Lakuri Roots

गजल - ५० - साथी

2025-07-16T08:19:00.011+02:00

को उभिन्छ यसरी दुश्मनको अगाडी आएर
उ मेरो साथी हो भन्दै आँखामा आँखा जुधाएर

आमैले सोध्दा बाबैले सोध्दा को हो यो भनेर
मलाइ एक्लै पार्यौ लाटी भाग्यौ तिमी लजाएर

भ्रष्टहरुको अनुहार पनि नहेर्ने आश्वासन दिएर
नेताजी भित्र पस्नुभो जब साथी निस्क्यो अघाएर

हरपल नजरमा रहन्छन जो जान्छन् मुस्कुराउँदै
सपना कैद गर्ने परेली कसैको औंलामा थमाएर

जापानमा उदायो उता अस्तायो भन्दै पला हेरेर

बस्छन् एकजोडी समीछायाँमा हरसाँझ टोलाएर

गजल - ४९ - ऋतु

2025-06-23T11:19:00.029+02:00

मुना कहिले पलाउला कहिले घाम अस्ताउला

यो पत्थर कहिले देउता होला कहिले रसाउला

पहिला हजुर स्याउ कि सुन्तला त्यो भन्नुस

अनि मलाई स्याउ कति मन पर्छ म बताउँला

बजारमा फेरि ठुलै माछो फसेको चर्चा छ

माछैले थापेर बल्छि माछा कसरी फसाउला

अरे यार सिधै नलेख्नुस्, विम्ब राखेर लेख्नुस्

फर्सिका जरा फैलाउने कला हामी सिकाउँला

उपर देउता दानव मिलेर बसेका छन तल यो रोइलो

भक्तजन-चेत-उच्छादयति घन्टी कसले बजाउला

पापा त्यो आउँछ र? हो छोरी त्यो आउँछ

मेरोमा नआएपनि तिम्रो चौरासीमा त आउला

(विक्रम संवत २०८२, आषाढ १०)

- मोहन कोइराला 'फर्सिको जरा'

- गोपाल प्रसाद रिमाल 'आमाको सपना'

गजल - ४८ - तिम्रो भन के छ

2020-08-20T20:43:00.001+02:00

मेरो ठिकै छ तिम्रो भन के छ

खबर नभएको पनि जुनि भएछ

बतासले पातलाई सुस्तरी रोक्यो

उहि गीत आज कसले गाएछ

कोहि चढ्न खोज्यो पहाड फेरि

खोलाले आज सिंदुर लाएछ

समय र बस् माध्यम फेरिएछ

दृष्टि र सोच अझै पुरानै रहेछ

थोरै घाम देखोस् बालुवा उस्तै

त्यत्रो नदीले खै के भिजाएछ

ईन्द्रेणीमा स्वर्गका सायरी पठाउनु

बल्ल तिमीलाई 'राहत' मिलेछ

गजल - ४७ - उ नआओस्

2018-12-20T01:25:00.001+01:00

भो बरु जिन्दगीमा सफलता नआओस्
उ आओस् तर उ सँग मौनता नआओस्।

उ नौनी झैँ हृदय लिई आउँछे समीपमा,
म दियो झैँ सम्झन्छु उ यता नआओस्।

यो सिमाना यो दुरी पनि रहेछ जरुरी
त्यो आगो पानी झैँ हाम्रो एकता नआओस्।

यहाँ तपाईँ र म बाहेक बाँकि खत्तम छन्,
यसै ठिकै छ यहाँ अर्को देवता नआओस्।

मेरा पाईलाको ओज पछ्याउँदै मेरो सामु,
मेरो दुश्मन आओस् तिम्रो मित्रता नआओस्।

गजल - ४६ - सलाम छ

2017-12-22T03:36:00.002+01:00

हर नजरमा बेग्लै आयाम छ
ए जिन्दगी तँलाइ सलाम छ

पैसा' पछि व्यर्थ कुदियो
हिँड्न थालेदेखि आराम छ

दान दक्षिणा लुकेर गर्नु
चोरीचकारी खुलेआम छ

भिड त बडा गजबको हो
बस् नाइके पो बदनाम छ

भोट खासै नसोचि हालियो
सोचमग्न अब परिणाम छ

भेट्न अवश्य बोलाउनु
निम्तो मै नभन्नु काम छ

हिजै आउँथें हिलो थियो
आज फेरि चर्को घाम छ

विचार रुपि हतियार निस्कन्छन्
त्यो मगजमा ठुलै संग्राम छ

गालोस् जिन्दगीले थाहा होस्
हेरौं ममा कति सुन फलाम छ

चाडपर्वमा मन त्यहिँ पुग्छ
बाआमा जहाँ त्यहिँ धाम छ

उनको नाम लेखेर दराजमा
नपठाई राखेको खाम छ

निंद बहुत दूर गाउँमा छ
त्यहाँ सम्म शेरको लाम छ

गजल - ४५ - गाउँको तस्वीर

2017-10-18T10:30:00.001+02:00

धेरै पछि गाउँको तस्वीर पठायो साथीले
उ त्यहाँ ठूलो खोला बग्थ्यो सुनायो भाइले।

माझीलाइ अँगाली छोप्छ सागरले जसरी
कैद गर्छ सपनाहरु मेरो पनि सिरानीले।

प्रश्न एउटै छ हजार देखि लाख ल्याउनेको
कसरी पुग्छ होला र खै यत्ति कमाइले।

जिन्दगी के हो सुख भन्दा दुखमा जानिन्छ
र यो अलिक कमै सिकाएका छन् पराईले।

यो शहरका मान्छे र भाग्यको दैनिकी उस्तै छ
खोरमा त्राश हुन्छ आज को तान्छ कसाईले

घटना र समय दुवै चाहिन्छ विचार फेरिन
ढुङ्गा बन्दैन माटो एकतमासको पर्खाइले।

गजल -२४- गर्व गर्ने ठाउँ छैन

2017-09-08T17:55:00.000+02:00

जस्तो थियो हिजो अस्ति, उस्तो अचेल गाउँ छैन,
शिर उचाली, छाति ठोकि, गर्व गर्ने ठाउँ छैन ।

काँडाघारी जस्तो लाग्छ, त्यस्तो निर्मल फुलबारी
आफ्नै घर खेत पनि, ढुक्क भइ जाउँ छैन।

सोसेकै छन् सिउँडीले, जमीनको रस अझै,
भोका नाङंगा उस्तै अझै, नाइकेलाइ के खाउँ छैन।

युद्द सय, योद्दा हजार, शहिदको रास उत्ति,
सम्झेर मन ढुक्क हुने, कठै यौटै नाउँ छैन ।
Labels:

गजल -४४- प्रकृतिले

2017-09-08T17:44:00.002+02:00

ढुङ्गा र देउतालाई झन्‌झन् दुरुस्त बनायो प्रकृतिले,
मान्छे र देउताको दुश्मनि अझै बढायो प्रकृतिले।

देउताको आश बास त्यहिँ बढि हुन्छ जानेझैँ गरेर
झुपडि तिरै भेल-बाढी डोर्‌यायो प्रकृतिले ।

म अब चट्टानका घर र माटोका मूर्ती बनाउँछु,
ढुङ्गा मात्र छोड्यो माटो सबै बगायो प्रकृतिले ।

पानीकै छानो पानीकै भूईँ घेर्यो चौतर्फ पानीले,
पानीमै जिन्दगीको आहुती जलायो प्रकृतीले।

हिमाल पहाड झट्कार्यो सिमसार खाडि बनायो
झारेर देउताकै काखमा झनै सतायो प्रकृतिले।

गजल -४३- जोरी कस्छन्

2017-08-09T12:31:00.000+02:00

विचार नि यस्ता आउँँछन् सुनायो कि जोरी कस्छन्

मानिस हो मानिसले आखिरी तमस् मा डोरी कस्छन्

चोर मुस्कराउँदै कैद पस्यो माला ला'एर निस्क्यो

यो रमितामा पुलिस खै कसरी नचोरी बस्छन्।

छिः कस्तो फोहोरी खेल भो राजनिती त्यहाँ

पसेपछि फोहोर हुन्छन् कि वंशाणु फोहोरी पस्छन्।

कृष्णजी सुदामाका घर आए थोरै खाए अघाए

र भने महलमा त बडा बडा अघोरी बस्छन्।

भो नटक्टक्याउ रहन देउ धुलो पर्दा हो

त्यस एल्बम भित्र ओ! प्रिय मेरा कमजोरी बस्छन्।

गजल -४२- छाप कसैको

2017-07-02T06:03:00.001+02:00

बस्दछ यसरी छाप कसैको
नसोच्नु कहिल्यै पाप कसैको।

म बाटो तर्की घुमेर आएँ
भैदियोस भनेर मिलाप कसैको।

लेखियुन गजल यस्तरी लाग्दछ
याद कसैको होस् आलाप कसैको।

हेरि बस्दछन हाँगा पात फूललाई
मनोमानी कसैको सन्ताप कसैको।

फेरिइरहुन् यि तन्त्र सँधै
र होस् कमसेकम फलिफाप कसैको।

ब्याट्रि कुनामा बुलुप घुरी बस्छ
उज्यालो कसैको अभिशाप कसैको।

रिझाएर हैन बिझाएर जितिन्
र भनिन् थिएन करकाप कसैको।

कर्म गर्नु फलको आश नगर्नु
हुँदैछ तक्मामा हानथाप कसैको।

एक्लै बसाउँछ बस्ति दिनेश (तामाङ्)
चाहिन्न उसलाई धाप कसैको।

फेरि फेरि हुन्छ पदग्रहण
ठाउँमा भैदिए माइ-बाप कसैको।

रुखै मुनि झर्ने भए फल सँधै
ईनाममा किन होस् नाप कसैको।

म भन्न सक्छु यस्तै सयौं शेर अरु
तर किन उरालौं रक्तचाप कसैको।

हर्क्युलसहरु

2016-02-03T12:29:00.000+01:00

हाम्रा हर्क्युलसहरु

जिउसका पुत्र

पर्सियस का बन्धुहरु

मिथोलोजिका तिनै साहसि महारथी जस्ता भए

तिनका तरवार-भाला जस्ता कलमका गाथा

एक दशक नबित्दै

पौराणिक कथा झैँ भए।

चर्चा चल्दा प्रश्न उठ्छ

कुन समुन्द्रमा

कुन समुन्द्रको देशमा

कुन समुन्द्रको देशको अजङको सर्पको ढाडमा

लम्पसार परेका छन

या छन यहिँ कहिँ

नाचिरहेछन

यो चक्र्व्युहमा

रुमल्लिरहेका छन्

यो आँफैले ल्याएको भुमरिमा।

तिमिहरुले नारायणहिटी बाट

नारायणहिटिको दुलो बाट

निकालेर शिरच्छेद गरेको अजिङ्गर त हाइड्रा रहेछ

एउटा काट्यौ अहिले

सयौँ टाउका बनेर डसिरहेछ

विषवमन गरिरहेछ

तराइमा आगो ओकल्छ

सुदुरमा विषालु दाँत गाड्छ

पहाडको घाँटी बेर्छ

दिल दिमाग र चेत नभएका

जम्बिजस्ता मुर्कट्टाहरुले मधेश हाँक्छन

एउटा टाउको काटदा हज्जारौँ पलाए

छाउरा अजिङ्गरहरु शक्ति सन्चय गरिरहेछन

मोटाइरहेकाछन

फुलिरहेकाछन

ढाडिईरहेका छन अझै हाइड्राहरु ।

अब, फेरि कहिले निस्कलान

धुरी धुरी बाट

भाला तरवार जस्ता कलम बोकेर सडकमा

हर्क्युलसहरु

जिउसका पुत्रहरु

त्यो मिथोलोजिका पौरखि पात्रहरु

त्यो अलकत्रे सडकका ति आन्दोलित कविहरु ।

गजल -४१- अखबारहरूले

2013-09-10T14:15:00.000+02:00

सँधै आफ्नैका मात्र छाप्दैनन् अखबारहरूले,
सँधै नराम्रा मात्र छाप्दैनन् अखबारहरूले।

बेवारिसे मैला राता पछ्यौरीका गाथा छन्,
सुकिला कथा मात्र छाप्दैनन अखबारहरुले।

आफ्नो भाषण आफैले लेख्नुहोस कुनै दिन,
नभनेका कुरा मात्र छाप्दैनन अखबारहरुले।

खाँदै नखानेहरुको विसेषाङ्क छ यसपाली,
खानेको रमिता मात्र छाप्दैनन अखबारहरुले।

अनुराधा पुष्पाका कथा देखिन्छन् आकलझुकल,
हिसिला सरिता मात्र छाप्दैनन् अखबारहरूले।

भारत विरुद्द नेपाल विजयी पढिन्छ कहिलेकाहिँ,
नेताका फोटा मात्र छाप्दैनन् अखबारहरूले।

प्रसङ्ग : फुटबल

गजल -४०- साईतको बेला

2012-11-14T02:47:00.003+01:00

साइतको बेला राख्यौ भरि घडा मझेरीमा,

सम्झि सम्झि बाँचेको छु खाडिको यो खडेरीमा ।

एक अञ्जुली तिर्खा ले नै डोर्याउँथ्यो कहाँ कहाँ,

आधा भरी गाग्री बोकि आउँथ्यौ तिमी पँधेरीमा ।

खेल्दा खेल्दै मुटु जोड्ने पानी कस्तो चोप रै'छ,

कागजको डुङ्गा बनाई बगाउँथ्यौ कुलेसिमा ।

मुस्काएर बिदा दियौ भाग्य बहाव स्विकार थ्यो,

लुक्थे कहाँ कठै आँशु उभिएर बलेनिमा ।

सम्झनाले सिँचिएका पसिनामा बाँचेको छु,

रसाउला सगर फेरी, फर्कि आउँदा आँगनिमा ।

गजल -३९- जाली गजल

2012-05-30T04:55:00.000+02:00

मिठा कुरा मात्रै‍‍‍ लेख्छु लेख्दिन भो गाली गजल

बालुवा झैँ शेर हुन्छन हात थाप्दा जाली गजल।

राप बोकि खुल्छ पर्दा, सुर्यमुखि आङ तान्छ

गालिब पात सरी फाल्छन शाह लेख्छ ताली गजल।

लेख्छु सुने मिठो खबर भेडिगोठ सप्रिएको

आउला संविधान अनि लेख्छु धारा हाली गजल।

रित्ता पाना भरी भरी पसिनाका टाटा मात्रै

डोबे कलम फुल्छ मसी कठै अपुताली गजल।

म्याद थपे छेपाराले कालो बादल सम्म लाई ,

ऐले मकता भेटे लेख्छु मिठो अर्को पाली गजल।

(शाह : गालिबको जीवन कहानी बाट उत्प्रेरित शेरमा उर्दुको शाहजाद (रईस खान्दानी, टोलको धन-प्रतिष्ठा भएको व्यक्ती) छोटकरीमा शाह जो गजलकारहरू भेला गरेर गजल सुन्ने सुनाउने गर्दथ्यो - त्यस्तै मञ्चमा एकपटक निम्त्याईँदा गालिबले यो शेर भनेका थिए :

बना है शाहका मुसाहिब, फिरे है ईतराता,

वगरना शेहेर मै गालिब कि आबरू क्या है ।

हिमपहिरोको योद्दा #Pokhara

2012-05-06T01:37:00.002+02:00

आज बिहान उठ्दा बित्तिकै सुरु भएको हिमपहिरो को खबर देखेको बेला र अहिले सुत्ने बेलामा, म उसै अवस्थामा छु तर दिनका सामान्य गतिविधि र पारिवारिक समय बाहेक मानसिक र केहि अनुमानका दृष्यात्मक झझल्कोहरूमा अनेकौँ यात्रा गरियो ।

बिहानै उठेर BBC, CNN को वेबसाईट भन्दा पनि पहिला ट्विटर हेर्ने बानी परेको छ। अनि आजको बिहानी त्यहि खलबल बाट सुरु भयो। सुरुका २ घन्टा जस्तो ईन्टरनेट र टिभिमा कतै कुनै दृष्य थिएनन् - मात्र अपडेट थियो त पोखराबाटै ट्विट गर्ने साथीहरूका शब्द र नेपाल टेलिभिजन (Live Online)मा देखिने हेडलाईन को स्क्रोल। सबैका आ-आफ्नै कुरा थिए, कतिले पुरै पोखरा डुबानमा भने, कतिले सामान्य क्षति भएको भने, कतिले स्कुले बालबालिका सहितको बस समेत परेको भने, कसैले के भने, कसैले के भने । यि सबै शब्दहरू देख्दा दिमागले अनेकौँ खालका अनुमान गर्दै थियो तर आँखैले नदेखेसम्म केहि विश्वास गर्न मन लागेन। ११ बजेको समाचारमा नेपाल टेलिभिजनले बल्ल करिब २ मिनेटको भिडियो सहित भृजङ्ग खोलामा कम्तिमा २० घर बगाएको, ३ शव फेला परेको भन्दै समाचार पढ्यो । त्यस clip मा मानिसहरू खोलाबाट केहि उचाईमा बसेर खोलो हेर्दै थिए, कोहि तस्विर लिँदै थिए, खोलाको किनारमै कोहि मानिस काठ दाउरा छोप्दै थिए, कोहि खोलाबाट त्यो लेदो समेत उभाउँदै थिए। त्यो देखेर दिमागले भने केहिबेरको लागी फुर्सद पायो, अनुमान र अड्कलको भुमरीबाट उम्किएर ।(Video On Youtube) त्यसपछि थप तस्विर, भिडियो र समाचार आए । बेपत्ताहरूको सङ्ख्या बढ्दै थियो, उद्दारक्रम जारी थियो। त्यस्तै एक भिडियोमा एक जनाले आफन्तलाई फोन गरेर "१ घन्टामा तपाईँको गाउँसम्म आईपुग्छ वरपर सबै तिर खबर गरेर गाउँ छोड्नुहोला" भन्ने समेत सुनियो - अहो त्यो मनोदशा ! (Video on Youtube)

यसै भिडमा केहि त्यस्ता विभत्स तस्विरहरू पनि सार्वजनिक भए। त्यस्ता फोटोहरू त नराखेको भए पनि हुने भन्ने लाग्दै थियो । सायद नागरिक पत्रकारिताको स्वविवेक र मूल्याङ्कन क्षमताले त्यहाँनेर मार खान्छ। घटनाका सबै तस्विरहरू सार्वजनिक गर्न लायकका हुँदैनन्। अझ ताज्जुब त तब लाग्यो मानिसहरू "यस्ता खालका तस्विर नराखौँ है" भन्दै उनै तस्विर बाँड्दै थिए। तर साँझपख एउटा यस्तो तस्विर सार्वजनिक भयो, जसलाई यहाँ नबाँडि मनले मानेन । माथिको भूमिका सोहि तस्विरका लागी ।

तस्विरमा देखिने वृद्द करिबन् ७४ वर्षका सार्दिखोला कसेर निवासी सन्तबहादुर तामाङ भनेर चिनाईएको छ । सबैरै १५ वटा बाख्राको बथान सेति खोलाको किनारमा चराउँदै गर्दा हिमालको लेदो हुत्तिएर उनितर्फ आइरहेको थियो । तर उनि हिम्मतका साथ एउटा खिर्रोको रुखको हाँगो समातेर त्यो अजिङ्गरझैँ सल्बलाउँदै गरेको लेदोको ढाडमा चढे । हाल सम्ममा ़१३ प्राण पखेरु हरेर र अनेकौँ वस्ति उजाडेर त्यो लेदो लुप्त भयो, मृतात्माले चिर शान्ति पाउन र त्रासिद तथा पिडित लाई सन्तबहादुरको झैँ निर्भयता तथा अनुकुलता प्राप्त होस् ।

( शनिबार वैशाख २३, २०६९)

अचारसंहिता (व्यङ्ग्य)

2012-05-04T00:45:00.000+02:00

गत साता काठमाण्डौमा 'विश्व अचार दिवस' को अवसर छोपेर नेपाली अचार उत्पादकहरूले पनि एक कार्यक्रमको आयोजना गरी भव्यताका साथ सो दिवस मनाए। विश्वभरी छरिएर रहेका अचारका पारखिहरूले वर्षभरी आ-आफ्नै ढंगले स्वेच्छिक रुपमा अचार उत्पादन गर्ने गरेको भएतापनि यसरी वार्षिक रूपमा भेला भएर राष्ट्रिय रूपमा समेत आफ्नो दिवस मनाउन पाउनुले अचारको व्यापकता अझ प्रचलित बन्ने आयोजकले बताए।

मानिसलाई आहारको बानी बसेदेखी दैनिक, साप्ताहिक, पाक्षीक, मासिक, द्वैमासिक, त्रैमासीक खुराकको रुपमा मुलधार तरकारी उत्पादकहरूले आफ्नो विज्ञताको दुरुपयोग गर्दै बेस्वादे, बेमौसमी तरकारी लाद्ने गरेको अवस्थामा सर्वसाधारणले पनि आजकल अचारको स्वाद पत्ता लगाएर यसतर्फ आकर्षित भएको एक सहभागीको अनुमान थियो। "यि मुलधारे तरकारी उत्पादकले पैसा पाए भने जस्ता सुकै बारीका जस्तासुकै झारपातलाई पनि मसला बनाएर घिचाउँछन्", छेवैमा बसेर कुरा सुन्दै गरेका अलि अग्रगामी जस्ता देखिने अचार उत्पादकले रिस पोखे ।

Flickr/Kake Pugh

गाउँगाउँमा अचारको लागी चाहिने मरमसला को पहुँच नभएको हुनाले यस्ता खालका अचार विशेषत ठुला शहर र राजधानीका यवावर्गको हालीमुहालि छ।

"एउटै किसिमको अचारलाई पनि विभिन्न ढङ्गले तयार गर्न र स्वाद लिन सकिने र एकले अर्काको अचार चाखेर नुन, मसला घटबढ भएको प्रतिक्रिया दिन सक्नु, सबैले सबैबाट सिक्न सक्ने यो खुला मञ्च जस्तै हो" एक अचारकर्मीले बताए। "अझ अहिले त सामाजिक सञ्जालमा समेत आफ्नो अचारको बारेमा जानकारी बाँड्न मिल्ने हुनाले त्यस्ता सञ्जालले यसलाई अझ व्यापक बनाउँदै लगेको छ। अब बोल्नेको अचार बिक्छ" मुसुक्क मुस्काउँदै उनले भने।

त्यस्तै अर्का एक अचारकर्मिले यो शौख पुरा गर्न र आफ्ना रेसिपि को अभिलेख राख्नका लागी मात्र नभै यसलाई सुव्यस्थित रूपले प्रयोग गर्ने हो भने यसबाट जिविकोपार्जन गर्न मिल्ने गरी आम्दानी पनि हुन सक्ने जानकारी दिए।

अचार उत्पादन प्राय: व्यक्तिगत श्रम हुने भएतापनि नेपालमा एउटा सामुहिक अचार उत्पादन गर्ने आफुँ मात्र रहेको एक सदस्यको दाबी थियो। "यो कार्यक्रम पनि हामीले सोहि हेतुले आयोजना गरेका हौँ, हामी नयाँ अचारकर्मीलाई उत्साह हौसला दिन्छौँ भने पुराना, उत्तम तर ओझेल परेका अचार सामग्रीलाई प्रकाशमा ल्याउँछौ। यसकै लागी भनेर हामिले प्रत्येक साता 'साताको अचारकर्मी' शिर्षकमा अन्तर्वार्ताको स्तम्भ समेत राख्ने गरेका छौँ", उनले भने।

"तपाईँले पनि हुँदै नभएका अचारकर्मीलाई अचारकर्मी भनेर प्रचार गर्नु भयो भन्ने आरोप छ नि?" भनेर सोद्दा उनकै सहकर्मिले जवाफ दिए,"चटनी र अचार एक अर्काका परिपुरक हुन्, विरोधको लागी विरोध गर्नु ठिक होईन। भन्ने हो भने चटनी अचारकै निखारिएको रुप हो। थोरै हुन्छ चोपिलो हुन्छ।"

कार्यक्रमको केहि अंशको प्रत्यक्ष प्रसारण पनि गरिएको थियो र नेपाली अचारमा रूचि राख्ने देश विदेशका स्वादे जिब्राले समेत एक्यबद्दता जनाएका थिए ।

कार्यक्रमको उत्तरार्द तिर देशमा संविधानको नाममा अनेकौँ अस्तव्यस्तता छाएको भएतापनि अचारकर्मीले त्यसो नगर्न र यसलाई तरकारी जस्तो दुरुपयोग हुन बाट जोगाउनका लागी भनेर आँफुहरूले "अचारसंहिता" को प्रस्तावना ल्याएको भनेर आयोजकका तर्फबाट सचिवले घोषणा गरे। अचारसंहिताका केहि मूख्य बुँदाहरू यसप्रकार थिए।

१) मैले अर्काको अचार चोरेर आफ्नो भनि प्रचार गर्ने छैन।

२) अरुले उत्पादन गरेको अचारबाट कुनै पनि रूपले प्रेरित भई कुनै मसला प्रयोग गरेमा सो मसलाको श्रोत स्पष्ट खुलाउने छु।

३) अचार चाखक का आँखा रातो हुने कुनै पनि किसिमको मरमसला प्रयोग गर्ने छैन।

४) अचार चाखके दिएको प्रतिक्रियालाई हुबहु राख्ने छु र यदि प्रतिक्रिया सम्पादन गर्नु परेमा सो उल्लेख गर्नेछु।

५) एकपटक उत्पादन गरेर चाखिईसकेको अचारको रेसिपि परिवर्तन भएमा परिमार्जित रेसिपिका बारे जानकारी गराउने छु। त्यसो गर्दा पुरानो स्वादमा गरेको प्रतिक्रिया सान्दर्भिक हुँदैन।

६) आफ्नो अचारले कसैको जिब्रो डढेमा, उँधैउँभै भएमा क्षतिपुर्ति व्यहोर्ने छु।

७) कसैलाई हात खुट्टा बाँधेर, उनिहरूको झ्याल झ्यालमा गई, बाटोघाटो छेकि आफ्नो अचार जबरजस्ति घिचाउने छैन।

८) अचारचाखकले स्वविवेकले खुद्रुके मा पैसा आउने चाबी घुमाउन सक्छन् तर अचार को नाममा पैसा आउने चाबी घुमाउन लगाउने छैन।

९) अन्य अचारकर्मी प्रति सद्भाव राख्नेछु र हितैषि भावनाले उसका गुणप्रदक रेसिपिको चर्चा गर्नेछु।

वास्तवमा अचारसंहितामा उल्लेख भएका बुँदाहरू 'सुर्य बिहानपख पूर्वबाट उदाउने छ' भने जस्तै हो। गलत मनसायले नमिठो अचार उत्पादन गर्नेहरू त्यसै बिलाएर जान्छन् । जय अचार!

गजल -३८- संविधानमा लगानी

2012-04-02T20:44:00.003+02:00

सागमा बेसार बालुवामा पानी,
त्यस्तै भो साथी संविधानमा लगानी ।

खेताला जोडिए, चार दिशा घेरेर,
जरा काट्ने कोहि, कोहि धुरी चढ्न जानी। (*)

ब्याडे धानमै गर्दैछन, खेताला रजाईँ,
मुसुमुसु हाँस्दै बसेको छ ज्ञानी ।

उसैको आरिसले गर्जदैँछन् कोहि,
छिमेकीले पनि थोरै गरेको छ लगानी।

सिला बटुल्दै डुल्दैछन् खेताला कोहि,
अर्को छिमेकी चुपचाप कुर्दैछ खानी।

भान्सेलाई चोक्टा खेतालालाई पानी,
भोका नाङ्गालाई तातो खरानी।
त्यस्तै भो साथी संविधानमा लगानी ।

जानी = जानु (क्रि.) को बोलिचाली रूप

रङ्ग (कविता)

2012-03-07T07:27:00.002+01:00

Holi, होलि

म रङ्गमा कञ्जुस्याईँ गर्ने मान्छे हैन,

रङ्ग रहर हो,

बस् एकनास रहोस्,
यो एक चिम्टी रङ्ग -

यसको सुगन्ध,
मेरा हातको कोमलता -

र तिम्रो गालाको पुष्टता,

अनि हाम्रो एकर्काको रङ्गमा रङ्गिने रहर -

अमर रहोस्,
युग युगान्तर सम्म,
अनि प्रत्येक झुल्के घाम सँगै खेलौँला,
होलि तिम्रो सिउँदोसँग ।

मुक्तक - हानी गर्दैन

2012-03-01T01:59:00.002+01:00

छातामा प्वाल नपरुन्जेल पानी पर्दैन,

छातीमा भ्वाङ् नपरुन्जेल बानी पर्दैन,

जे जे हुनु त भै सक्यो,

अब एक सर्कोले त रत्ति नि हानी गर्दैन।

smoking, lungs, habits, ciggerates, सिगरेट, फोक्सो, चुरोट, अम्मल, धुवाँ

गजल -३७- धन्दा गजब हजुरको

2012-02-25T03:24:00.001+01:00

महल रुवाएर गल्लि हसाँउने, फन्दा गजब हजुरको,

आफ्नैले घेरेर फसाउने, धन्दा गजब हजुरको ।

जो जो थिए मतियार तपाईँका हतियार तपाईँका,

पर पर सर्छन आज नाम, भन्दा गजब हजुरको ।

फसल के जात रोप्नु भा'थ्यो, ती समथल फाँटमा,

जरै देखि नाङ्गिनु भो थोरै, खन्दा गजब हजुरको ।

अझै सल्बलाउँछन् परजिवि ढलेको वृक्षमा,

होला आँपझैँ अमिष्ट स्वादको, चन्दा गजब हजुरको ।

क्रान्तिको हिसाब माग्दै मधेश एक साथ गर्जियो,

झुपडिको खरै कम भो दौलत, गन्दा गजब हजुरको।

(तस्विर साभार : भोजराज दाहाल - नेपाल डायरी ब्लग)

मुटुले यस्तरी हान्छ !

2011-07-26T07:34:00.003+02:00

मुटुले यस्तरी हान्छ छातीको पहरो,
मानौँ,
कालिगण्डकीको तिरमा,
शालिग्राम खोज्नेले,
ढुङ्गा फोर्दा,
बनौँ का लालिगुराँस हल्लिन थाल्छन्,
र,
फुट्छ यौटा अर्को चेतनाको सहस्रधारा,
म त्यस्तै अनुभवले हुर्केको छु।
तिमी पनि,
नदिको सुस्केरा झैँ
केहि भन्नु सुशेलिमा,
र,
मुटुले त्यस्तरी हानोस् छातीको पहरो !

soch, tsunami, pahiro, kuhiro, suiro, gazal, ghazal, rang, baato

गजल -३६- कहाली लागेको छ

2011-07-12T08:49:00.000+02:00

एउटा फूलको देशमा, पाली लागेको छ,
शीत नछोई झर्ला भन्ने, कहाली लागेको छ।

डील डील छ अमृत टप्प, खस्दैन एक थोपा,
पहरामा फुलेको छ माथी, आली लागेको छ।

गर्जिन्छ मात्र आकाश, छेड्दैन कालो बादल,
सबै कर्णहरूको अञ्जुली, खाली लागेको छ।

अब छैन आशको त्यान्द्रो, सुकाइदे, फुकाइदे,
भन्दा नटेर्ने जरा जरा नै, जाली लागेको छ।

गजल -३५- आँसिको छाप छ

2011-06-30T02:38:00.007+02:00

हातमा बिउ छातीमा आँसीको छाप छ,
मनमा लालच मुखमा सेवाकै आलाप छ।

झ्याल खोलेर भन्छ गुण्डागर्दि मुर्दावाद,
अचानो सुम्सुम्याउनेको कम्मरमा दाप छ।

"हो संविधान जनताकै हो, तर छोड् न ए!,
मेरै पालोमा लेख्छु", क्या हान्थाप छ।

हलिलाई मंसिरे धानको के ताकेता,
हिलो जति भो त्यति नै फलिफाप छ।

एकै हलका तिन गोरू, तिन तिर तान्छन्,
सबै भन्छन् बाँकि दुईको पो मनमा पाप छ।

कविता (नेपाली ब्लग वरिपरी)

2011-06-29T06:13:00.000+02:00

त्यो दिन म घामपानीका कुरा खोतल्दै थिएँ,
अतृप्त मनशाले,
बादलमा झटारो हानेर सौर रसाएझैँ,
सुशेलीले हिमाल खोपेर मुहान फुटाई,
उर्लेको खहरे जस्तै,
म र मेरा भावना हरू छताछुल्ल भएका थिए।
त्यतै कतै प्रकृतिको आँगन माझ
मन पोखिएको कुनो निर
आफ्ना विचार र अभिव्यक्तिको साझा चौतारीलाई,
एउटा वृत्त - सम्वृद्द
आकार दिन खोज्दै थिएँ ।
कलियुगका कुरालाई,
कनिकुथीको साहित्यले झड्कार्दै,
शब्दका तरंगहरू फिजाउन खोज्दै थिएँ,
मेरो प्यारो संसारमा,
आँखा अगाडि डाँडापारीका दौँतरीहरू परेड खेल्दै थिए,
एक चोटी पढ्नै पर्ने, लेख्नै पर्ने
कुनै कथालु खसखसले उक्साईरहेको थियो, फेरी सोचेँ
साहित्य जीवनको निम्ति हो,
रहस्यमय विज्ञान देखि अद्भुत समाज सम्म हो,
तै पनि छैमलेको बबुरो र
पाँचथरे साईँलो का अभिव्यक्ति सँग बहकिँदा,
जोतारे शब्दहरू शब्द रहेका थिएनन्,
कुनै घायलका तरही मुसायरा जस्तै,
मेरा यात्राका सुस्केराहरू,
डायरीको पाना बाट जुर्मुराउँदै उठेर,
प्रतिबिम्बित हुँदै,
पानीफोटोमा टिल्पिलाउँदै थिए, मानौँ -
कृष्णपक्षको चाँदनीले समुन्द्रमा छलाङ् मारेको छ।
यस्तो समय र परिवेशमा,
म जस्तो भाते चोरलाई
साईबर चौतरीका गफगाफ,
प्रदिप, अर्चना, सुशिल, अञ्जली,
प्रवेस वा कुनै नेपाली केटीका अजब गजबका कुरा,
नेपाली ब्लगर र xnepali का गन्थन पढ्दैमा,
दुर्जेय चेतना प्राप्त भो भनेर,
भो न-कुरा गरम्,
किनकी म बुझ्छु,
घर आँगन छोडेर,
बाईरोडको बाटोमा निस्केपछि
आँफु सडकका अभिलेखको पात्र भईन्छ,
आफ्नै भनेका कति कुरा आफ्नै हुँदैनन्,
र यो?
यो त फगत् युटोपिया को खोजिमा हिँडेको यात्राको,
एउटा अन्त्यहिन सुरुवात हो।

soch, tsunami, pahiro, kuhiro, suiro, gazal, ghazal, rang, baato

उद्गार (रेडियो नेपाल को बिहीबारे साप्ताहिक कार्यक्रम)

2011-06-16T11:18:00.002+02:00

अभिव्यक्तिको अर्को माध्यम उद्गार ... अभिव्यक्तिका विभिन्न विधा, साहित्यिक गतिविधि, सिर्जनाका पाटा र बाटा हरू ... हरेक बिहिबार बिहान ८:३० बजे उद्घोषक रमेश पौडेल का साथ मा रेडियो नेपालको साहित्यिक तरङ्गमा ....

भाग १ (२०६८ जेठ ५) बेकर स्ट्रिटका दुई आँखा - जया राई सँग

भाग २ (२०६८ वैशाख २९) राष्ट्रिय कविता महोत्सव - दाङ

भाग ३ (२०६७ चैत्र १२) विमल गिरी सँग

भाग ४ (२०६८ वैशाख २) भानु महोत्सव

भाग ५ (फेसबुक साहित्य सञ्जाल को पिकनिक कार्यक्रम)

भाग ६ (२०६८ आषाढ २) केदार शर्मा सँग