özellikleri ile site yöneticilerinin gözdesi CloudFlare, ücretsiz hesaplara da firewall (güvenlik duvarı) kuralları ekleme imkanı sunuyor. Cloudflare Firewall ile bu kural tanımlayabilme özelliği sayesinde; tüm sitemiz, hedeflediğimiz sayfa veya içerik için bir çok güvenlik kuralı oluşturabiliyoruz. Böylece sitemize yapılan erişimleri filtreleme ve zararlı erişim denemelerini daha oluşmadan engelleyebiliyoruz. Bu yazıda kural tanımlama, kural sentaksları ve bazı örnek temel kuralların uygulamasını anlatmaya çalışacağım.

Öncelikle belirtmeliyim ki; buradaki amacım sizlere sadece hazır kuralları vermek değil. Kural oluşturma ve kuralların çalışma mantığını doğru şekilde anlamanızı sağlayabilmek. böylece hem kendi kurallarınızı ihtiyacınıza göre yazabilir, hem de hazır bulduğunuz kuralların güvenilirliğini bir noktaya kadar kontrol edebilirsiniz. Bu sebeple yazım biraz uzun, bol örnekli ve detaylı olacak ancak oldukça işinize yarayacağını umuyorum.

Sitenizi henüz Cloudflare üzerinden çalıştırmaya başlamadıysanız; bu yazımında dahil olduğu toplam 12 yazıdan oluşan Sıfırdan WordPress, Güvenlik ve Hız Yazı Dizisi başlıklı yazı dizimi inceleyebilirsiz.

Cloudflare Firewall

Cloudflare Firewall (güvenlik duvarı) ayarlarına erişebilmek için öncelikle Cloudflare hesabımıza giriş yapıyor ve ardından Firewall sekmesine tıklıyoruz.

Add Filter (Filtre ekleme)

Açılan Firewall sayfasının Overview alt sekmesinde bulunan Add Filter özelliği ile başlayalım. Bu özellik firewall tarafından uygulanan kurallar ile oluşan sonuçları listelememizi sağlar.

Örneğin Add Filter ‘a tıklıyor, ilk menüden Country‘i, ikinciden equals‘ı, sonuncudan da Afganistan ‘ı seçiyor ve Apply diyoruz. Böylece Afganistan kaynaklı site erişim denemelerine uygulanan firewall kurallarının sonuçlarını listeliyoruz. Bunun dışında bazı örnek filtrelemeler ve anlamları şu şekildedir;

• Path – contains – wp-login.php (Erişim sağlanmak istenen adres yolu – içeriyor – wp-login.php)
• Query String – contains – wp-content (Erişim sağlanmak istenen adres içeriği – içeriyor – wp-content)
• Action – equals – block (Uygulanan kural – eşit – engelleme)

Aşağıdaki ilk resim wp-login.php panel konumuna erişim denemelerini, ikinci resim ise erişim denemelerinden birisinin detaylarını göstermektedir.

Last 24 Hours yazan menüden ise, belirlediğiniz filtre ile listelenecek olayları, ayrıca seçeceğiniz zaman dilimi içerisinde oluşanlar olarak kendi içerisinde tekrar filtreleyebilirsiniz.

Managed Rules (Yönetilen Kurallar)

Managed Rules sekmesindeki özellikler ücretli hesaplara özel (pro) olduğu için değinmeden geçiyorum. Cloudflare tüm kullanıcılarına 3 ve 4 katmanlı saldırılara karşı ücretsiz DDoS koruması sağlıyor. Bu filtreleme bloglar ve küçük işletmeler için aslında yeterli. Daha yüksek katmanlardaki saldıralara karşı da koruma istendiğinde ücretli sürüme geçilmesi gerekiyor.

Cloudflare Firewall uygulamasının en önemli özelliği olan Firewall Rules konusuna artık geçebiliriz.

Firewall Rules (Güvenlik Duvarı Kuralları)

Firewall Rules kısmı güvenlik duvarımız ile ilgili kurallar belirleyebileceğimiz ve yazımızın ana konusu olan kısımdır. Cloudflare toplamda 5 adet kural başlığı tanımlanmasına izin veriyor. Bu başlıklar düzenli ve planlı bir şekilde kullanılırsa bir çok farklı kural topluluğunu içerebilirler ve fazlasıyla işimizi görürler. Burada dikkat edilmesi gereken nokta aynı kural sonuç eylemine sahip kuralları bir arada toplamaktır.

Kural sonuç eylemi; yazdığınız kural ile belirlediğiniz şartların sağlanması haline ne yapılacağı bilgisidir. Örneğin; belirli bir ülkeden gelen erişimlerin engellenmesi, sadece belirli bir ip adresine bazı sayfalara ulaşım için izin verilmesi, bazı sayfalara erişimde Captcha doğrulaması istenmesi gibi durumlarda kullandılan engelle, izin ver, captcha doğrula gibi işlemler sonuç eylemidir.

İsterseniz artık kural oluşturma konusuna geçelim.

Öncelikle kural oluşturmak için, cloudflare hesabımızdaki Firewall sayfasına giriyor ve Create a Firewall Rule düğmesine tıklıyoruz. Açılan ekranda Rule Name kısmında oluşturacağımız kurala bir isim veriyoruz. Burada tavsiyem; verilecek isim ileride bu kuralın ne görev gördüğünün kolayca anlaşılmasını sağlamalıdır. Sitenizin belirli bir sayfası veya belirli bir fonksiyonu ile ilgili bir filtre oluşturacaksanız, ismini de buna göre belirlemelisiniz. Bu durum bir sorun yaşanırsa hata ayıklama işlemlerinde kolaylık sağlayacaktır.

Örneğin; sitenizin giriş (login) ekranına sadece Türkiye’den erişime izin verilecek bir kural oluşturacaksanız, kural ismini SadeceTrGiris şeklinde vermeniz hatırlatıcı bir ipucu olacaktır. Ancak Cloudflare’in 5 kural sınırı sebebiyle kural haklarımızı daha verimli kullanmak için çoklu kurallar tanımlamamız gerekecektir. Bu sebeple tavsiyem; kuralları tür ve sonuç eylemine odaklı bir kategorilemeye bağlı olarak isimlendirmenizdir. Örneğin; Girisİzinler, Engeller gibi.

Şimdi bir kaç örnek ile konuyu pratikte görelim.

Bir önceki yazım Güvenli WordPress Kurulumu ‘nda internet sitemizin CMS’sini (Content Management System – İçerik Yönetim Sistemi) kurmuştuk. Şimdi de Cloudflare SSL kurulumunu ele alacağız. Eğer doğru şekilde işlemleri tamamlarsak yeterli güvenlik özelliklerine sahip bir ücretsiz SSL üzerinde çalışan sitemiz yayına hazır hale gelecek.

Cloudflare SSL / TLS

Cloudflare SSL işlemlerimizi yapmak üzere Cloudflare hesabımıza giriş yapıyor, üstte bulunan ve Overview ile başlayan menüden SSL/TLS bağlıklı bağlantıya tıklıyoruz. Açılan sayfada bizi SSL/TLS şifreleme modunu belirleyeceğimiz bilgi ekranı karşılıyor.

Overview (Genel Bakış)

SSL / TLS Encryption Mode (Şifreleme Metodu)

Cloudflare SSL / TLS Encryption modu (şifreleme metodu) bize 4 seçenek sunuyor. Bu seçenekleri birlikte inceleyelim;

• Off (Not Secure): SSL/TLS’nin kapalı olduğu, yani kullanılmadığı güvensiz bir metodudur. Sitenize her erişim talebi (Siz ve ziyaretçilerinizinkiler de dahil) şifrelenmemiş bir bağlantı tipi olan http ile gerçekleştirilir. Bu sebeple tüm saldırılara karşı açık ve zayıftır. Aradaki iletişim izlendiğinde tüm kullanıcı adları, şifreler, kredi kartı numaraları gibi yüksek önem taşıyan bilgiler ele geçirilebilir durumdadır.

• Flexible Mode: WordPress site yöneticilerinin daha az sorunla ve site yüklenme hızını daha az olumsuz eklediği için genellikle kullandığı metodudur. Bu metodda sadece sitenize yönelik erişim talepleri Cloudflare tarafında şifrelenir. Yani bir ziyaretçi sitenize erişmek istediğinde sitenizi SSL kullanır şekilde görür. Erişim sağlamak isteyen ziyaretçisinin talebi, kendisi ve siteniz arasında bulunan Cloudflare’e giderken şifrelenir. Bu yeterli gibi görünse de aslında yarım bir uygulamadır. Çünkü Cloudflare ve sitenizi barındıran hosting firmasının sunucuları arasında bir şifreleme işlemi yapılmaz. Bu başlı başına bir zafiyet olduğu gibi, bir kaç farklı açıdan ziyaretçi – Cloudflare arasındaki şifreli iletişimde de zafiyetlere sebep olabilir. Bu sebeple ben bu metodu kullanmak zorunda kalınmadığı sürece tavsiye etmiyorum.

• Full Mode: Bu metodda sitenize erişim sağlanmak istendiğinde ziyaretçi ile Cloudflare arasındaki iletişim SSL ile şifrelenir. Buna ek olarak Cloudflare ile sitenizin barındırma hizmetini veren firma sunucuları arasındaki iletişim de SSL ile şifrelenir. Flexiable Mode uygulamasından çok daha güvenli ve etkilidir. Bu işlem için barındırma hizmeti aldığınız hosting firmasının sunduğu ücretsiz SSL hizmeti kullanılabilir. Barındırma (Hosting) hizmeti alımı hakkındaki yazımda belirttiğim gibi; hizmet alımı esnasında sunulan hizmetlere dikkat edilmelidir. Bu noktada gerekli işlemleri barındırma hizmeti aldığınız hosting firmasından destek isteyerek gerçekleştirebilirsiniz.

• Full Mode (Strict): İmkanınız olduğu sürece en etkili ve güvenli olan bu metodu kullanmanızı tavsiye ederim. Bu metodda aynı Full Mode’da olduğu gibi tüm trafik SSL sertifikası ile şifrelenir. SSL sertifikaları CA (Certificate Authority – Sertifika Yetkilisi) denilen sertifika üreticileri tarafından üretilirler. Bu güvenilir üreticiler hem sertifikalarını üretir hem de bu sertifikaları tarayıcı üreticisi firmalara vererek tarayıcılara eklenmesini sağlar. Böylece her ziyaretçi hiçbir üçüncü taraf dahil olmadan şifreli şekilde hedef erişim noktası ile iletişim kurar. Bu metod ile ilgili barındırma hizmeti aldığınız hosting firmasından destek alabilir ve gerekli ayarlamaları yapmalarını sağlayabilirsiniz. Bu metod için Cloudflare üzerinden Origin Certificate (Kök sertifikası) da üretebilir ve bunu barındırma hizmeti sunucularınızda kullanabilirsiniz.

SSL / TLS Recommender (SSL / TLS Tavsiyecisi)

Yukarıdaki resimde görebileceğiniz, Cloudflare SSL Encryption Mode’un hemen atltında yer alan bu özellik; Cloudflare’in kullanmakta olduğunuzdan daha güvenli bir SSL/TLS Metodu kullanıp kullanamayacağınız konusunda hem sitenizde, hem de barındırma sunucularınızda incelemeler yaparak size tavsiye e-postaları göndermesini sağlamaktadır. Her halükarda bu özelliği açmanızı tavsiye ederim. Beta düzeyinde bir çalışma olsa da, yararlı olduğu aşikardır.

Traffic Served Over TLS (TLS üzerinden gerçekleşen trafik)

Recommender’ın hemen altında yer alan bu bölüm için herhangi bir ayar yapmamız gerekmediği için, bir ayar imkanı da sunulmamış. Zira bu bölüm sadece bilgilendirme amaçlı olarak; site erişimleriniz de TLS hizmeti olarak hangi versiyonların kullanıldığını göstermektedir.

TLS (Transport Layer Security) aynı SSL gibi bir şifreleme katmanı ile uçtan uca şifreleme sağlayan bir sertifika metodudur. SSL’den daha gelişmiş bir protokol ve sertifikasyon sistemi sunan TLS hali hazırda SSL ile birlikte kullanılmaktadır. TLS protokolünün geçmişten bugüne gelişimi sebebiyle TLS 1.0, 1.1, 1.2 ve 1.3 gibi farklı versiyonları vardır. Yeni nesil tarayıcılar bu protokolün son versiyonlarını desteklemekle birlikte geçmişe dönük olarak da desteklerini kaldırmaktadırlar.

Yazının ilerleyen kısımların TLS sürümleri ile ilgili ayar yapabileceğimiz bir ekranda bu konuyu tekrar ele aalcağız. Bu sebeple Cloudflare SSL panelini incelemeye ve ayarlarını yapmaya devam ediyoruz.

Barındırma firmasının verdiği bilgiler içerisinde iki adet Dns adresi de olmalıdır. Bu Dns adreslerini alan adınızı aldığınız yerdeki hesabınıza dns bilgilerine yazmanız gerekiyor. Bu konuda zorluk yaşarsanız alan adını tescil ettiğiniz firmadan destek alabilirsiniz. Her alan adı destekçisinin arayüzü farklı olduğu için bu noktada görselle anlatım gerçekleştiremiyorum.

Alan adı dns değişimleri zaman alacağı için, barındırma firmanız sunucu Ip adresleri ile hızlı bağlantı detaylarını paylaşmadıysa, bunları da isteyerek alan adının yönlendirilmesini beklemeyebilirsiniz. Bence beklemeyin.

WordPress kurulumunu bir kaç farklı şekilde yapabilirsiniz. Örneğin barındırma hizmetiniz “tek tıkla wordpress kurulumu” destekliyorsa, yönetim paneliniz (cpanel veya plesk) üzerinden Softaculous ile standart bir wordpress kurulumu gerçekleştirebilir veya ftp bağlantısı üzerinden manuel olarak WordPress dosyalarınızı yükleyebilirsiniz.

Ben bu yazımda mümkün olduğunca herşeyi manuel olarak yapma yolunu tercih edeceğim. Zira adım adım yapacağımız kurulum esnasında bazı ayarlar da gerçekleştireceğiz.

Alan adınıza Dns girişini yaptınız, barındırma firmanızdan ftp bağlantı bilgilerinizi de aldınız. İlk iş olarak ftp hesabınıza bağlanmanızı ve işlemlerinizi yapmanızı sağlayacak Filezilla Client programını indirebilir ve kurabilirsiniz. Programı kurduktan sonra; sol üst meüden Dosya ve alt menüsünden de Site Yöneticisi ‘ni açıyoruz.

Açılan pencereden Yeni Site düğmesine tıklıyoruz ve ekranda gördüğünüz gibi sol tarafta bulunan Sitelerim menüsüne yeni bir ftp bağlantı ekranı eklenmiş oluyor. Açılan ekranı şu şekilde dolduruyoruz;

Sunucu: Eğer alan adımız ile ilgili dns ayarlarımız etkinleşmişse alan adımızı, alan adı tescilcimizden dns girişlerini yeni yapmışsak, barındırma firmasından aldığımız sunucu IP adresiniz yazıyoruz.

Şifreleme: Bu alanı Olabiliyorsa TLS üzerinden açıkça FTP kullanılsın şeklinde bırakabilirsiniz.

Oturum açma türü: Normal

Kullanıcı adı: Barındırma firmamız tarafından verilen kullanıcı adımız.

Parola: Barındırma firmamız tarafından verilen şifremiz adımız.

Diğer alanlarda bir işlem yapmanız gerekmiyor. Tamam diyerek kaydediyoruz. Filezilla ana üst menüsünden Dosya altında bulunan Site Yöneticisi ‘ni çalıştırdığımızda kaydettiğimiz bilgilerinizi Sitelerim altındaki Yeni Site başlığında görebilirsiniz. İsterseniz Yeni Site ismini de değiştirebilir ve alan adınız yapabilirsiniz.

Site Yöneticisine eklediğimiz yenisite bağlantımızı seçerek “bağlantı kur” düğmesine tıkladığımızda, eğer bilgilerimizi doğru girdiysek barındırma hesap alanımıza bağlanmış olacağız. Buraya kadar sorunsuzca geldiysek ve bağlantımızı sorunsuz kurabiliyorsak, Ftp ve Filezilla ile işimize biraz ara veriyoruz. WordPress kurulumuna başlamadan önce veritabanımızı oluşturacağız.

Barındırma (hosting) firmanızdaki hesabınıza giriş yapın ve Cpanel Yöneticinizi açın. Ben Cpanel üzerinden konuyu anlatacağım, Plesk kullananlar aynı işlemleri yapan benzer menüleri fark edecekler ve işlemlerini yapabileceklerdir. Cpanel girişiniz için tekrar bir şifre sorgusu ile karşılaşabilirsiniz. Barındırma firmanızdan gelen e-postalara bakarak Cpanel giriş bilgilerinizi (barındırma giriş bilgilerinizle aynıdır) bulabilirsiniz. Ancak genelde, barındırma hesabınıza girdiyseniz Cpanel girişiniz doğrudan gerçekleşir. Cpanel erişiminde sorun yaşarsanız barındırma firmanızdan destek isteyiniz.

Cpanel’e girdiğimizde arama çubuğuna veri yazarak MySql Veritabanları bağlantısını bulunuyor ve tıklıyoruz.

Açılan MySql Veritabanları sayfasında Yeni Veritabanı Oluştur kısmına geliyoruz. Bu alanda veritabanımızı oluşturmak için bir isim belirleyeceğiz. Burada belirleyeceğiniz isim ile ilgili tavsiyem; büyük küçük harf ve sayı karışımı en az 8 karakterden oluşan anlamsız bir isim belirlemenizdir. Bu ismi ileride hatırlamanız gerekmeyecek, sistem otomatik olarak kullanacak. Ancak ileride WordPress kurulumu için bir defa kullanacağımız için bir notepad dosyasına kaydetmeniz gerekmektedir. Aşağıdaki görselde kullanılana benzer bir isim belirleyebilirsiniz.

Not: Veritabanı isminizi kopyalarken, belirlediğiniz isim uzantısının başındaki, gri alanda bulunan ve size üzerinde değişim imkanı sunulmayan, benim siyah ile kapattığım kısmı da kopyalamalısınız. Örneğin: ismim_f8Kx3mx9W

Veritabanı ismimizi verirken özel karakterleri de kullanabiliriz. Ancak bazı durumlarda sorun oluşma ihtimali sebebiyle sadece küçük büyük harf ve sayı kombinasyonunu kullanmanızı tavsiye ederim. İsminizi belirledikten sonra Veritabanı Oluştur düğmesine tıklıyoruz.

Veritabanımızı oluşturduk. Şimdi de bu veri tabanımıza erişim sağlayacak olan kullanıcı ve şifresini belirlemek üzere MySQL Kullanıcıları başlığı altındaki Yeni Kullanıcı Ekle kısmına geliyoruz.

Burada belirleyeceğimiz isim ve şifreyi ileride hatırlamamız gerekmeyecek. Sistem otomatik olarak kullanacak ancak veritabanı ismimiz gibi buradaki bilgileri de aynı notepad dosyası içerisine düzenli şekilde kaydetmenizi öneririm. WordPress kurulumunda bir kere bu bilgileri kullanacağız.

Not: Veritabanı isminizi kopyalarken, belirlediğiniz isim uzantısının başındaki, gri alanda bulunan ve size üzerinde değişim imkanı sunulmayan, benim siyah ile kapattığım kısmı da kopyalamalısınız. Örneğin: ismim_kullaniciadi

Kullanıcı adını belirlerken büyük küçük harf ve sayı kombinasyonundan oluşan ve yine en az 8 karakterli şekilde tanımlamanızda yarar var.

Şifre kısmına geldiğimizde yan tarafta görünen Şifre Oluştur düğmesine tıklayarak ilgili aracı kullanmamız yararlı olacaktır. Şifre Oluştur düğmesine tıkladığımızda gelen ekranda Gelişmiş Seçenekler linkine tıklıyoruz. Aşağıdaki görseldeki gibi 18 karakter uzunluğunda, alfabetik ve alfabe dışı her ikili seçenekleri de kullanacak şekilde seçimimizi yapıyor, ardından da bir kaç kez Şifre Oluştur düğmesine tıklıyoruz. Oluşturduğumuz şifreyi de yukarıda bahsettiğim diğer bilgilerle birlikte notepad dosyamıza kaydediyoruz. Bu şifreyi güvenli bir yere kopyaladım seçeneğini işaretleyerek Şifre Kullan düğmesine tıklıyoruz.

Kullanıcı Adı ve Şifre kısımlarını doldurduğumuza göre Kullanıcı Oluştur düğmesine tıklayabiliriz. Veritabanımızı ve bu veritabanına giriş yapmak için kullanacağımız kullanıcı adı ve şifremizi oluşturduk.

Geriye sadece oluşturduğumuz kullanıcıyı, oluşturduğumuz veritabanı ile ilişkilendirmek kaldı. Şimdi bu işlemi gerçekleştirelim.

Öncelikle kısaca Cloudflare nedir sorusuna cevap verelim. Cloudflare alan adınız ile orijinal internet sitenize ait orijinal içeriğiniz (barındırma hizmeti aldığınız hosting sunucuları) arasına yerleşen bir sistemler bütünüdür. Bu hizmetler içerisinde site hızlandırma özelliği olarak; Cache (belleklendirme) ve Minify (Sıkıştırıp küçültme), Firewall (güvenlik duvarı) kuralları, Ddos koruması, ücretsiz SSL hizmeti gibi bir çok farklı ve yararlı özellikler bulunmaktadır. İleride hepsini tek tek detaylıca inceleyeceğiz.

Barındırma hizmetimizi aldık ama daha sitemizi kurmadan neden Cloudflare hesabı açıyoruz diye düşünebilirsiniz. Alan adımızı yönlendireceğimiz ve tüm trafiğimizi üzerinden geçireceğimiz Cloudflare bize site güvenliği ve itibarı ile ilgili çok önemli bir özellik olan SSL gibi bazı ücretsiz hizmetler sunuyor. Bu hizmetleri kullanmak ve sitemize entegre etmek amacıyla bazı ayarları yapmamızda yarar var.

Alan adımızı Cloudflare hesabımıza eklemeden önce, alan adımızı aldığımız firmadaki hesabımıza giriyor ve barındırma hizmeti aldığımız hosting firması tarafından verilen server adreslerini alan adımızın kayıtlarına giriyoruz. Bu işlem her kayıtçıda farklı sayfalarda olduğu için görsel olarak anlatamıyorum. Alan adınızı aldığınız firmadan destek alabilirsiniz. İşlemin yapıldığını ve aktifleştiğini alan adınızı yazdığınızda barındırma firmanıza ait bir sayfanın açılmasından anlayabilirsiniz. Bu işlem bir miktar zaman alabilir. Bazen 24 saat dahi sürebilir. Burada doğrudan ICANN kayıtçısı bir firmadan alan adı almanın yararını görebilir ve daha hızlı şekilde sonuca ulaşabilirsiniz.

Hesabımızı açmak için öncelikle Cloudflare.com adresine giriyor ve sağ üst köşede bulunan Signup bağlantısına tıklıyoruz. Açılan sayfada kullanacağımız e-posta adresimizi ve ardından şifremizi yazıyor ve Create Account düşmesine tıklıyoruz.

Hesap açma işlemimiz tamamlandı. E-posta adresimizi ziyaret ederek Cloudflare’den gelen e-postaları kontrol etmemiz faydalı olacaktır. Hesap oluşturma işlemi sonrasında karşımıza hemen ilişkilendireceğimiz alan adını soran bir ekran gelecektir. Bu alanda Add Site düğmesine tıklıyoruz.

Karşımıza gelen alan adı giriş ekranına hesabımız ile ilişkilendireceğimiz alan adımızı yazıyoruz. Burada alan adının başına www veya http gibi başlangıçları eklemeden sadece alan adını ve uzantısını yazıyoruz. Örn: yazaninsan.com

Alan adımızı yazıp Add Site düğmesine tıkladığımızda karşımıza Cloudflare tarafından sunulan hangi hizmet paketini kullanmak istediğimizi soran bir alan geliyor. Burada ücretsiz hizmetlerden yararlanmak için en allta bulunan Free başlıklı alana tıklıyor ve Continue diyoruz.

Alan adımızı girdikten ve Continue dedikten sonra karşımızı şöyle bir sayfa gelecek ve beklememiz gerekecek. Cloudflare alan adınıza ait dns kayıtlarını okuyarak gerekli düzenlemeleri otomatik olarak yapacaktır.

İşlem tamamlandığında karşımıza aşağıdaki bir ekran gelecek. Burada alan adımız ile ilgili Cloudflare tüm işlemleri otomatik olarak yapmış olacaktır. Nadiren de olsa bazı düzenlemeler yapmanız gerekebilir. Bu konularda hiç uğraşmadan barındırma firmanızdan ve alan adı kayıtçınızdan destek isteyin. Sorunları kendileri halledeceklerdir.

Bu ekranda da Continue diyerek devam ediyoruz. Temel Cloudflare işlemlerimiz ve site ekleme işlemimiz tamamlandı. Artık geriye ayarlarımızı yapmak kaldı.

Hızlı konfigürasyon ayarlarını yapmak üzere devam ediyoruz.

Hosting hizmeti nedir sorusuna Wikipedi şu cevabı veriyor;

Hosting veya Barındırma, bir web sitesinde yayınlanmak istenen sayfaların, resimlerin veya dokümanların internet kullanıcıları tarafından erişebileceği bir bilgisayarda tutulmasıdır.

wıkıpedıa

Daha detaylıca açıklamak gerekirse; hazırlayacağımız internet sitemiz bir çok yazı metni, kod, resim, fotoğraf ve video dosyalarından oluşan bir içerik bütünüdür. Bu içerik bütünün ziyaretçiler tarafından erişilebilir ve bizim istediğimiz şekilde onlara sunulabilir olmasını sağlayan işte bu barındırma (hosting) hizmeti ve altındaki teknolojidir. Sürekli açık kalan barındırma sunucuları internet site içeriğinizi sürekli ulaşılabilir şekilde tutar. Alan adında da olduğu gibi, belirli özelliklerle hazırlanan bir paketi belirlediğimiz süre boyunca kullanmak üzere kiralarız.

İnternet sitemizin yayınlanabilmesi için bu hizmet olmazsa olmazdır. Bu kadar önemli bir hizmetle ilgili de elbette dikkat etmemiz gereken detaylar olmalıdır. Barındırma hizmetinin kalitesi; internet sitemizin yüklenme hızını, çalışma kararlılığını, sitemiz üzerinden verebileceğimiz hizmetleri ve bu hizmetlerin kapasitesini belirler.

Barındırma teknolojileri artık çok büyük firmaların sunucularını alt firmalara kiralaması, alt firmaların da kiraladıkları sunucular üzerinden bizlere hazırladıkları paketlere göre hizmet vermesi şeklinde çalışmaktadır. Dolayısı ile sizin muhatap olduğunuz firmaların çoğu aslında kendi sunucularını değil, daha büyük ve sadece reseller (tekrar satıcı) dediğimiz firmalara satış yapan firmaların sunucularını kullanmaktadır. Burada alacağımız teknik destek ve barındırma hizmetinin teknik detayları önem kazanmaktadır. Çok küçük veya çok sorunlu bir firma değilse, teknik konularda üç aşağı beş yukarı benzer hizmetler alırsınız. Teknik hizmetin de dahil olduğu yan hizmetler konusunda ciddi ayrışmalar oluşmaktadır.

Bir barındırma hizmeti alırken nelere dikkat etmeliyiz dersek;

• Site altyapı kodlaması: Barındırma hizmeti almadan önce hangi kodlama sistemine göre sitenizin çalışacağını belirlemelisiniz. Biz WordPress temelli bir internet sitesi kurulumu yapacağımız için php temelli, yani Linux hostinglere yönelmeliyiz. Ancak WordPress harici ve Asp temelli bir internet sitesi kuracaksanız Windows temelli bir barındırma hizmeti almalısınız.

• Ne kadar alan gerekli: Çok fazla video içermeyen bir internet sitesi kuracaksanız en düşük paketler dahi işinizi görecektir. Dilediğiniz zaman daha üst bir pakete geçme imkanınız her zaman olacağı için en baştan gereksiz bir ödeme yapmanız gerekmez.

• Ne kadar veri aktarımı (Bandwidth) : En fazla veri aktarımına sebep olan videolardır. Burada da yeni kurulan bir internet sitesi olacağınız için en düşük paket rahatlıkla işinizi görecektir. Ayrıca ileride detaylıca anlatacağım Cloudflare kullanımı da zaten veri aktarımı konusunda üzerinizden oldukça yük alacaktır.

• Veritabanı (Database): Burada belkide dikkat etmeniz gereken konu; aynı barındırma hizmetinde birden fazla veritabanı kullanmanız gerekip gerekmeyeceğidir. Örneğin; WordPress siteniz bir veritabanı üzerinde çalışırken, herhangi bir eklentinin veya uygulamanın kendisine ait farklı bir veritabanını kullanmasını isteyebilirsiniz. Bu sebeple size kaç veritabanı açma imkanı sunulduğuna dikkat etmelisiniz. Çoğu WordPress temelli internet sitesi için tek veritabanı yeterlidir. Bu sebeple yine en düşük paketler işinizi görecektir.

• Online kalabilme yüzdesi (UpTime): Barındırma firma sunucularının herhangi bir hata vb sebebiyle hizmet vermeyi dururması ile oluşan “erişilememe” durumunu ne kadar yaşadığıdır. Günümüz teknolojileri ile şuan bu yüzdelik oran genelde%97-99 arasında verilir. Yani barındırma firması sunucularının %97-99 arasında online olarak hizmet verir durumda kalacağını belirtir. Acemilik veya kaynaksızlık sebebiyle bir sorun yaşanmıyorsa, barındırma firmaları sattıkları hizmetleri genelde daha büyük firmalardan sunucu kiralamak suretiyle sundukları için uptime oranları ortalama hep aynıdır. Hayatta hiçbirşey mükemmel olamayacağı için görebileceğiniz en yüksek uptime iddiası %99.9’dur ki, oradaki ufacık pay sorun yaşadığınızda “işte o küçücük ihtimal” olacaktır.

• Kaç adet e-posta : Sitenizin alan adına sahip kaç adet e-postaya ihtiyaç duyacağınızı da belirlemelisiniz. Örneğin; hosting hizmeti alma işlemini şirketiniz için yapıyorsanız ve 10-15 adet e-posta adresine ihtiyacınız varsa, sadece 5 e-posta adresi açmanıza imkan sağlayan bir paketi almanızın hiçbir anlamı yoktur. E-posta adreslerinin kapasiteleri konusunda da dikkatli olmalısınız. Buradaki tavsiyem barındırma hizmeti e-posta hizmetini farklı bir gmail vb hizmete yönlendirmeniz ve barındırma alanında hiç e-posta biriktirmemenizdir.

• Kaç adet alt alan adı : Örneğin internet siteniz avrupa.abctasima.com, abd.abctasima.com gibi alt alan adları üzerinden çalışacaksa, fazla sayıda alan adı kullanımına izin veren bir barındırma hizmeti seçmelisiniz. Çoğu WordPress sitesi alt alan adı kullanmaz. Genelde adresleri abctasima.com/avrupa şeklindedir. Ancak projeniz alt alan adı gerektiriyorsa bu konuya dikkat etmelisiniz.
• Yönetim paneli tercihiniz: Günümüzde en çok kullanılan yönetim panelleri Cpanel ve Plesk’dir. Ben şahsen Cpanel’i her zaman tercih etmişimdir. Eğer bir tercihiniz varsa ona göre bir paket almanız doğru olacaktır.

• Disk türü: Günümüzde SSD kullanmayan neredeyse hiç bir bilgisayar, ssd’ye geçiş yapmayan son kullanıcı da kalmadı. Dolayısı ile bu işi ticari olarak yapan firmaların farklı teknolojiler kullanıyor olması nadir görülecek bir durumdur. İmkanınız varsa paket bilgisinden kontrol etmeniz içinizi rahatlatacaktır.

• CPU (İşlemci): Artık bazı barındırma paketlerinde hangi işlemci ve kaç işlemci çekirdeği (core) ile hizmet verildiği de belirtilmektedir. Örneğin tek çekirdekli ve iki çekirdekli hizmetler arasında fark olsa da, internet sitenizde bu farkı çok bariz şekilde hissetmeniz pek olası değildir. Ancak işlemci desteği gerektiren siteler ve uygulamalar kullanıyorsanız bu özelliğe dikkat etmeniz gerekir. Blog, kişisel site, küçük ve hatta orta işletme sitelerinin yönetim panellerinden kontrol ettiğinizde tek çekirdekli barındırma hizmetinde %50 kullanımı bile çoğu zaman görmezsiniz. İleride detaylıca anlatacağım Cloudflare kullanımı zaten işlemci üzerinden oldukça yük alacaktır.

• Ram (Bellek): İşlemci konusunda da olduğu gibi 1, 2 ,4 vb şekillerde verilen bellek özellikleri kullanımınıza göre farklılık arz eder. Örneğin bir eklentiniz anlık olarak ram kullanımını yükseltip düşürebilir veya eklenti kaynaklı oluşan bir hata sebebiyle ram kullanımı artabilir. Ancak blog, şahsi site veya küçük işletmelere ait barındırma hizmetlerinde 1 Gb ram ile 2 GB ram arasındaki farkı gözlemlemeniz çok zordur. Site içeriğiniz geniş ve önbelleklemeyi aktif olarak kullanacaksanız ram ihtiyacınız fazla olacaktır. Böyle bir durumda daha yüksek ram tercihi gerekebilir. Yine aynı şeyi söyleyeceğim ancak barındırma hizmet paketinizi her zaman yükseltmeniz mümkün olduğu için, peşinen yüksek ödemeler yapmanıza hiç gerek yoktur. İleride detaylıca anlatacağım Cloudflare kullanımı zaten ram kullanımınız üzerinden oldukça yük alacaktır.

• Teknik Destek Hizmeti: Barındırma hizmeti alırken belkide en çok dikkat etmeniz gereken konudur. Sorunlarınıza “barındırma kaynaklı değil” cevabı vererek konuyu kesip atan bir firma ile, gerçekten barındırma sebepli olmasa da öneri ve hatta bazen fiili destek ile yardımcı olan bir firma tabiiki bir olmayacaktır. Ayrıca gündüz ve gece olmak üzere ne hızla size dönüş yapıldığı, cevap verenlerin teknik bilgi düzeyi gibi bir çok konu farklılık oluşturacaktır. Bu konuyu baştan tespit etmeniz pek mümkün değildir. Ancak “güncel” kullanıcı yorumlarını takip ederek bir fikir edinebilirsiniz. İlgili firma adını şikayetleri belirlemek amacıyla farklı şekillerde aratabilir, farklı kaynaklardan bilgiler alabilirsiniz. Ancak unutmamak gerekir ki, herkesi memnun etmek mümkün olmadığı gibi, bazı insanların olayları anlama ve aktarma durumları biraz farklıdır. Bu sebeple bir çok kaynaktan, bir çok bilgi ile genel ortalama bir kanaat oluşturmaya çalışmak her zaman daha doğru sonuç verecektir.

• Yedekleme: Hosting hizmeti alma konusunda üzerinde durulması gereken bir noktadır. Bazı firmalar ücretsiz düzenli yedekleme hizmeti verirken, bazıları kendi yedeğinizi kendinizin almanız gerektiğini belirtir, bazılarında ise otomatik yedekleme ücrete tabiidir. Farklı eklentiler ile veritabanınızı ve hatta belirli bir noktaya kadar tüm site içeriğinizi e-posta veya 3. taraf bulutlara (Google Drive, Yandex Disk vb) yedeklemeniz mümkündür. Ancak tam anlamıyla yeni bir barındırma hesabına kurulabilir bir yedeği almak önemlidir. Ücretsiz hizmet sunulması önemlidir. Ancak siz yine de dönemsel olarak yönetim panelinizden yedek almayı ihmal etmeyin derim.

• SSL hizmeti: Günümüzde bir çok barındırma firması ücretsiz Lets Encyrpt SSL desteği vermektedir. Yine de SSL desteğinizi teyit etmenizde yarar vardır. Maalesef hala bu desteği sunmayan barındırma firmaları mevcuttur.

• Ekstra Maaliyetler: Eskiden bu konuda çok sorun yaşardık ancak şuan böyle bir sorun pek kalmadı denilebilir. Rekabetin artması firmaları “nereden para kazanabilirim” noktasından “nasıl müşteri çekebilirim” noktasına doğru dönüştürdü. Ancak yine de hizmet alacağınız firmanın paketini mutlaka rakip firmaların benzer fiyat veya özellikteki paketleri ile karşılaştırın.

• Güvenlik: Hosting hizmeti alma konusunda güvenlik aslında biraz rizikodur. Daha önce güvenlik sorunu yaşamış yaşamamış firmalar şeklinde bir ayrıştırmaya gitmek, işin teknik boyutunu bilenler için aslında oldukça görecelidir. Fazla müşterisi olan firmalar daha çok hedef olurken, az müşterisi olanlar daha az hedef olur. Fazla hedef olan firmalar daha fazla önlem almaya çalışır (inşaAllah), daha az hedef olan firmalar konu üzerinde daha az durabilirler. Bir yandan çok iyi bir firma anlık bir hata yüzünden sorun yaşarken, çok kötü bir firma fark edilmediği için hiç sorun yaşamayabilir. Sunucu kaynaklı güvenlik sorunlarının çoğu belirli bir standartta çözümlenmektedir. Güvenlik konusunda en büyük sorun siz kendiniz olacaksınız. Kuracağınız site, kullanacağınız kodlar, temalar, eklentiler, yaptığınız yanlış ayarlar vb hepsi sitenizle ilgili güvenlik zafiyetlerine sebep olacaktır. Sunucu kaynaklı güvenlik sorunlarını sektörün devinimsel ilerleyişine ve rekabetin getireceği baskıya bırakarak öncelikle kendi sitenizin güvenliğine odaklanmanız zaten çoğu sorunu çözecektir. İleride bir çok farklı yazı ile bu konuya oldukça detaylı şekilde değineceğiz.

• Kaç alan adı eklenebilir: Genelde tek alan adına izin verilmektedir. Yani tek bir barındırma alanını tek bir alan adı ile ilişkilendirebilirsiniz. Tek bir alan adı kullanacaksanız bu noktada bir sorun yaşamazsanız. Başka alan adlarınız da varsa onları alan adı kayıtçısı üzerinden kullanmakta olduğunuza yönlendirebilirsiniz. Ancak aynı barındırma alanında birden fazla alan adı kullanacak (site barındıracak) iseniz işte o zaman birden fazla alan adı desteğine ihtiyaç duyacaksınız. Örneğin; abctasima.com alan adı bir site kurulumuna, forum.abctasima.com ‘da farklı bir site kurulumu veya uygulamaya üzerinde çalışacaksa, işte o zaman birden fazla alan adı kullanmaya ihtiyacınız vardır. WordPress üzerinden bütünleşik forum da çalıştırabilirsiniz. Burada bahsettiğim tamamen farklı bir wordpress kurulumu veya uygulama kurulumu (php websitesi) gibi.

• .htaccess dosya erişimi: Bir çok firma bu konuda sorun yaşatmazken nadiren de olsa bu konuda farklı uygulama yapan firmalar da oluyor. Bu konuyu teyit etmenizde yarar var. Zira WordPress söz konusu oldu mu güvenlik, hız vb bir çok konuda htaccess dosyasının manuel veya eklenti temelli kullanımı söz konusu olacaktır. Örneğin ilerideki yazılarımda htaccess ile ilgili ayarlamalar belkide başlı başına bir yazı olabilir.

• Firmanın bulunduğu ülke: Hosting hizmeti alma konusunda oldukça göreceli değerlendirilen bir konudur. Tamamen türk bir firmanın sunucuları Japonya’da veya Abd’de olabilir. Yabancı bir barındırma firması da Türkiye’de sunucu merkezi kurmuş olabilir. Bu konuyu sorarak teyit edebilirsiniz. Sunucuların Türkiye’de olması teorik olarak daha hızlı erişim sağlanacağını düşünülebilir ancak bu konuyu etkileyen o kadar çok faktör vardır ki, keisn bir sonuca varmak asla mümkün değildir. Ancak şahsi kanaatim; sunucuları Türkiye’de bulunan yerli bir firmayı tercih etmek daha doğru olacaktır.

Daha bir çok farklı konu dillendirilebilir. Ancak kaliteli hizmetiyle isim yapmış firmalar arasından paket karşılaştırması ile bir sonuca vardığınızda yukarıda sayılanların hiçbir önemi kalmayacaktır, çünkü hepsi karşılanmış olacaktır.

Burada hosting hizmeti alma konusu ile ilgili herhangi bir firma ismi anmayacağım. İnternet üzerinden kısa bir araştırma ile en az 5 firmaya ulaşabilir, paketlerini ve fiyatlarını karşılaştırarak sonuca varabilirsiniz.

” Her başarı, sabır ile zamanı birleştirerek sağlanır. “

BALZAC

Wikipedia Domainname (Alan Adı) nedir sorusuna şu şekilde cevap vermektedir;

Bir Web sitesinin İnternet’teki adı ve adresidir. Bu adres olmadan bir İnternet kullanıcısı Web sitesine sadece IP adresiyle ulaşabilir.

wikipedia

Bizler de yeni kuracağımız internet sitesi için uygun ve bir başkası tarafından alınmamış bir alan adı bulmalıyız. Bu konuda önümüzde öncelikle iki seçenek bulunuyor; com ve com.tr. Eğer bir organizasyon, dernek veya vakıf için kullanılacaksa org ve org.tr uzantıları mutlaka alınmalıdır. Ancak yine de com ve com.tr uzantısının imkan varsa alınmasını da tavsiye ederim.

Com.tr alan adları; Kendiniz veya şirketiniz adına bir alan adı alacaksanız (adimsoyadim.com veya firmaismi..com gibi) almanızı önerdiğim uzantıdır. Com.tr alan uzantıları eskiden sadece nic.tr (artık Metunic ) adresinden alınabilirken, artık farklı tescilcilerden de alınabiliyor. Com.tr adreslerin tescillenmesinde bazı belgeleri sunmanız gerekiyor. Kişisel isim tescilleri için nüfus cüzdanı, şirket adına tescillerde vergi levhası gibi.

Com alan adları; Dünya genelinde en çok kullanılan alan uzantılarıdır. Mutlaka almanızı öneririm.

Alan adı “almak” şeklinde telaffuz etsek de aslında yaptığımız “kiralamak”tır. Zira alan adlarını 1 – 10 yıl arası ödemesini yaparak kullanım hakkını alıyor yani kiralıyoruz. Yıllık ödemesi yapılmayan alan adları kullanım hakkımızdan düşüyor ve sitemiz ile bağlantısı koparılıyor.

Alan adı kiralamak için öncelikle bir tescilci (Registrar) seçmeniz gerekiyor. Tescilciyi seçerken sadece fiyata odaklanmamalısınız. Bir tescilci seçerken;

• Güvenilir olmalı ( Gelecekteki varlığı hakkında şüphe uyandırmayan, uzun süredir hizmet veren)
• Hizmet kalitesi ve içeriği yeterli olmalı (Her tescilci ana tescil sistemi ile kullanıcıları arasında çalışan, kullanıcılarının alan adı işlemlerini yapmasını sağlayan yazılımı kendisi oluşturmaktadır. Bu yazılımların yeterliliği, stabil ve verimli çalışması önemlidir.)
• Mümkünse doğrudan ICANN kayıtçısı olmalı (Bu durum alan adınız ile ilgili yapacağınız işlemlerdeki “etkinleşme” hızını etkilemektedir. Bağlantısını verdiğim listede Türkiye şeklinde aratarak firmalara ulaşabilirsiniz),
• Tabiiki de uygun fiyatlı olmalı gibi farklı konulara dikkat etmenizde yarar var.

Alan adı belirleme

Alan adı alma işlemine geçmeden önce amacınıza uygun bir ad belirlemeniz gerekir. Adınızı alırken elbette dikkat etmeniz gereken bazı konular vardır. Bu konuların çoğu alan adınız aracılığı ile size ulaşmak isteyecek kişilere kolaylık sağlamasıyla ilgilidir. Bunun dışında indexlenme ve seo temelli, yani arama motorlarının “sevdiği” özelliklere uygun, olması gibi farklı konularda vardır.

Genel olarak şunlara dikkat edilmelidir;

• Uzantısı işinize uygun olmalı, (Örn; org uzantısı organizasyonlar tarafından kullanılır)
• Açacağınız sayfanın içeriğini anlatmalı,
• Mümkün olduğunca kısa olmalı,
• Mümkünse tek kelime olmalı,
• Akılda kalıcı olmalı,
• Telaffuzu kolay olmalı ,
• Yazması kolay olmalı,
• Tire (-) gibi karakteri ve sayılar mümkünse kullanılmamalı,
• Farklı uzantıları (net, com.tr, org vb) ile zaten isim yapmamış olmalı,
• Ticari olarak kullanacaksanız faaliyet alanınıza, ürettiğiniz veya sattığınız ürüne, sektörüne ve hatta işyeri konumunuza uygun olmalı,
• Uygun olduğunu düşündüğünüz farklı adlar da varsa, birden fazla ad alarak tek bir ana alan adınıza yönlendirmeli,
• Kullanımdaki bilinen başka bir alan adını andırmamalı,
• Mümkünse sosyal medya platformlarında hesap adı olarak kullanılabilmeli,
• Daha önce kullanılmış bir olmamalı, (Olumlu bir geçmişi varsa satın alınabilir)
• Aynı yerden hem alan adı hem de barındırma (hosting) hizmeti alınmamalı (ben hep sorun yaşadım.)
• Ve akla gelmeyen veya sizin durumunuza özel bir çok farklı kriter…

Alan adınızı ve tescilcinizi belirlediyseniz artık geriye satın alma işlemi kalıyor. Tescilcinizin sayfasına girin, adınızı aratın ve eğer “Bu alan adı kullanımdadır” gibi bir sürpriz ile karşılaşmazsanız ödemenizi yaparak kaydınızı gerçekleştirin. Bu sürpriz ile karşılaşırsanız, maalesef tüm isim belirleme stratejinizi yeniden gözden geçirmeniz gerekecektir.

Alan adımızı aldığımızı fark ederek, artık bir sonraki yazımda kuracağımız internet sitesini barındıracak hosting hizmetini konuşmak üzere şimdilik hoşçakalın.

” Baki kalan bu kubbede, bir hoş seda imiş. “

Baki

Günümüz internet sitelerinin kurulumunda CMS’lerin (İçerik Yönetim Sistemleri) ve bu CMS’ler içerisinde de en çok WordPress‘in tercih edilmesinin sebepleri aslında aynıdır; kolaylık, esneklik, geliştirilebilirlik ve kişiselleştirilebilirlik.

Bir CMS üzerinden internet sitesinin tasarlanması, kurulması, geliştirilmesi, değiştirilmesi ve çalıştırılması gibi tüm işlemlerin çok kolayca yapılabilmesi site yöneticilerini CMS’lere yönlendirmektir. CSM’lerin geniş ve karma içerikli siteleri, yüksek hız ve verimle yayınlayabilir hal gelmeleri, büyük şirket siteleri ve portalların dahi bu CMS’ler üzerinden, özellikle de WordPress üzerinden çalıştırılmaya başlanmasına sebep olmuştur. Sizlerde şahsi bloglarınızı, şirket veya organizasyon sayfalarınızı kolay bir şekilde kurabilir ve kullanabilirsiniz.

WordPress kullanımı ile ilgili alıştırma yapmak için WordPress blog yayın sayfasını kullanarak kendinize kolayca bir blog açabilir (adimsoyadim.wordpress.com gibi) ve kullanabilirsiniz. Ancak tamamen kendinize ait bir internet adresi altında (adimsoyadim.com gibi) bir sayfa istiyorsanız doğru yazı dizisindesiniz.

Bu yazı dizisinde; adım adım sıfırdan WordPress üzerinde çalışan güvenli ve hızlı bir internet sitesinin kurulumunu anlatacağım. Güvenli ve hızlı derken maksadım; standart bir kurulum değil, daha kurulum anında bazı güvenlik ve hız ayarları yapmaya başlayacağız.

Ancak önerileriniz olursa lütfen yorumlar kısmından bana iletin ve birlikte daha işlevsel bir yazı dizisi ortaya çıkartalım.

Sıfırdan WordPress yazı dizisi

Yazı dizisi ile ilgili konu başlıklarını şu şekilde belirledim;

1. WordPress kurulum, güvenlik ve hız 1 – Alan Adı Alma
2. WordPress kurulum, güvenlik ve hız 2 – Hosting Hizmeti Satın Alma
3. WordPress kurulum, güvenlik ve hız 3 – Cloudflare Hesap Açma, Site Ekleme ve Ayarlar
4. WordPress kurulum, güvenlik ve hız 4 – Güvenli WordPress Kurulumu
5. WordPress kurulum, güvenlik ve hız 5 – Cloudflare SSL Kurulumu ve Ayarları
6. WordPress kurulum, güvenlik ve hız 6 – Cloudflare Firewall Ayarları
7. WordPress kurulum, güvenlik ve hız 7 -Cloudflare Cache Ayarları
8. WordPress kurulum, güvenlik ve hız 8 – Cloudflare Page Rules Kuralları ve Ayarları
9. WordPress kurulum, güvenlik ve hız 9 – Cloudflare Network ve Scrape Shield Ayarları
10. WordPress kurulum, güvenlik ve hız 10 – WordPress Güvenlik Ayarları ve Eklentiler
11. WordPress kurulum, güvenlik ve hız 11 – WordPress Hız Ayarları ve Eklentiler
12. WordPress kurulum, güvenlik ve hız 12 – Cloudflare Speed (Hız) Ayarları

Öncelikle belirtmeliyim ki; yazı dizisindeki amacım sadece hazır bilgileri vermek olmayacak. Her konuyu elimden geldiğince detaylı şekilde anlatmaya çalışarak asıl mantığı ve işleyişi kavramanızı sağlamaya çalışacağım. İleride bir problem yaşadığınızda veya kendinize uygun şekilde farklı çalışmalar yapmak istediğinizde zorlanmadan hedefe ulaşabilmenizi hedefliyorum.

Kendinizi yeterince geliştirdiğinizi ve artık başka insanlara yardımcı olabileceğinizi gördüğünüzde buradakinden çok daha iyi içerikler ile kendi bloglarınızı yazmanızı da özellikle rica ediyorum. Zira “Bilgi, paylaştıkça artar“.

” Bir mum başka bir mumu yakmak ile ışığından birşey kaybetmez. “

Mevlana