Yüksek Türkiye İdeali

2026-10-14T13:27:36.531+03:00

Kazaklar kendilerini Türk olarak görüyorlar mı? İki ulus halindeki Kazakistan Tarihi ve Karşılaştırmalı Türk Tarihi Kronolojisi ne diyor?

2026-10-14T12:57:53.924+03:00

Kazaklar kendilerini etnik, tarihi ve dilsel açıdan Türk halklarının bir parçası olarak kabul ederler; ancak günlük yaşamlarında kendilerini doğrudan "Türk" değil, "Kazak" olarak tanımlarlar.

Bu durumun arkasında dilsel farklılıklar, Sovyet geçmişi ve ulusal kimlik algısı gibi önemli etkenler yatmaktadır. Kazakların bu konudaki bakış açısı şu temel noktalara dayanır:

1. "Türk" ve "Türki" Kelimelerinin Anlam Farkı

Türkiye Türkçesinde "Türk" kelimesi hem Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarını hem de tüm Türk dünyasını (Kazak, Özbek, Kırgız vb.) kapsayacak şekilde geniş bir anlamda kullanılır. Ancak Kazakçada ve diğer Orta Asya dillerinde bu ayrım çok nettir:

Türk (Türik): Doğrudan Türkiye'de yaşayan insanları ve Türkiye Türkçesini ifade eder.
Türki (Türki halıqtar): Kazaklar dahil olmak üzere tüm Türk kökenli halkları kapsayan üst kimliği (Türk halkları/kavimleri) belirtir. [1, 2, 3]

Bu nedenle sokaktaki bir Kazak'a "Sen Türk müsün?" diye sorulduğunda, konuyu Türkiye ile bağdaştırdığı için "Hayır, ben Kazağım" yanıtını verir. Ancak "Kazaklar Türk kökenli bir halk mıdır?" sorusuna tereddüt etmeden "Evet, biz Türki bir halkız" derler. [1, 2, 3]

2. Güçlü Bir "Kazak" Ulusal Kimliği

Vikipedi verilerine göre kökleri 15. yüzyıldaki Kazak Hanlığı'na kadar uzanan Kazaklar, oldukça güçlü bir ulusal kimliğe sahiptir. Çarlık Rusyası ve yaklaşık 70 yıllık Sovyetler Birliği döneminde uygulanan politikalar, Orta Asya'daki toplulukların ortak bir "Türk" kimliği yerine kendi yerel ulusal kimliklerini (Kazak, Kırgız, Özbek) ön plana çıkarmalarına neden olmuştur. Kazaklar, bağımsızlık sonrası dönemde de bu özgün Kazak kimliğini korumaya ve yaşatmaya büyük önem vermektedir. [1, 2, 3, 4]

3. Türkiye ve Türk Dünyasına Bakış

Reddit ve Quora gibi platformlardaki Kazak kullanıcıların görüşleri ile Kazakistan'da yapılan sokak röportajları incelendiğinde halkın genel eğilimi şu şekildedir:

Kardeşlik Bağı: Kazakistan'ın eğitimli nüfusu ve resmi makamları Türkiye'yi "kardeş ülke" (bavırlas memleket) olarak görür. Ortak tarih, Kıpçak grubuna ait olan Kazakça ile Türkiye Türkçesi arasındaki dilsel bağlar ve kültürel ögeler net bir şekilde bilinir. [1, 2, 3]
Egemenlik ve Mesafe: Kazaklar, Türkiye'deki bazı kesimlerin "Herkesi tek bir Türk kimliği altında eritme" veya Pan-Türkizm (Turancılık) üzerinden baskın bir rol üstlenme yaklaşımına mesafeli yaklaşırlar. Kendi bağımsız devletlerine, kültürlerine ve dillerine saygı duyulmasını; ilişkilerin "ağabey-kardeş" ilişkisinden ziyade eşit ortaklar düzeyinde yürütülmesini isterler.[1, 2]
Rusya ve Sovyet Etkisi: Ülkede halen Rusçanın ve Rus kültürünün etkisi (özellikle kuzey bölgelerinde ve yaşlı nüfusta) devam etmektedir. Bu durum da Türkiye veya Orta Doğu merkezli bir kimlik algısından ziyade, Avrasya coğrafyasına özgü sentez bir kimliği beraberinde getirmektedir.[1, 2]

Özetle; Kazaklar etnik olarak Türk (Türki) olduklarının, ortak bir dili ve tarihi paylaştıklarının bilincindedirler ve bununla gurur duyarlar. Fakat kendilerini tanımlarken öncelikli ve birincil kimlik olarak her zaman Kazak ulusunu vurgularlar. [1, 2]

Kazak Kelimesinin Anlamı

Türkçe kökenli bir kelime olan Kazak, etimolojik olarak en temel anlamıyla "özgür, hür, bağımsız kişi" veya "başıboş, serbest gezen" anlamına gelir. [1, 2]

Tarihsel ve dil bilimsel süreçte bu kelimenin kazandığı anlamlar ve köken hikayesi şu şekildedir:

1. Kelimenin Kökeni (Etimoloji)

Dil bilimcilerin üzerinde en çok birleştiği görüşe göre kelime, Eski Türkçe veya Tatarca yer alan ve "dolaşmak, gezmek, serseri gibi yurtsuz gezmek" anlamına gelen "kaz-" fiilinden (+(g)Ak ekiyle) türetilmiştir. Bir başka tarihsel görüş ise kelimenin "elde etmek, kazanmak" kökünden (qazğan) geldiğini ve "kazanç arayan, rızkının peşinde dolaşan kişi"yi tanımladığını belirtir. [1, 2, 3]

2. Tarihsel ve Sosyal Anlamı (Efendisiz Savaşçılar)

Tarihsel metinlerde (örneğin Babürname'de) "Kazak olmak" veya "Kazaklık yapmak", bir otoriteye boyun eğmeyerek "kendi başına buyruk yaşamak, bozkırda serbestçe dolaşmak ve maceraya atılmak" anlamında bir yaşam tarzını ifade eder. [1, 2]

Olumlu Anlamları: Mert, yiğit, cesur, hür, serbest atlı asker.
Olumsuz / Yan Anlamları: Evsiz barksız, kaçak, başıboş, avare veya yağmacı. [1, 2, 3, 4]

3. Zamanla Kazandığı Üç Farklı Anlam

Bugün "Kazak" kelimesi günlük yaşamda tamamen farklı üç kavramı karşılar:

Kazak Ulusu: 15. yüzyılda Ebu'l-Hayır Han'ın yönetiminden memnun olmayıp kendi yurtlarından ayrılan, "kopan, kaçan ve bağımsız hareket eden" topluluklar kendilerini bu kelimeyle tanımlamış ve bu isim zamanla modern Kazakistan halkının etnik adı (etnonim) olmuştur. [1]
Don/Zaporojye Kazakları (Cossack): Moğol hakimiyetinin dağılmasıyla Avrasya steplerindeki bu özgür atlı asker örgütlenmesini örnek alan Slav dilli (Rus/Ukraynalı) savaşçı topluluklara da bu isim verilmiştir. [1, 2]
Giysi Olan Kazak: Üstümüze giydiğimiz yünlü giysi anlamındaki kazak, bu Rus/Slav akıncılarının (Cossack) giydiği geleneksel kısa yün kıyafetlerden (casaque) Fransızca yoluyla dilimize geçmiştir. [1, 2]

(Not: Popüler kültürde kullanılan "Kazak erkek" deyimi ise kelimenin "sözü geçen, dediğim dedik, boyun eğmeyen" sert erkek figürünü nitelemesinden doğmuştur.)[1, 2]

Kazak Kelimesinin Kazakistan'ın Kuruluşuyla Olan Tarihi Bağını Ve Canıbek İle Ketey Hanın Bu İsmi Nasıl Benimsediğini Detaylı İnceleme

Kazakistan’ın bir devlet olarak kuruluşu, dünya tarihinin en sıra dışı ve kelime anlamıyla birebir örtüşen "ayrılık ve özgürlük" hikayelerinden biridir.

Bugün Kazakistan Cumhuriyeti, devletin resmi kuruluş yılını Kerey Han ve Canibek Han'ın 1465 yılında bağımsızlıklarını ilan ettiği tarih olarak kabul eder. Bir kelimenin siyasi bir harekete, ardından bir devlet adına (etnonime) dönüşme süreci adım adım şöyle gerçekleşmiştir:

1. Büyük Yol Ayrımı: Ebü’l-Hayr Han’a İsyan

yüzyılın ortalarında Orta Asya bozkırlarında (Deşt-i Kıpçak), Cengiz Han'ın torunu Şeyban soyundan gelen Ebü’l-Hayr Han hüküm sürüyordu. Ebü’l-Hayr Han, merkeziyetçi, sert ve acımasız politikalarıyla bozkırdaki pek çok göçebe Türk boyunu huzursuz etmişti. Özellikle 1457 yılında Kalmuklara karşı aldığı ağır yenilgi, onun otoritesini iyice sarstı. [1, 2]

Bu durum üzerine Altın Orda/Ak Orda hanedan soyundan gelen iki kuzen sultan—Canibek ve Kerey—Ebü’l-Hayr Han'ın otoritesini tanımayacaklarını ilan ettiler. 1459-1460 yıllarında kendilerine sadık olan yaklaşık 200 bin göçebe Türk nüfusunu peşlerine takarak güneydoğuya, bugünkü Moğolistan sınırlarındaki Yedisu (Jetisu) ve Çu Nehri bölgesine doğru büyük bir göç başlattılar. [1, 2, 3, 4]

2. "Kazak" Kelimesinin Sosyal Statü Olarak Benimsenmesi

O dönemde bu ayrılan grupların henüz ortak bir etnik adı yoktu; Kıpçak, Kanglı, Kerey, Naiman gibi farklı boylardan oluşuyorlardı. Ebü’l-Hayr Han'ın yönetiminde kalan ana kitle ise "Özbekler" olarak anılmaya devam ediyordu. [1, 2]

Merkezi yönetimden koparak bozkırda kendi başlarına buyruk, egemen ve maceracı bir yaşamı seçen bu isyankar gruba, çevre devletler ve tarihçiler eski Türkçedeki kelime anlamından yola çıkarak "Özbek-Kazakları" (Ayrılan, serbest gezen Özbekler) veya doğrudan "Kazaklar" demeye başladılar. [1, 2]

Canibek ve Kerey Han bu ismi bir aşağılama veya hakaret olarak değil; tam aksine kendi "boyun eğmezliklerinin, hürriyetlerinin ve mertliklerinin" bir nişanesi olarak gururla benimsediler. "Kazaklık yapmak" bozkırda bir asalet ve özgürlük duruşu haline geldi. [1]

3. Devletleşme ve Etnik Kimliğe Dönüşüm (1465)

Doç. Dr. Çağlar Erbek'in araştırmalarına göre, Yedisu bölgesine sığınan Canibek ve Kerey, buradaki yerel Türk boylarını da etraflarında birleştirerek 1465 yılında bağımsız Kazak Hanlığı'nı resmen ilan ettiler. İlk han olarak Kerey tahta çıktı; onun vefatının ardından ise yönetim Canibek ile devam etti. [1, 2, 3]

1468 yılında Ebü’l-Hayr Han, bu giderek güçlenen "Kazak" topluluğunu yok etmek için üzerlerine sefere çıktığı sırada yolda hayatını kaybetti. Onun ölümüyle Özbek Ulusu büyük bir taht kavgasına ve krize sürüklendi. Bu karışıklıktan kaçan binlerce yeni Türk boyu da kitleler halinde güneye ve batıya hareket ederek Canibek ve Kerey'in safına katıldı. [1, 2]

Nüfusları milyonları bulan bu büyük konfederasyon, artık sadece siyasi bir grup değil, ortak bir kadere ve isme sahip yeni bir millet haline geldi. "Kazak" kelimesi böylece bir yaşam tarzını ifade eden sosyal bir terim olmaktan çıkıp, tarihin akışını değiştiren koca bir ulusun ve devletin adı haline dönüştü. [1, 2]

Kazak Hanlığı'nın kuruluştan sonra gücünün zirvesine ulaştığı Kasım Han dönemini ve hanlığın iç yapısını oluşturan "Cüz" sistemini de inceleyelim :

Kazak Hanlığı'nın kuruluşu sonrasındaki en parlak dönemi, bozkırın yazılı olmayan ama demir gibi sert kuralları olan adalet sistemi ve Kazak toplumunun bugün bile sosyolojik yapısını şekillendiren Cüz sistemi, bu köklü tarihin en stratejik sütunlarını oluşturur.

Bu tarihi gelişimi üç ana başlık altında toplayabiliriz:

1. Gücün Zirvesi ve Genişleme: Kasım Han Dönemi (1511-1521)

Canibek ve Kerey Han'ın attığı tohumlar, 16. yüzyılın başlarında Kasım Handöneminde devasa bir imparatorluğa dönüştü. Kasım Han, Kazak Hanlığı'nın toprak sınırlarını neredeyse bugünkü modern Kazakistan sınırlarına kadar genişletti. [1]

Bozkırın Hakimi: Kasım Han ordusundaki asker sayısını 300 bine, hanlığın toplam nüfusunu ise 1 milyona ulaştırarak bölgedeki en baskın güç oldu. Onun döneminde Kazaklar ilk kez müstakil bir halk ve güçlü bir devlet olarak uluslararası diplomatik metinlerde (Rusya ve Avrupalı devletlerin kayıtlarında) yer almaya başladı. [1]

2. Bozkırın Anayasası: "Kasım Han’ın Parlak Yolu" (Qasım Hannın Qasqa Jolı)

Göçebe bozkır topluluklarını bir arada tutmak, yerleşik devletler gibi saraylardan ve bürokrasiden yönetilemeyeceği için yazılı hukuktan ziyade çok güçlü örfi kanunlara ihtiyaç duyuyordu. Kasım Han, kadim Türk töresini ve İslam hukukunun temel ahlaki ilkelerini birleştirerek Kazak tarihinin ilk kanun külliyatı olan "Kasım Han'ın Parlak Yolu" yasalarını yürürlüğe koydu. Bu kanunlar 5 ana esasa dayanıyordu: [1]

Mülkiyet Hukuku: Arazi, otlak kullanımı, hayvan hakları ve paylaşımları.
Ceza Hukuku: Hırsızlık, cinayet ve yağma gibi suçlara verilen cezalar (Genelde tazminat esaslı "Kun" yani diyet sistemi).
Askeri Hukuk: Savaş anında ordunun toplanması, boyların sorumlulukları ve ganimet paylaşımı.
Elçilik Kuralları: Bozkır diplomasisi, misafirperverlik ve elçilerin dokunulmazlığı.
Toplumsal Düzen: Aile hukuku, düğün, toy ve tören kuralları. [1]

3. Kazak Toplumunun Omurgası: Cüz Sistemi

Kazakistan’ın uçsuz bucaksız coğrafyasını daha rahat yönetebilmek ve savunabilmek adına, Kazak boyları tarihsel süreçte Cüz (Yüz veya Ordu) adı verilen üç büyük bölgesel ve idari birliğe ayrılmıştır. Bu sistem, kabilecilikten ziyade askeri-idari bir iş bölümüdür.

Büyük Cüz (Ulı Jüz)
- Coğrafi Bölgesi: Güney ve Güneydoğu Kazakistan (Bugünkü Yedisu, Çu Nehri ve Taşkent hattı).
- Temsil Ettiği Güç: Siyaset, idare ve diplomasi merkezidir. Kazak devlet geleneğinin en köklü korunduğu, ipek yolu üzerinde olduğu için tarım ve yerleşik kültürle daha erken harmanlanmış bölgedir.
- Temel Boyları: Uysun, Celayir, Dulat, Kanglı ve Şanışkılı.
Orta Cüz (Orta Jüz)
- Coğrafi Bölgesi: Orta, Kuzey ve Doğu Kazakistan (Bozkırın tam kalbi).
- Temsil Ettiği Güç: İlim, felsefe, edebiyat ve nüfus yoğunluğudur. Kazak halk ozanlarının (akınlar), bilgelerin (biy) ve entelektüel mirasın en çok çıktığı, nüfusu en kalabalık olan gruptur.
- Temel Boyları: Argın, Nayman, Kıpçak, Kongrat, Kerey ve Uak.
Küçük Cüz (Kişi Jüz)
- Coğrafi Bölgesi: Batı Kazakistan (Hazar Denizi, Aral Gölü ve Ural Dağları çevresi).
- Temsil Ettiği Güç: Askeri güç ve savaşçılıktır. Rusya ve Kalmuklar gibi dış tehditlerin sınır boylarında yer aldıkları için tarih boyunca en cengaver, hareketli ve askeri disiplini yüksek savaşçı boylar burada birleşmiştir.
- Temel Boyları: Esas olarak Alşın konfederasyonuna bağlı Bayulu, Alimuly ve Jetiru boy birliklerinden oluşur.

Not Alınması Gereken Önemli Dipnotlar:

"Jeti Ata" (Yedi Ata) Kuralı

Cüz sistemi, Kazakların birbirleriyle savaşması için değil, tam aksine akrabalık bağlarını korumak için tasarlanmıştır. Bu sistem sayesinde doğan "Jeti Ata" geleneğine göre, her Kazak kendi soyundan geriye doğru yedi atasını bilmek zorundadır. Aynı boydan ve aynı cüzden olanların (yedi göbek geçmedikçe) evlenmesi kesinlikle yasaktır. Bu kural, geniş bozkır coğrafyasında hem genetik sağlığı korumuş hem de boylar arası kan davalarını önlemiştir.

Üç Cüzü Tek Bir Yumruk Haline Getiren Büyük Cungar (Moğol) Felaketi Ve Kurtuluş Mücadelesi

Kazak tarihinin en trajik ama aynı zamanda en destansı dönemi, Cungar (Kalmuk) İstilaları ve bu felaketten doğan büyük kurtuluş mücadelesidir. Kazaklar bu döneme, tarihsel hafızalarında "Aktaban Şubırındı, Alka Köl Sulama" (Yalın ayak, ak tabanlarla yollara düşüldüğü, göl kenarlarına serilip kalındığı büyük felaket) adını vermişlerdir.

Not almanız için bu büyük varoluş mücadelesini maddeler halinde özetliyorum:

1. Büyük Felaketin Başlangıcı (1723-1725)

Düşman Kimdi?: Cungarlar, Moğol kökenli, Budist ve son derece disiplinli, ateşli silahlara (top ve tüfeklere) sahip savaşçı bir göçebe imparatorluğuydu.
Kazakların Zayıflığı: 18. yüzyılın başında Kazak Hanlığı iç çekişmeler nedeniyle bölünmüş durumdaydı. Üç cüz (Büyük, Orta, Küçük) ortak bir lider etrafında birleşemiyordu.
1723 Baskını: Cungarlar, Kazakların hiç beklemediği bir kış mevsiminde, devasa bir orduyla ansızın saldırdı. Hazırlıksız yakalanan Kazaklar kitleler halinde katledildi, şehirleri yağmalandı. Nüfusun neredeyse üçte biri hayatını kaybetti. Milyonlarca Kazak güneye ve batıya doğru yalın ayak kaçmak zorunda kaldı.

2. Dönüm Noktası: Ordabası Kurultayı (1726)

Birlik Çağrısı: Yaşanan bu büyük trajedi, Kazak boylarına tek başlarına yok olacaklarını gösterdi. 1726 yılında, bugün Türkistan eyaletinde bulunan Ordabası Dağı'nda tarihi bir kurultay toplandı.
Üç Bilge (Biy) Devreye Girdi: Kazak tarihinin en önemli üç bilgesi; Büyük Cüz'den Töle Biy, Orta Cüz'den Kazıbek Biy ve Küçük Cüz'den Aytike Biy araya girerek cüzler arasındaki husumetleri bitirdi.
Tek Ordu, Tek Komutan: Kurultayda üç cüzün savaşçıları tek bir ordu olarak birleştirildi. Ordunun başkomutanlığına (Bayaner) Küçük Cüz'ün kahraman bahadırı Ebulhayr Han (Kazak Hanı olan Ebulhayr) getirildi.

3. Büyük Zaferler ve Kurtuluş

Birlik sağlandıktan sonra Kazak süvarileri Cungarlara karşı taarruza geçti:

Bulantı Savaşı (1727): Kazak ordusu, Bulantı Nehri kenarında Cungarları ilk kez ağır bir bozguna uğrattı. Bu zafer Kazak halkına moral verdi ve yenilmez sanılan Cungarların yenilebileceğini gösterdi. Savaşın geçtiği yere "Kalmak Kırılgan" (Kalmukların kırıldığı yer) adı verildi.
Anırakaya Savaşı (1729/1730): Balkaş Gölü yakınlarında gerçekleşen bu savaş, kurtuluş mücadelesinin nihai dönüm noktası oldu. Üç cüzün ortak ordusu, Cungar ordusunu tamamen imha etti. Cungarlar bozkırdan geriye doğru çekilmek zorunda kaldı.

4. Abılay Han Dönemi ve Kimliğin Perçinlenmesi

Bozkırın Aslanı: Kurtuluş mücadelesinin en karizmatik ve birleştirici lideri Orta Cüz'den çıkan Abılay Han oldu. Gösterdiği cesaretle halkın sevgisini kazanan Abılay, 1771 yılında üç cüzün birden ortak "Ulu Hanı" seçildi.
Denge Siyaseti: Abılay Han, Cungar tehdidini tamamen bitirirken, kuzeydeki Rus İmparatorluğu ile doğudaki Çin (Çing) İmparatorluğu arasında muazzam bir denge siyaseti yürüttü. Kazakların toprak bütünlüğünü ve bağımsız kimliğini korumayı başardı.

Tarihi Özet: Cungar İstilası Kazakları yok olmanın eşiğine getirmişti; ancak Cüzlerin birleşmesi sayesinde bu felaket, Kazakların etnik ve milli kimliğini çelikleştiren, onları parçalanmış boylar olmaktan çıkarıp tek bir millet haline getiren en önemli tarihi viraj oldu.

Notlarımızı tamamlamak için, bu şanlı dönemden sonra Rus İmparatorluğu'nun Kazak bozkırlarına yavaş yavaş nasıl sızdığını ve hanlık sistemini nasıl ortadan kaldırdığını da inceleyelim.

Cungar felaketini atlatan Kazak Hanlığı, bu kez kuzeyden gelen daha büyük, daha kurumsal ve yavaş yavaş ilerleyen bir güçle karşı karşıya kaldı: Rus İmparatorluğu. Rusların Kazak bozkırlarını ele geçirme süreci, ani bir işgalden ziyade yaklaşık 150 yıla yayılan stratejik ve diplomatik bir sızma hikayesidir.

Not almanız için bu süreci ve hanlığın yıkılışını aşamalar halinde özetliyorum:

1. Diplomatik Sızma ve "Koruma" Talebi (1731)

Küçük Cüz'ün Tercihi: Cungar istilaları döneminde Batı Kazakistan'da (Küçük Cüz) hüküm süren Ebulhayr Han, hem Cungar tehdidine hem de güneydeki Hive ve Buhara hanlıklarının baskısına karşı Rus Çariçesi Anna İvanovna'ya başvurarak Rus himayesini kabul etti (1731).
Rusya'nın Stratejisi: Rusya bu durumu bozkırın içlerine sızmak için mükemmel bir fırsat olarak gördü. Himaye sözünü bahane ederek Kazak topraklarında "Kala" adı verilen askeri kaleler (Omsk, Semipalatinsk, Petropavlovsk, Orenburg) inşa etmeye başladılar. Bu kaleler, bozkırı çember içine alan askeri üslere dönüştü.

2. "Böl ve Yönet" Politikası ve Cüzlerin Parçalanması

Hanların Gücünün Azaltılması: Rus yönetimi, Abılay Han'ın 1781'deki ölümünden sonra Kazakların başına güçlü ve tek bir hanın geçmesine asla izin vermedi. Her cüze ve hatta cüzlerin içindeki farklı boylara ayrı ayrı hanlar atayarak Kazakları birbirine düşürdü.
İdari Reformlar (1822 ve 1824 Nizamnameleri): Çarlık Rusyası, Speransky Reformları olarak bilinen yasalarla Kazakların geleneksel yönetim yapısını tamamen feshetti:
- 1822'de Orta Cüz'de, 1824'te ise Küçük Cüz'de "Hanlık Sistemi" resmen kaldırıldı.
- Topraklar Rus valiler tarafından yönetilen "okrug" ve "guberniya" adı verilen idari birimlere (ilçelere) bölündü.
- Kazakların geleneksel adalet sistemi olan Biy (Bilgeler) Mahkemeleriişlevsizleştirildi ve Rus hukuku zorunlu kılındı.

3. Son Direniş: Kenesarı Han İsyanı (1837-1847)

Bozkırın Son Hanı: Rus işgaline ve hanlığın kaldırılmasına karşı en büyük ve son organize direnişi, Abılay Han'ın torunu olan Kenesarı Kasımulı (Kenesarı Han) başlattı.
Genel Ayaklanma: Kenesarı, üç cüzün savaşçılarını son kez bir bayrak altında toplamayı başardı. 1841'de Kazak kongresi tarafından resmi olarak "Son Kazak Hanı" seçildi. Rus kalelerine, vergi memurlarına ve Rusya ile iş birliği yapan yerel sultanlara karşı 10 yıl boyunca amansız bir gerilla savaşı yürüttü.
Trajik Son: Rus ordusunun teknolojik üstünlüğü ve komşu Kırgız manaplarının (beylerinin) Rusya ile iş birliği yapması sonucu Kenesarı Han 1847'de yakalanarak trajik bir şekilde öldürüldü. Onun ölümüyle Kazakların bağımsızlık direnişi tamamen kırıldı.

4. Sömürge Dönemi ve Toprak Reformları (19. Yüzyılın Sonu)

Yerleşik Hayata Zorlama ve Göçmen Politikası: Rusya, Kazakların elindeki en verimli otlakları ve su kenarlarını kamulaştırarak buralara milyonlarca Rus ve Ukraynalı köylüyü yerleştirdi. Göçebe yolları kesilen Kazaklar ekonomik olarak çöktü.
Kültürel Baskı: Kazak çocuklarını Ruslaştırmak amacıyla misyoner okulları açıldı ve İslamiyet'in bozkırdaki etkisi kırılmaya çalışıldı.

Tarihi Özet: 1465'te hürriyet ve bağımsızlık idealiyle kurulan Kazak Hanlığı; iç bölünmeler, Cungar harplerinin getirdiği yıkım ve Rusya'nın planlı "böl-yönet" stratejisi sonucunda 1847 yılında resmen ve fiilen ortadan kalktı. Kazak halkı, 1991 yılında Sovyetler Birliği dağılana kadar sürecek olan yaklaşık 150 yıllık bir esaret ve bağımlılık dönemine girmiş oldu.

Notlarımızı sonucuna erdirmek için, 20. yüzyılın başında Rus baskısına karşı kültürel ve siyasi bir uyanış başlatan Alaş Orda Hareketi'ni ve Kazakistan'ın bağımsızlığa giden modern sürecini de ekleyelim:

yüzyılın başı, Kazak halkı için sadece bir esaret dönemi değil, aynı zamanda küllerinden yeniden doğuşu ifade eden aydınlanma ve modern siyasi uyanış dönemidir. Kazaklar bu dönemi, milli bir uyanış hareketi olan Alaş Hareketi ve ardından gelen Sovyet trajedileri ile bağımsızlık süreciyle şekillendirmiştir.

Notlarınız için bu modern süreci maddeler halinde özetliyorum:

1. Milli Uyanış ve Alaş Orda Hareketi (1905-1920)

Alaş Aydınları: Rusya'daki 1905 Devrimi'nin yarattığı görece özgürlük ortamında, Rus okullarında eğitim görmüş elit bir Kazak entelektüel grubu ortaya çıktı. Bu grubun liderliğini Alihan Bökeyhan, Ahmet Baytursunulıve Mirjakıp Dulatulı gibi isimler yapıyordu.
Gazete ve Bilinçlenme: Ahmet Baytursunulı liderliğinde çıkarılan "Kazak"gazetesi, halka milli kimliğini, dilini ve toprak haklarını hatırlatmada bir okul görevi gördü.
İlk Kazak Cumhuriyeti (Alaş Orda - 1917): 1917 yılında Rusya'da Çarlık rejimi yıkılıp Bolşevik Devrimi patlak verince, Kazak aydınları fırsatı değerlendirdi ve Aralık 1917'de Alaş Orda Özerk Cumhuriyeti'ni ilan ettiler. Bu, modern anlamdaki ilk Kazak cumhuriyetiydi. Ancak 1920 yılında bölgeye tamamen hakim olan Sovyet Kızıl Ordusu bu devleti yıktı.

2. Sovyet Dönemi ve Büyük Trajediler (1920-1939)

Suni Kıtlık (Aşarşılık): Sovyet lideri Stalin'in 1930'ların başında uyguladığı zorunlu kolektifleştirme (göçebeleri zorla yerleşik hayata geçirme ve hayvanlarına el koyma) politikası, Kazak bozkırlarında korkunç bir kıtlığa yol açtı. "Aşarşılık" adı verilen bu yapay kıtlıkta yaklaşık 1.5 ila 2 milyon Kazak (nüfusun neredeyse %40'ı) hayatını kaybetti, yüz binlercesi Çin, Türkiye ve İran'a kaçtı.
Büyük Temizlik (Aydın Katliamı): Stalin yönetimi, 1937-1938 yıllarında Alaş Hareketi liderleri başta olmak üzere, Kazak kültürünü, tarihini ve dilini savunan neredeyse tüm eğitimli entelektüel kadroyu "halk düşmanı" ve "Türkçü/Turancı" ilan ederek kurşuna dizdi.
Etnik Yapının Değiştirilmesi: Sovyetler Dönemi'nde Kazakistan; Rusya, Ukrayna ve Kafkasya'dan sürülen milyonlarca insanın sürgün yeri (GULAG kampları) haline getirildi. Kazaklar kendi öz yurtlarında nüfus olarak azınlık durumuna (yaklaşık %30'lara) düştüler.

3. Diriliş ve Bağımsızlığa Giden Yol (1986-1991)

Jeltoksan Olayları (Aralık 1986): Sovyetler Birliği'nin çözülmesini başlatan ilk büyük halk hareketi Kazakistan'da yaşandı. Moskova'nın, Kazakistan'ın başına Kazak olmayan Rus kökenli bir yöneticiyi (Kolbin) ataması üzerine, Almatı'da binlerce Kazak genci meydanlara döküldü. Sovyet ordusu tarafından kanlı bir şekilde bastırılan bu olaylar, milli bilinci tamamen ateşledi.
Nükleer İsyan (Nevada-Semey): Kazakistan, Sovyetler'in nükleer deneme sahasıydı (Semey bölgesi). Şair Olcas Süleymenov liderliğinde kurulan halk hareketi, dünyada ilk kez sivil bir baskıyla nükleer deneme sahasını kapattırmayı başardı (1989).
Nihai Bağımsızlık (16 Aralık 1991): Sovyetler Birliği'nin dağılma sürecinde, Kazakistan Yüksek Sovyeti 16 Aralık 1991 tarihinde bağımsızlığını ilan etti. Kazakistan, Sovyetler Birliği'nden ayrılan son cumhuriyet oldu ve devletin başına Nursultan Nazarbayev geçti.

Tarihi Notların Genel Özeti

1465'te Canibek ve Kerey ile başlayan "Özgürlük/Kazaklık" yürüyüşü; Kasım Han ile devletleşmiş, Cüz sistemiyle teşkilatlanmış, Cungar felaketini birlik ruhuyla aşmış, Rus/Sovyet döneminde yok olma tehlikesi atlatmış ve en nihayetinde 1991'de modern, bağımsız bir Kazakistan Cumhuriyeti olarak hedefine ulaşmıştır.

Kazak tarihi notlarımızı tamamladık. Bu bilgiler ışığında modern Kazakistan'ın bugünkü kültürel yapısı, Türk Devletleri Teşkilatı içindeki rolünü de inceleyelim:

Modern Kazakistan’ın bugünkü kültürel yapısı ve jeopolitik duruşu, geçmişteki o köklü Kıpçak mirası ile modern dünyanın gereksinimlerinin bir sentezidir. Günümüzde Kazakistan, Türk dünyasının entegrasyonunda en stratejik aktörlerden biri konumundadır.

Not almanız için bu başlığı maddeler halinde özetliyorum:

1. Modern Kazakistan’ın Kültürel Yapısı: İki Dünya Arasında

Demografik Dönüşüm: 1991'de bağımsız olduğunda kendi ülkesinde nüfus oranı düşmüş olan Kazaklar, yürüttükleri başarılı nüfus politikaları ve yurt dışındaki Kazakların (Oralman) ülkeye geri çağrılmasıyla bugün nüfusun %70'inden fazlasını oluşturmaktadır. Ülkede hala hatırı sayılır bir Rus azınlık yaşamaktadır.
Dil Politikası ve Latine Geçiş: Devletin resmi dili Kazakça, ortak iletişim dili ise Rusçadır. Ancak Kazakistan, Rus etkisini azaltmak ve Türk dünyası ile dilsel entegrasyonu sağlamak amacıyla Kiril alfabesinden Latin alfabesine geçiş sürecini kademeli olarak yürütmektedir.
"Kökter" (Kökler) Mirası: Modern şehir yaşamına rağmen Kazak halkı; Nevruz kutlamalarını, at kültürünü, geleneksel sporları (Kökbörü, Avcı kuş eğiticiliği) ve çadır mimarisini milli semboller olarak en üst düzeyde yaşatmaktadır.

2. Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) İçindeki Rolü ve Öncülüğü

Kazakistan, Türkiye ile birlikte Türk dünyasının birleşmesi fikrini (Pan-Türkizm veya entegrasyon) kurumsal bir zemine oturtan en önemli iki ülkeden biridir.

Fikir Babalığı: Eski Cumhurbaşkanı Nursultan Nazarbayev, Türk cumhuriyetlerinin tek bir çatı altında toplanması fikrini ilk ortaya atan liderlerdendir. Bu yönüyle kendisine Türk Devletleri Teşkilatı tarafından "Aksakal / Onursal Başkan" unvanı verilmiştir.
Kurumsallaşma Adımları: 2009 yılında teşkilatın temelini atan Nahçıvan Anlaşması'nın imzalanmasında Kazakistan başrol oynamıştır. Ayrıca Türk dünyasının ortak tarih, edebiyat ve eğitim çalışmalarını yürüten Uluslararası Türk Akademisi'nin merkezi Kazakistan’ın başkenti Astana’dadır.
Manevi Merkez "Türkistan" Şehri: Kazakistan, Hoca Ahmet Yesevi'nin türbesinin de bulunduğu tarihi Türkistan şehrini baştan aşağı yenileyerek "Türk Dünyasının Manevi Başkenti" ilan etmiştir. Bu hamle, tüm Türk halklarını ortak bir inanç ve kültür noktasında buluşturmayı hedeflemektedir.

3. Çok Yönlü Dış Politika (Denge Stratejisi)

Kazakistan coğrafi konumu gereği dev komşuları Rusya ve Çin ile, ekonomik ortakları olan Batı (ABD/AB) dünyası ve soydaşları olan Türk dünyası arasında "Çok Yönlü / Dengeleyici" bir dış politika izler.

Ne Rusya'nın tamamen uydusu olmayı kabul eder ne de Batı ile ilişkilerini koparır.
Türk Devletleri Teşkilatı, Kazakistan için hem egemenliğini pekiştiren bir güvenlik ve dayanışma kalkanı hem de tarihi köklerine sadakatin en somut göstergesidir.

Genel Özet: Bugün Kazakistan, etnik kimliğinde Kazak, tarihsel bağlarında Kıpçak ve küresel vizyonunda Türk (Türki) dünyasının parlayan, lider ülkelerinden biridir .

☀️ Ek Not: Kazakistan-Anadolu Türk Tarihi Eş Zamanlı Kronolojisi (Kökenlerden Günümüze)

Türklerin tarihi çok daha eskilere, milattan önceki çağlara dayanır. Notlarınızı tam bir tarih hafızasına dönüştürmek için, kronolojiyi MÖ 3000’li yıllardaki köklerden ve ilkel çağlardan başlayarak 10. yüzyıla (İslamiyet öncesi ve erken dönemlere) kadar karşılıklı olaylarla ve normal yazıyla şu şekilde eşleştirebiliriz:

Milattan Önceki Çağlar (Kökler ve İlk Atlı Kültürler)

MÖ 3500 - 3000 (Bozkır - Botai Kültürü): Bugün Kazakistan'ın kuzeyinde yer alan Botai kültürü insanları, dünya tarihinde atı ilk kez evcilleştiren topluluk oldu. Kazak bozkırlarında atlı göçebe medeniyetinin ve yaşam tarzının temelleri bu çağda atıldı. [1, 2]
MÖ 2000 - 1500 (Bozkır - Andronovo Kültürü): Kazakistan bozkırlarında Proto-Türklerin (Türklerin en eski atalarının) fiziksel ve kültürel kökenini oluşturan Andronovo Kültürü yaşandı. Tunç Çağı'na ait bu kültürde ilk savaş arabaları ve madencilik geliştirildi. [1, 2]
MÖ 7. Yüzyıl (Anadolu): Gelecekte Türk yurdu olacak olan Anadolu toprakları bu dönemde Hitit ve Frig medeniyetlerinin ardından Pers istilasına uğramıştı. [1]
MÖ 7. Yüzyıl (Bozkır - Sakalar/İskitler): Tarihte bilinen ilk büyük Türk topluluğu olan Sakalar, Kazakistan merkezli bozkırlarda Alp Er Tunga ve Tomris Hatun liderliğinde devasa bir güç haline geldi. Bu dönemde Anadolu'ya kadar uzanan ilk öncü süvari akınlarını düzenlediler. [1, 2]

Milattan Önce 3. Yüzyıl - Milattan Sonra 4. Yüzyıl (Hunlar Çağı)

MÖ 220 (Bozkır - Büyük Hun İmparatorluğu): Teoman Han tarafından Ötüken merkezli Büyük Hun İmparatorluğu kuruldu. Mete Han döneminde (MÖ 209) bugün Kazakistan'ı da içine alan tüm bozkır boyları tarihte ilk kez tek bir bayrak altında birleştirildi. [1, 2]
MS 375 (Anadolu ve Avrupa): Hunların batıya doğru göç etmesiyle Kavimler Göçü başladı. Bu büyük göç dalgasında Hun süvarileri Kafkaslar üzerinden Anadolu'ya (Kayseri ve Ankara civarına) ilk kez ayak bastı ancak yerleşmeyip Avrupa'ya geçerek Avrupa Hun İmparatorluğu'nu kurdular. Anadolu ise bu sırada Roma İmparatorluğu'nun (daha sonra Bizans) hakimiyetindeydi. [1, 2]

6. Yüzyıl - 7. Yüzyıl (Göktürklerin Doğuşu ve Bölünme)

552 (Bozkır - I. Göktürk Kağanlığı): Bumin Kağan önderliğinde, "Türk" adını taşıyan tarihteki ilk resmi devlet kuruldu. Bu devlet, İpek Yolu'nu kontrol etmek için bugünkü Kazakistan topraklarını tamamen hakimiyeti altına aldı.
603 (Bozkır - Batı Göktürk Kağanlığı): Göktürk İmparatorluğu ikiye bölündü. Merkezi bugün Kazakistan (Yedisu bölgesi) olan Batı Göktürk Kağanlığı kuruldu. Bu devletin tebaasını oluşturan boylar (Kıpçak, Türkeş, Karluk) doğrudan modern Kazak ve Özbeklerin atalarıydı.
600'ler (Anadolu): Sasani (İran) imparatorluğu ile Bizans İmparatorluğu arasında Anadolu'yu ele geçirmek için kanlı savaşlar yaşanıyordu. Anadolu henüz Türk göçlerine kapalı bir Bizans coğrafyasıydı. [1, 2, 3, 4, 5, 6, 7]

8. Yüzyıl: İslamiyet ile Tanışma ve Yeni Güçler

744 (Bozkır - Uygur Kağanlığı): Göktürklerin yıkılmasıyla Ötüken'de Uygur Devleti kuruldu. Uygurlar yerleşik hayata geçerek Türk mimarisi ve yazılı kültüründe çığır açtılar.
751 (Bozkır - Talas Savaşı): Bugün Kazakistan/Kırgızistan sınırındaki Talas Nehri kenarında, Çinliler ile Müslüman Araplar (Abbasiler) arasında büyük bir savaş yaşandı. Bölgedeki Karluk Türkleri, Arapların yanında yer alarak Çin'i bozguna uğrattı. Bu savaş, Türklerin kitleler halinde İslamiyet'i kabul etmeye başlamasının miladı oldu.
750'ler (Anadolu): Abbasiler döneminde, Bizans sınırına yakın Anadolu topraklarında (Adana, Maraş, Malatya hattı) Avasım adı verilen askeri sınır şehirleri kuruldu. Horasan'dan gelen Müslüman Türk savaşçılar, Bizans'a karşı Anadolu topraklarında savaşmak üzere bu şehirlere yerleştirildi. [1, 2, 3, 4]

9. Yüzyıl: İlk Müslüman Türk Devletleri

840 (Bozkır - Karahanlı Devleti): Kırgızların Uygur Devleti'ni yıkması üzerine, Kazakistan'ın güneyi ve Doğu Türkistan genelinde ilk Müslüman Türk devleti olan Karahanlılar kuruldu. Satuk Buğra Han döneminde İslamiyet resmi din oldu.
868 (Mısır ve Anadolu sınırları): Abbasiler adına valilik yapan bir Türk komutan olan Ahmet bin Tolun, Mısır merkezli Tolunoğulları Devleti'ni kurdu. Bu devlet sınırlarını Suriye ve Güney Anadolu'ya (Tarsus/Çukurova) kadar genişleterek bölgede ilk Türk idaresini başlattı. [1, 2]

10. Yüzyıl: Büyük Çözülme ve Anadolu'ya Doğru Yürüyüş

930'lar (Bozkır - Peçenek ve Oğuz Göçleri): Bozkırdaki siyasi sarsıntılar (Kıtay istilaları) nedeniyle Kazakistan bozkırlarındaki Türk boyları yerlerinden oynamaya başladı. Karadeniz'in kuzeyine çekilen Peçeneklerile Hazar'ın doğusundaki Oğuzlar, batıya yani Anadolu ve Balkanlar kapılarına doğru büyük kitleler halinde akmaya başladı.
960'lar (Anadolu sınırları): Selçuk Bey liderliğindeki Oğuz Türkleri, Kazakistan'ın güneyindeki Cent şehrine gelerek İslamiyet'i kabul ettiler ve Büyük Selçuklu Devleti'nin temelini atacak askeri güç haline geldiler. Bizans ise Anadolu'daki askeri üstünlüğünü korumaya çalışıyordu. [1, 2, 3]

Bu erken dönem kronolojisi, 11. yüzyılda (1071'de) yaşanacak olan büyük patlamanın (Malazgirt ve Deşt-i Kıpçak döneminin) mutfağını oluşturur.

ÖYLEDİR Kİ ❗️

Anadolu Türk Tarihi (Selçuklu/Osmanlı) ile Kazakistan/Bozkır Türk Tarihi (Kıpçak/Altın Orda/Kazak Hanlığı), yüzyıllar boyunca eş zamanlı olarak muazzam bir paralellik içinde ilerlemiştir. Batıdaki soydaşlarımız Anadolu'yu yurt edinirken, doğudaki soydaşlarımız Avrasya bozkırlarında büyük imparatorluklar ve hanlıklar kuruyordu.

Not tamamlaması için iki coğrafyanın tarihini yüzyıl yüzyıl ve karşılıklı olaylarla şu şekilde eşleştirebiliriz:

11. Yüzyıl: Büyük Göçler ve İslamlaşma Çağı

1071 (Anadolu): Sultan Alparslan komutasındaki Büyük Selçuklu Devleti, Malazgirt Savaşı’nı kazanarak Anadolu'nun kapılarını Türklere açtı. [1]
1080'ler (Bozkır): Gelecekte Kazak halkının ana omurgasını oluşturacak olan Kuman-Kıpçak Türk boyları, Siri Derya (Seyhun) bölgesinden batıya doğru yayılmaya başladı ve Avrasya bozkırlarının (Deşt-i Kıpçak) tek hakimi haline geldi. [1]

12. Yüzyıl: Devletleşme ve Kültürel Kökler

1176 (Anadolu): Anadolu Selçuklu Devleti, Miryokefalon Savaşı’nda Bizans'ı ağır bir yenilgiye uğratarak Anadolu'nun kesin bir Türk yurdu olduğunu dünyaya tescilledi. [1]
1166 (Bozkır): Bugün Kazakistan'ın Türkistan (Yesi) şehrinde yaşayan, Kazakların ve tüm Türk dünyasının manevi atası Hoca Ahmet Yesevivefat etti. Kurduğu Yesevilik tarikatı, bozkır Türklerinin İslam'ı kabul etmesinde en büyük etken oldu. [1]

13. Yüzyıl: Moğol İstilası ve Altın Orda Çağı

1243 (Anadolu): Anadolu Selçuklu Devleti, Moğollara karşı Kösedağ Savaşı’nı kaybetti ve Anadolu'da beylikler dönemi (parçalanma) başladı.
1220'ler (Bozkır): Cengiz Han’ın orduları Kazak bozkırlarını istila etti. Cengiz Han toprakları oğullarına paylaştırdı; Kazakistan toprakları en büyük oğlu Cuci Khan'ın payına düştü. Buradan, ileride Kazakların atası olacak Altın Orda Devleti doğdu. [1, 2, 3, 4]

14. Yüzyıl: Beylikten Devlete, Bozkırda İslamiyet

1299 / 1326 (Anadolu): Osman Bey söğüt çevresinde Osmanlı Beyliği’ni kurdu; oğlu Orhan Gazi 1326'da Bursa'yı fethederek beyliği gerçek bir devlete dönüştürdü.
1313 - 1340 (Bozkır): Altın Orda Devleti'nin başına Özbek Han geçti. İslamiyet’i devletin resmi dini ilan etti ve onun yönetimindeki bu Kıpçak boylarına (ileride Kazak ve Özbek olarak ayrılacak kitleye) tarih kaynaklarında "Özbekler" denmeye başlandı. [1, 2, 3]

15. Yüzyıl: İmparatorlukların Yükselişi ve Kazak Hanlığı'nın Doğuşu

1453 (Anadolu): Fatih Sultan Mehmed İstanbul'u fethederek Doğu Roma (Bizans) İmparatorluğu'na son verdi ve Osmanlı'yı bir cihan imparatorluğu yaptı.
1465 (Bozkır): İstanbul'un fethinden tam 12 yıl sonra; Canibek ve Kerey Han, Ebü’l-Hayr Han'a isyan ederek güneye göç etti ve bugünkü Kazakistan'ın temeli olan Kazak Hanlığı'nı resmen kurdu. [1, 2, 3, 4]

16. Yüzyıl: Zirve Dönemleri

1520 - 1566 (Anadolu): Osmanlı İmparatorluğu, Kanuni Sultan Süleyman döneminde Mohaç Savaşı'nı kazanarak, Viyana kapılarına dayanarak gücünün ve sınırlarının mutlak zirvesine ulaştı.
1511 - 1521 (Bozkır): Kazak Hanlığı, Kanuni ile neredeyse aynı yıllarda Kasım Han döneminde altın çağını yaşadı. Nüfusu 1 milyona ulaştı, sınırları genişledi ve ilk bozkır anayasası olan "Kasım Han'ın Parlak Yolu"ilan edildi. [1]

17. Yüzyıl: Kurumsallaşma ve İç Düzenlemeler

1609 - 1616 (Anadolu): Osmanlı İmparatorluğu'nda Sultan I. Ahmeddöneminde mimari bir şaheser olan Sultanahmet Camii inşa edildi; devlet iç isyanlarla (Celali) mücadele ederek merkezi yapısını korumaya çalıştı.
1598 - 1628 (Bozkır): Kazak Hanlığı'nda İşim Han dönemi yaşandı. Başkent Türkistan şehrine taşındı ve hanlık kanunları "İşim Han'ın Eski Yolu" adıyla güncellenerek iç düzen sağlandı. [1]

18. Yüzyıl: Gerileme, İşgaller ve İlk Resmi Temaslar

1730 (Anadolu): Osmanlı'da Lale Devri, Patrona Halil İsyanı ile kanlı bir şekilde sona erdi; Osmanlı batıda toprak kaybetmeye ve gerilemeye başladı.
1731 (Bozkır): Cungar (Moğol) katliamlarından bunalan Küçük Cüz Hanı Ebulhayr, Rus himayesini kabul etti. Bu esnada Kazak Hanı Gaib Muhammed Han, Rus baskısına karşı İslam dünyasının lideri olan Osmanlı Padişahı III. Ahmed'e mektup yazarak ilk resmi diplomatik teması kurdu.[1, 2, 3]

19. Yüzyıl: İmparatorluğun Yıkılışı ve Esaret

1839 / 1876 (Anadolu): Osmanlı'da modernleşme adımları olan Tanzimat Fermanı ve ardından ilk anayasa olan Kanun-i Esasi (I. Meşrutiyet) ilan edilerek yıkılış önlenmeye çalışıldı.
1847 (Bozkır): Son Kazak Hanı Kenesarı Han'ın Ruslara karşı başlattığı büyük isyan başarısızlıkla sonuçlandı ve Kenesarı şehit edildi. Kazak Hanlığı resmen yıkıldı ve toprakları tamamen Rus İmparatorluğu'na dahil oldu. [1, 2, 3]

20. Yüzyıl: Küllerinden Doğuş ve Yeni Cumhuriyetler

1923 (Anadolu): Osmanlı İmparatorluğu'nun yıkılışının ardından Mustafa Kemal Atatürk önderliğinde Türkiye Cumhuriyeti kuruldu.
1991 (Bozkır): Yaklaşık 150 yıllık Rus ve Sovyet esaretinin ardından, Sovyetler Birliği'nin dağılmasıyla Kazakistan Cumhuriyeti bağımsızlığını ilan ederek dünya sahnesine hür bir devlet olarak yeniden döndü. [1, 2, 3]

CHP nin Y-CHP ye dönüştürülmesi | Malumun ilanına kızılca kıyamet 29.04.2026 09:20 —- Prof. Dr. Nur Serter

2026-04-30T21:41:00.005+03:00

Prof. Dr. Nur Serter

Malumun ilanına kızılca kıyamet 29.04.2026 09:20

Geçtiğimiz günlerde, CHP’nin eski Parti Meclisi üyesi Buket Müftüoğlu, Kızılcagün Platformu Panelinde “Siyaset ve Etik” konulu bir konuşma yaptı. Konu ile bağlantılı örneklemeler yaparken 2009 yılında yaşadığı bir olayı anlattı. O günlerde başlayan “Andımızın kaldırılması” operasyonuna, Kemal Kılıçdaroğlu’nun verdiği, “Andımızın kaldırılmasını onayladığına” yönelik sözlerini aktardı. Kılıçdaroğlu olayın yaşandığı günlerde henüz CHP Grup Başkanvekiliydi. Anlattıkları hiç de şaşırtıcı değildi, malumun ilanıydı. 13 yıllık genel başkanlığı sürecinde CHP’den bir Y-CHP yaratma girişimi kamuoyunun gözleri önünde gerçekleşmişti. Buket Müftüoğlu’nun anlattıkları, Kılıçdaroğlu’nun CHP’yi “CHP’sizleştirme” girişimleri içinde sadece küçük bir nokta kadar yer tutuyordu. Ancak Kızılca kıyamet koptu. Haber köpürtülerek bir sosyal medya linçine dönüştürüldü. Hatta Kılıçdaroğlu’nun avukatı hakaretler içeren bir mesaj paylaşarak, dava açacaklarını bile duyurdu. Genel Başkanlığının ilk yıllarında kendisini hedef alan en ağır iddia ve eleştirileri “olgunlukla” karşılayan Kılıçdaroğlu’nu bu kadar öfkelendiren neydi? Acaba giderek yakınlaşan mutlak butlan davasının sonucunda yeniden CHP Genel Başkanı olma beklentisine bir engel olarak görmesi miydi? Bir imaj tazeleme ihtiyacında iken, yeniden CHP’yi CHP’siz bıraktığının hatırlatılması mıydı? Ancak bu örgütlü trol saldırılarına aşina olmuş kişiler olarak, saldırı, tehdit ve hakaretlerin Gerçek CHP’lilerin hafızalarını da tetiklediğine kuşku yoktur. 2007-2015 yılları arasında CHP Milletvekili, PM üyesi, hatta Deniz Baykal döneminde MYK üyesi olarak görev yapmış bir kişi olarak, CHP’nin, Y-CHP’ye dönüşümünün acılarını yaşamış olmam, kuşkusuz benim hafızamı da tetikledi. CHP’nin kapatılarak bir Vakfa dönüştürülmesini isteyenlerin, CHP’li olmadıkları için milletvekili yapıldıklarını söyleyenlerin, CHP’yi statükocu, faşist, çağdışı ilan edenlerin, 6 Ok’u yeniden yapılandırmaya hatta yeni oklar eklemeye çalışanların, Atatürk’e “soykırımcı”, Ulusalcılara “kafatasçı” diyenlerin üşüştüğü ve övülerek koruma altına alındığı bir Y-CHP inşa edildi. Yeni CHP’nin destekçileri arasında kimler yoktu ki! Örneğin Kılıçdaroğlu’nun en içten destekçileri arasında yer alan Nagehan Alçı, eski CHP’yi Vatikan yapısı ile özdeşleştirdi. Murat Yetkin “betonarme olmuş yaşlılar iktidarı olarak yorumladı”. Kimi danışmanları “fosilleşmiş CHP algısından” dem vurdu ve dönüşümün sağlaması ve belli isimleri değiştirmesi övgü ile anlattırıldı. Kılıçdaroğlu, CHP’nin tarihsel geçmişini karalamayı temel bir yöntem olarak belirledi. Örneğin 11.Mart. 2012’de Habertürk’te yer alan Serdar Turgut, yazısında Kılıçdaroğlu ile yaptığı görüşmeyi şöyle paylaşıyordu; “AKP iktidarına karşı mücadele ederken bazen kendimi 1940’ların CHP iktidarına karşı mücadele ediyormuş gibi sayıyorum. Çünkü AKP iktidarı aynen 1940’lar CHP iktidarının koşullarını yarattı.” Haziran 2014’te ise Diyarbakır’da Toplumsal Araştırma Merkezi’nin (DİTAM) toplantısında; “ Bizi hala 1930’ların ve 1940’ların CHP’si olarak görmeyin. Biz değişiyoruz. Yeni şeyler söylüyoruz. Demokrasiyi, özgürlüğü savunuyoruz. Çağdaş dünya ile bütünleşmek istiyoruz. Eski CHP değil, dünya değişti, biz de değiştik” diyordu. Acaba 1930’lı yılların CHP’sinin tüm dünyanın övgüyle izlediği, tarihimizin en başarılı dönemlerine imza attığını bilmiyor muydu? Her fırsatı CHP’yi kötüleyerek değerlendirme konusunda uzmanlaşan Kılıçdaroğlu, Cumhurbaşkanı adaylığına hazırlanırken zoom üzerinden muhafazakar aydınlarla da buluştu. Onlara, “ Siz kendinize muhafazakar diyorsunuz ama yanılıyorsunuz. Asıl muhafazakar olan CHP, çünkü değişime direniyor” sözleriyle DEVRİMİN PARTİSİNİ yerden yerden vuruyordu. CHP’nin geçmişini yerden yere vurmak, kazanılan başarıları inkar etmek yetmemişti. CHP’nin ideolojisinin de değersizleştirilmesi ve bu yöntemle Türkiye Cumhuriyeti Devletinin temel değerlerinin etkisizleştirilmesi de portföyünde yer alıyordu. Atatürk, CHP’yi ve çağdaş Türkiye’yi 6 temel kolon üzerine inşa etmişti. 1924 Anayasasında da ilkeler güvenceye alınmıştı. Ancak iki temel taşıyıcı kolon vardı ki, bunlar aslında Türkiye Cumhuriyeti Devletinin kimliğini taşıyordu. Laiklik ve Ulus Devlet/Üniter Yapı Kılıçdaroğlu’nun ilk icraatı bu kolonlara yüklenmekle başladı. 2008 yılında “laiklik karşıtı eylemlerin odağı olmaktan” dolayı kapatılmaktan kıl payı kurtulan ancak ceza alan AKP’yi akladı. 22 Eylül 2010’da Berlin’de kendisine sorulan soruyu; “Ben bugün için laikliğin tehlikede olduğunu düşünmüyorum…Din adına özgürlükleri daha da genişletmek gerektiği görülüyor”diye yanıtladı. 21 Eylül 2010’da ise Akşam Gazetesine yaptığı açıklamada “ Cemaatlere saygılıyım. İnsanlar Nurcu ya da Süleymencı olabilir. Tarikat zaten yol demektir. Belli yolda bir araya gelen insanlar inançlarını paylaşıyorlar” dedi. İlerleyen süreçlerde “utangaç laiklik” savunmaları devreye girdi. Laiklik tanımı kırpılarak, “inançlara saygılı olmaya” indirgendi. Anayasanın 24. Maddesinde yer alan “Kimse devletin sosyal, ekonomik, siyasi ve hukuki temel düzenini kısmen dahi olsa din kurallarına dayandıramaz” hükmü ve laikliğin din ve devlet işlerinin birbirinden ayrılmasını öngören altın kuralı yok sayıldı. Milli Eğitim Sistemini tepeden, tırnağa değiştiren, laik ve bilimsel eğitimi, Eğitim Birliği Yasasını ortadan kaldıran 4+4+4 sisteminin TBMM’de görüşülmesi sürecinde, milletvekillerine bir uyarı iletildi. Grup Başkan Vekili Muharrem İnce Genel Başkanının talimatı olarak yasanın görüşülmesinde “laiklik vurgusu” yapılmayacağını, tek tek dolaşarak tebliğ etti. Kılıçdaroğlu’nun himayesine alınan türban, Anayasa Mahkemesi ve Yüksek Yargı Organlarının kararları yok sayılarak meşruiyet kazandı. 2008 yılının Şubat ayında, TBMM’de kabul edilen türbanla ilgili Anayasa değişikliğini, Anayasa Mahkemesine taşıyan ve iptal ettiren CHP’nin, İptal gerekçesi altında; Önder Sav, Kemal Anadol, Hakkı Suha Okay’la birlikte Kemal Kılıçdaroğlu’nun da imzası vardı. Sadece imzası yoktu, Anayasa Mahkemesinin kapısında çekilmiş fotoğrafı da basında yer almıştı. Kılıçdaroğlu yıllardır siyasi bir simge olarak kullanılan Türban bayrağını, AKP’den devralmak istemişti. Böylece iktidar olacağına inanmıştı. Ne anaokulunun türbanlı bebekleri, ne türbanlı hakimler, subaylar, polisler, milletvekilleri umurunda bile değildi. Milli Görüşçü Mehmet Bekaroğlu, 5-6 Eylül 2014 ‘te yapılan Olağanüstü Kurultay’da Kadın Kotasından PM üyesi seçilmiş ve Kılıçdaroğlu tarafından Genel Başkan Yardımcısı yapılmıştı. Sicilinde Atatürk’e “Kefere Kemal” demek vardı. Ancak kolları sıvayıp, CHP’yi CHP’sizleştirme çalışmalarına başlamıştı. Milletvekillerine 22 sayfalık mektup göndererek, Altı Ok’u hedef aldı. Anayasadan laiklik ilkesinin çıkarılmasını, Türk Milleti yerine “Türkiyelilik “ kavramının kabul edilmesini, Kürt sorununun “özerklik” ile çözülebileceğini, CHP’nin örgütleri ve örgüt üyeleri ile değişerek daha muhafazakar bir kitlenin görev almasını hatta kullanılan Türkçe’nin bile değişiminin gerektiğini anlattı. Bu hadsiz açıklamalara karşın Kılıçdaroğlu, Habertürk’te ( 23.6.2016) kendisine bu konuda sorulan soruyu şöyle yanıtladı; “Şimdi Bekaroğlu bir rapor yazdı diye onu alıp da eleştirmek kadar haksız bir şey olamaz. Yani PM’de kabul edilmiş bir rapor değil. Her milletvekili bana her gün, pekçok milletvekilimizin görüşü gelir….” Ne kadar mükemmel bir yanıt değil mi? CHP hiçbir dönemde Kılıçdaroğlu döneminde olduğu kadar sahipsiz bırakılmamıştır…. 2023 Cumhurbaşkanlığı seçimlerinden önce, el yükselterek, türbanın yasa çıkartılarak güvenceye alınmasını bile istemişti. ARAMA TOPLANTILARI Genel Başkan olur olmaz TESEV ile Arama Toplantılarını başlattı. Yeni baştan inşa edeceği CHP için SOROS Vakfının desteklediği TESEV’i kılavuz olarak belirlemişti. Toplantıların ilki 10 Ekim 2010’da İstanbul Swiss Otel’de yapıldı. Neo-liberal, ikinci cumhuriyetçi, uniter yapı ve ulusalcılık düşmanı takım, yeni CHP’yi dizayn edecekti. CHP, 87. Kuruluş yıldönümünden bir ay sonra, kuruluş ilke ve değerlerinden ayıklanarak Türkiye’nin İkinci Cumhuriyetini yapılandıracak parti olarak ameliyata alınmıştı. O günlerde Kılıçdaroğlu’nun TESEV’in kurucu üyeleri arasında yer aldığı iddiası gündeme düştü. İddiayı en somut biçimde açıklığa kavuşturan Barış Yarkadaş oldu, Yarkadaş; “Kılıçdaroğlu, Açık Toplum Enstitüsü SOROS’un desteklediği TESEV’in 183 no’lu kurucu üyesidir” açıklamasını yaptı. CHP bu iddiayı şöyle yalanladı; “… Gerçek Gündem’in CHP örgütüyle, CHP’deki gelişmeler konusundaki haberleri ve yorumları asparagastır.” Ancak haber doğruydu… Doğrulayan da Kılıçdaroğlu oldu… Arama Toplantıları CHP’nin Kürt Sorunu ile ilgili yenilenme ihtiyaçlarına da yeni yol ve yöntem belirlemesine katkı yaptı. 2011 SEÇİM BİLDİRGESİ ve AÇILIM 2011 Seçim Bildirgesinde Y-CHP kendini göstermeye başlamıştı. Seçim sloganları, seçim müziği değişmişti. CHP ideolojisinden arıtılmış sloganlar sokaklarda yankılanıyordu. Y-CHP; “Kürt yurttaşların kimlikleri önündeki engeller kaldırılacak, Dersim arşivleri açılacak” vaadinde bulunuyordu. Hatta Tunceli Mitinginde “ Toplumsal mutabakatla doğudan batıya, kuzeyden güneye özgürce genel affın yolu açılsın” diyerek Öcalan’a göz kırpıyordu. 31 Mayıs Diyarbakır Mitinginde ise Kılıçdaroğlu halka şöyle sesleniyordu; “Yeni CHP daha özgürlükçü, daha demokrat bir CHP’dir. Geçmişimizle yüzleşeceğiz. Her insan “eşit yurttaşlık” temelinde beraber olmalı. Yerel Yönetimlere özerklik şartını mutlaka getireceğiz.” Aslında turpun büyüğü Genel Başkan Yardımcısı Sezgin Tanrıkulu tarafından hazırlanarak tüm PM üyelerine CHP Yönetimi adına dağıtılan Rapordaydı. Raporun adı : “Türkiye’nin Kürt Kimlikli Vatandaşlarının Hak ve Özgürlük Talepleri ve CHP’nin Çözüm Yaklaşımları” idi. Çözüm önerilerinin ilk sırasında • “Yeni Demokratik-Özgürlükçü Anayasa ve Eşit Yurttaşlık” yer alıyordu. Öcalan’ın da önerileri arasında yer alan bu maddede “eşit yurttaşlık” Anayasada Türk ve Kürt kimliklerinin ikili bir yapı içinde yer almasıydı. • İkinci öneri ise Geçmişle Yüzleşme, Hakikatleri Araştırma Komisyonlarının kurulmasıydı. Türkiye’nin Dersim ve Sözde Ermeni Soykırımı ile yüzleşmesi amaçlanıyordu. • Bir diğer madde ise Kültürel Haklar ve Anadilde öğretim idi. CHP’nin Anayasada yer almasını istediği vatandaşlık tanımında Türk Vatandaşlığı yoktu. Raporda şöyle yazılmıştı; “Kürt kimlikli vatandaşlar açısından yeni anayasada yer alması gereken en önemli başlık; etnik kimlik/ inanç/ siyasi düşünce vurgusundan arındırılmış, neutral bir vatandaşlık tanımıdır…. Yeni Anayasada etnik kimlik vurgusuna yer verilmemelidir. “Türk Milleti” kavramındaki “Türklük”, CHP tarafından etnik kimlik olarak kabul edilmişti. • Yeni idari yapılanmanın ise Avrupa Yerel Yönetimler Özerklik Kriterlerine uygun hazırlanması öneriliyordu. Yani yerel yönetimlerle, özerkliğin kapısı aralanıyordu. YENİ ANAYASADA TÜRKİYE CUMHURİYETİ YURTTAŞI Kılıçdaroğlu 9 Mart 2012’de Ali Kırca’nın sorularını yanıtlıyordu.; “Biz Anayasada etnik kimlik tanımı yapmayacağız, yapılmamalıdır. Biz bir İMPARATORLUKTAN KURDUK CUMHURİYETİ. Biz bir üst kimlik tanımı yapacağız, alt kimliklerin tümüne de saygı duyacağız”. Ali Kırca’nın sorusu üzerine de üst kimlik tanımını açıklıyordu; “Türkiye Cumhuriyeti Yurttaşı” Böylece Yeni CHP’nin Genel Başkanı, Atatürk’ün Partisini PKK’nın siyasi uzantıları ile paralel bir noktaya taşıyor, “Türkiye Cumhuriyetini kuran Türk Halkına Türk Milleti denir” tanımını çöpe atıyor, ruhumuzdan fışkıran “ Ne mutlu Türküm diyene” haykırışını yasaklıyor ve CHP’nin kuruluş ilke değerlerini yok sayıyordu. Yazının başında aktardığım olaya dönelim; Buket Müftüoğlu’na Andımızdan duyduğu rahatsızlığı aktardığı anları anımsayalım. Türk olmayı etnik bir kimliğe indirgeyen Kılıçdaroğlu, “TÜRKÜM, DOĞRUYUM, ÇALIŞKANIM diye başlayıp, “NE MUTLU TÜRKÜM DİYENE” SÖZÜYLE SONLANAN ANDIMIZDAN RAHATSIZLIK DUYMAZ MI? Elbette duyar, bu nedenle de andımız 2013’de kaldırıldığında CHP Grup Toplantısında yaptığı konuşmada konuyu geçiştirmiş, hafifletmiş ancak toplum baskısı artınca sahip çıkmak zorunda kalmıştır. Genel Başkan olduğu dönemde art arda verdiği demeçlerle “Türk Milleti” kavramının değiştirilmesini pekiştiren Kılıçdaroğlu, bugün Müftüoğlu’nun Andımız konusundaki açıklamasından rahatsızlık duyuyorsa, bunun gerçek nedeni, paslanan imajını yeniden parlatmak ve dört gözle beklediği mutlak butlan davasından CHP Genel Başkanlığına uzanan yola parti tabanından destek bulmak içindi

TÜRKLERDE ÜTÜ KÜLTÜRÜ

2024-10-08T20:36:00.006+03:00

Bakın TÜRKLER giyimlerine ne kadar onem vermişler.

Bizler kokten asil millet olduğumuzu soylerken abartmıyoruz.

TÜRKLERDE ÜTÜ KÜLTÜRÜ

Ütü kelimesi etimolojik olarak “ütüg” biçimiyle Kaşgarlı Mahmud’un Divan’ında yer alır ki, kızdırılarak elbiseye bastırılan bir demir parçasından ibaret bu alet Orta Asya’da elbiselerin yıpranana kadar giyilmesi adet olmasına karşın, toplumun bazı kesimlerinde ütü kullanıldığını da göstermektedir.

Kaşgarlı Mahmud “Ol tonuğ ütüdi” (O elbisesini ütüledi) yanında “Ol başığ ütti” (O başının saçlarını ütüledi) cümlesiyle ütünün kullanım sahasının genişliğini de yansıtmış.

Dîvânu Lugâti’t-Türk’ün söz varlığındaki ilgi çekici verilerden biri de Türklerin bin yıl önce giysilerini ütüledikleri, ütülü giysilerle dolaştıkları bilgisidir. Türklerde giyim kültürünün ne kadar köklü olduğunu, Türklerin bin yıl önce kırışmış giysilerini ütüleyerek giydiklerini belgeleyen bu bilgiler, Türklerin uygar bir toplum olduğunun göstergedir.

Bugün Türkçede ütü biçiminde kullandığımız söz Dîvânu Lugâti’t-Türk’te ütüg biçimindedir. Türklük bilgisi araştırmalarında Türk yazı dilinin ilk döneminde ve daha sonra da bazı lehçelerde sözlerin sonundaki veya hece başındaki /g/ sesi Türkiye Türkçesinin de yer aldığı birtakım lehçelerde eriyerek düşmüştür.

Böylece o dönemdeki kapıg sözü, /g/ düşmesiyle önce kapu biçimini almış sonra da ses uyumunun sağlanmasıyla kapı biçimine dönüşmüştür. Ütüg sözünün sonundaki /g/ sesi de düşünce sonraki dönemlerde bu söz ütü biçiminde kullanılır olmuştur.

Kâşgarlı Mahmud bu sözü şöyle tanımlıyor:

ütüg Mala biçiminde olan, ısıtıldıktan sonra giysilerin kırışıklıklarına bastırılarak sıcaklığın etkisiyle bu kırışıklıkların düzleşmesini sağlayan demir parçası.

Fiiller bölümünde de ütidi ‘ütüledi’ sözü dikkati çekmektedir.

ütidi Ol tonug ütidi ‘O, giysiyi ütüledi, o giysinin kırışıklıklarını ütüledi ve düzeltti.’

Sözlük bölümünde yer alan suvluk sözünü Kâşgarlı Mahmud ‘havlu’, eliglik sözünü ise ‘eldiven’ diye tanımlamaktadır. Su sözünün bin yıl önceki biçimi olan suv’a getirilen yapım eki ile türetilmiş olan suvluk’un el, yüz ve vücuttaki suyu kurutmak amacıyla kullanılan ‘havlu’ olduğu anlaşılıyor.

Suvluk sözünün yanı sıra Dîvân Lugâti’t-Türk’te kullanılan ületü ‘ipek mendil’ de ilgi çekici bir veridir. Kâşgarlı Mahmud bu sözü şöyle tanımlıyor:ületü Erkeğin gerektiğinde burnunu silmek için cebinde taşıdığı ipek mendil..Bu veriler, Türklerin giyimlerine ve temizliklerine ne kadar dikkat ettiğini, ütülenmiş giysilerle, ipek mendillerle dolaştıklarını gösterdiği gibi zaman zaman “göçebe” diye küçümsenerek tanımlanan Türklerin ne kadar uygar olduğunu ve Türk uygarlığının boyutlarını göstermesi bakımından da ilgi çekicidir....

Fransızca gibi çoğu Batı dilinde hususi bir adı yok. Ancak durum Türkler için böyle değil. Rusça, Farsça ve Balkan dillerine Türkçeden geçmiş olması ve bütün Altay dillerinde “ötüük” olarak bulunması, Türklerin, Çinliler gibi meşhur olmasa da, ütüye hayli ehemmiyet veren bir medeniyet olduğunu akıllara getiriyor.

ALINTI / KAYNAKÇA

TDK ( Türk dil kurumu sayfası )

ATATÜRK’ÜN VE KIZ KARDEŞİ MAKBULE HANIM’IN EVLAT EDİNDİĞİ SIĞIRTMAÇ MUSTAFA w

2024-05-16T22:15:00.000+03:00

ATATÜRK’ÜN VE KIZ KARDEŞİ MAKBULE HANIM’IN EVLAT EDİNDİĞİ SIĞIRTMAÇ MUSTAFA w

16 Eylül 1929’da Mustafa Kemal Paşa, beraberindekilerle birlikte Yalova’da geziden dönerken yolda bir çocuk çobanla karşılaşır, atından inerek ona yol sorar. Yolu tarif eden Çoban (sığırtmaç) Mustafa’nın konuşmalarından etkilenir. Cılız, çelimsiz ve hasta bir çocuk olan Mustafa, sıtma hastasıdır. Atatürk, Mustafa’nın ailesinden izin alarak onu Şişli'deki Himaye-i Etfal (Çocuk) Hastahanesinde tedavi ettirir. Taburcu olduktan sonra Beşiktaş'ta 19'uncu İlk Mektebe yazdırır. Beşiktaş'taki okula bir yıl kadar devam ettikten sonra yine Atatürk tarafından Maçka'daki Fevziye Lisesine yazdırılır. Lisenin dokuzuncu sınıfında Kuleli Askerî Lisesine geçen Mustafa, 1941 yılında Kara Harp Okulundan Tankçı Teğmen olarak mezun olur. Yüzbaşı rütbesindeyken Rıfkiye Hanım'la evlenir. 1954'te, Makbule Atadan tarafından manevi evlat olarak kabul edilir. 1960 yılının Kasım ayında sağlık sorunları nedeniyle Türk Silahlı Kuvvetlerinden emekli olup Yalova'ya yerleştikten sonra 15 Ocak 1987'de vefat eder.

Dönemin gazetecileri, yazar ve şairleri duyarlılık göstererek, Sığırtmaç Mustafa’nın serüvenini dile getirmiş; gazetelerin yanı sıra öykülere, şiirlere de konu olmuştur. Mehmet Selahattin’in şiiri bunlardan biridir:

…

Yolunun üstüne Gazi’yi çıkaran

Taliin milletin talii ey çoban

Bak benzine kan geldi, dizine derman

Sığırtmaç Mustafa, Sığırtmaç Mustafa

…

Atatürk'ün "Benim kentim" diye nitelediği Yalova'da çektirdiği 'Atatürk ve Sığırtmaç Mustafa’ fotoğrafından örnek alınarak yaptırılan heykel, Mustafa Demir'in kızı Tacinur Demir’in de aralarında bulunduğu bir heyet tarafından 20 Ağustos 2014’te Yalova’da açılır.

Etrüsk mezarı

2024-04-11T13:51:00.001+03:00

Etrüsk mezarı

Doç. Dr. Haluk Berkmen

Etrüskler İtalya’da M.Ö. 1200 ile M.Ö. 300 yılları arasında yaşamış ve zengin bir kültür geliştirmiş halktı. Onlardan kalmış olan pişmiş toprak bir kaptan söz edeceğim.

Etrüsk halkı ölülerini yer altına değil, yer üstünde inşa etmiş oldukları mezar evlererine gömerlerdi. Bu mezar evlere “kapenna” derlerdi. Kapenna sözü Türkçe “kapalı” anlamını içerir. Zira mezar kapısı kapandığında kimsenin içeri girmesine izin verilmezdi. Bu mezar evlerin küçük bir modelini yapıp evlerinde saklarlardı. Bu kabın içine ölen kimsenin küçük süs eşyalarını koyarak ölüye saygı duymuş olurlardı.

Resimde sağ üstte Etrüsk mezar evlerini ve bir Etrüsk mezar modelini görüyoruz. Kabın üst kısmına, ki mezar evinin damı olur, ilginç şekiller çizilmiş. Kare içindeki artı işaretini sol üst kısımda gösterdim. Bu şekil kadim Asya Türklerinin Tanrı (Tengri) simgesidir. Karenin hemen sağında, Kırgızistan’da yüksek bir yayla olan Saymalıtaş bölgesinden Tengri simgelerini gösteriyorum. Saymalıtaş yaylasında bu simgelerden yüzlercesi kayalara çizilmiş.

Toprak kabın üst kısmına kabartma ile üç kollu bir şekil çizilmiş ve her kolun altında “uç” yazılmış. Bu iki harf Asya’daki Orhun abecesindeki U ve Ç harflerine çok benziyor. Yani verilen mesaj ölünün ruhunun göğe yükselmesi ve uçmasıdır. Üç kere “uç, uç, uç” yazılmış. Kadim Asya Türkleri de ölen kişinin ruhunun uçarak göğe yükseleceğine inanırlardı. Nitekim Anadolu Türkçesinde cennete “uçmak” denir. Yunus Emre bir şiirinde şöyle diyor:

Uçmak Uçmagum didügün müminleri yeltedigün

Bir evile bir kaç Hûrî hevesüm yok uçmagiçün.

Kaptaki üç kolun üst kısmına da yukarı bakan bir ok ucu çizilmiş. Yine açıkça yukarıyı işaret eden ve uçmayı simgeleyen bir şekil.

Üç kolun solunda bir “svastika” şekli çizilmiş. Bu şekil Türklere ait olup gittikleri birçok bölgede kutsal işaret olarak kabul görmüş. Örneğin Hint ve Tibet kültüründeki Mandala şekli de Asya kökenli Tengri işaretidir. Etrüsk şekline çok benzer Tengri şekillerini Tibet, Çin ve Japon kültürleri de benimseyip çizmiş. Resmin sağ alt köşesinde bu şekilleri görüyoruz.

www.halukberkmen.net sitesindeki Gizemli Etrüsk Dili başlıklı yazımı okumak için tıklayın: http://www.halukberkmen.net/pdf/123.pdf

Etrüsk mezar evinin çatısında bulunan kanatlı bir çift atı şu yazımda gösterdim: http://www.halukberkmen.net/pdf/36.pdf

Pazırık Halısının Şifreleri

2024-03-20T14:58:00.001+03:00

Pazırık Halısının Şifreleri

Pazırık tepesi Altay dağlarında, birbirlerine oldukça yakın duran birçok kurganın bulunduğu bir bölgedir. Bu kurganlardan bazıları kazılmış ve içlerinden önemli eserler gün yüzüne çıkarılmıştır. Bölge kadim dönemden beri Türk boylarının yerleşim alanı olan Altay dağları çevresi olup, günümüzde Rusya, Moğolistan, Kazakistan ve Çin tarafından paylaşılmaktadır. Her dört ülkede yaşayan Türkler geleneklerini korumaya devam ediyorlar.

1949 yılında arkeolog Sergei Rudenko bu kurganların birinde önemli belki de dünyanın en eski halısını bulmuştur. Pazırık halısı olarak ün salmış olan bu halıda açıklanması gereken birçok şifre vardır. Halının dokunuş tarihi kimi araştırıcalara göre M.Ö. 5ci yüzyıl, kimine göre M.Ö. 3cü yüzyıldır. Halının ebadı 183X200 cm olup halıda 360.000 düğüm bulunmaktadır. Bu düğümlerin çok özel oldukları ve onlara “Türk düğümü” dendiğini biliyoruz. Türk düğümü çift düğüm olup çok sağlam ve uzun süre dayanıklı bir düğüm şeklidir. Bu düğüm İran halılarındaki düğümlerden farklıdır, zira İran düğümü tek düğümdür. Bu özelliğiyle Pazırık halısının bir İran halısı olmadığı, bir Türk halısı olduğu anlaşılmaktadır.

Resimde ortada görülen Pazırık halısının bir Türk eseri olduğunu kanıtlayan birçok gösterge vardır. Halının çevresinde peş-peşe dizilmiş atlılar görüyoruz. Atların tahta eyeri yoktur. Eyer yerinde süslü bir halı görülmektedir. Demek ki o dönemde halı dokuyan Türkler halıları hem çadırların içinde yere sermekte hem de atların üzerinde eyer olarak kullanmaktaydılar. Türkler savaşa gitmeden Atların kuyruklarını düğümlüyorlardı. Bu geleneğin nedeni, savaşta atlarının yaralanmalarını önlemek için uyguladıkları bir tür sihir veya uğur olabilir. Pazırık halısındaki atın kuyruğunu bağlayan ipin sarktığı dahi belirtilmiştir.

Halının bir köşesi aşınmış olduğundan 24 adet süvari tam olarak görülmüyor. 24 tane de ren geyiği ve halının ortasında 24 tane kutsal simge var. Ren geyikleri peşpeşe ilerler durumda gösterilmiştir. Demek ki, bu halk ren geyikleri yetiştirmekte ve onların etinden, sütünden ve kürkünden yararlanmakta, göç zamanında çadırlarını onlara taşıtmakta idiler. Halının ortasında görülen 24 kare içindeki simge özel bir anlam içeriyor. Bu simgeler elbette ki süs olsun diye halıya dokunmadılar. Belli bir amaç için merkeze yerleştirildiler. Ortadaki simge kadim Türklere ait Tengri veya Tanrı simgesidir. Aynı simge Kırgızistan’daki Saymalıtaş yaylasındaki kayalara yüzlerce defa çizilmiştir. Simge hem dört yöne hâkim Tanrıyı hem de onun yeryüzündeki temsilcisi olan yönetici Kağanı belirtiyor. Zira şekil tam kavram içeren bir “Tamga” idi. Zamanla tamgalar damgalara dönüşmüşlerdir. Halıda 24 süvari ve 24 simge bulunuyorsa, bölgede 24 boy olduğu ve her süvarinin bir boy lideri olduğu belirtiliyor.

Pazırık halısındaki simgenin günümüzden 8.000 yıl öne orta Anadolu’daki Çatalhöyük kültüründe de kullanılmış olduğu resimde görülüyor. Bu simge halen Çatalhöyük evlerinin duvarlarında görülebilir. Simge binlerce yıl, asıl anlamı unutulmuş olsa da, varlığını korumayı başarmıştır. Alttaki resimde Kayseri halısındaki simgeyi görüyoruz.

Doç. Dr. Haluk Berkmen

BUGÜN 20 MART 2024 109 YIL ÖNCE 18 MART 1915 GÜNÜ

2024-03-20T14:41:00.002+03:00

BUGÜN 20 MART 2024

109 YIL ÖNCE

18 MART 1915 GÜNÜ

SAAT 11.25 DE

MÜTTEFİK ZIRHLILARINDAN

AÇILAN YAYLIM ATEŞLE BAŞLAYAN

ÇANAKKALE DENİZ SAVAŞI

9 SAAT SÜRDÜ,

AKŞAM 20.25 DE BİTTİ

DÜŞMANIN 18 PARÇA SAVAŞ GEMİSİNDEN

ÜÇÜNÜ BATIRDIK,

ÜÇÜNÜ KULLANILMAZ HALE GETİRDİK

İNGİLİZ VE FRANSIZLAR

1 GÜNDE

GEMİLERİNİN ÜÇTE BİRİNİ KAYBETTİLER

MECİDİYE TABYASININ KUMANDANI

YÜZBAŞI MEHMET HİLMİ BEY

SALDIRI BAŞLAMADAN ÖNCE

ASKERLERİNİNE :

“KİMSE YARALI VE ŞEHİTLERLE UĞRAŞMAYACAK,

BEN BİLE YARALANIRSAM ÖNEMSEMEYİN

ÖLÜRSEM ÜZERİME BASIP GEÇİN,

BEN DE SİZLERE AYNISINI YAPACAĞIM

ŞEHİT VE YARALILARIN YERİNE GEÇECEKLER

TAYİN EDİLMİŞTİR,

SAVAŞTAN HİÇ BİR ÖDÜL

BEKLEMEYİN !

BUNU VAAD ETMEM,EDEMEM !

ŞEKLİNDE BİR EMİR VERMİŞTİ.

VE AKŞAMÜSTÜ SAAT 19.00 DA

HER ŞEY BİTTİ

MECİDİYE TABYA KOMTANI

YÜZBAŞI MEHMET HİLMİ BEY

GÖZETLEME YERİNDEN İNDİ

AĞIR YARALI ASKERLERİNİN

YANINA GİTTİ

ONLARLA GÖRÜŞMESİ

BABA OĞUL GİBİ OLDUĞUNDAN

ÇOK HAZİN OLDU

EVLATLARININ YARALARI

ÇOK AĞIR OLMASINA RAĞMEN

BABALARINI ÜZMEMEK İÇİN

SON GAYRETLERİNİ HARCIYORLAR

ACİLARINI İNİLTİLERİNİ SAKLIYORLARDI

ÖTE YANDA İNGİLİZLER,

BU YENİLGİNİN TÜM FATURASINI

SON KEŞİF UÇUŞUNU YAPIP

“ MAYIN YOKTUR “

RAPORUNU VEREN

PİLOTLARINA ÇIKARDILAR

VE PİLOTLARINI

KURŞUNA DİZDİLER !

İŞTE !

KENDİLERİNİ MEDENİ İLAN,

BİZİ BARBAR İLAN EDEN

TEK DİŞİ KALMIŞ MEDENİ BATI ( ! )

ARAMIZDAKİ FARK !

NURİ KURCEBE

Bizans Kraliçesi Hazar Türkü Çicek

2024-03-18T14:28:00.004+03:00

Bizans Kraliçesi, Hazar Türkü Çiçek .

“Çiçek” ismi Türkçedir ve Hazar Türkleri bu ismi çok kullanır.

Sonradan Vaftiz edilerek Hıristiyan olan ve Bizans Kraliçesi olarak İrene adını alan Hazar Kağanı Bihar'ın kızı olan Çiçek, bir erkek çocuk doğurur. Adı Leo olan bu çocuk, tarih boyunca Hazarlı Leo olarak anılacaktır.

Bizanlıların "Tzitzak" olarak telaffuz ettikleri Çiçek, düğününde, bir erkek kaftanı giymiştir. Onun bu giyim tarzı Bizanslılar arasında "Tzitzakion" isimli bir moda akımı başlatmıştır. Muhtemelen Orta Asya ve Hazar Türklerinin giydiği Kaftan, sonradan Bizans sarayının en favori giysisi haline gelmiştir.

Nuray Bilgili

OKUYUN ARAŞTIRIN DOĞRULARI ÖĞRENİN!

2024-03-15T12:05:00.003+03:00

OKUYUN ARAŞTIRIN DOĞRULARI ÖĞRENİN!

Fatih İstanbul’u fethettikten sonra kumandanlarının, vezirlerinin, azınlık temsilcilerinin ve onların din adamlarının önünde şöyle der:

“İstanbul’u almakla Hektor’un öcünü almış olduk!”

O sırada Fatih’in huzurunda bulunan Kardinal İsidore, Papa 2.Pius’a gönderdiği mektupta bu olayı şöyle yazar:

“Truvalıların Prensi Fatih Sultan Mehmet, 'Hektor’un öcünü aldık' dedi.”

Fatih, tarihi çok iyi araştırdığı için Truvalıların kökeninin Truva Kralı TURKOS’a dayandığını, Truvalıların Türk olduklarını biliyordu.

Truvalı Hektor’un, Akha Ordusunun Komutanı Agamemnon tarafından öldürüldüğünü de biliyordu, çünkü Homeros’un "İlyada” adlı destanını okumuştu.

Fatih Sultan Mehmet altı dil bilen, tarihe, sanata meraklı, fenni bilimleri inceleyen mükemmel bir zekaya sahipti.

Doğu-Batı arasındaki en kanlı savaşlardan biri de 19 Şubat 1915’te Çanakkale’de başladı. İngilizler en güçlü donanmalarıyla savaştılar ve yenildiler.

Birinci dünya savaşından sonra Osmanlı ile İtilaf Devletleri arasında, ateşkes sağlayacak ve Sevr’in temelini oluşturacak “Mondros Antlaşması” 30 Ekim 1918’de Sultan Vahdettin’in emri ile imzalandı.

Nerede imzalandı dersiniz?

Hektor’u yenen Akha Komutanı Agamemnon’un adının verildiği, İngiliz zırhlısı “AGAMEMNON’da”

Mustafa Kemal bizzat yönettiği 30 Ağustos 1922 Başkomutanlık Zaferinin hemen ardından kurmaylarından harita üzerinde son bilgileri aldıktan sonra aynen şöyle dedi:

“İşte şimdi Hektor’un öcünü aldık!"

Emperyalist devletlerin ordularını yenen Mustafa Kemal ikinci kez Truvalı Hektor’un öcünü almıştı.

Biri çağ kapatıp yeni bir çağ açan, diğeri dünyanın tüm emperyalist devletlerinin ordularını yenip 'Son Türk Devleti'ni kuran iki büyük komutan ve devlet adamı.

Resimde görülen bu çizim, Büyük Taarruz’dan sonra yapılıp basılmıştır. Burada Fatih Sultan Mehmet, Alparslan ve Mimar Sinan, Mustafa Kemal, İsmet İnönü ve Fevzi Çakmak’ı karşılıyor. Fatih Sultan Mehmet, Atatürk’ü elini sıkarak kucaklıyor.

Fatih'in ve Atatürk’ün ayaklarının altında yırtılmış Sevr antlaşması bulunuyor. Büyük Taarruz’la Sevr Anlaşması yırtılmış ve Anadolu yeniden Türk yurdu yapılmıştır.

Fatih Sultan Mehmet’in hemen arkasında ise, Anadolu’nun kapılarını Türklere açan Alparslan duruyor. Onun yanındaki de Mimar Sinan'dır. Arka planda, Mimar Sinan’ın inşa ettiği Edirne’deki Selimiye Camii bulunmaktadır.

Sevr Anlaşması’na göre Edir2.Pius’ane dahil tüm Trakya Yunanistan’a veriliyordu. Büyük Taarruz ile Sevr ortadan kaldırılıp Lozan imzalanınca, Trakya ile birlikte Edirne ve Selimiye Camii de kurtulmuş oldu. Bu nedenle çizimin altında Atatürk için,

“Astın bugün al sancağı Sultan Selim’e,

Yad eyleyecek hürmetle namını Edirne." yazmaktadır.

Kaynak: 1881MKA@

1283MKemal1881

BİLGE KAĞAN YAZITI

2024-03-10T12:48:00.001+03:00

Gön.Notu: Türk Medeniyetinin, Türk Ahlâkı'nın ne kadar ilkeli ve kapsamlı olduğunu görüp ders alınsın için paylaşılmıştır.

BİLGE KAĞAN yazıtı ;

BİLİNEN EN ESKİ TÜRK ANAYASASI

(İslamiyet’in kabulünden önce)

1. Tengri (yaratan) Tektir.

2. Her kim ki Tengri'den kut almak dilerse, başkasına yakarmasın.

3. Bir İl, bir Kağan, bir Tengri

4. Bir kına iki kılıç girmez. Bir hatun iki er alamaz ve bir budunda iki töre olmaz. Töre tektir. Töre kesin ve keskindir. Kim ki töreye uya kutlanır. Kim ki töreye kıya katlanır

5. Kimse töreden üstün değildir. Dirlik ve birlik için töre budur.

6. Bir çoban sürüsünden, bir er ailesinden, bir Kağan budunundan sorulur.

7. Her er eşine, atına, pusatına sahip çıkacak.

8. Ana babaya ve ataya tazim durulacak.

9. Hısımına sarılacak, komşusunu gözetecek

10. Er kişi yalan söylemeyecek.

11. Mal çalan, mülk çalan misliyle ödeyecek. Hesabı ya malıyla ya canıyla sorulacak.

12. Kim ki bir ırza musallat olursa, canından olacak.

13. Her kim olursa olsun haksız, aldatıcı iş tutarsa hesabı hemen sorulacak.

14. Cenkten beri duran ya da kaçan tamuya(cehennem) uçacak.

15. Aman dileyene kılıç üşürülmeyecek, sığınana arka dönülmeyecek.

16. Başkaldıranın başı alınacak, hak isteyenin hakkı verilecek.

17. Kimse kimseye üstünlük taslamayacak. Ne ak etin karadan, ne karanın kızıldan, ne kızılın sarıdan farkı olmayacak.

18. Kin ve gururdan uzak olunacak.

19. Mazluma merhamet, zalime azap duyulacak.

20. Zayıfa, yaralıya, çocuğa ve kadına el kaldırılmayacak.

21. Kızı isteyen kağan da olsa, bey de olsa kız istediğine verilecek.

22. Gereksiz yere ağaç kesmeyeceksin, suyu kirletmeyeceksin.

23. Bilmeyip de bildim demeyeceksin, bilene danışacaksın.

24. Bugünün işini yarına bırakmayacaksın.

25. Kusur görmeyecek, kusur aramayacaksın.

26. Güçlüyken affet, zayıfken sabret.

27. Yazgına asi olma.

28. Yaptığın iyiliği unut, yapılan iyiliği unutma.

29. Herkes adaletle iş görecek.

30. Her ne edersen et, yargılanacağını her daim akılda tut.

31. Milletine yaban kalma. İpeğin iyisine, sözün güzeline kanma, onlara boyanma.

32. Kağan odur ki adaleti üstün tutsun, töreyi yaşatsın. Töre yok olursa İl yok olur. İl olmazsa budun kul olur.

33. Ey Türk Oğuz beyleri, ey milletim işitin !!!

" Üstte mavi gök çökmedikçe, altta yağız yer delinmedikçe senin ilini ve töreni kim bozabilir "

Bilge Kağan Yazıtı, Orhun Irmağı yakınları, Moğolistan

Bu yazıt, Bilge Kağan'ın ölümünden (734) bir yıl sonra (735), kendi oğlu olan Tengri Kağan tarafından diktirilmiştir. Bu yazıtta da konuşan, Kül Tigin yazıtında olduğu gibi Bilge Kağan'dır.

Moğolistan'da Orhun Irmağı yakınlarında bulunmaktadır. Bilge Kağan Yazıtı ile Kül Tigin Yazıtı arasındaki uzaklık bir kilometredir. Göktürk yazısı ile yazılmıştır. Bazı bölümleri Kül Tigin Yazıtı'ndan aktarılmıştır. Ondan farklı olarak Kül Tigin'in ölümünden sonraki olayları da anlatmıştır. Kül Tigin kitabelerinin çevresinde Bilge Kağan'ın mezarının etrafında da balballar vardır. Bunları Yollug Tigin yazmıştır.

ATATÜRK'ÜN 1923 NUTKU

2023-11-25T21:35:00.001+03:00

1923 NUTKU

"Sayın gençler, hayat mücadeleden ibarettir. Bundan dolayı hayatta yalnız iki şey vardır: Galip olmak, mağlup olmak. Size, Türk gençliğine bırakacağımız vicdani emanet, yalnız ve daima galip olmaktır ve eminim daima galip olacaksınız

Milletin yükselme gerek ve şartları için yapılacak şeylerde, aulacak adımlarda kesinlikle tereddüt etmeyin. Milleti o yükselme merhale- sine götürmek için dikilecek engellere hep birlikte mani olacağız.

Bunun için dimağlarımıza, irfanlarımıza, bilgimize, icap ederse bileklerimize, pazılarımıza, bacaklarımıza müracaat edecek, fakat neticede mutlaka ve mutlaka o gayeye varacağız. Bu millet, sizin gibi evlatlarıyla layık olduğu olgun- luk derecesini bulacaktır.

İşte, ‘Yoktur’ dedikleri Sevr’in belgeleri.!

2023-11-21T17:06:00.000+03:00

İşte, ‘Yoktur’ dedikleri Sevr’in

belgeleri.!

Tarihî meselelerde senelerden bu yana ortaya atılan ama gerçeklerle hiçbir alâkası bulunmayan tuhaf iddialara, tarihi ideolojilere kurban etme uğruna ardarda sıralaranan saçmalıklara ve düşünmeden konuşanların sarfettikleri garip sözlerle bir yenisi ilâve edildi: “Sevr diye bir antlaşmanın mevcut olmadığı, zira imzalanmadığı ve tanınmadığı” iddiasında bulunanlar var.

Sevr’in bundan böyle okullarda “antlaşma” değil, “belge” diye öğretilmesi için çalışacakmış, zira ortada “Sevr” diye bir antlaşma mevcut değilmiş, gerçi bir belge varmış ama bu belge “antlaşma” olamazmış.!

Uğradığımız mağlûbiyetlerden bahsetmek âdetimiz değildir, hatâlarımızı değerlendirmek için bile olsa yenilgilerimizi hatırlamamaya çalışırız, meselâ 1071’in ve 1922’nin Ağustos’unda kazandığımız Malazgirt ile Başkumandanlık Meydan Muharebeleri’ni düşünüp Ağustos ayının “zaferler ayı” olduğunu söyleriz ama 10 Ağustos 1920’de tarihimizin en büyük felâketlerinden biri olan Sevr Antlaşması’nı imzalamak zorunda kaldığımızdan pek bahsetmeyiz.Tarihimizin en ağır utanç belgesi olan Sevr Antlaşması’ndan bahsettiler ama işte böyle, yani “Sevr antlaşma değildir, uygulanmadığı için sadece bir belgedir” diyerek.!

Bizim için bir züll (hakir olma, alçaltma, zilletle oluş, horluk) olan Sevr’in uygulanması, hem de en ağır şekilde uygulanması ile alâkalı belgelerden bazılarını aşağıda paylaştım ama önce, Sevr hakkında sık yapılan bir hatayı düzeltelim:

Sevr Antlaşması’nı Damad Ferid Paşa’nın imzaladığı şeklinde yaygın bir kanı mevcuttur ama antlaşmanın altında Ferid Paşa’nın imzası yoktur! Ferid Paşa antlaşmanın imzalanması sırasında sadrazamdır, yani başbakan idi ama delege değildi; dolayısıyla antlaşmaya imza koymamıştı. Sevr’i Türkiye adına imzalayanlar üç kişiydi: O zamanlar “Meclis-i Ayân âzası” yani “senatör” olan Hâdi Paşa (Danıştay) ile şair Rıza Tevfik ve Türkiye’nin İsviçre’deki ortaelçisi Ben sefiri Reşat Halis Beyler...

Sevr Antlaşması’nın imza töreni: Hâdi Paşa metni imzalıyor.!

Sevr’in imzalanmasından önce 22 Temmuz 1920’de Yıldız Sarayı’nda toplanan, başkanlığını bizzat Sultan Vahideddin’in yaptığı ve antlaşmanın imzalanıp imzalanmaması hususunu görüşen Saltanat Şûrâsı’nda antlaşmanın kabulü lehinde oy kullananlar da Lozan Antlaşması’ndan sonra şayet hâlâ görevde iseler vazifelerinden azledildiler ve emeklilik hakları da iptal edildi.

UNUTMAYALIM: SEVR, TAM BİR UTANÇ BELGESİDİR !

Hâdi Paşa, Rıza Tevfik ve Reşad Halis Beyler’in imzaladıkları metin, antlaşmadan ziyade güçlü bir memleketin çıkarttığı bir sömürge yasasını andırır; getirdiği askerî, siyasî ve malî hükümlerin yanısıra bir barış antlaşmasında bulunmaması gereken bazı garip maddeleriyle, müttefiklerin Türkiye’ye “medenileştirilmesi gereken geri kalmış bir topluluk” gibi baktıklarını da gösterir. Antlaşmada, “Türkiye’nin tren vagonlarını sürekli fren aygıtının işlemesine engel olmayacak biçime sokması” (madde: 358),“kazı yapma iznini yalnız yeterli arkeoloji deneyimi olduğu konusunda güvence gösteren kişilere vermesi” (madde: 421, ek: 7),“Ağustos 1914’ten önce elde edilmiş tarihi eserleri iade etmesi” (madde: 422),“beyaz kadın ticaretini yasaklayıp önlenmesi” (madde: 273/6),“müstehcen yayınları yasaklanması” (madde: 273/7) ve “tarıma yararlı kuşları korunması” (madde: 273/11) gibisinden ancak sömürge idarelerinde rastlanabilecek büyük yaptırımlar da vardır.

Şimdi bu utanç verici maddeler ve daha da önemlisi, Sevr’in Türkiye’yi paramparça etmiş olması ve hükümlerinin İstiklâl Harbi sayesinde ortadan kaldırılması bir tarafa bırakılıyor ve “Sevr antlaşma değildir, onaylanmadığı için geçerliliği yoktur, sadece bir belgedir” deniyor!

Bu iddia, ayıptan da öte bir cür’ettir!

Arşivlerimizde, Sevr’in uygulanmasından doğan sıkıntıları, üzüntüleri, yıkıntıları, çekilen elemi ve ıztırabı gösteren yüzlerce belge vardır…

Aşağıda, Osmanlı Arşivleri’nde muhafaza edilen bu belgelerden sadece bir kısmının katalog numaralarını ve özetlerini naklediyorum:

* HR.SYS.27/179: Yunanlılar’ın Sinekli İstasyonu’ndan ihraç olunduğu. Sevr Antlaşması’na göre Yunan birliklerinin Istranca’dan çıkarılması.

* BEO.4682/351150: Sevr Ahidnamesi’nde terki mevzubahis olan arazideki memurların maaşlarına dair kararnamenin tâdili hakkında Hukuk Müşavirliği mütalâaname suretinin takdim olunduğu.

* DH.İ.UM.19/1: Sevr Muahedesi’nden sonra Yemen’de bulunan Vali Nedim Bey ve İmam Yahya Efendi ile diğer mülkiye memurlarının hukuki durumlarının ne olacağı.

* DH.İ.UM.20/14: Sevr Muahedesi’ni tatbik vesilesiyle Yunanlılar’ın, işgalleri altında bulunan mahallerde icra ettikleri cefa ve mezalimi havi raporun Harbiye Nazırı Safa Bey’e takdimi.

* DH.İ.UM.20/14: Sevr Muahadesi’nin jandarmaya ait hükümlerinden birçoğunun tatbik edilemeyeceğine dair Jandarma Müfettiş-i Umumîsi General Folan, Makedonya’nın ilk jandarma tensikatında Tensikat Komisyonu Başkanı de Corcis, İstanbul’da Beynelmüttefikîn Polis Kontrol Komisyonu’nda İtalyan Mümessili Miralay Kont Kaprini tarafından hazırlanıp hükümetlerine takdim ettikleri raporların ilgili fıkralarının Umum Jandarma Kumandanlığı’ndan gönderildiği, önemine binaen Sadaret’e takdim edildiği.

* DH.İ.UM.20/14: Salihli kazasına bağlı olup Sevr Muahedesi ile Yunan idaresinde kaldığı Yunanlılar tarafından iddia edilen çeşitli köylerin ağnam resminin Yunanlılar tarafından toplanmak istendiği ve bu konuda ne yapılacağı hakkında vuku bulan tahrirat.

* DH.İ.UM.20/14: Sevr Barış Andlaşması mucebince muvakkaten Yunan idaresine tevdi edilmiş olan bölgelerdeki memurların maaşlarının ödenmesi.

* DH.İ.UM.20/14: Sevr Muahadesi’nin 225. maddesi gereğince Memalik-i Osmaniye’de vefat eden sivil ve asker esirlerin listelerinin hazırlanabilmesi için bunların isimleriyle, ölüm sebepleri ve mahallefatının bulunup bulunmadığının tesbit edilerek bildirilmesine dair İstanbul, Hüdavendigâr, Adana vilayetleri ile Çatalca, Karesi, Kal’a-i Sultaniye Mutasarrıflıkları’na yazılan tahrirat.

* HR.İM.59/14: Sevr Antlaşması’nın revizyonu gözönünde bulundurularak Ermenistan’ın teşkili konusunda Güney Afrika Delegesi Profesör Gilbert Murray’ın Cemiyet-i Akvam’a sunduğu rapor.

* HR.İM.59/15: Sevr Antlaşması’nın revizyonu ve Osmanlı’dan bağımsız olarak Ermenilere yurt verilmesi hususunun Cemiyet-i Akvam’da ele alınması. Anadolu ve komşu topraklarda birçok Ermeni kadın ve çocuğun zorla evlerinden alınıp kadınların Türk haremine kapatıldığı, çocukların Müslüman kurumlarına yerleştirildiği iddialarını hâvî Dr.Kennedy, Miss Emma Cushman ve Miss Jeppe’nin Cemiyet-i Akvam’a sundukları görüşler ve öneriler.

* HR.İM.59/16: Sevr Antlaşması’nın revizyonu gözönüne alınarak Osmanlı’dan bağımsız Ermenistan teşkili konusunda Cemiyet-i Akvam’ın İtilâf Devletleri’ne çağrısı.

* DH.İ.UM.EK.122/7: Sevr Muahede-i Sulhiyesi’nin idare-i umumiye ile ilgili maddelerinin tâmimen tebliği.

* MV.20/72: Sevr Muahedesi ahkâmınca, gümrük rüsumunun kıymet-i eşya üzerinden alınacağı.

* MV.220/258: Sevr Muahedesi hükümlerine göre geçici olarak Yunanlılarca işgal edilen İzmir ve hinterlandında Osmanlı memurlarının vazifeleri başında kalacakları ve Yunan müdahalesinin men’i için teşebbüslerde bulunulması.

* MV.221/234: Sevr Muahedenamesi’nin tayin eylediği sınırlar dahilinde vazife yapan kadı ve müftülerin atanma ve azilleri konusunda Yunanlılar tarafından vuku bulan tebligatın tedkiki.

* HR.İM.225/52: Sevr Muahedesi’nin imzasından sonra Wilson tarafından çizilen Türk-Ermeni hududu hakkında Hazine-i Evrak’ta belge bulunmadığı, Wilson şeraitine verilen cevabı muhtevî muhtıra suretinin ise çoğaltılarak bir nüshasının irsal kılındığı.

* HSD.AFT.6/128: Sevr Antlaşması’nın imzalanıp imzalanmaması konusunu görüşmek üzere toplanmış olan Saltanat Şurası’na kimlerin davet edildiğine ve Sevr Antlaşması’nın lehinde ve aleyhinde görüş bildirenlerin listesini göndermesine dair İstanbul Defterdarlığı’ndan Ali Fuad Bey’e gönderilen tahrirat.

Bu evrakı ve arşivde mevcut bulunan daha yüzlerce belgeyi görmezden gelip o günlerde yaşanmış bütün acıları da unutarak “Sevr diye bir andlaşma yoktur” demek en azından ayıptır, insafsızlıktır ve aklı başında bir tarihçinin yapacağı iş değildir!

Bugün hâlâ Sevr’in lehinde konuşan akıl ve idrak düşkünü birkaç bedbaht ortaya çıkıp “Bu andlaşmanın bazı bakımlardan Lozan’dan ileride olduğunu” söyleyebiliyor; hattâ neredeyse “Sevr de yoktur, İstiklâl Harbi de…” mantığı ile konuşanlara o zaman başka bir mantık ile başka tuhaf iddialarda da bulunabiliriz: Meselâ tarihlere “93 Harbi” diye geçen savaşta Rus ordusunun Yeşilköy’e kadar gelmesi üzerine 3 Mart 1878’de imzalamak zorunda kaldığımız Ayastefanos Antlaşması’nın şartlarının aynı senenin 13 Temmuz’unda Berlin Antlaşması ile hafifletilmiş olmasını gerekçe göstererek “Tarihimizde ‘Ayastefanos’ diye bir antlaşma yoktur, uygulanmamıştır, Ayastefanos sadece bir belgeden ibarettir” diye saçmalayabiliriz!

Yakın tarihimiz konusunda senelerden buyana zaten dünya kadar palavra atılıyor; şimdi de “Sevr antlaşma değildir, sadece bir belgedir” gibisinden komiklikler ilim dünyasını tebesümlere garkedecek ve birkaç nesil sonrasının ciddî tarihçilerinin gözünde komik, zavallı ve âciz bir vaziyete düşeceğiz!

~ALINTI~

Anıtkabir inşaat kontrol mühendisi

2023-11-11T00:51:00.000+03:00

“Ne mutlu ki; Türk kadınına çağdaşlık yolunu açan Atatürk’e olan minnet borcumun bir bölümünü

ödeyebileceğim” demişti.

Adını belki duyanınız vardır..

Sabiha Rıfat Gürayman;

İlk kadın mühendis…

İlk kadın voleybolcu…

İlk “Sarı Melek”…

Manastırlı bir subayın, çok genç yaşta yetim kalan kızı…

Mustafa Kemal’in manevi evlatlarındandı...

Fenerbahçe kadın voleybol takımının kuruluşu 1927’lere dayanır, lakin maç yapacak başka kadın takımı olmadığından kapanır.

Ancak içlerinde bir kız çocuğu vardır ki, erkek arkadaşları ile

Yüksek Mühendis Mektebinde oynamaya devam eder.

O kadar başarılıdır ki, onu Fenerbahçe erkek voleybol takımına alırlar. Fenerbahçe voleybol takımı, 1929 yılı İstanbul şampiyonluğunu; beş erkek, bir kadın oyuncu ile kazanır.

Beşiktaş ikinci, Galatasaray üçüncü olur.

Bu kızın adı, Sabiha Rıfat Gürayman’dır.

Fenerbahçe taraftarları O’na “Uçan Parmaklar” ismini takar.

Özetle ilk “Sarı Melek” dir; “O”..

Aynı zamanda Atatürk’ün izniyle Yüksek Mühendis Mektebine

(İTÜ) alınan, ilk kadın mühendis…

Mezun olduktan sonra Ankara’ya atanır. Uzmanlık alanı köprü yapımıdır.

Ankara Beypazarı yolundaki köprü, o dönem için zorlu bir projedir.

Sabiha Rıfat üstesinden gelir.

Köprü bugün, “Kız Köprüsü” adı ile anılır.

Hani; “Uçan parmaklardan, Sarı meleklere” uzanan bir köprü…

Zor kurulmuştur, çok zor yıkılır..

Hiç çocuğu olmayan Sabiha Rıfat, şehit çocuklarının okuması gerektiğini düşünmüştü. Bu yüzden de çalışma hayatında

elde ettiği tüm servetini İstanbul Teknik Üniversitesi Vakfı'na

ve Fevzi Akkaya Temel Eğitim Vakfı'na bağışlamıştı. Bu vakıflar aracılığıyla burslar vererek birçok şehit çocuğunun

eğitim masraflarını karşıladı.

Cumhuriyet devrimlerinin ve Atatürk gençliğinin münevver evladı Sabiha Rıfat Gürayman Hanım’ı 4 Ocak 2003 tarihinde kaybettik.

Bayraklı Doğançay mezarlığında ebedi uykusundadır şimdi..

Rahmet ve minnetle anıyoruz..

Kaynak:Tarihin derinlikleri

Dünya Öğretmeni Evrensel Işık Atatürk Unutulamaz Sonsuza Dek

2023-11-10T18:49:00.001+03:00

İlahi nizam ve kainat 3 evren bir bütündür

2023-11-07T23:26:00.005+03:00

Evren bir bütündür. Bu bütün; dünyalar, sistemler, âlemler dediğimiz

birbirinden farklı birtakım parçalardan oluşmuştur. Evrende her âlemin kendisine özgü bir özelliği vardır. Ve bu özellikler ruhların tekâmül ihtiyaçlarına göre ayarlanmıştır. İşte aslî madde ya da madde cevheri dediğimiz şey, bu evren bütününün ana maddesini, mayasını oluşturan mutlak hareketsizlik ve şekilsizlikle nitelenmiş amorf bir madde hâlidir. Bu cevher ilk harekete geçtiği andan itibaren gittikçe karmaşıklaşarak, birbirine oranla daha yüksek karakter değişimlerinin eşlik ettiği aşamaları meydana getirir.

Biz bu madde aşamalarına, madde evrenini dolduran ve birbirine göre değişik özellikler sunan âlemlerin birer çekirdeği ya da aslî maddesi deriz. Çünkü birbirinden daha gelişmiş görünümlere ortam olan bu âlemlerin aslî maddeleri, ancak kendi âlemlerine özgü hareket ve şekilleri meydana getirebilmek yeteneğindedirler. İşte her âlemin ilk maddesi ya da atomu, evren aslî cevherinin ilk hâlinden evren bütününe kadar yükselen yürüyüşünde, vardığı menzillerden biridir ki bu menzillerin her biri o âlemin karakterini bünyesinde taşır.

* * *

Herhangi bir âlemin aslî maddesi, o âlemin ilk maddesidir. O ilk maddede, o âleme özgü bütün hâl ve şekillerin özü vardır. Bu hâl ve şekilleri meydana getiren unsur da harekettir. Hareketlerin nitelik ve karakterleri ise her âlemin kendi özelliklerini doğuracak tarzda değişiktir. Yani her âleme özgü ayrı hareket tarzı vardır. Bundan dolayı, bir âlemin ilk aslî maddesi olan atom ya da çekirdek, o âlemin henüz hareketlerini açığa vurmadığından, o âlem için hareketsiz ve amorf durumda bulunur. Bu ilk atomlar ilk hareketleri göstererek, çeşitlendirerek, arttırarak ve hızlandırarak o âleme özgü bütün hâl ve şekilleri yavaş yavaş meydana getirirler.

Maddelerin, yukarıdan aşağıya indikçe hareketten hareketsizliğe, faaliyetten atalete doğru yürümelerinin değişmez bir kural hâlinde görünmesi de bu hakikatin bilimsel gözlemini oluşturur.

En yüksek ve gelişmiş maddeler, hareketleri en karmaşık ve çok olanlardır. Buna karşılık, maddeler gelişim hiyerarşisinde aşağılara doğru indikçe hareketleri azalır, basit hâllere geri dönerler ve sonunda o âlemdeki hareket olanaklarına oranla sıfıra yakın bir durum alırlar.

* * *

Aşağılara inildikçe hareketlerin azalması değerli diğer bir gözlemi daha verir. Madde hareketlerinin azalması ve basitleşmesi, maddelerin ilkelleşmesini gerektirdiği gibi, o maddeye dışarıdan gelen tesirlerin azalması ve basitleşmesi de madde hareketlerinin o oranda azalması ve basitleşmesi ile sonuçlanır. Örneğin, hidrojen ve uranyum atomunun bünyesini gözlemleyenler bu hakikati orada görürler.

Hidrojen atomu sayısız nitelik ve nicelikteki hareketlerle nitelenmiş bir madde hâlidir. Bu atomun daha karmaşık şekli olan uranyum atomu bunun birçok katı fazla ve karmaşık hareketleri içinde taşır.

Aynı şekilde, bir hidrojen atomunun etrafına yaptığı tesir uranyumunkinden daha azdır. İşte uranyumun hidrojene göre etrafına yaptığı tesirlerin yüksekliği ve fazlalığı onun, hidrojenden daha çok tesir almakta olduğunu gösterir. Tesirler ancak maddelerde neden oldukları hareketlerle göründüklerinden uranyum atomunun hareketleri hidrojeninkinden daha çok ve karmaşıktır. Bundan dolayı, burada uranyumun, etrafına fazla tesir göndermesi fazla tesir almakta olduğunu, yani kendisine gelen tesirlerin o oranda tepkilerini göstermekte olduğunu ifade eder. Çünkü hiçbir tesir tek taraflı değildir ve maddede ne hareketsiz tepki olur, ne de cevapsız kalan hareket olur.

* * *

Bütün hâl değiştirmeler, bütün şekil almalar ve şekil değiştirmeler ancak hareketlerle ve hareketlerin çeşitlenmeleri ile mümkün olur. Böyle olunca âlemimizin henüz hiçbir hareketini göstermeyen aslî maddesinin de dünyamıza özgü hiçbir hâl ve şeklinin hemen hemen var olmaması gerekir. Bu yüzden ona, âlemimizin amorf, yani şekilsiz maddesi diyoruz. Öyleyse aslî madde, dünyamızın idraki karşısında ancak teorik olarak düşünülüp kabul edilebilen ve görünürde yokluk ifade eden bir realitedir ki bu realitenin, dünyamıza özgü çeşitli biçimlerini alabilmesi için, yeryüzü küresine ait bir sürü değer kazanması ve gelişim kademelerinden geçmesi gerekir.

* * *

DEVAM EDECEK

Doğru Kararlar ve His Mekanizması rrbilmek

2023-11-06T22:15:00.005+03:00

Kararlarımızı verirken dışarıdan gelen uyarımlara değil de, içeriden gelen uyarımlara uygun davranmak çok ideal ve üstün bir durumdur. Fakat şunu da unutmamak gerekir ki, biz insanlar henüz hissi planın üstesinden gelmiş, hislerimizi kontrol altına alabilmiş, his mekanizmasının çalışmasının temelini öğrenmiş değiliz. Bugün bizim bildiklerimiz, bilginin %5'ini bile teşkil etmez. His mekanizmasının astral plandaki çalışmasıyla bu plandaki çalışması arasındaki büyük bağlantıların temelini öğrenmek istiyorsak, astral plandaki astral hislerin neler olduğunun farkında olmamız gerekir ki, onların tezahürleri hakkında bir yargıya varabilelim.

Demek ki, şu andaki beşerin yani dünyadaki tekamül sürecini tamamlayabilmek için seçmiş olduğu bir bedene enkarne olmuş, ona konsantre olmuş olan varlığın enformasyon alabilmesi ancak hisleri kanalıyla mümkün olmaktadır. Bilgi edinmek, kognitif durum (*), büyük ölçüde hislerimiz vasıtasıyla gerçekleşmektedir. Biz, hisleri araç olarak kullanmak suretiyle enformatik bilgiye ulaşabilmekteyiz.

Onu alıp kullanabilme, değerlendirebilme yolunu seçmeye mecburuz. Bu durumda kararlarımızı verirken muhakkak ki birçok şey kendiliğinden oluşmakta, birçok 'şey de dışarıdan gelen hissi uyarmalar tarzında olmaktadır. Yani dışarıdan gelen uyarılar olmadan bizim doğru kararlar vermemiz pek mümkün değildir. Daha doğrusu vermiş olduğumuz kararlar tamamen kendimize ait değildir; tüm kararlarımız kendi şahsi irademizin meydana getirdiği yahut seçtiği hedeflere bağlı olarak oluşmazlar. Hissi realitenin içinde bulunmamızdan dolayı, sürekli olarak uyarılar altında yaşamak zorundayız. Her yerden uyarılar, ikazlar gelmektedir.

Ergün Arıkdal

Sonsuzluk Yolcusu; Evrensel İnsan – Sf:20,21

(*) : Kognitif (bilişdel) kelimesi anlam olarak kişinin meydana gelen olay ve durumları anlama, kavrama ve yorumlama gibi zihinsel yeteneklerini aktif bir şekilde kullanmasını sağlayan işlevleri ifade etmek için kullanılan bir terim olmaktadır.

Matematik ve Geometrik Kavramlar

2023-11-06T21:45:00.000+03:00

Matematik ve Geometrik Kavramlar lar

Üç, beş, on… gibi kullandığımız soyut matematik kavramlar bize hiçbir şey ifade etmez. Üç rakamı bize mutlaka üç ‘şey’ ile fikir verebilir. Eşyayı ve maddi düşünceyi ortadan kaldırdığımız anda bütün rakamlarımızın hiçbir kıymeti kalmaz. Demek ki, matematik kavram geometrik kavram ile birleştiği zaman manalanır.

Acaba bütün rakamlarımızın geo metrik karşılığı kâinatımızda var mıdır? Âlemimizde geometrik kavrama uygun gelen yalnız diğer rakamlar ise ancak bu rakama muallak ( bağlı ) olan itibari rakamlardır.

Hülâsa kâinatımızda üç buuttan fazla veya eksik buutlu bir maddenin mevcudiyeti mümkün değildir. Âlemimizde üçten başka hiçbir rakamın bağımsız geometrik bir anlamı yoktur. Onlar ancak üç değerli birimlerin kesirlerini veya katlarını ifade etmekten başka bir işe yaramazlar.

Netice olarak denilebilir ki :

Biz üç buudun şartlarıyla çevrilmiş âlemimizin dışında kalan maddi varlıkları ve onların tabi oldukları kanunları hiçbir vasıta ile tetkik edip anlamak imkanına malik değiliz. Bu husus bizim için bir zarurettir. Bu işi başarabilmek için tek çaremiz, buut şartları değişik olan diğer bir âleme intikal etmektir.

Bedri Ruhselman

Ruh ve Kâinat - Kâinat ve Buut Meselesi –Sayfa:26-27

Kastamonu’da 70 yıl önce “otobüs” yapılıyordu

2023-11-06T20:55:00.006+03:00

Kastamonu’da 70 yıl önce “otobüs” yapılıyordu

“Şehir değil şiir” olduğumuz yıllarda “ağır sanayi” vardı Kastamonu’da, “efsane” ustaların atölyesine “kamyon” giren ağır vasıta “otobüs” olup çıkardı, ülkenin dört bir tarafındaki otobanlar “ağlardı”…

“Karoser” sanayisi alıp başını yürümüştü ilimizde.

“Endüstriyel” oto fabrikalarının adım atmasına henüz yıllar vardı ülkemize, ithal otobüs fiyatları el yakıyordu, çare “el emeği” ile otobüs icat etmeye bakıyordu, öyle de oldu, ülkemizin kimi illerinde olduğu gibi Kastamonu da kendi otobüsünü kendisi yaptı…

Kamyondan otobüs çıktı.

“İnter”, “Vabis” misali dönemin ağır tonajlı kamyonları, her ne kadar yakıt vesaire masrafları işletmeciye çok da olsa, Kastamonulu ustaların elinde otobüse dönüştü…

Uzun burunlu kamyonların sırtına yerleştirilen “karoser” sayesinde şehirlerarası yollar “otobüs” gördü.

1940’ların sonundan başlamak üzere 1970’li yılların başına kadar “karoser” fırtınası esti Türkiye karayollarında, 1960’lı yıllarla birlikte “ithal ikameci” ekonomi sisteminin ülkemizde dal budak sarmasıyla yurtdışı şirketlerin yerli acenteleri “montaj” üzerine kurdukları fabrikalar ile Anadolu sanayisini tahtından ettiler…

Kamyondan otobüs icat eden “yerli sanayi” öldü.

1940’lı yıllarla birlikte Kastamonu’da “karoser” sanayisi oluştu…

Hem de adeta “site” oluşturacak yoğunluktaydı.

Kastamonu’yu yeniden “üreten” bir kafaya çevirmek, özel sektöre ekonominin başrolünü oynatmak, ili bir bütün olarak devletten çare beklemeyecek güce kavuşturmak günümüzün öncelikli görevi…

Aksi istikamet (bugünkü rotamız) “terki diyar”.

Evvela o “ruhu” yaratmak aslolan…

Örnek “70 yıl öncesi”.

Çünkü…

Bir değerli dostumuzun sözünü yineleyerek mazinin kıymetinin altını çizeyim; “Bugün 70 yıl geriye gitsek, 170 yıl ileri gideriz”.

Bilgi: Kastamonu Bozkurt ve Köyleri

KAZAKİSTAN DA 3 BİN 400 YILLIK PİRAMİT BULUNDU

2023-11-03T00:07:00.001+03:00

KAZAKİSTAN DA 3 BİN 400 YILLIK PİRAMİT BULUNDU

Kazakistan Karaganda'da Andronovo Dönemi (MÖ.1800-1100) sonlarına tarihlenen Kral Piramidi ortaya çıkarıldı.

Türk Kültürü açısından çok önemli olan bu piramit, Begazi Dendibay denilen son Tunç Çağı Dönemi'nde inşa edilmiş. Yani bizim Ön Türklerin Konar-Göçerliğe geçmeden önceki son evresi. Bölgede sadece piramit yok. Gelişmiş metal işçiliğinin yapıldığı, birçok farklı yapının bulunduğu Kent adlı bir şehir de var. Belli ki Ön Türk atalar, buradaki merkezlerinden Hazar'ın doğusundaki topraklara, Yedisu'ya ve Altaylara doğru hem ticari, hem de kültürel yayılım göstermişler.

Kent ve piramitteki buluntuların sonraki Karasuk-Tagar Taştık-İskit-Hun ve Göktürk kültürleri ile bağlantısı çok yoğun. Sonraki Türklerin kullandıkları birçok tamganın öncülleri, oyma yazının ilk versiyonları, gömü adetindeki benzerlikler, çömlek işçiliğindeki aynılıklar vs. birçok adet, bu son Andronovo Kültürü'nün Ön Türklüğünü ortaya koymakta. Ayrıca sonraki Tagar-Taştık kültüründeki piramit yapıların da öncülünü burada görmekteyiz.

Doç. Dr. Eren Karakoç

Mossad Neden İsrail Tel Aviv İslam Üniversitesi'ni Kurdu?

2023-10-25T01:23:00.006+03:00

Birçoğunuzun bilmediği, yeni öğreneceği bir üniversite...

Evet İsrail'in başkenti Tel Aviv'de 1956 yılında kurulmuş olan Tel Aviv İslam Üniversitesi'nden bahsediyorum.

Yaklaşık 65 yıldır eğitim vermeye aralıksız devam etmektedir.

Bu üniversitede, Kur'an, hadis, siyer, kelam, akaid, arapça, psikoloji, sosyoloji, tarih, coğrafya, gibi birçok alanda dersler okutulmaktadır.

Öğrencileri Yahudi çocuklar arasından seçerler.

Seçtikleri bu çocukları “Müslüman din adamı” olarak yetiştirip, mezun olabilmeleri için özel çaba harcamaktadırlar.

Daha sonra mezun olan öğrenciler, Müslümanların arasına girip onlarla beraber İslami faaliyetlere girerek Müslümanlarla iletişim kurarlar.

Şunu da belirtmekte fayda var.

Öğrenciler; yetişip mezun olunca, onlara bundan sonraki hayatında kullanacağı isimler verilir.

Örneğin; çocuğun ismi Ariel iken, mezuniyeti sonrası "Ebu Bekir el-Bağdadi" gibi bir isimle karşınızda bulursunuz.

Ve bu çocuklar; inanıp iman ettiğiniz dininizi, sizden iyi bilen, âlim bir şahsiyet olarak fetva aldığınız, arkasında namaza durduğunuz birileri olurlar.

Hatta, cemaat, tarikat kurup müslümanlara önderlik ettikleri olmuştur.

Çünkü bu üniversitede yetişen çocuklar, dünyanın her tarafındaki, nüfusu yoğun Müslüman ülkelere gönderilerek, buralarda faaliyet göstermelerine her türlü olanak sağlanmaktadır. Arkalarında maddi güç sağlayıcıları vardır.

Eveeet...

Şimdi gelelim bu işleri organize eden, her türlü faaliyetleri yöneten, koruyup kollayan, gözeten, dünyanın her tarafına, dini, siyasi, ekonomik alanlarda adamlarını yerleştiren,

Siyonizmin hakimiyetini sağlamlaştıran günümüzdeki istihbarat oluşumu MOSSAD gerçeğine...

•

Mossad'ın Tel Aviv İslam Üniversitesi'ni kurmasındaki amaç, senin gibi olan; ama senden olmayanları yetiştirip senin içine yerleştirmek ve bu sayede her geçen gün hakimiyetini sağlamlaştırmak.

Başarıyorlar mı peki ?

Gün geçtikçe gücü artıyorsa demek ki başarıyorlar.

Peki buna karşı müslümanlar ne yapıyor?

Mossad'ın yetiştirmiş hocaların peşinde İsrail'e lanet mitingleri düzenlenip;

Kahrolsun İsrail!

Kahrolsun Siyonizm!

Diyerek bir kaç dua ederek, ölenler için gıyabi cenaze namazı kılıp, gazı alınmış olarak eve vicdanı rahatlamış şekilde gitmenizi sağlıyorlar.

Yok öyle değil diyen varsa eğer; açsın haritayı koysun önüne son 40-50 yılda İsrail'in nereden nereye gelmiş olduğunu görür.

Mossad, yeni Lawrence'ler yetiştirip en can alıcı noktalarda önümüze imam diye yerleştirirken.

Müslümanlar slogandan öteye gidemiyor maalesef...

Acı gerçeğimiz budur.

O yüzden

Eğitim!

Adam akıllı eğitim..!

Yavuz Yıldızbaş

Araştırmacı-Yazar-Eleştirmen

16.10.2021

Ülkelerin Ay'a Seyahat Merakı

2023-10-18T18:57:00.004+03:00

Ülkelerin aya seyahat merakı

Doç. Dr. Haluk Berkmen

Son bir iki yıldan beri birçok ülke aya gitmek yarışı içinde. Bu ani ve artan merakın altında yatan nedenlere eğilmekte yarar var. Neden ay ve neden özellikle ayın güney kutbu?

Aya gidebilen bir ülke teknolojik olarak gelişmiş olduğunu dünyaya göstererek diğer ülkelere bir tür güç gösterisinde bulunmuş olur. Böylece kendini ayrı bir grup ülkenin üyesi olduğunu göstermiş olur. Bu durum nükleer santral sahibi olmakla eşdeğer. Nükleer teknolojiye sahip ülkeler kendilerini ayrı bir “nükleer kulüp” olarak tanımlamışlardır. Fakat nükleer teknoloji son yıllarda önem ve değer kaybettiğinden, yeni akım aya seyahat etmek ve orada üs sahibi olmaktır.

Dünya etrafında dönen bir veya birkaç uydu sahibi olmak artık bir özellik taşımıyor. Dünya etrafında dönen bir uydu laboratuvar sahibi olmanın da limiti var. Amerika ve Rusya birer uydu laboratuvarına sahipler. Artık yeni ve daha uzak laboratuvar sahibi olmayı amaçlıyorlar. Özellikle Amerika’nın uzay araştırmaları merkezi olan NASA kendine ayda bir laboratuvar kurmayı amaç edinmiş durumda. Böylece hem halkın vergilerinden yaralanmaya devam edebilecek, hem de dünyaya ABD’nin teknolojik üstünlüğünü göstermiş olacak.

Ayda bir üs kurulacak ise en uygun yer ayın güney kutbudur. Zira güney kutbunda buz olduğu saptandı. Yaşam için gerekli olan suyu bu buz tabakasından elde etmek önemli ve de gerekli. Su olmadan yaşamı sürdürmek mümkün değil. Aya başarılı bir şekilde inmeyi başarmış olan sadece dört ülke var. Bunlar Amerika, Rusya, Çin ve Hindistan. Hindistan ayrıca ayın güney kutbuna bir araştırma robotu indirmeyi başarmış ilk ülke. Başarılı inişten hemen sonra Pragyan adlı tekerlekli robot modülden çıkarak etrafta dolanmaya başladı. Hindistan’ın başbakanı Narendra Modi Chandrayaan-3 adlı ay modülünün aya güvenli inişini kontrol odasından bizzat izledi ve ardından “Chandrayaan-3’ün başarılı inişi 1,4 Milyar Hintlinin beklentisini ve teknolojik üstünlüğünü simgeliyor” dedi.

Ayda bir üs kurmak ayrıca daha ileri bir tarihte Mars’a (Merih’e) insan yollamanın da bir parçası. Uzun sürecek bir Merih yolculuğu için ilk durağın ay olması planlanıyor. Bu ilk durağa ulaşan insanların hem fiziksel (bedensel) hem de ruhsal (psikolojik) dayanıklıkları saptanacak. Fakat insan şu soruyu sormadan da edemiyor: “Neden böylesine zor ve pahalı bir macera? Merih’e gitmekle ne kazanılacak ve insanlığa ne türden bir fayda sağlanacak?”

Bu gibi soruların yanıtı mantıkla verilmesi zor, ama insanın yapısında araştırmak ve yeni yerler keşfetmek içgüdüsü var. Bu içgüdü varlığını sürdürmek için şart. Fakat dünya dışı arayışlar yerine dünyayı daha yaşanılır, güvenli ve huzurlu bir ortama çevirmeye çalışmak ve milyarlarca doları bir avuç insanın seyahat etmesi için harcamak yerine dünya barışı için harcamak daha makul olmaz mı? Bu soru neden sorulmuyor ve neden yanıtlanmıyor.

Doç. Dr. Haluk Berkmen

13. KABİLE, MUSEVİ HAZAR TÜRKLERİ

2023-10-18T18:42:00.000+03:00

13. KABİLE, MUSEVİ HAZAR TÜRKLERİ

Douglas Morton Dunlop ve Türkolog Peter Benjamin Golden, Hazarların Uygur soyundan geldiklerini ileri sürmüşler ve Hazarların Çin kaynaklarında "T'u-küe Ho-sa-K'o-sa” adı ile zikredildiğini ortaya çıkarmışlardır.

Hazarlar 586 yılındaki Bizans kaynaklarında TÜRK adı ile de anılıyorlar ve batıda Göktürk kağanlığının en uç noktasını oluşturuyorlardı. Bu dönemde Göktürk kağanlığına bağlı olan Hazarlar, Sasanilere karşı Bizans’a yardım ediyorlardı. Bu sırada "Oğuz Türkleri" de Hazar Kağanlığına tabi idi. İslam ve Ermeni kaynaklarına göre Hazarların Göktürkler’e bağlılığı 7. yy’ın ikinci yarısına kadar sürmüştür.

Bizans İmparatoru III. Leo, Hazarların savaş tehditi karşısında oğlu V. Konstantin'i Hazar kağanı Bihar'ın (sonradan İrene adıyla vaftiz edilecek) kızı olan "Çiçek" ile evlendirmiştir. Bu evlilikten doğan IV. Leo Hazar, 25 Mart 775'te tahta çıkmıştır.

Hazar Kağanlığı 630 yılında kurulmuş ve Kuman Kıpçak baskısı altında XI. yüzyılda tarih sahnesinden çekilmişlerdir.

Bugün Musevi olan Karaim-Karay Türkleri ve Karaçay Türkleri Hazarların çocuklarıdır.

Hazarlar aslında Gök Tanrı dinine (Tengri Han) inanıyorlardı. Fakat 740’lı yıllarda Hakan ailesi Museviliği benimsemiştir.

Yahudi mitlerinde adı geçen kabile sayısı 12’dir. 13. Kabile olarak bilinen kabile ise Musevi Hazar Türkleridir. Sonradan Museviliği benimseyen Türkler, Hazar Türkleridir. Bu yüzden 13. Kabile yani Musevi Türkler, Yahudi cemaatinde çok da kabul görmemişlerdir.

Nuray Bilgili.

NE BİLSİN ŞERİFE BACI

2023-10-12T16:15:00.001+03:00

NE BİLSİN ŞERİFE BACI

16 Yaşında evlenmişti Şerife.

Düğününün üzerinden 2 ay geçti, savaş başladı. Kocasını askere aldılar. 6 ay sonra şehit düştü kocası... Kimsesiz Şerife’yi genç yaşta yalnız kalmasın diye köyün yaşlıları , bir savaş gazisi ile evlendirdiler. Topal Yusuf ile evlenen Şerife’nin 3 yıl sonra Elif adında bir kızı oldu.

...

Akşam üstüydü, tellâl bağıra bağıra Satı köyünün sokaklarını dolanıyordu;

“Duyduk duymadık demeyin! Cuma günü her haneden bir kağnı İnebolu’ya yük taşımak üzere hareket edecek!

Ertesi gün muhtar köy ahalisini bilgilendirdi.80 tane kağnı yarın sabah yüklenecek ve yola çıkacak!

Akşam köy bekçisi evleri dolaşmaya başladı. Ne vakit ve nasıl yola çıkılacağı hakkında bilgi verdi.

Sabah ezanı ile kağnılar yüklenmeye başladı.

...

Şerife bebesini bırakacak kimse bulamadı. İki öküzü ile kızı Elif’i aldı. Kağnısını yükletti top mermileri ile...

Kışın soğuğu, ayazı, karı vardı yolda onlara eşlik eden. Açlık vardı. Sessizlik vardı. Korku, korkunun yanında umut vardı. Cephane ve mühimmat Anadolu’ya İnebolu üzerinden ulaşmaktaydı. Atatürk şöyle demiştir zira;

“ Gözüm cephede, kulağım İnebolu’dadır”

Yavaş yavaş yola koyuldular. Öküzlerden biri düştü.

“Kurbanın olayım kara tosun beni perişan etme!

Hadi yürü , ne olur!” dedi Şerife.

Elif bir yandan ağlıyordu, anasının sardığı yorganın altında, top mermilerinin arasında. Hem üşümüş hem acıkmıştı.

Şerife ise öküzün yerine kendini sürdü kağnıya. Dönüp emziremedi bile yavrusunu.

Onunla bir yola çıkan köylüler uzaklaştılar... Yol her geçen saat daha ıssız hale gelmeye başlamıştı. Yetişmesi imkânsızdı artık Şerife’nin...

Gece hava kararmış, ayaza çalmış, tipi daha da hızlanmıştı. Top mermileri ıslanmaya başladı. Kendi üzerinde sadece hırkası vardı. Bir de bebeğini sardığı yün yorgan...

Yorganı ıslanmasın diye mermilerin üzerine serdi... Bebeğini de hırkasına sardı... Üstüne yattı bebeğinin. Soğuk yavrusuna ulaşmasın diye... Derin bir uyku bastı... Yavaş yavaş ağırlaştı gözleri. Hiç uyanmamak üzere uyudu kağnısının üzerinde. Yavrusunun kokusunda. Mermilerin arasında.

...

Gün ağarırken buldular kağnıyı. Mermilerin üzerinde taş gibi olmuştu Şerife Bacı.

Birden bir bebek sesi geldi, mermilerin arasından. Elif ağlıyordu...

Mermiler kuruydu...

....

Şehit Şerif’e Bacı; 21 yaşında kundakta bebeği ile cepheye mermi taşıyan ve yavrusu yerine toprağını vatanını düşünen bir Türk kadını idi.

....

Şerife bacı bilmiyordu, canı pahasına kurtardığı vatanın bu hale geleceğini.

Ne bilsin 21 yaşında şehit düşen Şerife bacı bir gün Zafer Bayramı’nın sesiz sedasız kutlanacağını.

Haberi yok ki gencecik eşini şehit veren Şerife ‘nin andımızın bile okutulmayacağını.

Ah ne bilsin öksüz, yetim evladını bırakan Şerife bacı Türkiye Cumhuriyetinin yazılması için bile mücadele vereceğimizi...

Ne bilsin Şerife Bacı, Atasına yoldaş olup can verdiği vatanda milli değerlerimizin tartışılacağını...

Ruhları şad, mekanları cennet olsun.

Tarihte bugün 23 Temmuz Lozan Antlaşması'nın yıl dönümü

2023-07-23T20:55:00.001+03:00

TÜRK MİLLETİNİN EŞSİZ VE BENZERSİZ LOZAN ZAFERİ KUTLU OLSUN!

BAĞIMSIZ YAŞAMAK İCİN, BAĞIMSIZ DEVLETTE YAŞAMAMIZ İÇİN CANINI FEDA EDEN TÜM KAHRAMAN KUTLU ŞEHİTLERİMİZİN RUHU ŞAD OLSUN!