotoğrafçının da fotoğrafları ekrana yansıyor ve ortaya yukarıda gördüğünüz etkileyici manzara çıkıyor.

Bilgi için, TSC’yi düzenleyen aynı ekip, Katar’daki Al Thani Award fotoğraf yarışmasını da anahtar teslimi organize ediyor. Bir anlamda bu bir iş, FIAP destekli olarak ticarete dökülmüş durumda.

BUFSAD Heyeti, Dr.Hinterobermeier ile

Gecenin sonunda, konukseverliğini esirgemeyen Dr.Hinterobermeier’e ve masamızı paylaştığımız Macar dostlarımıza veda ederek otelimize döndük.

Sonuç olarak şunu söyleyebilirim ki böylesi büyük ve attığı her adım sponsorlarca ödenen (36 tane var) bir organizasyon doğal olarak bir hobi yarışmasından çok bir ticari işletmeyi andırıyor. Her ticari işletme gibi tüm paydaşları için iyi sonuçlar yaratmak peşinde, yani katılımcılar (30% u en azından sergileme alıyor), FIAP (onay veriyor, ana sayfada reklam da var), sponsorlar (böylesi büyük bir organizasyonla çok etkin tanıtım yapıyorlar) ve elbette, düzenleyiciler. Kişi başı katılımın 40 Euro’dan başladığı ve kategori arttıkça yükseldiği bir yarışmadan söz ediyoruz.

Bununla birlikte, tüm dünyadaki amatör fotoğrafçılarda yarattığı ciddi heyecana da tanık olmamak elde değildi.

Esas mesele şu ki, böylesine ciddi organizasyon ve iyi sonuçlar üretmesi için bir yarışmanın bu seviyede profesyonelce yapılması gerekiyor.

Bizim yarışmalarımız da bu gibi organizasyonel seviyelere gelebilir.

Trierenberg’den öğreneceğimiz çok şey var.

Bu vesileyle, Trierenberg’de ödül kazanan Deniz Köse, Arif Miletli, Galip Çetiner, Leyla Şirin, Osman Önder, Önder Turacı, Ömer Yağlıdere, Cem Gençler, Yusuf Dülgeroğlu ve Zeynep Diniz’den kurulu BUFSAD ekibini ve ayrıca bireysel altın madalya kazanan Önder Turacı ve Ömer Yağlıdere’yi tekrar kutluyorum.

Kaynak : Digital Photography School

Portre, kişinin dünyasına dair izleri portrenin kendisinde yansıtması gerektiğinden ötürü fotoğrafın en zor alanlarından biri kabul edilir.

Bugün, Digital Photography School’da yayınlanan “10 Ways to Take Stunning Portraits” isimli makaleyi paylaşacağım.

En hoş portreler, genellikle kuralları en fazla zorlayanlar arasından çıkıyor. Ya da kuralları değiştirenlerden. Fotoğraflarınızdaki kurgu algısını bozacak bir rastgelelik etkisi de çok önemli.

Aşağıdaki ipuçlarını uygulayarak portrelerinizi geliştirebilirsiniz.

1. Perspektifinizi Değiştirin

Çoğu fotoğrafçı portrelerini göz hizasından çekmeye çalışır. Bu izleyicinin geçerli algı mekanizmasını kırmaz, ancak hayranlık uyandıracak portre çoğu zaman göz hizasında değil, altta veya üsttedir.

Fotoğraf : Striatic

Fotoğrafı çekerken yükselebildiğiniz kadar yükselin ya da yere mümkün olduğunca yaklaşın. Her koşulda konunuzu ilgi çekecek bir perspektiften çekiyor olacaksınız.

Fotoğraf : TeeRish

2. Göz Temasıyla Dans Edin

Göz teması, portrelerde en önemli bileşendir. Çoğu portre doğrudan objektife bakan gözler ile çekilse de, denenecek başka birşeyler de mevcut.

a. Kadrajın dışına dönük bakışlar

Modelinize, gözlerini makineden başka bir şeylere yöneltmesini söyleyin. Bu bir tür habersiz fotoğraf etkisi yaratacak ve izleyicileri modelin baktığı yer konusunda merakta bırakacaktır. Burada önemli olan, modelin yüzünün bir tür duygu barındırmasıdır, merakı esas çekecek olan budur. Ancak şunu da aklınızda tutun, modeliniz ters tarafa baktığında izleyicinin dikkatini ilgi merkezinin dışında başka bir yere çekme olasılığınız da bulunmaktadır.

Photo by monicutza80

b. Kadrajın İçine Dönük Bakışlar

Alternatif olarak, modelinizin (veya konunuzun) kadrajın içinde bir şeye veya birine bakmasını da sağlayabilirsiniz. Topa bakan bir çocuk, bebeğine bakan bir kadın gibi.. Böyle bir kompozisyonu kurduğunuzda, kadrajın içinde ikinci bir ilgi merkezi yaratacak ve bu merkezle birincisi arasında bir ilişki kurmuş olacaksınız. Bu da fotoğrafınızın etkisini artıracaktır. Aynı zamanda, hikayesi olan bir fotoğraf ortaya çıkacaktır.

Photo by paulbence

3. Kompozisyon kurallarının dışına çıkın

Bildiğiniz gibi kompozisyonun alışılmış pek çok kuralı var, ve çoğumuz da onlarla bir sevgi/nefret ilişkisi yaşıyoruz. Onları öğrenmek şart, ilk zamanlarda kullanmak ta gerekli. Ancak onlar yıkılmaz tabular değiller ve onların dışına çıktığınızda da çok tatmin edici sonuçlar alabiliyorsunuz.

Üçte bir kuralı ilginç bir örnek. Modelinizi ölü alana yerleştirmek veya kenarlardan birine konumlandırmak aşağıda görüldüğü gibi çok etkileyici sonuçlar üretebiliyor.

Fotoğraf : Zanotti

Bu footğrafta modelin kadrajın dışına bakan gözleri ve arka plandaki netsizlik fotoğrafın bütününe önemli katkı yapıyor.

Kompozisyondaki başka bir klasik kural, modelinize bakış boşluğu bırakmak. Bu çoğu zaman geçerli olmakla birlikte bazen kurallar eğilip bükülebiliyor. Aşağıdaki fotoğrafta olduğu gibi.

Fotoğraf : Bukutgirl

4. Işıkla Deneyler Yapın

Portrelerinizi ışıldatacak bir başka yöntem de şüphesiz ışığı nasıl kullandığınız. Işığın portrede nasıl kullanılacağı konusunda sınırsız seçenek var. Yanal ışık genellikle fotoğrafa derinlik ve duygu verecek, ters ışık ise objelerinizin konturlarını öne çıkartarak güçlü görsel etkiler yaratacaktır.

Fotoğraf : Bukutgirl

5. Modelinizi rahat alanının dışına çıkarın

Herkesin kendini içinde rahat hissettiği (dolayısıyla kalkanlarına, duvarlarına alışık olduğu) bir rahat alanı vardır. Psikolojide buna Comfort Zone deniyor. Kişinin kendisini güvende hissettiği bölge. Deney gösteriyor ki, kişi ne kadar rahat alanının, alışık olduğu ortamın veya fiziksel jestlerin dışına çıkarsa kendini o kadar ele verir. Bir başka deyişle, en iyi portrelerin ortaya çıkma şansı belirir.

Fotoğraf : TeeRish

6. Habersiz çekim yapın

Ne yaparsanız yapın, bazı fotoğraflar bir şekilde poz verdirilmiş görünüyor. Bu nedenle bazı işlerde en iyisi, insanları günlük, hazırlıksız halleri ile yakalamak. Bunun için insanları sevdiği işleri yaparken yakalamaya çalışın. Bu onları rahatlatacak ve sizin ortamda fotoğraf çekiyor oluşunuzun etkisini azaltacaktır.

Bu durum özellikle çocuklarda etkilidir.

Fotoğraf : Phitar

7. Öteki objeleri fotoğrafa dahil edin

Tamam, biliyorum. O zaman ilgi merkezini dağıtmış olacaksınız. Bununla birlikte başka bir ilgi merkezi yaratmak her zaman portrenizi zayıflatmaz, bazen güçlendirir. Evet, ilgi merkezini dağıtarak çok fazla risk almış oluyorsunuz. Ama bunu yaparak (bütün fotoğraflarda değil, bazılarında) fotoğrafın içine bir öykü koyuyor ve bir hikaye de yaratmış oluyorsunuz.

Photo : Mrs.Maze

8. Vücudun belirli bir kısmına odaklanıp yaklaşın

Yeterince geniş açı bir objektif ile, vücudun belirli bir kısmına yaklaşıp çevreyi de içine alan ilginç fotoğraflar yakalayabilirsiniz. Bir kişinin gözleri, elleri, veya vücudunun belirli bir kısmı çok etkili bir portre yaratabilir. Aynı zamanda, izleyicinin hayal gücünü de harekete geçirecektir.

Bazen, fotoğrafa dahil edilmeyenler, fotoğrafa dahil edilenlerden daha fazla şey söyler.

Fotoğraf : Bukutgirl

9. Objenizin bir kısmını gizleyin

Yaklaşma konseptine ilişkin bir çeşitleme de, objenizin bir kısmını gizlemektir. Bunu giysiler, eller, kadrajlama veya ışık yardımı ile yapabilirsiniz. Bu yöntem izleyiciye yeterince hayal gücü verirken aynı zamanda onları fotoğrafın sizin istediğiniz bölümüne odaklayacaktır.

Fotoğraf : BigBlonde

10. Seri Fotoğraf kullanın

Bazen bir fotoğrafta anlatılamayacak şeyler, yan yana getirilmiş seri fotoğraflarda kendini daha iyi açığa vurur. Özellikle dijital teknolojinin sağladığı olanaklarla bu kolayca başarılabilir. Makinenizi seri çekim moduna alıp, ardışık olarak fotoğraflar üretin, sonra da bunların arasından seçtiklerinizi birleştirin. Bu teknik özellikle çocuklar veya aktif (hareketli) konularda işe yarayabiliyor.

Fotoğraf : Diyosa

Bugün portre fotoğrafı çekerken işlerinizi diğerlerinden otomatik olarak ayıracak bazı ipuçlarını paylaştık. Portre fotoğrafı çok önemli, ilerleyen haftalarda bu konuyla ilgili daha çok yazı olacak.

Aşağıda, benzer kategorilerdeki yazıları da bulabilirsiniz. Yazının sonuna yorum yazmayı unutmayın.

Dostlukla,

Utku

Jane Evelyn Atwood - Photo: Gueorgui Pinkhassov

Eugene Smith ödülü sahibi, ünlü fotoğrafçı Jane Evelyn Atwood BUFSAD konuğu olarak 28 Ekim – 03 Kasım tarihleri arasında Türkiye’deydi. Bursa’da bir gösteri ve söyleşi yapan sanatçı, kayıt olan fotoğrafseverlerle dört gün süren Derinlemesine Foto-Röportaj isimli bir atölye çalışması da yaptı.

Jane Evelyn Atwood, BUFSAD Üyeleri ile

İşte Jane Evelyn Atwood’un gösterisinde izleyicilerle paylaştığı ipuçları :

• Bir fotoğrafçının birinci sorumluluğu kendisine karşı dürüst olmaktır.
• Fotoğraf çekerken en iyi sonuçlar, kendinizi projenize en çok adadığınızda gerçekleşir.
• Fotoğraf bir görsel sanattır, ve hiç bir kural yoktur. Ancak açık olmalı ve bakmaya devam etmelisiniz.
• Kurtulmanız gereken ilk şey, kuralların kendisidir. Hikayenizi önemseyin, o kendi kurallarını yaratacaktır.
• Güncel haberlerin arkasında her zaman derin hikayeler vardır, peşinden gidin.
• İyi bir fotoğraf yapmanın en kolay yolu, gerçekten ilginizi çeken bir konu seçmek ve onun içinde size gerçekten ilginç gelen bir anı yakalamaktır.
• Kendinize iyi bir mentör (akıl hocası) bulun.

Gösteri ve aynı esnada yapılan söyleşide bizler, proje yapmak anlamındaki kararlığa dair önemli dersler aldık. Jane Atwood, aslında tam olarak “kaygılı fotoğrafçı” tanımına uyuyor. Dünyada kaygı duyduğu ve bu nedenle kendisini çeken konular var, bu konularda projeler üretip sonuna dek peşlerinden gidiyor. AIDS’li bir adamın son 4 ayını çekerken yeterince yakın fotoğraflar elde edemediği için, adamın yanına taşınmaya karar vermesi bunun güzel bir örneği. Ya da, hapishaneler projesini yaparken tecrit hissini yaşamak için fotoğraf çekimi yaptığı dönemlerde aynı hapishanedeki tecrit hücresinde yaşaması.

Jane Evelyn Atwood’un fotoğrafları ve projeleri için web sitesine buradan ulaşabilirsiniz.

Okuduğunuz için teşekkürler.

Dostlukla,

Utku

BUFSAD‘ın geçtiğimiz yıl konuğu olan, dünyaca ünlü fotoğrafçı Ami Vitale’in yeni web sitesine bir bakmanızı öneririm.

AmiVitale.com

Bu sitede Ami, yalnızca günümüzde sıkça kullanılan blogların en ünlü yazılımı, aynı zamanda bu sitenin de altyapısını oluşturan WordPress’i kullanmış. Ancak bir farkla : Ami, ünlü profesyonel fotoğraf saklama çözümü PhotoShelter‘daki fotoğraflarını bir yazılım yardımı ile dikişsiz biçimde wordpress’e, yani kendi bloguna aktarabilmiş.

Bu sayede, tüm fotoğrafların etiketlerinden oluşan dünyadaki yerler bir etiket bulutu olarak karşımıza çıkıyor.

Giriş fotoğrafının altında bulunan etiketlere tıkladığınızda, o coğrafi bölgede Ami’nin çektiği fotoğraflara ulaşabiliyorsunuz. Aynı zamanda, çeşitli kategoriler altında (fotoğraf, multimedya, blog gibi) Ami’nin siteye gönderdiği son yazılara da bakabiliyorsunuz.

Fotoğrafçı olup hep izlenimlerini, hem de fotoğraflarını paylaşmak isteyenler için amivitale.com çok şey vaadediyor.

Ami Vitale ve Utku Kaynar, Ekim 2008

Okuduğunuz için teşekkürler,

Utku

Dikkat, çıkabilir!!

Onu tanıyorsunuz.

O göbeğini kaşır. Herhangi bir sorumluluk hissetmediği şeylerden ötürü insanlar rahatsızlığını dile getirdiğinde “göbeğini kaşıyan adam”dır o.

“Ne vınaklıyo bunlar” diye düşünür. Hem o ne zamandır, mesela bir yıldır filan fotoğraf çekmektedir. Geçenlerde yeni başlayan bir çocuk gelip soru sorduğunda nasıl da gururlanmıştır…

Bildiği tek fotoğraf biçimi, kendisine öğretilen “abc” dir ve bundan dışarı çıkmaz. Çıkanların, “hoca”ların kurallarını yıkan haddini bilmezler olduğunu düşünür.

Sümüklü çocuğu kadrajda üçte bire oturtur. Arkadaki karışıklığı photoshop’ta halledecektir nasıl olsa.

Her yaşlı, buruşuk suratlı köylü teyze fotoğraftır onun için, bir şehirli edasıyla nasılsın teyze demeyi, “Gonya’da gonuştuk” demeyi halka yakınlık sayan büyüklerinden öğrenmiştir.

Ve yukarıdaki soruya yanıt verip fotoğrafını çektiren hiç bir “teyzesini” hatırlamaz.

Arşivindeki on bin küsür fotoğrafından on tanesini anca bastırmıştır. Basılı fotoğrafı, fuzuli masraf kabul eder. Sergi açmaktansa, iki üç sitede günün fotoğrafçısı seçilse onun için daha değerlidir.

Internette gösterilen her görüntüyü fotoğraf, söylenen her şeyi doğru zannetmektedir.

Portfolyosunda hem makro çekilmiş sinek, hem mimari, hem manzara, hem de mesela döküm işçisinin güzel fotoğraflarının bulunmasının iyi bir şey olduğunu düşünür.

İki saattir düzeltmekle uğraştığı portreyi fotoşoplarken, bir yandan da yeni katıldığı sitede günün fotoğrafçısı olmanın ne menem bir durum olduğunu merak etmektedir. Bu fotoğrafı yükleyince hepsini arayıp puan vermelerini isteyeceği için, aranacaklar listesindeki arkadaşlarını düşünmektedir.

Fotoğraf kitabı okumaz, merak edip kütüphaneye dahi bakmaz. Bunları alanlar paralı züppelerdir onun için.

Süreli yayınları takip etmez.

Çok gerekiyorsa, merak edip “bi bakıver ne diyor” diye sorduğu hocası, kankaları vardır.

Onun için gereksiz bir zahmettir bu.

Rembrandt’ı duymamıştır, Van Gogh’u kulağını kesmesinden bilir. Sanat akımlarının bir ikisinin adını bilse amma da entel olacaktır ama, neyse…

Şiir onun için ilkokuldan nahoş bir anıdır. Edebiyat ise son çıkan Metal Fırtına romanı.

Dünyanın her tarafından fotoğrafçılar yaşadığı kente geldiğinde, evinde sakin sakin “Yaprak Dökümü” seyretmektedir. Zaten o adam veya kadın ne söyleyecektir ki, onun bilmediği?

Ayrıca bu akşam o dizide Ferhunde’nin ne diyeceği daha önemlidir.

Salgado’yu Real Madrid’li futbolcu zannetmektedir.

Tüm bu ciddi konular onu sıkar, fotoğraf bir eğlence aracıdır sadece. Başkaları çok ciddiye almaktadır.

Fotoğraf merkezleri, dernekler, okullar onun için ikamesi internette bulunan şeylerdir. Internette her şey yapılabildiğine göre, neden sergi de açılmasın, fotoğraf günleri filan orada yapılmasındır?

Göbeğini kaşıyan fotoğrafçıdır o.

Bulunduğu kentte söyleşiler, sergiler, festivaller, bienaller yapıldığında bıyık altından gülmektedir.

Ve bu ülkenin fotoğrafında bugünkü hakim renk, ne yazık ki onun tonlarından bezelidir.

Paylaş/Kaydet

© Larry Burrows, LIFE, Vietnam Savaşı - Renkli, 25 Ocak 1963 - Google Kitaplar'da göründüğü şekliyle

İnsanoğlu yazıyı keşfettiğinde tarih başladı. Interneti keşfettiğinde, tarih günümüzün bir gerçekliği haline geldi.

Google Kitaplar servisi, LIFE dergisinin bütün sayılarını tarayıp kullanıcıların hizmetine bedelsiz olarak sunuyor.

Bu sayıların tamamına bu sayfayı tıklatarak ulaşabilirsiniz. Peki bu geniş, muazzam arşivde neler var 20. YY fotoğraf tarihinin temel taşları! Margaret Bourke-White’ın Roosevelt’in Büyük Batısı (Roosevelt’s Grand West) röportajından, Bresson’lara, Eugene Smith’in Minamatasından, Apollo 11 ilk aya gidiş fotoğraflarına dek herşey.

Üstelik, Google’a yaraşır biçimde bütün sayılarda arama da yapabiliyorsunuz. Aşağıda, Google’ın hazırladığı LIFE sayılarından bazı örnekler bulacaksınız.

World Press Photo Arşivi

Bilindiği gibi World Press Photo, dünyanın en prestijli basın fotoğrafı yarışmasını 1955′den bu yana düzenliyor. Bu arşiv geçtiğimiz günlerde fotoğrafçıların kullanımına açıldı : http://www.archive.worldpressphoto.org

Bu arşivde de gerek fotoğrafçı bazlı, gerekse de konu/kategori bazlı arama yapabiliyorsunuz.

Fotoğrafla ilgilenen herkesin girip araştırma yapması gereken kaynaklar bunlar.Faydalı olacağına eminim.

Okuduğunuz için teşekkürler.

Utku

Bir film bazen size yeni ufuklar açar. Bazen bir film, kendi içinde barındırdığı yeni olanaklar ile size yeni çağları müjdeler.

Bazen de bazı filmler sizi görmeye zorlar. Düşünmeye.

Fotoğrafçıların filmleri, bunlardandır.

İşte benim sevdiğim filmlerden bir seçki.

Baraka

1. Baraka (Michael Fricke) : Sözlerin ötesinde bir başyapıt. Dünyaya bir güzelleme. Sözsüz, inanılmaz bir anlatım. Geçişler, kadrajlar, portreler, hepsi fotoğraf. Hele insanların ve büyükşehirlerin civcivlerle karşılaştırmalı anlatıldığı bölüm, süper.

Savaş Fotoğrafçısı

2. Savaş Fotoğrafçısı (Christian Frei) : Ünlü savaş fotoğrafçısı James Nachtwey’in fotoğraf makinasına bağlı bir kamera ile, bir savaş fotoğrafçısının dünyası. Fotoğrafların etkileyiciliğini geçiyorum, sadece Nachtwey’in söyledikleri için bile defalarca izlenmeli.

Impassioned Eye

3. Impassioned Eye (Heinz Butler) : Henri Cartier Bresson’un retrospektifinin peşinde, Bresson, Magnum çetesi, arkadaşları ile yapılmış bir Bresson güzellemesi. Mutlaka izlenesi.

Home

4. Home (Yann Arthus-Bertrand)  : İddia ediyorum, dünyayı hiç böyle görmediniz! Ünlü hava fotoğrafçısı Yann Arthus Bertrand’ın üç yılda çektiği inanılmaz belgesel. Bu filmi bitirdikten sonra dünyaya aynı şekilde bakmayacaksınız.

Life Through A Lens

5. Life Through A Lens (Annie Leibovitz) : Şimdilerde iflas tehlikesiyle karşı karşıya olan ünlü dergi fotoğrafçısı Annie Leibovitz’in nasıl çalıştığına tanık olun. Muhtemelen çoğumuzun gördüğü, “vaay, ne acayip portre” dediğimiz pek çok fotoğraf bu ustanın elinden çıkma. Sadece iki saatlik çekim için yüzbinlerce dolarlık set, ekipman, makyaj, asistanlar, sanat yönetmenleri, ekipler… Çok ilginç bulacaksınız.

Contacts, Vol.1

6. Contacts, Vol.1 : Fotoğrafın en büyük ustalarının kontak baskılarını kendi dillerinden anlatan, “şu fotoğrafı neden seçtim” sorusunun cevabını ustaya verdirten seri. Birinci bölümünde Henri Cartier Bresson, Josef Koudelka, William Klein, Elliott Erwitt gibi devler var. Mutlaka izlenesi.

Looking Back at You

7. Looking Back at You (Sebastiao Salgado) : Salgado’nun Workers (İşçiler) kitabının hemen ardından yayınlanmış bu film İşçiler’in arka planına odaklanıyor. Bunu yaparken, Salgado’yu bilfiil çekim yaparken de görebiliyoruz.

Fotoğraf bugün bizim anladığımız, bildiğimiz anlamda fotoğraf olduysa bunda kitlelere görsel haberlerin ulaşmasını sağlayan fotojurnalizm disiplininin, bir başka deyişle Capa’lar, Bresson’lar, Smith’ler tarafından geliştirilen foto-röportaj geleneğinin büyük etkisi var.

Ancak bunların hepsi artık değişiyor. Çünkü internet var.

Artık gazeteler, basılı yayın taraflarını kapatıp tamamen internet haberciliğine yöneliyorlar. Artık internet, bizim gerçek anlamda haber alma mecramız olmaya başladı.

Bunun nasıl sonuçları olacak ?

David Campbell, “Revolutions in the Media Economy” isimli dört bölümlük yazısında teknolojideki yeni gelişmelerin medya ekonomisini nasıl etkileyeceğini sorgulamakta. Yazı ve içindeki bağlantıları özellikle öneriyorum.

Fotoğrafın, özellikle de 20.YY’da çok önemli yer tutan fotojurnalizmin geleceğini, internet, sosyal ağlar ve hareketli görüntünün nasıl bir arada kullanıldığı belirleyecek.

Sebastiao Salgado, Amazonas Images web sitesinde çektiği fotoğrafları projenin bitiminden 4 yıl önce paylaşmaya başladı bile. Aynı sitede, Video’lar kısmından Salgado’nun halen ilkel halde yaşayan yerli halklar arasında nasıl yaşadığını ve çekimler yaptığını da görebiliyorsunuz.

New York Times, dünyanın en prestijli yayın organlarından biri, 2008 Ekim ayında “Ölen Bir Disiplin İçin Ağıt” isimli bir makale yayınladı. Makalede, aynı tarihlerde Perpignan’da yapılan Visa Pour l’Image festivaline de damgasını vuran Gamma fotoğraf ajansının yaşadığı kriz gündemdeydi.

Bugün, uluslararası fotojurnalizmin ağababaları sayılabilecek fotoğraf ajanslarının tamamı, aynı zamanda bu ajanslara iş sağlayan dergiler de dahil olmak üzere eskinden ödenen ücretlerin geçerli olamayacağını, artık başka “iş modellerinin” geçerli olması gerektiğini belirtiyorlar.

Neden?

Time, Yeni Cimrilik Hareketi Sayısı, 17 Nisan 2009

Time dergisinin 17 Nisan 2009′da yayınlanan sayısının kapak fotoğrafı, iStockPhoto üzerinden 30$’a satın alındı. Dergi 3.4 milyon adet basılmıştı.

Eskiden, Time dergisinin dünya baskısında kapakta çıkacak bir fotoğraf için fotoğrafçıya rahatlıkla 10,000 USD ödenebilirdi. Yalnızca herhangi bir ülkenin yerel baskısında kullanılacak fotoğraflar için 500USD çok ucuz bir meblağ sayılmaktaydı.

Artık Amerika’da gazeteler, dergiler kadrolu muhabirler yerine serbest çalışan (freelance – ve dolayısıyla daha ucuz) isimlerle çalışmaya başladılar.

Geçtiğimiz haftalarda, İtalya’nın en büyük fotoğraf ajanslarından biri olan Grazia Neri faaliyetini durdurma kararı verdi.  Ajans 40 yıldır hizmet veriyordu ve İtalya’nın en ileri gazetecilik okullarından biri olarak bilinir.

Şimdi bütün foto-muhabirliği, fotojurnalizm, belgesel fotoğraf camiası bunu tartışıyor :

Bildiğimiz fotoğrafın sonu geldi mi?

Teknolojideki gelişmelere bir bakın : Artık cebinize sığan boyutlarda fotoğraf makineleri True HD (1980x1020p) video çekimi ve ses kaydı yapabiliyorlar. Canon EOS 5D Mark II, küçük sensörlü video kameralar tarafından yaklaşılamayacak çözünürlük (21.1 MP) ve aynı nedene dayanan alan derinliği özellikleri ile pek çok video kameranın yapamayacağı kalitede hareketli görüntü kaydını bir fotoğraf makinesi içine sığdırdı.

Bu, fotoğraf makineleri ile video kameralar arasındaki yüz yıllık duvarın yıkılması demek.

Eğer isterseniz, Mark II’ye ses kaydı için stereo mikrofon da takabiliyorsunuz, hot shoe girişinden.

BUFSAD Belgesel Atölyesi, artık çekime götürdüğü ve 11 MP Raw çekebilen ancak cebe sığan G10 veya G11′lerle video ve ses kaydı yapıyor.

Peki sonuçlardan ne haber ?

Ben söyleyeyim : Artık giderek daha az insan kitap okuyor veya sergilere gidiyor. Artık basılı fotoğrafın önemi (bu içimizi acıtsa da) giderek daha azalıyor ve internet, insanların bilgi alma mecrası olarak daha fazla ön plana çıkmakta.

Marshall McLuhan, “Understanding Media, The Extensions of Man” isimli 1964 tarihli kitabında iletişim konseptini temelden değiştirecek bir kavram ortaya attı : The Medium is the Message, yani mesajın iletildiği ortam, mesajın ta kendisidir!

Çünkü, mesajın iletildiği ortam (televizyon, basılı yayın, internet vb.) mesajın nasıl algılandığını doğrudan etkileyecektir.

Internette gördüğünüz fotoğraflarla basılı yayınlarda gördüğünüz fotoğraflara verdiğiniz tepkileri bir düşünün.

Medium is the message, kitabın basımından 45 yıl sonra ve belki de en çok bugün doğrudur!

Internet, belgesel fotoğrafın temel taşlarını yerinden oynattığı için artık multimedia journalism (çoklu ortam gazeteciliği) veya hem video hem de sabit görüntüyü birleştiren görsel gazetecilik (visual journalism) gibi kavramlarla karşılaşıyoruz.

Şimdi hepimizi korkutan şeyi söyleyelim : Basılı gazetelerin sonu, artık yakın. Bu nedenle hurriyet.com.tr’de WebTV gibi uygulamalar görmeye başladınız. Ancak, Leo Hsu’nun Foto8‘de çıkan “Gazetelerin Sonu” yazısından hareketle, gazeteler, gazetelerin finansal gücünden kaynaklanan etik standartlar (uluslararası medyadan bahsediyorum) olmaksızın, fotoğrafların doğruyu söylediğinden nasıl emin olacağız?

Fotoğraf Yeni Gelişmelerden Nasıl Dersler Çıkartabilir

Kısaca söylemek gerekiyorsa, internet fotoğrafçılar için artık sadece bir vitrin olma özelliğini, fotoğrafçının diğer mecralarda ürettiği işlere ilgi çeken bir araç olma özelliğini yitiriyor, ve onun yerine çok daha güçlü bir konum koyuyor : Fotoğrafçının ana iletişim alanı.

• Fotoğrafçılar artık internette varolmak zorunda.
• Internette varolmak, özellikle belgesel / fotojurnalistik disiplin için multimedya kullanılan hikayeler üretmek demek. (Unutmayalım, medium is the message)
• Bu da fotoğrafçıların artık sadece fotoğrafla değil ses kaydı, video ve fotoğrafı aynı ortamda birleştirmesi anlamına geliyor.
• Fotoğrafçının elinde fotoğraftan gayrı bu denli zengin kaynağın olması, fotoğrafçıya hikayenin anlatımı noktasında daha geniş bir kontrol verecek.
• Görsel hikayelerin anlamı doğrudan kontrol edilemese de, hikaye bir anlatım yoluyla yönetilebilir hale gelecek.
• Tüm bunlar, geleneksel medyayı izlemeyen genç nüfusun internet yoluyla daha fazla paylaşmasına olanak sağlayacak.
• Sosyal ağlar üzerinden paylaşım, geleneksel medyanın yayılma metodlarından çok daha etkili.

Geleceğin Hikayeleri

Ünlü fotoğraf editörü Fred Ritchin,  “Yeni bir Görsel Gazetecilik” başlıklı yazısında, foto-gazeteciliğin daha geniş bir konsepte evrim geçirdiğini yazıyor. Bu evrim, video, ses, metin, röportajlar, hatta cep telefonları, sıralı düzenleme (sequential editing) ile şekillenecek. Lineer olmayan (linkler ve hipertext ile genişlemiş) hikaye formatları bizlerin çok daha yaratıcı olmasını gerektirecek.

Tüm bunlar, bizlerin fotoğrafın yeni çağında olduğumuz durumu, aynen Dagerotip fotoğrafçılarının o dönemki fotoğrafın başlangıcında olduğu duruma benzetiyor.

Henüz çok az şey biliyoruz ve keşfedecek çok şey var.

Bu çerçevede, izlediğim MediaStorm, Interactive Narratives gibi sitelerde gördüklerime dayanarak söylemek istiyorum. Fotoğrafı sadece yarışmalar veya eşe dosta göstermek için değil, hikayeler anlatmak için de kullananlar :

Uyanın! Bildiğimiz anlamda fotoğraf öldü, ve önümüzde keşfedecek yeni topraklar var.

Bu konuda düşünen herkesi bu yazının sonundaki yorum bölümünde düşüncelerini paylaşmaya davet ediyorum.

Chase Jarvis, En İyi Makina Yanınızda Olandır

Chase Jarvis yeni yayınlanan “En İyi Makina Yanınızda Olandır” isimli kitabında böyle diyor. Kitaptaki bütün fotoğraflar iPhone ile çekilmiş, ve işlenmiş.

Jarvis, iPhone için özel bir filtre programı da yaratmış, bu da 99 sent karşılığı iTunes Store’dan satışa sunulmakta. Aynı zamanda kitaba eşlik eden ve kullanıcıların fotoğraflarını yükleyebildikleri bestcamera.com sitesi de tüm bu online topluluğa ev sahipliği yapıyor.

Kitaptan alıntı : Parasını karşılayamadığınız ekipman, sizi başarıdan alıkoyacak bir bariyer değildir.

Bu siteyi daha önceden takip ediyorsanız biliyorsunuzdur : Fotoğraf makinenizin önemi yok.

Bunu kaç tane daha profesyonel fotoğrafçıdan duymaya ihtiyacınız var bilemiyorum. Ekipmanınız basitleştikçe tecrübeniz zenginleşir! Kitaptaki fotoğrafların bir kısmı web sitesinde de sergileniyor, orada görüldüğü kadarıyla Jarvis çok, çok iyi fotoğraflar çıkarmış. Kitabın satıldığı Amazon.com sayfasına, üstteki fotoğrafa tıklayarak erişebilirsiniz.

Bence bu kitap, önümüzdeki yıllarda örneklerini çokça göreceğimiz yeni bir kitap türü olması itibariyle büyük önem taşıyor. Önerim, bu kitabı, bu adamı ve bu web sitesini izleyin, gelecekte göreceğimiz şeyler hep bu doğrultuda olabilir.

İpucu : Mesele hiçbir zaman makine değil, iş her zaman sizde biter.

Dostlukla,

Utku

23.09.09 tarihli düzeltme: Yıldız Kenter, 23.09.09 tarihli Hürriyet gazetesine verdiği demeçte aşağıdaki haberi yalanlamıştır. Konuyla ilgili orjinal habere buradan, Kenter’in Hürriyet’e verdiği demece de buradan ulaşabilirsiniz. Bu yalanlama, aşağıdaki yazının iddia ettiği gibi Türkiye’de sanatçıya kıymet verildiğinin bir göstergesi sayılamasa da, haberi okuyunca acıyan içimize bir su serpmiştir. Bu çerçevede ilgili iki haberi ve aşağıdaki yazının içeriğini bu site okurlarının özgür yargısına sunuyorum.

Dostlukla,

Utku

******************

Bu yazı, bu sitede okumaya alışık olduğunuz türden bir yazı değil. Nasıl yapmalı, ekipman vb. içermiyor. Ama daha derin bir sorunumuz var bizim, daha köklü bir yaramız. Öncelikle şu iki alıntıyı okumanızı rica ediyorum:

Nezih Tavlaş – Ara Güler söyleşisinden…

A.G. : Şimdi ne var biliyor musun, bir birikim var bende… O birikim yani arşivi doldurmuşum bilmem ne… Onları kitap halinde çıkarmak en mühimi. Unutma Afrodisias’ı 50 sene evvel çekmişim abi 1958′de, daha başka şeyler de var sırada…

N.T. Bu sizi çok mutlu etti değil mi?

A.G. : Etti de şimdi neticesi ne olacak? Mesela kocaman kitap yapıyorsun, alacağın para bir halt değil. Şu kitaba kaç para alırsın? Adam bir reklam filminde oynuyor -bir takım kıçı kırık artistler var ortada, onların aldıkları paralar hakkında bilgin var mı?

N.T. Var. İnanılmaz rakamlar.

A.G. : Eee nedir? Ne biçim memleket burası be!

Ara Güler – FotoMuhabiri Kitabından alıntı

Bu da 21.09.2009 tarihli Sabah gazetesinden :

Parasız kaldım, yıkıldım
Yıldız Kenter, “Parasız kaldım” dedi! Bebek’te sabah yürüyüşü yaparken GÜNAYDIN’ın görüntülediği ünlü oyuncu, “67 yaşını geçtiğim için konservatuvardan aldığım maaşı kestiler. Bankaya gittiğimde ‘Size para yok’ dedikleri an yıkıldım. Parasız kaldım! Parasız kalan insanlar ne hissederse, onu hissettim. Şu an 600 lira emekli maaşıyla geçinmeye çalışıyorum” dedi.

Yaşlılara ‘öl’ deniyor
Kriz nedeniyle, sahibi olduğu tiyatronun iş yapmadığını, dolayısıyla belirli bir gelirinin de olmadığını, yaşamak için özel ders verdiğini söyleyen Kenter, isyan etti: “Bu ülkede yaşlı insanlara bakış açısı üzücü. Türkiye’de ‘Yeter yahu, artık öl’ gibi bir tavır sergileniyor. Şimdi ben aynı tavrı yaşıyor ve hissediyorum.”

Sabah, 21.09.2009

Ara Usta’nın sorusunu tekrarlayalım. Ne biçim memleket burası be!

Bu sorunun yanıtını kendi kendinize vermek için şunu da hatırlayın:

Henri Cartier-Bresson 1999 yılındaki Avrupalılar sergisi için Istanbul’a davet edildiğinde Fransa’nın kendisinin “milli hazine” olması dolayısıyla seyahatine izin vermediği yolunda (o tarihte 90 yaşındaydı) bir şehir efsanesi bulunmaktadır.

Fikirlerimizi netleştirmek için aşağıdaki soruları soralım:

1. Bu ülkede yazı, şiir, hülasa kitap yazmış ve bundan hayatını idame ettirmiş kaç kişi tanıyorsunuz?

2. Bu ülkede fotoğraf çekmiş, resim yapmış, heykellere can vermiş, koreografi ile insan vücudunu dil olarak kullanmış ama kendisine bahşedilen bu yeteneğin karşılığını hayatta da alabilen kaç kişi var?

3. Bu ülkenin nüfusu kaç kişi?

4. Bu ülkede Yazarlar Birliği/Sendikalarına, Sanatçı Meslek Örgütlerine,  Türkiye Fotoğraf Sanatı Federasyonuna, vb. üye olmuş insan sayısı kaç? Ben söyleyeyim, 15.000, o da fazla fazla sayarsanız!

Tüm bunlar olurken, mesela herhangi bir mesleği, kabiliyeti, meşgalesi filan olmadığı halde sırf açılış ve tanıtımlarda görünmek için (ünlü olduğu için) para alan kaç kişi var bu ülkede?

Bu ülkede fotoğraf, sadece fotoğraf sergileyen kaç galeri var? Bu galeriler sergiledikleri eserlerin ne kadarını satabiliyorlar?

Bu ülkede kaç fotoğraf koleksiyoneri var? 1950′lerde kaç tiyatro eleştirmeni vardı günlük gazetelerde, şimdi kaç tane? Aynı yıllarda kaç klasik müzik eleştirmeni vardı, şimdi kaç tane var?(*** Yanıtlar için yazının sonuna bakınız)

Sayılar size doğruyu söyleyecek.

Yıldız Kenter gibi bir devin, bir yaşayan çınarın sırf belli bir yaşı geçti diye üretimden, eğitimden men edilmesi bir ülkenin yaşayabileceği en büyük ayıplardandır. Hasbelkader, Istanbul yerel ve idari yönetimlerinin büyük hataları sonucunda böyle bir işsizliğe düşse dahi, Anadolu kentlerinin “aman hocam biz konservatuar kurmak isteriz”, “aman hocam bizim ilimize devlet tiyatrosu” vb. diye kapısında yatması, şehirlerin altın anahtarlarının verilmesi gerekecek kadar büyük bir çınardır Yıldız Kenter.

Sanatçısına sahip çıkmayan ülkeler, eninde sonunda günübirlik eğlencelere, Var mısın Yok musun yarışmalarına, insanların emek vermeden kazanmalarına ve/veya emek verdikleri halde kazanamamalarına, mesleksiz ünlülere ve meslekli, yetenekli ancak ünsüzlere, vasat, bayağı bir güzellik anlayışına ve bu anlayışa yön veren, Meriç’in 100 km. batısında “bilirkişi”liklerinin esamesi okunmayan “bir bilen”lere mahkumdur.

Kabul edelim, 75 milyonluk nüfusuna, bunun yarısının 35 yaşın altında olmasına dayanan muazzam potansiyeline karşın bu ülkede sanatın ve sanatçının kıymeti yoktur.

Bu ülkede herhangi bir sanatın duayenlerinin 67 yaşına geldiği için maaşlarının kesildiği değil, ömür boyu başarı ve memlekete katkıları nedeniyle heykellerinin dikildiği gün, 1958′den bu yana yaptığı röportajların kitaplarının basımı için yayınevlerinin rekabete girdiği gün, gazetelerde tiyatro oyunlarının haberlerinin oyunun içindeki bir kaç dakikalık sevişme/öpüşme sahnesi ile sınırlı kalmadığı gün, Borusan Senfoni’nin dün verdiği konserin eleştrisinin bugün bir kaç gazetede çıktığı ve okunduğu gün, bu ülke, bu yalnız ve güzel topraklar, kendisini boğazına geçirilmiş yağlı bir kement gibi sıkan bu garabetten kurtulacaktır.

Okuduğunuz için teşekkürler.

Dostlukla,

Utku

*** : Bu ülkenin 1 fotoğraf koleksiyoneri var. 1950′lerde her gazetenin tiyatro eleştirmeni vardı, şimdi hiç yok. Yine aynı yıllarda Türkiye’de her klasik müzik konserinden sonra en az üç nitelikli, bilgi verici eleştri okumak mümkündü, gazetelerde.

Ernest Hemingway ile Orhan Pamuk’u birbirinden ayıran özellik nedir ?

Nazım Hikmet ile İlhan Berk neden birbirinden ayrılır ?

Neden, evlenirken, ehliyet alırken, bankadan kredi çekerken kullandığınız imzanız başkasınınkine benzemesin diye uğraşırsınız?

Çünkü imzanız kişiliğinizi yansıtır. Tarz veya üslup, yazarları, ressamları, sanatçıları birbirinden ayıran şeydir.

Belirli bir seviyeyi geçtikten sonra fotoğraf tekniği sadece yolunuzdan çekilmesi gereken bir şeydir. Anlatıma katkıda bulunmak üzere, diğer bileşenlerle bir arada kullanılması gereken bir araç.

Hepsi budur. Gerisi sizin fotoğraflarınızla ifade etmek istediklerinizde yatar. Eğer bir şeyler anlatmak istemiyorsanız, fotoğraflarınızın kendi kendine bir şeyler söylemesini bekleyemezsiniz.

Bu sitede son iki yazıda anlatılan (Bir anlatım dili olarak fotoğraf – Bölüm 1 & Bölüm 2) tüm bileşenler ve bilgiler sizin bir şeyler söylemek istemeniz halinde kullanabileceğiniz araçları içermektedir. Farklı bileşenleri bir araya getiren fotoğraflar farklı şeyler söyler.

Esas soru her zaman şudur : Siz ne söylemek istiyorsunuz ? Fotoğraf her zaman bir anlatım aracıdır, ama David Hurn’ün ünlü benzetmesi hatırlanacak olursa fotoğrafı bir şeyler anlatmak kaygısı olmadan yapmak, bir arabayı seksi görünüşü nedeniyle, mühendislik özellikleri nedeniyle, size vereceği statü nedeniyle almaya benzer. Ancak araba sizi bir yere götürmüyorsa, sizin için tamamen yararsızdır.

Fotoğraf ta aynen öyledir işte.

Bu yazıda fotoğrafı bir anlatım dili yapan bileşenlerin nasıl bir araya getirileceğinden ve bunlar kullanılarak nasıl kişisel tarz içeren bir anlatım dili yakalanacağından bahsedeceğiz. Elbette, bunu yaparken ünlü fotoğrafçıların işleri de bizlere rehberlik edecek.

Farklı Öğeleri Kullanmak

Kabul etmek gerekir ki fotoğraf çekme işi genellikle içgüdüsel olarak işleyen bir süreçtir. Ancak fotoğrafçı, başlangıçta yavaş yavaş ve sonra daha hızlı olarak çektiği fotoğraflardaki bileşenlere hakim olma duygusunu geliştirirse, bireysel bir tarz kendiliğinden gelişmektedir.

Bir çok elementin aynı örnekte kullanıldığı fotoğraflara bir kaç örnek verelim :

Carolyn Cole, LA Times : Hindistan'daki dilenci çocuklar, aileleleri tarafından işten kaçmasınlar diye ayaklarından zincirleniyor.

Yukarıdaki fotoğrafta ışık kalitesi, katmanlar, sürpriz ve duygu bileşenleri, üçte bir kuralı ile birlikte uygulanmaktadır. Fotoğrafa güçlü bir giriş noktası da, genç kızın yüzü olarak kullanılmaktadır. Göz öncelikle çocuğun ifadesine, sonra ayaktaki zincire, sonra arkada bekleyen -anne olduğu anlaşılan- kadına ve en son olarak ta onları hem fiziksel, hem de kavramsal olarak bölen, karşıtlığı yaratan direğe -tekrar- odaklanmaktadır.

Tüm bu bileşenlerin bu şekilde kullanılması, fotoğrafı güçlü kılmaktadır.

James Nachtwey, Pakistan : Bir kadın, Taliban saldırılarında ölen eşinin mezarında

Bu fotoğrafta da bu sayfada sunumunu görebileceğiniz James Nachtwey, Pakistan’daki Taliban sonrası durumu anlatırken grafik etkiyi, giriş noktasını, mekan duygusunu ve ruh halini kullanmıştır. Fotoğrafa giriş yaptığımız nokta kadın olduğunu anladığımız (!) kişinin mezar başındaki figürüdür. Mekan duygusu ile buranın bir mezarlık olduğunu ve grafik etki ile önümüzdeki gördüğümüz sahnenin diğer mezarlar için de tekrarlandığı duygusu ile sarsılırız.

Bufsad Belgesel Atölyesi, Köy evinde baba ile kızı

BUFSAD Belgesel Atölyesi’nin Dağ Köyleri projesi kapsamında çekilen bu fotoğraf, mekan duygusu, katmanlar ve ışık kalitesi bileşenlerini etkili kullanmaktadır. Adamın bakışı, arkadaki kızı, mekan duygusunun fotoğrafçının doğru noktadan fotoğraf çekmesi ile etkin biçimde aktarılması pasif anlatımlı bir fotoğraf ortaya çıkarmakta ve güçlü bir çevresel portre (environmental portrait) yaratmaktadır.

Ahmet Çağlar, Tire: Oynayan Çocuklar

Gezi fotoğraflarında dramatik etki yakalamanın en önemli yolu, ışık kalitesine dikkat etmektir. Işık kalitesine dikkat, genellikle yukarıdaki gibi her gün karşılaşabileceğiniz sahnelerden dramatik etkiye sahip fotoğraflar çıkarır.

Fotoğrafçı, burada ışık kalitesi, anlamlı an ve mekan duygusunu birlikte kullanmaktadır. Bu noktada, anlamlı an’da deklanşöre basılması önem kazanmaktadır.

Aynı bileşenlerin başarıyla kullanıldığı bir başka fotoğrafı da aşağıda bulabilirsiniz.

Hakan Aydın, BUFSAD Kefke-Kerpen Gezisi

Kişisel Bir Tarzın Peşinde

Sanatta ve hayatta, her ne kadar acımasız da olsa gerçek olan bir olgu vardır : Taklit, aslını yaşatır.

Sizi siz yapan bir anlatım diline, bir tarza, bir üsluba yönelmeniz sizi her hafta sonu fotoğraf çekmeye giden amatör güruhundan derhal ayıracaktır. Ancak unutmayın, bu bir yolculuktur, kişisel tarzınız da sizin kişiliğinizin geçirdiği değişimlerle birlikte evrim geçirecektir.(Bkz. Picasso’nun dönemleri)

Tarzınızı ararken pek çok farklı tarzı taklit edebilirsiniz, bunda bir sorun yok; bir şartla : Aklınızda her zaman, eninde sonunda kendiniz olmak, kendinizi gerçekleştirmek olmalıdır. Kendiniz olarak, kimseninkilere benzemeyen fotoğraflar çekmek, kimseninkine benzemeyen bir anlatım dili yakalamak.

Kabul ediyorum, zor. Yapmak zorunda da değilsiniz. Pekala, başkalarınınkine öykünen fotoğraflar çekerek şahane övgüler de alabilirsiniz.

Ama bilmelisiniz ki, kendiniz olmadığınız sürece fotoğraflarınız hep asıllarını yaşatacaktır! Bu yazının geri kalanı, kimseye benzemek istemeyenler için yazılmıştır.

Mercek Altında : Alex Webb

Alex Webb, tarz olarak katmanları yoğunlukla kullanan bir fotoğrafçıdır. Aynı Nikos Economopoulos gibi, fotoğraflarında katmanlar ve katmanlar arası geçişler çok önemlidir. Yukarıda gördüğünüz fotoğraftan başlayarak, Webb’in Istanbul kitabı için çektiği aşağıdaki fotoğrafları inceleyin ve katmanları çözümlemeye çalışın.

Alex Webb ©Magnum Photos, Istanbul : Işık Kalitesi, Katmanlar, Giriş Noktası

Alex Webb, ©Magnum Photos, Istanbul : Katmanlar, Giriş Noktası, Duygu

Alex Webb, © Magnum Photos, Istanbul : Katmanlar, Görsel Sürpriz, Anlamlı An

Alex Webb, © Magnum Photos, Istanbul, Görsel Sürpriz, Katmanlar, Giriş Noktası

Görebileceğiniz gibi, fotoğrafçının tarzı bir fotoğraftan diğerine aynı kalarak benzer gramere sahip fotoğraflar yardımı ile, “kendi bakış açısından” Istanbul’u anlatmaktadır. Bazılarını değiştirerek te olsa, genellikle fotoğraflarında bu yazı içinde sunulan bileşenlerden bir kaçını seçmesi ve kullanması belirgin bir tarza işaret etmektedir.

Mercek Altında : Ami Vitale

Benzer biçimde 2008 Ekim ayında BUFSAD’ın konuğu olan Ami Vitale‘in de tarzında, birbirini tekrarlayan öğeler kolaylıkla bulunabilir. Bu öğeler, genellikle Vitale’in kişiliğinden kaynaklanan samimiyete ve içtenliğe dayanan duyguyu ön plana çıkarmaktadır. Fotoğrafları birbirleri ile kıyasladığınızda kolaylıkla farkedeceksiniz ki Vitale insanlara daha fazla yaklaşmakta, daha duygusal bir bakış ile bakmaktadır. Webb’in işleri bunun tersi, “insanların içinde bir yabancı” izlenimini uyandırmaktadır.

Ami Vitale’in tarzını ayrı kılan öğeler ışık kalitesi, grafik, duygu ve giriş noktasıdır. Aşağıdaki fotoğraflarından bu öğeleri ayırmaya çalışmak sizin için iyi bir egzersiz olacaktır.

© Ami Vitale, Gujarat, Hindistan : Çocuğunun öldüğünü az önce öğrenen kadını arkadaşları sakinleştirmeye çalışıyor. | Duygu, Işık Kalitesi, Grafik

© Ami Vitale | Duygu, Işık Kalitesi, Grafik, Ruh Hali

© Ami Vitale, Gujarat, Hindistan | Işık Kalitesi, Grafik, Ruh Hali

© Ami Vitale, Hayvan Pazarı | Işık Kalitesi, Mekan Duygusu, Katmanlar

Görüldüğü gibi, aynı Webb gibi Vitale’in de kişisel anlatım dili, aynı elementleri farklı kombinasyonlarla kullanmaktadır.

Kişisel Tarzınızı Oluştururken

Bu blog’da daha önceki yazılarda da ifade edildiği üzere, taklitler asıllarını yaşatır ama sizi de kişisel tarza yöneltecek şey çoğunlukla öykünme eylemi olacaktır, ancak öykündüğünüzün farkında olarak.

İyi fotoğrafçılar çektiklerinden daha fazla fotoğrafa bakarlar. Bu sizin imgeleminizi canlı tutarken, farklı görsel bileşenlerin nasıl bir araya getirileceğine dair yeni fikirler de verebilir.

Bununla birlikte, diğer sanat dallarından, edebiyattan, müzikten, hayattan beslenmek te sizin kişisel tarzınızı bulmanıza yardım edecektir.

Benim bir fotoğraf tarzım var. Elinizde bir mekan vardır, bir fotoğraf makinası, bir kare ve sonra saniyenin bilmem kaçta biri. Çok içgüdüseldir. Yaptığınız saniyenin küçük bir parçasında olup biter, oradadır ve sonra orada değildir. Ama saniyenin bu küçük parçasında (parmaklarını şıklatıyor) geçmişiniz çıkagelir, geleceğiniz çıkagelir, insanlarla ilişkiniz çıkagelir, ideolojiniz çıkagelir, nefretiniz ve sevginiz çıkagelir : Hepsi, saniyenin bu küçücük parçasında, fotoğrafta kristalleşir. — Sebastiao Salgado

Ancak en önemli soru şudur : Fotoğrafçı olmanın ötesinde, insan olarak, siz kimsiniz ? Kendinizi nasıl tanımlıyorsunuz ? Etrafınızdaki insanlara, hayata nasıl bakıyorsunuz? Yabancı bir yere gittiğinizde veya bir kişiyle tanıştığınızda gözünüze ilk çarpan şey genellikle nedir?

Kendinizi bildiğiniz yerlerde evinizde hissetmeyi mi, bilmediğiniz yerlerde hayatın içinde hissetmeyi mi tercih edersiniz?

İyi yazılmış bir düz metin mi, şiirle iyi ifade edilmiş bir duygu mu sizin için daha kıymetlidir?

Bu ve benzeri soruların cevapları, sizin fotoğrafçı olarak kişisel tarzınızı bulmanıza temel oluşturacaktır.

Kendinizi tanıyın. Bir fotoğrafçı olarak. Orjinal olmakta ısrar edin.

Tarzınız kendiliğinden gelecektir.

Okuduğunuz için teşekkürler.

Dostlukla,

Utku

Yazının birinci bölümünü okumak için bu sayfayı ziyaret edebilirsiniz :

http://www.utkukaynar.com/blog/2009/09/01/bir-anlatim-dili-olarak-fotograf-1/

Geçtiğimiz bölümde fotoğrafın bir dil olarak öneminden ve bilgi içeriği açısından fotoğraf türlerinden söz etmiş, fotoğrafik dilin bileşenlerine grafik, ışık ve duygu ile bir giriş yapmıştık.

Bugün, bu dilin diğer öğelerini tartışmaya açmak istiyorum.

Kavramsal Karşıtlık (Juxtaposition)

Kavramsal karşıtlık fotoğrafçıların hizmetine sunulmuş en güçlü anlatım araçlarından biridir. İngilizce Juxtaposition olarak ifade edilen bu terim, Eugene Smith, Garry Winogrand, Henri Cartier Bresson, James Nachtwey ve Türkiye’den Ara Güler gibi büyük hikaye anlatıcıların tamamınca yoğun olarak kullanılmıştır.

Kavramsal karşıtlık, adından da anlaşılacağı üzere birbiri ile anlam olarak tezat oluşturan öğelerin bir ironi duygusu yaratmak üzere fotoğrafta kullanılmasıdır. Öğelerin ikisi de insan olmak zorunda değildir, insan-mekan, öğe-mekan, öğe-insan karşıtlıkları da kullanılabilir. Amaç, karşıtlık duygusundan doğabilecek (ve anlamı güçlendirecek) ince bir mizah duygusu ile anlama katkıda bulunmaktır.

James Nachtwey, Tank ve Çocuk, Bosna, VII Photo

Bu fotoğrafta da görüldüğü gibi, tankın üzerinde oynayan çocuğun ironisi savaşın anlamsızlığına dair bir ironi olarak karşımıza çıkmaktadır. Aynı şekilde, bir sonraki fotoğrafta da yatak odası gibi hayatın başladığı yerde savaşan asker bize bir insan-mekan ironisi sunmaktadır.

James Nachtwey, Bosna, VII Photo

Benzer olarak bir sonraki fotoğrafta da, asker/vatandaş karşıtlığı yaşlı kadının ve askerin karşılıklı mimikleri aracılığı ile vurgulanmaktadır:

(c) Agence France Presse

Ruh Hali (Mood)

Ruh hali (mood) bir fotoğrafın izleyicide yarattığı zihinsel veya duygusal durumdur. Basitçe açıklamak gerekirse, izleyicinin fotoğrafla ve anlatılan olayla empati kurabilmesini sağlayan önemli bileşenlerden biridir.

11 Eylül, Agence France Presse

Yukarıdaki fotoğrafta olduğu gibi, yalnız bir adamın bir yangın söndürme tüpü ile yıkıntıların arasında durduğu bu fotoğraf izleyicide (çaresiz bireyin inanılmaz yıkıma kontrast oluşturduğu) bir çaresizlik hissi yaratmaktadır.

Sovyet Kadınları, Dallas Morning News

Sovyetler Birliği’nin yıkılmasından çekilmiş bu fotoğraf, ülkelerinin zor zamanlardan geçtiğini bilen ve bu yeni sisteme uyum sağlamakta güçlük çeken insanların ruh halini yansıtmaktadır.

Mekan Duygusu

İzleyicinin, fotoğrafın çekildiği mekana dair hızlı bir izlenim edinmesine yarayan görsel bileşenlerdir. Aşağıdaki fotoğraftaki yapının izolasyon duygusu bu şekilde verilmektedir.

Boşluktaki Kilise © AFP

Giriş Noktası

Giriş noktası, fotoğrafın izleyiciyi kendine çektiği noktadır. İlgi merkezi olarak ta özetlenebilecek bu öğe, izleyicinin fotoğrafın diğer bileşenlerine de merak duymasını sağlar. Aşağıdaki fotoğrafta, kıtlık sırasında Afrika’da yiyecek bekleyen insanların arasında tavandan sızan ışığın vurduğu adamın yüzü, fotoğrafın geri kalan kısımlarına dair ilginç bir merak duygusunu uyandırmakta ve izleyiciyi çekmektedir.

Kıtlık, © Dallas Morning News

Bu toprakların yetiştirdiği en önemli fotoğrafçılardan Altan Bal’ın Bekar Odaları projesinde çektiği aşağıdaki fotoğrafta aynada görülen portrenin kendini arka plandaki yüzlerde çoğaltması, fotoğrafa güçlü bir giriş noktası oluşturmaktadır.

Bekar Odaları, Altan Bal

Üçte Bir Kuralı

Bütün klasik kompozisyon derslerinde anlatıldığı gibi, bir fotoğrafı (veya resmi) görsel olarak üçe bölmek insanın doğal görme yetilerine odaklanan bir etki yaratır, ve rönesanstan bu yana kullanılmaktadır.

Kış Olimpiyatları

Mustafa Özer, Darfur

Bakış Noktası / Görsel Perspektif

Fotoğrafçılar, genellikle sıradan insanların göremediklerini gören ve gösteren fotoğraflar peşindedir. Bakış noktasının ve bu yolla perspektifin değiştirilmesi, fotoğrafçılara yeni ve ilgi çekici anlatım olanakları sunar.

Dallas Morning News

Yukarıdaki fotoğrafta, yüzücüye ve yüzme yarışlarına alışılmadık bir açıdan bakılarak son derece güçlü bir grafik etki yakalanmış.

Brezilya bayrakları, The Dallas Morning News

Benzer şekilde yukarıdaki fotoğrafta da, fotoğrafçı ters ışıkta kişiyi bayrakların arkasında görüntüleyerek etkili bir fotoğraf çekmiştir.

Görsel Sürpriz

Espri. İnce bir mizah duygusu. Sürprizin izleyiciye bazı nahoş detayları dahi, ne denli hoş anlatabildiği özellikle Elliot Erwitt, Henri Cartier Bresson veya Ara Güler fotoğraflarında bellidir. Aşağıda, buna örnek olabilecek bazı Erwitt fotoğrafları var.

Elliott Erwitt, Magnum Photos

Elliott Erwitt, Magnum Photos

Katmanlar

Baskın ön plan, bilgi veren arka plan. İki veya daha fazla katmandan oluşan fotoğraflar, yukarıda anlatılan giriş noktası konsepti de uygulandığında izleyici üzerinde güçlü bir etki yaratır. Yukarıda giriş noktası bölümünde görülen Altan Bal fotoğrafı kadar, aşağıdaki fotoğraflar da bu konsepte örnektir.

James Nachtwey, VII Photo

Sebastiao Salgado, Amazonas

Ami Vitale, Sierra Leone

Yukarıdaki üç fotoğrafta da görüldüğü gibi, ön plan ve arka plan ilişkisi (veya olabiliyorsa daha fazla katman) fotoğrafçının hikaye anlatımını güçlendirmektedir.

Birinci fotoğraftaki çocuğun kafasının kesilmesi, hikayeyi daha da dramatize etmekte ve boşluğu, çocuğun başının üstüne toplanmış bir gerginlik haline sokmaktadır.

İkinci fotoğrafta, sürünün dışındaki madencinin duruşu, arka plandaki kalabalıkla daha da çaresizleşmektedir.

Üçüncü fotoğrafta ise, çocuğun yüzünü görmememiz onu anonimleştirmekte ve ayak izlerinin de katkısı ile katmanlar arası geçişi kolaylaştırmaktadır.

Anlamlı An

Daha önceki yazılarda da bahsettiğim gibi, fotoğrafçı belirli bir anda deklanşöre basmayı seçer ve bu an, fotoğrafın konusu olaya formunu veren tüm görsel biçimlerin anlatıma katkıda bulunduğu andır. Bu sayfada konuyla ilgili en önemli makaleyi bulabilirsiniz. Bu konuda yayınlanmış düzinelerce fotoğraf olduğu için, bu bileşene dair fotoğraf eklemeyeceğim.

Karakter Portresi

Sıradan bir portrenin çok ötesinde bir fotoğraf olarak karakter portresi kişinin karakteri ile ilgili izleyiciye net bir bilgi verir. Ünlü portrecilerin tamamı tarafından kullanılan teknik, öncelikle konunun kişiliği veya iç dünyası ile ilgili derinlikli bilgi sahibi olmayı gerektirir.

Pablo Picasso, Yousuf Karsh tarafından

Salvador Dali, Ara Güler tarafından

Tennessee Williams, Yousuf Karsh tarafından

Fotoğrafın bir anlatım dili olarak temel bileşenleri, yukarıdaki ve bu yazının birinci bölümündekiler olarak özetlenebilir. Bu bileşenler fotoğraf dilinin grammerini oluşturur ve fotoğrafçının anlamlı cümleler kurmasına yardım eder. Bu sayede anlatım tamamlanır ve fotoğrafçı yarım ifadelerle yetinmek zorunda kalmaz.

Gelecek bölümde, tüm bu bileşenlerin bir kişisel tarz oluşturmak üzere nasıl bir araya getirilebileceğini tartışacağız.

Üçüncü bölüme http://www.utkukaynar.com/blog/2009/09/19/bir-anlatim-dili-olarak-fotograf-3-kisisel-tarzin-pesinde/ adresinden ulaşabilirsiniz.

Okuduğunuz için teşekkürler.

Dostlukla,

Utku

Cabbarca adını hiç duydunuz mu?

Cabbarca, Hint ve doğu kültüründe bol miktarda kullanılan, zihin boşaltma amaçlı meditasyonun adıdır. Cabbar adında bir sufi tarafından icat edildiği söylenir, ve şöyle yapılır : Kişi, istemsiz hareketler ve bilmediği bir dilde içinden nasıl geliyorsa konuşarak zihnini boşaltır. Deneyin, bilmediğiniz bir dilde yarım saat filan yüksek sesle birşeyler uydurmayı, ne demek istediğimi anlayacaksınız. Zihin kelimelere takılmadığı için yavaş yavaş boşalır ve gevşer.

Ancak taktir edersiniz ki, karşıdaki hiç kimse bir şey anlamaz. Çünkü onların bildiği dilde konuşmamışsınızdır.

Aynı şey fotoğraf için de geçerli. Eğer siz kendi konuştuğunuz dili bilmiyorsanız, fotoğrafta da büyük mesafe almanız çok zor olacaktır.

Fotoğraf bir dildir, ve her dil gibi farklı amaçlar için kullanılabilir. Açık, bilgi verici anlatım yapılabilir, veya kapalı, soyut anlatım tercih edilebilir. Aynı yazılı dil gibi, metin, haber, düzyazı, gazete yazısı, veya şiir, öykü, destan yazılabilir fotoğraflarla.

Nazım Hikmet’in, Edip Cansever’in şiirleri ile gazetede okuduğunuz bir haberi düşünün.

İkisi de Türkçe’dir. Çünkü Türkçe bir dildir. Fotoğraf ta öyle.

Fotoğrafta da, aynı Türkçe gibi, anlamlı yapılar oluşturabilmeniz için karşınızdaki sahneyi betimleyen belirli öğeleri, sonundaki anlama katkıda bulunacak şekilde kullanmanız gerekir. Bunlar o dilin öğeleridir, sonunda ortaya çıkacak yapılar bunların kullanımına göre şekillenecektir.

Bu nedenle fotoğraf sadece teknikten ibaret bir zanaat değil, bir sanattır.

Bu yazıda, fotoğrafı bir dil yapan öğelerden bahsetmek istiyorum. Bu blogun bütün yazıları gibi bu yazı da tümüyle tartışmaya açıktır ve bunun için yazılmaktadır. Bu yazının sonundaki yorum bölümüne yorum yaparsanız, şanınız yürür. (Teşekkürler Murat Eren)

Öncelikle içerdiği insan faktörü bakımından fotoğraf türlerinden bahsedelim.

Bilgi İçeriği Bakımından Fotoğraf Türleri

Fotoğrafçılar görsel bileşenler çerçevesinde düşünmeye başladıkları zaman, fotoğraf sadece bilgi verici olmaktan çıkar. Bu yazının ikinci kısmında göreceğiniz fotoğraf bileşenlerini, aşağıdaki fotoğraf türlerinin içinde ne kadar kullanırsanız fotoğrafınız o denli anlatım kazanacaktır.

Enformasyonel (Informative) Fotoğraf

Enformasyonel fotoğraf, bir olayın salt kaydından birazcık daha fazlasıdır. Konuyla ilgili sadece bilgi verir, başka herhangi bir şey söylemez. Biz şu zamanda şuradaydık kabilinden, hatıra fotoğrafları bu tanımın içine girer. Önemli olan şudur, fotoğraf ışık kalitesine özen, giriş/ilgi noktası vb. içermemektedir.

(1)

(2)

(1) Yukarıdaki Arnold Schwarzenegger fotoğrafına dikkat ederseniz, bu fotoğraf enformasyonel fotoğrafa güzel bir örnektir.

(2) Fotoğrafta, sıcak bir karşılaşmanın haricinde herhangi bir bilgi alamamaktayız.

Pasif Anlatımlı (Passive) Fotoğraf

Bu fotoğraflar, herhangi bir olay veya durum nedeniyle, esas gayesi yayınlanmak ve/veya paylaşılmak üzere fotoğrafının çekilmesi olan insanları yansıtır. Sınırlamalarına rağmen, bir hikayeyi anlatmak için bazen en iyi çözüm pasif fotoğraflardır. Fotoğrafın konusu olan kişilerin başına gelmiş olan olay sona ermiştir, ve fotoğrafçı bu olayın etkilerini de konu edinebilecek çevresel portreyi çekme şansını en çok bu durumlarda yakalar. Bu da, pasif fotoğrafların en uygun kullanımı olarak karşımıza çıkar.

(3)

(3) : Bazen, bir hikayeyi anlatmak için en iyi çözümler pasif fotoğraflardan gelir. Görüldüğü gibi, çocukluk düşleri iç savaş ile kaybolmuş bir Angola’lı çocuğun fotoğrafı, bütün hikayeyi anlatabilir.

Aktif Anlatımlı Fotoğraf

Bu tip fotoğraflar, gerçek insanları gerçek olayların içinde gösterir. Olayı hikayenin içinde oluşurken çektiği için bir fotoğrafçı açısından pasif fotoğraflara nazaran daha fazla tercih edilebilir, zira bir nevi belgesel/gazetecilik karışımı yaratmaktadır.

(4) İran'da seçimler sonrasında bir gösterici

(4) : Bu fotoğrafta oyu için sokakta gösteri yapan bir kadın göstericinin duygusal durumu da yansıtılmaktadır. Eğer fotoğraf gösteriden sonra çekilse idi, çevresel bir portreden öteye geçemeyecek ve istenilen etkiyi uyandırmayacaktı.

Fotoğrafik Dilin Temel Bileşenleri

Fotoğraf dilinin temel bileşenleri; grafik, ışık kalitesi, duygu, kavramsal karşıtlık, mekan duygusu, mood, giriş noktası, etki, altın oran, perspektif, şaşırtıcılık, katmanlar, anlamlı an ve karakter portresi olarak özetlenebilir. Yanlış anlamayın, bunların hepsini aynı fotoğrafta kullanmanız gerekmiyor (kullanırsanız şahane olur, ayrı) ama bu bileşenler, sizin kişisel tarzınızı oluşturmanızda kullanacağınız temel öğelerdir.

Grafik Bileşenleri

Havadaki dansçılar güçlü bir simetri fotoğrafı meydana getiriyorlar.

Grafik bileşenleri, fotoğrafçılıkta “kompozisyon” başlığı altında özetlenebilecek bileşenlerdir. Denge, leke dağılımı, doku, ritm, simetri vb. konularına verilebilecek olan dikkat anlatımı otomatik olarak geliştirecektir. Dikkat edilecek olursa, yukarıdaki fotoğrafta da fotoğrafçı çizgileri ve simetriyi kullanarak güçlü bir etki yakalamaktadır.

Yukarıdaki fotoğrafta da olduğu gibi, fotoğrafçı çizgileri ve simetriyi kullanarak güçlü bir anlatıma ulaşmakta.

Sebastiao Salgado, Vietnam, 1995

Sebastiao Salgado’nun 1995 yılında Vietnam’da çektiği bu fotoğrafta olduğu gibi, ritim öğesi ile insan faktörü birleştirilerek güçlü bir anlatıma ulaşılabilir.

Işık Kalitesi

Işık kalitesi fotoğrafın duygusunu doğrudan etkiler.

Carolyn Cole, The Los Angeles Times

Görüldüğü gibi, Carolyn Cole bu fotoğrafında Taliban tarafından onlarca idamın yapıldığı Kabil Stadyumunun duygusunu verebilmek için erken ışık saatlerindeki uzun gölgelerden yararlanmış, ve ortaya çok çarpıcı bir fotoğraf çıkmış.

Işığın saati ve kalitesi, sadece fotoğrafın genel leke dağılımına katkıda bulunmakla kalmaz, aynı zamanda izleyiciye fotoğrafın ne zaman çekildiği konusunda da bilgi vererek anlatıma katkıda bulunur.

Gündoğumu, Sörfçü

Yukarıda olduğu gibi, doğru ışıkta çekilen silüet fotoğrafı sörfçünün detaylarını kaybederek doğrudan konturlara odaklanmamızı sağlıyor ve anlatılmak istenen konuya katkıda bulunuyor.

Duygu

Bir fotoğraf, bu sitede daha önce defalarca söylendiği üzere, bir iletim aracıdır. Enformasyonel fotoğraflar haricinde fotoğraflar duyguların da iletimi kaygısını taşırlar. İnsanlar dünyada en çok duygu çeşitliliğine sahip türdür, ve insani hallere ilişkin bilgi duygular yoluyla taşınır. Dolayısıyla bir fotoğraf, duyguyu iletebiliyorsa başarılı bir fotoğraftır.

Nikos Economopoulos, Sivas, SHP Parti Mitingi (c) Magnum Photos

Yukarıdaki fotoğrafta fanatizmin etkisi, katmanlar halinde yer alan insanların yüzlerine yansımıştır. Öndeki yüz ile üçgen formunda açılarak giden yüzlerin ritmi, bir süre sonra kalabalığın kendi ritmi halini almaktadır.

Fotoğrafta duygunun iletilebilmesi için insan yüzünün görünmesi gerekli değildir. Vücut jestleri ve yardımcı komponentler, çevre kullanılarak ta bu duygu verilebilir.

Sebastiao Salgado, Sera Palada Altın Madeni, Brezilya (c)AmazonasImages

Aynı şekilde sadece insan yüzünün görünmesi de fotoğrafa güçlü bir duygu katabilir.

1 Mayıs 2008, Istanbul

Bu yazıyı normalde üç bölüm olarak tasarladım. Gelecek bölümde, kavramsal karşıtlık, mekan duygusu, mood, giriş noktası, etki, altın oran, perspektif, şaşırtıcılık, katmanlar, anlamlı an ve karakter portresi kısımları konuları yer alacak.

İkinci bölüme buradan ulaşabilirsiniz : http://www.utkukaynar.com/blog/2009/09/08/bir-anlatim-dili-olarak-fotograf-2

Son bölümde de, tüm bu elementlerin kişisel tarz oluşturacak şekilde nasıl bir araya getirildiğini tartışacağız.

Okuduğunuz için teşekkürler.

Dostlukla,

Utku

İnsanların fotoğraf ekipmanı satın alırken en çok sordukları sorulardan biri şudur : Hangi makinayı alsam?

Ne tuhaf, bu soruyu soranların çok azından hangi objektifi alsam sorusunu duyarsınız, sanki objektif makine askısı ile aynı muameleyi görmektedir… Sonra kişiler herkesin gittiği yoldan giderler, bir fotoğraf makinesi alınır (kit lensi ile), onunla çekimler yapılır, bilinç altında söz gelimi insan fotoğraflarında çok yaklaşılamadığı, iletişim kurulamadığı vb. farkedilir, oh ne güzel çiçek te çekerim diyerek bir 70-300 macro tedarik edilir, sonra uzaktan snapshooter portreler alınmaya başlanır. Üstelik te kötü ışıkta.

Tanıdık geldi mi?

Bugün daha iyi bir makina alıp, objektifi sonra mı düşünmelisiniz? Yoksa öncelikle objektifi düşünüp, sonra daha iyi gövde bir makinayı mı önemsemelisiniz?

Kolay ve her zaman geçerli yanıt : Her zaman paranızı objektiflere yatırın. Çünkü objektiflerin fotoğraflarınızın kalitesi bakımından her zaman daha fazla etkisi vardır, çünkü objektifler iyi saklanırlarsa sınırsız süre ile görevlerini yerine getirebilirler. Ancak muhtemeldir ki, dijital dünyada bugün kullandığınız makine gövdesini iki sene sonra değiştirmek zorunda kalacaksınız.

Hangi objektifi alırsanız alın, muhtemelen beş ya da on yıl sonra hala çantanızda olacak. Bilginiz olsun diye söylüyorum, DSLR ortalama kullanıcı yaşam çevrimi (user life cycle) tüm dünyada ortalama 18 ay’a düştü. Başka bir deyişle, eskiyle şimdi arasında ne oldu bilmiyorum ama insanlar daha kötü gövdelere eskiye nazaran daha büyük paralar ödeyip o makinaları 18 ay sonra çöpe atmaya razı oluyorlar.

Şimdiye kadar, insanların fotoğraf makineleri üzerinde yaptığını gördüğüm en aptalca şey şu: Üst düzey bir gövde alıp, üzerine ucuz bir lens takmak. Canon EOS 5D MII üzerinde üçüncü sınıf zoom objektifler taşıyan insanlar tanıyorum. Eskiden de böyleydi, Canon EOS 5 üzerinde üçüncü sınıf objektifler dolaşırdı, para yetmediği gerekçesiyle. Hemen örneği verelim, Canon EOS 5 bugün iki-üç yüz lira civarına satılmakta, ancak o zaman o makinenin üzerine takılmayan 2.8 objektifler bugün hala 1999′daki değerlerini koruyorlar. Üstelik, aynı objektifler bugün herhangi bir Canon EOS gövdesine de takılabilmekteler, 5D MII dahil olmak üzere..

Canon EF 17-40 f/4 L

Örnek verelim, söz gelimi Nikon için, 17-35 2.8 1990′ların sonunda piyasaya sürüldü, onu o gün alanlar bugün  D700′lerine memnuniyetle takıyorlar, Nikon FX formatı için halen en popüler objektiflerden biri.

Bilmem anlatabildim mi?

Fotoğraf makinesi üreticileri, yeni makineler piyasaya sürerken ali çok açık davranırlar. Ancak dikkat ederseniz, objektifler konusundaki çeşitlenme makinelerin her zaman çok gerisindedir. Bu üzücü bir durum çünkü sınırlı kaynakları en iyi ekipmana harcamanın tek yolu, en ucuz gövdelere en iyi objektifleri takmaktır. Bu film zamanlarında böyleydi, şimdi de daha da güçlü olarak dijital dönemde geçerliliğini korumakta.

Ansel Adams on yıllar önce, birinci sınıf bir objektifin değerini her zaman koruduğunu, dolayısıyla kullanıcısına aslında hiç bir maliyeti olmadığını (aldığınız fiyata satabildiğinizi) yazmıştı. Bu sözler bugün de geçerlidir.

Gerçek

Sizden sadece son bir kaç yılı düşünmenizi rica ediyorum. Bugünün en iyi, en popüler objektifleri bundan bir kaç yıl önce de aynen böyle popülerdiler. Nikon 18-200VR 2005′te piyasaya sürüldü, ve 4 yıl sonra hala aynı fiyattan alıcı bulmakta. Canon 17-40mm f/4 L 2003′te piyasaya sürüldü, bugün bile halen en iyi/popüler full frame/half frame objektiflerinden. Bunun gibi onlarca örnek var. Mesela Nikon 17-35 f/2.8 AF-S halen en çok aranan DX/FX tipi objektif.

Nikon 17-35 AF-S f/2.8

Bu arada piyasaya sürülen ve yokolan fotoğraf makinelerini sayayım, izin verin. Canon EOS 1D, Eos 300D, EOS 350D, Nikon D70, Nikon D100, Nikon D1x, Nikon D2x… Her birimizin çekmecelerinde bunlar var. Biri olmazsa diğeri. Ancak yukarıda yazdığım objektifler yarının makinelerine de takılacak.

En iyi lensler bedava

En iyi lensler size hiç bir şeye malolmaz, çünkü aldığınız paraya satabilirsiniz ve uzun zaman sıkıntı yaşamadan kullanabilirsiniz. Nikon objektifleri için bu daha da geçerlidir, çünkü piyasadaki Nikon objektiflerinin çoğu son elli yıl içinde çıkan Nikon gövdeleri ile uyumludur. (Uyumluluk Tablosu burada)

Aşağıdaki objektif 1989′da yapıldı, ebay’de 400$ civarına satılmakta. Meraklısı için, Canon/Nikon bayonet adaptörleri de bulunmakta, ancak ben onu bu makina ile kullanıyorum.

(c) KenRockwell.com

Size rahatlıkla şunu söyleyebilirim, bu objektifi de, bunun kardeşi olan 50mm Summicron gibi (o da 1973 yapımıdır), iki sene sonra aynı paraya satabilirim, hiç bir çekince olmaksızın.

Aynı şey sizin alabileceğiniz Canon/Nikon/Pentax objektifleri için de geçerli.

Şunu unutmayın yeter, en iyi kalite objektif yatırımdır. Kötü kalite objektifse, sadece kısa bir süre kullandıktan sonra eşe dosta vereceğiniz veya dolaba kalkacak bir ekipman.

İlla para harcayacaksanız (ki unutmayın, makinenizin çok ta önemi yok) paranızı objektiflere yatırmanız, fotoğraflarınıza pahalı bir gövde+ucuz objektif kombinasyonundan daha fazla etki yapacaktır.

Belki bana inanmayacaksınız, ama fotoğraf makinesi objektiflerinin iyi olanları, borsada işlem gören hisse senetlerinden daha fazla kar getirmektedir!!

En iyi yatırım hangisi?

Sizin için en iyi objektif, en iyi fotoğrafları size çektirecek olan objektiftir. Asla ucuz objektiflerden yana olmayın, çünkü objektifleriniz (makinalarınızın aksine) yıllar boyunca size eşlik edeceklerdir.

Dijital dünyada her bir makina modeli, neredeyse yılda bir güncellenmektedir.

Bununla birlikte, size şahane fırsatlardan da söz etmeliyim, söz gelimi MF objektifler gibi. Canon’un FD serisi objektifleri, veya Nikon’un MF objektifleri adaptörleri ile birlikte Ebay, GittiGidiyor vs. sitelerde (sırf autofocus yok diye) sudan ucuza satılmakta, ve bu objektiflerin iyi olanları sizin makinenize taktığınız kit objektiften 10 defa daha iyi fotoğraf üretmektedir.

Bunu bir düşünün.

Dostlukla,

Utku