Young Biologists Association, Sri Lanka

Rio+20

2012-06-10T23:41:00.002+05:30

Before the rio+20 Earth Summit

Environment ministry,

Green SL & YBA

is organizing few events for

students and youth members.
We have received an open invitation for

25 yba Members

to participate.

It will be held on this Tuesday,

12 June 8.30A.M

Batharamulla Janakala Kendraya.
Your

participation is highly appreciated.

please confirm your Participation.

0716151518 / 0717348389

Field Trip to Kanneliya

2012-05-22T21:02:00.000+05:30

Members of YBA had the privilege to enjoy another great day on 7th May 2012 at the second field trip organized by the association for the year 2012. The destination of the trip was Kanneliya Man and Biosphere Reserve. Kanneliya is located about 35 km north east of Galle and it consists of 5306 ha of forest area. It is home to a rich bio diversity with a high endemic percentage. Our journey started from Nugeggoda highlevel junction at about 7.15 am. We entered to the Southern Lanka highway via Kottawa entrance and exited from Baddegama exit. Then we followed Udugama road and reached Kanneliya after travelling a few kms passing Udugama.

Our young explorers consists of 9 members were tempted to break shekels after some time and after obtaining tickets to enter forest we entered the forest at about 10.00 am. At the entrance, senior member Menan Jayarathne gave an introduction about the Kanneliya forest and its importance. From the beginning of our hike through the forest, we came across many interesting fauna and flora. Rare and endemic damselflies (Order Odonata) Dark Forestdamsel (Platysticta apicalis) and Blurry Forestdamsel (Platysticta maculata)and the beautiful butterfly, Tree Nymph (Idea iasonia)were among the first species we could observe. As we trek in the forest we observed some birds also including few endemics namely, Sri Lanka Grey Hornbill (Tockus gingalensis), Sri Lanka Crested Drongo (Dicrurus lophorinus), Sri Lanka Hanging Parrot (Loriculus beryllinus), Sri Lanka Yellow-fronted Barbet (Megalaima flavifrons). Even though we heard the call of another endemic bird, Sri Lanka Green-billed Coucal (Centropus chlororhynchus) but it was not sighted.

The reptiles we found during the hike included endemics, Hump-nosed Lizard (Lyriocephalus scutatus), Whistling Lizard (Calotes liolepis) and Kangaroo lizard (Otocryptis wiegmanni). Inside a cave that runs under the foot path we followed we encountered a colony of Shneider's Leaf-nosed bats (Hipposideros speoris ) and several adults of the amphibians Adenomus kelaarti and Hylarana temporalis. Once we stopped our hike at a small stream for a little break and while resting we could observe some fresh water shrimps, crabs, fish like Tiger Loach (Schistura notostigma) and rare, endemic damselfly Red-striped Threadtail (Elattoneura tenax).

The main destination point of our hike to the Kanneliya forest was the Anagimalei falls. After reaching that beautiful water fall we spent some time there enjouying the beauty of the nature and taking photographs. We took some group photos also. While enjoying the beautiful scenery we spotted some butterflies such as Blue Mormon (Papilio polymnestor), Red helen (Papilio helenus), Tree Nymph (Idea iasonia)Rustic (Cupha erymanthys) and several dragonflies including rare, endemic and globally endangered dragonfly Rivulet Tiger (Gomphidia pearsoni).

After leaving Anagimalei falls we went to see the giant Pus liana (Entada phaseoloides) situated only a few hundred meters away from the falls. Apart from Pus, we could observe several other lianas including the Weniwal (Coscinium fenestratum) which is highly useful as a medicinal plant. The flora we saw during the trip included many more native and endemic plants and lower plants such as Selaginella and Pogonatum spp.

After we left the giant Pus liana we trekked a little further in to the forest ant then headed back to the entrance of the forest. On our way back we found another rare, endemic and globally endangered damselfly namely, Jungle Threadtail (Elattonura caesia). It was about 3.00 pm when we returned to the entrance of the forest. We spent the next hour to bathe and enjoy the refreshing water of the stream that flows near the forest office. During the time we spent there we could observe few endemic fishes like Black Ruby Barb (Puntius nigrofasciatus) and Black-lined Barb (Puntius pleurotaenia). After spending a wonderful day, we left Kanneliya after having our lunch at about 4.00 pm. We followed the same route to reach Kottawa and went back to our own homes with a lot of happy memories.

Rio +20

2012-05-10T11:34:00.002+05:30

තිරසාර සංවර්ධනය සඳහා තරුණ ප‍්‍රජාවේ නිර්දේශ ලබාගැනීම

ශිෂ්‍ය/තරුණ තිරසාර සංවර්ධන සමුළුව - 2012

සංකල්ප රචනා නිර්මාණ තරඟය

ලෝකය සංවර්ධනය කරා සීග‍්‍රයෙන් හඹා යන මෙවන් යුගයක ශ්‍රී ලංකාවේ අරමුණ වී ඇත්තේ පරිසරයද සුරකිමින් තිරසාර සංවර්ධනයක් කරා ළඟා වීමයි. එවන් අරමුණක නිසි ගමන් මග පිළිබඳව තරුණ ඔබ තුලද වටිනා අදහස් තිබිය හැකිය. ඔබේ එවන් නිර්මාණශීලී අදහස් ඉදිරිපත් කිරීම සඳහා මහඟු අවස්ථාවක් ඔබට ලබාදීමට පරිසර අමාත්‍යාංශය සූදානම්ව සිටියි.
1992 දී බ‍්‍රසීලයේ රියෝ නගරයේ දී පැවති මිහිකත සමුළුවට පසු වසර 20ක ප‍්‍රගතිය මැන බැලීම හා ඉදිරි තිරසාර සංවර්ධනය සඳහා නව ක්‍ෂේත‍්‍ර හඳුනා ගැනීම සඳහා ර්‍ණරියෝූ20” තිරසාර සංවර්ධන සමුළුව 2012 ජුනි මස 20-22 දිනවල දී බ‍්‍රසීලයේ රියේ ද ජෙනෙයිරෝ නගරයේ දී පැවැත්කටයුතු යොදා ඇත. මෙම ර්‍ණරියෝූ20” සමුළුවට ශී‍්‍ර ලාංකීය තරුණ ප‍්‍රජාවේ දායකත්වය ලබාගැනීම සඳහා පරිසර අමාත්‍යාංශය, මධ්‍යම පරිසර අධිකාරිය, ශ‍්‍ර ී ලංකාවේ රියෝ එකමුතුව වෙනුවෙන් ශ‍්‍ර ී ලංකා හරිත ව්‍යාපාරය, ශී‍්‍ර ලංකා තරුණ ජීවවේදීන්ගේ සංගමය, විදුසර විද්‍යා සඟරාව සමග එක්ව තිරසාර සංවර්ධන සමුළුවක් 2012 ජූනි මාසයේ දී පැවැත්වීමට සැලසුම් කර ඇත.
මෙම සමුළුවට සහභාගීවීමට බලාපොරොත්තු වන ඕනෑම ශිෂ්‍යයෙකු/තරුණයෙකු හෝ පස්දෙනෙකුට නොවැඩි ශිෂ්‍ය/තරුණ කණ්ඩායමක් මෙම සමුළුව සඳහා සංකල්ප රචනාවක් ඉදිරිපත් කළ යුතුයි. මෙම සංකල්ප රචනාව තිරසාර සංවර්ධනයට අදාළව පහත සඳහන් උප මාතෘකා යටතේ ඕනෑම විෂය ක්‍ෂේත‍්‍රයක් සඳහා ශී‍්‍ර ලංකාවේ දී එය කි‍්‍රයාත්මක කිරීම පිණිස අවම වශයෙන් නිර්දේශ 05ක් සහිතව එවීමෙන් මෙම වැඩසටහනට ඔබටද සහාභාගි විය හැකිය. එක් ශිෂ්‍යයෙකුට හෝ කණ්ඩායමකට පහත සඳහන් එක් විෂය ක්‍ෂේත‍්‍රයක් සඳහා වචන 750කට නොඅඩු වන සේ විෂය ක්‍ෂේත‍්‍ර ඕනෑම ගණනකට සංකල්ප රචනා ඕනෑම ගණනක් ඉදිරිපත් කළ හැකිය.

සංකල්ප රචනාවේ ව්‍යූහය Structure of Your Concept Essay

උප මාතෘකාව Sub Topics
විෂය ක්‍ෂේත‍්‍රය පිළිබඳ පොදු පසුබිම
විෂය ක්‍ෂේත‍්‍රයට අදාලව කි‍්‍රයාත්මක කිරීමේ ගැටලූ
එම ගැටලූ මග හරවා ගැනීමට ඔබ නිර්දේශ කරන කි‍්‍රයා මාර්ග

විෂය ක්‍ෂේත‍්‍ර ලැයිස්තුව Subjects

තිරසාර සංවර්ධනය සඳහා පහත විෂය ක්ෂේත‍්‍ර දායක වන ආකාරය පිළිබඳ අවධානය යොමු කල යුතුය.
1 කෘෂිකර්මය
2 සමුද්‍ර සම්පත් යොදා ගැනීම
3 හරිත ආර්ථිකය
4 පුනර්ජනනීය බලශක්තිය භාවිතය
5 තිරසර නිෂ්පාදනය හා පරිභෝජනය
6 ආහාර සුරක්‍ෂිතතාවය
7 දුගී බව තුරන් කිරීම
8 මානව සෞඛ්‍ය හා යහජීවනය ගොඩ නැගීම
9 යහපාලනය කි‍්‍රයාත්මක කිරීම
10 සහභාගීත්වය, පාරදෘෂ්‍යභාවය හා වගවීම
11 දේශගුණ විපර්යාසවල බලපෑම් අවම කිරිම හා ඒවාට අනුවර්තනය වීම
12 ජෛව විවිධත්වය සංරක්‍ෂණය හා භාවිතය
13 දේශීය ආයතනික රාමුව
14 පාරිසරික සංචාරක කර්මාන්තය
15 වන සම්පත් භාවිතය
16 වෙරළබඩ සම්පත් භාවිතය
17 භූමි භාවිතය
18 හරිත රැුකියා
19 තෙත්බිම්
ජාතික මට්ටම -
ප‍්‍රථම ස්ථානය - රු. 50,000.00
දෙවන ස්ථානය - රු. 30,000.00
තෙවන ස්ථානය - රු. 20,000.00

පළාත් මට්ටම -
ප‍්‍රථම ස්ථාන 9 සඳහා - රු. 15,000.00 බැගින
මෙම තරඟයට සහභාගිවිය හැක්කේ 7 ශ්‍රෙ ්ණියේ සිට ඉහළ වසරවල අධ්‍යාපනය ලබන ශිෂ්‍ය/ශිෂ්‍යාවන් හෝ වයස අවුරුදු 23 ට අඩු තරුණ තරුණියන්ටය.
සියලූම සංකල්ප රචනා 2012 මැයි මස 15 දිනට පෙර පහත සඳහන් ලිපිනයට ලැබීමට සැලැස්විය යුතු අතර ලියුම් කවරයේ වම්පස ඉහල කෙලවරේ ර්‍ණසංකල්ප රචනා තරඟය” ලෙස සඳහන් කර එවිය යුතුය. මෙම තරඟයේ ඕනෑම කරුණක් සඳහා අවසාන තීරණය අමාත්‍යාංශයේ ලේකම්තුමා විසින් පත්කරන කමිටුවේ තීරණය වේ.

අධ්‍යක්‍ෂ (තිරසර සංවර්ධන*
තිරසර සංවර්ධන අංශය
පරිසර අමාත්‍යාංශය
නො: 980/4 A
දුරකතන අංකය: 011 2883456

2012-04-28T22:32:00.002+05:30

Venue of YBA general meetings will be changed temporary to "Sri Jayawardanepura University" due to the on going investigation at the National Museum. The meetings will be held on "Wednesdays" from 2.30-4.30 pm. First meeting at Japura will be held this wednesday, 2nd May. If you have any difficulties in finding the place or about any other matter related to this please contact any of the committee members.

2012-03-30T22:56:00.004+05:30

2012-03-21T23:01:00.002+05:30

Y%S ,xld ;reK cSjfõoSkaf.a ix.uh

j¾I 1998 oS Y%S ,xldfõ jD;a;Sh cSj úoHd{hkaf.a tluq;=j jk Y%S ,xld cSj úoHd ix.ufha tjlg iNdm;s OQrh fynjQ wdpd¾h ysrdka wurfialr uy;df.a wkqYdil;ajh hgf;a ;reKhka ;=,ska kj cSjfõoSka mrmqrla ìys lsÍu wruqKq lrf.k ;reK cSjfõoSkaf.a ix.uh msysgqjk ,oS' t;eka mgka Y%S ,xld cSj úoHd ix.ufha ÿys;D ix.uh f,i lghq;= lrñka kj cSj fõoSka mrmqrla rgg odhl lsÍug ;reK cSj fõoSkaf.a ix.uh Wr foñka isà'

;reK mrmqr w;r cSj úoHdj yd ta wdY%s; úIh lafIa;%hka m%p,s; lsrSu" icSù mrsir moaO;s ;sridr ixrlaIKh" ;reK mrmqr úoHd;aul m¾fhaIK i`oyd fhduq lsrSu" YS% ,xld cSj úoHd ix.uhg iïnkaO úoaj;=kaf.a yd jD;a;slhkaf.a fiajh ;reK mrmqrg ,nd oSu" ;reKhkag ish úfõl ld,h w¾:dkaú;j .; lsÍug wjia:djla ie,iSu yd ld,Sk mrsir .eg`t ms<sn`o iudch oekqj;a lsÍu hk wruqKq ih mokï lrf.k ls%hd;aul jk wm ix.uh úúO ls%hdldrlï yd jevigyka ixúOdkh yryd tu wruqKq uqÿka muqKqjd .ekSug ls%hd lrñka isà'

fï i`oyd wm ix.uh yryd ixúOdkh flfrk úúO ls%hdldrlï w;r foaYk" iïuka;%K" jevuq`t meje;aùu" m¾fhaIK yd .fõIK isÿ lsÍu" lafI;% pdßld ixúOdkh" m%o¾IK yd ;r`. meje;aùu" m%ldYk m, lsÍu wdosh uq,a ;ekla .kS'

uE; w;S;h ;=, isÿ flreKq tjka jevigyka /ila w;=ßka w;aje, jevigyk' mdie,a /il meje;a jQ m%o¾Yk" foaYk yd jevuq`t" YS% ,xldfõ WNh cSùka" iuk,hska" ul=`tjka yd jk u,a ms<sn`o w;a m;s%ld m, lsÍu" fodU.ialkao" isxyrdch" nQkao," kqjr t<sh" w;aje,af;dg" fnd,af.dv" h.sr, wdoS m%foaY j, lafIa;% pdßld ixúOdkh lsÍu" YS% ,xldfõ ñßosh uiqka ms<sn`o lafIa;% jevuq`tj ixúOdkh lsrSu m%Odk ;ekla .kS'

fuhg wu;rj iEu i;shlu w`.yrejdod osk m'j' 2'00 isg 4'30 olajd YS% ,xld iajNdúl úoHd fl!;=ld.drfhaoS meje;afjk ix.ufha idudkH /iaùï j,oS ffcj úúO;ajh" mßirh" cSj úoHdj wdoS úIh m:hka Tiafia ix.ufha idudcslhka yd wdrdê; foaYlhka úiska foaYk o mj;ajkq ,efí'

Tn;a fuu lghq;= j,g il%Shj iyNd.S ùug leu;s kï tkak wm yd tlaj w;aje,a ne`o.kak''''''

ලංකා අරංගයා Sri Lankan Whistling -Thrush

2012-02-20T11:43:00.001+05:30

Identification

Head and neck is black in color. Shoulder, dorsal area and brest are dark blue. Bright blue shoulder patch can be seen in male. Flight fethers rump,main tail are blackish bround.Beak and feet are black. Iris is broun. Belly is brown Female is more browner. Her shoulder patch is pale. The plumage of imature bird is more beown with little blue.

Size

Lenth of body = 8.25 inches(20cm)

Lenth of wing = 4.2 -4.4 inches

Lenth of tail = 3.1-3.5 inches

Lenth of beak= 1.25 inches

Behavior

This bird is very shy. They prefer thick under groths. Sometimes it comes out. It can be seen hunting or singing on sticks or rocks beside streams. They prey on creatures like insects, geckos.
The breeding season lies from March to May. But the April is more important. They make the nest on banks or on branchers of 5-10 feet tall tree. The neat is cup shaped. The “Varalla” and ferns are used as main building materials. Inside the nest is made out of
dead leaves. About two white color eggs with pale and red brown colored patches and
strips are laied at a time. But most of the time only a one offspring is born. Haching is done by female, but the feeding is done by both male and female.

Location

They live hidden in place with water flowa at about 3000 frrt elevations. They can be seen in thick under grouths near flowing streams….They are recored in Haggala Horton place. Today they are restricted to the higher elevations of central hills.
This bird is defficult to find due to it’s shyness.

Threats

Rapid distruction of forest and drying off of water flows are the main threats.

මොනවද මේ Orchid

2012-02-14T23:07:00.000+05:30

Orchid

The year-round hot and humid climate of southwestern Sri Lanka, makes the ideal climate for growing some varieties of orchids, while the dry and cool climates of the central highlands make other varieties thrive, thus making the whole island, except perhaps the dry north eastern sector, one large nursery for many varieties of this exotic bloom.

Originally started as a hobby by the "idle rich," growing orchids, now is a money making hobby for anybody with a green thumb. As the world demand for exotic flowers gets more intense, Sri Lanka seems to be in an enviable position to supply that demand, and earn foreign exchange too. Shown here are some of the more common varieties of orchid. Since many orchid varieties lack alluring scents to attract life-giving bees and other insects to aid in pollination, they depend on their profusion of colors to lure these insects. Thus, in good nursery one can find orchids of just about any color of the rainbow.

Disna Nishanthi Mahagamage

(Young Biologists' Association)

Water Falls in Sri Lanka

2012-01-15T21:39:00.004+05:30

Water Falls in Sri Lanka

The mountains of Sri Lanka abound with waterfalls of exquisite beauty. Numbering more than hundred and many of them are virtually unknown, hidden away in forest or approached by steps and remote tea plantation tracks. In fact for it’s size Sri Lanka has recorded water falls than another country.

Sri Lanka’s numerous revers, fed by two half – yearly monsoons, with topography of high and steeply scarped peneplains, and rever beds of hard erosion-resistant metamorphic rock, all provide ideal ingredient for the formation of waterfalls.

Ravana Ella( Ravana Falls)

It is on the Ella –Wellawaya road and visible from the main road. Although the main drop is 30 ft in height, it’s a wide fall and the water rushes over several steps adding to it’s beauty.Ravana falls is closely linked in legend with the great epic of the east.Ramayanaya.It’ name is from Ravana, The powerful demon king who once ruled SriLanka.The cave hidden behind the fall is still believed by many to be one of the places where he hid the beautiful princess, Sita, after her abduction from India.

Diyaluma Falls
( skein of water)

Diyaluma ,on the Poonagala Oya rever off the Koslanda- Wellawaya road is another spectacular sight spilling over a straight rock wall. 559 ft in height. Diyaluma is often rated as Sri Lanka’s highest water falls, upstaging Bambarakanda.It is 13 km from Wellawaya town and 6 km from Koslanda in the Hills and seen like a soft veil, is seen from the Balangoda – Wellawaya highway too.

Legend says that Gods, seeing the heart break of a prince whose runaway romance ended in the death of his sweetheart whom he had tried haul over the Diyaluma precipice, created this beautiful cascade to weep forever in the wilderness.

Bopath Ella (Bo-leaf fall)

Makes a leap of 100 ft on the Kurd gang, a tributary of the Kale ganga.a water fall not known for it’s height but for the sheer beauty of formation. The name Bo path Ella derives from it’s perfectly heart shaped head, much like the leaf of the sacred bo tree. It is one of the favorites picnic spot of Sri Lankans due to it’s proximity to the city of Colombo.

just 15 km from Colombo-Ratnapura road, once reached the Higashena junction, and then branches off to the Agalawatta road and from there it’s only a few minutes…

Devon falls

Visitors to the Tea country get the opportunity of viewing it. 280 ft in height and viewing place for this lovely falls is from the 20th milepost on the Talawakelle –Nawalapitiya road.

Bambarakanda falls

Bambarakanda is the tallest of all SriLanka’s falls.789 feet in height. It is however, a wet season fall. A glorious spectacle from October to March when heavy rains turn it in to an impressive, unbroken deluge. The main access to the falls is along a minor but mortable road via Haputale and Kalupahana.Kalupahana is 22 km from Balangoda or 32 km from Wellawaya.from kalupahana proceeding 3 km along a narrow road through Weerakoongama you come to the gorgeous waterfall.

අපේ Pocket Guide අත්වැල

2012-01-05T19:09:00.005+05:30

ලංකාවේ උභය ජීවීන්...

ලංකාව උභය ජීවි විවිධත්වය අතින් ඉතා පොහොසත් රටකි.ලංකාවේ උභය ජීවින් 103ක් වාර්තාගතවන අතර මින් 87ක්ම ලංකාවට පමණක් ඒක දේශීය වේ.ලංකාවේ කුල 4ට අයත් උභය ජීවින් හමුවේ එනම් ගෙම්බන්,පනු ගෙම්බන්,මුව පටු මැඩියන් හා මැඩියන් වේ.මෙහි වැඩිම විවිධත්වයක් මැඩියන් අතර දක්නට ලැබෙන අතර පරිණාමික වශයෙන් ඉතා ඉහලමට්ටමක දක්නට ලැබෙන පදුරැ මැඩි කුළය සුවිශේෂීවේ.සෘජු විකසනය පෙන්වන පදුරැ මැඩියන් බොහෝ දෙනෙකු තෙත පස තුල බිජු ලැම සිදු කරන අතර එක් විශේෂයක් කොළ යටි පැත්තේ බිජු ලෑම සිදුකරයි.ලංකාවේ හමුවන සියලුම පදුරැ මැඩියන් ඒක දේශීය වේ.තවද ගල් පර මැඩියන් හා රැළි මැඩියන් වැනි සුවිශේෂී උභය ජීවින් ද ලංකාව තුල හමුවේ මෙම විශේෂ වලින් වැඩි ගණනක් පහත රට තෙත් සදාහරිත වනාන්තර (Low Land Rain Forests) සහ කදුකර වනාන්තර (Montane Forests ) ඇසුරේ ජීවත් වන අතර සීඝ වනහායනය හා මානව කීයාකාරකම් නිසා දැඩි ලෙස වද වී යාමේ තර්ජනයට ලක් වී ඇත.

ලංකාවේ මකුඑවන්

මිහිපිට ජීවත් වන ජීවින් අතරින් අතිශය සාර්තක ජීවි කාණ්ඩයක් ලෙස මකුඑවන් හැදින්විය හැක.ආතපෝඩා Arthopoda (සන්ධි පාද) වංශයට අයත් මකුඑවන් පාද 8ක් දැරීමත් දැල් විවීමත් බොහෝ විට ඇස් 8ක් පිහිටිමත් හා සංදංශ ශෘංගය මෘෂ පාදාංගය (Pedipalp & Chelicerae) යන විශේෂ අවයව තිබීම නිසාත් අනෙකුත් සියලුම කෘමීන්ගෙන් මොවුන් වෙන්කර හදුනාගත හැකිය.මකුඑවන් නිෂ්චිත ලෙසම විද්‍යාත්මකව හදුනා ගැනීමට අන්වීක්ෂිය නිරීක්ෂණය අවශ්‍ය නමුත් පොදු භාවිතයේදී ඔවුන්ගේ සිරැරේ ඇති වර්ණ රටා මහෝපකාරීවේ.මොවුන් පිලිබද ගැබුරට කෙරැණු විද්‍යාත්මක පර්යේෂණ අඩු නිසා, ලංකාවේ සිටින මකුඑවන් විශේෂ පුමාණය,ඔවුන්ගේ තර්ජන මට්ටම් සහ පරිසර විද්‍යාත්මක තොරතුරැ පිලිබද දත්ත හා තොරතුරැ අඩු මට්ටමක පවති.දැනට කර ඇති අධ්‍යයනයන්ට අනුව ලංකාව තුළ මකුඑ විශේෂ 500ක් කට වැඩි පුමාණයක් හදුනාගෙන වාර්තා කර ඇත.

ලංකාවේ වන මල්

වර්ග කිලෝමීටර 65610ක් පමණ වන ලංකාව තුළ ශාක විවිධත්වය සහ ශාක ඝණත්වය ඉතා ඉහල අගයක පිහිටයි.එම නිසාම ලංකාව ලෝකයේ ජෛවවිවිධත්ව උණුසුම් කලාප අතරින් පූධාන තැනක් ගනී.පාසි ශාක වල සිට පරිණාමකව උසස් වු සපුෂ්ප ශාක තෙක් සියඑ වර්ග වල ශාකයන් ලංකාව තුළ දැකිය හැකි වේ.ලංකාව තුල සපුෂ්ප ශාක විශේෂ 3771 ක් පමණ දක්නට ලැබෙන අතර ඉන් 25% ක් පමණ ලංකාවට පමණක් ආවේනික වේ.ලංකාවේ වන මල් අතර උඩ වැඩියා කුලය සුවිශේෂි ස්ථානයක් ගනී.නෙක විසිතුරැ පැහැයෙන් හා විවිධ රෑපාකාරයෙන් සමන්විත වන මල් වනාන්තරයක ජෛව විවිධත්වය වැඩිකිරීමේලා ඉමහත් මෙහෙයක් ඉටු කරයි.

හැම තැනම පුරස්න.......

2011-12-23T21:11:00.009+05:30

Environment

The environment is an essential part of human life.It is a gift of nature.The environment makes our lives healthy and happy.People can't live without its favour to their lives.There is a very strong bond between the nature and the human lives.Trees,Animals,Water and Air are important parts of the environment.Some people who do not understand the value of the environment they destroy it in many ways.They cut trees,kill animals,pollute the air with various gases and pollute the water putting garbage and chemicals in to it. But some people pay their great attention to the environment.They help to protect the environment organizing various kinds of programmes with the help of nature lovers.Reforestation campaigs,protecting animals and taking steps to have cleaned water some of the steps that have been taken to save the environment.We all wish to have a pleasant environment that gives us happy and healthy life.

Lecture done by Mr.Banduranga

සංවර්ධන ව්‍යාපෘති හා බැදුනු පාරිසරික ගැටලු රාශියක් උද්ගතවී ඇති අතර දැනට කියාත්මක වන ව්‍යාපෘති අතරින් අධිවේගි මාර්ග .වරාය,ගුවන් තොටුපළ දැක්විය හැකි අතර මෙයට පුධාන ලෙස කදු කපා ගොඩ කිරීමෙන් සිදුවන පරිසර හානිය අධික බව පසු ගියදා පැවති දේශණයේදී බන්ධුරංග මහතා කරැණු ඉදිරිපත් කළේය.එමෙන්ම අප රටට පැමිණෙන විදේශ කම්කරැවන් විසින් වැඩ බිම් අවට සිටින බල්ලන්,සර්පයන්,තලගොයන් දඩයම් කිරිමටද පෙලඕ ඇති අතර මෙම හේතුව නිසා වැඩ බිම් අවට සිටින නිවෙස් වල සිටින සතුන් රැක ගැනීමට නිවැසියන් හට නිදි වර්ජිතව සිටිමට සිදුවීම කණගාටුවට කරැණකි.අධිවේගි මාර්ගයෙහි ආරක්ෂක වැටට අලලා දැලක් තවමත් නොමැති වී මෙන් සතුන් විශාල ලෙස අනතුරට පත් වීමේ අවධානම වැඩි බව එතුමා සදහන් කරන ලදී. මීට අමතරව ගුවන් තොටුපලක් මහනුවර හා නුවර එළිය යන පුදේශ වල ඉදිකිරිමට යෝජනා වි ඇති බවත් එමගින් සීතාවක රක්ෂිතයට හානි සිදුවිය හැකි බවත් මෙයට විසදුමක් ලෙස ජලයේ ගමන් කල හැකි ගුවන් යානා යොදා ගැනීම සුදුසු බවට වැඩි දුරටත් එතුමා කරැණු ගෙනහැර දැක්විය.

දේශණය - පරිසරවේදී බන්දුරංග මහතා
සංස්කරනය - තිළිණි හර්ෂණි

අපේම තැනක්......

2011-12-17T13:51:00.005+05:30

වලව්වෙවත්ත වතුරාන පාරිසරික පරිසරය

2011-2012 අපේ කට්ටිය ඔන්න නමෝවිත්තියෙන් කියලා වැඩ පටන් ගත්තේ ජෛව විද්‍යාත්මක වටිනාකමකින් තියෙන වනාන්තර අතරින් ලංකාවේ ඇති වගුරැ වනාන්තරයක් නිරීක්ෂණය කරන්නයි. ඉතින් කතාකරගත්ත විදියට අපි 16 වේනිදා උදේ පාන්දරන් කොහුවලට ආවා දන්නවනේ ඉතින් වෙලාවට අපි ආවට වේලාවටම පිටත් උනේ නෑ..නංගිල මල්ලිලා එකතු කරගෙන වාහනේ පිටත් උනා...කොහුවල ඉදන් හොරණ (120) නගරයට ඇවිල්ල එතනින් මතුගම පාරේ 3කිමි යනකොට බුලත්සිංහල පාරට හැරෙන්න ඔනේ එන්න එහෙම කෙලින්ම ඇවිත් බුලත්සිංහල ඔරලෝසු කණුව ගාවින් වමට (හිග්ගහ පාර) දාලා ටික දුරක් යනකොට හමුවෙන ගල්කැටිය කන්ද අසලින් මෙම වනාන්තරයට යන්න පුලුවන්.විජේසේකර මහතාට අයත් වලව්වෙවත්ත වතු සමාගමට අයිති පුද්ගලික ඉඩමේ මෙම වගුරැ වනාන්තරය පිහිටල තියෙන්නෙ.

කඑ ගගේ ශාඛාවක් හා කුඩා අතු ගංගාවක් වෙන බටපොත ඇලේ වම් ඉවුරට මායිම්ව මෙය පිහිටා ඇති අතර ඇළ හරහා ගලා එන ජලයෙන් සමහර කාලවලට මෙය යටවී පවතින නිසා ජලය ආශිතව වැඩෙන ශාක පැවතීමෙන් වතුරාන යන නම යෙදී ඇති බව, ලොකු අයියා ලෙසින් හදුන්වන වතුයායේ වැසියෙක් එහෙ විස්තර රසබර විදියට කියල දුන්නා. පහත රට තෙත් කලාපීය වනාන්තර ගණයට වැටෙන මෙහි විශාලත්වය හෙක්.6.2045ක් වේ.ලංකාවේ දැනට වදවී යාමේ තර්ජනයට ලක්වී ඇති ලොකයේ කිසිම වනයක පවතින බවට වාර්තාවී නැති ශාක විශේෂ 2ක් මෙම වනාන්තරයෙහි හමුවීම විශේෂත්වයක් ලෙස සදහන් කරන්නම ඕනේ..

හොරවැල් Stemnoporus mooni

සුවද Mesua stylosa

මීට අමතරව

කැකිරි වරා
හල්
ලේන් තැරි
අති උඩයන්
වේවැල් වර්ග ,

ශාක රාශියක් ද සත්තව විශේෂ විශාල පුමාණයක් ද මෙම පරිසර පද්ධතියෙන් හමුවී ඇත.එමෙන්ම ලංකාවේ තෙත් වනාන්තර වල හමුවෙන උරග,ශාක,උභය,මත්ස්‍ය, පක්ෂි විශේෂ රාශියක් මෙම වනාන්තරයෙන් වාර්තා වී ඇත.වැලි ගොඩ දැමීම,වේවැල් උණගස් දුම්මල වැනි දෑ සීමාවකින් තොරව ලබා ගැනීම,ගස් කැපීම,ජනාවස බිහිවීම මෙම පරිසර පද්ධතියට තර්ජනයක් බවට අද වර්තමානයේ පත් වී ඇත..නමුත් සතුටට කාරණාවක් ලෙස ඉඩම් හිමිකරැවන් විසින් මෙම පරිසරය ආරක්ෂා කිරීමට දක්වන උත්සහය නිසා එම තර්ජන බොහොසෙයින් අඩපන වීම දක්වන් පුලුවන්.මෙම ජෛව විද්‍යාත්මක වටිනා කමකින් යුතු පරිසර පද්ධතිය රැක ගැනිම ඔබෙත් මගෙත් යුතුකම හා වගකීම නොවන්නේද ?.........

එලෙස සාර්ථක ගමනක විශේෂ වාර්තාවන් අපගේ ඉදිරි ලිපි වලින් එළි දැක්විමට බලපොරොත්තුවෙමු........

Wild Parks in Sri Lanka

2011-12-13T23:04:00.001+05:30

Wild parks in Sri lanka

Sri Lanka has a rich and exotic variety of wildlife and a long tradition of conservation rooted in its 2,230 year old Buddhist civilization. The following are the most important sanctuaries in terms of attractions, accessibility and availability of facilities.

Animal Sanctuaries

The animals to be seen in Sri Lanka's national parks include elephant, leopard, sloth bear, sambhur, deer and monkeys, wild buffalo, wild boar (pig), porcupine, ant-eater, civet cat, jackal, mongoose, loris (unique to sri Lanka) several varieties of lizards, squirrels, reptiles and amphibians. Each park however has its own specialties.

Yala (Ruhuna) National Park

Situated 309 km. south of Colombo, Yala is approximately 1,259 sq.km. in extent and is located in the southeastern corner of the island. Its northern boundaries border on the Lahugala Elephant Sanctuary and it has the added bonus of a scenic ocean frontage. The terrain is varied flat plains alternating with rocky outcrops. The vegetation ranges from open parkland to dense jungle. Water holes, small lakes, lagoons and streams provide water for the animals and birds. The specialty here is the large numbers of elephants.

Wilpattu National Park Situated 176 km. north of Colombo, Wilpattu is approximately 1,908 sq.km. in extent. It has a dense jungle cover which makes it a more exciting park where animals have to be tracked. There are numerous delightful little lakes - known as villus - and the leopard and sloth bear are the specialty rather than elephants.
	Maduru Oya National Park The Maduru Oya National Park is located in the Dry Zone and is 300 k.m. away from Colombo and 58,849 hectares in extent. A wide variety of wildlife including some endemic birds species and reptiles are found here. Maduru Oya is rich in ancient ruins found in different places and its southern parts provide veddhas, indigenous people their living environment. Endemic purple monkey is among the important animal species that can be seen in addition to Sambhur, a member of the cat family etc. There is some endemic avifauna also found within this Park.
Gal Oya National Park Situated at Inginiyagala, the Gal Oya National Park is 314 km. from Colombo and is most renowned for its elephant population.
	Bundala National Park Bundala National Park is the latest addition to the National Parks and is situated 260 km. away from Colombo. All species of waterbirds resident in the country and the migrant birds inhabit this Park.
Horton Plains National Park The Horton Plains National Park is the only National Park situated in the Hill Country and falls within the Nuwara Eliya district and is 200 km. away from Colombo. Panoramic scenic beauty of the Hill Country could be witnessed within the Park. The famous `Worlds End' is a major attraction within the Park. Endemic slender loris and endemic purple monkey are among the important animal species that could be seen in addition to sambhur, a member of the cat family etc. There is some endemic avifauna also found within this Park.
	Uda Walawe National Park Situated 170 km. South East of Colombo the Uda Walawe National Park is approximately 30,821 hectares in extent. This Park which lies within the Ratnapura and Monaragala Districts acts as the catchment to the Uda Walawe Reservoir and is located in the Dry Zone. This Park comprises grasslands and thorn scrubs and many valuable species of trees are found within it. Large herds of Elephants and Deer species such as spotted Deer, Sambhur, Barking deer and Langur, Wild Boar, Water Buffalo, Jackal are some of the prominent wild animals found in this Park and a variety of avifauna is seen.
Wasgamuwa National Park Situated approximately 200 km. away from Colombo, the Wasgamuwa National Park lies within the Polonnaruwa and Matale Districts and have the Mahaweli river and Amban river as its eastern and western boundaries. Tropical intermediate dry mixed evergreen forest predominates its environment.

Endemic Butterflies in Sri Lanka

2011-12-12T22:25:00.004+05:30

The Common Birdwing Endemic Butterflies in Sri Lanka
Family :
Scientific Name :	Troides helena

Uncommon. Found throughout the island; rare in north and high hills. Takes part in migrations. Frequents jungles and the open country. Occasionally a pair seen flying in tandem, rising and falling in unison. Usually flies high, and frequently visits flowers. Sexes differ slightly, the female being generally larger with more markings on the hindwing.

The Common Bushbrown Butterflies in Sri Lanka
Family :
Scientific Name :	Mycalesis mineus

Very Common. Found in the hills, scarce in the north, prefering wet zone jungles. Flight weak, settling frequently. Sexes similar

The Clipper Endemic Butterflies in Sri Lanka
Family :
Scientific Name :	Parthenos sylvia

Uncommon. Found in the west zone jungles of the lowlands and higher hills. Flight strong, with much gliding, and usually keeping high in the trees. Sexes similar.

The Common Mormon Butterflies in Sri Lanka
Family :
Scientific Name :	Papilio polytes

Very Common. Found throughout the island in open woodlands and gardens; rare in the high hills. Takes part in migrations. Flight fast and close to the ground; male settles on damp earth. When mimicking, the female copies the leisurely flight of the host. The female has 3 main forms : one mimics the male, another mimics the Common Rose and the third which is considered the typical form, resembles the Crimson Rose.

The Redspot Duke Butterflies in Sri Lanka
Family :
Scientific Name :	Euthalia evelina

Uncommon. Found in the dry zone lowlands to foothills, most frequently from January to March. Inhabits jungles, often visits damp earth. Flight fast and strong, settling frequently. Sexes similar, but female larger and paler.

The Great Eggfly Butterflies in Sri Lanka
Family :
Scientific Name :	Hypolimnas misipus

Common. Found throughout the island preferring forested areas. Takes part in migrations. The male flies faster than the female, sometimes settling in the sunshine while opening and closing his wings. Sexes differ.

The Glassy Tiger Butterflies in Sri Lanka
Family :
Scientific Name :	Danaus aglea

Common. Found at all elevations in the southern half of the island; rare in the north. Takes part in migrations. Sometimes seen resting in small numbers in the shade of the forest during the heat of the day. Flight slow and lazy. Sexes similar. Female mimicked by the Dark Wanderer. Both sexes mimicked by the Common Mime.

Ceylon Hedge Blue Endemic Butterflies in Sri Lanka
Family :	Lycaenidae
Scientific Name :	Udara lanka

Uncommon. Confined to Sri Lanka only. Found near trees in the mid high hills. Flight weak and fairly low, and when settled the wings are closed. Male often settles on damp earth. Sexes similar, but female paler above with dark borders.

The Red Helen Endemic Butterflies in Sri Lanka
Family :
Scientific Name :	Papilio helenus

Uncommon. Found in the wet zone forests of the hills, Flight fast and strong. Sometimes flying above streams. Male occasionally settles on damp earth. When resting with wings open, the forewing is drawn back over the light patch of the hindwing. Sexes similar.

The Common Indian Crow Butterflies in Sri Lanka
Family :
Scientific Name :	Euploea core

Very Common. Found throughout the island in all types of country. Takes part in migrations. Flight slow and lazy, fond of settling on damp earth. Sexes similar but female has no white bar on upper forewing; she is mimicked by the female Great Eggfly, both sexes of the Common Palmfly and the Common Mime.

The Tailed Jay Butterflies in Sri Lanka
Family :
Scientific Name :	Graphium agamemnon

Common. Found in woodland areas throughout the island, preferring the south. Takes part in migrations. A restless flight; males fond of flowers, especially Lantana, Sexes similar, but female has a longer tail.

The Common Jezebel Butterflies in Sri Lanka
Family :
Scientific Name :	Delias eucharis

common. Found throughout the island, wherever there are trees; rare above mid hills. Flight weak, female tends to fly high; male often visits flowers, and during the dry weather settles on damp earth. Sexes similar, but female is more heavily marked.

The Lime Butterfly Butterflies in Sri Lanka
Family :
Scientific Name :	Papilio demoleus

Very Common. Found in the lowlands and foothills, rare at higher altitudes, in open areas and where citrus trees grow. Takes part in migrations. Flight fast and straight , occasionally gathering at puddles to drink. Sexes similar.

Source: 1 "A Selection of the Butterflies of Sri Lanka" -
John & Judy Banks

2 Young Biologists' Association Butterfly Group.

2011-12-12T19:01:00.001+05:30

Climate in Sri Lanka

Temperature Chart

Area	Jan-April		May-August		Sept-Dec
Area	Max.	Min.	Max.	Min.	Max.	Min.
Colombo	30^OC	22^OC	30^OC	24^OC	29^OC	22^OC
Kandy	31^OC	17^OC	29^OC	21^OC	28^OC	18^OC
Nuwara Eliya	21^OC	14^OC	18^OC	16^OC	18^OC	15^OC
Trincomalee	32^OC	24^OC	33^OC	25^OC	33^OC	23^OC

Sri Lanka Lies between 6 - 10 of North Latitude and Between 80 - 82 of East Longitude. It has a Maximum Length of 432 km (Devundara to Point Peduru) and Maximum Breadth 224 km (Colombo - Sangamankanda) . The Land Area is 65,525 Sq. km. The Area Excluding the Inland Water 62,336 Sq. km. The hills appear in the center and the south of Center. Sri Lanka is generally a warm country.

Sri Lanka has no marked seasons. A special feature is that the hot and humid lowlands and the salubrious hill country are separated by a few hours motoring.

Average mean temperature along the coast is 26.7 C (80 F) and 19.7 C (66.50 F) in the hill country. In Colombo, the commercial capital, situated on the west coast, the temperature varies from 26.4 C (79.5 F) to 27.8 C (82.12 F). Relative Humidity varies from 70% during the day to 90% at night. In the lowlands the climate is typically tropical with an average temperature of 27^OC in Colombo. In the higher elevations it can be quite cool with temperatures going down to 16^OC at an altitude of nearly 2,000 meters. Bright, sunny warm days are the rule and are common even during the height of the monsoon - climatically Sri Lanka has no off season. The south west monsoon brings rain mainly from May to July to the western, southern and central regions of the island, while the north-east monsoon rains occur in the northern and eastern regions in December and January.

Mountains of Sri Lanka

The mountains of Sri Lanka
Name of Mountain	Height
Haputhale	2351 m
Samanala	2237 m
Knuckles	1515 m
Namunukula	2035m
Piduruthalagala	2524 m

Piduruthalagala
Sri Lanka's highest mountain which is about 8200 feet above sea level, it will take you through some exciting and anxious moments because of it's difficulty in getting to the top, but the climb is worth your effort, because it will take you through some beautiful scenery that one won't forget. One will come across beautiful small waterfalls, because many waterfalls begin from this mountain.

Central Provincial Mountains

මේ ගැන හිතුවෙ නැත්තම් ලොක විනාසේ අත ලග........

2011-12-05T00:15:00.009+05:30

yß;d.dr wdjrKh hkq

mDÓúhg t,a,jkakd jQ iQ¾h rYañúlsrK j,ska fldgila mDÓúh u;=msg we;s jia;=ka u.ska wjfYdaIKh lr .kakd w;r ;j;a fldgila mDÓú jdhqf.da,hg uqodyÍ' fufia jdhqf.da,Sh wjldYhg uqodyefrtk rYañ úlsrKhka" jdhqf.da,fha we;s ldnkavfhdlaihsâ jdhqj" c, jdIam iy ;j;a tys w,am jYfhka we;s jdhQka u.ska wjfYdaIKh lr .efka' fufia jdhqf.da,fha we;s CO₂ c, jdIam wdÈh u.ska mDÓúfhka bj;g hkakd jQ rYañ úlsrK wjfYdaIKh lr .ksñka mDÓú jdhqf.da,h WKqiqï lsÍu yß;d.dr wdjrKhhs' ^fuh yß;d.drhl we;s ùÿre jyf,ka th ;=<ska msg;g tk rYañ úlsrK wdmiq yß;d.drh ;=,gu mrdj¾;kh lrkakdla fuksh&

iQ¾hhdf.ka mDÓúh u;=msg j._ ógrhla u; m;s;jk úlsrK Yla;sh 1370 වේට් muK fõ' kuq;a mDÓúh u; iEu fmfofilgu tlúg fuu Yla;sh fkd,efí' thg fya;=j tla me;a;lg ojd, jk úg wfkla mea;g rd;%sh ùuhs'

fï ksid Y=oaO jYfhka mD:=úfha tla ógrhla u; m;s; jk iQ¾h úlsrK Yla;sfha idudkH w.h } 343 වොට් muK fõ'

by; úlsrK Yla;s jdhqf.da,h yryd toa§ l=vd m%udKhla tkï ishhg 6 la muK wdmiq wNHjldYh ;=< úisÍ hhs' ta jdhqf.da,Sh wkqu.sks' ;j;a 10 la muK mDÓúh yd id.r mDIaGhka u.ska wjldYhg mrdj¾;kh fõ' mDÓúh WKqiqï lsÍug fya;= jkafka b;sß 84] la muK jQ rYañ úlsrKhkah'

fï wkqj mDÓúh WKqiqï lsÍu flfrys n,mdk rYañ úlsrKhka i;= cjh } 288 වෙට් muK fõ'

iajdNdúl yß;d.dr wdjrKh

Natural Green House Effect

jdhqf.da,Sh ixhq;sh wkqj tys jeämqru we;s jdhQka fol jQ khsg%cka (N2) yd Tlaiscka (O₂) jdhq lDIs úlsrK wjfYdaIKh lsÍula fyda uqod yeÍula fyda isÿ fkdlrhs' tfia ;dm úlsrK wjfydaIKh lrkq ,nkafka CO₂" c, jdIam yd ;j;a iq¿ m%udKhkaf.ka jdhqf.da,fha we;s jdhq u.ska mDÓúh u;=msg idudkH WIaK;ajh f,i ie,flk fi 15 yd O₂ yd N₂ j,ska muKla iukaú; jdhqf.da,hl WIaK;ajh jQ 6⁰C – 21⁰C ;rï jQ WIaK;aj fjkila CO₂ yd c, jdIam ksid wjfYdaIKh jkakd jQ ;dm úlsrK ksid we;s fõ' fuh iajdNdúl yß;d.dr wdprKhhs' Bg uq,ajkakd jQ jdhq yß;d.dr jdhq fõ' (green house gases) fuh iajdNdúl yß;d.dr wdjrKh f,i y÷kajkafka ñksid we;sùug;a fmr isg fuu jdhq jdhqf.da,fha ;snQ fyhsks'

m%.=Ks; yß;d.dr wdjrKh

Enhanced Greenhouse effect

le,E fy<lsÍu yd fmdis, bkaOk oyKh jeks ñksia l%shdldrlï ksid we;s jQ jdhQka u.ska we;s lrk yß;d.dr wdjrKfha jeäùu m%.=Ks; yß;d.dr wdjrKhhs' Wod (- CFC jdhqj laf,dafrda maf,dafrda ldnka

yß;d.dr wdjrKfha wjYH;dj

yß;d.dr jdhq u.ska isÿlrkafka mDÓúh u;= msáka bj;g hk ;dm úlsrKh ;dm úlsrK Wrdf.k mDÓú jdhqf.da,h ;=< WIaK;ajh rojd.ekSuhs' fï ksid yß;d.dr jdhqf.da,h ;=< WIaK;ajh rojd .kakd í,ekaflÜgqjla f,i l%shdldrk nj m%ldY l, yel' fï wkqj yß;d.dr wdjrKh u.ska mDÓúh u;=msg ñksid we;=¿ Ôùkaf.a meje;aug WÑ; WIaK;ajhla mj;ajdf.k hhs'

Wod (- 1860 § CO₂ jdhqj yd c,jdIam u.ska wfvdrla; úlsrK (Infrared Radiation) wjfYdaIKh lrkq ,nk wdldrh uekafkah' ysu hq.hlg fya;=j wvq jQ yß;d.dr wjdrKhla ;sîu hhs' ñkafvda,a fhdackd lf<ah'

yß;d.dr wdjrKh ms<sn| uq,au woyia

1& 1827 - ðka neiaáiaÜ f*dßh¾

^m%xY cd;sl .Ks;{hl=&

yß;d.dr jdhq i;= WKqiqïlrK Yla;sh y÷kd .ekSu' fï i|yd yß;d.dr wdjrKh hk ku Ndú;d lsÍu

2& 1860 - fcdaka ákafvda,a

^ì%;dkH cd;sl úoHd{& c, jdIam yd CO₂ jdhqj u.ska wfodarla; úlsrK wjfYdaIKh lr.kakd wdldrh uekSu'

3& 1896 wdyskShia

^iaùvk cd;sl&

yß;d.dr jdhq idkaøKh jeäùu ksid we;súh yels n,mEu wOHhkh lsÍu jdhqf.da,Sh CO₂ ixhq;sh fo.=K l, fyd;a WIKa;jh fi,aishia wxYl 5-6 olajd m%udKhlska by< hd yels nj Tyq m%ldY lf,ah'

5& 1940 - Ô'tia' le,ekav¾ ^ì%;dkH cd;sl úoHd{hd&

fmdis, bkaok oykh ksid jeäjk ldnkavfhdlaihsâ idkaøKh ksid we;s jk mDÓú WKqiqïlrKh .Kkh lsÍu'

6& 1957 - frdc¾ f,dfn,a iy yEkaia ^le,sfmdakshdfõ ial%smaia wdh;kh&

yß;d.dr jdhq ksid foaY.=Ksl fjkiaùula isÿúh yels nj m%ldY lsÍu'

fjk;a f,dal j, yß;d.dr wdjrKh

mDÓúfha muKla fkdj wi,ajeis isl=re yd w.yre u; o mDÓúhg iudk yß;d.dr wdjrKhla mj;sk nj fidhdf.k we;'

w.yre

mDÓúhg idfmalIj w.yre u; we;af;a ;=kS jdhq f.da,hls' w.yre u; mSvkh wfma jdhqf.d,Sh mSvkfhka 1$100 ls

kuq;a tys jdhqf.da,h iïmQ¾Kfhkau jdf.a CO2 j,ska iukaú; neúka m%n, yß;d.dr wdjrKhla we;'

w.yre mDÓúhg wE;ska we;s ksid thg ,efnkafka idfmalaI wvq iQ¾h úlsrK Yla;shls' ta wkqj w.yre u; mej;sh hq;= WIaK;ajh57^oC muK fõ' kuq;a tys mj;sk WIaK;ajh -47⁰C ls' fuhska meyeÈ,s jkafka yß;d.dr wdprKh ksid w.yre .%yhd u; WIaK;ajh 10 ⁰C lska muK by< f.dia we;s njhs'

isl=re

isl=re wfma mDÓúh ;rï úYd, jia;=jls' kuq;a th ; jdhqf.da,Sh mSvkh mDÓú jdhqf.da,Sh mSvkh fuka ish .=Khla muK fõ' tys jdhqf.da,Sh CO₂ yd i,a*shqßla wï, wxY=kaf.ka ks¾udKh ù we;' fuu wxY foj¾.h ksid iQ¾h úlsrK .%yhd u;g m;s; fkdjk ;rïh' mj;skafka 1] - 2] fï wkqj isl=re u; WIaK;ajh b;d my;a w.hla .; hq;=h' kuq;a yß;d.dr wdjrKfha m%;sM,hla f,i isl=re u;=msgg WIaK;ajh 525 ⁰C muK fõ'

jdhqf.da,Sh ixhq;sh

jdhqj	idkaøKh ]
yhsv%cka	78'0000
Tlaiscka	21'0000
wd¾.ka	0'9300
ldnkavfhdlaihsâ	0'0350
óf;aka	0'00017
i,a*vfhdlaihsâ	úp,H
c, jdIam	0'4000

by; olajd we;af;a j¾;udkfha mDÓú jdhqf.da,fha ixhq;shhs' kuq;a wE; w;S;fha isg fï olajd jdhqf.da,fha ixhq;sfha ksh;j mej;S ke;' w;S;fha § mDÓú jdhqf.da,fha idkaøKh .skslkaolska msgjk jdhq idkaøKhg iudk jQjlehs úYajdi flf¾' tkï tjlg jdhq f.da,fha m%Odk ix>glh CO2 nj;a Bg wu;rj SO2< N2 hk jdhqkaf.ka hqla; jQ nj;a ms,s.kS'

CO2 yd SO2 hk jdhQka c,fha Èh ù jdhqf.da,fhka w;=reoyka jkakg we;s nj;a c,fha wdøjH N2 jdhqj /iajkakkg we;s nj;a úYajdi l< yelsh'

óg jir ì,shk 2 lg fmr jdhqf.da,fha Tlaiscka ;sî ke;'uq,a ld,fha isá Ôùka m%d:ñl Ôùka yßjdhq iajikhla isÿlr we;' jdhqf.da,hg Tlaiscka tl;= jkafka kS,yß;we,a .S j, mßkduhka iu. hhs úYajdi flf¾' kS, yß; we,a .S m%NdixYaf,aIKfha m%;sM,hla f,i jdhqf.da,hg Tlaiscka jdhqj uqod yer we;'

fuu Tlaiscka uq,a ld,fha § id.rfha we;s fmdria whk fmßla whk f,i TlaislrKh ùug Ndú;d ù we;' jd;hg we;a;gu Tlaiscka tl;=ùug mgka .;af;a by; l%shdj wjika ùfuka njg idol we;' kS, yß; we,a.S wjqreÿ ì,shk 3 lg fmr yg .;a;;a jdhqf.da,hg Tlaiscka tlaù w;af;a wjqreÿ ì,shk 2 lg fmr isgh'

Tlaiscka jdhqj jdhqf.da,hg tlaùfuka miqj m%Ndridhksl m%;sl%shd u.ska miqlf,l ´fidaka ia:rh by< jdhqf.da,fha we;súh' fuu ´fidaka ia:rh u.ska iQ¾h ú;srK j, we;s mdrcïnq, lsrK fmd,j u;g m;s; ùu j,lajd tu.ska Ôùkag we;súh yels ydksh wju lrhs'

jdhqf.da,fha mßkduh yd Ôùkaf.a mßkduh w;r ksgHq iïnkaO;djhla mj;S' Ôj úoHd;aul ridhksl l%shdj,skaf.ka jdhqf.da,fha fï ixhq;sh mj;ajdf.k hdug by< odhl;ajhla ,efí' tu iajdNdúl l%shdoduh wNsnjd hk n,fõ.hla f,i ñksia l%shdldrlï wo biau;= ù ;sfí'

yß;d.dr jdhq

yß;d.dr wdjrKh flfrys m%n, n,mEula we;s lr jdhqka yß;d.dr jdhq f,i ye¢kafõ' fïjd w;=ßka iuyrla iajdNdúlju mDÓúh jdhqf.da,fha wvx.= jk w;r iuyrla ñksidf.a n,mEfuka jd;hg tla jQ tajdh'

Wod (- ldnkavfhdlaihsâ

óf;aka

kshsá%la Tlaihsä

yef,daldnka ixfhda.h

ldnka fudfkdlaihsâ

c, jdIam

ldnkavfhdlaihsâ

j¾I 1991 § jdhqf.da,Sh CO₂ idkaøKh oi,laIhlg fldgia 355 (355 ppm) muK nj .Kka n,d we;' tu jirlg oY ,laIhlg fldgia 1'8 lska muK by< hhs' jdhqf.da,Sh CP₂ ,efnkafka j¾I 1958 ka miqjh'

1958 § yjdhs ys fudakd f,dajd ksÍlaIKd.drh msysgqùfuka miq CO₂ idkaøKh by< hdu ld¾ñl úma,jfhka miq we;s jQ ;;a;ajhla nj ish¨ o;a; úYaf,aIKh lsÍfuka y÷kd.; yelshs'

Wod(- wekagdáldfõ" .%Ska,ka;fha tl, m;s; jQ ysu w;r ysr jQ jdhq nqnq, j, CO₂ idkaøKh uekSfuka ld¾ñl úma,jhg fmr jd;fha CO2 idkaøKh yÿkdf.k we;' tu jd;fha CO₂ idkaøKh oi,laIhlg fldgia 280 ls' 1958 yjdhs ksÍlaIKd.drh lrk úg CO₂ idkaøKh oi ,laIhlg fldgia 315 ls' 1991 § th oi,laIhlg fldgia 355 ls'

j¾I 1958 isg 1991 olajd ld,h ;=< jdhqf.d,Sh CO₂ idkaøKh oi ,laIhlg fldgia 40 lska by< f.dia we;' tkï fuu ld,h ;=< jdhqf.da,hg ldnka f..dfgdka 80 la tl;= ù we;'

jdhqf.da,Sh CO₂idkaøKh iD;=uh fjkiaùula o fmkakqï lrhs' Wod(-0 W;=re w¾Of.da,fha jika; yd .%siau iD;=j, m%Ndixif,aIKh ksid CO2 idkaøKh my, jefÜ'

fyauka; iD;=fõ§ Ydlj, iajikh m%uql;ajh .kS' fld< ye,S uefrkakg wdrïNjk fyhska úfhdack l%shdj,sh jvd;a fõ.j;a ù jdhqf.da,Sh CO₂idkaøKh by< hhs'

CO₂ + H₂O CH₂O + O₂

CH₂O + O₂CO₂ + H₂O

ñksia l%shdldrlï yd CO₂ idkaøKh jdhqf.da,Sh CO₂ idkaøKh flfrys n,mdk m%Odk ñksia l%shdldrlï 2 ls'

1 bkaOk oykh

2 le,E úkdY lsÍu ^jk yrkh&

	1990	2025	2050	2000
n, Yla;s	6'2	11'1	13'7	20'4
jk yrKh	1'3	1'1	0'8	-0'1
uq¨ m%udKh	7'5	12'2	14'5	20'3

fmd,si bkaOk oykh ksid;a isfuka;s ksIamdokh jeks ld¾ñl l%shdj,ska ksid;a jdhqf.da,Sh CO₂ idkaøKh 1860 jif¾ isg is>% jeäùula fmkakqï lrhs' f,dal hqoaO fol iuj,§ iy 1930 f,dal wd¾Ól miqnEfï§ jdhqf.da,hg CO₂ tl;=ùu 2] olajd my; jegqks'

rgj,a jYfhka .;a úg f,dalfha CO₂ jdhqj uqodyßk m%Odk rg jkqfha weußld tlai;a ckmohhs' 24] tlai;a cd;Skaf.a mßir ixúOdkfha jd¾;d wkqj fojk úYd,u wdh;kh fidaúhÜ foaYhhs' ^19]& Ökh 9] cmdkh 5] c¾uksh 4] ì%;dkH 3] lao jYfhka jdhqf.da,hg CO₂ uqod yÍ' bkaOk j¾. wkqj ie,l+ úg CO₂ § jdhqj uqod yeÍu i|yd 1960 .kka j,§ uq,a ;ek .;af;a iDK bkaOkh ^46]& isÿj bkaOk Ndckfha 39] CO₂ tl;=úh' kuq;a 1980 .Kka jk úg øj bkaøk Ndú;fhka 41] la o >K bkaOk Ndú;fhka 40] lao CO₂ jd;hg tl;= lsÍug odhl ù we;'

1965 § úúO bkaOk u.ska jdhqf.da,hg tl;= l< CO₂ m%;sY;h

1958 § úúO bkaOk oykfhka jd;hg tl;= jQ CO₂ m%;sY; jkdka;r mßyrkh ksido 1850 yd 1985 ld,h ;=< jdhqf.da,hg uqod yerekq ldnka m%udKh f..dfgdka 115 la muK fõ' jkdka;r mßyrKfha § jdhqf.da,hg CO₂ tl;=jkqfha'

1 le,E t<sfldg ms,siaiSu

2 uq,a" m;%" l|ka jeks ffcjialkaOhka Èrdm;aùu

3 le,E j,ska ,nd.kakd ±juh ksIamdok wdÈfha TlaislrK l%shd

4 mdxY=uh ldnkaj, TlaislrKh

jkdka;r lmd fldgd úúO ixj¾Ok lghq;=j,g fhdod .ekSu ksid jkdka;r moaO;Ska iïmQ¾Kfhka u mdfya wfydais ù f,dj mqrdu jkdka;r moaO;Ska j|ù hdfï ;¾ckhlg uqyqK § isà'

Wod(- 20 jk ishji wdrïNfha §

Y%S ,xldfõ jkdka;r m%udKh N+ñhg idfmalaIj } 70]

2001 jk úg Y%S ,xldfõ N+ñhg idfmalaIj jkdka;r } 20]

f,dal iajdNdúl ldnka pl%h yd ldnkavfhdlaihsâ m%;sjHdma;sh

f,dalfha jdhqf.da,Sh CO₂ idkaøKh 1850-1986 ld,h ;=,§ oi ,laIhlg fldgia 288 isg oi ,laIhlg fldgia 355 olajd by< ke. we;s nj m%lg lreKls'

óg uQ,sl odhl;ajh olajd we;af;a fmdis, bkaOk oykh yd jkdka;ryrKh yd N+ñ Ndú;fha fjkiaùuh' Bg wu;rj jdhqf.da,fhka CO₂ bj;a ùfï iajdNdúl l%shdldrlï ksid we;s jQ isoaê .kkdjls' fuu isoaëka ys tl;=j tl;= ù ldnka pl%h u.ska olajhs'

C pl%h

jdhqf.da,hg CO₂ tl;=jkafka"

1 Ôù iajikh

2 ffcù ialkaO úfhdackh

3 ffcùh yd ridhksl l%shdj,s

4 id.ruh fjkiaùu

jdhqf.da,fhka CO₂ bj;aùug n,mEyelafla

1 m%NdixYaf,aIKh

2 ffcùh yd ridhksl l%shdj,s

3 id.ruh wjfYdaIKh

jdhqf.da,Sh jd;fha CO₂ idkaøKh jeäùu by; CO₂ tl;= ùU yd bj;aùfï wka;rhg idfmalaIj isÿfõ'

uqyqÿ uÜgu flfrys n,mEu

f.da,Sh WKqiqïlrKh ksid ñksid flfrys jvd;a n,mEï we;slrkq we;af;a uqyqÿ c, uÜgu by< hduhs' miq.sh Y;j¾Ih ;=< fi'ó' 10-20 olajd m%udKhla uqyqÿ c, uÜgu by, f.dia we;' fï i|yd n,md we;af;a jdhqf.da,Sh WIK;ajh 0'5 ⁰C jeäùu muKs'

yß;d.dr wdprKh ksid mD;=ú jdhqf.da,Sh WIaK;ajh 1'5-4'5 ⁰C olajd m%udKhlska by< hkq we;' iSudldÍ idok ñksidg jdisiy.; f,i n,mEjqj fyd;a 2030 § uqyqÿ c, uÜgu 20-100 cm m%udKfhka by< ke.sh yels njg .Kka n,d we;'

ngysr wekagdáldfõ we;s whsislÿ Èhù .shfyd;a uqyqÿ uÜgu óg¾ 5-7 olajd m%udKhlska Wjo by, hd yelsh' kuq;a tjekaklg Y; j¾I .kkdjla .; úh yelshs'

mDÓú WKqiqïlrKfhka uqyqÿ c, uÜgu by, hdu ñksidg b;d wfõKsl úh yelshs'

Wod (- 1' f,dal ck.ykfhka wvlg jdiia:dk wysñùu

2' fjr,dikak m%foaY ,jk iys; c,fhka ¥IKh ùu

3' j.=re ìï yd l,mq wdY%s; ffcj m%cdjka úkdY ùu'

4' id.r wdY%s; ksIamdÈldj fjkia ùu'

5' fjr,dY%s; jrhdka" ckdjdi k.r wdÈhg ±ä n,mEï isÿùu'

6' uqyqÿ u;=msg c,fha WIaK;ajh by< ke.Su'

7' c,fha pH w.h my; jeàu ksid fldr,a mr úkdY ùu'

8' lDIsld¾ñl ìï ksire ìï njg m;a ùu'

9' ud,Èjhsk jeks l=vd ¥m;a w;=reokaùu ^udI,a ¥m;a" gqId¨ ¥m;a&

10' id.r c, uÜgu by, hdu ksid f,dalfha úYd, .x.d Tiafia rg ;=<g uqyqÿ c,h .,d hdu'

flfia fj;;a uqyqÿ c, uÜgu by, hdu l%ñl tlla fj;ehs wfmalaId l< yel' kuq;a tljr c, uÜgu by< hk wjia:d l,d;rlska we;súh yelsh' ^Wod (- WIaK l,dmSh m%foaYj, olakg ,efnk iq¿ iq,x ;;ajh&

ÿmam;a fmdfydi;a nfjka f;drj f,dj iEu rglgu mdfya n,mE yels fuu f.da,Sh WKqiqï ;r.fhka w;aúh yels m%;súmdl mrïmrd.Kkdjla miqmig ;,a¨ l< yelafla wm mrïmrdfjka wkd.; mrïmrd j,ska whf.a mQ¾K wjfndaOh yd Bg fya;= jQ idOl u¾Okh lsÍu ;=<sks'

fNda. wiajkq flf¾ n,mEu'

f.da,Sh WKqiqïlrK fNda. wiajkq ,eîu flfrys n,mdk wdldrh ms<sn| úoHd{hska fmdÿ ms,s.ekSu jkafka CO₂ Wmfhda.S lrf.k iEfok m%:u ixfhda.h wkqj Ydl ldKav 2 lg fnod we;' tajd kï C₃ yd C₄ fõ'

C₄- j¾:udk CO₂ idkaøKh hgf;a m%NdixYaf,aIKh ld¾hlaIuh

C3 CO2 idkaøh jeäl, úg jeä jdish fmkajhs'

Wod (-

mj;sk CO₂ idkaøKh fo.=K l<fyd;a C₃ ldKavfha Ydlj, wiajekak 10-50] olajd m%udKhlska by< hk nj;a C₄ ldKavfha Ydlj, wiajekak by< hkafka 10] lska muK nj;a lrk ,o m¾fhaIK j,ska fidhd f.k we;'

jeä CO₂ idkaøKhg md;% jQ úg Ydl m;% j, mQál jeiSfuka c, ysÕlug uqyqK § we;s Ydlj, W;afõokh wvqùu c, mßfNdackh ld¾hlaIuj by< hhs'

tfiau CO₂ idkaøKh jeä jQ úg mQál jeiSu isÿùfuka wys;lr jdhq ¥Ilhkaf.ka Ydlh wdrlaId fõ'

úúO rgj, isÿlrkq ,enQ m¾fhaIK 437 úu¾Ikhg ,la l, lsïfnd,a keue;s úoHd{hd úiska mj;sk CO₂ idkaøKh fo.=K l, úg wiajekak 33] lska by< hk nj ks.ukh lr we;' kuq;a fndfyda úoHd{hka CO₂ idkaøKh jeäùfuka miq mßirfha isÿúh yels fjkia lï mokï lrf.k wiajekak by; w.hg jvd my, hd yels nj m%ldY lrhs'

óf;aka ^Ôj jdhqj&

ÿmam;df.a ys;j;d óf;aka jdhqjhs' fuu bkaOk m%Njhla f,i ÈhqKqfjñka mj;sk rgj, Ndú;d flf¾'

fuh bkaOkhla f,i Ndú;d jqjo yß;d.drjdhqjla f,i wo úoHd{hka óf;aka ms<sn| ±ä wjOdkhla fhduq lrhs'

wfkla yß;d.dr jdhq iu. iei§fï § óf;aka b;d wêl f.da,Sh WKqiqï lrk úNjhls' Wod (-CO₂ fuka 20 .=Khl WKqiqïlrK úNjhls'

1980 miq f.da,Sh WKqiqïlrKh flfrys óf;aka j, odhl;ajh 15] isg 18] olajd by< f.dia we;' mßirfha óf;aka idkaøKh jeäùu flfrys n,mdkafka ñksia l%shdldrlïh'

fï wkqj m%Odk óf;aka m%Nj rdYshla y÷kd.; yelshs'

1 iajdNdúl f;;a ìï

2 ù j.dlrk l=Uqre

3 ffcj ialkaO oykh

4 wm øjH neyerkh

5 Ôjjdhq ckl

6 fldïfmdaiaÜ j,j,a

7 wmøjH fmdl=Kq moaO;s

8 m,;=re yd t<j¨ fj<|fmd, wmøjH

9 l=Kq j;=r ldKq

10 frdauka:lfhda ^.jhka" neg¿jka" t¿jka jeks YdlNlaIlhska&

fuhska i,lk úg óf;aka ñksidf.a ñ;=re jdhqjls' kuq;a f.da,Sh WKqiqïlrKh flfrys óf;ka j, n,mEu i,ldne,Sfï§ thska mekúh yels wys;lr n,mEï wju lr.ekSug mj;sk ±kqu Ndú;d lsÍu ñksidf.a hq;=luls'

khsá%la Tlaihsâ

f.da,Sh WKqiqïldrlhla f,i khsá%la Tlaihsâ CO₂ jdhqj fuka 290 jdrhla m%n,h' jdikdjlg jd¾Islj jdhq f.da,hg khsá%la TlaihsÜ tlajkafka idfmalaIj wvq m%udKhls'

jdhqf.da,fha mj;sk yhsg%ia Tlaihsâ bj;a jkafka

m%Ndridhksl úfhdaclhka c,c yd mdxY=uh moaO;Ska u.ska kuq;a ta b;d w,am jYfhks'

yhsg%ia Tlaihsâ m%Ndj

1 id.r

2 mi ^khsá%lrKh u.ska&

3 fmdis, bkaOk oykh

4 fmdfydr yd N+.; c,h

fï jk úg úoHd{hska ish¨ kshsá%ia Tlaihsâ m%Ndj y÷kdf.k we;' f.da,Sh WKqiqïlrKh wju lr .ekSu i|yd b;d ixhuhlska lghq;= lsÍfuka jd;hg tl;=jk khsá%ia Tlaihsâ jdhq m%udKh wvq lrf.k jdhqf.da,S jd;fha khsá%la Tlaihsâ idkaøKh 70-80] muK m%udKhlska wvqlr.; hq;=hs' fuh ÿIalr ld¾hhla jqjqo iduQyslj ch.; yel'

mef,daldnka ixfhda.h

laf,dfrdmaf,dafrdldnka o (CFC) we;=m;a yef,daldnka ldKavhg wh;a ixfhda. yß;d.dr jdhq f,i l%shd lrhs' yef,daldnka ixfhda.j, idkaøKh b;d wju jqj;a tajdfha ;dm wjfYdaIKfha ;rx. wdhduh wix;Dma; fyhska úlsrK wjfYdaIKfha idfmalaI n,mEu b;d m%n,h'

laf,dÍka yd fn%dóka wvx.=yef,da ldnka ixfhda. ia:rf.da,fha ´fidaka jdhqj flfrys W!k;duh n,mEula we;slrk nj m%lg lrekls' fuys§ isÿjkafka flfia jqj;a iajdNdúl jdhqf.da,Sh jd;fha hï laf,dÍka m%udKhla ;sî we;' id.r j,ska yd ffcj ialkaO oykfhka we;sjk ó;hs,a laf,darhsâ ksid jdhqf.da,hg laf,daÍka tl;= ù we;'

laf,daÍka wvx.= ixfhda. ndú;hg .ekSu wdrïN jkafka 1920 § muKh' ú§fï WmlrK" Ys;lrK" fmk wjdrK wdÈh ksid jdhqf.da,Sh Cl idkaøKh by< .sfhah' tfiau CFC ixfhda. c,fha wødjH neúka c,fha Èhù bj;a ùula isÿ fkdfõ' tfiau CFC wvqùug fya;=jk ffcùh m%;sl%shd o ke;'

yef,daldnka ixfhda.j, mßj¾;S f.da,fha wdhqld,h b;d by< uÜgul mj;S' fï ksid fïjdhska we;lsjk mdßißl n,mEu ms<sn| jvd;a wdodykhfhduq l< h;=h' yef,da ldnka m%Njh

1& ñksia ld¾ñl lghq;=

· Ys;ldrl f,i CFC-12, CFC 114

· fmk msìk ldrl f,i CFC 11, CFC12

· ødjl f,i CFC113, LH₃ CCl₃, CCl₄

· .sksksùfï WmlrK Nalon 1211, 1301

ldnka vfhdlaihsâ

ldnkavfhdlaihsâ idfmalaIj f.da,Sh WKqiqïlrKh i|yd wvq odhl;ajhla olajhs' kuq;a jdhqf.da,fha mj;sk ldnkavfhdlaihsâ idkaøKh fï i|yd ie,lsh hq;= odhl;ajhla olajhs' CO₂ j, wvq wdhqld,hla ksid fuys §¾.ld,Sk n,mEï ms<sn| f;dr;=re jd¾;d fkdfõ'

ldnkavfhdlaihsâ idkaøKh by, hdug m%Odk fya;=j fmdis, bkaOk oykhhs' CO jdhqf.da,fhka bj;aùfï tlu u. OH- iu. we;s m%;sl%shdjhs' tfiau CO bj;alsÍu i|yd mio iq¿ n,mEula we;s lrk nj fidhdf.k we;'

f.da,Sh WKqiqïlrKh yd ffcj úúO;ajh

World wide fund for Nature keue;s ixúOdkh 2000 jif¾ fya.a kqjr meje;a jqkq f.da,Sh WKqiqïlrKh ksid we;súh yels mdßißl n,mEï keue;s iuq¨jg jd¾;djla bÈßm;a lf<ah' thg wkqj fï Y; j¾Ih wjidkfha .yKfhka 1$3 fjkia úh yels nj m%ldYjk w;r iuyr Ydl yd i;aj úfYaI iïmQ¾Kfhka j|ù hhs'

Wod (- Walrñ, Red Knot Emperor goose hk i;=ka

· f.da,Sh WKqiqïlrKh ksid fldiagßldfõ Golden toad kï f.ïnka úfYaIh ±kgu;a ñh hdug mgkaf.k we;' tfiau meismsla id.r c,fha WKqiqu by< hdfuka Pacific Salmon .ykfha b;d my, jeà we;'

· f.da,Sh WKqiqïlrKh ksid fldr,amr úkdYù hdu'

· Ñldf.da" we;kaia" kjÈ,a,sh jeks k.rj, iuyr ld,j,§ we;sjk wêl Wkqiqu ksid iEu jirlu ñksiqka úYd, m%udKhla ñhhdu'

· fuys Wmßu wjia:dj jkafka uqyqÿ c, uÜgu by, hdfuka ñksia jdiia:dk wysñùuhs'

· yß;d.dr ;=< m,.=á j.d l< yelshs' kuq;a yß;d.dr wmorejka yodjvd .ekSug iqÿiq ;ekla fkdfõ' fï wkqj ñksidf.a hymeje;au i|yd f.da,Sh WKqiqïlrKh md,kh lr.ekSug iduQysl m%h;akhla f,daljdiSka úiska oßh hq;=h'

f.da,Sh WKqiqïlrKh yd cd;Hka;r .súiqï

´fidaka úhk laIh ùu md,kh lsÍu yd f.da,Sh WKqiqïlrKh md,kh mrud¾: fldg.;a wka;¾cd;sl .súiqï iïuq;Ska lsysmhls'

1 úhkd iïuq;sh

2 fudkaá%h,a uqm m;%h

3 lafhdaf;da uq, m;%h

úhdkd iïuq;sh

1974 § iqm%lg Natute kï jQ úoHd;aul m%ldYh fud,Skd yd frda,kaâ kï úoHd{hska fofkd bÈßm;a lrñka ñksia l%shdldrlï ksid jdhqf.da,hg tlajk CFC jdhqj u.ska ´fidaka ia:rh úkdY lrk nj fmkajd ÿkafkah' fuhska miq 1977 § tlai;a cd;Skaf.a mdßißl jevigyk u.ska ´fidaka ia:rh /l.ekSfï f,dal l%shdldÍ ie,eiaula wjYH;dj wjOdrKh lf<ah'

fï wkqj 1958 § úhkd ys /iajQ rgj,a lsysmhla ´fidaka ia:rh /l.ekSu i|yd wka;¾cd;sl iïuq;shla lekvdj w;aika ;eîh'

fudkaá%h,a uq, m;%h

1785 § we;slr.;a ú.dkd iïuq;sh bÈßhg f.khñka 1787 j¾Ifha§ lekvdfõ fudkag%sh,a k.rhg /ia jQ rgj,a .kkdjl ksfhdað;fhda by; mrud¾:hsu uq,alrf.k ft;sydisl .súiqulg t<Uky' fuh Montreal Protocol f,i y÷kajhs'

thg 1987 rgj,a 14 la w;aika ;enQ w;r 1988 § ;j;a rgj,a 13 la w;aika ;eîh' wo jk úg rgj,a 166 ka thg w;aika ;nd we;' tu rgj,a f,dal ck.ykfhka 95] ksfhdackh lrhs'

1997 § rdcH kdhlhka /ia ù fudkaá%h,a uq,a m;%h fld;rï id¾:l ù we;a±hs úu¾Ykh lf<ah' túg fy,sjQfha mef,dah j¾." ó;hs,a laf,darf*daï CFC, jeks øjH iyuq,skau jdf.a ksIamdokh kej;S we;s njhs' fndfyda rgj,a ;u b,lal imqrdf.k we;' flfia fj;;a 2000 jif¾ isg ´fidaka ia:rh kej; l%ufhka h:d;;a;ajhg m;aúh yels nj úoHd{hskaf.a úYajdihhs'

lafhdaf;da uq, m;%h

1992 ßfhda kqjrg /iajQ rgj,a 174 rdcH kdhlhska f.da,Sh foaY.=Kh wdrlaIdlr .ekSug tlÕ;djh m, lf<ah' 2000 § l%s'j' 1990 ;rug jdhqf.da,hg wys;lr jdhqj uqodyeÍug mshjr.kakd nj Tjqka m%ldY lf<ah' 1995 jif¾§ n¾,ska kqjr mej;s foaY.=Ksl iuq¨fõ§ ßfhda iuq¨fõ§ we;slr.;a ;SrK m%udKj;a fkdjk nj;a foaY.=Ksl fjkiaùï md,kh lsÍug kS;Hdkql+, ne§ula wjYH nj;a ;SrKh úh' tfiau ixj¾ê; rgj,a muKla fkdj ixj¾Okh fjñka mj;sk rgj,a o kS;suh .súiqulg t<ôh hq;= nj ;SrKh úh'

1997 foieïn¾ 1-11 olajd cmdkfha lafhdaf;da k.rfha meje;ajqKq tlai;a cd;Skaf.a ld,.=Ksl fjkiaùïms<sn| iuq¨fõ§ yß;d.dr jdhq uqod yeÍu wvq lsÍu ms<sn| .súiqulg t<Uqks' fuh lafhdaf;da uq, m;%hhs'

fuhg wkqj

1 ixj¾ê; rgj,a yß;d.drjdhq md,kh lsÍug kS;suh ne§ula we;slr .ekSu

2 úúO rgj,g yß;d.dr jdhq ksl=;a lsÍug úúO uÜgï kshu lsÍu

3 by; iSud 2008-2012 mia jirl ld, iSudjla ;=< imqrd,Su wd§ lreKq we;=,;a úh'

lafhdaf;da uq,m;%h f.da,Sh WKqiqïlrKh md,h lsÍu mokï lr.; jeo.;a ft;sydisl .súiquls' wdrïNfha§ ixj¾Okh jkakd jQ rgj,a thg wh;afkdjqqjo miqj fuh ish¨ f,dal m%cdjg wh;a ld¾hhla neúka Tjqkao fuu .súiqug w;aika ;eîh '

සම්පාදන මුලාශ% - පොත්පත් සහ අන්තර්ජාලය
විශේෂ ප%ණාමය තොරතුරැ සම්පාදනයට සහය වු උපුල් නවරත්න මහාතාට

තරැණ ජීව වේදීන්ගේ සංගමය- ප%සංග පෙරේරා

ඇත්තටම දැනගෙන කරානම් ඉවරයිනේ.........

2011-12-04T22:54:00.005+05:30

iqr;,a uiqka we;s lsÍu wdrïNlrkafkl= ioyd Wmfoia'

Ø udi 6l ld,hla iq¿ mßudKfhka wdrïN lr mj;ajdf.k hdu'

Ø wvq uiqka ixLHdjla Ndú;d lsÍu'

Ø megjqka ouk uiqka Ndú;d lsÍu'

Ø ñ, wvq uiqka Ndú;d lsÍu' Wod(- maf,aÜ" .mams

uiqka we;s lrk ia:dkh .ek wjOdkh fhduql< hq;= lreKq'

Ø c,h ,nd .ekSfï myiqlï

Ø jehjk uQ,sl myiqlï

Ø m%jdyka myiqlï

Ø úf,damslhkaf.a n,mEu

Ø há;, myiqlï ,nd .ekSfï yelshdj

Ø ck.ykfhka f;dr jQ mßirhla ùu

ud¿ gexls idod .ekSu

Ø cfka, ùÿre fhda.H fkdfõ

Ø lKaKdä ùÿre jvd fhda.H fõ

Ø ùÿre iú lsÍfïÈ iú lrkq ,nk fldaKh b;d jeo.;a fõ

Ø ùÿre we,ùug is,sfldka keue;s .ï j¾.h Ndú;d lrhs

Ø th f,day yd ùÿre iu. tlu wdldrhlg iïnkaO fõ

Ø gxlsfha c,h fkdue;s úg§ fyda msrùfïÈ we;sjk mSvkhg Tfrd;a;= §u

Ø myiqfjka Ndú;dl, yels ùu

Ø uiqka ±óug fmr kej;;a gexls w,xlrKh"uiqka ioyd jdia:dk iE§u wdÈh u.ska ilid .ekSu

gexls ioyd c,h Ndú;dlsÍfïÈ ie,lsh hq;= lreKq

Ø c,h jd;kh lsÍu

Ø mhsm c,fha jQ laf,daÍka bj;a lsÍu

Ø c,fha jQ mrfmdaIs;hka bj;a lsÍu

Ø ldnksl wxY= m%udKh wvq lr .ekSu

hdka;%sl fmryka" ridhksl fmryka" ffcj fmryka u.ska msßisÿ lsÍu'

c,fha .;s.=K m%Yia; mrdih

Ø pH 6'5 - 9'0

Ø wefudakshd 0'025mg/lg wvq

Ø O₂ ^Tlaiscka& 5mg/lg jeä

Ø khsg%hsg 0'1mg/lg wvq

Ø WIaK;ajh 22-29⁰C

Ø wj,ïNs; wxY=ka 20mg/lg wvq

Ø CO₂ ^ldnkavfhdlaihsâ& 6mg/lg wvq

Ø lÀk;ajh 20-250mg/l

Ø laIdÍh;dj 20-250mg/l

Ø H₂S ^yhsä%cka i,amhsä& 0'002-0'8mg/l

නව ගමන්මගක ආරම්භය........

2011-11-29T23:43:00.006+05:30

2011-2012 අපේ කණ්ඩායම...

තරැණ ජීව වේදීන්ගේ සංගමයේ ඉදිරි වසර සදහා නව නිළධාරී මණ්ඩලය තෝරා පත් වු අතර අදින් පසු නැවුම් වු අද්දැකිම් රාශියක් සමගින් අප දේශයට මෙන්ම සමාජයට අප දැනුම හා සේවාවන් ලබා දීමට අප සැවොම බලාපොරොත්තු වන අතර අපට ශක්තියක් වු ඔබ සැම ඉදිරියටත් අප හා අත්වැල් බැද ගනු දැකිම අප අපේක්ෂාව වෙමු..

තරැණ ජීව වේදින්ගේ සංගමයේ නිර්මාතෘ වන, ජයවර්ධනපුර සරසවියේ වන හා පාරිසරික අධ්‍යයන අංශපුධානි,මහාචාර්ය හිරාන් අමරසේකර මහතා හා කොළඔ ජීව විද්‍යා ආයතනයේ වත්මන් සභාපතිනිය වන මයුරි විජේසිංහ මහත්මිය ගේ පුධානත්වයෙන් ඉදිරි වර්ෂය සදහා සංගමයේ සභාපති ලෙස ඉන්දීවර ජයලත් සොහොයුරා තෝරා පත් විය.එමෙන්ම උප සභාපතිවරැන් ලෙස මෙනන් ජයරත්න,චාපා හංසිනි,සජිත් හර්ෂන,පාලින්ද පෙරේරා යන සොයුරැ සොහොයුරියන්ද අන්තර් ජාතික සම්බන්දීකාරක ලෙස මුදිත මධුසංක ද භාණ්ඩාගාරික ලෙස ශශිකා ලක්ෂාණි,ලේකම් වරැන් ලෙස දිස්නා මහගමගේ සහ අමිල පුසන්න සුමනපාල ද සංස්කාරක ලෙස තිළිණි හර්ෂණි ලෙස සොයුරැ සොයුරියන් තෝරා පත් කර ගනු ලැබීය.

Newly Appointed committee of YBA for the year 2011/2012
President: Indeevara Jayalath
Vice President: Menan Jayarathna, W.d. Chapa Hansini, Sajith Harshana, Palinda Perera
Co-secretary: Amila Prasanna Sumanapala, Disna Nishanthini Mahagamage
Treasurer: Sashika Withanage
Asst. Treasurer: Varanga de Silava
International Relations Secretary: Muditha Withanage
Editor: Thilini Harshani
Asst. Editor: Galhenage Prasanga Perera
Committee Members: Dulanjaya Chamal, Umayanga Suriyaarachchi, Kasun Ekanayake,
Uthpala Ranasinghe, Eranda Hasithapriya, Thamandari Devasmitha, Seshan Thilina, Shakthi Senavirathna, Lalanga Amarathunga

2011-11-27T20:29:00.002+05:30

ඔබගේ පිය සටහනේ විශාලත්වය ඔබ දන්නවද?

ඔබ මිහිමත පළමුවෙන් පය තබා සිට ගත් දිනය ඔබට මතකද? එදා ඔබගේ පා පිය සටහන මේ මිහි මතින් අත් කරගත් ඉඩ පුමාණය හා අද ඔබගේ පිය සටහනේ විශාලත්වය අතර වෙනස සෙන්ටි මීටර කිහිපයක් පමණක් වුවත් ඔබගේ පාරිසරික පිය සටහන එදා මෙදා තුර කොතරම් විශාල වී ඇත් දැය මා ඔබෙන් විමසුවහොත් "ඒ මොකද්ද ඒ ?" යනුවෙන් ඔබ පුශ්න කරනු ඇත සැබවින්ම ඔබ ඔබගේ පාරිසරික පිය සටහන කොපමණදැයි දන්නවද? මේ එම පාරිසරික පිය සටහන (Ecological footprint) ගැනයි.

මිනිසා මෙලොව දුටු දා පටන් මිය යන තෙක්ම ජීවත් වන්නේ අප පරිසරයේ ඇති ස්වභාවික සම්පත් Rව හෝ වl%ව පුයෝජනයට ගනිමිනි. එහිදී සම්පත් සපයාගත හැකි උපරිමයෙන් පුයෝජනයට ගන්නවා විනා සම්පත් වල සීමිත බව සලක බලා භාවිතා කරන වුන් සිටීනම් ඒ අතලොස්සකි. මත්සH සම්පත ක්ෂය වීම, ගෝලීය දේශගුණික විපර්යාස, ජීවීන් නෂ්ට වී යාම, ජල සම්පත් ක්ෂය වී යාම ආදී පුශ්න රැසකට අද ලෝකය මුහුණ දී සිටින්නේ මෙම සම්පත් අධි පරිභෝජනය නිසා බව කටත් නොරහසකි. ජලය , වාතය, පස, ගහ කොළ, ඛනිජ සම්පත්, වන්තර ඇතුළු ස්වභාවික සම්පත් බොහොමයක් නැවත පුනර්ජනනය වන නමුත් මිනිසෙකුගේ ආයු කාලය හා සසඳන විට එය ඉතමත් දිගු කාලයකි. මෙකී පසුබිමක් තුල, පුද්ගලයකුගේ පාරිසරික පියසටහන යනුවෙන් අදහස් කරනුයේ එම පුද්ගලයා විසින් තමන්ගේ පැවැත්ම වෙනුවෙන් ස්වභාවික සම්පත්වලින් පිරි අපගේ පරිසරය කොතරම් දුරකට පරිහරණය කරන්නේද යන්නයි. මෙහිදී පෙර කීවක් ලෙස පරිසරය පුනර්ජනනය වන වේගය මෙන්ම මිනිසා විසින් භාවිතයෙන් පසු ඉවතලන අපද්‍රව්‍ය හා කැලි කසල බැහැර කිරීම සඳහා පරිසරය භාවිතා කිරීමත් සැලකිල්ලට ගැනෙයි. සරලව කියතොත් ඔබ පරිසරය වැඩියෙන් භාවිතා කරන තරමට ඔබගේ පාරිසරික පියසටහන විශාල වන බවයි. පාරිසරික පිය සටහන් මනිනු ලබන්නේ විශ්ව හෙක්ටයාර (Global Hectares, gha) නම් ඒකකයෙනි. එනම් පරිසරයට හානියක් නොවන ලෙස ඔබ පරිසරයෙන් m%යෝජන ලබා ගන්නේ නම් ඔබගේ පාරිසරික පිය සටහන 1gha ක් විය යුතුය.

බිලියන හතකට ආසන්න ලෝක ජනගහනය ජීවත් වන්නේ පෘථිවියේ ඉතාමත් සීමිත ඵලදායි භූමි පුමාණයක් පුයෝජනයට ගනිමිනි. එනම් මෙමෙ ජනගහනයට ඇත්තේ ලොව භූමි පුමාණයෙන් 18% වන ඵලදායි ගොඩබිම් කොටසක් හා 4% වන ඵලදායි මුහුදු කලපයකුත් ඇතුළුව 22% ක භූමි පුමාණයක් පමණි. ඒ අනුව ලොව වෙසෙන එක පුද්ගලයෙකුගේ පාරිසරික පියසටහන විශ්ව හෙක්ටයාර 1.9gha පමණ අගයක් ගනියි. සාමානයයක් ලෙස මෙම අගය දැක්වුවද ලොව ධනවත් රටවල මෙමෙ අගය විශාල වේ. උදාහරණ ලෙස එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍ය 10.7 gha ක් වන ලොව වැඩිම ඒක පුද්ගල පාරිසරික පියසටහනට හිමිකම් කියයි. ඇමරිකාවේ එම අගය 8.0gha කි. අප ජීවතන › ලංකාවේ එක මිනිසෙකුගේ පාරිසරික පියසටහනේ විශාලත්වය සාමානයක් ලෙස 0.95gha පමණ වේ. මෙය සාමානය අගයක් වන නිසා ඔබ නගරබදව ජීවත් වන්නේ නම් නියත වශයෙන් මෙම අගය 1 ඉක්මවනවා ඇත. එනම් ඔබ පරිසරයට හානිකර මිනිසෙකි. අන්තර්ජාලය භාවිතයෙන් ඔබටත් පහසුවෙන්ම ඔබගේ පාරිසරික පිය සටහනේ අගය දල වශයෙන් ගණනය කරගත හැකි වේ. තවද අප අමතක නොකළ යුතු කරණය වනුයේ පරිසරය පරිභෝජන කිරීමේ අයිතිය මිලියනයකට අධික අනෙකුත් සත්ව විශේෂ වලටද ඇති බවයි.

ඔබ කුඩා කල ඔබට ගුරුවරුන් හා දෙමව්පියන් විසින් කියා දුන් හොඳ පුරුදු අනුගමනය කිරීමෙන් ඔබගේ පාරිසරික පිය සටහනේ විශාලත්වය අඩුකරගත හැකි බව ඔබ දන්නවද?

· හැකි සෑම විටම කඩදාසි වල දෙපැත්තම පුයෝජනයට ගන්න

· අනවශය විදුලි පහන් හා විදුලි පංකා නිවා තබන්න

· තම සතු අනවශය දෙයක් වේනම් ඒවා පුයෝජනයක් ඇති කෙනෙකුට දෙන්න

· සේදීම් කටයුතු වලදී ජලය අපතේ යා නොදී පරිහරණය කරන්න

· ගසක් සිටුවා රැක බලා ගන්න

මෙවැනි සරල කියාකාරකම් තුලින් ඔබත් ඔබගේ පාරිසරික පිය සටහනේ විශාලත්වය අඩුකරගැනීමට උත්සහ දරන්න. පරිසරයේම තවත් එක ජීවියෙකු ලෙස ඉපදී, පරිසරයේ සම්පත් වලින් පෝෂණය වී හැදී වැඩී පරිසරයට හානියක් නොකොටම මිය යාම අප කාගේත් වගකීමක් නොවන්නේද?

අපේ අලියා

2011-11-23T13:22:00.004+05:30

ගොඩබිම දැනට වාසය කරන විශාලම සත්තවයා ලෙස අලියා හැදින්විය හැක.Elephas maximus maximus යන විද්‍යාත්මක නාමයෙන් හදුන්වන ලාංකීය අලි ඇතුන් 20 ශතවර්ෂයේ ආරම්භය වන විට 10000 කට අධික පුමාණයක් ලංකාව පුරා සැරිසරා ඇත්තේ මේ දිවයින එළසින්ම ඔවුන්ට රජ දහනක් වේ යැයි සිතා විය හැකිය.

එනමුදු අද වර්තමානයේ එම තත්වය බෙහෙවින් උඩුයටිකුරැ වී හමාරය.මෑතකදී කල වාර්තාවන් අනුව ලංකාව තුල අලි ඇතුන් 5200-5300ත් අතර පුමාණයකට සීමා වී ඇත.

අලි ඇතුන් ගමන් කළ අලිමංකඩවල් අද ගොවිබිම් නැතිනම් මිනිස් ගම්මාන බවට පත් වී වනාන්තර අඩුවී මෙම සතුන්ට නිදහසේ සැරිසැරීමට නොහැකි තත්වයක් උද්ගත වීමෙන් අර්බුද රාශියක් පැන නැගී ඇත.සාමාන්‍යයෙන් දිනකට කිලෝ මීටර 15-20ත් අතර ගමන් කිරීම මෙම සතුන්ගේ ස්වභාවයවේ.ආහාර හිගවීම,ජල හිගය යන මුලික අවශ්‍යතාවන් නිසා අලි ඇතුන් ගමි වැදීම,ගොවිතැන් පාඑ කිරීම් කරමින් අලි මිනිස් ගැටුම් ආරම්භ වී ඇත.

මෙවැනි තත්වයන් මත මෙම සත්තවයාගේ පැවැත්ම සහතික කිරිම අප සැමගේ යුතුකම හා වගකීම නොවන්නේද?

ජී.පී.පෙරේරා (තරැණ ජීවවේදීන්ගේ සංගමය)

YBA ටී ෂර්ට් දැන් ඔබටත්..........

2011-11-04T20:46:00.000+05:30

ඔබ මෙතෙක් පුන පුනා බලා සිටි අපගේ නවතම ටීෂර්ටි දැන් ඔබටත් ලබා ගත හැක.
විමසීම් 0718386414

After A/L

2011-07-30T23:09:00.004+05:30

Kithulgala field trip

2011-07-27T19:25:00.007+05:30

Our young biologists went on a field trip to Kithulgala forest on 14th July 2011 with the
participation of 25 members.Main aim of this field trip was to study the diverse fauna and flora in the area and gain some knowledge from it.
As we arrived at Kithulagala around 9.30 am in the morning we were welcomed by a rain which delayed our hike to the forest by about 30 minutes. After crossing the Kelani river we spent that time under a shelter and studying and sharing knowledge on some fauna we could observe in the surrounding.
When the rain ceased we started our hike observing many natural aspects we came across. Before we entered the forest we encountered a domestic mixed species bird flock, a flock of endemic Sri Lanka Orange-billed Babbler (Turdoides rufescens), many Green garden lizards (Calotes calotes) and an injured Mouse deer fawn which was kept in a cage and looked after by a local family. On the same home garden we could spot the uncommon butterfly the Nawab (Polyura athamas) flying around the garden.
After we entered the forest we could observe many animal species including Sri Lanka Junglefowl (Gallus lafayetti) Sri Lanka Kangaroo Lizard (Otocryptis wiegmanni), Kirtisinghe's frog (Fejervarya kirtisinghei), Sri Lanka Rock frog (Nannophrys ceylonensis), Oriental Dwarf Kingfisher (Ceyx erithaca) and the very rare Damselfly Dark Forestdamsel (Platystica apicalis). While studying the Ichthyofauna in the fresh water streams we could find many common species such as Puntius nigrofasciatus, Belontia signata, Devario malabaricus and Schistura notostigma.
We came out from the forest in the evening and spent some time enjoying the cool water in the Kelani river and observing the fresh water fishes there. We could observe sevaral species including the Critically endangered (Red list 2007) Puntius asoka and Endangered (Red list 2007) Schismatogobius deraniyagalai.
After having all these fun and obtaining knowledge on many interesting natural aspects we had some tea and left Kithulagala at about 5.00 pm. Our journey back home was fine and we reached our homes with a lot of fun memories and knowledge on our natural heritages.

Endemic Freshwater Fish of Sri Lanka

2011-07-12T20:15:00.001+05:30

Tiger loach - Acanthocobitis urophthalmus

Family - Balitoridae

Status - Endemic,threatened

Threatened according to the IUCN Global Red List,but there are no restrictions for exports.There are three pairs of barbells. Laterally brownish yellow and has 15 broad,dark brown vertical bands on the sides and are slightly displaced along the lateral line. There is a white-bordered,dark ocellus on the caudal peduncle.About 4cm in size.Found in shaded or unshaded shallow slow flowing waters with pebbled substrate. They are recorded in the South-Western lowlands,up to an elevation of 300m and included under the South-Western ichthyofaunal province.

Lecture done at the YBA meeting on 12.07.2011 by Menan Jayarathne

Wathurana Field Trip 2011

2011-06-30T23:02:00.001+05:30