yolayazmak / on the road

Petersburg. Geç kalınmış bir yaz - ı -

2017-04-28T14:02:00.002+03:00

Biz hep yeryüzünü, yaşadığımız şehirleri, tükettiğimiz yolları dikey lahitler, bloklar gibi sıralanmış, sırtımıza, boynumuza ağırlığınca çoraklanmış, saplanmış binalardan ibaret sanırdık ya, yatay, göğe diklenmeyen çatıları, insanı sindirmeyen, gölgelemeyen, ufaltmayan enleri ile de bir var olma mümkünmüş.

Petersburg'dan döndüğümden beridir "İstanbul gibisi yok" muhabbetlerinden koşar adım uzaklaşıp, kendimi Nevsky'den bir kibrit kutusuna doldurduğum oksijenin ufacık aralığında nefes nefese buluyorum.

Manon abi söyledi geçenlerde, cebinde gizlediği tam takım sigara paketi buram buram sigara aranırken: "İstanbul Avrupa'nın açık hava kerhanesidir" diye.

Yulia, Mayakovskaya metro istasyonunda "Nerede kaldın Hopçik?" samimiyetinde ilk buluşmayı plaseleyince açtım haritayı o an nerede konar göçer bu şehrin sahafları birbir işaretleyiver dedim. Böyle bir ara pasa hazırlıksız tabi yürü be "Şapşik" deyip de geçiştirdi.

Sonra giriyorum sahaflara, çıkıyorum kitapçılardan Nâzim diyorum, Nâzım diyorum, elimde kağıda yazılı Rusçası bak "Назим Хикмет" diye gösteriyorum. Yok! Şiir deyince, 1900'lerin başları deyince, turistlerin Peteresburg'u, müdavimlerinin Piter'inde bilinen tek kapı Yulia'nın o gün sapsarı kaskatı duvardaki ufacık pencere aralığına çıkıyor. O pencere aralığında hâlâ ve her geçen gün daha fazla şair Anna Ahmatova'nın Stalinist rejimin yasak ettiği dizeleri ve kurşuna dizilen eşine, fahişe ilan edildiği şehrin etiğine çığlığı yükseliyor;

"Yaban balı özgürlük kokar,toz, güneş ışını kokar, bir kızın ağzı - menekşe ve altın - hiçbir şey kokmaz altın. Tereotu su kokar, aşk ise elma ama biz biliyoruz artık yalnız kan kan gibi kokar..."

Karşımıza Hermitage Müzesi'ni almışız, panoramik şehri milim milim didiklemek için enfes bir suhulet. Nevsky boydan boya şehri bölerken, açılır kapanır köprüler suyun akışını, şehrin dinamizmini hızlandırıyor. Mila yüzünde doğal mı doğal bir gülüş taşıyor, aralıksız. Sakin ve huzurlu her daim. (Sonraları Slavlara biçilen "soğukluk" vasfının ölçüsüne göre serinkanlılıktan, bedbinliğe uzanan bir galat-ı meşhur olduğunu ama pek hakikat içermediğini düşüneceğim.) 25 yaşındaki bir kadından beklenmeyecek kadar sakin. Hele de "Babam 2 yıl önce bir görev için gitti bir daha da dönmedi" derken.

Yalınayak kaldı Piter'in ince kumunda. Sonra her şehri, insan bir fon müziğiyle gezer aslında, dogmatik içinden çıkamadığı notalarla sen de belki bu notalarla gezersin ve özlersin bir gün, geri de dönersin belki bu tınıyla deyip cebime sıkıştırıverdi bu notaları:

Sonra baktım isminin Zagreb radyosu olmasını umduğum bir radyodan bu ezgiler dökülüyor. Tarihe baktım tam 1 yıl olmuş Petersburg'un "yüzünü görmeyeli, elini sarmayalı, gözünün içinde durmayalı, aklının aydınlığına sorular sormayalı, dokunmayalı sıcaklığına karnının."

Nevsky'nin Neva Nehri'nden nasiplenmiş kokusu dolu kibrit kutusu sukut-u hâyal olalı 1 yıl, Beyaz Geceler Petersburg'da başlayalı çok değil belki 10 gün, geç kalınmış bir yazı geç kalınmış bir yazıda teselli edeli birkaç dakika olmuş.

"İstanbul gibisi yok"larla tembihlenip avutulan, biz orta ikiyi zorda olsa bitirmiş orta sınıf terk çocukları için her yaz biraz daha geç, her teselli biraz daha fazla geç kalınmış.

Sivil ölümden konuşuyoruz dağılan neftilikler arkadaşlar

Makedonyalı kalın usta marangozlar.

Kapaklanır bir adam daha kaçıncı, aktığımızı görünce

ters çevrilmiş kente karşı işte onun denizlerine

delikanlı kostaklarımızı çıkarmış ve ırmaktır.

Erkek ölümden konuşuyoruz yeni ormanlardan dahi

"dikeni seven gülüne katlanır bir kadın"dan.

Haramiler ki kırkın üstünde artık sayıları

bir küçük tabut tabakada gezdirirler ölüleri

fakfon burunları çekmek üzre, ince çağrışımlıdır.

Ey orta ikiden ölerek ayrılan çocuklar!

aslında başlayan askerler tabiatta

hâlâ tramvaydan Sirkeci'de mi inerler?

süsüne kaçılmamış bir cenaze törenine gitmek için.

Kalbim Suriye'de Kaldı

2014-03-23T19:21:00.000+02:00

Suriye'den haberler geliyor, üzücü haberler. Domino etkisi mi? Türkiye'ye sıçrar mı? Beşer Esad güç gösterisi peşinde mi? gibi stratejik sorular da cevapları da hiç umurumda değil.

Ama Suriye'nin o kadirşinas insanları, iki kelime Arapçamıza kırk yıllık dost samimiyetini esirgemeyen, elleri evleri gibi yorgun, elleri evleri kadar mahcup insanları, herşeye rağmen yaşayabilmenin munis ustaları, onlar fikrimden çıkmıyor.

Yabancı haber ajanslarında Suriye ile ilgili son dakika haberlerinden geçilmiyor. Niçin? Ortadoğu'nun o çatışmacı, gerici imajı hiç silinmesin için. Doğu Batı yanılsaması hep sürsün için.

Kalbi Suriye'de kalmış bir yolcu olarak hiçbir batılı haber ajansında bulamayacağınız Suriye'den insan manzaraları. Suriye'ye yeniden gittiğimde yüzlerine bakabilmek için.

Zamanın içinden geçen şehir, Hama'dayım. Hama Meydanı'nı ortadan dört büyük dilime bölen saat kulesinin önünde. Karşıda gözünü göğe dikmiş Suriye Devlet Başkanı Beşir Esad'ın büyük bir posteri. Yollar taksiler ile sapsarı, topuklu ayakkabıları, sade makyajları ile kızlı erkekli gençler Kültür Merkezi'ne doğru yola koşturuyor. Objektifimi onlara doğru yönlendirip birkaç fotoğraf çekiyorum. Geleneksel entarisi içinde sadece gözlerini görebildiğim bir kadın eliyle yanındaki oğlunu işaret ederek fotoğrafını çekmemi istiyor. Kadın gururla oğluna bakıyor, çocuk gülümsüyor denklanşöre basıyorum. Sonra mutlu gözlerle en içten teşekkürü ediyor ve gidiyor. Öylece kalıyorum, mail adresi yok, posta ile gönderir misin yok herşey zamanın içinden geçen bu özel şehirde bir anlığına mutlulukla durdurmak zamanı, yaşadım diyebilmek.

Madam Lucine ile ilk tanıştığımızda ingilizce konuşuyordum ki bana Türkçe konuş çocuk dedi. Kendisi Halep'teki Baron Otel'in işletmecisi. Baron Otel'e insanlar Mustafa Kemal'in, Arabistan'lı Lawrance'ın, Agatha Christie'nin yattığı yatakta uyuyabilmek, soluduğu havayı duyumsayabilmek için geliyor. Baron Otel'de tarihi ve onun kahramanlarını özenle, sevgiyle koruyor. Baron Otel'in ilk sahibi Arapgir'li bir Ermeni olan Krikor Baron Mazlumyan. Madam Lucine'de kendi deyimiyle 'Seferberlik'le Anadoluyu terk etmek zorunda kalan bir Ermeni ailenin kızı. Madam Lucine bitmek bilmez enerjisi, sürekli yeni bir şeyler üretme çabası ve güzel lafının anlatmaya yetmediği öğretici Türkçesi'yle hep aklımda.

Hassan, Palmira antik kentinde at biner, sabah erkenden develerle yolculuğa çıkar, akşam Palmira çölünün ıssızlığında motoruyla karanlığı yırtar. Bunlardan vakit buldukça da hostel işletmeciliğini sürdürür. Kadim dostumdur, dörtgözle evlenmemi bekler, bana Palmira'da düzenleyeği balayı etkinliği için sabırsızdır. Gösterilerin başladığı haberini alır almaz ilk ona ulaştım. İyi olduğunu, yeni kız arkadaşıyla Türkiye planları yaptığını söyledi. Kız arkadaşı Pamukkale'yi merak ediyormuş, gider miyiz dedi? Gitmek ne kelime, Arak'tan daha promilli içecekler bile içeriz dedim.

Başka bir kasaba Maalula'nın İssah ile Hasan amcaları. Uzakta kahkahalarla bir ağaçtan bilmediğim meyveler topluyorlardı. Atladım gittim yanlarına, ne bileyim Medeniyetler İttifakı diye projeler dillendirenlere alın size proje diyecek bir hikayeleri var. Bana aldırmadan keyifle ağaçtaki saplı meyveden topluyorlar. Doğal olarak tek kelime ingilizce bilmiyorlar bendeki birkaç kelimelik arapça da sadece selamlaşmamızı sağlıyor. Ağaçtan ne topladıklarını sordum el hareketimle, kırmızı küçük taneleri olan meyveden yemem için verdiler. Tanelerinden ısırdım oldukça ekşi, aromalı bir bitki topladıkları. Arapça Türkiyeli olduğumu söyledim, aralarında konuşup samimi bir şekilde başlarını salladılar. İki eski dost oldukları yüz hareketleriyle anlaşmalarından, birbirlerine karşı şakalaşmalarından belli. Kendi ismimi söyleyerek Hasan amca ve İssah amca ile tanıştım. Hasan amcanın Müslüman, İssah amcanın ise Hristiyan olduğunu öğrendiğimde ise şaşkınlığımı gizleyemedim. Onlar da benim şaşkınlığıma şaşırmış olmalı. İssah amcanın Aramice ve Arapça bildiğini öğrendim, daha fazlasına da dil koşulları müsade etmedi. Bir akşamüzeri bir vadi yamacında hayranlıkla tanıştığım Maalula, Hasan amca ile İssah amcanın ayrımsız dostluğuna ortak ederek beni uğurladı.

Hama'ya has peynir tatlısı Halevey Jibne, Hama'daki ve çevre illerdeki pastane tezgahlarının vazgeçilmezi. Genellikle fıstıklı, bademli baklava türü tatlıları ile öne çıkan Suriye mutfağında Halevey Jibne farklı bir yere sahip. Yumuşak ve şekerli hamur içine rendelenmiş beyaz peynir parçalarından oluşan tatlı soğuk olarak ikram ediliyor. Açıkta satılan yerlerde tatlının bulunduğu tepsinin kenarına buz poşetleri konularak soğuk kalması sağlanıyor. Hama'da bir öğlen sıcağında Suriye'nin tadına doyum olmaz çeşit çeşit tatlılarını acaba bu nasılmış diyerek löpürdettikten sonra sıra Halevey Jibne'ye gelmişti. Elbette o zamana kadar pastanedekilerle kaynaştığımız için Reshad pazılarını da tatlının yanında göstermekten çekinmemişti. Reshad, bu tatlı, pazı mı yapar demek istedi hala anlamadım.
O bizi taksisine aldığı için sevinçliydi, biz de güler yüzlü birinin taksisine bindiğimiz için. Türkiye'li olduğumuzu öğrenince, teybe bir cd taktı ve gençliğinin ilk demiyle İbrahim Tatlıses ''Sabuha'' diye seslendi. Sonrasında taksici dudaklarıyla ona eşlik etti. ''Bırakıp gitme dedim..'' Ne söylediğini anlar gibiydi, Suriyelilere has tevekkül ve tebessüm ile eşlik etmeyi sürdürdü. Sonra ineceğimiz yere vardık. Elindeki paralar ile tebessümün bir alakası yok, taksi parasını binbir dil dökmem sonucu aldı. O gülüşü, bakışı, selamlayışı ise aklımdan hiç çıkmadı.

Yeşilyalı Yol üstü Lokantası

2012-09-05T17:22:00.000+03:00

Giresun'dan Trabzon'a seyrederken. Tirebolu'yu geçip, Görele'ye gelmeden.
Kendi halinde ağaçların yamacında bir yol üstü lokantası, Yeşilyalı. İstanbul'dan kesin dönüş yapan Giresun'lu bir ailenin dört masa lokantası.

Duvarda tozlu bir kemençe, masada halis Vakfıkebir ekmeği. Tuzluklar nem yorgunu. Dışarının plastik sandalyelerinde yağmur çiseliyor. Menüsü öyle ahım şahım değil. Kelle paça, haşlama, şansınıza varsa mercimek ve Akçaabat köfte. Ustam bugün açmayacaktım, fındığa gidecektim, yağmur yağdı ben de açayım dedim diye anlattı, o gün sadece iki porsiyon Akçaabat köftesinin çıkmasını. Ustamın hanımı mutfaktan öyle kokular yayıyor ki dışarıya,kestane ağaçlarının kokusuyla yarışır.

Öncesinde bir kelle paça geldi, yediğini hissetmek böyle bir şey. Kokusu ayrı tadı ayrı güzel. İkinciyi içmeden durabilene aşk olsun. Tazelik diye bir şey var onu algılıyor insan yeniden, bazen. Sonra o mucizevi ızgara Akçaabat köftesi geldi. Lezzetin mucizeleriye bir yol üstü lokantasının, bir ayağı çukurda tahta masalarında da karşılaşabilirsiniz. Lezzetin ve mutluluğun adresi çok zaman kıyıda köşede bir yerlerde. Ustam çekinerek söyledi ''Trabzon'dan bile buraya köfte yemeye gelenler var, sizin gibi yoldan geçerken rastlayıp, sonra vazgeçemeyenler.''
Yeşilyalı, reklamsız, trüksüz, canı istediği zaman açılan, yemeklerinin ve muhabbetinin tadı sonraları hep özlenen bir yol üstü lokantası.
Kellepaça, Haşlama: 5 , Mercimek: 3, Akçaabat Köfte: 8.

Gabriel abi, Daho, HİÇ.

2012-08-31T02:11:00.001+03:00

Yunus gösteri merkezinden alkışlar yükseliyor. Hem alkışlardan kaçmaktı amaç hem şöyle sağlam Gürcü küfürleri öğrenmek. Saatlerdir ayışığının enkazında Batum'un dip sokaklarındayım. Sovyet mimarisi karanlıkta bile ışıl ışıl. Çok katlı iç içe sararmış bina yüzleri. Balkonlar ufacık. Ufacık balkonlarda büyük mutluluklar yaşanmaz diye birşey yok. Daha güzeli bile yaşanır hatta. Da ''good bye Lenin'' diyeli çok olmuş bulutlar. Amaç demlenmekse de kültürel bir motivasyon olsun için efemeracıya girdim. Baba köşede oturmuş uzun uzun yolları izliyor. Müşteriyi umursamayacak denli yol almış belli ki. Eski paralar, gümüş ibrikler, pullar, tablolar. Stalin pulu 1928 tarihli. Mavi elips desenin içinde Stalin gövdesi. Baba 8 Lari yazmış fiyatına. Neredeyse 10 Lira. Babaya pulu gösterdim gerçek mi, imitasyon mu gibisinden. Kafa salladı. Ama bana değildi cevabı, kendi sorusunu cevapladı. Eyvallah dedim ayrıldım, babanın daha yolu uzun. Sonra yol boyu kendime küfrettim. Godoş koleksiyonerler gibi imitasyon mu, gerçek mi? Soruya bak. Sonra pul pul oluverdi tenim işte, hakikati metalaştıran şu düzenin kaçıncı yalancı öznesiyim.
Yol kenarında fotoğraf çeken birini görsem içim gıdıklanıyor. Ama karar verdim o düdük delikten bakmayacağım bu şehire. Bu masumiyetin ve körebenin şehrine. Fotoğraf dediğin körleştiriyor işte. Eve dönüyorsun elinde onca fotoğraf, elin yüzün, anıların tertemiz. Ee..
Onca kahkahayı, saydam kaldırımları, sıyrılan etekleri, uzayan ökçeleri, curcunayı bir düdük delikte esgeçmişsin. Esgeçmişsin 90'lık köşebaşı votka imalatçısı Kata'yı.
Birahaneleri kesiyorum, otel localarına sırtımı dönüyor, Batum'un kıyısında SSCB'nin eski kurtarılmış mahallesi Eras Caddesi'ne dalıyorum. Birahane ufak, ışıksız, cadde dibinde bir masalık yeri var. Kimse gelmesin diye yapılmış sanki. Girişi dik merdivenlerle alttan. Aşağıdan aldım bir masayı hop caddeye, yandaki masanın dibine. Tekil yuvarlak masanın çevresindeki harbi ağbilerden ''Ne oluyor'' bakışı. Aynı bakışın daha serti Marlen'den de. Esmer bir buldog güzeli işte. Sarışın Gürcü hatunlarından sonra göz kontrastı için birebir. Tuttum boynundan Marlen'in. Esmer fıstık seni. Gabriel abi dayanamadı 'hello' dedi.
Sonra Daho'yla tanıştırdı işte. Adam bildiğin evsiz. Dünya adamın şeyinde dönüyor. Belki de dönmüyor öylece duruyordur. İngiliz prensinden daha hür, Japon budistten daha huzurlu yaşıyor. Batum'un HİÇ elçisi. Yaslamış sırtını plastik sandalyeye. Omzunu milim çevirmiyor. Sadece başını döndürüyor Daho. İngilizce mi, doğru dürüst Gürcü'ce bildiği bile şüpheli. Ne işi varmış filan dedi? Sordurdu Gabriel'e. Beni hiç tutmadı. Gabriel sözün başları, açık konuştu ben Türkleri ikiye ayırırım dedi. Yavşaklar ve yavşak olmayanlar. Bu tezini harita üzerinde de belgeledi. Karadeniz kıyısında mesken tutmuş olanlar yavşak diğerleri iyi. Gabriel o yavşaklardan bahsettikçe basıyor biranın gözüne. İnce uzun bardakta üçte biri diri diri köpüklü, içimi kolay, lokum gibi bira. Gürcü birası Gürcü şarabıyla yarışır.
Sonraları ince uzun bira bardakları uzadıkça uzadı. Gabriel abi bir kerede anlattı. - Bardakları uzatabilirseniz Gabriel olur abi, Daho hala Daho - Siktiklerim geliyor dedi veriyor parayı kadına, sanki bütün şehri aldılar sanıyor... O siktiklerim buradan geçmez. Otel odalarından öteye geçmez. İnsan olacaksın dedi kalbini göstererek, insan olacaksın. Daho Gabriel abinin sinirlendiğini görünce bana ters ters baktı. Gabriel abi anlattı da birşeyler, sonra Daho bir kısa 'Haa' çekti.
Sonra birahane kapandı. Daho birahanenin önündeki plastik taburede kaldı. Gabriel abiyle sahilde demlenmeye giderken biliyordum gözü hep arkamda olacak. Almanlar sizi hep takip eden bir babaanne vardır derler. Beni de artık takip eden bir Daho var. Yersiz, yurtsuz, evsiz bir adam. Kimseye eyvallahı olmayan bir HİÇ. Günlerdir bir HİÇ'le yaşıyorum, bir HİÇ uğruna başım dik.

Bolivya'nın Zorlu Vadisi: Yungas

2012-07-28T17:29:00.000+03:00

Yungas Vadisi, Peru, Bolivya ve kuzey Arjantin'i çevreleyen Ant dağlarının doğu yamacında yer alan yüksek bir geçiş bölgesi. Yolculuk literatüründe ölüm yolu olarak adlandırılıyor ve dünyanın en tehlikeli yolları listesinin başlıcası. Kamyon şöförleri Coca yaprağı ile küçük ve büyük baş hayvanları La Paz'a ulaştırmak için bu yolu kullanmak zorunda. Eğer başarıyla Yungas vadisini geçerlerse alacakları ücret 140 avro.

Yungas Vadisi'nin dik arazisi araçlar için tehlikeli bir geçit olmakla birlikte Coca toplayan Cocalero işçileri için de başka bir tehlikeli yolculuğun adı. Cocalero işçileri tek geçim kaynakları olan Coca fidanlarına gitmek için 20 yıldır kendi imkanlarıyla yaptıkları bir tel yolunu kullanıyor. 20 yıldır Yungas Vadisi'nden Coca fidanlarına geçmek için çelik kablolarda salınarak yolculuk ediliyor. 400 metrelik bir mesafede yer alan bu 20'ye yakın tel saatlerce sürecek yaya yolculuğunu dakikalara indiriyor. Cocalero'lar Yungas Vadisi'nden kendilerini tele bağlıyor ve hızlıca karşı tarafa doğru kendilerini bırakıyorlar. Karşı tarafa çarpmamak içinse yaprak ve dalları kullanıyorlar. 20 yılda bazı dikkatsizlikler sonucu sadece 3 kişinin tellerden düştüğü söyleniyor. Kadınlar ise genellikle bu tel yolunu kullanmayıp yürümeyi tercih ediyor.

Coca İnka'lardan bu yana Boilvya'nın temel geçim ve stres atma kaynağı. Coca çiğneyenler acı duymadıklarını, rahatladıklarını ve La Paz'ın yüksek rakımlı çehresinin oluşturduğu strese karşı rahatlamalarını sağladığını söylüyor.

Aynı sudan içmemişiz biz

2012-05-24T14:34:00.003+03:00

İsviçre Zürih'deki 122 yıllık makina fabrikası binası, İstanbul Şişli'deki 82 yıllık likör fabrikası binası. İkisi de tarihi ve artık kullanılmıyor. İkisi de kent hafızasının önemli bir temsili. Şişli'deki bina sadece kentin değil Cumhuriyet tarihinin de bir temsili. Şişli Likör fabrikası Cumhuriyet'in ilk mimari yapılarından biri. Zürih'in Oerlikon semtindeki 122 yıllık makine fabrikası yeni demiryolu hattı ile kesişince tarihi binanın kaydırılmasına karar verildi. İsviçreli mühendisler 6 bin 200 tonluk binayı kızağa koyup 60 metre kaydırdılar. Bu tarihi koruma operasyonu 6 milyon liralık bir maliyetle gerçekleşti. Yetkililerin açıklamalarına göre 60 metrelik bu kaydırma Avrupa'da da ilk kez gerçekleşti.

Şişli'deki 82 yıllık likör fabrikası 2006 yılında betonarme tekniğini gösteren ender yapılardan biri olması sebebiyle ‘Endüstriyel Miras’ kapsamında tescil edilmişti. 22 Mayıs 2012'de ise Toki iştirakli 157 metre yüksekliğindeki 400 konutlu iki gökdelen için 4 Numaralı Tabiat Varlıklarını Koruma Komisyonu kararı ile yıkıldı. Adı koruma komisyonu ama sadece adı var.

Zeugma'da, Allianoi'de, Sulukule'de olduğu gibi aynı ''bilmeyenlerin iktidarı''. Neoliberalizmin mutenalaştırma bürokratları. Korumayı yıkmakla özdeşleştirmiş aynı zavallı, çapsız anlayış. Tarihi yapılara uygulanan aynı burjuvazi terörü. Bertolt Brecht; ''Büyük sıçrayışı gerçekleştirmek isteyen, birkaç adım geriye gitmek zorundadır. Bugün yarına dünle beslenerek yol alır'' der. Ekonomide şahlandığını iddia eden Türkiye burjuvası ve bürokrasisi geriye atacak o birkaç adımını itina ile yok etti ve etmeye devam ediyor. Belleksiz ve kültürsüz bir kentin üzerine inşa ettiği o gök'delenler mislice kendilerine girmekte gecikmeyecektir. Umarız yanlış bir yerlerine denk gelmez.

İsviçre'de, Avrupa'da ilk kez gerçekleştirilen tarihi kaydırma bilinci, Türkiye'de örneklerini daha önce de izlediğimiz dünyada eşine az rastlanır tarihi yıkarak koruma bilinci. Irak'ı işgal eden Amerika bile Irak Ulusal Müzesini bu kadar sistemli ve vahşi yağmalamamıştır.

İsviçre'nin yaptığı korumaysa Türkiye' nin yaptığı ne? Onların içtiği su ise bizimkilerin içtiği ne? Aynı sudan içmemişiz biz.

Metin Yeğin'den Brezilya Evsizler Hareketi

2012-05-08T23:13:00.004+03:00

Burnu ekonomik krizde sürten neoliberalizm hala kendi kentlerinin inşasına devam ediyor.. Nasıl feodal beyler, kendi şatolarını, kalelerini yaptıkları gibi neoliberalizm de bütün kentlerin ortasına dikilmiş kuleleriyle kente kimin hakim olduğunu gösteriyor. Kapısında yoksul mahalelerden tutulmuş güvenlik görevlilerinin beklediği etrafı yüksek duvarlar, elektrik telleri ve mutlaka ki kameralarıyla çevrili steril siteler, alışveriş merkezleri ve hijyenik surlarla çevrili yeni egemenin şatoları buralar.

Pek hesaba katılmasa da geçmişte kaleler ve şatolar esas olarak dış düşmanı durdurmak için değil görkemi ve imkansızlığı ile halkın isyanını durdurmak için yapılmıştır. Koruma gücü kocaman çirkinlikleriyle doğru orantılıdır. Yani ne kadar büyük ve çirkin yaparsanız o kadar çirkin bir iktidarın mümessilisinizdir. Neoliberalizmin esas oğlanı finans dünyasının şatoları, camdan kuleleri aynı işlevi görür ve hiç kimse 20-30-40 katta ne iş yapıyorsunuz abi siz ya diye sormaz. O kadar paranız var mıdır sahiden orada saymak için? Ya da odaların büyüklüğü ve sahte serinlik ve küresel ısınma yaratan klimaların üflemeleri içinde birbirinize yeni takım elbiselerinizi ve döpiyeslerinizi ve bilmediğim ve hiç giymediğim bir sürü şeyinizi sergilemek için midir uzun koridorlar ve birbirinizi süzdüğünüz 30-40 kat asansörleri?

Oralardan bugünün dünyasının etiketleri, altın ve platin kredi kartları, toplama kamplarının yakamıza iliştirilmiş sarı yıldızları dağıtılır. Oralardan ne kadar borcumuz için, ne kadar haciz gidileceği hesaplanır ve oralardan bir düğme basımı alışverişlerle borsa denen kumarhanede hiç dahil olmadığımız, önünden bile geçmediğimiz binalarında yapılan alışverişle cebimizdeki para eksilir. Her sabah kalktığımda neden Tokyo, New York, Londra ya da bilmem nere borsasındaki yükseliş ve düşüşler nedeniyle ekmeği ne kadar pahalı yiyeceğimiz belirlenir. Yani şeytanın kuyusudur oralar ama bütün bunları yapabilmek için bile çok büyüktürler. Amaçları bunları yapabilmek için bir yer değil aynı ortaçağ şatoları gibi kendi halkına karşı büyük görünme, yıkılmaz görünen firavun mezarlarıdır.

Ülkemde adına ‘Kentsel Dönüşüm’ dedikleri yoksulların kentlerden sürülmesi yani neoliberalizmin kendi kentini inşa etmesi dünyada da devam ediyor. Brezilya’da yoksullar önce köylerinden edildiler, ardından kentin kıyısından bucağından sürülüyorlar. Uzmanların ve mütahitlerin dünyası onları yok sayıyor. Öyle bir formülleri var ki bir türlü denk gelmiyor. Bir yandan birilerinin sokakları süpürmesi, güvenlik kapılarında beklemesi ve o yüksek duvarları örmesi gerek öte yandan bunu yapanların oralarda yaşamaması gerek. ‘Ah nasıl yaşıyorlar oralarda’ diyip bir de dudak kıvırıyorlar sanki bunun nedeni onlar değilmiş gibi. Buruşturulmuş yüzler eşliğinde kendi evlerini temizleyenlerin evlerinin kirliliğinden bahsediyorlar…Ah sen burjuvazi; ne kadar iki yüzlüsün ve tencere dibi gibi kara….

Brezilya’da neoliberal şatoların yani kulelerin, alışveriş merkezlerinin çevresinden süpürülen yoksullar ise kendi ‘Kentsel Dönüşümleri’ gerçekleştiriyor. Daha önce ‘Topraksızlar’ kitabında, filminde anlattığım MST-Topraksızlar hareketi şimdi kent yoksulları ile kentte toprak işgal ederek ‘Barınma hakkını’ talep eden yoksulları örgütlüyor. MTST-(Movimento Trahabodores Sem Teta) Sao Poula başta olmak üzere Rio da Jenerio, Campinas’da 5000 evlik yeni kentler kurdu. Büyük ilan tahtalarından, parti flamalarından, veresiye alınmış üstleri kaynatılmış soğan kabuklarıyla boyanmış tahta plakalardan ama içinde ne yazık ki bir türlü eksik olmayan televizyonlardan, hatta güçlükle sığdırılmış koltuk takımlarından ve umutlardan inşa edilmiş binlerce ev.

MTST’yi Evsizler Hareketini anlatmaya devam edeceğim. Brezilya’dan Şili’ye giderken yazıyorum bu yazıyı ama anlattığım bütün sokaklar bizim hikayemizdir.

Metin Yeğin

Bernhard'dan Avusturya'ya

2012-05-08T00:23:00.002+03:00

''Ne övecek, ne lanet edilecek, ne de yakınılacak bir şey var ortada, ama pek çok şey gülünç aslına bakarsanız, insan ölümü düşündüğünde her şey gülünç. İnsan yaşamdan geçip gidiyor, etkilenerek ya da etkilenmeksizin, sahneden geçiyor, her şeyin yerine bir başkası konulabilir, dekor parçalarından ibaret bir devlette talimli yada talimsiz yaşamak; bir yanılgı! İnsan anlıyor, her şeyden habersiz bir halk, güzel bir ülke ölmüş ya da vicdansızlıklarında dürüst babalar, yalın, gereksinimleri bağlamında yoksul mu yoksul ve küçük insanlar.
Her şey, son derece felsefi ve dayanılmaz bir tarih öncesi. Çağlar bunamış. Devlet, hep çöküp gitmeye yargılı bir oluşum, halk ise hep ahlaksızlığa ve akıl zaafına yargılı bir kalabalık. Yaşam, bütünüyle bir umutsuzluk, o yaşama dayanan felsefeler içersinde sonunda her şey delirmek zorunda.
Bizler Avusturyalıyız, her şeye karşı hastalıklı bir kayıtsızlık içindeyiz; yaşam karşısında genel bir kayıtsızlığı temsil eden bir yaşamız. Kendimiz hakkında acınası olduğumuzdan başka söylenebilecek bir şeyimiz yok, imgelem gücümüz sayesinde felsefi-ekonomik-mekanik bir tekdüzeliğin pençelerindeyiz. Çöküşün araçları, can çekişmek için yaratılmış yaratıklar, her şey içimizde açıklanmakta, ama bizler hiçbir şey anlamıyoruz. bir travmaya yerleşmişiz, kendimizden korkuyoruz, kendimizden korkmaya hakkımız var, belli belirsiz arka planda da olsa, korkunun devlerini görmekteyiz. Düşündüklerimiz, yeniden düşünülmüş olanlar, hissettiklerimiz birer kaos, varlığımız bulanık. Utanmamıza gerek yok, ama bizler de birer hiçiz ve kaostan başka bir şeyi hak etmiyoruz."
Thomas Bernhard - Ödüller

Delliğe Övgü ya da onaltışubatnotları

2012-02-16T17:23:00.016+02:00

*Ağustos'tan Şubat'a geçen zamanın tahlilini Şükrü Erbaş yapıyor: ''Karın kapattığı yollarda / Yalnızca serçelerin kanat izleri /Bir tek pencere görünmüyor ufukta / Gittikçe ağırlaşıyor hiçlik duygusu.''
Bu hiçlik duygusundan bizi zaman zaman da olsa uzaklaştıran deliler iyi ki var. Ve o delilerin en netamelisi, gezgin, Sri Lanka'da mahpus, etimolojinin fırlaması, küçük otellerin gavur hocası Sevan Nişanyan.

*Fikrine, yapımına ve fantezisine ortak olduğu İzmir Şirince'deki Matematik köyünden yukarıdaki kaya manzarasına bakarken burada birşey eksik diyor ve fotoşop marifetiyle Fethiye'nin Yaka köyünde bulunan Likyalılar zamanının Bellerofon Mezarını örnek alarak böyle bir yapı hayal ediyor.
15 Nisan 2009'da taşa ilk çekici vurarak işe koyulan Nişanyan 19 Şubat pazar günü kaya mezarın açılışını yapacak. Törende helva ve sınırsız miktarda şarap vaat eden Nişanyan eseri; Kayserkaya mevkiinde yekpare kayadan oyulan mezar, altı metre yükseklikte ve dörtbuçuk metre eninde İyon tarzı bir tapınak cephesine sahip diye tanımlıyor. Alliaonai'si sular altında kalan İzmir ikibin yıl sonra bir kaya mezarına kavuşuyor. Tabii koruma kurulu, özel idare kurulu gibi bürokratik zavallılıklar izin verirse. Şimdiden kayayı sit alanı ilan etmişler bile. Davalar eli kulağındadır diyor Nişanyan ve ekliyor öldükten sonra bu mezara gömülmeyi şimdilik düşünmüyorum. Bu konudaki soruları öldükten sonra düşünürüz. Kaya mezarın yapım sürecini buradan ayrıntılı bir şekilde okuyabilirsiniz. *Gazella Travel Designer şirketi ''Gazella ile 3 Kıta 1 Blogger'' adı ile bir gezi yarışması düzenliyor. Başvuru süreci 2 hafta olan yarışmaya katılmak için blogunuzda üç adet gezi yazısı olması gerekiyor. Daha sonra halk oylaması ile ilk 10'a kalan blog yazarları ayrıntılı olarak gitmek istedikleri yer ile ilgili hayallerini yazacak ve jüri değerlendirmesi ile birinci seçilen aday, Gazella tarafından bütün masrafları karşılanmak üzere yaklaşık 2500 avro değerinde bir tatil kazanacak. İkinci ve 3. seçilen finalistler de tatil hediyesi ile ödüllendirilecek.

Yarışma jürisinde bulunan Özlem Pansiyon teyze oldum, abla oldum beni jüri yaptılar şeklinde bir yakınma yazısı yazmış ama Türkiye'deki ilk ve hala tek samimi seyahat bursunu organize etme deliliğini sürdürdüğü için hala hepimizden genç olduğu aşikar. Bir gezi şirketinin seyahat bursu organize etmesi güzel ama bir pansiyon sıcaklığını ve samiyetini hissetmek oldukça güç. Şirket hayallerimizi gerçekleştirmemizi vaat ediyor, pansiyon ise yola çıkmamızı.

Yola mı çıkmak istiyoruz büyük hayaller gerçekleştirmek mi?

*Metin Yeğin Bolivya'dan seslendi: ''Normal bir gece yolculuğuydu. Otobüs karanlığın içinde ilerliyor. Bir yerde durunca, pencerelerinin önü tavuk, pilav, cola, su ve meyve kompostosu satıcılarıyla doluyor, biraz uzun durursa herkes inip sağa sola işiyordu. Kocaman açılan camların yanında çardakta uyur gibi yıldızlara sarılıp gidiyorduk. Bir ara çok uzun durdu. Böyle bir durumda, hemen diğer yolcuları kontrol etmek gerekiyordu çünkü bir kere Arjantin’de bizi otobüste unutmuşlardı. Bütün yolcular uyuyordu. Sorun yoktu. Muhtemel, bir barikatla yol kesme olmalıydı. Otobüs böyle durumlarda biraz geri gidiyor, bir dağ yoluna ya da sadece dağa sapıp gidiyordu. Açık kapalı camlardan, üst ve alt kapaklarından ve her yerden içeri toprak yağıyordu. Gözümüzü toprağa doyuruyordu. ...Garip bir dünya. Grev hakkı gibi bir barikat hakkı gelişiyor. İzinsiz gösteri düzenleme hakkı gibi, bu origamik demokrasinin bir kenarına sığışıyor. Sevinmeli belki. Fener alayları düzenlemeli ama mutlaka yollar kesilmeli. Gerçek ya da temsili hak arama milisleri, çalışma planları, iş, ekmek ya da dört çeker araba ruhsatları. Artık hepimiz, bütün dünya, Köroğlu çocukları...''

*Yollarda görüşmek üzere, Şirince'ye gidenler kaya mezarına nazır bir kadeh de bizim için şarap içsin.

onbirağustosnotları

2011-08-11T15:36:00.009+03:00

*Michigan Üniversitesi, otostop üzerine bir araştırma yürütmüş ve sürücünün gözlerinin içine bakarak otostop çekmenin başka yöne bakarak çekmeye göre daha etkili olduğunu belirlemiş. Hippi kuşağına dair kötü haber iyi giyimli kişilerin daha çabuk araç durdurabildiği yönünde. Otostopu en kısa ve en etkili şekilde sonuçlandıranlar ise dekolteli kadınlarmış. Türkiye sineması dekolteli otostop çekmenin faydalarını çok önceden keşfederek Amerikan üniversitesine fark atmış görünüyor.

*Edinburgh Fringe Festivali İskoçya'da başladı. Sınır anlamına gelen Fringe adıyla düzenlenen festival bir tiyatro festivali olmasının yanı sıra alternatif bir oyun ve eğlence festivali olmasıyla da ilgi çekiyor. Yapımcılar, senaristler, oyuncular ve John Malkovich ve pandomim sanatçıları, küçük tiyatroların büyük sahnesinde buluşuyor. Festival bir haftasını doldurmak üzere ama geç kalmadınız. İki hafta daha sürecek festivalde bağımsız ve aykırı sahneler sizi bekliyor.

*Topraksız yoldaş Metin Yeğin Şili'den seslendi: ''Santiago Şili doğumlu arkadaşla arabada gidiyoruz. Ellerinde bir harita. İkisi de Şili’nin içinden, köylerinden değil. Bir yol bulup, para ödemeden eve varmaya çalışıyoruz. İddiaya girdik. Her yola girdiğimizde market kasaları bizi bekliyor. Bütün market kasiyerlerinin rüyalarına girdiğini düşünüyorum o sesin. Yolun paralı olduğunu fark edip dönüyoruz. Yeni bir yol deniyoruz. Sonra bir yenisini. Para ödemeden eve varamıyoruz. İşgaller sırasında kullanılan okul sıraları hoşuma gidiyor. Demek kopya yazmak ve yaslanıp uyumak dışında da işe yaradığı şeyler var. Neil Postman yazıyordu: ''Bir arkadaşım televizyonun üstüne kitaplarını dizdi. İki sıra rafın alacağı kadar kitap sığıyor üstüne. Bir diğeri ertesi gün sınavı varken odanın ampulü bozulduğunda, televizyon ışığında çalışmış sabaha kadar.'' İyi bir şey televizyon. İyi bir şey okul sıraları. Üst üste logo gibi dizilerek, barikat yapılabiliyor. Haiti’nin devrik lideri Aristide’ye, Naomi Klain soruyordu: ''Neden size karşı darbe yaptılar?” ''Üç nedeni var” diyordu Aristide: ''Özelleştirme, özelleştirme, özelleştirme.'' Ben zorunlu olarak her şeye evet demiştim ama üç şeyin özelleştirilmesine karşı çıktım: Telefon, elektrik ve suyun. Darbecilere el kılavuzu: Özelleştirme yapan bir hükümete darbe yapamazsınız.''

*Nil nehrinin piramitlerle mülhem ülkesi Mısır'ın otelleri Arap baharının ardından sinek avlamaktaymış. Eğer cesaretiniz varsa, Mısır havuzlu lüks otelleri ile çok uygun fiyatlara korkusuz misafirlerini ağırlamayı beklemekteymiş.

*Görüşmek dileğiyle erkekler dekolte işini fazla abartmasa iyi olur, Mısır'dan kart atın, Nefertiti'ye selamlar.

Vizesiz Paris

2011-07-28T14:17:00.016+03:00

Paris Nord,
Vanves, Le Vesinet, Chatelet, Bussy, Grigny..

13 farklı rota ile Paris Komünleri.
Simon Bouisson'un interaktif Paris anlatısı; Les communes de Paris.

Eyfel kulesi yok, turistik mavralar yok, şehrin sıradan ve gerçek yüzü var. Paris'in banliyöleri, arka sokakları, ağaçları, duvar resimleri, daimi yolcuları. Makinisti, manavı, sokak satıcısı, lanetlisi, genci, Cezayirlisi ile saf bir şehir anlatısı.

Simon Bouisson'dan yapay ve eğri şehir anlatıcılarına karşı yaratıcı ve öncü bir çalışma.
Şehrin belleğini kendi sesiyle kaydetme çabası. Paris'le yüzleşmek isteyenlere.

Alaçatı veya Kazananlar Kulübü

2011-07-13T22:59:00.027+03:00

Sonda söyleyeceğimi baştan söyleyeyim. Eğer paranız var ruhunuz yoksa Alaçatı tam da size göre bir yer.

Yüksek yüksek tepelere ev kurmaz bizim iş bilir butik otelci zevatı. Gider bir Rum evini talan eder içinde bir

tütsü yakar oldu mu sana otantik, ışıkları da biraz loş yaptı mı işte sana mistik.

Bir ibadet gibi ayak bastığı köylerde, koylarda, adalarda önce bağları yok edenler gibi iş bilir butik otel takımı da ayak bastığı köylerde, koylarda, adalarda önce o iklimin, sokakların, evlerin ruhunu yok eder.

Sonra kendi halindeki bir rüzgar köyünde sakız ağaçlarının, zeytin ağaçlarının yanında peyda olur vafılcısı, kıytırık tasarımcısı, lailası, zurnası, mevsimlik ünlüsü, sonradan gurmesi. Paranın inorganik insan tiplemeleri, tabiatın, kültürün zararlı haşareleri.

Gelirler bir merhabayı bile metalaştırırlar. Sakız ağaçlarının, reçellerin, kedilerin, rüzgarın tabiatını bozarlar. Binbir çeşit otun bile tadını, tabiatını bozarlar.

Askeriyenin boşalttığı köylere ''Önce Vatan'' yazması gibi inorganik zengin takımı da bir reklam tabelası gibi Uğur Mumcu'nun ismini yazar dokusunu tahrip ettiği sokaklara. Hem param var hem de Cumhuriyetçiyim imajı.

Geçiniz, bakın Uğur Mumcu ne diyor, ''Giresun'daki yoksul köylüler, sizin icin öldük. Ege'deki tütün işçileri, sizin için öldük. Doğu'daki topraksız köylüler, sizin için öldük. İstanbul'daki, Ankara'daki işçiler, sizin için öldük. Adana'da paramparça elleriyle, ak pamuk toplayan isçiler, sizin için öldük. Vurulduk, asıldık, öldürüldük ey halkım, unutma bizi…''

Sizin uzağınızdan bile geçmiyor. Utanın.

Anadolu'nun bir köyünde define bulmak adına, batıl inançları adına bir tarihi eseri yok eden insan ne kadar çağ dışı ve suçlu ise siz de o kadar çağ dışı ve suçlusunuz marka fetişleri.

Bir köyün kültürel mirasını kendi zevkleriniz ve uzuvlarınız adına yoketmeye çalıştığınız için, yerel kültürü, yerel muhabbeti, yerel damak zevkini, duvarların, sokakların yüzlerce yıllık ruhunu yok eden siz belediye başkanı, otel işletmecisi, dükkan işletmecisi, lokantacısı sizi tarihe ve zamana şikayet ediyorum.

Sizin ahlakınızı kayda geçiriyorum kazananlar kulübü.

Ankara'nın Yolları da

2011-06-19T00:09:00.021+03:00

Bozkırdır, içredir kendine.
Bir taş atsan hani bir ömür geçer de taş düşmez yere.

Ah eslerin taşrası.

Diyeceğim bekleme, sağdan da soldan da girsen şehre, apolitiktir kendileri.

Bürokrasi bir taşra şakasıdır ki, Ankara'nın yolları da bağları da bu şakayla örmüştür dört bir yanı.

Lan diye söze başlamak değil mesele, Ulus'tan bir çizgi geçer de böler şehri ortadan ikiye.

Bir yanı Altındağ bir yanı Çankaya'dır. Bir yanı Sincan bir yanı da Tunalı Hilmi Caddesi.

Altındağ'da ot içilir, Çankaya'da şarap. Mesele içmek de değil, Altındağ'da Orhan Kemal'in isimsiz kahramanları yaşar, Çankaya'da yazar çizer tayfası. Altındağ'da emanetle, Çankaya'da bir 'Alo' ile racon kesilir. Altındağ'da kadınlar uzun ve dar entarisi, Tunalı'da çorap desenleri ve çantalarıyla piyasa yapar. Altındağ'lı oğlanlar okkalı yüzükleri, Tunalı'lılar piercingleriyle.

Altındağ'lı güneş yanığı, Çankaya'lı solaryum bronzudur. Altındağ'da doğan görünümlü şahin hala modadır, Tunalı'da scooter.

Tunalı Hilmi Caddesi'nde midye yemektir zevk, Sincan'da ise kıyak bir Ankara havası dinlemek.

Doğma büyüme Çankaya'lısı bile bir sebep Ulus'tan geçer.

Sincan'lısı arkadaşlarından habersiz Tunalı Hilmi Caddesi'nde voltaya çıkar, Tunalı'sı da bir gazinoda Sincan havası dinlemeye.

Düğümdür.

Çankaya'lısı bir yandan çeker, Sincan'lısı bir yandan.

''Ankara'nın bağları da büklüm büklüm yolları.''

Çözmek istersin de sarhoş olmuşsundur kaldıramazsın kolları.

http://goo.gl/DCiqu

Bir Zamanlar Anadolu'da

2011-05-22T19:00:00.005+03:00

''Touching on life, death and everything in between in 157 minutes, this metaphysical road movie follows a police investigation that, when the story opens, has led its characters into near dark.'' Olivia Parker / The Telgraph

''Nuri Bilge Ceylan, is an ambitious, leisurely inquiry into a specific world — the haunting land of its title — that transcends borders. Touching on life, death and everything in between in 157 minutes, this metaphysical road movie follows a police investigation that, when the story opens, has led its characters into near dark.'' Manohla Dargis / Nytimes

''The festival’s second prize, the Grand Prix, was split between two films, ‘The Kid With a Bike’ by Jean-Pierre and Luc Dardenne and ‘Once Upon A Time in Anatolia’ by Nuri Bilge Ceylan. The first is a typically economic and wise fable about a troubled young child in working-class Belgium. The second is an epic and rigorous sideways portrait of a night and day in a murder investigation. ‘Once Upon a Time in Anatolia’ strong takes the films of Ceylan (‘Uzak’, ‘Three Monkeys’) somewhere new. For me, it was the only masterpiece in the Cannes competition – and that’s in a year of very films all round.'' Dave Calhoun / TimeOut London

Yolda...Ses...Bir iki üç...Gecegece

2011-05-14T18:42:00.019+03:00

Gece gece, yollar, yoldakiler, Jack Kerouac, toz, otostop, çadır, gezgin, yol ezgileri, rüzgar, vize, no visa, the green hills of Africa, ortadoğu, latin Amerika, Afrika dahil, Bob Dylan, Neal Cassady, dünyanın lanetlileri, mülksüzler, dönmeyenler, Jack London, Victor Jara, Sait Faik, yol üstü lokantaları, yol altı müzikleri, yol ortası düşleri, Kars, Pilsen, Hama, Montana, La paz, Bogata, Ankara, dostlar, muhabbet, gece gece, göz gözü gördüğünde, mümkün olduğunca çok yol az hece, sadece yola çıkmak istediğimizde, siz yola çıkmak istediğinizde, bekleriz muhabbete.

*baykuşun altındaki bölümde, sadece gece, önceden duyurulan saatte canlı radyo yol yayını.

*dinleyebilmek için İnternet Explorer, Mozilla, Netscape, veya Opera

sunucularından biriyle bloga giriş yapın.

*ekranın üst kısmında çıkacak Activex denetimini ve Flatcast radio

eklentisini çalıştırın.

* gecegece yolda kalın.

Maveraünnehir ya da Orta İkiden Ayrılan Çocuklar

2011-05-14T01:55:00.007+03:00

Meçhul Öğrenci Anıtı

Buraya bakın, burada, bu kara mermerin altında
Bir teneffüs daha yaşasaydı
Tabiattan tahtaya kalkacak bir çocuk gömülüdür
Devlet dersinde öldürülmüştür.

Devletin ve tabiatın ortak ve yanlış sorusu şuydu:
-Maveraünnehir nereye dökülür?
En arka sırada bir parmağın tek ve doğru karşılığı:
-Solgun bir halk çocukları ayaklanmasının kalbinedir

Bu ölümü de bastırmak için boynuna mekik oyalı mor
Bir yazma bağlayan eski eskici babası yazmıştır:
Yani ki onu oyuncakları olduğuna inandırmıştım

O günden böyle asker kaputu giyip gizli bir geyik
Yavrusunu emziren gece çamaşırcısı anası yazdırmıştır:
Ah ki oğlumun emeğini eline verdiler

Arkadaşları zakkumlarla örmüşlerdir şu şiiri:
Aldırma 128! İntiharın parasız yatılı küçük zabit okullarında
Her çocuğun kalbinde kendinden daha büyük bir çocuk vardır
Bütün sınıf sana çocuk bayramlarında zarfsız kuşlar gönderecek

Ece Ayhan - Devlet ve Tabiat ya da Orta İkiden Ayrılan Çocuklar İçin Şiirler

Ölü Heykeller Derneği

2011-04-27T12:07:00.018+03:00

Heykeller insanlarla yaşar; insanların bakışıyla, dokunuşuyla.
Heykeller şehirlerle yaşar; şehre kattıklarıyla anlamlarıyla.
Heykeller zamanda yaşar; zamanın silemediği izleriyle.

Biri gelir içine tükürmek ister Ankara'daki Periler Ülkesi'nin, öbürü gelir tükürmekle de kalmaz Kars'taki İnsanlık Anıtı'na. Al sana Ankara'dan Kars'a kültür turizmi; Ölü Heykeller Gezisi.

Yol boyunca ötekileştirilmiş, çirkinleştirilmiş, harabeleştirilmiş kilise, han, hamam, sur ve kale de cabası. Son durak Ani ''Harabeleri''. Bir tarihi mirası nasıl hiç ettiğimizin resmi dilde tereddütsüz yer bulması; Ani ''Harabeleri''.

Çin'in uzaya gönderdiği ilk insan Yang Livei, ''Ben baktım, uzaydan Çin Seddi görünmüyor'' dediğinde çok tartışılmıştı. Şimdi hepimiz bakıyoruz, Kars ile Erivan arasındaki o barışa uzanan el, o insanlık çağrısı, kardeşlik köprüsü Ermenistan'dan görülemeyecek. Artık İnsanlık Anıtının da payına düşen çaresiz bir 'güvercin tedirginliği'.

Şu sıralar birileri 'çılgın proje'ler peşinde, bir heykeli, insanlığın ortak mirasını yıktırmak sanırım onlar için hiç çılgın değil. Birazdan çıkıp o ucube 'Galata Kulesi'ni yıkın diyebilirler ya da o ucube 'Kız Kulesi'ni.

Zeugma, Allianoi...

Anadolu'nun derelerine, Kaz dağları'na, Sinop'una göz diken, Hes'ler, Maden talancıları, Nükleer simsarlar..

Periler Ülkesi, İnsanlık Anıtı...

Burası Ölü Heykeller Derneği, Hoşgeldiniz...

26 Nisan 2011 Kars'taki İnsanlık Anıtı parçalanmaya başladı. O görüntüler bana Bağdat'taki Saddam Hüseyin heykelini yıkan Amerikan askerlerini hatırlattı. Bir ülkenin kaderine yön vermeye çalışan emperyalist güçler ve bir kentin belleğini yok etmeye çalışan içimizdeki Amerikalılar.

''Tarihi yapan kadar, tarihi yıkan da tarihe geçer.'' Sanat Dergi grubu, tarihi yıkanların arasında yer almamak için 7 Mayıs günü AKM önünde toplanıp, sessiz heykeller olmaya çağırıyor herkesi.

İnsanlık Anıtı olmaya çağırıyor...

Yollar Genç Gezginleri Çağırıyor Şimdi

2011-04-23T13:43:00.014+03:00

Ve beklenen gün geldi.

Özlem Pansiyon 2011 Genç Gezginler Seyahat Bursu yola koyuldu.

18 ile 24 yaş arasında üniversite okuyan, yol düşleri kuran, atlasların gizli müdavimleri ''Yollara Özlemini'' anlatacak. Hem kendi yola çıkacak hem başkalarına yol olacak.

Özlem Pansiyon ailesinin yeni yolcuları, saatlerimizi ayarlayalım, biletlerimizi şimdiden ayırtalım. Sizi tanımak, sizin yol düşlerinizle yeni yollar keşfedecek olmak çok heyecanlı.

''Ne geçmiş tükendi, ne yarınlar,
hayat yeniler bizleri,
geçse de yolumuz bozkırlardan,
denize çıkar sokaklar''

Yollarda buluşmak üzere...

Komün 11 - Porta Alegre

2011-02-27T17:35:00.006+02:00

Gezgin, yazar, topraksız, patronsuz, sokak yönetmeni Metin Yeğin Arjantin'den bildiriyor*

Brezilya'dayım. Porto Alegre'de. Mahalle toplantıları yapılıyor. Dünya kupası yapılacak burada, 2014 yılında herkes kupaya hazırlanıyor. Dünya kupası demek yoksulların evlerinin yıkılıp dışarı atılması demek. Güney Afrika'da olduğu gibi ya da Avrupa şampiyonası öncesi Atina'da. Koca temaşa futbol yoksulları auta atıyor. Sadece yoksullar değil, oldukları yerde 30-40 yıldır oturan orta sınıf da yerlerinden sürülüp kent dışına süpürülüyor.

Garip bir topluluk var. Yavaş yavaş çıkılan katlarla orta sınıfa dâhil olanlarla evlerin sırtına yapışmış kâğıt toplayıcıları bir arada. Bir gün önce gezdim bunları. Ne güzel! Dünya kupası bir araya getirmiş herkesi. Futbolun, sporun dil, din ırk gözetmeksizin herkesi birleştirmesi ne güzel! Ağlamak istiyorum.

İşin garibi konuştuğum hiç kimse dünya kupasına karşı değil. Sanki onların değil benim evim yıkılacak. Allahtan evim yok da yıkılma tehlikesi de yok. Yoksa gerçekten bu konuşmalardan sonra döner eve bi bakıp gelir karşısında kendimi çimdiklerim. İnsanın malı mülkü olmaması güzel, çimdik yemiyorsunuz. -Bir toprak satın alırsan, toprak sahibi olursun. Fakat ona çit çek, kontrol et, sınırından biri girerse adamı vur, adam seni vursun. Bir sürü iş. Sen toprak sahibi olursan toprak da senin sahibin olur.- Herkes ben dünya kupasını çok seviyorum diyor. Okumuştum. 'Brezilya'da en gelişkin spor basketboldur. Futbol mu? Futbol spor değil dindir' diyordu yazar. Herkes dinine sahip çıkıyor.

Herkes evini yıktırmayacağını söyledi. İlk konuşan bir kağıt toplayıcısıydı. Bir gün önce uğramıştık evine. Kalın mukavvalardan ya da iki kat yapılarak kalınlaştırılmış mukavvalardan meydana gelmişti. Kesinlikle evimi bırakmayacağım diyordu. Kapısının hemen önünden coşkuyla akan bir kanalizasyon nehri vardı. Şimdi burada durun. İşte bu sefaletten kurtaracaklar. Bu kadar saf mısınız gerçekten? Hiç mi müteahhit görmediniz? Zevk için mi burada oturduklarını zannediyorsunuz? Hepsini yıkıp yerlerine yürüyen merdivenlerle tırmanılan alışveriş merkezleri, güzellik salonları, ve mutlaka uluslararası hamburgerci dükkanları açacaklar. Bunlara harcanan paranın 100'de biri ile zaten bu mahalleler düzelir. Fakat biz dünya kupasını çok seviyoruz.

Kalktım söz aldım. Biz de dünya kupasına katılalım dedim. Yoksullar da dünya kupasına katılsın. Bir proje yapalım. Otel, alışveriş merkezleri ve benzerleri yerine evler inşa edilsin bu projeyle. Sonra gelip kalsınlar dünya kupası sırasında. Futbolcular, hakemler, her şeyi bilen futbol yorumcuları filan, federasyon başkanları ve muhtemel olacak başkanlar, spor kulübü yöneticileri. Sonra evler yoksulların olsun. Neden mi? Zaten onların paralarıyla yapılmıyor mu statlar? İlk defa sonra yeniden işe yarayan bir tesis olsun dünyada. -Hakkını yemiyim eski Sovyetler Birliği'nde, Abhazya'da yapılan bu tesisler kullanılıyordu. Atış talimleri yapıyordu Abhaz savaşçılar.

Komün demek her şeye katılmak demektir. Kentin öte ucunda oturan bir kişi bile kentin diğer ucunda bir alışveriş merkezi inşa edilip edilmemesi kararına katılmalıdır. Her şey bir yana bunun inşası ile senin kullanabileceğin su oranı azalacak, denizin ve havan daha çok kirlenecek. Bu yüzden bütün kent topraklarının kamulaştırılması önerisi önemlidir. Kentin kenarında bin bir güçlükle hayata tutunan bir aile, gün gelip biraz para kazanabilme şansına sahip olması, planı öğrenerek binlerce metrekare yer kapayan birisinden çok mu daha haksız? Yaşamını sürdürebilmek için gecekondu inşa etmek için bir avuç toprak işgal eden mi suçlu yoksa TOKİ'den bedava binlerce binlerce dönüm yer kapatan müteahhit mi?

Bu yazı http://internationala.org sitesinden alınmıştır.

AnkaRantiye İşe bak!

2011-02-23T21:14:00.008+02:00

Ankara'yı rantiyeye çevirmek isteyen birileri var,
her kaldırım boşluğundan nasiplenmek isteyen birileri var.
Yaya şeridine göz diken birileri var.

''Bi pisuarı eksik Kuğulu alt geçidi. İşe bak!''

O sokaklar ki aşık olduk, hüzünlü olduk, sarhoş olduk, dostlarla olduk,
şarkı olduk, slogan olduk, hep beraber olduk.

Ankara'yı açık hava otoparkına çevirmeye çalışan birileri var.

Ankara'nın meydanlarına, parklarına göz diken birileri var.

Sokaklar bizimdir, gün gelir aşk yaparız, gün gelir devrim.

O sokaklardan yürüyerek biz hep Kızılay'a çıkarız.

Sokaklarımızı vermiyoruz. İşe bak! İşe bak!

*Video Küf Project

Allianoi'den Sonra

2010-12-16T19:05:00.006+02:00

Auschwitz'den sonra şiir yazmak mümkün değil.
Peki Allianoi'den sonra yola çıkmak mümkün mü?

Haydarpaşa Garı

2010-11-30T17:13:00.009+02:00

Haydarpaşa garında

1941 baharında

saat on beş.

Merdivenlerin üstünde güneş

yorgunluk

ve telaş.

...Denizde balık kokusu

döşemelerde tahtakurularıyla gelir.

Haydarpaşa garında bahar.

...Gülden güzel kokan Arnavutköy çileği

ve asma yaprağına sarılı barbunya ızgarasıyla

Haydarpaşa garının büfesinde bahar.

Nazım Hikmet Ran -

941 Bursa Hapishanesi -

İnsan Manzarları

Başka Bir Kasaba Mümkün: Maalula

2010-11-22T21:23:00.011+02:00

Akşamın son demleri, gökyüzü kararmak ile kararmamak arasında tereddütlü. Ben ve bu küçük minibüste ne bagaj yeri ne de küçük bir boşluk olmadığı için yanımdaki koltuğu sahiplenen sırt çantam Şam'dan Maalula'ya doğru 50 km'yi iki bilet ücreti olan 80 Suri (3TL) ile katediyoruz. Suriye yollarında birkaç gündür seyrüsefer eden için bozkırın ve çöl ikliminin şaşırtıcı birlikteliği artık tanıdık bir yüz. Coğrafyanın bu ortaklığına karşın Suriye insanının metanet, merhamet ve muhabbetle örülmüş yaşantısı ise hala alışılmadık ve gizemli. Muhabbetleri anlatılmaya müsaitse de metanete ve merhamete tanık olmak için burada olmak şart.

Minibüs Şam otobanından bir sapağa geçiş yaptığında büyük bir merakla tanışmayı beklediğim Maalula'nın aniden karşıma çıkabileceğinden habersizdim. Dik kayaların arasında taş üstünde taş evleri ile bu pastel renkli şehir Mardin'e gelmiş olma ihtimalimi bana sorgulatsa da kilisenin çan sesi ile kendime geldim. Merhaba Maalula, merhaba Suriye coğrafyasına bu kadar yabancı, kendine bu kadar özel olabilen köy, tanıştığıma çok memnun oldum.

Minibüsten indiğimden beri önümde iki dik sokak duruyor. Az önce akşam ezanı okundu ve şimdi Saint Takla Manastırı'nın olduğu tepeye doğru baktığımda evlerin üstünde ışıldayan haç işaretleri ile manastırın zirvesindeki Hz. İsa heykeli adeta beni selamlıyor. O kadar ani oldu ki bir tuvale özenle çizilmiş gibi duran bu sürrealist taş yapılarla tanışmam. Sonra kayalıkların gerisinden yankılanan bir ezan sesi ve ona parıltısı ile eşlik eden haç işaretleri. Suriye'de Arapça konuşabilmeye hiç bu kadar çok ihtiyaç duymamıştım. Bu özel ve dokunaklı evlerin, Arnavut kaldırımlı sokakların, bu şaşırtıcı hoşgörünün mimarı kim, kahramanı kim?

Saint Takla Manastırı'na doğru uzanan dik yokuşu tırmanıyorum. Yoldan geçen kimse yabancılamıyor beni, onlar için sıradan bir manzara sanırım önlerinden geçen. Bu geceyi Maalula'da geçirmek isteğim, bildiğim ise burada sadece 4 yıldızlı bir otelin olduğu ve hiç hostelin olmadığı. Kesin olarak bilmediğim ise Maalula'nın tepesindeki Saint Takla Manastırı'nın gezginler için konaklama imkanının sağlanabildiği. Saint Takla Manastırı'na vardığımda turist kafilelerinin manastırdan ayrılıp otobüslerine doğru yol aldıklarını gördüm. Manastırın büyük kapılarından geçip, dik merdivenlerinden çıkıp danışma görünümlü bir büroda duran genç kıza, "Burada kalabilir miyim?" diye sordum. Kız olduğu yerden kalktı, biraz ilerdeki bir kapıdan içeri girdi. Birkaç dakika çantam omzumda bekledim, ümidi kesmek üzereyken kız bir rahibe ile yanıma doğru geldi. Rahibe eliyle beni işaret ederek, "Siz mi kalacaksınız?" dercesine sordu. "Evet" dedim. Beni kısa bir süre inceledikten sonra sadece "Pasaport" dedi. Pasaportu verdim ve hızlıca yürümeye başlayan rahibeyi takip ettim. Rahibe ile birlikte adeta manastırın gizli dehlizlerden aşağıya doğru indik. Baktım, manastırın girişine gelmişiz. Geniş avluya kapalı duran kapıyı açıp, holden yüksek tavanlı bir odaya girdik. Odadaki sandık üzerinde sıra sıra döşeklerden birini kenardaki yatağın üzerine birlikte yerleştirdik. Rahibe özenle döşeğin üzerine çarşaf sererken ben de sandık üzerindeki yorganlardan birini alıp yatağa serdim. Rahibe hiç konuşmadan duşu alafranga ve alaturka tuvaleti, holün ışığını nereden kapatacağımı gösterip bir yere yetişecek gibi hızlıca gitti.
Duvarlarında Hz. İsa'ya, Hz. Meryem'e ait gravürlerin bulunduğu sessiz odamdan dışarı çıkıp manastırın girişinden artık tamamen kararan ve bir ışık demetini andıran Maalula'yı izledim. Maalula'nın sakin sokaklarında konuklarının karınlarını doyurabileceği bir yer var mıydı? Manastırdan minibüsten indiğim yere doğru iniyorum, boyunlarında haçları ile Maalula'lı kadınlar önce uzun gölgeleri sonra Arapça konuşmaları ile yanımdan geçiyor. Sokağın başına geldiğimde karşıda kırmızı panjuru ile bir kafe gözüme çarpıyor. Montagna Cafe, şirin ve butik görünümü ile içimi ısıtıyor. Suriye'de küresel fastfood ve yemek dükkanları yok ancak Maalula köyünün bir butik kafesindeki tavuklu sandviç enfes sosu ile yeryüzünün en özel tavuk sandvici olmaya aday.
Sabahın çok erken vakti, dingin ve serin yeni güne ömrümde ilk kez Maalula'da bir manastırda uyandım. Manastırın dışına geniş avluya çıktım. Saint Takla Manastırı'na ve tepesindeki Hz. İsa heykeline bakındım. Saint Takla ile ilgili bildiklerimi aklımdan geçirdim. Saint Takla Manastırı ismini Saint Takla adı verilen azizeden alıyor. Hıristiyan inanışına göre Hz. Meryem Yahudiler'den kaçtığı sırada Saint Takla ona yardım ediyor. Saint Takla'nın Hz. İsa'ya iman eden ilk azizelerden biri olduğuna da inanılıyor. Manastır birbirine bitişik olarak u şeklinde dizayn edilmiş üç katlı bir yapıdan oluşmuş. Üç ayrı geniş avlusu bulunan manastırın orta katında kilise, en üst katında Saint Takla'nın türbesi yer alıyor.

Sonra, o yekpare bir kaya gibi duran sırtını Lübnan'ın sınırlarına dayamış, azınlık Müslümanlar'ın Katolik ve Ortodoks Hıristiyanlarla bir arada yaşadığı tarihin derin ve özel mekanlarından biri olan Maalula'ya yüzümü döndüm. Turist kafileleri otobüsleri ile Saint Takla Manastırı'na yanaşmaya başlamıştı. Bu hoşgörü ve ibadet mekanı Hz.İsa'nın yaşadığı çağda konuşulan Aramice'nin yerel halk tarafından hala yazılabiliyor ve konuşulabiliyor olması ile de ilgi çekici.
Manastırdan dışarı çıkıp, manastırın arka tarafındaki dağ yoluna doğru yürüyorum. Dağ yolu mağara oyuğu gibi kayaların arasında kıvrımlı bir yol. Yol turistlerin uğrak mekanlarından, herkes önce kaygan oyuklara tırmanmak sonra da fotoğraf çektirmek derdinde. Dağ yolunun kimi yerleri dar ve basık. Yolu 10 dakikalık bir yürüme mesafesi ile geçtikten sonra Maalula'nın en tepesindeki dört yıldızlı otelin ve Saint Takla Manastırı'ndan daha küçük Couvent Sts. Serge et Baccmus kilisesinin bulunduğu bölgeye ulaştım. Kiliseye yürürken tabelalarda karakalem ve boyama Maalula resimleri de bana eşlik etti. Kilisenin Maalula'ya dair panaromik bir görüntü sunacağını düşünerek kiliseye girsem de kilise duvarları arasında şehri fotoğraflayabilecek bir açıklık bulamadım. Kilise'nin hediyelik eşya bölümünde Maalula yazılı kitap ayraçları, süs eşyaları ilgi çekiciydi.
Kiliseden ayrılıp dağ yoluna doğru yöneldim, baktım bahçede iki köylü amca gayretle ağaçtan birşeyler topluyor, çuvallara atıyor. Selam vererek yanlarına gittim, önce şaşırdılar sonra gülen yüzlerle selamladılar. Bana aldırmadan keyifle ağaçtaki saplı meyveden toplamaya devam ediyorlar. Doğal olarak tek kelime ingilizce bilmiyorlar bendeki birkaç kelimelik arapça da sadece selamlaşmamızı sağlıyor. Ağaçtan ne topladıklarını sordum el hareketimle, kırmızı küçük taneleri olan meyveden yemem için verdiler. Tanelerinden ısırdım oldukça ekşi, aromalı bir bitki topladıkları. Arapça Türkiyeli olduğumu söyledim, aralarında konuşup samimi bir şekilde başlarını salladılar. İki eski dost oldukları yüz hareketleriyle anlaşmalarından, birbirlerine karşı şakalaşmalarından belli. Kendi ismimi söyleyerek Hassan amca ve İssam amca ile tanıştım. Hassan amcanın Müslüman, İssam amcanın ise Hristiyan olduğunu öğrendiğimde ise şaşkınlığımı gizleyemedim. Onlar da benim şaşkınlığıma şaşırmış olmalı. İssam amcanın Aramice ve Arapça bildiğini öğrendim, daha fazlasına da dil koşulları müsade etmedi. Bir akşamüzeri bir vadi yamacında hayranlıkla tanıştığım Maalula, kahramanları ile beni bir bahçede aynı ağaçtan, aynı meyveyi, aynı çuvala keyifle toplayan Hassan amca ile İssam amcanın ayrımsız dostluğuna ortak ederek tanıştırdı.

Zamanın İçinden Geçen Şehir: Hama

2010-11-15T10:36:00.018+02:00

Gökyüzü yine aniden karardı. Halep'in dar ve tanıdık sokaklarında kahve ve sabun kokularıyla yoğrulduktan, kuyumcular çarşısında kendi deyimleri ile 'Seferberlik'le Halep'e yerleşmek zorunda kalan Ermeni amcalarla Türkçe'nin acı, hasret ve umut kelimeleri ile soluklandıktan sonra iç hatlar otogarı Ramusya garajındayım. Halepten Hama'ya yapacağım 146 km'lik yolculuğumun bedeli 100 Suri (3,3 TL). Otobüs henüz hareket etmedi, camdan gri renkli coğrafyayı izlerken muavinle göz göze geliyoruz, el hareketiyle perdemi kapatmamı istiyor. Muavinin perdemi örttürme isteği aklınıza herhangi bir kuşku düşürmesin. Suriye otobüslerinde perdeler bir ritüel olarak aynı anda açılıp aynı anda kapanır.

Yan koridorda oturan adam neredeyse gözünü kırpmadan heyecanla beni izliyor. Parmak arası terliklerim ve şortum ten rengimizin getirdiği kaynaşmayı gölgeliyor. Ama sonra ortak bir ''merhaba'' ile aramızda sadece koridorun sınırları kalıyor. Öyle ki birgün İstanbul'a gelirse Polat Alemdar ile bir fotoğraf çekilebilmek için benden söz bile istiyor. Polat Alemdar, Suriye'lilerin söylemiyle Murat Alemdar burada yadsınamaz bir sevginin, ilginin kaynağı ve Türkiye ile de özdeşleşmiş bir isim, bir sembol.
Halep'ten Hama'ya doğru yol yeşillendikçe yeşillendi. Yollar zifiri karanlık, yol tabelaları elbetteki arapça. Birkaç kez Muavine Hama'da ineceğimi belirttim. Kısıtlı arapçamla birçok 'şükran' yineledim. Otobüs bir köprü üstünde beni indirerek Şam'a doğru yoluna devam etti. Muavin çantamı verdikten sonra neredeyse 5 kez taksinin nerede olduğunu el yordamıyla tarif etti. Yolculuğumun daha ilk günleri ancak Suriye insanına karşı duyduğum güven yani kalbim, endişelerimi yani aklımı geri plana itiyor. Issız sayılabilecek bir köprü altından tereddütsüz bindiğim bir taksideyim ve acabalarımdan uzakta yol tabelalarından habersiz bütün kalbimle Hama'yı izliyorum. Akşamın ıssızlığı Hama'nın geniş ve düzenli caddelerine uğramamış. Hama gece de uyanık kalabilen, geceyi de içselleştirebilmiş şehirlerden. Manavlar, pastaneler, telefon dükkanları ve saat kulesi ışıl ışıl. Saat kulesinin batı yakasındaki turizm bürosunda inerek sırt çantalı gezginlerin uğrak yeri olan Cairo Hostel'a 5 dakikada yürüdüm. Dışarıdan terkedilmiş bir bina görünümündeki Cairo'da sırt çantalı japonlar görmek yüzümü güldürdü. Geceliği 500 Suri (17 TL) olan klimalı, çarşafları, havluları sırtçantalılar için gereğinden fazla temiz odama çantamı bırakarak kendimi şehire bıraktım.
Telefon kulübesi bulmam, açlığımı dindirmem ve Hama'nın kalp atışını dinlemeye gitmem gerekiyor. Birkaç kişiye sorduktan sonra telefon kulübesi buluyorum. Karnımı doyurmak içinse şehrin büyük caddelerini turladımsa da akşam kurabiyelerinden ve yanık yanık kokusu yayılan felafel'den başka tercihim yok gibi göründü. Kokusu Halep sokaklarını hatırlatan bir kahve dükkanına girip kebap yiyebileceğim iyi bir restaurant soruyorum. Şehrin dışında nam salmış bir restaurantın ismini telaffuz ediyor ama bu ismi benim pek içselleştiremediğimi anlayınca bir taksiyi durdurup kebapçının adresini veriyor. Lokantanın tek müşterisi olduğumu anlıyorum içeri girince. Halep kebabı, salata ve ayran istiyorum garsondan ama o başka yemeklerden de tatmam konusunda ısrarlı. Humus da el sıkışıyoruz. Suriye'de lokantalarda selpak ücrete dahil, kebabın yanında taze nane ve turp geliyor, ayranları ise ekşi ama bu ekşilik yoğurtlarının tabiatından gelen isteyerek yapılmış bir ekşilik. Kebap gayet güzeldi, Humus'tan ise birkaç kaşıkla yetinerek 250 Suri (8 TL) hesap ödedim. Garson çıkışta benimle birlikte fotoğraf çektirmek istediğini söyledi, pek anlam veremesem de birlikte fotoğraf çekildik.
Geceyarısı Asi nehrinin hırçın sularının kıyısında yüzlerce yıldır Hama'nın kalbi konumunda, ona ruh ve gizem katan Al Jisriye ve Al Maamoriye Naure Çarklarının karşısındayım. Birbirlerine karşılıklı olarak ahşaptan inşa edilmiş bilinen en eski ve en sağlam kalabilmiş su değirmenleri bunlar. Taş blokların arasında, sabırla, ustalıkla ve yıllara inat, zamanın Hama'dan silemediği devasa bir iz, devasa bir haykırış. Derinden ve sesinizi bastıran gıcırtısıyla Hama'nın dünya şehirlerine gönderdiği soluksuz bir nasihat. Su değirmenleri mesire alanı ile bütünleşmiş yol boyunca ağaçların arasından günyüzüne çıkıyor. Hama'lılar heyecanla geçiyor Su Değirmenlerinin önünden ve haklı gururlarını içlerinde yaşamak ister gibi uzaktan uzaktan izliyor. Konuklar ise bu görselliğe kayıtsız kalamayacak ve hafızasında daha çok yer etmesini sağlayacak kadar yakın ve şaşkın Su Değirmenlerine. Fransız'ın da Japon'un da aklında aynı soru: Nasıl? Ama en bilgin, en inandırıcı rehber bile dolduramıyor kafalardaki Nasıl'ın içini. İşte o zaman içe dönülüyor, kendi içinde arıyor insan Nasıl'ın cevaplarını. Gece yeryüzüne düşmüş birer yıldız gibi parlıyor ve saflığı ile sizi de çarklarına katarak döndürmeye başlıyor Su Değirmenleri. Dünya'nın içinde bir şehir, o şehrin insanları bir değirmeninin çarklarına binmiş geçiyor zamanın içinden biraz ıslak ama metanetle.
Sabah zamanın içinden geçen şehrin insanları sokak başındaki tezgahlarda taze meyve suları ile başlıyor güne ve kendilerine bir bahane yaratıp Su değirmenlerini karşıdan gören kafelerde, çay bahçelerinde yudumluyorlar çaylarını. Su değirmenleri sıcak Ekim ayında her katettiği dönüşte serin sularından serpiyor Hama'ya ve sabah Asi nehrinin hırçınlığı ile tanışmak için iyi bir fırsat oluyor.
Al Jisriye ve Al Maamoriye Su değirmenlerinden yol boyunca Azem Palace Müzesine doğru ilerliyorum. Azem Palace havuzlu geniş avlusu ince ince işlenmiş giriş hol yapısı ile karşılıyor. İç duvar işlemelerinden, sütunlarına, avizelerden odalardaki aksesuarlara kadar kendine has bir duruşun, kendine has bir ifadenin eseri Azem Palace. Hama'nın kabukları arasında sakladığı bir inci tanesi adeta.

Hama Meydanı'nı ortadan dört büyük dilime bölen saat kulesinin önündeyim. Karşıda gözünü göğe dikmiş Suriye Devlet Başkanı Beşir Esad'ın büyük bir posteri. Yollar taksiler ile sapsarı, topuklu ayakkabıları, sade makyajları ile kızlı erkekli gençler Kültür Merkezi'ne doğru yola koşturuyor. Objektifimi onlara doğru yönlendirip birkaç fotoğraf çekiyorum. Geleneksel entarisi içinde sadece gözlerini görebildiğim bir kadın eliyle yanındaki oğlunu işaret ederek fotoğrafını çekmemi istiyor. Kadın gururla oğluna bakıyor, çocuk gülümsüyor denklanşöre basıyorum. Sonra mutlu gözlerle en içten teşekkür ve gidiyor. Öylece kalıyorum, mail adresi yok, posta ile gönderir misin yok herşey zamanın içinden geçen bu özel şehirde bir anlığına mutlulukla durdurmak zamanı, yaşadım diyebilmek.

Halep'te Konaklama

2010-11-12T15:35:00.010+02:00

Halep şehrinde her bütçeye uygun bir konaklama seçeneği mevcut. Dedeman Otel'de Japon mutfağına da tanık olmak var, Baron Otel'de tarihin ve kültürün kesişme noktalarına şahit olmak da. Elbette Sırtçantalı gezgin için 8 yataklı taş odalar da kalma imkanı da var.

Halep'te oteller iki sokak boyunca yer almakta. Halep Garajının kesiştiği Baron Caddesi'nde, Baron Otel ve ortanın üstü gelire hitap eden oteller mevcut. Aynı zamanda Baron Otel'in arka sokağında Madam Volga'nın Turis hostel'ı sırtçantalılara hizmet vermekte.
Adını verdiği caddenin ve Ortadoğu'nun en eski oteli Baron turist olarak değil de, bir şehri anlamak için yola çıkan gezginlerin bilinçli tercihlerinden biri. Fransız, İtalyan, Yeni Zelendalı; Baron'un geniş avlusunda akşamın tiz sesinde kozmopolit bir şarkının içinde kendinizi bulabilirsiniz. Baron'a adım attığınızda sizi kendine çeken bir tavır, bir incelik var. Bu incelik de Baron'un koynunda yatan namlı kişilerin gösterişine aldırışsız doğal olması. Madam Lucine ile de, duvarlarındaki Orsen Welles'li, Kazablanka'lı film afişleri ile de elitist bir kaygısı olmaması. Ve Türkçe'nin hiç bilmediğiniz deyimleri, hiç tatmadığınız kelime okunuşlarıyla konuşulduğu en duygulu mekanlardan biri olması. Duygulu lafını ışıltılı olsun için söylemedim. Mustafa Kemal'de burada kaldı, Cemal Paşa'da ve Baron'un şimdiki sahipleri Türkiye'den göç etmek zorunda kalsa da Türkçe'den göç etmeyen emektar bir Ermeni ailesi. Bilakis konuşmalarının Türkçe'ye hoş bir aroma kattığından bile söz ederim.

Baron'da iki kişilik odalar kahvaltı ile birlikte 70 Dolardan başlayan fiyatlarla. Yolayazmak'ın sırtçantalı gezginlerine bir tüyo, Baron'un gezgin gençlere açabildiği 50 dolar fiyatına, kahvaltılı, duşlu, diğer odalardan farkını daha bohem olarak açıklayabileceğim birkaç oda seçeneğinin de oluşu.
Ve Bab Al Faraj Caddesi, Halep'i ortadan dörde dilimleyen saat kulesi. Saat kulesinin kuzeyinde Dedeman Oteli. Bağışlayın ama Dedeman ile ilgili bilgiler burada sona eriyor, nasılsa internet sitesi üzerinden banyo fayansının markasına kadar bilgi sahibi olabilirsiniz.
Biz yönümüzü doğuya dönelim. Saat kulesinin doğusuna, hemen 100 metre kadar doğusuna. Orada sırtçantalı gezgini bekleyen dışarıdan terkedilmiş bir şatoyu andıran hostellar var. Al Gawaher ve Kaser Alandaloss hostel. Al Gawaher'ı tanıtan İstanbul aşığı sahibi Polat Alemdar'ın dizi çekimleri için Halep'e geldiğinde burada birkaç sahne çektiğini övünerek anlata dursun, ben hostelin iç taş mimarisine, geniş tavanlarına, dar kapılarının ardındaki sıcak geceyi ferahlatmak için kurulmuş tavan pervaneleri ile tarihi bir yolculuğa çıkmıştım bile.
Al Gawaher ve Kaser Alandaloss hostelin 2, 4 ve 8 kişilik odalarında tarihi bir yolculuğa çıkmanın geceliği 15 YTL ve Türk parası ile ücret ödenebilmekte.