Verbazing over (Nederlands) publiek en politiek door 'Johan de Witt'

Boskabouter Pieter bracht niet een Nederlandse lente, maar voerde zijn eigen Passion uit en verdween

2025-04-20T06:08:00.003+02:00

Ik schreef lang geleden een sprookje over Mark Rutte. Ik doopte hem in 2011 tot Raggende Ruiter. En moest helaas zien dat het jaren later waarder bleek dan ik had gevreesd. De keizer had geen kleren aan en mag nu de NAVO gaan leiden. Maar goed, dat is een ander verhaal. In het sprookje van de Raggende Ruiter zagen we Pientere Pieter. Die met Nieuw Sociaal Contract een nieuwe Nederlandse lente leek te beloven.

Tja, dat liep dus anders. Vandaar dat het tijd is voor een nieuw sprookje. Over Pieter dus.

----

Er was eens een boskabouter genaamd Pieter.

Hij keek op een dag diep in de spiegel en zag daar niet zomaar een vermoeid Pienter Kamerlid — nee, hij zag een Messias. De boskabouter die Nederland zou verlossen van bestuurlijke duisternis en institutionele zonden. Hij had het zelf misschien nooit hardop gezegd, maar alles aan zijn houding ademde: Ik breng de lente, ik ruim het bos op en alles wordt anders hier in Nederland.

En dus kwam hij met een plan. Een Nieuw Sociaal Contract, dat is wat we nodig hebben. Hij won er de verkiezingen mee. Alle bosbewoners geloofden in die Nieuwe Nederlandse Lente van het NSC. En hij won er ruim 20 zetels mee.

Maar toen werd het moeilijk voor de boskabouter. Ging hij meedoen als boswachter met de rechtse bullebakken die hem pestten of wilde hij met de bebaarde alto's op links boswachter worden.

Hij bleek banger voor de pestkoppen dan voor de alto's. En de pestkoppen waren slim. Ze hielpen zichzelf en hem door te kiezen voor niet zomaar een regeerakkoord — nee, een heuse hervorming! Een extraparlementair kabinet! Ministers van buiten, geen dichtgetimmerde akkoorden, ruimte voor wisselende meerderheden. Kortom: bestuursvernieuwing uit het boekje.

Maar in de achterkamers lachten ze zich rot. Want terwijl Pieter aan de voordeur symbolisch de lente uitrolde, hadden de oude machthebbers — Greet de VOC-strijder, Boerin Caro en Jezielgo de Jokkende Joker — al lang hun eigen draaiboek geschreven. Inclusief een noodwet om het parlement buitenspel te zetten, en zonder ook maar één behoorlijke begroting.

En Pieter? Die tekende.

Niet met veel enthousiasme. Meer met een zucht en een stempel. Hij wist: dit was het niet. Maar hij deed het toch. Misschien omdat hij gepest werd. Misschien omdat hij wilde bewijzen dat hij het kon. Of misschien omdat zijn innerlijke Messias hem influisterde: Dit is de weg.

Hij tekende voor een kabinet dat geen geld had en geen goede begroting. Dat noemden ze, heel vernieuwend, een hoofdlijnenakkoord. Hij tekende voor symbolische snelheidsverhoging op 3 centimeter snelweg. Niet goed voor bos en milieu, maar wel voor gekke greet. Hij kreeg er een boswachter bij: Fabertje, die als eenling allerlei onzin uitkraamde over het bos, de bewoners en riep: ik ben niet alleen boswachter, ik ben beleid.

Wat dat betekende wist Pieter eigenlijk niet. Want als boskabouter kon hij vooral goed twijfelen. Ben ik nu wel of niet ziek. Kom ik wel of niet naar het bosparlement. En zijn vrouw in de politiek, Nicolien, zag haar kans schoon. Die had altijd revanche gewild na een eerdere mislukte politieke boskabouterinnen loopbaan.

Pieter kreeg het steeds moeilijker. En toen het er echt omging, nieuwe begroting nieuwe jaar, wist hij dat het eigenlijk niet kon. Je kunt niet boswachter én boskabouter tegelijkertijd zijn. Hij staarde op zijn paddestoel voor zich uit. De lente leek zich aan te dienen, maar niet in zijn hoofd.

Hij herinnerde zich een oud-christelijk verhaal. Iets met Pasen. Vaak ook in de lente. Zat daar ook niet een Messias in? Hij pakte een bijbeltje uit zijn paddestoel. Verhip. Best een goed verhaal. Ennuh... zou dat niet een oplossing zijn? Nu ja, dat deel van aan het kruis genageld worden wilde hij dan wel overslaan, maar voor de rest. Opstappen als boswachter?

Dus zo werd het Pasen. Geheel langs de lijnen van het Paasverhaal werd het donker op de vrijdagmiddag. Pieter vroeg aan de bosgeesten: waarom, waarom hebben jullie mij verlaten, en maakte een video over zijn tijd als boskabouter. Hij gaf aan dat het een eer was om boskabouter geweest te zijn en vertrok.

Geen woord over zijn rol als boswachter. Geen verantwoording over de andere boswachters in het kabinet. Geen woord over het mislukte kabinet, de falende coalitie, of de kiezers die met twintig zetels achterbleven als verdwaasde paasbrunchers met een mandje vol windeieren. Geen woord over de grondrechten-schendingen die hij had gedoogd, de basislijn rechtsstaat die hij in de sloot had weggespoeld en geen woord over de financiële puinhoop die in de nieuwe begroting werd aangericht.

Binnen anderhalf jaar nadat vele miljoenen geloofde in een Nederlandse lente was er zo weinig anders over dan een bruin kabinet, geleid door de hardste incompetente schreeuwers en nu - zonder Pieter zelf - ondersteund door de lege hulzen van Pieters nalatenschap. De windeieren die in de fractie van Nieuw Sociaal Contract bleven zitten.

En Pieter: die bleek verdwenen... in het vagevuur.... of ... opgestaan?

Hij ziet nu in Nicolien — zijn Petra — de rots waarop zijn boodschap verder kan vliegen. De vrouw die, met genoeg overtuiging en draagvlak, de woorden van het NSC evangelie blijft prediken, zelfs als het fundament allang was afgebrokkeld. Niet als verrijzenis, maar als delegatie van het evangelie der bestaanszekerheid.

Ach, misschien was hij dan toch ook niet de echte Messias, maar speelde hij die rol net overtuigend genoeg om er zelf in te gaan geloven. Want een boskabouter wordt nooit een boswachter. Dat wist iedereen eigenlijk wel, hijzelf ook, maar niemand durfde hem dat ooit te zeggen.

Intussen dwaalt Nicolien door diezelfde grot. Ze is eenzaam. Dit leek ooit een inspirerende plek, een heilige ruimte met een bron vol levenswijsheid, democratische vernieuwing en ethisch leiderschap. Maar het bleek het symbolische mausoleum van een gedachtegoed dat zijn bezieling kwijt was. Nieuw Sociaal Contract, beloofd als fundament van een nieuwe bestuurscultuur, lag hier als een verlaten mantel op een koude steen. En wie de grot binnenloopt, hoort niets dan het zachte fluiten van het electoraat dat doorliep.

Buiten zoeken de families en kinderen naar paaseieren. Ze gaan naar de meubelboulevard (voor zover die er nog waren). Ze spelen een nieuwe game op de telefoon. Stappen de VR-beleving in.

En binnen een paar dagen was iedereen vergeten dat het ooit lente zou worden en er zoiets als een Nederlandse lente beloofd was.

Pieter maakt het intussen niets meer uit. Die heeft nu een heerlijke langbegeerde functie elders.

ABP24 - ons politiek immuunsysteem is kapot - Rutte's rot rot door !

2024-09-21T13:54:00.004+02:00

Ja lieve mensen, het is weer even geleden dat ik schreef.

We hebben de algemene politieke beschouwingen 2024 achter de rug en menigeen verzucht misschien: hadden we Rutte nog maar.

Maar goed, dat zou het zicht ontnemen op wat er gaande is in ons land. Laat ik een poging doen om te duiden dat de ABP 24 in feite staat voor de Autoritaire Beer Put waarin we nu terecht komen. Dankzij Rutte's rot die nog steeds doorrot.

Rutte: maakte meer kapot dan ons lief is: ons politieke immuunsysteem

Hoeveel vaasjes Rutte ook in reclamecampagne's tevoorschijn haalt: effectief is door zijn gelieg, gedraai, achteraf verkeerd herinneren, niet opleveren van WOB/WOO-stukken ons politiek systeem van controle kapot gegaan. Alles werd weggelachten en leest u gerust de rest van deze blog en de analyses terug. Met fact free politiek en een joviale lach tuinde ook de pers er keer op keer in.

Wat er in de kern gebeurde is dat de rechtsstaat werd uitgehold. Eerder schreef ik (blog hier) dat de overheid in feite een permanente DDOS-aanval uitvoert op de Rechtbanken door kapotte regels te introduceren die niet voldoen aan internationale verdragen en mensenrechten. Doordat de ambtenarenstatus werd afgeschaft werd ook nog een incentive strutuur op Ministeries neergezet waar niet de functie/grondwet je ankerpunt is, maar de loyaliteit aan de Minister. Dat schiet niet op natuurlijk. Dat grondwet en verdragen net zo relevant zijn als

Kritische pers is geen rendabel business model (meer)

Dan de pers. Onze Nederlandse pers is in een joviale kijkcijferrace alleen bezig met incidentjes, leuke verhalen, niet moeilijk doen en versterken van onderbuik/relletjes en incidenten boven de grote analyses. Uitzondering zijn Follow the Money, enkele van de analyses van Arjen Lubach en kritische tv-en radio-programma's die opkomen voor consumenten, patiënten etc (denk Radar, Kassa, Argos, Pointer).

Maar voor het overige zijn de pers en avondshows vooral een setje dom rondhossende dronken carnavalvierders die zich liever in alle beschonkenheid aan de volgende polonaise wijden dan stil te staan bij de kater die hoe dan ook gaat volgen op al dat korte termijn plezier. En zo zijn we de antennes van ons politieke immuunsysteem, een vrije en kritische pers, eigenlijk de afgelopen vijftien jaar kwijtgeraakt. In ruil daarvoor krijgen we 'Biertjuh?'.

Het migratiedebat: hoe het echt zit versus de beleving

Meest in het oog springend was de gijzeling van de ABP door zogenaamde asielissues. Wie een goed boek en goede analyse zoekt kan terecht bij Hein de Haas, die een prijs won voor zijn analyse (die wereldwijd vertaald wordt). Het boek werd op tijd gepubliceerd, ruim voor de verkiezingen en ik hoorde op de radio vele malen een goede analyse.

Het mocht niet baten, al deze feiten en analyses.

Veel liever versterkt de pers de onzin retoriek over asielzoekers als probleem van alles, terwijl duidelijk is dat jaren van Rutte's rottige beleid de huizenmarkt, arbeidsmarkt, gezondheidszorg behoorlijk naar de knoppen laat gaan.

Ruim baan voor grootkapitaal, laat de kleine man maar stikken. En zoek de fraudeboeven niet bij de dividendstrippers maar ga onbarmhartig en rasictisch op jacht bij de onderste lagen van de samenleving. Want die kunnen toch niet op tegen de oneindige sliert van landsadvocaten die telkens weer naar de rechter gaan om herstel van schandalen tegen te houden.

Esther Ouwehand verwoorde het goed. Er is een bestuurlijk dieptepunt waarin de overheid discrimineert en een zondebok politiek ontstaan waarin asielzoekers als probleem worden gezien. Niet dat dat het echte probleem is, maar het wordt zo erváren. En dus gaan we voor de beeldvorming symboolpolitiek introduceren. Om precies te zijn: zelfs een noodwet introduceren waarmee de politiek buitenspel wordt gezet. Terwijl de oorzaak in de voorafgaande jaren met Rutte's rot zit.

Rechts, extreem rechts en Rutte's rechterzijde

Ouwehand noemt het kabinet een club van geradicaliseerde VVD-ers en CDA-ers en wijst op de autoritaire trekjes van het kabinet. Minder toegang voor NGO's die bij de rechter voor mensenrechten en verdragen op willen komen. Demonstratierecht inperken. WOO-stukken die niet meer beschikbaar komen. En natuurlijk ook: bij afspraak een noodwet in het regeerakkoord zetten. Een inwendige onmogelijkheid. Want een noodwet haal je van stal als je iets niet kan voorzien, door plotselinge nood, niet als slimme regeringstruuk om parlement te omzeilen. En daar ging dus veel van het debat over.

Tijdens de ABP was Esther Ouwehand meermalen heel kritisch op Nieuw Sociaal Contract, die deze splijtende en discriminerende politiek mede mogelijk maakt. Pieter Omtzigt had tijdig de benen genomen natuurlijk, want die had eerder al gezegd dat regeren bij noodwet een slecht idee was. Alleen jammer genoeg was dat wel in het regeerakkoord terechtgekomen als ambtelijk truukje van Schoof. Als je dat in het akkoord zet dan moet je het daarna uitvoeren. En met dat non-argument zet je dan het parlement buitenspel (denkt hij, als vazal van Wilders die hem dit influisterde als deel van zijn tactiek).

Van Vroonhoven riep telkens dat ze comfortabel het advies van Raad van State over de noodwet afwachtte. Maar detail: dat zou komen nadat het noodwetje zou zijn ingevoerd. Ze kreeg de wind van voren: hoe verhoudt zich het parlement buitenspel zetten tot hoofdstuk 7 met beter bestuur uit het regeerakkoord. Het vergde heel veel consultancy speak voor van Vroonhoven om daar uit te komen. En dat lukte natuurlijk niet.

Kernpunt: het Nieuw Sociaal Contract, dat zou doorgaan voor beter landsbestuur, groot werd omdat mensen geloofden in de grondrechtelijke ambities van Omtzigt, doet iets wat niet uit haar programma voortvloeit; het buitenspel zetten van parlement. Of dat gaat lukken is een tweede. Maar zie het gewoon als een oefenrondje voor Wilders.

De agenda van Wilders: intimideren, verdelen en chaos maken en dan de meerderheid krijgen

Wat duidelijk zichtbaar is, is dat Wilders de marionettenspeler is in het spel. Partijen richten zich tot hem en Schoof is een voorgeschoven buikspreekpop van het engste ambtelijke soort. Hij heeft met een intimidatie tactiek via Twitter Omtzigt in de houdgreep en in onderdanigheid weten te krijgen want 'het land moet geregeerd worden'. Dat is een dooddoener.

Omtzigt wilde niet meedoen en die dacht dat een extraparlementair kabinet een slim idee was. Daar bleef echter weinig van over. Wilders heeft nu het beste van twee werelden. Hij heeft effectief een coalitie die hij via Twitter kapot intimideert en opdrachten geeft. Intussen heeft hij een coalitieregeling waardoor alles wat de oppositie inbrengt afgesabeld wordt. Hij is de premier zonder premier te zijn en kan de handen vrijhouden voor de volgende ronde.

Het meest interessant was in dit verband een uitwisseling tussen Timmermans en Wilders. Wilders deed een DARVO-tje. Dat is een omkering die ook Rutte vaak gebruikte. Een terecht verwijt keer je dan om en slinger je in iemands gezicht terug. En je keert dader en slachtoffer om.

Toen Timmermans aangaf dat Wilders vooral uit was op chaos om dan vervolgens vanuit die chaos een grotere positie te krijgen reageerde Wilders met: dat is paranoia. Ik denk zelf dat het de vinger op de juiste plek is.

Rutte 4 en asielbreuk: toonde al dat politiek immuunsysteem kapot was

Als we de film even terugdraaien dan moge duidelijk zijn dat ons politiek immuunsysteem al rond Rutte 3 kapot ging. Rutte stapte als eindverantwoordelijke voor institutioneel racisme en kindertoeslagenschandaal op. En...... kwam weer terug.

Heel even had Sigrid Kaag de sleutel in handen om Nederland de goede kant uit te werken. Het 'hier scheiden onze wegen' leek een belofte voor een nieuwe tijd. Maar niets was minder waar. De handige trukendoos van Rutte bleek sterker dan de nieuw-naïeve ridderlijkheid van Kaag. En zo bleef Rutte nog even aan en dat was ook de bedoeling. Nog eventjes in het zadel en dan door voor de Navo.

Toen het strategisch moment daar was, trok Rutte de stekker eruit. Hij hitste Yesilgóz op om op asiel te breken met het kabinet zodat hij als internationale handelsreiziger/premier een rondje in het buitenland kon solliciteren. Die hele breuk, het hele Rutte 4 had er gewoon niet moeten en kunnen komen. Ons land is kapot gemaakt vanwege de ambities van Raggende Ruiter Rutte. Ik voorspelde dat al, ruim tien jaar geleden in dit sprookje.

Het feit dat de persoonlijke ambities van één man, zo'n destructieve impact kunnen hebben op een land, toont dat de checks and balances er niet meer zijn. Pers, politiek, alles is simpelweg naar de hand te zetten en Rutte is daarin een wegvoorbereider geweest die het immuunsysteem mede kapot gemaakt heeft. Teflon-Rutte liet zien hoe je je gewoon niets moest aantrekken van inhoud, feiten of moraliteit en je eigen verhaal als media-story kon herhalen totdat dat verhaal belangrijker werd in de pers dan de realiteit. Het levert ernstige staatsrechtelijke en politieke houtrot op waar we nu bij uitstek last van hebben.

Asielfocus is dom beleid en economische zelfdestructie

Wat we kunnen zien is dat mede dankzij bubbels in sociale media, het een stuk makkelijker is om te verdelen dan om samenbindend gedrag te stimuleren. Wat we ook kunnen zien is dat de feitelijke agenda, economisch bezien, van grote asielstop economische zelfmoord is. Het is net zo dom als de Brexit voor Engeland was want je zet Nederland als open economie opeens dicht.

Bedenk dat in de gouden eeuw die geen gouden eeuw meer genoemd mag worden, het percentage buitenlanders in Amsterdam ruim 50% was. Juist de migratie helpt economie gaande te houden en was, zoals Powell onlangs in Amsterdam zie, ook de reden dat de Amerikaanse economie na Covid relatief snel weer op de been kwam.

Dat doet je afvragen: waarom zou je als partij voor 'de Nederlander' in feite jezelf in de voet willen schieten met al die populistische taal en zo'n destructief programma. Waarom belastingverlagingen voor bedrijven en verhogingen voor de gewone man. Dat is Trumpiaans kniebuigen voor bedrijven en je eigen bevolking een grote hak zetten.

Het antwoord daarop lijkt me helder. Wilders (en Baudet) zijn in feite de useful idiots die door buitenlandse mogendheden mede geholpen worden een verdelend, uitsluitend wereldbeeld te introduceren in democratiën omdat andere overheden (én bedrijven) daar geopolitiek en economisch meer baat bij hebben dan bij een goed functionerende democratie (die immers grote machthebbende economische bedrijven via kartelrecht strak aan de touwtjes houdt).

Komt er een Nederlandse lente, na de Amerikaanse lente?

Lang geleden al droomde ik over een Nederlandse lente. Een politieke lente waarin we ons niet langer laten verdelen, maar de ogen op de bal houden. Waarin we niet voor het carnaval gaan, maar gewoon voor leuke mooie feestjes, zonder drinkgelagen, met verbinding en respect voor iedereen. Een einde aan het ik-tijdperk en terug naar solidariteit.

In Nederland gaat dat er voorlopig niet van komen. Maar heel misschien gaat de VS, die ons met Trump een dieptepunt liet zien, nu toch ook laten zien hoe het wél kan. Met de nieuwe combinatie Harris/Walts lijkt een kentering te zijn ontstaan.

Steeds duidelijker wordt hoe de media, hoe Twitter/X, gekleurd in het debat staan en hebben gestaan. Eerst wordt er maanden gezeurd over de leeftijd en seniliteit van Biden en als hij vervangen is door Harris, dan is het onderwerp weg. Dat Trump veel senieler en dementer is en regelrecht een gevaarlijke gek, wordt opeens niet meer belangrijk gevonden. Die dynamieken worden gezien en ook herkend door jongere generaties.

De republikeinen in de VS zijn inmiddels zó ultrarechts geworden dat je ze gewoon maar moet beschrijven als de nieuwe witte Taliban. Een soort Ku Klux Klan, die in een dik boek, project 2025 bschrijft hoe ze verder gaan. En let wel; ze zijn al een eind op weg, nu de Supreme Court een belangrijk precedent rond abortus (Roe v Wade) heeft ontkracht met een nieuwe uitspraak en zo het recht op abortus op het spel heeft gezet.

Daartegenover staat het hoop en optimisme dat Harris en Waltz brengen. Ze prikken de ultrarechtse smoesjes door en richten zich op wat de mensen bindt en hoe de samenleving voor iedereen een leefbare samenleving is. Ik hoop dat die hoop en dat optimisme een voorbeeld moge zijn en dat we ook in Nederland begrijpen hoe we uit de greep van de ultraechtse verdelers en haatzaaiers kunnen blijven.

Hoe het ene sprookje van Rutte elf jaar later uitmondde in de kleren van de keizer

2021-03-27T09:18:00.021+01:00

Ik schreef 10 jaar geleden een sprookje over Mark Rutte. Daarin benoemde ik op vrolijke wijze hoe zijn regeringsstijl eruit zag. Dat zelfbehoud en blijven zitten als leider zijn belangrijkste drijfveer was, ten koste van alles wat rechtsstaat en eerlijkheid heet, ten koste van de burgers van zijn land. Ik doopte hem de raggende ruiter en die naam heeft hij, 10 jaar later, ruimschoots waargemaakt.

Inmiddels is het tijd voor een tweede sprookje. Ditmaal over de recente gebeurtenissen rond de verkenning en formatie. Wellicht ditmaal wat ernstiger van toon. De volstrekte feitenvrijheid waarmee Rutte opereert is letterlijk een gevaar voor de bevolking (wel/niet groepsimmuniteit) en de manier waarop hij zich, omringd door vazallen, heer en meester waant van het politiek bedrijf is zorgelijk, om niet te zeggen angstaanjagend.

De inwendige politieke logica dicteert dat een leider die het parlement buiten werking zet of dat ambieert, omwille van het makkelijk regeren, zelf zo snel mogelijk uitgeschakeld en genegeerd moet worden. In feite is een regering over links, vanuit D66, CDA en diverse regenboogpartijen de enige optie die ons land, als we de rechtsstaat eer aan willen doen, resteert. Het niveau van ons politieke en publieke debat in Nederland is echter te laag, te incidentgedreven om die conclusie te kunnen trekken. Het politiek landschap is te gefragmenteerd om dit te realiseren.

Alle reden om dit tweede sprookje te schrijven. Niet om nu de wereld te veranderen, maar om over tien jaar terug te kunnen kijken en dit bizarre moment in de democratische geschiedenis te herinneren op de manier zoals ik er nu tegenaan kijk.

========

Er was eens een land. Dat had een premier die te lang de baas was en het nog langer wilde blijven. Hij trok zich weinig aan van de rechtsstaat en moest opstappen omdat er systematisch gediscrimineerd werd en burgers lelijk in de verdrukking waren gekomen. Aan aantal moedige parlementariërs had daar flink achteraan gezeten. Veel andere mensen hadden echter zoiets van, het is een vrolijke man, zit op de fiets, spreekt met twee woorden, laat maar zitten. Dat het land in werkelijk steeds meer verscheurde was wel de realiteit, maar kwam niet aan de oppervlakte.

Er kwam naar buiten dat de premier zelfs een 'doctrine' had: niets opschrijven, nooit niet, dan kun je het later altijd ontkennen. Terwijl al zijn vazallen ontkenden dat die doctrine er was, wist iedereen dat het wel zo was. Dat was precies zijn werkwijze, waarbij hij ook nog door listig manoeuvreren ervoor zorgde dat allerlei andere mensen moesten opstappen, zolang hij het zo kon spelen dat hij er weinig van wist of niets mee te maken had. Het was opzichtig, maar hij kwam ermee weg, want de media, het publiek en de journalisten in het land lieten zich makkelijk foppen.

De verkiezingen kwamen eraan en het werd spannend en interessant. Er waren veel vrouwelijke leiders en er was een andere toon en debat te zien. Duidelijk was dat één vrouw eigenlijk veel meer klasse en allure had dan de premier. Maar ook duidelijk was dat de bevolking zo aan de buis gekluisterd zat, dat de verkiezingsuitslag eigenlijk vooral de weerspiegeling was van de laatste twee weken media-rapportage over de verkiezingsstrijd.

Een naar nazistisch rechts mannetje dat teveel aandacht had gekregen kreeg veel zetels. De stoere vrouw met leiderschap kreeg er veel bij. Een lange man, de penningmeester, was nog niet zo goed op de televisie en glibberde achteruit en een kleine rode vrouw, wiens partij te klein was geworden en weinig media aandacht kreeg, kwam weinig aan bod maar haalde toch nog wat zetels.

En de demissionaire premier?

De premier had het geluk dat in het televisieprogramma waar elke partij aan de schandpaal werd genageld, zijn kindertoeslagen schandaal onbenoemd bleef. Eén burger had hem het vuur na aan de schenen gelegd maar dat was het. Dankzij zijn beminnelijke lach en vrolijke blik won hij weer de verkiezingen. En hij voelde zich onoverwinnelijk. Hij zou premier worden, de langstzittende allertijden in Nederland en niets kon hem in de weg zitten.

Niets?

Eén klein clubje parlementariërs zat hem dwars. Dat waren diegenen die hem ten val hadden gebracht. Het was alom bekend dat hij een bloedhekel had aan Pietertje. Dat was er echt zo één die hem onder de huid ging zitten. Pietertje was de lastpak in de klas die hij verder prima onder controle had. Het liefst zou hij hem wegsturen, dat wist iedereen.

Maar Pieter was een lastige, want die hoefde niet zoveel meer te leren van de premier. Die had in zijn eentje bijna ervoor gezorgd dat een moord op een journalist in een ander land was opgelost, dat de corruptie aan het licht kwam en dat de premier van dat andere land opstapte (en diens staf later gearresteerd werd). Hoe kun je die nou kwijt?

De premier had één voordeel. De partij van Pieter hing een beetje in de touwen. Ze hadden hem te bijterig gevonden om hem lijsstrekker te maken en een beetje zwabberend uiteindelijk toch gekozen voor de lange penningmeester als lijsttrekker. Maar die had alleen maar grote vergezichten en kende het politieke handwerk en zijn eigen cijfers niet. Dat waren maar 'details'. Een groene tegenstander had dat manko duidelijk blootgelegd in een televisie-interview en dat was genant om te zien.

Terwijl Pieter bijna evenveel zetels kreeg als die lange penningmeester vertrok de voorzitter van hun partij, die er met de leiderschapsverkiezingen zo'n zootje van had gemaakt. En de partij, die Pieter hadden gevraagd zich even koest te houden, zodat de lange lijsttrekker stemmen kon trekken, was aan het nadenken: wat moeten we met hem?

Ze startten een roddelcampagne dat ie erg ziek en overspannen was. Nu klopte dat natuurlijk wel, maar niet omdat ie medisch gezien ziek en overspannen was, maar omdat zijn eigen partij hem zo weinig loyaal behandelde. Misschien dacht de partij wel dat, om te regeren, het maar het beste was als Pieter even wat langer op de bank zou gaan zitten. Diverse journalisten lieten zich lenen voor dit lage spel en Mark dacht: prima, die partij wil uiteindelijk wel graag meeregeren en zal Pietertje wel op het strafbankje laten zitten. Daar kan ik wat mee.

Verkennen en formeren

Vanuit het parlement werden intussen twee mensen aangezocht om te onderzoeken hoe het nieuwe kabinet eruit moest zien. De partij van Mark en de partij van de wijze vrouw werden vertegenwoordigd. Nu viel eigenlijk wel op dat die mevrouw die de wijze oude vrouw vertegenwoordigde, jaaarenlang voor Mark gewerkt had. De oude geschiedenisleraar zei tegen het land: 'Jongens, meisjes, let op, er zitten twee mensen aan tafel die de premier heel goed kennen en misschien niet echt onafhankelijk zijn'.

Het kabinet kreeg ondertussen langzaam Corona. Natuurlijk zei de premier telkens bij persconferenties dat het ging om gedrag, maar dat goldt niet voor hemzelf. Hij wist ook niets van het virus en dat het kon besmetten zonder dat er symptomen waren. Hij liet zich nauwelijks testen. En ook de rest van het Kabinet vond dat terwijl de gewone mensen achter de schermpjes aan het digitaal thuiswerken waren, zij nog wél fysiek bijeen konden komen. Dat kon niet goed gaan en dat ging niet goed.

Eén van de twee verkenners van de formatie kreeg Corona, was na de test niet thuis blijven zitten en begaf zich spoorslags naar huis. Ze graaide wat paperassen bij elkaar en liet zich naar huis brengen. En er werd een foto gemaakt. Eerst was er nog niets aan de hand, maar toen de fotograaf nog eens wat beter keek, kon ie de papieren lezen. Toen barsste een grote discussie los in het land. Er stond, om te bespreken met Mark en de oude wijze vrouw: Pietertje: andere functie. En: penningmeester onderhandelingsstijl. Dit was ongelofelijk. Plus: linkse partijen werken niet echt samen.

Terwijl iedereen de papieren ging lezen gingen diverse van de leiders van politieke partijen die bij de Corona-mevrouw langs waren geweest, in zelfisolatie. Zij gaven, anders dan de kabinetsleden, wél het goede voorbeeld. De partijen links lieten weten dat ze wél samenwerkten en de partij van de penningmeester liet iedereen weten dat ze als één man achter Pieter stonden en dit bizar vonden.

Mark: zand erover - snel verder

Premier Mark was inmiddels door de wol geverfd en pastte zijn gebruikelijke tactiek toe. Hij slachtofferde de direkt betrokkenen en zet snel nieuwe spelers op het schaakbord en doet alsof er niets aan de hand is. Wat op het papier stond had ie nooit gezegd, dat was niet zijn schuld en hoe het allemaal kon wist ie niet. Maar één ding vertelde ie wel: 'Niemand gaat hier ooit uitleg over geven'.

Dat laatste was echter een brug te ver. Natuurlijk was het zo dat hij zijn eigen ambtenaren had uitgeleend om de verkenners te helpen bij het formeren. En iedereen wist dat ie een bloedhekel aan Pietertje had, dat was een bekend feit. Publiek en politiek realiseerden zich dat de kans groot was dat hij hier een politieke tegenstander wél uit de weg wilde ruimen en daarom haast had. Maar dat soort gedrag was toch voorbehouden aan dictators en bananenrepublieken, dat gebeurt toch niet in Nederland?

Heel opvallend was dat het parlement van het land heel snel twee nieuwe verkenners aanwees. En die wilden heel snel, niet-Coronaproof- gaan vergaderen. Snel verder, want het is vervelend allemaal. De vrouw van Pieter pikte het niet: ze liet via digitale postduiven weten dat Pieter door de verkiezingen benoemd was in het parlement en er helemaal geen sprake kon zijn van 'andere functie' en dat dat een minachting van de democratische wil van het volk was.

Toen ook nog in de avond van die dag iedereen op het nieuws had kunnen zien hoe de premier erover dacht ging er een schok door het land. Hij had gezegd dat niemand ooit uitleg zou geven. Alsof hij de baas was en niet het parlement. Men herinnerde zich de discussie weer over de Mark-doctrine. En het besef drong door dat even snel doorgaan helemaal niet een goed idee was.

The day after: geen zand erover - apart debat

Opvallend was dat de linkse mevrouw van de kleine partij met de eerlijkste lijsstrekker aller tijden (een man die uit de politiek was vertrokken, de enige politicus met eergevoel, zij was hem opgevolgd), op de rem ging staan. Zij gaf aan niet met de nieuwe verkenners willen te praten tot er uitgebreid in het parlement met de oude verkenners was gesproken en die oude verkenners een rapport hadden gemaakt. Eerst even precies weten hoe het zit en begrijpen waarom ze de wensen van Mark zo duidelijk op papier hadden gezet. En wie dat dan had gedaan?

Aldus wakker geworden beseften allerlei partijen dat het inderdaad belangrijk was om eerst de oude verkenners ter verantwoording te roepen. De oude verkenners gaven aan zeker toelichting te willen geven en er werd een moment gepland voor het debat. Daarmee leek de kous af te zijn, althans voor de media en het publiek. Die gingen nog eens uitgebreid terugblikken op het proces.

Nieuwe verkenners verdedigen de oude opeens, in plaats van af te wachten

Het volgende hoofdstuk werd de dag erna geschreven door de nieuwe verkenners. Die hadden gewoon achterover kunnen gaan leunen tot het parlementaire debat af was. Of zelfs hun zetel ter beschikking kunnen stellen zodat het debat in alle vrijheid gevoerd zou kunnen worden. In plaats daarvan gingen ze wrijven in de vlek met een brief die overduidelijk en opzichtig een poging was om de fouten van de vorige twee verkenners te verhullen.

De teksten op het briefje van de Corona-mevrouw zouden zelf verzonnen zijn en geen enkel verband houden met de eerder gevoerde gesprekken. Het was een interne voorbereidingsnotitie van televisiekijkende ambtenaren, niet meer en niet minder.

Ook die twee verkenners waren overigens geen onafhankelijke externe wijze mensen, zoals vroeger het geval was, maar twee vazallen van Mark zelf. Dat had ie weer handig geregeld inderdaad.

Hoe loopt dit sprookje af voor Mark, de raggende ruiter?

De geschiedenisleraar van het land werd geraadpleegd. Hij vertelde:

Te voorzien is dat het parlement in dit sprookje, zonder aanwezigheid van Pientere Pieter niet in staat is zich te realiseren dat ze met eigen ambtelijke ondersteuning, met écht onafhankelijke verkenners een nieuwe start moeten maken. Er is zoveel verdeeldheid dat een polderoplossing komt en een ingewikkelde formatie, gevolgd door een nieuw kabinet met Mark. Het gezag van Mark is dan zo minimaal dat er veel sterke polarisering in het land en debat plaatsvindt. De tweedeling neemt toe en helaas de onrust.

Wat te hopen is, is dat dit de aanleiding is voor alle andere partijen om de handen, zonder Mark, bijeen te slaan en te besluiten samen te werken in een nieuw kabinet en als eerste de regel aan te nemen die ook in alle andere landen geldt: een premier kan nooit langer dan 8 jaar premier zijn.

De vrouwelijke politici kunnen dan laten zien hoe een menselijke politiek eruit ziet en het sprookje van Mark wordt dan snel een voorbijgaande herinnering aan een kille, koude maar leerzame periode uit onze politiek, waar een eerzuchtig jong mannetje met zijn holle praat en duikgedrag helaas de kans heeft gekregen de levens van tienduizenden Nederlanders tot een hel te maken en dit pas ten einde kwam toen bleek dat hij Pientere Pieter uit de weg wilde ruimen.

Rutte is zelf het meest zorgelijke virus dat in Nederland rondgaat

2021-01-30T19:25:00.004+01:00

Lieve mensen van Nederland,

Ik zal het zo kort mogelijk houden.

Ik volg en verbaas me al ruim tien jaar over ons land, de politiek en het publiek, onze reacties op wat er gebeurt in Nederland en in de wereld.

In het bijzonder zie ik nu een discussie over het OMT, het al dan niet open houden van scholen en mij vielen nu pas de schellen van de ogen. Ook het OMT is besmet geraakt namelijk met een virus. Net als vele andere personen en partijen die dichter dan 1,5 meter bij Rutte zijn gekomen. Want...

Rutte is zelf het grootste virus !

In de tien jaar bloggen hier heb ik herhaald gewezen op de houtrot in de rechtsstaat en is mijn waardering voor Rutte al ras omgeslagen in grote zorg; zie mijn blog van enige maanden geleden hier, waarin ik schetst hoe hij als pathologische windvaan duikt en duikt en meewaait en zelf zorgvuldig buiten schot blijft.

Vandaag mochten we kennismaken met het zoveelste onderdeel van de Rutte doctrine: schuiven met zogenaamde experts, als het OMT, om zelf verstopt te blijven achter een: zij zijn de deskundigen, ik volg hun advies.

Laten we de dingen bij hun naam noemen. Tuurlijk hebben we last van Coronavirus en de nieuwe variant. Maar het echte virus waar Nederland al tien jaar aan kapot gaat is het Rutte virus.

Het is een virus dat verantwoordelijk is voor allerlei politieke waanzin en zich heel goed weet te verstoppen. Net als je het denkt te pakken te hebben valt er een ander politiek slachtoffer. Het verstopt zich in andermans zakken en de een na de andere politicus valt besmet uit.

Wat wil het Rutte virus?

Het wil overleven, net als elk ander virus, en daartoe herhaalt het zijn gedrag dat succesvol is gebleven. Zogenaamd de gewone jongen uithangen, telkens een nieuwe laag snot en teflon gebruiken om kritiek te negeren, vooral enorm zichtbaar steunen van besmette politieke slachtoffers en die doodbesmettelijk wegwerken uit het debat/politieke domein.

Wat is het slimme aan dit virus: het heeft zich vermomd als wit bloedlichaampje. Het Rutte virus doet alsof het de helper is, de gids, de good guy. Het virus dat het vaasje Nederland intact wil houden. En generaties mensen laten zich foppen.

Achter de schermen doet het Rutte virus echter evenveel schade als alle andere rechts-extremistische virussen. Het schakelt de rechtsstaat, het werkelijke immuniteitssystteem, systematisch uit omwille van de eigen overlevingsdrang.

Wat wil het volk?

Paradoxaal genoeg heeft het volk nog niet door dat het Rutte virus geen wit bloedlichaampje is, maar ons immuniteits-systeem, de rechtsstaat, negeert, uitholt en daarbij nodeloos slachtoffers maakt.

Wat zouden we moeten willen?

Wat je met elk virus wilt: vaccineren of met een lockdown definitief de kop indrukken zodat het geen schade kan aanrichten.

Wat zouden we moeten doen?

We moeten ons realiseren hoe schadelijk het Rutte virus is. En daarnaar handelen. De OMT-leden moeten daad bij woord voegen en opstappen, zich realiseren hoe ook zij besmet raken en ervoor passen om in dit politieke circus een rol te spelen.

De rest van Nederland heeft nog 1,5 maand om zich af te vragen welk virus meer schade aanricht: het tijdelijke Coronavirus of het al 10 jaar vernietigend om zich geen grijpend Rutte virus.

Succes !

Ik wens u veel wijsheid toe bij de verkiezingen.

Verbazing over verdwijnen van 'doenvermogen' bij overheid - van kindertoeslagen tot mondkapjes

2020-10-17T13:13:00.007+02:00

Ik verbaas me over het bij onze Ministeries volstrekt weggesaneerd zijn van al het gezonde verstand en doenvermogen. Verblind door de mogelijkheid om beleid te maken zijn er nu alleen nog maar jonge afgestudeerde ja-knikkers die onze Ministeries bemensen met maar één doel: de Minister uit de wind houden. Daarmee sluipt de betonrot in de democratische samenleving.

Zeg ik trouwens niet zelf. Zegt vooral ook Tjeenk Willink in zijn boekje, Groter denken, kleiner doen. En de voorbeelden van die feitelijke handelingsonmacht, het gebrekkige doenvermogen stuiteren je in alle waanzin tegemoet. Lees vooral ook de uitmuntende voordracht van Pieter Omtzigt, met de veelzeggende en deprimerende titel: de onbetrouwbare overheid. Een voordracht die zelfs het respect afdwong van het niets-ontziende alles-en-iedereen-bashende Geen Stijl. Onder andere vanwege dit soort obervaties:

Wat wel met wortel en tak moet worden uitgeroeid, is de cultuur van het koste wat kost fouten verbergen, er tien jaar lang mee kunnen doorgaan, aan de cultuur van onvolledig voorlichten, van het blokkeren van transparantie. Waar een einde aan moet komen is de desastreuze focus op rechtspinnen wat krom is, op het tegen elke prijs proberen te vermijden dat een overheidsorganisatie op korte termijn imagoschade oploopt.

Kindertoeslagaffaire

In een vlaag van overmatige opsporingsdrang ging de dienst Kindertoeslagen zijn boekje veel te ver te buiten. Dubbele nationaliteiten werden bijgehouden en vormde de basis voor een administratief straf- en martelregime waar talloze ouders mentaal en fysiek aan onderdoor gingen. Keer op keer werd de kamer informatie onthouden, werden rechters voorgelogen, totdat de beerput zo ging stinken dat ie wel open moest.

De bagger die we toen zagen was ongelofelijk, maar hoppa, oud McKinseyaan Hoekstra reorganiseerde op stel en sprong het Ministerie, stelde van Puffelen (van Huffelen) en van Puffelen 2 (Vijlbrief) aan en dat zeg er goed uit, daadkrachtig. Nu zou het wel goedkomen met die ouders. Toch?

Niets is minder waar. Deze week bleek in de Tweede Kamer dat in één jaar tijd van de 30000 ouders niet de beloofde 500 ouders zijn geholpen maar tot nu toe minder dan 100. Er zijn 500 mensen aangenomen om het probleem op te lossen en vele miljoenen besteed aan consultants in het proces. Ja, ja, want we willen het allemaal heeeeel zorgvuldig doen.

Ik denk dat het anders ligt. We zijn bij Ministeries en diensten het vermogen verloren om nog te handelen. Beleidsmakers verliezen zich in gespin naar de media en politiek en er steekt niemand de handen uit de mouwen. Als dat nodig is bellen ze consultants op. Die weten het ook niet, maar worden ervoor betaald om als slavendrijvers tegen de medewerkers te zeggen dat ze op moeten schieten. Kortom: het doenvermogen is verdwenen op onze Ministeries. Het vermogen om concreet een brand te blussen en probleem op te lossen.

Laten we ons hierbij ook realiseren dat er een heel cynische reden is dat de Belastingdienst voor beul en rechter tegelijk speelde en mensen volledig afkneep. Dat was zo afgesproken met het Openbaar Ministerie, aldus Omtzigt:

Daarom hebben het Openbaar Ministerie en de Belastingdienst in onderling overleg de volgende aanpak afgesproken: het Openbaar Ministerie zou de gevallen waarbij fraude makkelijk te bewijzen was strafrechtelijk vervolgen, maar in een aantal gevallen werden de ouders juist aangepakt. Bij hen werd met behulp van het bestuursrecht de kinderopvangtoeslag stopgezet.

Kortom: alle reden om na 10 jaar ellende en eigen rechter spelen door de Belastingdienst nu de steven te wenden en het kostbare geld niet langer te besteden aan consultants, maar linea recta richting de gezinnen. Zonder te zeuren over rechtmatigheid of dat het bij verkeerden terecht komt. Die beurt is voorbij.

Mondkapjes

Vandaag in het nieuws. Op de website overheid.nl staat een zelf te maken mondkapje. Al sinds de zomer. Maar naar nu blijkt is bij de omrekening van inch naar centimeters een fout gemaakt. Het mondkapje is veel te groot. Het tekent de absolute knulligheid waarmee dit kabinet de Coronacrisis heeft aangevlogen.

Allereerst is daar natuurlijk de handicap dat onze premier een volleerd windvaantje is. Hij beweegt mee op golven van politiek en neemt geen leiding. Dat doet hij pathologisch, al 10 jaar lang en al zijn medepartijgenoten of andere partijen raken beschadigd terwijl hij met een grote glimlach op zijn fiets gaat zitten. Maar goed, de detail-analyse over dat mankerend leiderschap van Rutte leest u hier.

In het verlengde daarvan heeft een groep denkers uit het RIVM een rol gekregen om als 'experts' het kabinet te adviseren. De politieke redenering van Rutte is daarbij: ik geef hun de schuld als het misgaat en maak het democratisch en politiek proces zo lekker ondoorzichtig. Notulen van het zogeheten outbreak management team zijn geheim en alle aangeboden hulp van goede denkers (en professionals die in het veld hebben gewerkt en daar ebola hebben bestreden) wordt vriendelijk doch beslist geweigerd.

Beleidsoverwegingen rond mondkapjes (als zouden ze niet werken: in tegenstelling tot wat alle internationale ervaringen leren) en angst voor een te krap aanbod medische mondkapjes zijn er de reden voor dat het publiek in Nederland wordt wijsgemaakt dat mondkapjes niet helpen. Tegelijk doen we - tegen beter weten in - alsof Corona alleen door zichtbaar zieke mensen wordt overgedragen (wat al bij de derde persoon in Nederland niet meer zo was: de bron van besmetting kon toen niet gevonden worden). Dus stellen we de testcapaciteit daarop af: duidelijk zieke mensen testen, de rest niet.

Vervolgens gaan de denkers in het OMT en Kabinet omwille van beleidsmatige overwegingen rond de markt van testen, dat beleid belangrijker vinden dan heeeel veeeeel testen tijdens een pandemie (terwijl politici op dat moment roepen: testen, testen, testen). Buitenlandse spelers worden de deur geweerd totdat de mediadruk zogroot is dat men overstag moet. Mondjesmaat mogen er testen worden uitgevoerd, maar nog steeds: nee hoor, dat hadden we niet kunnen voorzien.

Er komt een dashboard met cijfers. De cijfers worden met terugwerkende kracht gewijzigd zonder dat duidelijk is hoe. Er zijn 3 a 4 wetenschappers full time in bedrijf op twitter om uit te leggen wat er gaande is. Plotseling zakt het aantal verpleeghuizen met besmettingen van 340 naar 170. Legt er iemand uit hoe dat komt? Nee. Het is een groot drama, waarbij stap 1 is dat we bij overschrijding van signaalwaarden helemaal niets doen. En zo komen we in een tweede golf.

Geleidelijk aan dringt tot Nederland door dat er echt een tweede golf is, dat er onvoldoende testcapaciteit is (was te voorzien, is niets op gedaan), dat mondkapjes toch nuttig/nodig zijn en het advies in verpleeghuizen om ze niet te dragen eigenlijk gebaseerd was op angst voor schaarste en ga zo maar door. Er komt ook na aandringen van buiten eindelijk een routekaart, waarvan de werking in de praktijk volstrekt onduidelijk gaat zijn.

De nieuwe routekaart is ontworpen om te falen 👇
(of ik begrijp het niet goed)
— Bert Slagter (@bslagter) October 14, 2020

Dan is er dus het gezigzagde mondkapjes advies. Heeel dringend advies nu want we moeten nog studeren op de mate of het juridisch kan. Ach, windvaantje Rutte, als we een wet hebben op autogordels, dan moeten mondkapjes daar vrij snel aan toegevoegd kunnen worden. Zelfde vraag, zelfde collectieve actieprobleem, dus verplichten die handel.

Waarmee we terug zijn in een lockdown en wat doen we: alles dicht, behalve de scholen en de verpleeghuizen. Want ook nu weer zijn we blind voor de realiteit dat via scholen en zogenaamd gezonde kinderen met weinig symptomen, de meeste stukjes virus overgedragen worden richting ouderen. Dus we leggen als het ware een rode loper uit voor het virus, terwijl je echt beter zou kunnen weten.

Teveel denken, te weinig doen

Er zit dus bij de Ministeries (ik generaliseer even, laat bijvoorbeeld de suikertaks ook even buiten beschouwing) veel te veel denkvermogen zich bezig te houden met kantoortje spelen. Maar geef ze één serieuze crisis waarin je moet handelen, waarin je moet branden blussen en problemen oplossen en het hele raderwerk verzuipt in een aaneenschakeling van ingehuurde of aangestelde pseudodeskundigen, geharrewar over futiele technische details terwijl de hoofdlijnen duidelijk zijn.

Kindertoeslag: nog dit jaar blind 300.000 ouders geld overmaken, boeken sluiten en pas weer salarissen uitkeren aan Vijlbrief en van Huffelen als de allerlaatste ouder zijn geld heeft. Laat ze zelf in de tussentijd maar ervaren hoe je rond moet komen als je recht hebt op geld maar het niet krigt.

Corona/Covid: heel snel heel veel meer testen en sneltesten; OMT uitbreiden met Red team en besluitvorming transparant maken; heel goed monitoren of niet snel de scholen dichtmoeten en vooral ook: een aparte pot met 2 miljard niet aan BBP-investering besteden maar aan de overname's van theaters en culturele instellingen. Het retourgeld kun je te zijner tijd ook in natura ontvangen: gratis kaartjes voor 10% van de voorstelling; door overheden uit te delen aan groepen die het niet te breed hebben bijvoorbeeld?

Lieve beleidsambtenaren, lieve regering: kunt u vanaf nu alstublief iets meer als de brandweerman in actie komen en niet als de ivoren toren wetenschapper of handige diplomaat die gevangen wordt in de koplichten van de actualiteit?

Tien jaar Rutte: Corona toont dat hij als pathologische windvaan meer kapot maakt dan ons lief is...

2020-09-27T11:34:00.003+02:00

Als oude man, heb ik vele premiers zien komen en gaan. Ik herinner me de opluchting toen frisse en jonge Mark Rutte in de Tweede Kamer stond. Op een heel heldere manier stond hij de Tweede Kamer te woord. Wat een prettige afwisseling: er woei een nieuwe wind door de Kamer.

Van frisse wind, tot raggende ruiter en vernieler van de rechtsstaat

Ruim een jaar later kwam ik erop terug. Ik zag in dat jaar vooral iemand die in blinde ambitie alles doet om zelf in het zadel te zitten en het record van Lubbers te gaan breken. Koste wat kost, zonder enige behoefte om inhoudelijk consistent te zijn en zonder behoefte om echt te luisteren naar deskundigen en wijze raad van Raad van State, Rekenkamer en dergelijke. Ik schreef er dit sprookje over: Rutte als raggende ruiter, die zijn eigen paard tot uitputting drijft door zijn blinde ambitie en onvermogen gebalanceerd te handelen.

Sindsdien is het eigenlijk alleen maar erger geworden. Als ik mijn blogs teruglees komen er allerlei herinneringen terug die het beeld bevestigen: - het snelle fristi-jongens akkoord vol illusiepolitiek, opgesteld met Samsom - de gedoogpuinhoop met Wilders, - de Teevendeal, Zijlstra en Grapperhaus debacle - herhaalde dividendbelasting beweging richting grote bedrijfsleven - de belofte om bij minderheidscoalitie breed draagvlaak te zoeken en de andere werkelijkheid - de 1000 euro die we nooit meer gezien hebben, - de toenemende holle retoriek over de rechtsstaat. - de nog hollere retoriek over Nederland als broos vaasje.

In essentie hebben we kunnen zien dat onder zijn bewind, het gebruikelijk is geworden dat het Kabinet zich niets meer gelegen laat liggen aan de rechtsstaat, adviezen van Raad van State, opmerkingen van Algemene Rekenkamer en noem maar op. De kindertoeslagaffaire is daarmee geen uitzondering op één departement, maar het deksel van de beerput. Het is zo erg dat de oud vice-President van de Raad van State er apart een boekje aan wijdt: Groter denken, kleiner doen. Daarin wordt de onaangename ambtelijke en mediadynamiek wel heel duidelijk verwoord:

Politieke adviseurs en communicatie-experts proberen hun minister niet alleen extern – tegenover de buitenwacht – maar ook intern – binnen het eigen departement – ‘uit de wind’ te houden. De inhoudelijke en uitvoerende deskundigheid op de departementen is afgenomen. Door de grote mobiliteit in politiek, bestuur en ambtenarij is het collectieve geheugen als tegenwicht weggevallen. De meeste departementale bibliotheken en documentatie-afdelingen zijn opgeheven.

Als adviseur is de Raad niet de algemene juridische dienst van het Rijk. Hij moet dat ook niet worden. Hij moet echter wel rekening houden met de verzwakte positie van de departementale wetgevingsjuristen. Die zwakke positie is riskant in een rechtsstaat waarin de wet een vitale rol heeft. Dáárom moet de kwaliteit van de rechtsstatelijke en de juridische toetsing door de Raad hoog zijn.

Afgelopen jaar deed ook de huidige Raad van State een duit in het zakje met een soortgelijk ongevraagd advies over de ministeriële verantwoordelijkheid temidden van de medialogica van dit moment. Kort samengevat: als we elkaar een rad voor ogen gaan draaien met slechte informatievoorziening aan de Tweede Kamer, dan is het einde zoek.

Daarnaast wijst de Afdeling advisering in haar advies onder meer op de toenemende incidentgedreven verantwoordingscultuur. Tot slot draait veel om een goede informatievoorziening door ministers en ministeries aan het parlement en om goede spelregels in politiek-ambtelijke verhoudingen; dat blijkt een voortdurende “strijd”. Deze ontwikkelingen hebben samen de werking van de ministeriële verantwoordelijkheid vertroebeld.

Iedereen wordt aangeschoten/geraakt, behalve pathologisch windvaantje Rutte

De rode draad is daarbij als volgt. Rutte positioneert zich in elk debat als een paling in een emmer snot, zodat hij als premier zijn handen niet vuil hoeft te maken. Het is alsof in een western waar de kogels in de rondte vliegen. Alle karakters in de film, met uitzondering van de hoofdpersoon, raken gewond. We kunnen een lange lijst maken van Teeven, Opstelten, Wilders, Jolande Sap (Kunduz), Samsom ('bruggen bouwen') tot aan Hugo de Jonge.

Wat Rutte zeer behendig doet is discussies framen, vermijden en telkens zijn steun uitspreken voor de bewindslieden die later gaan sneuvelen. We zien dat ook in de Corona-discussie gebeuren. Maar het virus laat zich niet zo makkelijk verbaal wegsturen en toont hoe dit kabinet het kantoortje spelen tot opperste tactiek heeft verheven. Rutte dacht met wat stoere speeches vanachter het bureau en het inschuiven van een Outbreak Management Team de boel te kunnen beheersen.

Uiteindelijk blijkt de centrale vaardigheid van Rutte niet zozeer werkelijk leiderschap te zijn, maar een vermogen om prima aan te voelen hoe de wind waait en hoe daarop te reageren. Hij steekt de vinger in de lucht en zoekt de positie die redelijk lijkt, het meest past bij wat hij om hem heen hoort en die -bovenal- hem niet tot eindverantwoordelijke maakt als het echt misgaat. Vervolgens bouwt hij daar de bijpassende redeneringen bij. Hij is in essentie een pathologisch windvaantje dat niet anders kan dan windvaantje zijn en blijven.

Corona toont verschil tussen papieren kantoorpolitiek en werkelijk management

De realiteit van Corona dwingt en toont de zwakte van dit kabinet in volle glorie: een volstrekt onvermogen om de realiteit te begrijpen en vanuit die realiteit te handelen. Grotere nadruk op kantoor-redeneringen en politieke positionering en volstrekt gebrek aan respect voor de zogenaamde 'helden' uit de zorg en kritische functies. Nadat die zich maanden uit het zweet hebben weggesloofd besluit dit kabinet om niet hen 2 miljard te geven, maar vooral een groep bedrijven (met een WIR-achtige BIK-regeling die ook door toenmalig Minister Ruding nu volkomen met de grond gelijk gemaakt wordt). ook komt er een politiek imago-potje van 20 miljard (kijk Wiebes en Hoekstra eens daadkrachtig zijn) dat buitenparlementair door een stel politieke vrienden verdeeld mag worden.

De echte aandacht voor de realiteit is van oudsher een zwak punt van Rutte. Nog voor de journalistieke lichtgewichten en elite van dit land het door wilden hebben legde ik als oude heer langs de zijlijn de vinger op het kernprobleem van Rutte en zijn regeringspolitiek: met verbale truuks werd de realiteit telkens weggemanaged. Maar echte aandacht voor het probleem van uitvoering van regels en de werkelijkheid was er niet. Zie mijn blog hierover uit 2012 (implementatie-analyse ontbreekt) en de kenschets van de illusiepolitiek zoals die met Samsom en Rutte zo zichtbaar werd.

De situatie rond Corona laat fundamentele fouten zien in het leiderschap van Rutte. Zo was vrij evident dat het virus gevaarlijk was, maar liet hij zich in slaap sussen door experts. 'We zijn alert'. Waar de gewone denker kon vermoeden dat carnaval een probleem zou worden, gaf hij het stuur uit handen aan een onbevoegd groepje deskundigen dat op intransparante wijze richting zou geven aan management van de crisis. Waar hij bij de dividendbelasting tegen alle experts in voer, was het bij Corona opeens: we moeten het overlaten aan de experts.

Coronamissers: een selectie

Hoofddeskundige van RIVM bagatelliseerde met zijn team vervolgens systematisch alle relevante wetenschappelijke informatie rond aerosolen, groepsbesmetting carnaval en sloeg niet in de alarmstand toen de derde besmetting in Nederland al niet getraceerd kon worden op een cluster (wat betekent dat het virus veel verder verspreid is dan je op dat moment weet). Hoewel uit de Japanse boot Diamond Princess al bekend was dat verspreiding via de lucht ging en ook zonder verschijnelen kon gebeuren werd een achterhaald systeem van: alleen bij symptomen testen en als je in besmet buitenland bent geweest.

Er werd gezien dat labcapaciteit beperkt beschikbaar was en gevreesd voor grote groepen klanten die de medische markt zouden leegtrekken op zoek naar medische mondkapjes en de adviezen van RIVM werden daarop aangepast. De nonsens werd verkondigd dat een mondkapje (ook zelfgemaakt) geen enkele nut zou hebben, wat op dat moment al aantoonbaar onjuist was (andere landen gingen op grond van oudere studies van het RIVM juist over tot verplichting van mondkapjes). Zorgmedewerkers in verpleeghuizen mochten zich niet testen en hoefden zogenaamd geen mondkapjes te dragen.

Daarbij op grond van werd miscommunicatie rond scholen/onderwijsgroeperingen opeens besloten dat er een lockdown kwam van lagere scholen; waar niemand op zat te wachten en wat strikt medisch niet nodig was. De dynamiek rond die communicatie is goed beschreven in Parool en toont dat de sleutel bij het beleid in Nederland is: meebewegen met de massa.

Dan hebben we nog de episode rond groepsimmuniteit. Rutte ging daar eens uitgebreid voor zitten om dat met een zwaarwichtig gezicht uit te leggen. Daar kwam vanuit echte deskundigen de nodige commentaar op en uiteindelijk bleek het concept zo vergezocht dat hij hardnekkig in de Tweede Kamer ging ontkennen dat ie het woord ooit in de mond had genomen en de speech ooit had gehouden.

Er kwam een strafbaarstelling van de anderhalve meter regel gevolgd door een deprimerende affaire waarbij de baas van Justitie zichzelf niet aan de regel had gehouden (iedereen die de regel zou overtreden was een aso die een strafblad zou krijgen) en Rutte in een persconferentie aangaf dat er geen boete zou volgen. Dit combineerde de wereldvreemdheid van kabinet met onrechtsstatelijkheid die inmiddels gebruikelijk is geworden. Uiteindelijk waren het interne ambtenaren op Justitie die alsnog de boete gaven, waarna Grapperhaus zelf (die niet in de gaten had dat aftreden de enig passende optie was) mocht aangekomen dat de aantekeningen van het strafblad zouden verdwijnen. Zelf een soap-schrijver zou dit niet hebben kunnen verzinnen.

Afgelopen week toonde een premier en Minister (de Jonge) die met man en macht het beeld van de werkelijkheid aanpassen aan hun worden. De Jonge kwam met een variant van 'met de kennis van nu' die luidde: 'in de context van toen' om te suggereren dat alle beslissingen goed en logisch waren geweest. De kamer floot hem daarop luid terug maar zo voor de verkiezingen pakt niemand meer door met pittige moties.

Tien jaar Rutte: maakt meer kapot dan je lief is

Ik ga terug naar mijn sprookje van tien jaar geleden. Daarin voerde ik Rutte op als een raggende ruiter. Helaas blijkt die beeldspraak correct te zijn. Hij heeft een onaangename politieke mores neergelegd die bestaat uit het pathologisch draaien als een windvaan en het systematisch afbreken en veronachtzamen van de rechtsstaat. Hij heeft het paard van de rechtsstaat volledig uitgewoond en een factfree stijl gekozen die feitelijk equivalent is van de stijl van populisten waar we zo bang voor zijn.

Kortom: Rutte heeft het land voorbereid en kennis doen maken met een niet-inhoudelijke, mediagedreven bestuursstijl, die geen acht slaat op de rechtststaat en fundamentele mensenrechten die we moeten handhaven. Wie in Groningen woont, kindertoeslag discussie heeft snapt wat ik bedoel. Rutte heeft de overheid als volstrekt onbetrouwbare partner gepositioneerd omdat hijzelf zo lang in het zadel wilde blijven zonder geraakt te worden.

Wat voor mij begon als Respect voor Rutte, werd gaandeweg zorgen om de raggende ruiter Rutte en is nu verworden tot grote zorg rond de Rotzooi die Rutte institutioneel achterlaat: een land dat rijp is voor populistische fact free leiders.

Verbazing over hardleerse grondrechtenschenders bij Belastingdienst Toeslagen

2020-08-06T22:10:00.014+02:00

Op dit blog over verbazing presenteer ik u deze keer een mid/nazomer verbazing, helaas weer over de Dienst Toeslagen Belastingdienst.

Ik had gehoopt dat het bij de Dienst Toeslagen van Belastingen, na de mega-draai om de oren van de Autoriteit Persoonsgegevens van midden deze zomer, wel zou stoppen met de mensenrechtschendingen.Terwijl de Autoriteit momenteel nog studeert op de hoogte van de boete bleek mij echter persoonlijk al snel dat de inhoud van het rapport nog niet helemaal is doorgedrongen bij de bestuurlijke of ambtelijke top van het Ministerie van Financien, Sociale Zaken en/of de Dienst Toeslagen bij de Belastingdienst.

De dienst Toeslagen gaat namelijk onverdroten door met het opzetten van opsporingsdatabases, gebaseerd op lagere regelgeving, zonder goede waarborgen voor privacy en alles wat daarbij hoort.

Alle ouders in Nederland worden namelijk vanaf deze maand augustus - althans de Dienst Toeslagen denkt dat dat kan - met één pennestreek in lagere regelgeving beroofd van hun ouderlijke bevoegdheid en verantwoordelijkheid om voor elke dataverstrekking rond de kindertoeslagen zélf te bepalen hoe en wanneer ze die doen. Die rol is voortaan aan de kinderopvangorganisaties en ouders hebben het nakijken terwijl de kinderopvangsector geforceerd wordt om mee te werken aan deze klikspanerij.

Er wordt buiten toestemming en zicht van ouders (en politiek) dus gewoon weer een nieuw fraudepreventiesysteem ingericht waarvan je moet hopen dat de Dienst er zorgvuldig mee omgaat. De ouders zien hun in Europese verdragen vastgelegde recht op privacy het raam uitvliegen en de Dienst Toeslagen toont eens te meer aan zich kennelijk nog steeds geen rekenschap te kunnen geven van wat het concept menselijke grondrechten betekent voor de inrichting van fraudepreventiesystemen.

Ik hoop dat de politiek en media snel werk van deze nieuwe grondrechtschending maakt om ook deze nieuwe janboel bij de Dienst aan de kaak te stellen en stil te zetten. Me dunkt dat naast de nog bekend te worden boete van de AP, de strafrechtelijke vervolgingen van de top van de dienst, in elk geval de volledige ambtelijke top verplicht zou moeten worden een spoedcursus internationale, Europese mensenrechten en privacybescherming te volgen. Waarbij de rapportcijfers na afloop openbaar gemaakt worden.

Leest u even mee?

De boete van de privacywaakhond: zo ga je niet met gegevens en privacy van burgers om !

Midden zomer publiceerde onze privacy waakhond een nietsontziend rapport dat op alle fronten gehakt maakt met de werkwijze van de Belastingdienst Dienst Toeslagen en de manier waarop men geautomatiseerde systemen gebruikt. De aandacht ging vooral uit naar het gecontinueerd gebruik van de tweede nationaliteit als beoordelingscriterium, terwijl het bijhouden daarvan formeel juridisch geheel niet was toegestaan (laat staan het geautomatiseerd discrimineren op grond daarvan).

Wat echter ook bleek uit het onderzoek is dat de Dienst systematisch en structureel over een langere periode voor allerlei systemen en processen de basale regels van gegevensverwerking en privacybescherming niet op orde heeft. De werk- en denkfouten zitten heel erg diep en het heeft er alle schijn van dat men dat eigenlijk, op sommige bureaus, ook wel weet.

In de Trouw bleek ook dat de toezichthouder keihard tegengewerkt was door de Dienst zelf. Stel je voor: de ene overheidsdienst die de andere overheidsdienst niet open en eerlijk tegemoet treedt, maar in de luren legt.

Wat gaat er dan zoal mis bij de Dienst Toeslagen ?

Welaan, denk aan de uitspraak over het SyRi systeem. Daarin maakte de overheid op massale schaal systemen om het gedrag en handelingen van burgers te monitoren, bedoeld voor fraudepreventie. Als je dat echter lukraak doet, zonder onderbouwing, zonder schets van noodzaak, zonder de verplichte privacy-impact rapportage, zonder de bijpassende wet die de basis ervoor geeft, dan is zo'n systeem simpelweg verboden. Die juridische realiteit had met de SyRI-uitspaak van dit jaar al kunnen dalen bij de Belastingdienst.

Er was bij SyRi wel een wet namelijk, maar de rechter toetste de wet aan het Europese Verdrag van de Rechten van de Mens en alle regels die daaruit voortvloeiden. En de conclusie van de rechter was luid en duidelijk. Al heb je een wet die door het Nederlands parlement is goedgekeurd, deze wet is zo'n grote en onnodige inbreuk op de privacy en Europees afgesproken grondrechten van de burger, dat het systeem er niet mag zijn.

Bovenstaande redenering is relevant voor alle systemen van de overheid waarin lukraak informatie bijeen wordt geharkt onder het mom van fraudepreventie. In feite staan we internationaal juridisch nu op een punt waar het duidelijk is dat generieke sleepnet-oplossingen (alle burgers leveren data in, waarbij we hopen dat we dan een enkele fraudeur kunnen pakken) al snel in strijd zijn met de grondrechten.

Maar laten we vooral eens zien hoe de Dienst Toeslagen in de praktijk van nu volstrekt onbekend lijkt te zijn met deze juridische realiteit. En ons verbazen hoe, terwijl de inkt van een vernietigend rapport van de AP nog warm is, gewoon doorgegaan wordt met werken in een onrechtmatige fraudepreventietunnel.

Hoe het onschuldig begon: briefje van kindertoeslag bij thuiskomst van vakantie

Terug van vakantie stuurt de kinderopvang een bericht aan ouders. Het ziet er wat administratief uit en komt op het volgende neer:

Beste xxxxxx,

Als kinderopvangorganisatie zijn we verplicht om bepaalde klantgegevens vast te leggen en aan de Belastingdienst door te geven. Dat gaat om gegevens van zowel ouder als kind. Zo kan de Belastingdienst berekenen op hoeveel kinderopvangtoeslag u recht heeft en zien welk bedrag u heeft ontvangen. Meer informatie hierover vindt u op de site van de Belastingdienst.

We vragen u daarom vriendelijk om dit formulier in te vullen. Vul voor ieder kind het formulier in. Graag ontvangen we uw gegevens uiterlijk 31 augustus.

Wie naar het formulier gaat ziet dan dat de enige juiste antwoord mogelijkheid is om akkoord te gaan met de gegevensverstrekking. Niet meedoen is geen optie.

Dat roept enige verbazing op. Er is een regeling en ik moet akkoord gaan, waarom dan precies? Heb ik dan niet het recht om de verstrekking te weigeren? Is er een opt-out? Waarom gaat opeens de kinderopvang data aanleveren als de belastingdienst mij gewoon per MijnToeslagen een aanvullende vraag kan stellen?

En dan nog wat: is het niet zo dat een instemming rond persoonsgegevens moet onder privacyregels in Europa in vrije wil gegeven moet worden met een mogelijkheid om niet mee te doen c.q. schets van de consequenties daarvan? Waarom ontbreekt dat?

Reden genoeg om even door te zoeken/lezen, voor ik ja ga zeggen.

Toch even doorlezen: wat is hier aan de hand?

Via de e-mail beland ik op de site van de Belastingdienst en die biedt gelukkig helderheid. Het gaat om een nieuw en aanvullende controle-mechaniek om te voorkomen dat een ouder teveel toeslag krijgt.

JA, u leest het goed, We moeten voorkomen dat de ouder teveel toeslag krijgt. De situatie dat het te weinig is, is natuurlijk evenzo relevant, maar die wordt Freudiaans vergeten. Er staat dus niet : de toeslag kan te hoog of te laag uitvallen. Dit toont dat het hele spel erop is gericht om in beeld te krijgen waar de Dienst teveel betaald (en dus wil terugvorderen). De Dienst zoekt dan in de massapool van data de uitschieters en kiest ervoor om buiten de ouders om te gaan dataharken. Alle ouders in Nederland moeten toestaan dat op maandbasis al hun verbruik en betalingen kinderopvang buiten hun zicht aan de Belastingdienst wordt gestuurd. En maar hopen dat met die hele grote kinderopvangdatabase netjes wordt omgegaan bij de Dienst toeslagen...

Eerder schreef ik al deze reflectieve blog over hoe banken, net als nu de kinderopvangorganisaties, ten onrechte tot poortwachters van de Belastingdienst en Ministerie van Financien wordt gemaakt en buiten medeweten van de klanten moeten rapporteren. De SyRi uitspraak laat echter duidelijk zien dat zelfs een wet die het systeem invoert soms gewoon niet geldig kan worden verklaard, dus alvorens akkoord te geven wilde ik nog weer wat meer weten. Tijd om nog verder te graven naar de juridische basis onder deze hele actie. Welke wet schrijft dit voor?

Wat is dan de juridische basis voor het inrichten van deze massa-surveillance?

Op zoek naar de juridische regels vind ik opmerkelijk genoeg geen wet. Ik kom uit op de Regeling van de Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, van 20 november 2019, nr. 2019-0000168656, tot wijziging van de Regeling Wet kinderopvang in verband met een aanscherping van de administratieve eisen ten behoeve van de gegevensverstrekking aan de Belastingdienst/Toeslagen.

De regeling formuleert extra verplichtingen voor kinderopvang bureaus om vaker de persoonsgegevens van ouder, kinderen, maandgebruik en betaalbewijzen vanaf 1-1-2020 aan te moeten leveren, zonder bijpassende instemming of controle door de eigenaar van die gegevens (de ouder zelf).

Het relevante artikel voor de situatie kinderopvang luidt bijvoorbeeld (in rood de informatie die nieuw en anders is dan nu):

5. Onder vervanging van de punt aan het slot van het tweede lid, onderdeel f, door een komma, worden drie onderdelen toegevoegd, luidende:
g. betaalbewijzen waaruit de betalingen van de ouder aan het kindercentrum blijken,
h. een jaaroverzicht en maandoverzichten per ouder, met vermelding van de naam, het burgerservicenummer en de geboortedatum van de ouder, met daarin:
– opgave van aantal uren per jaar en per maand dat per kind is afgenomen en de gemiddelde uurprijs per kind,
– het unieke registratienummer van het kindercentrum waar de ouder gebruik van maakt, en
i. de datum waarop de overeenkomst met de ouder is of wordt beëindigd.

Ik haal me nog even voor de geest hoe het nu eigenlijk altijd gaat: ik als ouder kondig aan dat er opvang gaat komen, vul LRK-nummer en contractgegevens in en lever de jaarcijfers per jaar achteraf aan en meldt tussentijds wijzigingen in Mijn Toeslagen. Ik zit als ouder aan de knoppen en weet wat, wanneer over mij/mijn kinderen wordt verstuurd. Vervolgens wordt in juli van het opvolgende jaar, als het jaar voorbij is en zowel inkomensgegevens als gebruik bekend zijn, op basis van meer definitieve gegevens van inkomen en gebruik de definitieve toeslag bepaald.

In deze nieuwe opzet is echter de ouder niet meer de baas van de informatievoorziening. Er wordt nu ook vaker - op maandbasis - informatie gevraagd van het gebruik en ook - en dat is nieuw - betaalbewijzen van de ouder. De ouder heeft er niets over te zeggen, althans moet tekenen bij het kruisje, maar dat lijkt me geen optimalisatie meer, maar een fundamenteel nieuwe controletoevoeging in een nieuw informatiesysteem. Is dat nou echt de bedoeling?

De ouder buitenspel; dat is inderdaad de bedoeling

Sinds de affaire toeslagen is er gelukkig aan kamerstukken geen gebrek. Ik vond een derde voortgangsrapportage Belastingdienst 2019 (bijlage 1 bij de kamerbrief van 19 juni 2020 (2020-0000086463, Derde voortgangsrapportage Belastingdienst). Op pagina 16 blijkt inderdaad dat het idee is dat de ouder even niet langer in beeld is en uit zijn ouderlijke beschikkingsrecht over eigen data wordt gezet:

Meest hilarisch - als het niet zo treurig was - is de zin dat de kinderopvangorganisaties netjes in november per brief zijn geformuleerd. Het Ministerie dat mijn digitale grondrecht op privacy afpakt vindt het niet de moeite waard mij daarover als ouder zelf als eerste te informeren of consulteren. En ook alternatieve modellen of opt-outs zijn kennelijk niet in beeld.De kinderopvangsector wordt gewoon belast met een extra administratieve plicht en aangezien die met een vergunning afhankelijk zijn gemaakt gaat daar niemand protesteren natuurlijk.

Maar zo werkt het toch niet, of wel?

De bovenstaande tekst, die toelicht hoe ouders bewust buitenspel worden gezet en feitelijk niet worden vertrouwd, is verstopt in de bijlage bij een Kamerbrief. Je zou mogen verwachten dat, gezien de commotie Kindertoeslagen, bij een zo vergaande wijziging van systematiek (en inrichting van een nieuwe fraudepreventiedatabase) de Kamer in de hoofdbrief hier even voor gewaarschuwd zou worden. Dat is niet het geval. Het patroon van op technisch niveau grondrechten schenden zonder oog voor de maatschappelijke context herhaalt zich dus.

Je zou mogen hopen dat de Privacy Impact Assessment actueel gehouden wordt en melding maakt van het Europese Verdrag van de rechten van de Mens en de gevolgen van de SyRI uitspraak voor haalbaarheid van dit systeem benoemt. In de praktijk heb ik in alle openbare stukken van de belastingdienst bij het kopje: wettelijk kader hooguit een verwijzing naar de Algemene Verordening Gegevensbescherming gezien, maar niet naar de bovenliggende Europese Verdragsregels. Het is dus maar de vraag of de Dienst zich realiseert dat dit weggetje dataharken via de kinderopvang disproportioneel is ten opzichte van het publieke doel dat ermee wordt gediend.

Verder geldt voor een regeling dat hij gestoeld moet zijn op een wetsartikel. Het wetsartikel kinderopvang dat het meest dichtbij komt en in de regeling gebruikt is artikel 1.53. Maar daarin mag de Minister over allerlei informatiestromen van kindopvang aan ouders nieuwe eisen stellen, maar niet de informatiestroom van data van ouders/kinderen direkt naar Belastingdienst.

Daamee blijkt een passende wettelijke regel ook al te ontbreken om in lagere regelgeving dit commando tot data aanleveren aan de kinderopvang sector te mogen geven. Het Ministerie misbruikt hiermee een bestaande technische bevoegdheid om een grotere en ander doel te bereiken dan waar de wetgever ruimte voor heeft geboden.

Verbazing of gewenning?

We zijn het afgelopen jaar, dankzij de onvermoeibare inspanningen van Renske Leijten, Pieter Omtzigt, Jan Klein Nijenhuis (Trouw) en Pieter Klein (RTL) van de ene in de andere verbazing gerold. Net op het moment dat je denkt dat het niet erger kan blijkt er nog weer een nieuwer ding uit de kast te vallen.

Nu is deze nieuwe database bij de dienst op dit moment nog bij lange na niet zo nijpend en schrijnend als de behandelingen die we kennen uit het hoofddossier Kindertoeslagen. Maar wat zorgen moet baren is dat er geen enkele bestuurlijke of ambtelijke les geleerd lijkt te worden.

Wat ook zorgelijk is, is dat dit inderdaad nog lang het einde niet is. Het rapport van de Autoriteit Persoonsgegevens stelt simpelweg: we hebben de belangrijkste overtredingen nu te pakken. Het is voor de samenleving belangrijker dat we nu dit rapport afmaken en publiceren dan dat we alle overtreding op een rijtje gaan zetten. Want daar zijn er zeker en vast meer van.

Hoe nu verder in dit verhaal ?

Ik mag u als ouder aanraden om geen akkoord te geven op een instemming die geen inhoud en geen juridische basis heeft. Het jaar 2020 is een inwerkjaar en voorlopig is er geen enkele reden om mee te werken aan het buiten uw zicht laten vullen van een database.

Zodra uw kinderopvangorganisatie gaat dreigen of zeuren (u raakt uw opvang of toeslag kwijt als u niet meewerkt) kunt u een klacht onder de AVG indienen bij de privacy officer van de kinderopvang met als concept-tekst:

Ik beklaag mij erover dat uw organisatie, in strijd met Europese Verdragsregels over mensenrechten en privacy medewerking verleent aan het onrechtmatig doorgeven van mijn persoonlijke en gebruiksgegevens rond de kinderopvang zoals toegevoegd door de Regeling van de Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, van 20 november 2019, nr. 2019-0000168656

Genoemde regeling kent geen grond in de Wet zelf en is in strijd met Europese grondrechten en het systeem waarin u de gegevens aanlevert is vermoedelijk even onrechtmatig als het SyRi systeem. Daarnaast kan uw organisatie bekend zijn met het gegeven dat de Belastingdienst dit jaar aantoonbaar niet in staat is gebleken recht te doen aan gangbare privacybeginselen en grondrechten.

Mocht puntje bij paaltje komen dan kunt u ook een tip of melding indienen bij de Autoriteit Persoonsgegevens omtrent de manier waarop uw opvang met deze situatie omgaat. Dat kan via deze pagina.

Tot die tijd is het even afwachten of deze blog de gemoederen in de politiek en samenleving in beweging brengt en kunt u natuurlijk vrijelijk andere ouders, journalisten of politici wijzen op de actualiteit van het oude gezegde:

Een vos verliest wel zijn haren, maar niet zijn streken.

Succes !

PS 10 aug 2020.

Een lezer wijst mij op de online toelichting op het besluit waarin de mede-bepalende factor van loon/inkomen (artikel 1.7a: draagkracht) helemaal niet benoemd wordt als van invloed op hoogte toeslag. Gedaan wordt dat alleen verbruikscijfers die zouden bepalen.

Ook wordt met zoveel woorden niet de schijn hooggehouden dat het onder privacy regels zou moge. Er wordt erkend dat een inbreuk wordt gedaan op artikel 8 van de rechten van de mens. Maar vanwege efficiency en grote belang voor de samenleving zou dat wel OK zijn. Althans, dat vindt de overheid, mede na raadplegening van de branche kinderopvang en Autoriteit Persoonsgegevens.

De uitspraak rond SyRi (overwegingen 6.30-6.34) leert dat tenminste echter geldende waarborgen rond privacybescherming in acht genomen moeten worden om de rechten van de burgers zo goed mogelijk te borgen (doelbinding, transparantie, juistheid, dataminimalisatie etc). Daarover is bij dit besluit niets terug te vinden. Ook blijken kennelijk de kinderopvangorganisaties toch de toestemming bij ouders te vragen, hetgeen de overwegingen rond de noodzaak ondergraaft.

UPDATE 11-8-2020. Radar heeft het thema opgepikt en er komen kamervragen door Renske Leijten. Fijn dat het onderwerp nu breder bereik krijgt.

Verbazing over bizarre bureaucratische baarlijke wanboel bij Belastingdienst van 'van Puffelen'

2020-05-12T23:22:00.002+02:00

Ik heb met stuitende verbazing geluisterd naar het interview bij Op1 met staatssecretaris van Huffelen naar aanleiding van de recente onthullingen van Trouw/RTL dat er keihard racistisch werd gewerkt en etnisch geprofileerd.

Het is ronduit evident dat zij inmiddels vakkundig ingekapseld is door haar eigen ambtelijke staf en niet in staat de ellendige, racistische en discriminerende werkwijze van de Belastingdienst uit te bannen. De standaard bureautaal die wordt uitgeslagen ('wat belangrijk is dat we er nu alles aan doen om het in orde te maken etc etc') komt me kotsend de keel uit in vergelijking tot het leed dat sommige mensen ten onrechte is aangedaan.

Waar ik me over verbaasde is:
- dat je overdadig ook politiek, journalistiek complimenteert over dat ze dingen aan het licht brengen die je gewoon als manager zelf boven water moet kunnen halen (en zo niet: opkrassen)
- dat het evident is dat ook nu weer pas de media-aandacht ertoe leidde dat ze dit onderwerp op het bord kreeg,
- dat het na een kort: dit mag niet, toch nog weer heel kleine voorbehouden worden gemaakt om TOCH te profileren in gevallen dat de fraude wel heel opmerkelijk is,
- dat je werkelijk over je lippen krijgt dat je nieuwe wetten nodig hebt om de misstanden te corrigeren die ontstonden door je niet aan oude wetten te houden,
- dat er zo omzichtig niet gemeld wordt dat er keiharde ontslagen gaan vallen bij de mensen die dit fout hebben gedaan (een echo van eerdere discussies over strafbaarheid en ambtsmisdrijven),
- dat het nu allemaal langzaam, case voor case moet gebeuren, want we gaan het zorgvuldig doen en nee we kunnen dat niet in één keer,
- dat het frame van: we hebben het te ingewikkeld gemaakt met de regels, zelfs nu weer van stal wordt gehaald als flut-excuus.

Stop deze waanzin
De samenleving heeft recht op een overheid die zich aan de wet houdt. Hoe hard politici ook kunnen roepen dat er boeven gevangen moeten worden, juist de overheid, de ambtelijke top moet dan de rug rechten en onder verwijzing naar de grondrechten weigeren te doen wat de politiek graag wil. Maar die ruggegraat is geleidelijk aan bij de vakministeries vervangen door een flexibele schil van medewerkers die makkelijk ontslagen kunnen worden en op een zijspoor gezet worden als ze niet politiek sensitief genoeg zijn.

Voor de gevorderde waarnemer van ambtelijke bureaucratieën is evident dat deze van Huffelen inmiddels als een echte Borg al is geassimileerd. We mogen haar nu gewoon van Puffelen noemen.

Van Puffelen neemt de flak, werkt de eigen carrière bij en lost eigenlijk maar 1 probleem op en dat is die van de ambtelijke staf die ze ten onrechte ruimhartig buiten de wind houdt terwijl buiten de slachtoffers snoeihard aan hun lot worden overgelaten op dezelfde manier waarop ze al jaren in de kou stonden.

Ik herhaal mijn eerdere oproep. We zijn het aan onze eigen geschiedenis verplicht om dit anders te doen.

Bij de Belastingdienst zelf zijn vele jaren illegale administraties gehanteerd die informatietechnisch gezien identiek functioneerden aan de letter J die in de oorlog ook op financiële dossiers moest worden gestempeld. Eerst bleek het rond kinderbijslag zo te zijn en toen was er ook nog een apart illegaal fraudelijstje dat niet had mogen bestaan. Dat kun je verzachtend institutionele vooringenomenheid noemen. Maar het laat een overheid zien die als een valse hond in je been bijt.

Politici: zet alstublieft de poortwachter bij het grofvuil en niet de privacy

Het is hoog tijd dat we onze eigen overheid afremmen. Het hele concept van poortwachters is een briljant en eufemistisch politiek frame waarachter een sinistere werkelijkheid schuilgaat: datarovers en staatsinformanten. Onder dreiging van boete’s van vele honderden miljoenen euro wordt het bedrijfsleven vrijwillig verplicht tot een taak die niet de hare is en ook niet hoort te zijn: spioneren op de eigen burgers en alles doorklikken.

Lieve politici, wordt toch alsjeblieft wakker uit deze nachtmerrie.

Zet niet de privacy bij het grofvuil, maar de poortwachter.

Uw kinderen en kindskinderen zullen u daarvoor dankbaar zijn.

gegroet
Johan de Witt

----
Update.... (eind mei 2020).... het heeft een weekje geduurd voor de boodschap was geland, maar tot mijn genoegen is er eindelijk WEL aangifte gedaan tegen de topmensen belastingdienst (die eerst een vrijbrief waren beloofd).... https://www.rtlz.nl/algemeen/binnenland/artikel/5127041/aangifte-belastingdienst-openbaar-ministerie-toeslagenaffaire

Verbazing over de politiek die niet privacy maar de poortwachter bij het grofvuil moet zetten

2020-05-05T00:56:00.001+02:00

Wat mij verbaast is hoe kort het geheugen van politici kan zijn. We zijn nauwelijks bekomen van de 4 mei herdenking en voila, we gaan weer gewoon verder en zetten onze handtekening onder allerlei wetten die de privacy van de burger effectief bij het grofvuil zetten. Terwijl niet de privacy bij het grofvuil gezet moet worden maar het misselijkmakende concept van de poortwachter die de overheid helpt in de strijd tegen witwassen enzo.

Leest u even mee?

Niet alleen 75 jaar vrijheid maar ook 75% afgevoerde joden uit Nederland

Wie enig historisch besef heeft realiseert zich dat het getal 75 en vrijheid ook nog een andere associatie kent die we ons niet graag laten aanleunen. In Nederland werd namelijk 75% van de Joodse bevolking afgevoerd, significant meer dan in de ons omringende landen. Onze efficiënte overheidsbureaucratie bleek een geoliede machine. Wat begon met een bord in het Vondelpark was symbool voor de harde realiteit van het kwaad dat een overheidsbureaucratie kan aanrichten als ze op grond van de verkeerde gegevens beslissing neemt. En als het recht op privacy van bijzondere persoonsgegevens wordt geschonden.

Nu ben ik natuurlijk de laatste die een verband wil leggen tussen de oorlog en de obsessieve manie waarmee we in Nederland van elk bedrijf een poortwachter willen maken die op zoek moet naar witwassers en terroristen. Maar het stoort me behoorlijk dat de politiek wél te hoop loopt tegen de privacyproblemen rond een enkel Corona-appje, terwijl ze niet in staat is te zien hoe onze eigen overheid gapende gaten slaat in onze digitale dijken en onze privacy bij het grof vuil zet.

Deze maand ligt een wetsvoorstel samenwerking gegevensverbanden in de Tweede Kamer dat beoogt zo’n beetje alle regels rond privacy te schenden. Jan en alleman mag bij de overheid gaan samenwerken en andermans gegevens delen zonder dat er enige borging is wie wat met de gegevens mag doen. Deze maand treedt ook een implementatiewet in werking waardoor allerlei vertakkingen van de overheid vrij van deugdelijke controle in het potje bankgegevens mogen gaan graaien. En ga er ook maar vanuit dat al uw handelstransacties met virtuele valuta straks voor 100% als ongebruikelijke transacties worden doorgeklikt aan de overheid.

Terwijl Privacy First, Bits of Freedom, Amnesty International, de Raad van State en de Autoriteit Persoonsgegevens de stormvlag hijsen over de flagrante schending van privacy rechten die keer op keer plaatsvindt, keuren de politici het ene na het andere wetsvoorstel - ongehinderd door enig historisch besef of de recente vrijheidsvieringen - goed.

Nee hoor, zo’n vaart zal het niet lopen hoor ik u zeggen.

Dan heeft u niet opgelet want die vaart heeft het al gehad.

Bij de Belastingdienst zelf zijn vele jaren illegale administraties gehanteerd die informatietechnisch gezien identiek functioneerden aan de letter J die in de oorlog ook op financiële dossiers moest worden gestempeld. Eerst bleek het rond kinderbijslag zo te zijn en toen was er ook nog een apart illegaal fraudelijstje dat niet had mogen bestaan. Dat kun je verzachtend institutionele vooringenomenheid noemen. Maar het laat een overheid zien die als een valse hond in je been bijt.

Politici: zet alstublieft de poortwachter bij het grofvuil en niet de privacy

Het is hoog tijd dat we onze eigen overheid afremmen. Het hele concept van poortwachters is een briljant en eufemistisch politiek frame waarachter een sinistere werkelijkheid schuilgaat: datarovers en staatsinformanten. Onder dreiging van boete’s van vele honderden miljoenen euro wordt het bedrijfsleven vrijwillig verplicht tot een taak die niet de hare is en ook niet hoort te zijn: spioneren op de eigen burgers en alles doorklikken.

Lieve politici, wordt toch alsjeblieft wakker uit deze nachtmerrie.

Zet niet de privacy bij het grofvuil, maar de poortwachter.

Uw kinderen en kindskinderen zullen u daarvoor dankbaar zijn.

gegroet

Johan de Witt

Verbazing over vogelbescherming als privacy schenders... !

2020-04-13T13:00:00.001+02:00

Wat mij verbaast is dat de Vogelbescherming Nederland een stoere privacy schender is, zonder dat je het in de gaten hebt. Dat klinkt gek voor zo'n vrolijke, natuurvriendelijke en flierefluitende organisatie. Maar ik neem u even mee op mijn privacy-reis.... en misschien verbaast u zich dan met mij.....

Allemaal thuis, gratis, wat wil je nog meer?

Ik kreeg een prachtige e-mail; over thuiszitten en dan opeens meer vogeltjes zien. Dan kun je naar de website van de vogelbescherming om je aan te melden voor de vogelcursussen voor de thuiszitter.

En wat heel erg aanspreekt, het is allemaal gratis, dus voila, even gauw aanmelden dus. En dan begint het.... er moet een adres worden ingevuld, maar er is ook keurig netjes een privacy melding.

Die ziet er onschuldig en betrouwbaar uit met een mooi privacywaarborg in beeld. Maar waarom zag ik dan na aanmelding een doorgeleiding naar Facebook voorbijflitsen?

Merkwaardig verschijnsel, dus toch even doorklikken naar de Privacy-verklaring, want privacy is een groot goed dezer dagen. We moeten niet zorgen door allerlei apps teveel info weg te geven. Zo ontdek je dan opeens dat automatisch al je gegevens naar Facebook geslingerd worden en als je dat niet wilt, dat je dan een mailtje aan de vogelbescherming moet sturen.

Dat is even niet niks om 2 redenen. Er is sprake van een automatische opt-in voor iets dat volstrekt niet essentieel is en het wordt je niet echt duidelijk gemaakt als je die cursus gaat doen. Zeker bij Facebook is dit van belang want die staan erom bekend niet al te zorgvuldig om te gaan met je gegevens (cambridge analytica). En alle verzekeringen van Mark Zuck dat ie zijn leven betert ten spijt, zijn business model is data oogsten, dus ik blijf graag ver weg uit die big-tech data-vortex die Facebook heet.

Hoe moet het wel?
Ach, zo moeilijk is het natuurlijk niet, zo'n verklaring schrijven voor de klant. Laat ik op deze mooie binnenzit-Paasdag maar eens een voorstelletje maken voor de afdeling marketing.

Verbazing of toch niet?
Ik moet heel eerlijk zijn, ik had dit niet verwacht van de vogelbescherming. Maar ja, toen dacht ik toch wat verder na. Vogelbescherming klinkt supergoed natuurlijk. Maar zou het zo kunnen zijn dat privacyschending toch meer hun core-business is dan we denken?

Wat zouden die vogels er eigenlijk zelf van vinden?

Verbazing over krokodille-tranen-belofte rond privacy bij Corona-app !

2020-04-07T21:47:00.000+02:00

Ik ben echt de meest fervente voorstander van privacy. Dus ik zou ook heeeeel erg tegen apps zijn van de overheid die privé data beetpakken in verband met bestrijding Corona virus. Maar ik val van mijn stoel van verbazing als ik naar de persconferentie van vandaag kijk.

Er wordt nu heel moeilijk gedaan over het feit dat de app van de overheid goed privacy bestending is. Ik vind dat ronduit hypocriet.

De overheid heeft ons al beroofd van de privacy
De overheid heeft een genadeloze sleepwet aangenomen die overmatige bevoegdheden aan de overheid geeft om allerlei mensen te kunnen volgen, metadata te krijgen enzovoorts. Er zijn antiwitwaswetten in aangenomen en nog verdergaande in voorbereiding waarmee iedereen al zijn data massaal moet weggeven aan private partijen omdat er, o wee, wellicht 1 boefje tussen zit. Snoeihard strijdig met artikel 8 van Europees Verdrag van de Rechten van de Mens. Hoor je niemand over.

De overheid heeft zelf op het lijstje urgente wetsvoorstellen een wet gegevensverwerking samenwerking private partijen opgenomen. Faliekante privacy schending. Biometrische data van asielzoekers. Hebben we nodig, vinden we geen probleem. Dus wel snel behandelen hoor !

De overheid heeft zich intussen ook al jaren niets aangetrokken van privacyschendende partijen als Google en Facebook die alle data die we nodig hebben voor virus-bescherming, gewoon elke dag verzamelen. Via what's app, via google play storen en noem maar op. Sterker nog, als de overheid het zou willen kunnen ze Google forceren een app te pushen naar de gebruikerstelefoon van alle gebruikers in Nederland met de toestemming om Corona-preventieve activiteiten op te slaan.

Krokodilletranenbeloftes over privacy
Tjonge jonge wat klinken die krokodilletranen over privacy luid en weinig overtuigend. Het is alsof we in een huis in aanbouw met zijn allen op kierenjacht gaan terwijl nog niet eens de ramen of deuren zijn gemonteerd, zo tochtig is het.

Natuurlijk kleven aan een overheid verplichtingen rond privacy, maar als je dan die ene app met je kierenjacht rond privacy helemaal in orde wilt maken, repareer dan ook de rest van de wetgeving waarin je de ramen en deuren uit het huis van de burger hebt gesloopt.

Verbazing over gebrekkige feitenrapportage rond Corona-virus

2020-02-16T15:27:00.003+01:00

CDC/Dr. Fred Murphy - Wiki

Deze maanden zijn we in de ban van het Coronovirus. En om met de deur in huis te vallen: ik verbaas me erover hoe de media het af laten weten, qua rapportage. En dan heb ik het niet over geavanceerde analyses rond oorzaken, maar gewoon, recht toe recht aan de tellingen bijhouden. En zien wat dat dan voor gevolgtrekkingen toestaat.

Verwarring en ruis
Natuurlijk is het zo dat er veel verwarring en ruis is rond het corona-virus. Complottheorieën bestaan naast rake observaties en analyses. En ieder vindt zo geleidelijk aan zijn weg in het oerwoud van Internet en Twitter.

De stringente maatregelen van de Chinese overheid deden me belanden bij informatiekanalen als dokter Campbell op Youtube (een dokter die heel helder de laatste artikelen en implicaties doorneemt), maar ook op tal van onduidelijke Chinese en Japanse accounts op Twitter. Zo wordt geleidelijk duidelijk dat de toegang tot ziekenhuizen zeer beperkt is, dat er buiten de ziekenhuizen ook erg veel mensen geraakt worden door het virus en overlijden. En inmiddels zijn er zo'n 700 miljoen mensen in lock-down, in een poging de verspreiding van het virus te remmen.

Diamond princess case: feiten en eerste beeld
Tegelijk hebben we een varend dorp, de Diamond Princess waar het virus aanwezig is en infecties veroorzaakt. Nu was ik reuze nieuwsgierig naar de harde feiten, maar wat blijkt: de media zijn uitermate slordig en onzorgvuldig. Ik kan werkelijk nergens een feitelijk lijstje vinden met data van hoeveel mensen er zijn, hoe het zit met de infecties enzovoorts.

Wat we wel horen is:
- het schip had tussen 20 en 25 januari een man aan boord die in Hong Kong uitstapte, en die begin februari Corono bleek te hebben opgelopen
- tussen 25 januari en 3 februari is het virus op het schip verder verspreid, en op de 3e februari ging iedereen in quarantaine toen het bericht kwam over de zieke mede-passagier
- het schip maakte zijn reis niet af maar hield alle passagiers aan boord, om het virus niet te laten verspreiden, sinds 3 februari dobbert het en ligt het in de haven van Yokohama,

- vanaf dat moment stijgen de besmettingen aan boord, van 10 naar 20 naar 61, naar 285 naar 355 (stand van zaken 16 februari),
- zieke mensen en geinfecteerde worden zo snel mogelijk van boord afgehaald.

De website van Diamond Princess loopt behoorlijk achter de feiten aan en wordt niet goed bijgehouden. Eén van de passagiers is erover gaan twitteren en houdt de wereld goed geinformeerd. Zo kunnen we meeluisteren met de aankondigingen van de kapitein en de cruise maatschappij. Ook andere passagiers vertellen hun verhaal via sociale media. Daarbij valt op hoe tal van journalisten die twitter accounts belagen met het verzoek om hun foto's en verhalen te mogen gebruiken.

Het mooie van het web is dat we met Google ook Japans kunnen vertalen. En zo kun je een inkijkje krijgen in de situatie rond het schip. De korte versie is: er zijn bijna 4000 mensen aan boord en steeds meer daarvan blijken ziek. Het virus grijpt om zich heen. Logisch dat de Amerikanen, Canadezen en allerlei andere landen hun mensen van boord halen.

Diamond princess: wat mist er in de media? -> feiten en duiding
Wat ik miste in het hele verhaal was een eenvoudige tabel. Hoeveel mensen zaten er op het schip. Hoeveel zijn er getest. Hoeveel raken geinfecteerd. Wat kun je daaruit concluderen? Ik heb werkelijk geen enkel artikel kunnen vinden dat dat op een rij zette. Alle journalisten zetten heel incidentgericht het laatste cijfer op een rij. Met wat anekdotische verhalen en hoppa, weer een artikel online.

Daarom ging ik zelf maar aan de slag. Via allerlei persberichten en bronnen zie ik dat we rekening moeten houden met het feit dat niet de hele boot getest is. De groep geteste mensen is 273 op 3 februari, 713 op 13 februari en 930 op 3563. Want Japan heeft een gebrek aan testen en de medici van Japanse gezondheidszorg kiezen de zieksten, oudsten en symptomatische mensen als eerste uit om te testen.

Mijn veelgezochte tabelletje luidt nu als volgt:

Op 3 februari wordt de quarantaine ingezet en 273 mensen worden getest, waarvan er 61 besmet blijken. Kortom rond 3/4 februari is het aantal besmette mensen op het gehele schip, wanneer je dat extrapoleert 829 stuks. De vraag is nu, is dat een logisch getal.

Het antwoord is: als je uitgaat van dit getal en terugrekent naar 26 januari, de eerste dag dat de Hong Kong zieke man niet aan boord was (maar wel zijn ziekte had achtergelaten) dan kom je uit op een naturel besmettingsgraad van 2,11 per dag. Dat sluit aardig aan bij de cijfers die tot nu toe circuleren.

De steekproef wordt allengs groter. Op 13 februari is de groep 713 groot en het aantal besmettingen staat dan op 281 (geextrapoleerd kom je dan op 1134 voor het hele schip uit). En op 16 februari komen we uit op 355 besmettingen op een steekproef van 930 (extrapolerend: 1416 in totaal). Nu klinkt dat alarmerend, maar je moet niet de absolute getallen lezen, maar de ge-extrapoleerde getallen.

De conclusie kan dan niet anders zijn dan dat het virus inderdaad om zich heen heeft gegrepen en meer slachtoffers heeft gemaakt. Maar ook dat de quarantaine uitermate effectief is gebleken. Want als we de vespreidingsgraad van 26 januari tot 3 februari zouden doorrekenen zonder quarantaine dan zou al binnen 3 dagen na 3 februari het hele schip besmet zijn geweest. Dus je moet de ge-extrapoleerde getallen volgens mij verglijken met die van de naturel besmetting rechts.

Disclaimer
Kijk, ik ben ook maar een knorrige oude man op een hoekje van het Internet. En ik zal er rekenkundig misschien wel naast zitten. Dat hoor ik dan graag.

Maar is het echt teveel gevraagd van media om te stoppen met paniekzaaien en anekdotische verhalen en eens zelf in de cijfers te gaan duiken?

Het spel van de media doet me denken aan voetballen bij de F-jes. Allemaal rennen ze als een dolle achter de bal aan, zonder het grote plaatje in acht te nemen. Prima natuurlijk als je het nog moet leren, maar van volwassen media verwacht ik volwassen rapportage's. En die mis ik node.

PS. Op 17-2 kwam getal van 99 extra cases erbij. Dus 454 personen positief op testset van 1723. Komt neer op 978 voor totale populatie.

PS 2 (eind maart). Er is inmiddels een wiki pagina: uiteindelijk11 doden en overduidelijk bewijs van asymptomatische verspreiding.

Overheid DOSt de rechters met slecht beleid - rechtspraak als last man standing

2019-11-12T11:46:00.001+01:00

Vandaag was het een rechter die uitspraak deed over het terughalen van IS-kinderen. Vorige week sprak de Hoge Raad zich uit over de plicht om bij slapende dienstverbanden een exitvergoeding te geven. Daarvoor was de Raad van State duidelijk in haar visie op stikstof: het kabinetsbeleid deugt niet. En ook bij de onrechtmatige werkwijze van Financiën/Belastingdienst rond kindertoeslagen kraakte de Hoge Raad menige kritische noot.

Slechte en niet-legitieme regels betekenen dat rechters nu moeten corrigeren

Wat we zien gebeuren is dat nu op grote schaal de rechterlijke macht eraan te pas komt om fouten van de overheid te corrigeren. Dat klinkt gek, maar de realiteit is al sinds tenminste 2012 (de afscheids-speech van Tjeenk Willink) dat de kwaliteit van overheidsjuristen onder de maat is. Gekoppeld aan de afschaffing van het langdurig dienstverband bij de overheid, is er gewenst beleidsmatig gedrag te zien van de vierde macht van ambtenaren. Ze schrijven op wat politiek wil, wat de Minister wil, zonder zich te bekommeren over de staatsrechtelijke gronden onder de nieuwe regels.

Het netto effect is dat er slechte regelgeving wordt aangenomen, zonder goede wettelijke grondslag. Ook meer recent heeft Tjeenk Willink hierop gewezen in zijn boek: Groter denken, kleiner doen. Op deze manier ontstaat betonrot in onze democratie. Want willens en wetens slechte regels invoeren betekent dat de burgers die regels niet meer als legitiem zullen accepteren. Het ondermijnend gedrag of de onkunde van de vierde macht bij Ministeries betekent dat burgers en bedrijven hun recht bij de rechter moeten halen.

Die rechter is de last man standing in onze rechtsstaat op dit moment en corrigeert steeds vaker de fouten die de wetgevende macht maakt. We zien dat aan de willekeurig gekozen voorbeelden hierboven. Op zich is dat een goede zaak, maar we moeten ons realiseren dat dit onnodig capaciteit vreet van de rechterlijke macht. Als de overheid op grote schaal slechte regels maakt leidt dat tot een groot beslag bij de rechters voor zaken die onnodig zijn. Daardoor kunnen andere zaken niet behandeld worden.

De overheid laat onze rechtsspraak vollopen met overbodige procedures: DOS-aanval
In de computerwereld hebben we een naam voor dit verschijnsel: de Denial of Service Attack (DOS). Dat is aanval die eruit bestaat om zoveel zinloze html-opvragingen te doen bij een website, dat hij de hoeveelheid opvragingen niet aankan en downgaat. Het is een geliefd middel voor boeven om webwinkels of organisaties mee te chanteren. Als je onder vuur ligt van zo'n aanval moet je heel veel kosten maken om toch je webwinkel open te houden.

Wat we nu zien gebeuren in Nederland is dat het de overheid zélf is die een DOS-aanval pleegt op de rechterlijke macht. De invoering van zinloze regels leidt tot overbodige processen en rechtszaken die in de eerste plaats niet nodig waren als de betreffende ambtenaren zich aan de eigen democratische en juridische spelregels hadden gehouden. De slecht functionerende Nederlandse overheid verstikt met slechte regels en niet-integer ambtenarengedrag haar eigen rechtsprekende macht, wat een zeer slechte zaak is.

Trekkers naar het malieveld of toch: ambtelijke zelfdiscipline en zuiverheid
Wie zich opwindt over trekkers naar het Malieveld, alle gele hesjes en betogingen van de laatste jaren zou kunnen zeggen dat we steeds meer opgewonden standjes worden die steeds minder tolerant zijn in Nederland. Hoewel dat zeker het geval zou kunnen zijn, denk ik dat we nu gewoon het effect zien van de lange termijn beweging naar een slechter functionerende Nederlandse overheid.

Tjeenk Willink wijst al jaren op de kwaliteitsproblemen bij de overheid en ook de Commissie Remkes onderkent dat het de moeite waard is om onze rechtsstaat te schragen. Toetsing van wetten aan de grondwet zou bijvoorbeeld ingevoerd kunnen worden. Uiteindelijk blijft dat echter dweilen met de kraan open.

Wat werkelijk nodig is, is het sterk beleefde en gevoelde ambtelijk besef dat het geen pas geeft omwille van het aftikken van je dossier-tje een set regels in te voeren die feitelijk onwerkbaar is en door een rechter terzijde kan worden gelegd. Er moet beter geluisterd worden naar overheidsjuristen en de Raad van State en afwijken van die adviezen dient hoge uitzondering te worden, in plaats van de norm.

Alleen op die manier komt een einde aan de DOS-aanval van de overheid op de rechterlijke macht en kunnen we hopen dat het vertrouwen van de burgers in de overheid weer terugkeert. Tot dat moment er is, zijn de manifestaties op het Malieveld een teken aan de wand die het tegendeel markeert.

Een andere blik op populisme: de intrinsieke schaduw van onaf Europa

2019-03-27T09:25:00.002+01:00

Wie de bewegingen rondom populisme in Nederland overziet (ziehier), kan zien dat met de verdere vorming van Europa, de liberalisering toenam en een scheiding tussen have's en have nots ontstond.

En kijk nu eens naar deze fenomenale analyse van de Rabobank over besteedbaar inkomen in de afgelopen 40 jaar. Ze beschrijven hoe de groei van de economie vooral bij bedrijven/kapitaal terecht komt en niet bij de bevolking. Je kunt het lezen als het on-ontdekte manifest van Occupy Now dat verduidelijkt hoe de pijn van de economische groei neerslaat aan de onderkant van de samenleving.

Schaduw: de verborgen instincten en angsten
Temidden van alle analyses rond de persoon Baudet, de overeenkomsten met Wilders, Fortuyn en het gedachtengoed wat erbij hoorde vroeg ik me af: wat gebeurt er als je de heren niet te letterlijk neemt, maar vooral ziet als focuspunt van de bovenstaande ontwikkeling in Europa?

Het begrip schaduw dook opeens bij me op. Ik weet er niet zoveel van, maar onder Jungiaanse analyse kun je van elke organisatie, persoon of land nagaan wat hun bewuste keuze's zijn, maar ook wat hun verdrongen instincten zijn. De kunst is om die schaduw niet weg te drukken, maar toe te laten en te proberen te begrijpen hoe de schaduw nadrukkelijk is verweven met de bewuste persoon/organisatie.

Populisme als schaduw van onaf economisch Europa
Natuurlijk is het waar dat Europa het gevolg is van zowel cynische machtspolitiek van grote landen (Duitsland/Frankrijk) als de behoefte om in Europa geen oorlog meer te willen. Feit is wel dat het een project is dat niet af is: er is geen politieke unie gemaakt en vooral ook op sociaal vlak hebben landen niet de moed gehad om hun soevereiniteit uit handen te geven. Elk land wilde gewoon zelf nog zijn eigen sociale verhoudingen regelen.

De consequentie is echter als volgt: als je een hard economisch raamwerk vanuit de EU neerzet, zonder sociaal vangnet, moeten de onderste lagen van de samenleving de prijs betalen van liberalisering. Daarmee ontstaat dat meer Europa ook meer problemen oplevert aan de onderkant van de samenleving. Zolang Europe niet écht een politieke unie is, is het populisme de schaduw van het economisme dat onder Europa ligt.

En dat betekent dat we ook niet de populisten moeten afserveren, fascisten moeten noemen, maar door het verschijnsel heen moeten kijken. Hoe harder je werkt aan economisch Europa, hoe meer populisme je krijgt. De schaduw beweegt gewoon mee.

Moeilijke economische tijden leiden er vervolgens toe dat een deel van de mensen op hun roots terug gaan keren en vatbaar worden voor demagogen die hen van alles beloven en dat in een nationalistisch sausje gieten. Dat is historisch gezien niets nieuws. Het is die traditie waarin Baudet staat en we hoeven daarom ook zjin woorden niet op allerlei goudschaaltjes te wegen.

Hoe dan wel vooruit?
Begrijp me goed: ik zeg niet dat we geen probleem hebben in Europa. Maar we moeten door de beeldbepalende verschijnselen en warrige taal (boreale uilen van Minerva die op de puinhopen van Paars, o nee, de brokstukken van onze beschaving staan) heenkijken.

Waar het om gaat is dat we een goed sociaal vangnet maken, dat we oog hebben voor de ernstige bij-effecten van economisch Europa zonder sociale regels. En wat dat betreft is er licht aan de horizon.

De sociale pijler van Europa
Na een aankondiging in 2015 door Juncker, werd op de sociale top van Goteborg eind 2017 door de Europese instellingen de Europese Pijler van Sociale Grondrechten ondertekend. Daarmee is er het begin van coördinatie van sociaal beleid in Europa.

De Europese website meldt dat deze nieuwe pijler van sociale rechten, draait om nieuwe rechten voor de burger. Er zijn 20 beginselen geformuleerd, die zijn gegroepeerd in drie categorieën:
- gelijke kansen en toegang tot de arbeidsmarkt
- billijke arbeidsvoorwaarden
- sociale bescherming en inclusie.

Meer sociaal Europa: minder populisme?
Het spreekt voor zich dat naarmate we erin slagen hieraan vorm te geven, ook de voedingsbodem van het populisme minder zou worden. Maar het lastige van dit moment is wel dat we na al die jaren economisch Europa en populisme als schaduw, een omgeving hebben waarin die sociale pijler misschien moeilijk tot zijn recht komt.

Een Europese richtlijn op dit gebied, die er onder andere toe leidt dat WW-uitkeringen meegenomen kunnen worden naar andere landen, stuitte op kamerbreed verzet hier in Nederland. Gelukkig was er nog enig gevoel voor verhoudingen in het debat gisteren hierover en werd er niet aan de EU noodrem getrokken.

Natuurlijk zal het niet de sociale pijler alleen zijn die een eind maakt aan het populisme. De harde factor economie speelt natuurlijk ook een rol. En we weten niet welk effect de verdere digitalisering en robotisering zal hebben.

Laten we voor nu positief blijven en het lawaai van de populistische partijen niet wegzetten als retorisch geneuzel. Daaronder ligt een harde economische realiteit die we moeten erkennen en van waaruit we ons moeten afvragen hoe we ons sociale vangnet aan de onderkant van de samenleving kunnen versterken.

Als we dat op een goede manier doen, dan is er weinig reden meer om achter de muziek van rattenvangers aan te lopen.

Verbaasd over verrechtsing en Forum... ik niet ! - duiding PS uitkomst 2019

2019-03-22T01:44:00.001+01:00

Laat ik eerlijk zijn; ik haalde wel even mijn wenkbrauwen op toen ik zag dat Forum de grootste partij was geworden in de Provinciale Staten verkiezingen 2017. Maar een mokerslag? Nee, dat niet en ik zal u dat proberen uit te leggen. Met dank aan Rabobank, CBS en mijn eigen excelsheet met stem-uitslagen.

Lange termijn trend: afkalving midden, verrechtsing en populisme
Ik volg natuurlijk de politieke ontwikkelingen al wat langer en met name is duidelijk dat de afkalving van het midden, de verdergaande polarisatie en verrechtsing een lange termijn trend is. Die trend is met name na de financiële crisis versterkt. Hij werd in 2012 heel zichtbaar toen er met het CDA werd afgerekend wegens de gedoogconstructie.

Maar ook in 2015, toen iedereen opgelucht ademhaalde dat PVV niet de grootste werd, was er eigenlijk geen reden tot opluchting. De grote partijen hadden namelijk zoveel van het programma van PVV overgenomen dat er eigenlijk sprake was van een zeer zware populistische insteek, doordat ook gewone partijen de werkwijze PVV kopieerden.

De conclusie dat het uitdijend populisme in Nederland tot stilstand was gekomen vond ik dan ook een rare. Dat was helemaal niet zo, alleen we herkenden het populisme niet omdat het de gedaante had van de reguliere partijen.

Waar het provocerend verhaal van Wilders nu wat versleten raakt doet het nieuwe wasmiddel Baudet het een stuk beter. Wast witter dan wit. Dus instappen en stemmen maar !

De thema's en aanpak van Baudet komen daarbij direkt uit het klassieke draaiboek a la Trump c.q. Fortuin:
- drain the swamp: politiek is verrot
- puinhopen van Paars: brokstukken politieke landschap
- klimaatgekkies (climate change is a hoax)
- NPO moet gereorganiseerd (Fake news)
- Aanhaken bij eigen media/medium (aanschuiven bij Business Class van Harry Mens)
- Benutten van mediaprofiel (als publicist bij Buitenhof)
- we moeten onze oude identiteit koesteren / herstellen (Make America Great Again).

Temidden van een samenleving waarin media de hoofdtoon voeren en er een electorale bonuscultuur bestaat hoeft het niet te verbazen dat dit soort narcistische leiders komen bovendrijven. D'Anjou schreef daar eerder al heel ware woorden over (lees dit; Narcisme, populisme en politiek) en de conclusie kan niet anders zijn dat onze democratie een dun laagje vernis is. Want in hun populistische drang zijn ook de reguliere partijen al begonnen te morrelen aan belangrijke onderdelen van onze rechtsstaat.

Geschrokken van de winst van Forum?
Wellicht bent u geschrokken van de winst van Forum. Maar is die echt zo onbegrijpelijk? We zien een verrechtsing optreden en die is direct te koppelen aan onze portemonnee en de toegenomen onzekerheden in de wereld. Iedereen krijgt een flexbaan, pensioen is onzeker, de zorg wordt uitgekleed. Kijk maar even naar de score hieronder over de financiële situatie die ondervraagden ervoeren in de afgelopen 12 maanden bij CBS. Gemeten vanaf 1986 tot nu.

Vanaf de liberalisering leken de bomen in de hemel te groeien. Maar bij de dotcom crash werd het even eng. De centrale banken persten er met lage rente's weer wat groei uit. Zo leek het goed te gaan. Maar eigenlijk legden ze de bodem voor de financiële crisis. Die een behoorlijke reset tot gevolg had met veel fundamenteler en voortdurende onzekerheid.

En kijk nu eens naar deze fenomenale analyse van de Rabobank over besteedbaar inkomen in de afgelopen 40 jaar. Ze beschrijven hoe de groei van de economie vooral bij bedrijven/kapitaal terecht komt en niet bij de bevolking. Je kunt het lezen als het on-ontdekte manifest van Occupy Now.

Aan de hogere winstgevendheid van bedrijven ligt daarnaast een belangrijke structurele ontwikkeling ten grondslag: de baten van de economische groei komen steeds meer terecht bij kapitaal, waardoor het arbeidsinkomensaandeel daalt. Dit draagt er aan bij dat modale huishoudens steeds minder profiteren van de economische groei en hun inkomen achterblijft.

Wie het hele artikel van de Rabo leest wordt niet echt vrolijk. De economen beschrijven een toenemende tweedeling van haves (geld, opleiding) en have-nots (middelbaar en lager opgeleid). De oorzaken: technologische vooruitgang en uitbesteding van waardeketen naar andere landen.

Zo is de arbeidsparticipatie van middelbaar opgeleide mannen in de afgelopen decennia sterk gedaald (figuur 13).[6] Daarnaast blijkt dat de werkloosheid van middelbaaropgeleiden sinds het begin van deze eeuw voor het eerst structureel hoger ligt dan voor hogeropgeleiden (figuur 14). Ook in Nederland lijken veel banen bij vooral de middengroepen te verdwijnen.

Eén plus één is twee: economische tegenspoed betekent terugtrekken op eigen honk
Het lijkt me goed om de 'schokkende' verkiezingsuitslag in het juiste perspectief te plaatsen. De liberalisering en technologische ontwikkeling leidt tot een verschuiving van winsten en geld naar grootbedrijven in plaats van huishoudens. Dat is een proces van de afgelopen 40 jaar.

Die door Rabo zo goed beschreven ontwikkeling raakt de lager/middelbaar opgeleiden bij uitstek. En dat sluit dus weer precies aan bij het profiel van Forum-stemmers. Mijn stellingname zou zijn dat ook de bizarre episode dividendbelasting heel veel schade heeft gedaan. In combinatie met de hele late draai rond CO2-heffing. Die 'akkefietjes' toonden aan dat bestaande politici bedrijven belangrijker vinden dan de burger.

De partijen die zich van de bestaande politici distantiëerden (Forum en Groen Links) hebben die bal voor open goal hard ingeschopt en deze verkiezingen gewonnen.

De echte hardcore loyale kiezersbasis bij bestaande regeringspartijen was er eigenlijk al niet meer; die partijen rekenden zich rijk met hun door rechtse positionering gewonnen stemmen (zo gewonnen, zo geronnen). Coalitiepartijen hebben dus nu de prijs betaald voor het feit dat er iemand bij gekomen is in het spectrum die hun eerdere geincorporeerde rechts-populistische vertoog als nieuweling veel geloofwaardiger kan neerzetten.

De duiding door de Witt: verrechtsing en populisme was er al langer maar minder goed zichtbaar
Kijk maar eens goed naar deze figuur, met in het achterhoofd de liberalisering vanaf de jaren tachtig vorige eeuw. Wie betaalde de prijs?

Juist de liberalisering heeft midden en lagere klassen in de samenleving hard geraakt. Daarmee is er een voedingsbodem gekomen voor nationalistische bewegingen.

Fortuijn was de eerste die erop meeliftte, daarna volgde Wilders en nu is het Baudet. De poppetjes zijn anders, maar de onderliggende lijn is identiek. En zoals elke marketeer weet: van tijd tot tijd een nieuw model - nieuw poppetje, biedt een nieuwe kans om de burger te verleiden, al is het produkt hetzelfde gebleven.

Laten we tenslotte nog eens wat lijntjes trekken door onze eerdere grafiek:
- de blauwe lijn; het goede nieuws - laat zien dat economische groeit en linkse oriëntatie aan elkaar verwant zijn, maar er toch een vrij stabiele linkse vleugel lijkt te bestaan (al versplintert die zichzelf nogal),
- de groene lijn; het realistische nieuws - laat de combinatie populisme en verrechtsing zien bij economische neergang, waarbij nu ook de rechtervleugel is versplinterd tussen VVD, PVV en Forum (en klein rechtse christen-partijen),
- de rode lijn; het onverwachte nieuws - laat zien dat we het midden eigenlijk al kwijt waren, maar de aanslag op Fortuijn het verdwijnen ervan even heeft uitgesteld.

Kortom: de schok van het uitwijken naar de flanken is vooral een schok voor wie te weinig aandacht had voor de werkelijke bij-effecten van de liberalisering: tweedeling en inkomens-teruggang voor midden en lagere groepen in de samenleving.

Vervolgverbazing over vervelende energie-telefoontjes - Powertip overtreedt AVG-regels

2019-02-06T11:53:00.001+01:00

Ach mensen, het hangt in de lucht kennelijk. Vorige week werden de ZZP-ers lastiggevallen door onbekende energiebellers vanuit een Amsterdams nummer. De hits op die pagina schoten snel door de duizend heen, zo groot was het offensief. Dank aan alle lezers die meldingen hebben ingestuurd naar de telco-providers, want het offensief lijkt geluwd te gaan worden.

Helaas dient zich een nieuw offensief aan en dat is van Powertip. Ze bellen om te adviseren in verband met het aflopende contract. Om te helpen voorkomen dat ik op variabel tarief terecht kom. Maar hoe weten ze dat? Bij wie is die informatie gekocht? Welke leverancier zit ik nu? Die laatste vraag konden ze vanwege de AVG niet beantwoorden.

Vervolgens heb ik gevraagd hoe zij het zelf zouden vinden als ze ongevraagd gebeld werden door iemand op een nummer dat in bel-me-niet en kvk-bel-me-niet register staat en die beweert persoonlijke informatie te hebben die op de zwarte markt is gekocht. Dat is toch een beetje het equivalent van het verkopen van een gestolen fiets?

Nee, dat zouden ze zelf ook niet prettig vinden; de dame in kwestie begreep mijn klacht wel. En er waren meer klanten die daar problemen mee hadden. Zij zat ook maar in de positie dat ze haar werk moest doen met de gegevens die voor haar neus in de systemen staan.

Ja, dat begrijp ik ook, maar dat maakt dit soort praktijken, waar ook Radar al uitgebreid informatie over heeft, nog steeds niet ok.

Dus Powertip: stop ermee en wel heel snel, omdat ik heel goed zonder Powertip kan.

Verbazing over vervelende verkoop via 020-2159460 / 0202159460

2019-01-29T19:19:00.000+01:00

Jawel hoor, in de categorie winkelleed is het weer tijd voor telefoonterreur, nu niet van MKB Collectieven, maar één van hun even foute collega's. Elke avond, tussen 19 en 21 uur slaan ze toe met hun telefonisch offensief. Gericht op ZZP-ers met als doel een super-goed-geweldig energiecontract aan te gaan bieden. Moet je doen, echt !

Nu, eind januari 2019 is te zien op deze site, en ook op deze site, hoe het beloffensief is ingezet. We zien ook hoe het bedrijf Motto-VOIP dit alles mogelijk maakt. Dat zal vast te goeder trouw zijn, maar u kunt hen natuurlijk altijd even een e-mail sturen met het verzoek hun lieve klant af te sluiten. Of je doet hier een melding bij de ACM.

Ook op Twitter komt het bellende bedrijf in beeld. Zie onder.

Wellicht een ideetje voor de zelfstandigen onder ons een lijstje aan te leggen met telefoonnummers van callcenters die bellen, ondanks dat je bij de @KVK_NL hebt aangegeven dit niet te willen? Handig om te blokkeren. Ik begin:
010-102001459
06-25009589
— Frisco (@ReteFriscool) 24 januari 2019

Dus stink er niet in: neem het telefoonnummer op in je telefoonboek onder de naam: Niet Opnemen. En druk ze weg.Blijven wegdrukken tot zie niet meer bellen.

Works like magic.

----------------------------------------------
Update 30 januari: de vriendelijke klantenservice bij Motto kan niets doen, want ze kunnen pas bewegen als een collega-telecom operator dat vraagt.

Je moet dus met minstens 3 opgenomen telefoontjes als bewijs (opgenomen in de zin van: aannemen, zodat er een connectie komt) naar je eigen telco-operator toe met een klacht. Hoe het precies werkt kun je lezen op de telefonisch overlast procedures van enkele grote operators;

KPN -> https://www.kpn.com/zakelijk/hulp-bij-telefonische-overlast-zakelijk.htm

Ziggo -> https://www.ziggo.nl/klantenservice/bellen/telefonische-overlast/

Tele2 -> https://www.tele2.nl/klantenservice/telefonische-overlast/

Succes !

Verbaasd over het vaasje maar verheugd over de vorst !

2018-12-30T14:59:00.002+01:00

Ik verbaasde me deze maand over het Vaasje van Rutte. Een schaamteloze poging om, met verkiezingen volgend jaar in het vooruitzicht een perspectief, een visie neer te leggen. Waarom hij doet wat hij doet. Omdat ie voor een vaasje wil zorgen.

Vervreemd vaasje
Ik ervaar het als hopeloos lege en holle teksten van een man die maar één doel heeft: aan de macht blijven en volhouden. Permanent als kameleon van kleur verschieten zolang je maar door kunt razen.

Iemand die zich zo slecht bewust was van zijn verantwoordelijkheid met een minimaal meerderheidskabinet dat hij dividendbelasting erdoor duwde als persoonlijke afspraak met Unilever. Tot Unilever niet meer wilde. Maar gelukkig is daar nog de verlaging winstbelasting en klimaatmaaregelen die grotendeels in het voordeel van bedrijven zijn en niet van burgers.

Het is duidelijk dat de Minister President vervreemd is van de werkelijkheid. Je kunt niet serieus menen dat je broze vaasjes heel moet houden terwijl je in eerdere kabinetsperiode schaamteloos de ambtenarenstatus de nek heb omgedraaid en 16 miljard op nationaal niveau aan zorguitgaven naar decentraal niveau gelegd hebt waar er opeens nog maar 8 miljard over is (met rabiate consequenties op lokaal niveau in de zorg). Dat is bijna Trumpiaans ontkennen van de realiteit. Ik vind dat zorgelijk.

Verheugd over de Vorst

Gelukkig heeft zijn generatiegenoot en mede-student geschiedenis, beter opgelet tijdens zijn studie. Onze vorst Willem Alexander kwam in zijn kersttoespraak met een persoonlijke en gerichte oproep aan het publiek om hoop te putten uit het op klein niveau veranderen en verbeteren van de wereld. Hij bracht de universele verklaring van de rechten van de Mens in herinnering.

En ik laat hem maar gewoon even zelf aan het woord met deze hoopvolle woorden:

Het Kerstfeest herinnert ons eraan dat we de belangrijkste bronnen van geluk maar al te gemakkelijk over het hoofd zien. Een mooie toekomst is mogelijk. Mits we het geloof in onszelf en in elkaar vasthouden!

Het is fijn om te weten dat er gelukkig nog iemand waakt over ons land en de cohesie. Want waar Rutte het voordoet alsof hij het landsbelang dient weet onze Koning écht de juiste snaar te raken.

Dankuwel hoogheid !

Hoe ziet 2019 er voor Hamers (bij ING) uit? - een longread

2018-12-28T23:33:00.000+01:00

Dit jaar mochten we ons herhaaldelijk over ING verbazen. En sinds gisteren weten we (dankzij het interview in de NRC) dat ook Klaas Knot zijn wenkbrauwen ophaalt bij het overmatig commercieel gedrag dat ING tentoonspreidde in de afgelopen jaren.

Hoe kan het dat de capaciteit voor compliance bij ING tekortschoot terwijl ING zo veel winst maakte?

„Dat is een verkeerde keuze geweest. De commercie heeft geprevaleerd boven compliance en risicobeheer. Risico en rendement zijn twee zijden van dezelfde medaille. We willen als maatschappij nadrukkelijk een bankwezen met lagere risico’s. De keerzijde is: lagere rendementen voor aandeelhouders van de banken.

In reflectieve modus wees Knot er dus fijntjes op dat banken niet als kippen zonder kop de aandeelhouder grote rendementen moeten beloven (gebaseerd op veronachtzamen integriteit). Bij een zorgvuldig opererende bank past gewoon een lager rendement. Dat was zijn nieuwjaars-boodschap 2018 aan ING.

Maar gaat dat signaal aankomen?

Ik denk van niet, maar ik denk ook dat we in 2019 (hooguit 2020) Ralph Hamers zullen zien vertrekken bij ING. En ik zal dat toelichten, aan de hand van een terugblik 2018 en een nadere analyse van de geschiedenis van ING en de wording van Hamers.

Wat we zagen in 2018 bij ING? - witwassen zonder verantwoordelijkheidsgevoel

Figuur: Brechtje Rood

In 2018 werd, in de slipstream van een rechtszaak over fraude bij Vimpelcom, duidelijk dat bij ING de compliance niet op orde was en een onderzoek van het Openbaar Ministerie liep. Het Financieele Dagblad zat bovenop alle nieuwsitems rond dit gebied en publiceerde eind 2018 een adembenemende reconstructie.

De bank dacht, ondanks andere signalen vanuit officials, met een klein standje en boete van 30 miljoen weg te kunnen komen met jarenlang structureel veronachtzamen van de regels rond witwassen. Dat werd uiteindelijk de grootste schikking ooit uit de Nederlandse justitiele geschiedenis: € 775 miljoen.

De schikking zal als historisch de boeken ingaan. Alleen al omdat het Openbaar Ministerie mee is gegaan in het mentale gedachtenconstruct dat er geen schuldige aan te wijzen is. Waarmee ING eigenlijk vond dat er ook geen verantwoordelijke zou zijn. Zéér merkwaardig want waar heb je anders een KvK register met ingeschreven directeuren en hun bevoegdheden nog voor nodig? Als het toch voor spek en bonen is.

Maar goed, de mentale tunnel bij bestuurders en commissarissen ING was zodanig groot dat men dit toch een goede redenering vond en pas na grote maatschappelijke druk besloot om niet slechts 12 lagere medewerkers te disciplineren, maar ook financieel directeur Timmermans de wacht aan te zeggen. De maatschappelijke verontwaardiging was op dat moment echter op zijn hoogtepunt. Hoe kun je zo wereldvreemd zijn?

Wat we namelijk ook zagen bij ING in 2018? - belonen zonder grenzen
Terwijl bovenstaande zaak liep, vond de Raad van Commissarissen het geen probleem om te besluiten de topman van ING eens extra ruim te gaan belonen. Er werd een ingewikkelde juridische constructie verzonnen: fixed shares, om te betogen dat een terugkerende vaste beloning, die direkt werd omgezet in aandelen, niet gezien wordt als variabele beloning, maar vaste beloning.

Het voordeel daarvan: als er nadien hommeles is in de tent, dan kan die vaste beloning niet worden ingetrokken, maar de variabele wel. En met zo'n enorme schikkingsboete in aantocht laat zich raden dat de variabele beloning van 2018 niet overeind zou blijven. Handig bedacht dus, die omzeilingsconstructie en in alle wereldvreemdheid legde de Raad van Commissarissen dit salarisvoorstel aan de aandeelhouders voor.

Het maatschappelijk huis was te klein (ook op dit blog): ING was nog geen tien jaar geleden gered door de belastingbetaler, had een gematigd beloningsbeleid beloofd maar had desalniettemin al twee keer eerder geprobeerd snel terug te springen in de pre-crisis houding: overmatige en bonus-georiënteerde beloning van topbestuurders.

Er volgden discussies in de 2e kamer, waarbij de druk zo groot werd dat het voorstel werd ingetrokken. Maar de schade was gedaan. Er was een tuchtrecht klacht ingediend (maar die werd een half jaar in de ijskast gelegd en is nog steeds niet in behandeling genomen). En het was natuurlijk opvallend dat Hamers vrijwel heel 2018 het zwijgen hierover toe deed (tot hij medio december schoorvoetend erkende dat hij genoeg verdiende).

Wat we zagen in 2018 bij ING, OM en DNB: balletje kaatsen
Toen in het najaar 2018 de 775 miljoen schikking bekend werd, was de verontwaardiging bij het publiek en politie terecht zeer groot. ING kon jarenlang witwassen afkopen zonder dat bestuurders werden veroordeeld door een rechter. Waardoor de bestuurders op het pluche konden blijven zitten: want bij een zo grote zaak en feitelijke veroordeling zou DNB als toezichthouder natuurlijk niet anders kunnen dan aandringen op een andere bestuurder.

De politiek forceerde een discussie over het schikkingsbeleid van Justitie, want deze klassejustitie was een brug te ver. En ook de rol van DNB kwam in beeld. Waarbij door de directeur toezicht in december 2018 heftig ontkend werd dat DNB alle informatie van ING voor spek en koek had aangenomen, nu er een verbeterplan was. Op grond van toezichtrecht kon er echter niets gezegd worden over de formele keuze's en aanwijzingen van DNB mbt de bestuurders. En al helemaal niet omdat bij ING niet DNB maar de ECB aan de toezichtknoppen draait. En in die EU-dynamiek was kennelijk een andere strategie ingezet.

Opvallend was tenslotte dat ING in de woordvoering de hele tijd niet de eigen verantwoordelijkheid nam, maar verwees naar OM conclusies en daarna impliceerde dat het - samen met DNB - de boel aan het oplossen was. Maar ook na al die discussie bleef er iets knagen bij mij. Het hele proces en gedrag van ING en Hamers deed me namelijk erg mechanisch en ingestudeerd aan. Dus was het tijd voor verder onderzoek.

De compliance-geschiedenis van ING en Hamers: inzichten uit het (gekleurde) verhaal van Jurgen Spelbos

Eén van de lezers van dit blog attendeerde mij op het boek: In het hol van de Leeuw van Jurgen Spelbos: oud communicatieman van ING. Spelbos was ingehuurd om bij communicatie de boel op te schudden (zegt hij) en na een aantal jaren weer met trammelant weggegaan.

Kortom: niet per definitie een betrouwbare bron van informatie, maar met een beetje gezond verstand en calibratie met openbare bronnen werden een aantal zaken toch wel weer duidelijk (en aan de vergetelheid ontrukt).

1. Het ING compliance probleem speelt al sinds het concern té groot werd door combinatie van NMB Postbank en Nationale Nederlanden. In feite is de bestuurlijke top gewoon het zicht en de controle kwijt.

2. Er zijn zeer veel compliance incidenten geweest en op zeker moment is vanuit de top schoon schip gemaakt. Topman Zegering Hadders kreeg een pluim van de AFM, maar ging vervolgens met alle macht van het hele concern achter een aantal klokkeluiders aan die in de gaten hadden dat hijzelf het niet zo nauw leek te nemen met de beleggingsregels.

3. Spelbos beschrijft in zijn boek hoe, voorafgaand aan de onderzoeken van de AFM, er drilsessies gehouden werden met alle personen die door de AFM zouden worden geinterviewd. Het doel: voorkomen dat er onnodig extra belastend materiaal naar buiten zou komen waar ING geen behoefte aan had.

4. Ook interessant: Spelbos beschrijft hoe de carrière van Hamers bij ING gebaseerd is op het hameren op commercie, doelstellingen en bonussen, gekoppeld aan een expliciete imago-campagne (zoals opgezet door Spelbos en zijn communicatie-team). Er werd daarbij een expliciete persoonscultus gecreëerd rond Hamers om de ingedutte bancaire geesten te activeren.

5. De doelen van Hamers en Spelbos werkten, maar tegelijk werden er teveel verkeerde producten aan teveel klanten aangesmeerd. Koppen rollen op lagere niveaus en Hamers gaat in de wachtstand.

6. De onkundige aansturing bij ING leidt vervolgens tot een te groot risico in de bedrijfsvoering, gevolgd door kapitaalsinjectie en verplichte wisseling van topman. Michel Tilmant wordt vervangen door de voorzitter van de Raad van Commissarissen, Hommen, die als tijdelijke kracht de trein op de rails gaat zetten.

7. Waar logischerwijs de opvolging bij ING zou gaan tussen oude rotten Leenaars en van der Noordaa, blijkt Hommen jaren later voor geen van beide te kiezen. Hij kiest Hamers, van een niveau lager, vanuit de grote verwantschap die Hommen voelt voor iemand die zich niet per sé aan bancaire compliance regels wat gelegen laat liggen (daar snapte Hommen namelijk echt vrij weinig van).

8. Hamers herhaalt vervolgens op ING-concern niveau de truuc die hem op ING Nederland niveau groot heeft gemaakt. Hij zet een persoonlijkheidscultus op, reorganiseert de bank richting commerciële doelstellingen en laat de compliance links liggen. De vlag waaronder dit gaat is nu: alles moet agile worden; flexibel werken.

9. De oude rotten Leenaars en van der Noordaa nemen hun verlies en zoeken hun heil elders, terwijl Hamers in typisch Maoistische stijl alle potentiële bestuurlijke concurrenten richting buitenland of buiten de bank manoevreert. Juist het agile werken doet daarbij de situatie ontstaan dat iedereen alles mag, als het de doelen maar ten goede komt. Klassieke machtsbastions als operations en ICT kunnen niet meer aan de rem trekken. En mijn stelling is dat dat een heel bewuste keuze is (waarvoor Hamers ook met liefde en ijdelheid de verantwoordelijkheid draagt/neemt).

10. Zodra de communicatieman Spelbos vast komt te zitten in een organisatorisch machtsspel draait Hamers, met wie hij nauw samenwerkte en de persooncultus inzette, als een blad om. Het loopt uit op meningsverschillen, een onderzoek naar compliance, interne bureaupolitiek die zijn weg naar buiten zoekt. De positie van Spelbos (die overigens zelf ook erkent tijden in een roes te hebben geleefd en van de wereld losgezongen te zijn) wordt onhoudbaar. In de discussie met Hamers komt dan de klassieke drogreden om de hoek kijken voor die situaties: ik kan je niet alles vertellen, maar als jij zou weten wat ik weet en zou zien wat ik zou zien, zou je begrijpen dat het voor jou ook het beste is.

11. Spelbos raakt vervolgens in een complexe exitprocedure verzeild waarbij hij lang en met succes bij de rechter zijn positie verdedigt. Het levert hem uiteindelijk een goede vertrekregeling op, maar ook nog vele jaren stress en gedoe. Daar maakt hij vervolgens zijn vak van, aldus zijn boek: minder stress en stessologie. Zijn verontwaardiging over het amorele gedrag bij ING in de eindfase van zijn dienstbetrekking vinden vervolgens hun weg naar zijn boek over ING (let wel; ik plaats de nodige kanttekeningen bij zijn zelfbeschreven onschuld en zie dus langs twee kanten dingen misgaan).

Hoe ziet 2019 er voor ING en Hamers uit?
Ik denk dat DNB niet gek is. DNB zal vast de Nederlandse maatschappelijke signalen rond ING aan de ECB hebben doorgespeeld. En DNB kan ook boeken lezen/toezicht houden, dus het te commerciële tintje aan Hamers staat vast op de radar. De vraag is dus wat DNB en ECB zouden hebben besproken.

De ECB zit op dit moment als toezichthouder in een lastige positie. Links en rechts zijn er banken met aanzienlijke witwasschandelen. Deutsche Bank ontsloeg zijn topman wegens een witwasfraude, maar bij Danske Bank gebeurde niets (waarbij ECB toelichtte dat daar het toezicht bij de lokale toezichthouders berust). Moet dan ING nu wel aan het rijtje worden toegevoegd?

De stevigheid waarmee toezichtdirecteur Elderson in het parlement in december dit jaar uitlegde dat persberichten over de (passieve) rol van DNB richting ING en topbestuurders onjuist waren, doet mij vermoeden dat er feitelijk al afspraken gemaakt zijn - geschraagd door ECB - over de opvolging van Hamers. Als ik zou moeten gokken is de bestuurlijke situatie als volgt.

Hans Wijers ziet als aantredend toekomstig voorzitter bij ING, twee zaken op zich afkomen: vreselijk witwassen alsmede een discussie over salarisverhoging. Aan de eerste situatie kun je niet ontkomen, maar de tweede wel. Hij zegt dus tegen de scheidend voorzitter van der Veer: neem jij die salarisverhoging op je bord, want jij gaat toch weg.

Van der Veer is voldoende gepokt en gemazeld om dat te doen en heel vilein speelt hij die kaart ook uit in de 2e kamerdiscussie over salarisverhoging. Op de vraag of hij niet moet opstappen antwoordt hij: dat ga ik ook doen, bij de volgende ALV. Daarna pakt Wijers de discussie rond OM op, waarbij hij toch een grote inschattingsfout maakt. Want bij de grootste boete aller tijden in Nederland rond fraude, waar je zelfs niet meer weet hoeveel je voor wie hebt witgewassen, past een aftredende topman.

Ogenblikkelijk wordt Wijers op het matje geroepen bij Financien en DNB. En kort nadien gaat Timmermans, die toch al zou pensioneren iets vervroegd de rol van Barbertje opnemen. Heel opmerkelijk is daarbij het gevoel dat in Raad van Commissarissen leeft: van 'onze Ralph' moeten ze afblijven. Maar ik denk dat 2019 (of 2020) laat zien dat die situatie voorbij zal gaan.

Exit Hamers

Het is immers evident dat Hamers te licht is voor de job die hij nu heeft. Nadat hij bij ING Nederland te commercieel was en foute producten aansmeerde aan MKB-ers, heeft hij op ING-concern niveau een organisatie en cultuur neergezet waar commercie en aandeelhouder (ook: hijzelf) belangrijker was dan compliance. Dat is ook Knot niet ontgaan en zodanig belangrijk voor hem dat hij er een expliciet signaal over geeft: beloof je aandeelhouders maar wat minder voortaan.

Mij viel verder op dat hij in de 2e kamerzitting van medio december venijnig en opstandig reageerde naar een vrouwelijke deskundige, Irene van Staveren, die ter discussie stelde of het werken met doelen wel zo zinvol was. Hij bleef hardnekkig achter zijn visie rond agile en doelgericht werken (inclusief bonussen) staan. En sprak vrijwel nooit in de ik-vorm (als iemand die verantwoordelijkheid zelf neemt). Daar toonde wat mij betreft zijn ware old-school patriarchale overlevens-stijl die hij in de jungle ING heeft geleerd.

Mijn vermoeden is dat DNB in overleg met ECB een scenario heeft voorgesteld waarin het aan de Raad van Commissarissen is om het governance vraagstuk (lees: Hamers op te lossen). Het is gebaseerd op de visie dat je van een professionele organisatie als ING mag verwachten dat het zelfreinigend en dragend vermogen bij de Raad van Commissarissen zodanig is dat men die opdracht aankan. En het is de koninklijke route.

Dat betekent dat de Raad van Commissarissen nu al de opdracht ter hand heeft genomen te zoeken naar een opvolger, alhoewel dat in de praktijk natuurlijk wordt verpakt als 'intensivering opvolgingsplanning' of andere bestuurlijke eufemismen. Voor zover men dit soort zaken uberhaupt notuleert (want de OM-zaak doet vermoeden dat die cultuur ook niet echt bij ING aanwezig is).

Hoe het ook zij, Hamers mag/moet nog even de troep opruimen en daarna gaan we in 2019 meer horen over zijn nieuwe baan. Zo ziet zijn 2019 eruit.

PS 1. Wie weet dat hij de Nederlandse vestiging van We-chat-Pay mag gaan leiden.... of een andere big-tech waar hij nu zo tegen fulmineert.

PS 2. Het bovenstaande is natuurlijk volstrekt speculatief, maar één ding lijkt me wel zeker. Als Hamers niet vertrekt zal de cultuur niet veranderen en zullen we bij ING nog meer verrassingen gaan beleven. Dus voor zover u uw rekening nog niet heeft overgeheveld: nu kan het nog.

Verbazing over toezichthouding DNB bij hertoetsing ING (rectificatie)

2018-12-07T11:05:00.000+01:00

[Toevoeging/rectificatie dd. 13-12-2018: De onderstaande blog was gebaseerd op berichtgeving in het FD die door DNB gekwalificeerd is als feitelijk onjuist - zie onderaan de blog de film. Daarmee is de onderstaande analyse anders en ook de noodzaak tot rappel vanuit politiek verdwenen. Tegelijk dient zich een nieuwe thematiek aan: opvolgingsdrama Hamers bij ING, maar daarover meer in latere blogs.]

Blog van 7 december 2018

Vandaag is het de dag dat in het Vredespaleis in Den Haag de slotconferentie wordt gehouden van de Week van de Integriteit. Zeer passend opende het Financieel Dagblad daarom met een bijzondere scoop. Het blijkt namelijk dat zelfs de grootste Nederlandse boete ooit uitgedeeld geen aanleiding is voor toezichthouder DNB om de bestuurders van de betreffende bank te hertoetsen.

De reden: een door die bank zélf betaald juridisch bureau heeft in een assessment vastgesteld dat "niemand binnen de bank actief of verwijtbaar beleid heeft gevoerd dat leidde tot de tekortschietende controles."
Het is een argument dat we ook terugzagen in de schikking van het Openbaar Ministerie en dat zeker qua precedentwerking hogelijk verbaast. Wat moet nu een topman van een financiële instelling in Nederland nog verkeerd doen qua wetsovertreding om een hertoetsing te rechtvaardigen of voor de rechter gesleept te worden?

Ik leg u hieronder uit ~~waarom, juist onder de wet financieel toezicht het standpunt van DNB volstrekt onhoudbaar is en de politiek DNB snel tot de orde moet roepen.~~ welke analyse vanuit perspectief van de toezichthouders relevant is. De tekst heeft linkjes erbij, dan kunt u zelf ook even meelezen en onderzoeken.

1. Regeling organisatie en beheersing in financieel toezicht:
Sinds jaar en dag kent het Nederlands toezicht regels rond een gedegen organisatie. Die waren vervat in de regeling organisatie en beheersing. Een uitgebreid stelsel met als oogmerk:
De regeling heeft tot doel richtlijnen en aanbevelingen te geven voor de organisatie en beheersing van bedrijfsprocessen bij instellingen. Uitgangspunt hierbij is dat instellingen verantwoordelijk zijn voor een zodanige organisatie en beheersing van bedrijfsprocessen, dat daarmee wordt voorzien in een beheerste en integere bedrijfsvoering.

Kortom, een instelling (waar de eindbaas uiteraard juridisch verantwoordelijk voor is), moet zijn eigen organisatie op orde hebben. Nadien kwam de Wft waar in artikel 3.17 hetzelfde werd geeist, hetgeen dan in een besluit prudentiele regels, ook artikel 17 nog weer verder werd uitgewerkt. Dat artikel is de moeite waard:

Artikel 17
1 De bedrijfsvoering van een betaalinstelling, clearinginstelling, elektronischgeldinstelling, bank, kredietunie, premiepensioeninstelling, verzekeraar met beperkte risico-omvang, wisselinstelling of bijkantoor als bedoeld in artikel 3:17, eerste lid, 3:23, 3:24a, 3:24b, 3:26 of 3:27 van de wet omvat:
a. een duidelijke, evenwichtige en adequate organisatiestructuur;
b. een duidelijke, evenwichtige en adequate verdeling van taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden;
c. een adequate vastlegging van rechten en verplichtingen;
d. eenduidige rapportagelijnen; en
e. een adequaat systeem van informatievoorziening en communicatie.
2 De bedrijfsvoering is afgestemd op de aard, omvang, risico’s en complexiteit van de werkzaamheden van de financiële onderneming of bijkantoor.
3 De bedrijfsvoering wordt op een inzichtelijke wijze vastgelegd.
4 De effectiviteit van de organisatie-inrichting en van de procedures en maatregelen wordt ten minste jaarlijks op onafhankelijke wijze getoetst. Daartoe beschikt de financiële onderneming of het bijkantoor over een organisatieonderdeel dat deze interne controlefunctie uitoefent. De financiële onderneming of bijkantoor voorziet erin dat gesignaleerde tekortkomingen worden opgeheven.

2. Het agile-werken van ING: een bewuste organisatie-keuze (en machtscoup) van Hamers
Om de situatie ING goed te begrijpen moeten we terug naar het moment dat Jan Hommen vertrekt. Die had niet echt verstand van bankieren maar heeft de boel voldoende rechtgezet om daarna de bank te verlaten. Echter, de bank kampte met een opvolgingsprobleem. Zou men kiezen voor de generatie oude rotten: van der Noorda of Leenaars, of door voor de nieuwere generaties, met Nick Jue en Ralph Hamers?

Het eindresultaat weten we: om moverende redenen koos de RvC voor Hamers, waarna uiteraard van der Noordaa en Leenaars de bank verlieten en Nick Jue op een zijspoort in Duitsland werd gezet. Vervolgens zette Ralph Hamers dik in op het reorganiseren van de bank. Er moest agile gewerkt worden: heel ING zou als een soort Spotify aan de slag gaan. Dat klonk het publiek, journaille en analisten allemaal als muziek in de oren. Wat modern, wat goed bedacht. En voor een deel is dat waar.

Maar tegelijk moeten we ook realistisch genoeg zijn om te zien dat wat er feitelijk gebeurde een klassiek Maoistische of Putinistisch interventie is. In feite ruimde de nieuwe leider, onder het mom van agile, alle machtsbastions op. Directeur operations kan dan niet langer meer een commerciële productintroductie tegenhouden, want op lagere niveaus mogen allerlei mensen in het team van markt-ontwikkeling zelf aan de digitale knoppen zitten en productwijzigingen invoeren. En evenzo kan iemand van compliance volstrekt geen deuk meer in een pakje boter slaan. Buiten zijn adviezen om mag iedereen aan de gang gaan.

De verantwoordelijke hiervoor kennen we allemaal: Ralph Hamers. Hij zette expliciet op de digitale en agile strategie in, liet zich hierover rijkelijk lofprijzen in allerlei media en negeerde het gegeven dat hij ook artikel 3.17 van het besluit prudentiële regels te volgen had. Want hoe agile je ook bent, je blijft eindverantwoordelijk voor een gedegen organisatie.

3. De denkfout van Stibbe, DNB en OM: alsof alleen integriteitsregels ertoe doen
In de discussie over witwassen bij ING gaat het telkens om de vraag wie nu precies eindverantwoordelijk zou zijn geweest rond witwassen en alles wat erbij speelde. Het publiek heeft zich daarbij terecht verbaast over de eindconclusie dat er niemand te vinden zou zijn. Dat is natuurlijk onzin. De eindbaas is per definitie verantwoordelijk en die verantwoordelijkheid kun je niet zoekspelen.

Wat er teveel gebeurt in discussies rond banken en wetsovertredingen is dat er te snel te eng gejuridificeerd wordt. In dit geval staren DNB en OM zich blind op de vraag hoe de overtredingen rond witwassen terug te herleiden zijn naar specifieke keuze's van leidinggevenden op dat gebied. Dan kijk je waar en wanneer het beleid witwassen is opgesteld, hoe omgegaan is met signalen op dit gebied enzovoorts. Binnen de postzegel die witwassen en integriteit heet kun je dan best concluderen dat er niemand was die echt actief gestuurd heeft richting witwassen. Het was natuurlijk ook niemands expliciete bedoeling.

Echter, wie een organisatie-perspectief kiest constateert ogenblikkelijk dat de actieve keuze om agile te werken aantoonbaar heeft geleid tot een organisatie die niet beheerst is. De leiding heeft verzuimd om een adequate organisatie in te richten en signalen daarover worden consequent onder tafel gepoetst. Kijk maar naar de storingen en operationele fouten bij ING. Of artikelen rond IT risico's in België.

Het is voor mij onbegrijpelijk hoe een erkend juridisch bureau als Stibbe, gezien de opdracht in artikel 3.17 van Wft en BPR, durft op te schrijven dat er geen actief of verwijtbaar beleid is geweest dat ten grondslag lag aan de mejaure integriteits-breuken bij ING. Dat beleid was er wel en we hebben het allemaal mogen zien: ING wordt hip, agile en trendy. De bij-effecten in termen van slechtere beheersing en onmogelijkheid om integriteit te kunnen controleren zijn impliciet of expliciet voor lief genomen.

Hoe dan ook is de eindverantwoordelijke voor die organisatie bekend; dat is de CEO. Kortom: als die al niet allerlei integriteitsregels heeft overtreden dan heeft hij in elk geval de regels overtreden omdat ie zijn organisatie niet goed op orde heeft. Op twee cruciale velden zakt de beste man door het ijs van de Wet financieel Toezicht dus. En dat kun je niet met een magische toverstaf, duur juridisch advies of gelegenheidsanalyse even wegpoetsen totdat er niemand meer verantwoordelijk is.

4. Toezicht: laveren tussen Scylla en Charybdis
Laten we bekijken hoe lastig het is om wél de logische weg te volgen. Wat gebeurt er als we Hamers gewoon aanwijzen en veantwoordelijk houden als eindverantwoordelijke (in schikking en toezicht) voor de wanorde in zijn organisatie. Dan volgt iets in de orde van:
- hertoetsing (lees: aftoetsing) en einde carrière Hamers in financiële sector,
- expliciete aansprakelijkheid ING als instelling rond gedupeerden bij integriteitsfouten ING,
- potentieel uitsluiten van ING bij overheidsaanbestedingen.

De grote vraag is dan of je dit als toezichthouders en Justitie aandurft. En daarbij komt de menselijke factor om de hoek kijken. Bestaat er toch iets als een ongeschreven gezag of ontzag voor de bestuurder van de enige systeembank in Nederland of vervolg je die persoon gewoon op dezelfde manier als elke andere wetsovertreder?

Een toezichthouder of politie-agent die goed kijkt en luistert naar Hamers en ING had een flitsende wasmachine verkoper kunnen zien die gaat voor het closen van de deal, een lekkere bonus en zijn eigen mooie auto voor de deur. Hoe de organisatie vervolgens de wasmachine moet leveren interesseerde hem geen bal, als hij maar geen gezeik kreeg over dat het qua uitvoering niet kan of mag. En dus maakte hij alles agile, want er is altijd wel een hoveling te vinden die hem wel te vriend wil houden en hem zijn zin geeft.

De ideaalsituatie: geen klassejustitie
Nu kan Elderson als net aangetreden directeur toezicht bij DNB twee dingen doen. Laten we eerst de ideaalsituatie bekijken waarin hij zijn tanden laat zien en het vertrek van Hamers eist (alsook kritisch is op de Raad van Commissarissen wegens falend toezicht op Hamers). Dat doet hij dan door persoonlijk een hertoetsing te doen en Hamers het slechte nieuws te vertellen en de RvC de oren te wassen. Daar is juridisch meer dan genoeg grond voor en Hamers en de RvC zouden dat moeten begrijpen.

Elderson zet dan een duidelijke norm neer richting de sector en onderstreept:
- je hebt je organisatie op orde te houden, hoe agile je ook wilt zijn,
- die verantwoordelijkheid reikt ook tot de RvC van de bank in kwestie, want die hebben zich laten inpakken door hun CEO,
- DNB is net zo streng op integriteits-schendingen bij grote banken als op die bij trustkantoren,
- of je groot of klein bent, maakt ons bij DNB niet uit, we doen niet aan klassejustitie.

De feitelijke situatie: negatieve precedentwerking
Wat Elderson, om moverende redenen, blijkens het artikel FD zou hebben gedaan is het omgekeerde. In een situatie waarin een bank niet in staat is zichzelf te organiseren vertrouwt hij op het rapport van een door die Bank ingehuurd adviesbureau om een gelegenheidsredenering daarin te accepteren. Hij zal daarnaast vast ook nog wel gesprekken hebben gehad met directie ING en leden van de RvC.

Door in het geheel geen hertoetsing te eisen en ook niet krachtig op te treden richting Raad van Commissarissen (de heer Breukink zit na het beloningsincident nog steeds op zijn plek waar een Wakkie in zijn geval al vertrokken was) geeft Elderson een onduidelijk signaal af met heel slechte precedentwerking. Hij schijnt gezegd te hebben: 'We moeten verder met elkaar’,

In gedragstermen is daarmee duidelijk dat je als directielid van een bank bij deze toezichthouder je van alles kunt permitteren onder gebruikmaking van het volgende recept:
- de hoogte van boete of aard van de overtreding doet er niet toe (want zelfs de hoogste boete ooit was bij ING geen aanleiding voor hertoetsing, dus waarom wel bij ons?),
- laat een juridisch adviesbureau een goedbetaald gekleurd assessment opstellen die je verantwoordelijkheid met een magische toverstaf doet verdwijnen,
- beloof beterschap in een goed gesprek met de toezichthouder onder het motto: We moeten verder met elkaar.

5. Het persoonlijke, procedurele en politieke verhaal
Ik denk dat het persoonlijke verhaal heel belangrijk is. De kracht van Hamers is dat hij mensen voor zich weet in te nemen. Als je bij hem komt om een batterij te kopen dan loop je daarna zeer gelukkig met een dure wasmachine de deur uit. Dat geldt zowel voor zijn contact met RvC, justitie als met toezichtdirecteur Elderson van DNB.

Voeg daaraan toe dat de nieuwe toezichtdirecteur DNB, Frank Elderson, ooit afdelingshoofd Toezicht ABN AMRO was rond 2006. Dat was geen eenvoudig dossier destijds, waarbij hij vermoedelijk ook mede verantwoordelijk was voor het instemmen met het dumpen van de giftige vastgoedportefuille AA bij SNS. Hoezeer dat voor AA (en hem als afdelingshoofd) het probleem ook oplostte, het kwam wel op een ander bordje terecht. Dat indiceert - let wel: een onverantwoorde extrapolatie - dat hij meer van de buhne en schoonvegen van straatjes zou zijn dan van het echte toezichtwerk met slecht nieuws. Hij zal de confrontatie mijden omwille van de harmonie.

Precies dat zien we gebeuren in de toezichtcase. Elderson komt nieuw in zijn job, ziet een moeilijk dossier en in plaats van de kans te grijpen nog eens duidelijk een signaal rond het belang van integriteit in toezicht DNB neer te zetten, laat hij zich charmeren door een juridisch flutrapport en een wasmachineverkoper.

Dat hij meegaat in het gelegenheidsargument dat er op topniveau niemand verantwoordelijk had kunnen zijn of iets aan te rekenen is, is een schijnconstructie die in strijd is met de toezichtregels onder de Wft, wat een zeer schadelijk negatief precedent neerzet dat riekt naar klassejustitie.

Het is een goede zaak dat de politiek, op instigatie van de SP, een onderzoek laat doen naar klassejustitie in Nederland. Wat mij betreft gaat ze nog een stap verder en breidt dat onderzoek zich ook uit tot de toezichthouder.

Het kan immers niet zo zijn dat we tien jaar na de crisis weer terug zijn bij het klassieke kopje thee drinken waarin DNB niet duidelijk intervenieert maar overmatig vertrouwen schenkt aan het gelegenheidsverhaal van de bank onder het motto: We moeten samen verder.

TOEVOEGING 13-12-2018: Standpunt DNB
Gisteren gaf directeur Toezicht in de Tweede kamer deze toelichting op de positie DNB rond dit onderwerp. In feite werd de berichtgeving als feitelijk onjuist ontkent, hetgeen ook impliceert dat de analyse hierboven een andere kleur krijgt. Voor de liefhebber hieronder de beelden bij het openingswoord.

Wat we hieruit, ondanks de onbekendheid van het dossier, kunnen afleiden is dat DNB zeker niet op het kopje thee scenario zit. Er zal met ECB gesproken zijn en nadrukkelijk ook met de RvC en directie ING zelf. De gesprekken zijn vermoedelijk ook niet afgerond en denkbaar is dat er gestuurd vanuit ECB de nodige maatregelen opgelijnd zijn.

Piekerend over wat er achter de schermen nu gebeurt, dank ik dat een mogelijk scenario het volgende is.

DNB/ECB constateert dat in de opvolging van Jan Hommen, Hommen en RvC een foute keuze hebben gemaakt voor een te commerciële bankman die compliance niet in ere houdt. Hoe belangrijk ook het is om snel de situatie aan te passen, de boel is nu eenmaal geëscaleerd en het geven van een beroepsverbod aan Hamers is net even een brug te ver. DNB doet dan zelf namelijk hernieuwd een opvolgingsprobleem ontstaan en het is voor de continuïteit zinvoller als de RvC in alle rust zich beraadt op de toekomstige directeur ING. Maar dat proces moet dan wel gedegen gebeuren.

Gezien de intensiteit van het openingswoord Elderson is nu dus mijn vermoeden is dat DNB/ECB met ING stellige afspraken heeft gemaakt over opvolgingsplanning Hamers (lees: op termijn moet hij weg, maar RvC krijgt gelegenheid zelf de opvolging in gang te zetten). Tegelijk wordt Hamers opgezadeld met de opdracht om puin te ruimen en de kou uit de lucht te halen wat betreft geschonden vertrouwen. En die klus heeft hij netjes geklaard.

Hamers (ING) heeft 'spijt' van witwaszaak en is tevreden met zijn salaris #ING #hoorzitting pic.twitter.com/pXcZXq46lp
— Roel Schreinemachers (@RoelSchrein) December 12, 2018

Mogelijk ga ik later nog in een aparte blog verder in op het opvolgingsdrama ING, maar daarvoor ga ik eerst nog even in de boeken duiken zoals: Het hol van de leeuw. Ik zal dan nagaan wat de bestuurlijke dynamiek is geweest waaronder Hommen besloot niet Eli Leenaars of Hans van der Noordaa, maar Ralph Hamers te benoemen.

Wordt vervolgd.

Zomaar een maandagmiddag met Nuon: colporteren kun je leren !

2018-11-05T14:49:00.000+01:00

Dit is een verhaaltje speciaal geschreven voor allen, werkzaam bij Nuon in de sfeer van Customer Solutions. De titel is: Zomaar een maandagmiddag met Nuon: colporteren, kun je leren !

Het was middag en de deurbel ging. Een kalende man komt binnen, al turend naar zijn tablet. Hij stelt zich niet voor maar zegt dat hij van Nuon is en loopt de trap op alsof ik hem welkom heb geheten. Wat niet het geval is, want ik hou niet van mensen die aannemen dat ze zomaar boven mogen komen.

Spontaan begint er na het woord Nuon van alles bij mij te jeuken. Een paar jaar geleden geleden heb ik vele uren, zo niet dagen besteedt toen een meterwisseling tot een Kafkaeske brief/mail/telefoonwisseling en afrekeningen leidden. Dat was mijn 'het-Bureau-ervaring' bij Nuon.

Toen die ervaring voorbij was, heb ik Nuon gevraagd om svp nooit meer lastig gevallen te willen worden. Dat werd bevestigd en inderdaad: ik heb geen mails meer gezien. Maar ja, het is weer tijd voor een nieuwe ronde en nieuwe kansen en kennelijk is achter mijn adres het vinkje verdwenen waarop staat: Niet benaderen.

Ik zeg dat de man echt niet bij mij hoeft te zijn. Hij vindt van wel. Ik vertel dat ik na mijn 'het-Bureau-ervaring' ik het woord Nuon even niet wil horen.

Semi-geinteresseerd vraagt hij wat er dan was.Ik licht toe: meer dan genoeg voor jullie om niet in staat te zijn mijn dossier te vinden of te onthouden dat ik jullie nooit meer wil zien.

Met mijn arm begeleid ik de man van de overloop weer naar beneden.

De man pruttelt nog wat na: er zou een stichting met een KvK nummer op dit adres zitten en die hebben recht op zakelijke energie tarieven. Een stuk voordeliger.

Ik besluit: hartelijk dank hoor, fijne middag verder !

Een gaaf land, dat gelooft in zijn kracht, schaft de dividendbelasting niet af

2018-09-07T00:23:00.000+02:00

Mark, de positivo

Beste Mark,

Je bent zo trots op Nederland.
Het is een gaaf land.

En dat klopt.
We zijn gelukkig, rijk, welvarend, kunnen goed Engels praten.
Heel veel buitenlandse bedrijven willen hier komen vanwege de work/life balance.

Tegelijk klagen wij Nederlanders veeeel te veel.
Over onterecht afschaffen van dividendbelasting bijvoorbeeld.
Of veelverdienende witwassende bankiers.

Nergens voor nodig toch?
Want we wonen in een gaaf land.

Vertrouw op je kracht
Wat jij doet in dat dividend-debat vind ik onzinnig.
Jij bent een positivo en straalt vertrouwen uit.
Hoezo moeten we bang zijn dat hoofdkantoren ons land verlaten?

Er is maar één Nederland en daar willen heel veel mensen en bedrijven graag zijn.
Dus voor die chanterende hoofdkantoren waar jij dat geld aan beloofd hebt, hebben we er zo tien andere.
Want Nederland is een gaaf land.

Toch ?

Een gaaf land hoeft niet bang te zijn
Als je meent dat Nederland een gaaf land is, dat kan vertrouwen op zijn kracht, dan hoef je niet bang te zijn om de dividendbelasting intact te laten.

Vertrouw me maar, het komt echt allemaal goed.

Groeten van Johan de Witt

Bewondering voor Obama tijdens viering 100e geboortedag Mandela

2018-07-18T00:28:00.000+02:00

In deze verwarrende tijden, waarin macht de boventoon voert boven gezag en legitimiteit was daar vandaag voormalig President Obama van de VS, die een lesje staatsmanschap geeft waar de wereld heel veel plezier van kan hebben.

Een prachtige speech waarin hij vanuit context, omgeving, land een analyse neerzet die zowel in ontvangende land als in eigen land VS relevant is. Met als bottom line: democratie is minder slecht dan autocratie, waarbij het erom gaat om instituties te bouwen die machtsconcentraties (of het nu bij bedrijven, overheid of individuen is) in toom houden. En binnen de huidige technische internationale werkelijkheid is internationale oriëntatie een must. Daarbij moedigt hij de jeugd aan om de toekomst te maken.

Zie het hele verhaal; ga er gerust voor zitten.

En zo doe je dat.

Advies aan staatscommissie parlementair bestel: zet in op een deltaplan voor de rechtsstaat !

2018-07-01T12:21:00.000+02:00

Dat de politiek en de Tweede Kamer baat kan hebben bij zelfreflectie is een vaststaand feit. Het lukt de heren en (iets minder) dames maar moeilijk om boven zichzelf uit te stijgen, de incidentaliteit/actualiteit achter zich te laten en te focussen op de hoofdlijn.

Het is daarom ook verheugend dat er eindelijk wat schot komt in de werkzaamheden van de commissie herijking parlementair bestel. Alhoewel deze zijn oorsprong vond in een politiek raar 1-2tje tussen Rutte en Loek Hermans, blijft de exercitie de moeite waard. En we hebben inmiddels na de probleemverkenning een tussenbalans en een tussenstand (rapport).

Sterke analyse: de democratie kan worden gehacked
Wat ik goed vind in de probleemverkenning is de erkenning dat onze democratie gehacked kan worden:
Het gebruik van big data en micro targeting in verkiezingscampagnes en de mogelijkheid dat democratische instituties worden gehackt maken dat fundamentele democratische waarden in het geding kunnen komen. Hier gaat het primair om het waarborgen van een gelijk speelveld voor politieke partijen, het belang van een open en eerlijk verkiezingsproces waarbij kiezers worden geïnformeerd, bewust hun eigen keuze kunnen maken en vertrouwen hebben in het proces.

Ik vind het opmerkelijk dat zo'n relevante constatering geen vervolg krijgt in een scenario-analyse. Je moet heden ten dage (zie de gekaapte Brexit en verkiezing van Trump) aannemen dat het democratisch systeem in delen of het geheel gekaapt kan worden. En dan heb je alleen instituties en de rechtsstaat over om zo'n situatie te boven te komen. Wat dus ontbreekt is de vraag; hoe borgen we de democratie en rechtsstaat als we een kwaadwillende overheid c.q. parlement hebben?

Op dit moment wordt namelijk vooral vanuit een mooi-weer scenario aan wat knopjes gedraaid. De analyse is oppervlakkig en kan én moet een stuk beter.

Wat kan beter: aandacht voor ambtelijk apparaat en werking van het totaalsysteem
Wat ik zwak vind is de gebrekkige aandacht voor het ambtelijk apparaat. Het woord komt nauwelijks voor in de probleemverkenning studie, terwijl juist Tjeenk Willink in zijn afscheiddspeech bij de Raad van State meldt:
Als adviseur is de Raad ook geen algemene deskundigenraad. Hij moet dat ook niet pretenderen. Hij moet echter wel rekening houden met de teruggelopen inhoudelijke en uitvoeringsdeskundigheid op de departementen en de veranderde positie van de vaste colleges van advies ex artikel 79 Grondwet. Die ontwikkeling is riskant in een overheidsbureaucratie waarvan een van de essentiële kenmerken behoort te zijn: inhoudelijke competentie.

Tekenend is dat de tussenstand wél identificeert dat de ambtelijke ondersteuning van de Tweede Kamer een stuk beter moet, maar niets zegt over de destructieve consequentie van het afschaffen van de ambtenarenstatus (en het dalend institutioneel geheugen) in het ambtelijk apparaat op Ministeries. Zonder die status wordt aan de ambtenaren op Ministeries geen rugdekking gegeven in situaties waarin de Minister hen vraagt iets te doen wat niet in het landsbelang is. En juist een institutioneel geheugen biedt mogelijkheden om op de goede analyses uit het verleden te blijven leunen.

Daarnaast valt me op de dat de verschillende onderdelen van de studies niet per sé op elkaar aansluiten. De studies en analyses ademenen in hun aanpak een introverte blik op de Nederlandse samenleving. Er is wel aandacht voor de omgeving, maar wat ontbreekt is het besef dat de democratie alleen inhoud kan krijgen als de rechtsstaat geborgd is. Die rechtsstaat wordt nu nevengeschikt in de analyses, terwijl hij als prioriteit bovenaan hoort te staan. Zonder die rechtsstaat houdt alles op.

Scenario's

De commissie doet er goed aan de tekenen des tijds te vertalen in scenario's, juist ook de negatieve.

Het is namelijk duidelijk dat de samenleving snel het vermogen verliest om in termen van collectiviteit te denken. Dat gaat ook aanzienlijk sneller als zich politieke incidenten als de dividendbelasting voordoen. Alle pijlen en conclusies wijzen een bepaalde richting uit, maar een persoonlijke opvatting van één man, gesteund door groot bedrijfsleven, kost ons toch 1,5 miljard per jaar. In een willekeurig Afrikaans land zouden we dat een klassiek geval van nepotisme noemen, maar hier doen we alsof het gewoon politiek is. Dat is het niet en een structuur waarin we ons met intellectuele hulpmiddelen overtuigen dat het (p)art of the deal is, is een ongezonde structuur.

De kern van de problematiek is dat we geleidelijk aan als samenleving ons vermogen om vanuit collectiviteit te blijven denken verliezen. Alles wordt economisch en het overstijgend denken voor het geheel, dat ook blijkens het boek van Lubbers in religie zijn oorsprong kan vinden, raken we in rap tempo kwijt. We gooien de Nederlandse taal op universiteiten met het badwater weg en gaan discussies op vereenvoudigde wijze voeren, waarbij mediageniekheid belangrijker weegt dan inhoudelijke argumentatie.

Daarmee maken we ons kwetsbaar voor een negatief scenario waarin politieke onverlaten de macht grijpen in ons land aan de hand van populistische sinterklaaslijstjes. We zijn feitelijk, gezien de recente verkiezingen, al in dat kwadrant beland. En we hebben het geluk dat het misschien nog wel gaat om politieke onverlaten met een goede inborst.

Maar stel je nu eens voor dat:

- de goede inborst eigenlijk helemaal niet goed is,

- vazallen en stromannen op relevante ministersposities worden gezet,

- Ministeries worden geschoond van loyale ambtenaren die het 'verkeerde' geluid hebben,

- iedereen voor zijn eigen hachje gaat en niet een besef van collectief belang bestaat?

- vanuit andere landen stromen van geld en invloed ertoe leidt dat onze samenleving een kant uitgaat die we niet willen, maar niet kunnen ontkomen.

Alhoewel ik hoop dat het niet zo is, vrees ik dat we op dit punt, dankzij vele jaren van goed leven, veel kwetsbaarder zijn dan we onszelf beseffen. De situatie Trump leert ons dat ook onze democratie gewoon wel eens een dun laagje vernis zou kunnen blijken te zijn. En juist daarom moeten we er zo zorgvuldig mee omgaan.

Weg vooruit: deltaplan voor de rechtsstaat

Wat de commissie bezinning parlementair bestel dient te doen is vanuit alle scenario's na te gaan of onze samenleving voldoende bestand is tegen zwaar weer. Daarbij moet meer systematisch nagegaan worden waar en welke veiligheidskleppen versterking verdienen: gewoon alsof het een deltaplan is, maar dan voor de rechtsstaat.

Sommige onderdelen en goede stappen vooruit zijn er al gezet. Het toetsen aan de grondwet is daar een voorbeeld van. Maar er is veel meer nodig.

Er moet een basisinfrastructuur zijn waarin de huidige burger het vertrouwen in de overheid vasthoudt en waarin de toekomstige oprechte burger en ambtenaar nog verzet kan plegen tegen een onterechte en niet legitieme overheid. Dat betekent dat:

- de ambtenarenstatus moet terugkomen,

- de Ministeries dienen kwaliteitsverbeter trajecten in te zetten om te zorgen dat wetgevingsjuristen worden aangemoedigd en beloond om aanwijzigingen voor de regelgeving te volgen; ook als dat een politiek doel in de weg staat,

- grotere wijzigingen en aanpassingen van wetgeving met implementatietermijn van korter dan 1 jaar mogen slechts genomen worden na analyse van de mogelijkheden in het veld en bij overheid om de wijziging te realiseren,

- er wordt niet meer gerommeld en gerotzooid met het met terugwerkende kracht invoeren van regels, tenzij het in voordeel werkt van betrokken,

- de WOB ruimer moet worden (juist om toekomstige mogelijk slechte overheden beter te controleren),

- de sleepwet beperkter moet worden (om de toekomstige slechte overheid niet teveel informatie in hand te geven)

- vrij gebruik van contant geld en onafgeluisterd/gemonitord leven als mensenrechten beter bewaakt moeten worden,

- parlemantariers strafbaar moeten worden gesteld als zij uitlatingen doen over rechters/rechtspraak,

- de definitie van gift aan politieke partij ook wordt uitgestrekt tot gunst of belofte om in toekomst een gunst te verlenen of te financieren (in ruil voor politiek wenselijke uitkomsten),

- enzovoorts.

Tot zover mijn advies aan de Commissie herziening Staatsbestel.

Ik wens u veel wijsheid en een constructieve discussie toe.

Noot: zomer 2018. Advies in goede orde ontvangen bij de Commissie.

Verbazing over klantbenadering Tele2: stap over van Tele2 naar Tele2 en krijg je aansluitkosten niet terug maar een harde incassobrief op je mat !

2018-06-12T17:36:00.002+02:00

Zo bij tijd en wijle loop je weer eens tegen digitaal 'winkelleed' aan en ditmaal betrof het de wondere wereld van de Telecommunicatie. Met in de hoofdrol: Tele2 en (een klein beetje KPN).

Snellere snelheid over dezelfde kabel dan KPN hoera!
Allereerst het mooie van Tele2. Terwijl KPN over mijn kabeltje maar 4 a 8 mb kon jassen, vertelde Tele2 mij dat het moest lukken om dat op te rekken tot 20mb download. Reden genoeg om over te stappen natuurlijk en onbegrijpelijk dat KPN niet hetzelfde kan als Tele2.

Bij de overstap was de vraag: hoeveel MB heb ik nodig. Welaan, uitgaande van het feit dat KPN de kabels zou vervangen ging ik overdimensioneren. Dus ik kreeg 50 mb upload abonnement waarover 20MB zaken gedaan werd.

De kabel in de straat vervangt: meer snelheid, of toch niet
Hoera, het moment was daar. KPN had de kabel in de straat vervangen. Nu kon er echt hoge snelheid geleverd worden. Verheugd bel ik Tele2 op: 'hallo, kunnen jullie de knop nu lekker op 50 MB zetten, want met die glasvezel is het nu goed gekomen.'

Vervolgens begon de Kafkaeske wereld van Tele2 en Telecom te draaien.
- Nou nee, we kunnen niet die snelheid leveren
Waarom niet?
- Wij kunnen niet tegen KPN vertellen dat ze dat moeten doen.
Hoezo?
- Dat ligt aan de telefooncentrale.
Dat meen je niet!
- Ja, wij kunnen wel een verzoek doen aan KPN om uw kabel om te pluggen van de oude lijntjes naar de nieuwe, maar ze hoeven dat niet heel snel te doen en doen dat dan ook niet echt snel.
- Maar wat moet ik dan?
Er is wel iets te bedenken.
- Wat dan?

Overstappen van Tele2 naar Tele2: een nieuw abonnement!
- Nou, als u nou overstapt naar een nieuw abonnement, dat is dan 5 euro per maand duurder, dan registreert KPN dit als nieuw abonnement en wordt die op het nieuwe snelle glazvezellijntje gelegd. Vervolgens sluiten wij de oude lijn af en dan heb je de snelheid die je wilt.

Eh... dus omdat jullie het met KPN niet kunnen regelen ga ik meer betalen per maand, maar dan heb ik wel de beloofde 50 MB waar ik al een hele tijd voor betaal maar niet krijg.

- Ja, klinkt raar, maar zo zit het, maar ik spreek wel met u af dat we natuurlijk de installatiekosten niet in rekening brengen.

Ok, dat klinkt inderdaad raar, maar ik omwille van het gemak en de snelheid, doe het maar, zet het maar in gang.

Vervolgens ontving ik treurbrieven van Tele2 (wat jammer dat u gaat) en juichbrieven (welkom als klant). Ik kreeg het nieuwe modem en ik kreeg de doos om het oude modem terug te sturen. Het was allemaal wat schizofreen, maar omwille van de goede zaak onderging ik het maar.

De dag van de installatie was een verhaal apart. Ik slaagde erin om in elk geval zelf de kabels goed te leggen in mijn huis (want de snellere snelheid liep over een andere kabel). Op een gegeven moment kreeg ik een discussie met een techneut van Tele2 die zei: nee, nu zit u op de lijn van de buren. Waarop ik zei: nee, kijk nog maar eens goed naar de aansluitadressen. Waarop hij verbaasd constateerde dat ik inderdaad van mezelf naar mezelf was overgestapt.

De installatiekosten: gewoon in rekening - dus incasso en chatsessie
The devil is in de details. Het was technisch allemaal goed gekomen maar de eerstvolgende rekening had een setje installatiekosten. En de beloofde compensatie installatiekosten was nergens te vinden. Kortom, ik gebruik mijn incassorecht en boek de hele incasso terug.

Op een rustig moment probeer ik vervolgens Tele2 te bereiken. Ik kom in een chatsessie met een medewerker terecht. Hoe die precies verliep weet ik niet meer, maar wel dat ik het kookpunt bereikte. Immers, om in die geautomatiseerde sessie te komen had ik al mijn details moeten geven. De chatbot kon me niet helpen en ik krijg een live-medewerker. Die vraagt nog een keer om die gegevens.

Licht geirriteerd doe ik een copy paste van de chat en leg ik het probleem uit. Dat ik een incasso heb gedaan. 'Nee meneer, zo werkt dat niet, dat klopt niet'. Vervolgens leg ik uit dat ik die installatiekosten tegoed krijg. 'Nou dat zie ik hier niet staan in ons systeem.' Nu, ik wel, want ik had zelfs de naam van de medewerker en datum genoteerd, dus ik reageer met die gegevens en de mededeling *kookpunt bereikt*.

Want: in plaats dat zij iets technisch regelen ben ik maar overgestapt van tele2 naar tele2 met de afspraak dat installatiekosten worden vergoed. En dan vervolgens wordt het systeem waarin iets niet staat belangrijker gevonden dan wat ik als klant onderbouwd opgeef?

Het was me genoeg dus ik meld de medewerker: weet je, lees de chat nog even, bekijk mijn situatie en geef dit als klacht maar door aan je baas en los het voor me op. Ik heb er nu wel genoeg van. Waarna ik de chat ophang.

Hoera: post van Tele2
Vanmiddag lag er een brief van Tele2. Ik verwachtte iets van. Beste Johan, dat was allemaal onfortuinlijk van ons, maar we maken het beloofde geld over. Maar nee hoor. Ik kreeg een prachtig standaard verwoorde dreigbrief: Nu betalen, want anders trekken we het vel over je neus. En we sluiten je direkt af.

Of, in Tele2 termen:

Kortom: eerst moet ik een groot bedrag betalen en dan maar hopen dat ik die installatiekosten ooit nog terugkrijg.

Stukje terugkoppeling
Beste Tele2, al eens gehoord van iets dat de 'customer journey' heet?

Dat je een team de opdracht geeft om vanuit het perspectief van de klant na te gaan wat er zoal gebeurt bij de dienstverlening. Zodat je je kunt voorstellen (als een klant belt in verband met incasso en dergelijke) wat het vertrekpunt van die klant is?

Het gekke is dat jullie back-office dat beter lijkt te begrijpen dan de klantenservice.

Werk aan de winkel, zou ik zeggen.