D66-Kamerlid Gerard Schouw: ‘De coalitiepartijen PvdA en VVD laten hiermee de grensregio’s in de kou staan. Bij nieuw nationaal beleid en wetgeving wordt nog niet consequent nagedacht over de eventuele effecten op grensoverschrijdend wonen, werken, winkelen en ondernemen. Wij vinden het van belang dat dit in de toekomst wel gebeurt. Daarom komt D66 samen met het CDA met dit plan. Dat de PvdA en de VVD tegenstemmen is buitengewoon teleurstellend.’

Eerdere toezegging

Minister Plasterk heeft eerder gezegd positief tegenover een grenseffectentoets te staan, maar hier nog over wil nadenken. Schouw: ‘De minister wil nadenken. Maar nadenken is niet voldoende. We praten hier al lang over, het was mooi geweest als het kabinet nu eindelijk eens tot daden komt.’

Nu zowel de Enschedese raad als Provinciale Staten het advies van de commissie van wijzen over heeft genomen, zal er op het terrein van de voormalige luchthaven Twente een bedrijventerrein verijzen gericht op hightech bedrijven. In de ogen van D66 kan dit zeker kansen hebben, maar een uitspraak van de gedeputeerde baarde ons zorgen. Vandaar dat wij nu deze zorgen met u willen delen en u om verheldering willen vragen.

In reactie op de opmerking dat er nu weer een bedrijventerrein komt, terwijl er al een overschot aan bedrijventerreinen is in Twente zei de gedeputeerde dat hij in gesprek zou gaan met de gemeenten, meervoud dus. Dat klinkt alsof de gedeputeerde de extra hectares in Enschede op wil vangen door elders in de regio hectares aan bedrijventerreinen te schrappen.

Volgens D66 is dit echter geen heilzame route. Er zijn immers twee mogelijke scenario’s die nu plaats kunnen vinden. Of er komen bedrijven van buiten de regio af op dit bedrijventerrein vanwege de bijzondere omstandigheden, of er gaat een verplaatsing van bedrijvigheid plaatsvinden van elders in de regio naar Enschede. In het eerste geval is er niets aan de hand, omdat het nieuwe bedrijventerrein dan geen invloed heeft op het overschot aan bedrijventerreinen. In het tweede geval trekken bedrijven vanuit de regio naar Enschede. Waarom zouden andere gemeenten dan nog bedrijventerrein in moeten leveren? Zodat Enschede twee keer kan profiteren?

Volgens D66 zou het dan veel logischer zijn om Enschede hectares in te laten leveren om een eerlijke verhouding binnen de regio te garanderen. Het zou immers van den zotte zijn als Enschede eerst de kans krijgt om bedrijven uit Oldenzaal weg te trekken en vervolgens Oldenzaal geen kans krijgt om nieuwe bedrijven aan te trekken.
Dit brengt ons tot onze enige vraag over dit onderwerp.

1) Deelt het college de mening van D66 dat het niet wenselijk is om andere gemeenten, zoals bijvoorbeeld Oldenzaal, hectares aan bedrijventerrein in te laten leveren te faveure van Enschede? Zo nee, waarom niet en zo ja, bent u bereid om dit te delen met de gedeputeerde?

Namens de fractie van D66 Oldenzaal,

Yuri Ankoné
Fractievoorzitter

Maatschappelijke onrust

Mede dankzij de recent bekend geworden incidenten is er maatschappelijke onrust ontstaan over de veiligheid van de waterinjectie. Opvallend genoeg blijkt de overheidslaag die het dichtst bij de mensen staat, de gemeente, echter nauwelijks op de hoogte van wat de NAM nu allemaal doet en wat de mogelijke gevolgen zijn.

D66 Oldenzaal fractievoorzitter Yuri Ankone: “Afgelopen zomer werd ons duidelijk dat het college niet eens met zekerheid wist of de injectie aan de Loweg al begonnen was, terwijl de NAM al sinds 2011 met chemicaliën vervuild water de bodem in spuit. Onbegrijpelijk dat het college dit niet wist. Wij willen wel eens weten hoe dit heeft kunnen gebeuren. Het gaat hier immers ook om de veiligheid van onze inwoners.”

Onafhankelijk onderzoek

D66 volgt de ontwikkelingen al vele jaren en is in 2010 bijvoorbeeld nog op werkbezoek geweest naar de omwonenden van de installatie aan de Loweg in Oldenzaal. Sindsdien is er veel nieuwe informatie bekend geworden en wat D66 betreft is het dan ook tijd voor een nieuw en onafhankelijk onderzoek naar de gevolgen.

Ankone: “Wereldwijd is er veel geleerd over de mogelijke gevolgen van de injectie van water in de ondergrond en die nieuwe informatie doet de zorgen alleen maar toenemen. Het is tijd dat er snel duidelijkheid komt zodat er een nieuw besluit genomen kan worden op basis van de juiste informatie. Om dit voor elkaar te krijgen zullen we bereid moeten zijn om de strijd aan te gaan met Shell en ExxonMobile, de aandeelhouders van de NAM en dat voelt wel een beetje als David tegen Goliath. Met gezond verstand wist David echter ook van Goliath te winnen, dus dan moet dat nu ook mogelijk zijn.”

Via deze weg wil de D66 fractie voor de raadsvergadering van 15 december aanstaande een interpellatiedebat aanvragen over de waterinjectie in de Twentse bodem door de NAM. Hierin zullen wij in ieder geval onderstaande vragen stellen. Mochten wij nog meer vragen in willen brengen, dan zullen wij deze, conform het huishoudelijk reglement van de raad, uiterlijk 48 uur voor aanvang van de vergadering doorgeven aan het college.

– Waarom wist het college eerder dit jaar tijdens de behandeling van het externe veiligheidsbeleid niet met zekerheid of de injectie aan de Loweg al begonnen was?
– Tijdens deze behandeling is er gesproken over het al dan niet aanpassen van de risicokaart externe veiligheid door de rijksoverheid aangaande de locatie Loweg. Is de risicokaart op dit moment wel of niet kloppend voor deze locatie?
– Brengt de NAM de gemeente op de hoogte van eventuele incidenten op de locatie Loweg? Zo ja, welke heeft de NAM inmiddels gedeeld met de gemeente en zo nee, bent u bereid van de NAM te verlangen voortaan incidenten te melden bij de gemeente?
– Is het college bereid om de NAM te vragen wat de precieze samenstelling is van het productiewater dat ze injecteren in de Twentse bodem en of dit overeenkomt met de waarden zoals voorspeld in de MER?
– Is het college van mening dat gemeenten meer invloed moeten hebben op wat er gebeurd met de ondergrond en hoe zou deze invloed er uit moeten zien?
– Hoewel de gemeente geen, of vrijwel geen, invloed heeft op de besluitvorming, nemen wij aan dat het college wel een mening heeft. Is het college voor- of tegenstander van de injectie van productiewater in de Twentse ondergrond?
– Is het college bereid om, samen met andere betrokken overheden, een onderzoek te laten doen, of van de rijksoverheid te verlangen, naar de risico’s van de injectie van productiewater in de ondergrond op basis van de huidige kennis en de ervaringen die de afgelopen jaren wereldwijd zijn opgedaan?

Yuri Ankone
Fractievoorzitter D66 Oldenzaal

De NAM wist op 1 december jongstleden nog te melden dat eventuele lekkages bij de injectie van productiewater waargenomen kunnen worden en dat ze dan gelijk ingrijpen. In de praktijk blijkt er echter al een incident te zijn geweest waarbij vervuild water lekte, zonder dat de NAM ook maar iets in de gaten had.

Buurtbewoners getuige van lekkage

Drie á vier maanden na ingebruikname van de injectie-installatie zagen buurtbewoners hun grootste angst waarheid worden. Er lekte zogenaamd ‘productiewater’ uit de installatie aan de Loweg Dit ‘productiewater’ is het veelbesproken zwaar vervuilde water dat de NAM in de ondergrond onder Oldenzaal pompt.

D66 Oldenzaal fractievoorzitter Yuri Ankoné: “Een lekkage is al erg genoeg. Veel erger is dat de NAM zelf deze lekkage niet waargenomen heeft. Pas nadat buurtbewoners contact hadden opgenomen met de NAM is de installatie stilgezet tot de noodzakelijke reparaties aan een defecte pakking waren uitgevoerd. Zonder de oplettendheid van buurtbewoners had er een grote hoeveelheid chemicaliën de omgeving in kunnen stromen.”

Geen enkele garantie voor veiligheid

Ten tijde van de besluitvorming in de periode van 2007 tot 2010 was er nog weinig bekend over de gevolgen van het in de ondergrond pompen van stoffen. Sindsdien is er echter veel bekend geworden en wat D66 betreft hoort het toenmalige besluit heroverwogen te worden op basis van de huidige stand van zaken.

Ankoné: “Wij willen vooral wijzen op de situaties in Louisiana en Oklahoma in de Verenigde Staten. In Louisiana is een gigantische sinkhole ontstaan na het instorten van een zoutcaverne en in Oklahoma hebben ze alleen dit jaar al enkele honderden aardbevingen gehad dankzij de injectie van productiewater in de ondergrond. Wereldwijd kunnen we inmiddels zien hoe catastrofaal de gevolgen zijn van gerommel met de ondergrond. Gaan we wachten tot het hier ook fout gaat, of grijpen we nu in? Wat D66 Oldenzaal betreft wachten we geen dag langer en stoppen we nu met deze onzin.”

Geacht college,

Sinds onze schriftelijke vragen van een dag geleden is zorgwekkende informatie tot ons gekomen die ons noopt om nu al aanvullende schriftelijke vragen te stellen. Wij verzoeken u om de beantwoording mee te nemen met de beantwoording van onze vragen van 2 december. Overigens overwegen wij inmiddels ook om voor de komende raadsvergadering te komen met het verzoek tot een interpellatiedebat.

Gisteravond heeft ons de informatie bereikt dat er inmiddels al een incident plaats heeft gevonden op de injectielocatie aan de Loweg. Een incident dat tot op heden onbekend is gebleven voor het publiek. Circa 3 á 4 maanden na de ingebruikname van de injectie-installatie is er een pakking gesprongen, waardoor het ‘productiewater’ inclusief alle bijbehorende vervuiling in de omgeving terecht is gekomen.

Dit klinkt al serieus genoeg, maar de feiten blijken nog erger te zijn. Op 1 december nog zei de NAM dat ze eventuele lekkages en problemen zouden opmerken en dat de installaties dan gelijk stilgelegd zouden worden. In dit geval had de NAM echter niets gemerkt. Pas nadat een buurtbewoner het water had zien stromen en de NAM hiervan op de hoogte had gesteld heeft de NAM de injectie stilgelegd tot de noodzakelijke reparaties uigevoerd waren. Het door de NAM geschetste beeld over veiligheidsmaatregelen blijkt dus niet te kloppen.

Hierover willen wij u graag de volgende vragen stellen, waarbij wij u opnieuw verzoeken om, waar nodig, de informatie bij andere instanties te achterhalen.

1) Was de gemeente Oldenzaal op de hoogte van dit incident?
2) Hoeveel productiewater is er gelekt bij dit incident, welke chemicaliën kunnen hierbij vrijgekomen zijn en wat kunnen de gevolgen hiervan zijn?
3) Hoe geloofwaardig is de veiligheidsclaim van de NAM in uw ogen gezien het zojuist benoemde incident?
4) Hoe groot is de kans op herhaling van vergelijkbare incidenten?

Ten tijde van de besluitvorming in 2010 was er, ook internationaal, nog niet veel bekend over de gevolgen van de injectie van stoffen in de ondergrond. De toepassing van deze techniek is pas de afgelopen jaren gemeengoed geworden. Het aantal voorbeelden waarbij het fout gaat neemt hand over hand toe. Wij willen u dan ook dringend oproepen om niet enkel af te gaan op de informatie vanuit de NAM, het Staatstoezicht op de Mijnen en het Ministerie van Economische Zaken. Let u vooral ook op de informatie die buiten ons land al voorhanden is om de informatie uit Nederlandse bronnen op waarde te schatten.

Wij willen u hierbij met name wijzen op situaties als in Louisiana en Oklahoma . In Louisiana heeft het inzakken van een caverne in een zoutlaag gezorgd voor een gigantisch sinkhole en in Oklahoma houden wetenschappers inmiddels de injectie van productiewater in de ondergrond verantwoordelijk voor de honderden aardbevingen die alleen al dit jaar hebben plaatsgevonden.

In onze ogen is het bevreemden dat volgens de NAM er niets kan gebeuren omdat het water onder een zoutlaag opgesloten zit, terwijl juist de combinatie van water en zoutlagen verantwoordelijk is voor de meest catastrofale gevolgen die wereldwijd nu plaatsvinden bij gerommel in de ondergrond. Dit brengt ons bij een voorlopig afsluitende vraag:

5) Hoe veilig acht u de injectie van productiewater in de ondergrond onder onze stad?

Namens de fractie van D66 Oldenzaal,

Yuri Ankoné
Fractievoorzitter

Giftige cocktail met grote risico’s

Sinds het bestemmingsplan dat de injectie van het afvalwater mogelijk maakt is aangenomen is er wereldwijd veel informatie vrij gekomen. In iedere situatie waarin chemicaliën in de ondergrond worden gebruikt zegt men eerst dat het volstrekt veilig is. Als vijf tot vijftig jaar later echter ineens de vissen sterven en het grondwater niet meer te drinken is lijkt iedereen verast.

D66 fractievoorzitter Yuri Ankoné: “Er zijn een aantal jaren geleden voorspellingen gedaan die wetenschappelijk niet te onderbouwen waren. Het ging puur om aannames dat er niets mis zou gaan. De praktijk elders in de wereld laat echter inmiddels een schrikbarend beeld zien. Er zijn inmiddels talloze voorbeelden hoe fout dit af kan lopen. Laten we voorkomen dat Twente ook zo’n voorbeeld gaat worden.”

Kans op aardbevingen reëel

In Nederland heeft er inmiddels al een aardbeving die aan afvalwaterinjectie te danken was zich voorgedaan. Wereldwijd gaat het al om vele honderden voorbeelden. D66 kan niet anders dan aannemen dat de kans op aardbevingen ook in Twente reëel is.

Yuri Ankoné: “We weten simpelweg te weinig over de ondergrond om te zeggen dat het veilig is om er iets in te stoppen. Niemand kan even op grote diepte in zo’n gasveld gaan kijken wat de situatie is. De NAM stelt dankzij list en bedrog de inwoners van Twente bloot aan onnodige risico’s en daar hoort wat ons betreft zo snel mogelijk een einde aan te komen. Hoeveel voorbeelden hebben we nog nodig in de wereld voor we onze ogen openen en actie ondernemen? Dit gerotzooi met de ondergrond moet nu stoppen. De gevolgen als we dat niet doen zijn niet te overzien.”