ZİLLY NİL

Tekerlemeler....

2012-04-15T16:14:00.005+02:00

Cocukken, daha ilkokul 5’te, Diyarbakir’da ogrendigim bir tekerleme geldi aklima. Mirildanip duruyorum…30 yil olmus..Nedense yeni geldi aklima.

Google’ladim, tekerlemeler uzerine…Soyle diyor bir kaynak :

"TEKERLEMELERİN ÇOCUKLAR ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

Tekerlemelerin çocukların davranışlarının gelişmesinde olumlu katkıları vardır.
Tekerlemeler çocukların zekâ, bilgi, duygu ve davranışlarını geliştirir.
Çocuklardaki birlikte öğrenme, gülme, iş görme bilincini geliştirir. Onları sosyal yönden geliştirir ve paylaşımcı hâle getirir.
Tekerlemeler çocukların ana dillerini güzel ve doğru biçimde kullanma becerisini geliştirir. Onlarda mevcut olan ana dili sevgisini besler. Çocuğun kelime dağarcığının gelişimine katkı sağlar. Hayal dünyalarını zenginleştirir. Çocuklara topluluk karşısında konuşabilme cesareti aşılar. "

Durdum, dusundum, hala dusunuyorum….Bir yandan da hala mirildaniyorum…Bu tekerleme bir cocuk uzerinde nasil etki yapar diye...Nereden cikmistir, kaynagi nedir, nasil bir dusuncedir, duygudur...

Ayni tekerlemeyi de google’ladim uzerine, baska baska sekillerde cikti karsima, kuzeyden guneye, dogudan batiya belli ki tum Turkiye'de cocuklar arasinda soylenegelmis bir tekerleme bu….Nedense bizim soyledigimiz seklinden biraz degisik bunlar: Bizimki farkli sonlaniyor.

O yuzden ya, hala dusunuyorum…

El ele tutusur, donerek soylerdik, icimizde biri ebe olur, tekerlemenin sonuna gelindiginde halka icinden diger birini secer, onun karnina dogru bir el hareketi yapar ve bu el hareketi de bir sonraki ebeyi belirlerdi , bu oyun da boyle surer giderdi…

Bu el hareketi biraz ilginc..Simdi dusundukce icim urperiyor…Nasil olur, hangi toplumda 11 yasinda cocuklar boyle bir tekerleme ile oyun oynar..Sizle paylasayim da, siz de dusunun…

Benim adim Mistik heykel

Arkam kambur, basim kel

Ayaklarim yampur, yumpur

Ben calarim zampur, zumpur

Zipizipizip hey bom bom

Altin gozluk takarim ben

Su kiza da fiyaka atarim ben

O kiz bana bakmazsa

Karnina bicagi saplarim ben….

Nasil, siz de dusunmeye basladiniz mi….?

Autumn in my village

2011-10-26T21:12:00.004+02:00

What else can I add? This story tells itself...Enjoy!

(click on the first photo to enter the photostream)

Vani, Christina, Kavitha, Bengaluru

2011-10-15T19:34:00.017+02:00

When I look back now, I smile.

Have you ever tried to sleep with the biggest and the sharpest knife in your kitchen under your pillow?

Well, I did. Result : couldn't sleep.

While living in Bangalore, my daughter only 5 years old, once I had a live-in maid who I had employed only a few days ago. It had not taken me long to hear her shout and scream in her dream, in the king size bed, in our guest bedroom. (In india, maids sleep on the kitchen floor.)

That day, I had received a call from her previous employer telling me the maid she was calling Aruna, who had introduced herself to me as Christina, was schizophrenic and might have been dangerous.

My husband was at the other end of the world, as usual, on a business trip. Me, my daughter, my cat and my knife were altogether alone in another end of the world.

It's called the 'globe', remember? You are always at the end of it for someone on the other side. You could chase each other forever....Whoops, we don't live forever, do we?

She had seemed to be a nice Indian girl. When our maid before her, had stolen quite some amount of money and gold jewelry from our house, the driver number 2, Rajan, who would quit his job only a few weeks later after getting an advance of a full month's salary, had brought Christina to me. I had asked him to find me a reliable maid, someone he knew well, after that bad experience with the previous one. All he had actually done was going across the road and asking the woman who used to clean the coffee shop, if she had known a jobless maid.

And that previous one, maid number 2, the stealing maid, aka Kavitha, the girl with the cutest face, actually had also come to me 'with good reference' from an expat friend of mine. She was my friend's maid. My friend used to have two maids and one of them had stolen money, a big big amount of money, from her house. She was sure it was the other one, couldn't prove and had to fire them both, not to be unfair to either of them. Her heart 'was telling her' that Kavitha was the 'innocent' one so I could employ her after my maid by then, Vani, maid number 1, had left. She had resigned i.e. disappeared on me because I had said 'no' to buying her a pair of gold earrings. Her mommy had told her to 'ask madam to buy you gold earrings'.

Confusing, all these names and stories? Probably. Come on, this is nothing. Here I continue :

Vani was a young girl, 16 years old, with a pretty face and a bright smile. She used to work at my daughter's kindergarten. They had fired her, because she was day-dreaming. She was the youngest of the 3 daughters of a middle aged Indian widow who was kicked out of the house of her in-laws after her husband had passed away. Her and her 3 young daughters.

Her second daughter was also working at my daughter's kindergarten. That was Vandana. Vandana's upper arms were glued to her upper body and she also had some scars at her neck and face. Then I had learned she was burned at some unlucky incident. Same sort of 'unlucky incident' handicaps thousands of people in Diwali in India. She was 8 years old when one day she was sweeping the front of her house after The Festival of Lights. A festival that lasts a few days during which all India goes ballistic ! playing with firecrackers and doing fireworks. A festival that terrifies the animals and most of the foreigners in the country...But it's fun too, kids love it, I love it, provided it's celebrated safely. So Vandana, was sweeping in front of her house when an unused firecracker went off and the sparkle jumped on her polyester kurta and in a matter of seconds the poor girl had found herself in flames.

Ah...Long story, later one day I will tell you all, but now I go back to Vani, Kavitha, Christina..

Sounds like Vicky, Christina, Barcelona eh? Believe me, this story would win the Oscar too. I hear you say, 'There is no sex in it!' Kidding me? What if I tell you that two of the maids left my house pregnant and my husband had nothing to do with it!

Kavitha for example, a serial liar, we were later to find out. Would go out every night for a few weeks, because 'There is a very charitable dentist who is treating my teeth madam, but poor man is only working at night after his day-job'. Would you believe? Well, I did..

Only a few weeks later, after giving her a bonus money twice her salary because I had pitied her, I had found she had stolen money and gold from me.She would cry in tears swearing she didn't know what I was talking about. She would come back another couple of weeks later, asking my help because she was pregnant from her married lover...She had never gone to a dentist in her life! The lover didn't want her anymore and her brothers would kill her if they found out. Hah..So, is there enough sex in the story? Sure. Unless it was immaculate conception.

Anyway..So Vani had left me because I wouldn't buy her golden earrings. After doing rounds to my friends' houses looking for employment and being refused, she had come back but I would say 'Bon voyage Vani'....

Then I had employed Kavitha, number 2.

Next one in line was Aruna aka Christina, number 3, and had to fire her too. She was nice.. But I couldn't take a chance on a certified schizophrenic. The man who had asked her hand in marriage was living in England. She had prepared everything for their wedding, including her passport, her wedding dress, her suitcases. And he had disappeared on her, with no news. The poor girl was always dreaming he had come back, and was following her. So would have nightmares every time she slept, would create stories out of her mind. The dream of a dream life in England and a nice husband weren't all she lost after all. Poor girl.

Yeah I know, now you wonder how I didn't lose it too! This is nothing, I didn't tell you the whole 'story' yet. And there are the drivers' as well...Chile, hah...You see, there is much more to tell...

Why maids? Why am I telling these stories now? Simple, because maids, and drivers, were part of life in India..

I used to laugh at my Indian friends before and would even find them too snobbish with all these maids, and drivers, and the lavish life they used to have, and complain about. Then when I moved there one day, it didn't take me long to discover that maids and drivers were the facts of life, needs and necessities of life, in India.Especially for the foreigners who were not used to that much dirt, and dust, and bugs, and flies... in the house and to the chaos on the roads...

Do I regret? Would I go back to live there again? Probably yes..I would be even better at it now. Because once you open your heart and mind to change, the benefits of 'change' are much more than what it takes away from you. And, expat life is equal to change. If you allow yourself to be changed.

I did.

The other day, I saw an email sent to an expat women's internet forum, by an American expat wife in Switzerland who had arrived only 2 days ago. She was asking the other women members, in her very depressed message 'whether or not it was OK to hate this country'.

I smiled....And I smiled even more thinking what if she were in India, but not in Switzerland..Oh my...can't imagine !

Probably one day, she will smile too. Or, who knows.. maybe she won't.

Sanchita

2011-09-27T18:13:00.004+02:00

This article was published on the 8th issue of Dipnot Tablet (magazine for tablets)

dated July 5, 2011 - available for download at Dipnot English .

To read, please click on the pages below.

The Prince of Chocolate

2011-05-10T14:49:00.009+02:00

This article was published on the 6th issue of Dipnot Tablet (magazine for tablets)

dated May 5, 2011 - available for download at Dipnot English .

To read, please click on the pages below.

Have you ever really loved an Orchid ?

2011-04-15T20:21:00.001+02:00

This article was published on the 4th issue of Dipnot Tablet (magazine for tablets)

dated April 7, 2011 - available for download at Dipnot English .

------------

Did you ever have an orchid ? Or care for one for a period? Then you will know what I am talking about.

I have five of them.

They say there are over 25 thousand orchid species and more than 100 thousand hybrids in the world. The first time I had one, was 3.5 years ago. It was a gift from a friend.I had never had an orchid before and I was a stranger in this exotic world of orchids. Its colors, the beauty of its petals were breathtaking… What I loved most was that the flowers lasted for months.

I have always tried to have fresh flowers in my living room. They add a different dimension to our dull lives, don’t they ? However, as much as I enjoyed picking or buying fresh flowers, I still somehow felt the guilt of a ‘brutal killer’ when I had to throw them into the waste bin ; sometimes a couple of days, at most, a week later.

When I owned that first orchid I thought I was very lucky to discover this almost eternal beauty of a fresh flower in the middle of my coffee table.

I would talk to it complimenting on its beauty. A way of expressing my admiration to the nature and to that ultimate mind behind this whole magnificent design no mortal mind could perhaps imitate ,but never, ever replicate…Watching and admiring that orchid was my daily prayer.

Then I received a second.. bought a third.. received a fourth and again bought a fifth one…

In the meantime, my first orchid, my first love, lost its flowers…

I went through a few websites collecting information ; asked a few friends and finally learned that the secret of perfect orchid care was having the right combination of heat, light, humidity and nutrients…

One after the other, all my orchids lost their flowers one day…It was sad..All that was left behind, from those once gorgeous plants were a few green leaves and almost lifeless stems sticking out of the root like the ruins of an old glorious palace.

A year passed trying to get them give me babies again…I talked to them, gave them vitamins, changed their soil, watered them…and moved them left and right in the house, trying to find that ‘magic combination’. Nothing seemed to be working…Damn it…I was getting frustrated, feeling cheated.Was this the response to all my efforts ? To all my love ? Maybe I just wasn't an Orchid person? I should pick something more simple, less sophisticated..Maybe I should simply give up..Quit...

Another 6 months went by with no flowers…I heard many friends were going through the same…One day, when I went back to one of those friends’ house whose orchid also was refusing to give flower, I was astonished and extremely happy to see this splendid white orchid standing in the corner of her dining room…Asked her how she managed to get those wonderful flowers back again…

The answer wasn’t exactly what I wanted to hear…She said ‘ Oh well..I dumped the old one.No matter what I did, that silly orchid wouldn’t give me flowers, so I sent it right to the bottom of the waste bin. This one is new…Well..Until it also loses the flowers’…

Isn’t this how we treat our relationships too nowadays ?

Haven’t we become a little too ‘consuming ?’…

Change your mobile phone with the latest one..Change your car with this last model…Change your TV with a better one…Yes, I do that too..My parents had the same fridge for 30 years…But times have changed…Life changes far too fast now…And life is also too short to waste with dissatisfactions…

But is this the solution to our dilemmas ? To our search for ‘answers’ ? Is this the way out for our ‘lost souls’ ? If life is a journey, is this how we want to continue it ? Only looking for the ‘pleasure’, the ‘better, the ‘nicer’, the ‘easier’…When sometimes there is more to learn and cherish from the opposites…

And isn’t investing on making ‘a better out of a worse’ more satisfactory than just ‘dumping’ it and heading for another one ? You don’t like your partner, your friend etc. anymore ?? Yeah, dump and get a new one..What the heck eh ?

I always enjoy going to flee markets…Finding items those were once ‘favorites’ and then ‘lost their charm, value, importance…’ and got dumped…Consumed… Changed for a better, newer, more fashionable other….

I like to share my life with those with a story…Be it a table, a friend, or a book...

Caring for an orchid is like caring for a relationship then I thought... It evolves in time, it teaches you... However, it also needs you to fight for it..It needs you to care for it…It needs to be given a chance... Sometimes more than once…

And, of course, only if you are interested in the pleasure of seeing that nearly eternal blossom you helped, created and learned from…Otherwise, you can always keep your orchid as long as it has the flowers..And you can always replace it with a new one, once the flowers are gone…You can do this as long as you want .. Can’t you ? Doesn’t it get boring after a while ?

I choose to care for my orchids…

If you give them enough of that right, magic combination that 'you' have to discover… if you love them enough and if you are patient enough… They will pay you back with maybe even more beautiful flowers than the previous ones…And the pleasure you will get, will be nothing like you ever had before…

Last year we moved to another house..And miraculously!, one after the other 4 of my orchids started blooming! I again had my beautiful flowers…Maybe I just had to learn that everything had a 'right' moment to happen...

However there is still this stubborn one..No matter what I do it refuses to work with me…I must have done something wrong and I will find it…I know I have to work harder..but I want those flowers…

Where there is life, there is hope… Isn’t it true ?

Bazi eski yazilarim

2011-04-03T23:16:00.009+02:00

Sahtekarlik nerede baslar?

2011-03-19T18:36:00.004+01:00

Sahtekarlik ilk nerede baslar bilir misiniz?

Dusuncelerinizde...

Hani bir Cin atasozu der ya :

Dusuncelerinize dikkat edin, çünkü düşünceleriniz sözleriniz olur

Sözlerinize dikkat edin, çünkü sözleriniz davranışlarınız olur

Davranışlarınıza dikkat edin, çünkü davranışlarınız alışkanlıklarınız olur

Alışkanlıklarınıza dikkat edin, çünkü alışkanlıklarınız karakteriniz olur

Karakterinize dikkat edin, cunki karakteriniz kaderiniz olur…

Dusunceden kadere uzanan yol aslinda ne kadar da kisa degil mi ?

Ve bir de diger insanlar uzerinde, bir sekilde etkli bir kisiyseniz; ogretmenseniz, sanatciysaniz, politikaciysaniz, yazarsaniz...Sorumlulugunuz sadece kendinize karsi degil, topluma karsidir da.

Ulasabildiginiz ve etkili oldugunuz kitle kadar buyuktur dusuncelerinizin vebali.

Ve bir de ‘bir kereden birsey olmaz’ lafina fena kizarim…

Sahtekarlik da iste oyle baslar…Bir kez yeter. Bir kere yapip yakalanmadi mi sahtekar, hep kacarim zanneder.

Icine bir isledi mi o, cikmaz…

Kucukken, okulda sira arkadasinin silgisini calar once, sonra kalemi hosuna gider bir baska cocugun. Aliverir. Derken beden egitimi dersinde soyunma odasindaki cantalardan bir sac tokasi eksilir, birgun bir tisort..Sonra marka bir spor ayakkabi..

Büyür, ‘ adam ‘ olur.. ’Büyür, kadin’ olur…Baba olur.. Anne olur…

Politikaci olur, rusvet yer…

Doktor olur, ilac firmalarindan cebini doldurur, hastalari yanlis ilaclarla surunur, insanlar o ilac paralarini vergi olarak oder…

En kolay hirsizliklardan biri nedir bilir misiniz? Dusunce hirsizligi…Eh, dusunce sucu vardir ya, iste onun hirsizligi da olur demek ki !

Büyür, bu hirsiz cocuk, belki de bir yazar olur…Baska yazarlarin kitaplarini okur…Hosuna giden fikirleri alir, sonra onlari insanlarin okudugu, okurlarinin ballandira ballandira methettigi dergi, gazete kosesinde kullanir. Altina imzasini atar. Okurlarini enayi yerine koyar. Okurlari da onu saksaklamaya alismis, ovguler yagdirirlar..Ama o ‘hirsiz’dir…Kendisi kabullenmek istemez, koyun surusu pesindedir bir kere, ne yazsa zaten onlar okurlar…Korlerin ulkesinde tek gozlu kral olur.

Malesef ulkemizde bu sahtekarlardan da coktur..Yazilarini hergun okursunuz, ama fikirler onun degildir, anlamazsiniz. Esinlenmek suc degil ama alni ak, dimdik 'ben bu fikri sundan aldim, esinlendim' demek aslinda ne kadar asildir, durustlugu gosterir.. ve gercek bilgiyi, kulturu.

Iste boyle sahtekarlari ve digerlerini yakalamak, onlara kanmamak icin care nedir bilir misiniz? Daha cok okumak..Baska gazeteler, dergiler, baska kitaplar da okumak..Beyninizi beslemek..Beslensin ki o beyin, kopyayi aslindan ayirabilsin.

Bu sadece bir ornek..Cunki sahtekarligin özü ve prensipleri hep aynidir.

Ve asil en buyuk care, sahtekarligi gordugunuz her yerde, karsi cikmaktir..Buyuk de olsa, kucuk de olsa..

Haksizliga karsi dimdik durmak.

Karakter ister bu, bilgi ister, guc ister…

Anneyiz Biz…Karakterli, bilgili, guclu olmak zorundayiz. Cocuklarimiz var…O cocuklar bizim en buyuk eserlerimiz…Ve o cocuklar bizim bedenimizin oldugu kadar, dusuncemizin de eseridir. Biz onlari nasil nasil mayalarsak, onlari nasil egitirsek onlar oyle olurlar…

Cocuklarimiza dogruyu, durustlugu, her ne olursa olsun, her kosulda hakka saygiyi ogretmeliyiz.

Cocuklarimiz dusuncelerimizin urunuyseler, bu ulkenin kaderi de cocuklarimiz olacak..

Eger guzelim Turkiyemiz bugun sahtekarlarin, sozunu bilmez yalancilarin avucunda ise, suc yine annelerindir...Onlari yetistirememis, onlara durustlugu asilayamamis annelerindir..

Sevgiyle kalin..

04.09.2009

SAHTEKARLIK

2011-03-19T18:26:00.011+01:00

Bundan bir sure oncesine kadar onceleri Anneyiz Biz olarak taninan simdi de Hurriyet Aile

bunyesinde yayin hayatina devam eden derginin Avrupa (internet) sayisinda yaziyordum.

Sonralari kendimce hakli nedenlerle yazmayi biraktim. Birkac ay once de zaten dergi isim degistirince tum eski yazilari da gecmise gomup sildiler... Uc kurus da olsa, karsiliginda zaten para odemedikleri bu yazilarin yazarlarina, bir tesekkuru bile cok goren insanlar bunlar. Cunki bu dergiye yazi yollayan hanimlar enayi yerine konuyor. Kendileri yuksek gelirlerle utanmadan 'surada alisveris yaptim', 'su ulkede gezdim' diye ballandira ballandira anlatirken yazilarinda, diger enayi 'gonullu' yazarlar sadece kendi zevki icin yaziyor...Para dedigin nedir ki, el kiri ...Editorun sozleri aynen su : 'Sonuçta her yazar kendine fayda üretmek için yazı yazıyor'...Tabii....

Bu derginin 'yazar' gecinen 'yazan'lari arasinda artik yeralmama istegimin arkasindaki nedenlerden biraz daha bahsedeyim simdi size.

Bunlardan biri, halen Hurriyet Aile bunyesinde yazi yazmaya devam eden 'yazan'lardan birinin yaptigi hirsizlikti. Adiyla, saniyla 'dusunce hirsizligi'...

Yani detay vermek gerekirse Ozlen Copuroglu'nun 13 Agustos 2009'da yayinlanan 'Sen Olunce Kim Aglar?' baslikli yazisinin giris bolumu, dunyaca unlu dusunur ve yazar Robin S. Sharma'nin ayni adli kitabinin neredeyse bir sayfasinin birebir kopyasiydi. Robin Sharma'nin, babasinin sozleri olarak anlattiklarini Ozlen Hanim kendi 'rahmetli' annesi soylemis gibi aktarmisti.

Hadi bir sahtekarlik yapacaksin, rahmetli anneni niye alet edip kadincagizi oteki alemde bile utandiriyorsun ey hayirli evlat ?? Bu da ayri bir konu.

Editore yazdim, uyardim, olmadi baktim kimse birsey yapmiyor yazi altina defalarca yazara yorum yazdim, yayinlanmadi. Sonra bunu farkeden baska okuyucu arkadaslarim da (kendileri de akademik yazarlar, hirsizligin boylesinin yazi dunyasinda yapildigini bilen ve karsi cikan insanlar..) protesto ve uyari mesajlari attilar editore ve yazara..Derken yazi sessiz sedasiz yayindan kaldirildi.

Bu bilgi ve emek hirsizlarindan malesef internet ortaminda cok var. Bu konu uzerine, hemen o tarihte, hizimi alamayip yine Anneyiz Biz'in internet Avrupa sayisinda yayinlanan bir yazi kaleme aldim, sicagi sicagina, 'Sahtekarlik Nerede Baslar? ' basligi altinda. Bir guzel de yayinladilar...Az sonra bu yaziyi da bu sayfada aynen o zaman yayinlandigi sekliyle yayinlayacagim.

Dun aksam, bu yetmezmis gibi cok ilginc birseyle daha karsilastim ve bunu da buradan en siddetli sekilde kiniyor, yaziklar olsun diyorum. Ne demek istedigimi lutfen asagidaki adrese tiklayin ve gorun.

Tum Burdur'lular boyle sahtekar degil, cok iyi biliyorum ve Sahtekarlik uzerine yazilan bir yaziyi ayni sahtekarlikla calip kendi sayfalarinda, izin almak bir yana, yazan kisinin ismini belirtmeden, yayinlayanlara Yaziklar Olsun ! demekle yetiniyorum...YAZIKLAR OLSUN SIZE TUM SAHTEKARLAR !!!

HIRSIZ BURDUR GAZETESI'NIN CALDIGI YAZIM

Bizim Köy

2010-12-10T16:00:00.008+01:00

Saat sabahın 8’i….Cenevre gölü karşımda, size yazıyorum. Bu, epey geniş bir panorama. Oturduğum yerden bir bölümünü, balkona çıktığımda hemen hemen bütün gölü görebiliyorum. Bir uç, en batıda Cenevre, diğer uç da doğuda Villeneuve. Biz, Jura dağları eteklerindeyiz. 500 m kadar yüksekte. Karşıda, gölün ötesinde ise Alp dağları ve Fransa.

Küçük bir köyde yaşıyoruz, asırlarca bağcılıkla geçinmiş bir köy burası. Son zamanlarda bazıları bir kooperatif kurup ona devretmişler işleri. Hayatımda görmediğim makinalarla bağlara girdiklerinde bağbozumu zamanı, hayranlıkla seyrettim…Teknoloji yalnızca CERN’de kilitli kalmamış burada. Internetin de CERN’den çıktığını hatırladım şimdi…

Evlerin bittiği yerde orman başlıyor. Eski köy bir çizgi halinde göle parallel yayılmış. Yukarıdaki evlerin sahipleri dışarıdan gelip yerleşenler, bu evlere sahip olabilmek için birer servet ödemiş şanslılar. Aralarında zengin İsviçreliler’den gayri, dünyaca ünlü insanlar da var.. Phil Collins örneğin. İsviçreli karısından boşandıktan sonra iki oğluna yakın olabilmek için yerleşmiş buraya. Köye taşındığında kayıt olmak için ‘muhtarlığa’ diyeyim (ama bizim muhtarlıklarla alakası yok bunun) girmiş. Düşünsenize, İsviçre’nin küçük bir köyünde sıkıcı bir iş gününde kapı açılıyor ve içeriye dünyanın en ünlü ‘star’larindan biri giriyor. ‘Köyünüze taşındım’ diyor…Malesef çalışanlar istemeyerek de olsa kendisini ötedeki komşu köye yollamışlar, ‘sizin ev tam iki köyün sınırında, ötekine bağlısiniz ‘ diyerek.

Komşulardan bir yaşlı kadıncağız var, zayıf, kısa beyaz saçlı. Uzaktan bir oğlan çocuğunu andırıyor. Uzerinde bir sari mont altinda jean pantalonu ve spor botlar, boyuna yürür durur köyde. Sonra öğrendim, Alzheimer’sliymis, gün içinde pekçok kereler benim komşuya gelir. Unuturmus arkadaşının evde olmayacağı zamanları...Ama hep de güleryüzlüdür. Birgün eli kolu dolu, otobüsten inmiş alışveriş çantasıyla evine yürüyormuş, Phil amca durmuş, ‘evinize kadar götüreyim’ demiş..Madam Richard, teşekkür edip geri çevirmiş. Belki yakın zamanda birgün aynada kendini bile tanımayacak ama gülerek anlatıyor, ‘ Phil Collins’ti, tanıdım !’…

O gün bugündür arabadan alışveriş torbalarını indirip eve girmeden şöyle elimde bir iki sokak dolaşsam mi diye düşünmüyorum desem, yalan …

Az daha yukarıda orman içinde bir park var, çocuklar için oyun parkı, minik elektrikli arabalar için yarış pisti, mini bir hayvanat bahçesi, fırın, lokanta yanısıra büyükler için de bir oyun parkı var. Yaz günlerinde insanların çimlere yayılıp piknik yaptığı bir yer burası.

Onun ilerisinde, geniş bir düzlüğe yayılmış, yine muhteşem göl manzaralı bir golf klübü.

Buranın köylerini ilk gördüğümde, yani 1993 yılında, epey bir şok yaşamıştım. Çünki bizim köylerden çok farklıydılar. Her ev bizim Türk köylerine göre gayet lüks görünümlü ve her ne kadar isviçreliler de köylülerini ‘farkettiklerini’ söyleseler de bana göre ‘sehirli’den hiç bir farkı olmayan insanlar bu köylüler. Her ev önünde iki araba parkedilmis..Bahçede yine teknolojik tarım araçları, uzaydan gelmiş görünümü veren…İnekler bile pek bir afili geziyor ortalıkta, her yan tertemiz, bakımlı, yepyeni…Türkle evli bir isviçreli bayan arkadaş 1995’te annesinin Denizli’nin köyündeki düğünlerine geldiğinde ‘aman tanrım, burası hala ortaçagda’ dediğini anlatır konu açildikça…

işte bizim köyün yeni taşinanlara 'hoşgeldin' partisi :

Bizim köyde bir de ünlü bir çikolatacı var, 2007 yılında sanırım, dünyanın en iyi ev yapımı çikolatacısı seçilmiş, yani endüstriyel olmayan, işine sanat katan…Bu küçük köy 1998 yılında çikolatacı açıldıktan sonra pek bir ünlü olmuş, çikolatacının müşterileriyle dolmuş taşmış. Köyün iki arabanın yanyana zor geçtiği ana caddesi, yılbaşı ve paskalya gibi özel zamanlarda dolup taşıyor..O özel günlerde yolun bir başına bir sonuna özel trafik polisleri koyuyorlar köy sakinlerine verilen rahatsızlığı en aza indirmek için. İlk gördüğümde şaşırmıştım, güvenlik görevlileri vs hayırdır diye...

Heykel gibi çikolatalar yapıyor Tristan..Köyün çocuğu, 1998'den beri iyi bir şöhret ve de servet yapmasına karşın alçak gönüllü, kullandığı arabayı gördüğümde iyi bir şaşırmıştım. Köyde favorim olan kişiliklerden..Tabii dükkanında bedavadan çikolata tatma gibi bir servis olması da bunun en önemli sebeplerinden biri, yalan yok... Cikolatalariyla aramızdaki tek sorun, seyretmekten yemeğe gecememem.. Böyle boncuk boncuk bakan bir tavşanı mideye indirirken suçlu hissetmez misiniz şimdi siz?

Bu dönem herkes harıl harıl Noel'e hazırlanıyor. Tristan'in işleri yine yoğun. Trafik bol...

Şükür ki hergün açık değil... Köy kadınları böyle günlerde yardıma gidiyorlar Tristan'a...

Koyun ortasındaki ağaç süslendi..Sağda solda 'Santa'lar...

Yakında köy meydanında ağaç dağıtılacak herkese süslemeleri için...Önceki haftanın karı kalktı şükür ki..Telefon klübemiz hariç :

Ama hava yine soğuyacak ve her yan karla kaplanacak...Çocuklar kızak kayacak, komşularla dedikodu yapa yapa kar küreyecegiz yine...

Ben bu köyde yaşamayı seviyorum.

Hindistan'da erkeklere ödenen başlık parası - dowry

2010-12-09T13:27:00.015+01:00

Ayni yaziyi Referans Gazetesi'nde okuyun

Hindistan'da erkeklere ödenen başlık parası, dünya altın fiyatlarını belirliyor

Amerikalı eski manken ve oyuncu Elizabeth Hurley, 41 yaşındaki bir gelin olarak Hindistan tarihine geçebilecek kadar sükseli bir düğünle evlendi. Aslında Hindistan'daki her düğün dünya ekonomisini yakından ilgilendiriyor. Bunun sebebi "dowry". Dowry, Anadolu'da halen uygulanan başlık parasına benzer bir şey. Ama arada büyük fark var. Hindistan'da bu parayı damat değil, gelinin ailesi ödüyor. Yine gelin hangi dine mensup olursa olsun damat bir Hindu ise bütün düğün masrafları da kızın ailesi tarafından karşılanır.

İşte kız babasının oğlan tarafına, düğünü yapmanın yanı sıra, verdiği bu servete "dowry" deniyor. Hindistan'da bu para altın olarak veriliyor. Ve her düğünde bir servet harcandığı için bu durum dünya altın fiyatlarını etkiliyor.
Dowry’nin ilk çıkış noktası evliliğin iyi gitmemesi, ya da damadın bu dünyadan vakitsiz göçmesi durumunda kızın geleceğini güvence altına almak olarak düşünülmüş. Ailelerde miras babadan oğula kaldığı için kız çocuklarının da bu şekilde teminat altına alınması öngörülüyor. Buna Hindistan'da Streedhan adı veriliyor (Stree:Kadın, Dhan: Zenginlik).
Amerika'da ailelerin çocukların üniversite eğitimi için para biriktirmesi gibi Hindistan'da da kız çocuğun doğumuyla aile altın biriktirmeye başlar. Bu altınlar orta halli bir ailenin düğününde bile büyük bir servet olarak damada hediye ediliyor.

'Baba parası' yemek
Örneğin Cochin kentinde katıldığımız bir düğünde 5 gün 5 gece Mehendi (kına töreni) ve Şangeet (danslı düğün töreni) gibi eğlencelerle, her gün ikişer davette 1000 davetli eşliğinde gelinin babasının ömür boyu biriktirdiği paralarla yiyip içildi. Bu ortahalli düğünde Hindistan ortalamasında olduğu gibi yaklaşık 900 gram altın takıldı.
Tabii bu durum Hindistan ekonomisini de büyük ölçüde etkiliyor. Son yıllarda bankalar ailelere altın alabilmeleri için özel kredi vermeye başladılar. Batılı kadının taktiği alyans yerine Hintli kadının evlendiği gün boynuna bir altın kolye (Mangalsutra) takılıyor.
Ve bu kadının bu kolyeyi kocası sağ olduğu sürece asla ve asla çıkarmaması gereyor.
Yine damada evli olduğunu simgelemesi için bir zincir bileklik verilirken, düğün hediyesi olarak geline burun halkasından küpeye, bilezikten ayak bilekliğine, kolyeden bel zincirine kadar akla gelen her türde altın mücevher hediye ediliyor.

Efsaneye dayalı altın
Hindular çoğunlukla ya ekim-ocak ayları arasında ya da nisan-mayıs aylarında evleniyor. Yılda ortalama 10 milyon düğün yapılıyor ve orta halli bir geline düğününde ailesi tarafından 900 gramdan fazla altın takılıyor. Halkın yüzde 80'ini oluşturan Hindular için altının önemi çok büyük. Efsaneye göre üretkenlik, bolluk ve verim tanrıçası Lakshimi fillerin altın kaplarla taşıdığı saf suyla banyo almıştır ve o yüzden altına benzetilen tene sahiptir, bolluk ve refah içindedir. Ve Lakshmi’ye tapanların da onun o saflığı ve güzelliğinden, zenginliğinden alacağına inanılır.
Tabii Hindistan'da dini duygular da altın fiyatlarına etki edebiliyor. Tapınaklarda Tanrılara sunulmak için hibe edilen altınlar düğünlerdeki kadar fazla. Hindistan’daki altın ihtiyacının hemen hemen yarısı Tamil Nadu eyaletinden özellikle Chennai’den (Madras) geliyor.

Yüzsüz damatların yaptığı
Madalyonun diğer yüzü de var... Son yıllarda artan sayıda dowry anlaşmazlıkları kimi zaman kadınların hayatlarına mal oluyor. Erkek tarafının dowry adına kız tarafından istedikleri liste listeye saatten tütün motorsiklete, otomobile kadar çocukların Noel Baba’ya postaladıkları listeyi hatırlatan maddeler eklemek mümkün. Ve bazı durumlarda kadınlar dowry anlaşmazlıkları yüzünden damadın ailesi tarafında öldürülüyor ki büyük bir toplumsal sorun bu Hindistan ’da.
Bugün dünyanın en çok altın tüketen ülkesi Hindistan. Bazı istatistiklere göre neredeyse petrol ithali için harcadığına yakın para harcıyor Hindistan altın ithalı için. 1960'larda Hindistan altın ithalatını yasaklamışama yine de bir yolunu bulup altını ülkeye sokmuş Hintliler. Dünyada üretilen tüm altının dörtte biri Hindistan’da mücevher olarak tüketiliyor. Para ve külçe formundaki altın da buna eklenince miktar yüzde 35 ’e varıyor.
Tabii dünyanın diğer ülkelerinde yaşayan Hintliler’in de katkısı gözününe alınırsa bu miktar daha da yükseliyor. Bugünkü verilere göre Hindistan yükte ABD’den 1,5 kat fazla altın tüketiyor ki değer olarak karşılaştırma yapılırsa bu sıralamada ABD birinci durumda. Hindistan, dünyanın altın seven diğer ülkeleri Çin, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Türkiye’den ise 3 ile 8 kat arasında değişen miktarlarda fazla altın tüketiyor.
Ülkedeki toplam altın stokunun ne kadar olduğu ise belirsiz vaziyette. Bu rakam kimi kaynaklara göre 9 bin ton kimisine göre de 20 bin. Ve bu miktarın hangi şekilde altın içerdiğini bilmek hemen hemen imkansız. Geçen 10 yıl içerisinde Hintli ’nın altın ihtiyacı yıllık olarak ortalama 676 ton artmış durumda. Ne var ki altın borsalarında kurallar başka türlü işliyor. Diğer pek çok üründe kuralları ana tüketici koyarken bugün altın piyasalarında asıl söz sahibi olan batılı ülkeler. Ancak Hindistan yeni yeni farkına vardığı bu gücü de kontrolü altına alırsa batının işi zor.

40’a çeyrek kala...

2010-12-07T10:01:00.004+01:00

Yıllık Türkiye tatilimizden döndük dün kızımla. Bu yaz babamız bizimle gelemedi, biz de ana-kız gidip İzmir’de aileyle, güzel bir beş hafta geçirip geldik.

Her gidiş dönüşte bu ülke şaşırtıyor beni. Hele bu son yıllarda daha bir fazla. Biliyorum çok acı ama kendimi daha bir az ait hissediyorum, daha bir öfkeleniyorum. Okuyan beni bir an vatan haini sanır, öyle değil halbuki. Hani keçeci en sevdiği keçeyi yerden yere vururmuş ya, iste benimki o hesap. Et ve tırnak birbirinden ayrılır mı derler ya, iste öyle, daha bir acı veriyor bana bu şaşkınlık.

İnsanlarımı, ülkemi tanıyamıyorum. Şöyle bir zaman tüneli olsa geçiversem içinden de artık, yalnızca Yaşar Kemal’in kitaplarında yaşar sandığım o saf, güzel Ege’min tarhana kokulu güzel köylerine iniversem gökten de bir rüya içinde, hep orada kalsam.

Çeşme daha bir kalabalıktı bu sene. Belli ki bir zamanlar Bodrum’a da dadanmış olan çekirgeler artık buraları mekan bilmiş, başka başka insanlar doluvermiş çarşı, pazarlara, kumsallara, “beach club”lara... Öyle yerler var ki, insanlar bırak anlamını bilmek, ismini telaffuz bile edemediği (Örnek MioXuxu) bu yerlere, bu ülkede kaç aç var düşünmeden, utanmadan (pazar günü tarifesi) adam başı 20’şer lira verip giriyorlar. Park yeri parası çabası. Üzerine, en basitinden, tepeleme buz dolu bir bardak ayrana 4 lira bayılıyorlar. Hadi canları bir şişe bira çekti diyelim, o da 20 lira. Allah’tan korkun siz emi... Örnek verdiğim bu mekan eskilerden, usta bir tiyatrocumuza ve kızına aitmiş. Ne diyeyim, kazançları bol olsun, ama ben gene Türkçe takıntıma saplanıp hala merak ediyorum; yani, başka isim bulamamışlar mı?

Güney Amerika’da yaşarken öğrendiğim, Xuxu Brezilya’lı bir meyve ve aynı zamanda ondan yapılan yerel (vodka) içecektir, Şuṣu diye okunur. Ama öte yanda Mio ya Italyanca’dır ya Ispanyolca, Xuxu ile alakası nedir bilmem. MioXuxu ne anlama gelir çözemedim. Neyse, her şeyi bilecek değilim, hatta niye üstüme görev olmayan şeylere merak salarım? Derler ya fazla merak iyi değildir. Gel gör ki yine de merak etmeden duramam, kim değer verecek şu zavallı Türkçeme? Herkes kapılmış bir akıma, ilginç olma, akıllarda kalma umuduyla abuk subuk yabancı isimler konuyor mekanlara. Çok uzağa gitmeye gerek yok. Yine MioXuxu’nun tam dibinde komşu, meşhur Kum Beach var ki Allah’a bin şükür bu sene adını Fun Beach olarak değiştirmişler de rahat bir nefes aldım. Çünkü gelen bütün turistler ‘Kum’u ingilizce okuyup, bu kumsal hakkında kötü fikirlere kapılıyorlardı da (söylemeyeyim simdi utanırım, bilen anlar) durduk yerde rezil oluyorduk. İçim rahatladı.

Allah’ın şanslı kullarıymışız ki, yine şükür, 10 yıl önce karı-koca biriktirdiğimiz parayla bu adı geçen bölgede bir mütevazi yazlık almışız da ve işletenleri lütfetmişler de biz yöre sakinleri bizlere verilen kartlarla, ücret ödemeden girebiliyoruz bu kumsala, onu da böylece açıklayayım.

Önceki gün tam bu kumsalın girişinde kızım bağırdı “Anne bak, yerde ne buldum!” Döndüm, yepyeni bir şişe kırmızı oje. Normalde her zamanki enayiliğimle “bırak kızım, düşüren arar, koy kenara da rahatça bulsun” derim. En fazla arkamdan gelen kişiye kadardır orada durup duracağı ya, neyse. O gün şeytan dürttü, “ver, bakayım” dedim ve hop yüzümde şeytani bir sırıtma, attım çantaya. Şeytanın işi gücü yok ya, çeldi aklımı, içimden bir ses “Şu koca dünyanın hangi memleketinde, hangi kadın denize giderken çantasına oje koyar?” dedi. Doğru cevap “Türkiye”ydi ve “Türk kokoşlardı, ben “Ya Allah, bırak aransın hatun!” dedim. Ganimet çantada, pişkince gülüp yürüdüm.

Ha bu arada, unuttum söylemeyi, İzmir’e varır varmaz hemen gazetecinin yolunu tuttum ve piyasanın üç, beş “sosyete hayatı”, magazin dergisini alıp eve gittim, gözlüklerimi takıp bardak bardak çayı birbiri ardına mideye indirirken her sayfayı teker teker hatmettim, isimleri ve resimleri kafama kazıdım. “Kim, kiminle, nerede, nasıl, ne yaparken, kim görmüş, ne demiş...”Eh, şimdi, Alaçatı’ya gideceğiz, Fun Beach’te güneşlenip yüzeceğiz, cahil cahil oturmayalım, sağımızda solumuzda varsa bir ünlü şahsiyet tanıyalım. Bakarsın bir hatun kişi, uzatmalı sevgilisiyle dibimizde kavga eder ayrılır vs, Fransız kalmayalım değil mi?

Aslında, her gün bu kumsalda denize girip güneşlenmekten mutlu olmadım desem yalan olur. Deniz enfes güzel, zaten 10 yıl önce evimizi orada almamızın en önemli nedeni bu sahildi. Temiz, berrak, serin, Çeşme’nin incisi... O kadar parayı bayılıp girenler de mecburen daha “nezih” insanlar. Tabii bu arada, ne oldum budalası, sonradan görme tipler çoğunlukta olsalar da, onlar zaten kendileriyle fazlaca meşgul oldukları için beni pek bozmuyorlar, hatta gülmek için müthiş malzeme çıkıyor sayelerinde... Bir kaç koy daha gerideki halk plajına gidip yine birileriyle kavga etmek zorunda kalmadığım için aslında epeyce minnettarım. Nasıl olmayayım? Kumsalı babalarının çöplüğü sanan günü birlikçi vatandaşımdan uzaktayım. Haşemalarıyla arz-i endam eden dinci din kardeşlerimden yoksunum. Çeşme limanına gelen gemilerin mi yoksa özel teknelerin mi atıklarından bilmem, köpük köpük kirli denizden, pet bardak toplamıyorum, daha ne isteyeyim?

Adam sen de… Aslında kafama takacak başka şeyler varken niye uğraşırım ki böyle şeylerle, hiç öğrenemedim. Bana ne, insanlar kumsala gösteriş yapmaya, kat katlarını, top toplarını giyip de geliyorsa... Bana ne, o “beach”e üç beş günde verecekleri parayla gariban bir kız çocuğunun bir aylık okul masrafı karşılanabilecekse. Bana ne, bütün memeler yapılmış, bütün burunlar kaldırılmış bir karış havadaysa. Boş insanlar, bos kafalar, güzelim ülke elden gidiyorsa... Ülkemin bütün kaleleri zapt edilmiş. Kimin umurunda. Şaka gibi, ben bu hafta sonu 40 oluyorum.

“Yaş 35 yolun yarısı’ diye diye efkarlandığımız o gençlik yıllarımızda hayal bile edemediğim o hınzır 40 yaş, eli böğrümde öylece bakıyor suratıma dik dik.

Şakaklarımda kırlar (boyatıverdim), göz kenarlarımda kaz ayakları... Okumadığım öyle çok kitap, yazmadığım öyle çok yazı, kızıma henüz anlatmadığım öyle çok şey var ki...
Kaybedecek zaman yok.

Şimdilik hoşçakalın.

Ben bir 40 olup geleyim hele.

19 Agustos 2009 tarihinde de.anneyiz.biz'de yayinlanmistir

Karınca Adası nerede bilir misiniz?

2010-12-07T10:00:00.001+01:00

Bugünlerde sessizim yine. Arkadaş kahvelerinden bir bahane uydurup kaçıyorum. Herkesin birbirine gidip gel(me)diği bu bayram ve ardından gelen noel doneminde zor iş bir şekilde herkesi atlatmak…

Ama işte, canım havadan sudan konuşmalarla vakit geçirmek istemiyor. İnternette üye olduğum birkaç grubu da boşladım, yazmaya gönülsüz... Gelirler bana arada sırada böyle. İçime gömülürüm. Bütün konuşmalar, yazışmalar boş demek değil tabii ki bu. Ben sadece şu an elime geçirdiğim tüm boş zamanı elimdeki kitapları okumaya adıyorum. Güzel yatırım, öneririm...

Karıncanın Su İçtiği. Yaşar Kemal'in… Elimdeki son kitap bu. "Bir Ada Hikayesi" adlı dörtlemenin; Fırat Suyu Kan Akıyor Baksana'nın devamı olan, ikincisi.

Sabah arabamı servise bıraktım kış lastiklerinin takılması için. Bir buçuk, iki saat beklenerek geçirilecek zaman demek bu. Yakındaki bir kahvehaneye gittim hemen. Adı o da, yok öyle bizimkiler gibi duman altı olunup tavla, okey oynanan yer değil. Yoksa pastane diye mi çevirseydim, o da pek değil. Karanlık bir köşede erkek arkadaşıyla fingirdeşen kızlar yok burada. İnsanlar eş, dost, arkadaşlarıyla buluşur, çay-kahve içer, kurabiye-börek yer, işte öyle bir aydınlık yer...

Kahvemi aldım, kitabımı açtım...

Ve yine başka dünyalara daldım.

Pek çok sayfayı gözlerim dolu dolu okudum. Arada kaldırdım başımı, sağa sola baktım, güzel giyimli insanlara, güleç yüzlere, kadınların boyalı tırnaklarına, taranmış parlak saçlarına, erkeklerin traşlı yüzlerine, çocukların oyalı, işli, sıcacık yün kazaklarına...

Kitaba döndüm yine...

Orada üstü başı yırtık pırtık, ayakları çıplak, karınları aç, açlıktan halsiz, iki büklüm insanlar vardı. Ve her birinin içimi kan ağlatan hikayeleri.

Orada katıksız sevgiler vardı. Bir görüşte aşık olduğu, sesini bile daha duymadığı kızı dere tepe, keçiler gibi seke seke saatlerce takip edip, gidip, babasından isteyen genç Nişancı Veli; üç, aslan gibi oğlunu Allahuekber Dağları’nda şehit veren, künyeleri elinde olsa da bir gün dönecekleri umuduyla yaşayan Sultan kadın vardı. Adasına sevdalı Vasili, Lena ana vardı.

Okudukça içim acıdı, gözlerim daha bir doldu. Yokladım, gözlüğüm gözümde, aman iyi. O olmasa zor okurum da, işte öyle başının üstünde unutmak gibi bir şey. Şükür ki doğru yerde, saklasın gözyaşlarımı.
Mübadele yılları denince ne gelir aklınıza ya da hiç duydunuz mu diye sorsam? Ya da muhacir sözcüğü sizin için bir şey ifade eder mi? Etse de, etmese de alın okuyun bu kitapları derim... Kendimizi, insanımızı tanımak, hatırlamak için çok önemli.

Kimine ağır gelebilecek bir şiirsel anlatımla, Yaşar Kemal Lozan Antlaşması'nın gereği olarak Yunanistan ve Türkiye arasında değiş tokuş yapılan insanları anlatıyor. Onlarla sınırlı kalmıyor, Kurtuluş Savaşı Anadolu'sunun çaresiz ama umut dolu, karnı aç ama güçlü insanlarını anlatıyor. Damarlarındaki asil kanı hissedemeyen varsa özellikle okusun derim... Bire bir...

Benim anne tarafımda da, baba tarafımda da var muhacirler...

Bulgaristan'dan, Yunanistan'dan göç edip gelmişler. Rahmetli babaannem geldiğinde 5 yaşındaymış. Ağabeyi ve annesiyle birlikte gelmişler. Yalın ayak, başı kabak derler ya öyle... Büyük dede Dumlupınar denizaltısında şehit olmuş.

Duyardım küçükken babaannemden "Biz at sidiği içtik, kuru karpuz kabukları yedik yollarda gelirken..." anlatımlarını ara sıra. Çok bir şey ifade etmezdi, şöyle bir yüz ekşitir "Aaayyy, at çişi mi? Bbooogghhkkk" der, döner giderdim, çocukluk işte. Ama yer etmiş derinlerde. Yaşar Kemal'in kaleminden okuyunca, hele bir de yaş 40'a gelmişken, daha bir balyoz gibi indi kafama...

Biz şimdilerde hem nereden geldiğimizi unutmuşuz hem de öyle bir kavgaya dalmışız ki, kendimizi de unutmuşuz... Atalarımızın, ninelerimizin bizim için yaptığı kavgalara kör, sağır kalmışız. Başka, anlamsız, bölücü kavgalara bulaşmışız. Ondan gayrı öyle telaşelere dalmışız ki, markalara, gösterişe, anlamsız yarışlara vurmuşuz kendimizi... Sevgiyi, analığı, eşliği, arkadaşlığı başka, boş boyutlara taşımışız. Doyumsuz, sevgiye aç, hep istemeğe koşullu ama veremeyen insanlar olmuşuz. Ne acı...

Ben şimdi kitabımı tekrar elime alıyorum. Sıcak tarhana kokuları, ızgarada pişen balıklar da beni çekmiyor desem yalan. Bir kayık bulup, atlayıp, balığa çıkasım geliyor. Metrelerce basma alıp entariler dikmek, ben de öksüz, savaş çocuklarını giydirmek istiyorum. Poyraz Musa'nın da duyduğu, o yüzyıllardır yalnız tan yeri ağardığında öten, kimsenin göremediği ama çok özel kişilerin işittiği o kuşu belki ben de duyarım bir gün... Belki...

de.anneyiz.biz'de 17.12.2008'de yayinlanmistir

Şili'den anılar -2-

2010-12-07T09:58:00.002+01:00

Siz hiç bir ucundan baktığınızda sonsuz gibi görunen 76 kasada ödeme yapabileceğiniz bir süper, pardon 'hiper'market gördünüz mü?

Sizi bilmem ama ben, Şili'ye 2001 yılında taşınana kadar görmemiştim.

O zamanlar Türkiye'de benzeri, hele İsviçre'de gereği bile yokken, Şili'de 76 kasada ödeme yapabileceğimiz 'Lider' hipermarkete girdiğimizde eşimle ağzımızın nasıl açık kaldığını çok iyi hatırlıyorum.

Evet, 76 kasa! Seç, beğen, al...

Ve Lider bu türün tek örneği de değil Şili'de. Vina del Mar'da, örneğin, en büyük rakibi Jumbo da bir o kadar büyüktü ve hatta daha sonra açılmış olması nedeniyle daha bir yeni ve moderndi. Ürün çeşitliğini de belirtmeme gerek yok tabii böyle bir büyüklükte.

Raflarda Paşabahçe şarap kadehlerini ilk gördüğümde çok sevinmiştim! (Hemen aldım, ama maalesef dekorasyondan başka işe yaramadılar, kaba ve ağır...)

Alışverişimiz bittiğinde bakakalırdık, hangi kasaya gitsek diye...

Şöyle ekstradan bir 10 kasa daha açsalar sanki boş kalmaz gibi, herbiri önünde uzun kuyruklar olurdu haftasonları... Diğer ucunda müşterilerin alışverişlerini torbalara dolduran 13-15 yaşlarında kızlı-erkekli çocuklar, gençler... Cep harçlıklarını çıkarmak için çalışan, devlet tarafından destekli, işe alınabilmenin tek şartı okula gidiyor olmak olan çocuk işçiler.

Alışverişleriniz, kasiyeri geçtikten sonra, hoop o kasada görevli çocuk tarafından ilgili torbaya konur (temizlik ürünleri, gıdalar, sıvılar hepsi ayrı ayrı) ve siz parayı ödediğiniz anda oradan ayrılabileceğiniz şekilde hazır olurdu. Çocuğun eline üç beş kuruş, gönlünüzden ne koparsa, verirdiniz. Sonrasında Hindistan'da da alıştık bu kasa sonunda dikilip alışverişleri çantaya yerleştiren görevlilere... (Ama onlar marulun yanına çamaşır tozunu, karaböcek oldurucu spreyin yanına da yoğurt kabını sokuştururlardı...) Bu rahatla öyle gevşemişiz ki, yaz tatillerinde İsviçre ya da Türkiye'ye gidince panik olurduk karı koca arkadakileri bekletmeden alışverişi torbalara yerlestireceğiz diye...

Orta halli aileler, pikniğe gider gibi hafta sonu sabahları erkenden evden çıkar ve alışveriş merkezlerine giderlerdi. Evet belki pek çok açıdan Türkiye gibi... Ama bir farkla, Şili'de aileler 'azıcık' daha genişçe. Yanında yürüyen dört çoçuk ile birbiri önüne kattiği, ikisi de ağzına kadar dolu, alışverış arabalarını ittiren karnı burnunda hamile anneleri ilk gördüğümde gözlerim yerinden fırlamıştı...

Bazen ittirdiği arabalardan birinde de bir, iki çocuk olurdu. Ben numunelik tek çocuklu, tuhaf, yabancı kadındım. Çevremde 6-7 çocuklu arkadaşım çokçaydı. Ama bu, ağırlıkla katolik Şili için, alışılagelmiş bir görüntüydü. Saatlerini bu marketlerde alışveriş yaparak geçirir, öğle yemeklerini alışverış merkezinde tonlarca pizza, hamburger ve tatlı yiyerek geçirirlerdi. Şili’liler mideye düşkün millet. Obezitede yarısında Amerikan halkını zorlayan tek ülke. Hayvanat bahçesi gezerken bile devamlı atıştıran böyle bir millet daha görmedim. Bir 'manjar (manhar okunuyor) vardı ki aman Allah’ım...

İspanyollar'ın 'dulce de leche'si, Meksikalılar'ın 'cajeta'sı, Perulular'ın 'natillas'ı, İtalyanlar'ın 'dolce di latte'si ile aynı…

Sütün karamelize edilmesinden oluşan bir macun bu ve aklınıza gelen her türlü tatlının, pastanın içine koyarlar, hatta hızlarını alamayıp bildiğimiz hani şu boool şekerli beze olur ya, onu bile manjarla yerlerdi. Her gittiğim pastanede sade, bildiğimiz çikolatalı pasta aranırdım, çünki manjarsızı yoktu, yok! Israrla manjarsız istiyorum derdim, tamam deyip yine manjarlı getirirlerdi, delirirdim. Evde verdiğimiz mangal partilerinde örneğin, normalde, bizi en çok meşgul eden salatalar, ne tür et pişireceğimiz, içki olarak ne sunacağımızdır değil mi? Ama Şili'de herkesin dini, imanı tatlı... Herşey yenip kaldırılıp sıra tatlıya geldiğinde, masada 5-6 adet tatlı olmalıydı en az. Ve sanki bütün gün boyunca kimse birşey yememiş gibi o tatlılar bir çırpıda silip süpürülürdü masadan. Bazen hanımlar, 'diyetteyim' deyip ana yemeklerden uzak durur, tatlıya gelince ben ne olduğunu anlayamadan diyeti belleklerinden siliverirlerdi. Tatlı için tatlı tabağı değil büyük servis tabakları kullanırdık.

Şili'de sebze, meyve boldu. Onca bolluğa rağmen, Şili mutfağı, komşu Peru'ya göre örneğin, çok vasattı. En çok ilgimi çeken, süpermarketlerdeki yeşil mercimek raflarıydı: Yeşil mercimekler çaplarına göre paketlenir, etiketlenirdi: 3,4,5,6 mm.

Avokadoyu oraya gidene kadar hiç tatmamış, hatta görmemiştim bile. (Şili dünyanın önde gelen avokado yetiştiricisi.) Bir sandviç içindeki dilimlenmiş yeşil yumuşak şeyi, çok kaynamış yumurta sarısı sanmıştım mayonezin içinde...

Cehalet...

Pilavları bizimkine benzerdi, ancak arpa şehriye koymazlar, tereyağıyla pişirdikleri pirincin üzerine yağda çıtır çıtır olana kadar kavurdukları tel şehriyeyi serperlerdi. En çok yedikleri salata ise bizim çoban salatadan başkası değildi. Yemeğe bir yerlere davet edildik mi, gitmeden önce evde mutlaka birşeyler yerdik. Cünki herşeyden önce Şili'de geç gitmek adetti, asalettendi. Akşam yemeğine saat 7 için davetliysek, 8'den önce gitmezdik. Aperitif, sohbet derken sofraya oturmak saat 11'i bulurdu, geceyarısı yemeyi bitirir, ardından da tatlı ve kahve faslı sonrası evimize yollanırdık. Yabancı arkadaşlarla toplanacağımızda emin olmak için tekrar sorardık, Şili saatiyle mi 7, dünya saatiyle mi diye...

Bir seferinde, şirkette çalışan dört yabancı aile olarak toptan şirket başkanının evine davetliydik ve 19:30'da beklendiğimiz söylendi. Ben ve eşim yanında, bir Belçikalı, iki de Hintli çift. Bir türlü karar veremedik saat kaçta gideceğimize. Geç gitsek başkanın davetine geç kalmakla hata yapabilirdik, erken gitsek de toplum kurallarına aykırı davranıp ayıp edebilirdik. Eğer her iki şekilde de yapılacak bir hata varsa, bari hep birlikte yapmayalım dedik ve İsviçreliler'in dakik olma şöhreti yüzünden kurban seçilen biz, karı koca tam vaktinde kapıya dikildik. Korkumuz, kapıda, henüz bizi beklemeyen, saçında bigudilerle bornozu içinde büyük hanımla karşılaşmaktı! Şükür ki evin hizmetlilerinden biri, yanında evin küçük oğlanları ile, bizi içeri aldı. Şirket başkanı birkaç dakika sonra bize katıldı... Evin hanımı yarım saat sonra aşağı indi ki bizim ikinci kafile kapıda, içeri girmek üzereydi. Nihayet yemek masasına geçtiğimizde hepimizi gizliden bir gülme tuttu.

Oturduğumuzda İsa ve havarileri gibiydik, hepimizin o güne dek bir evde gördüğü en uzun yemek masasıydı! Eh, 9 çocuk herkese nasip olmaz!

Arkası...

Yakında...

26 Mart 2010 tarihinde de.anneyiz.biz'de yayinlanmistir.

Şili'den Anılar -1-

2010-12-07T09:56:00.002+01:00

Karı-koca, estiler bize ve durduk yerde yine ev değiştirdik iki hafta önce. Küçük kasabamızdan birkaç yüz metre yüksekte Montrö'den Cenevre'ye tüm gölü gören bir köy evine taşındık. Bu köy hayalimizdeki evi inşa etmek için, muhteşem bir yer...

O ara internet de televizyon da henüz kesik, dünyadan bi-haber, kutu açmakla meşgulken ben, cep telefonuma İstanbul’daki bir dosttan gelen mesajla irkildim; "Tanıdıklar iyi mi? Depremden fazla etkilenmediler umarım." Bir an İzmir’den bahsettiğini düşünüp gerildim. Eşim kendi telefonundan internette bir arama yapınca görüyorduk ancak Şili’deki 8,8 Richter şiddetindeki depremi.

Dünyanın en ince (genişliği ortalama 175 km) ve uzun ülkesi (4300 km). 13 Nisan 2001’de ayak bastığımız, 3,5 sene havasını soluyup ekmeğini yediğimiz Şili. Güney'in kışında, Kuzey'de yazı yaşayan İzmir’e gidebilmek için her yıl, kapıdan kapıya, bebekle, 24 saat yolculuk yaptığım, 2 saat araba seyahati ardından Santiago-Madrid-Barselona-İstanbul-İzmir aktarmalari ile bana uçaklardan da, uçmaktan da gına getirten ülke.

Kasvetli havası, dondurucu kışları ve çanak coğrafyası ile bana eski, hava kirliliğiyle boğuşan, Ankara’yı hatırlatan gökdelenler şehri. Santiago…

İzmir’in kardeş şehirlerinden, gerçekten de ona tıpa tıp benzeyen 3,5 senemi verdiğim Viña del Mar...

Fotoğraflara bakıp hele de 8,8 Richter şiddetindeki depremden bahsedilince şaşırıyor insan değil mi? Deli mi bunlar diye geçiriyor insan aklından…

Güney Amerika’nın İsviçre’si. Ailenin, herşeyin önünde geldiği bir kültür. İspanyol, Alman, Hollandalı, Fransız, Japon… binbir ırktan goçmenın kaynaşıp yek vücut olduğu "Şili’li" olmakla övünen gururlu insanların diyarı. Ülkede doğan her çocuk Şili pasaportuna hak kazanıyor, hangi ülkeden gelirse gelsin. Soy değil, toprak önceliği var. Diktatörlükten çektiklerinin mükafatını 'düzenli ve rüşvetten uzak yaşam' ile alan bir ülke bu. Polisin düşük maaş ve zor çalışma şartlarına karşın halktan bu kadar saygı görerek, kendinden bu kadar memnun ve randımanlı çalıştığı bir yer daha görmedim… Her köşede inanılmaz güzel işleyen bir kontrol ve ona gösterilen uyum hakim. Düşünün, bizde bir TC güvenlik numarasını kullanılır hale getirmek için neler çekiliyor. Oysa Şili’de yıllardır her vatandaş RUT denen bir 9 haneli kodla kayıtlı ve bu kod olmadan nefes dahi alamıyor. Çantam çalındığında tek bir dilekçe ile süpermarket musteri kartımdan ehliyetime kadar, her bir kaydımı dondurmuştum...

Ne lüks...

Viña del Mar’a varır varmaz bizi bir mobilyalı, servisli apartman dairesine yerleştirmişlerdi. Genişce bir ‘iki oda-bir salon’ çatı katıydı, 5. katta. Terasın bir kısmı camekanla kapatılıp salona iliştirilmişti. Geldiğimizin haftasına ilk depremimizi yaşadık. Benim için Şili’nin ilk depremi, eşim için hayatının ilkiydi.

Gecenin bir yarısı gözleri faltaşı gibi açık yatağın ortasında dikilmiş oturur halini hala gülerek hatırlarım. Yatağın neden zıpladığını, cam-çerceve, zangır zangır, bütün katın neden çıngırak gibi ses çıkardığını, saniyesinde anlayıp ona, ‘Deprem hayatım, deprem!’ dediğimde, ferahlasın mi, korksun mu bilememişti garibim. 5 aylık bebek olan kızımı ve kocamı kaptığım gibi kapı altına dikilmiş de beklemiştim o yıl gibi süren sarsıntının durmasını. O geceden itibaren, sadece iç çamaşırı ile uyumanın akıllıca olmadığına karar vermişti aniden bizim İsviçreli. Deprem çantamızı hazırlayıp kapı yanına yerleştirdim o günden sonra. Ee biz depremle büyüdük, o hep hayatımızın bir parçasıydı Marmara ve Ege'de.

Şirkette üç yabancı aileydik sadece. Bizim için yılın olayı olacak kadar önemli o ilk deprem, Şili’liler için Şili'de her gün, bir orada, bir burada, yaşadıkları o alelade, alılılmış sarsıntılardan biriydi sadece. Sonraki 3,5 yıl içinde hiç şaşmadan, her depremde, bir refleks ile biz yerimizden fırlayıp kendimize saklanacak bir hayat üçgeni ararken, Şili’li dostlar bize gülmekle kalmayıp yerlerinden bile kıpırdamadılar. 'Bunlar deprem değil' derlerdi, sadece 'ufak sarsıntılar' (5-6 Richter şiddetinde!) Evleri sağlamdı, eşyaları öyle hop (!) en ufak sarsıntıda iki seksen yere uzanmazdı, tedbirliydiler.

Yerli halk Mapuçeler herkesten iyi bilirlerdi depremleri.

Atalarından öğrendiklerine göre depremler, şeytani deniz yılanı Kai-Kai Vilu ile koruyucu kara yılanı Treng-Treng Vilu’nun ebedi savaşından başka birşey değildi. ‘Kai-Kai’, Mapuçe efsanelerine göre büyücü olarak tanınan yanardağ ruhları ‘Piyan’larla birlik olup dünyayı sular altında bırakmaya çalışırdı. Depremlerle su seviyesini yükseltmekti tüm emelleri. Suların yükselmesiyle boğulan ilk insanlar balina ve yunuslara dönüşmüşlerdi. Girdikleri o en büyük savaş sonrasında oluşmuştu güney Şili’deki fiyordlar, göller ve lagünler. O zamanlardan beri yerliler Kai-Kai’nin öfkesini dindirmek için hayvanları kurban ederlerdi. Bazen de çok, çok nadir olmak üzere insan olmuştu kurbanları ki; bu, dünyanın bilinen en büyük depremini yaşayan Valdivia’da, iki yerlinin tutuklanma sebebidir, 4 Temmuz 1960 tarihli 'Times' dergisinin haberine göre. Valdivia’yı yıkan bu deprem sonrasında, bu iki yerli, 6 yaşında bir oğlan çocuğunu döve döve öldürmuş ve Kai-Kai’ye kurban ettiklerini söylemişlerdir.

Ne acı...

O 9,5 (Moment Magnitüd) şiddetindeki depremde bile ölü sayısı, tüm kentin yerle bir olmasına ve 25 metrelik tsunami ile yeryüzünden neredeyse tamamen silinmesine karşın bile, sadece 2300 kişidir. Yeraltından deprem öncesi gelen uğultuları ve önceki ufak sarsıntıları bir uyarı olarak kabul eden halk, daglara kaçmış, geride ancak, uyarılara kulak asmamalarını hayatlarıyla ödeyecek olanlar kalmıştır. Yeniden inşa edilen Valdivia, bugün Şili’nin en güzel ve modern kentidir.

Binalar ülke genelinde çok güçlü yapılır. UNESCO tarafından koruma altına alınan Valparaiso (Viña del Mar’ın ikiz şehri, İzmir’in Karşıyaka’sı gibi) defalarca yıkılmış ve hala tüm güzelliğiyle yine de inatla ayaktadır.

Şili hakkında anlatacaklarım daha çok. Şimdilik burada kesiyorum, aklımda tek düşünce ile: Keşke, biz de Türkiye olarak, depremlerden Şili’nin aldığı dersi alabilsek ve onların günlük hayatından bir kesit olan basit saydıkları sarsıntılarda, bizim insanlarımız o çok ucuz hayatlarını kaybetmeseler…

Keşke…

13 Mart 2009 tarihinde de.anneyiz.biz'de yayinlanmistir.

Kayıp çocuklar

2010-12-07T09:53:00.001+01:00

Çocukluğumun şehirleri küçüktü, güvenliydi.

Sokaklarda oynar, okula yürüyerek giderdik. Neredeyse bütün mahalleliyi tanırdık. Okul yoluna pazar kurulurdu bazı günler. Çiftçiler, köylüler sabah erkenden gelir, satarlardı ürünlerini. Onları pek tanımazdık işte. Bir gün yaşlı bir pazarcı teyze “Geliveen bakeym yavrılaam, sizi şekee veriveem” diye belki torunlarına aldığı şekerden bize de paylaştıracakken, ben arkadaşımı elinden tutmuş sürükler durumda kadıncağıza “Yok, sen bizi şekerle kandırıp kaçırırsın, istemeyiz!” deyip koşturmuştum.

Bakkala iki adımda gidip evin ekmeğini alırdık, bayram harçlıklarımızla yan mahallede kurulan lunaparka giderdik. Pazar sabahları arka mahalledeki mandolin kursuna yine el ele yürüye yürüye giderdik. Annemiz apartman arasında seksek oynarken bizi göremezse bir ön balkona çıkar, bir arka balkona, iki-üç defa ismimizi bağırdığında, koşa koşa eve giderdik.

Belki o zaman da çocuklar kaybolurdu, kaçırılırdı ama bilmezdik, duymazdık… Ya da kim bilir belki de sadece çocuktuk. Ve şükür ki Hansel ve Gretel’in cadısı vardı da bilirdik şekerle kanmamayı.

Belki anne-babalarımız da ne kabuslar gördüler biz büyürken. Bir gün yolu uzatıp geç geldiğimde eve, iyi bir sopa yemiştim, vardı mutlaka bir sebebi.

Yetişkin hayatımda, ilk, Şili’ye 5 aylık bir bebeğin annesi olarak vardığımda karşılaştım kayıp çocuklarla. Havaalanı, her birinde 50 kayıp çocuk resmi olan ilanlarla doluydu.

Ve ilk kez Şili’den Avrupa’ya tatil için dönerken fark ettim katı güvenlik kurallarını. Pasaport memuru, eşimle benden “küçük kardeşimizi” yanımızda götürebilmemiz için “anne-babamızdan” imzalı dilekçe istedi illa ki… Evlilik cüzdanımızı gösterdik de öyle inandı “Kardeşimiz”in “Kızımız” olduğuna!

Latin kültürde insanlar anne-babalarının her ikisinin de soyadını taşır, evlenme ile soyadı değişmez kadının. İki soyaddan biri aynı olan kişiler ya kardeş demektir ya da kuzen.

Kızım ise ilk olarak Portekiz’de kaybolan minik İngiliz kız Madeleine ile öğrendi kayıp çocukları. Haberlerde aniden çıkan bir güzel çocuk yüzü ve ağlayan anne-baba ile endişeli bakan polisleri açıklamak zorundaydım. Tesadüfler de olmasa bazen böyle şeyleri nereden başlayıp, nasıl anlatacağını bilemiyor insan çocuklarına.

Geçenlerde 16 yaşında bir İsviçreli kız kaçırılıp öldürüldü. Ondan önce Almanya’da kaybolup ölü bulunan minik Kardelen vardı televizyonlarda, şükür ki bu ikisini duyurmamayı becerdik kızımıza.

Bizden 20-30 km uzakta bir alışveriş merkezinde olan bir başka olayı öğrendim önceki gün. Alışveriş yapan anne, 6 yaşındaki küçük kızını bir ara gözden kaybediyor, üç-beş dakika aradıktan sonra bulamayınca güvenliğe haber veriyor. Güvenlik acilen duyuru yapıyor ve alışveriş merkezinin kapıları kapanıyor. Ve küçük kız köşe bucak aranıyor. Şükür ki çok geçmeden bulunuyor da. Erkekler tuvaletinde, o güzel uzun saçları makineyle kısacık kesilmiş olarak erkek kıyafetleri içinde, bir köşede büzülmüş ağlarken… Suçlular paniklemiş, erkek kılığına soktukları küçük kızı bırakıp kaçmışlar. Ya anne erken fark etmeyip, güvenliği haberdar etmeseydi?

Kötü niyetli insanlar hep vardı, hep olacaklar. Bizim ilk yapmamız gereken önce önlem almak, dikkatli olmak, sonra da çocuklarımızı korkutmadan, bazı gerçekleri öğretip onları kendilerini koruyabilir duruma getirmek.

Ben bazı notlar aldım, eminim size de faydalı olacaktır:

- Her zaman için mutlaka çocuklarınızın nerede olduğunu bilin.

- Çocuklarınıza çok erken yaştan itibaren ismini, ev adresini ve telefonunu öğretin. Kıyafetlerinin etiketlerine bir acil durum telefon numarası mutlaka yazın.

- Çocuklarınıza telefon kullanmanın yanı sıra yerel şehirler ve uluslararası numaraları aramayı öğretin.

- Bulunduğunuz yerin acil polis numarasını çocuklarınız mutlaka bilsin.

- Çocuklarınızla aranızda bir şifre belirleyin. Eğer, çocuğunuzun normalin dışında, sizden veya alıştığı kişiden bir başkası tarafından, okuldan v.s alınması gerekiyorsa, o kişiye bu şifreyi söyleyin. Çocuğunuza da o şifre söylenmedikçe hiç kimse ile gitmemeyi öğretin. Bu şifreyi belli sürelerle değiştirin, bunu bir oyun haline getirin ki kolayca öğrensin.

- Çocuğunuza hep arkadaşlarıyla, açık yerlerde olmayı öğretin. Tek başına, ıssız köşelerde dolaşmamasını, eğer bir yere yürüyerek gidiyorsa kuytu kestirmeler yerine, görünen, bilinen yollardan gidip gelmesini belletin.

- Çocuklarınızı dinleyin, arkadaşları, etraflarındaki insanlar hakkında size söyleyeceklerine değer verin.

- Çocuklarınızın bir tutam saçını saklayın, parmak izlerini alın, vücudunda doğuştan ve sonradan olan belirleyici izleri bir kenara not edin.

- Çocuklarınızın yılda en az dört kez fotoğraflarını çekin.

Yabancılar (tanımadıkları insanlar) konusu:

- Çocuklar çoğunlukla kötü niyetli kişilerin kötü giyimli, kötü görünüşlü olacaklarını düşünürler.

Oysaki niyeti kötü olan kişiler bunu bildiği için özellikle, giyim ve görünüşlerine dikkat ederler, çocuklara sempatik görünmeye çalışırlar.

- Anne-babalarının tanıdığı ya da konuştuğu kişilerin “yabancı” olmayacağını, güvenilir olacaklarını sanırlar.

Gerçekte, olaylar göstermiştir ki, bu kişilerin büyük çoğunluğu tanınmayan yabancılar değil, çocukların önceden tanıdığı kişilerdir.

- Eğer anne-babaları yolda gördükleri, tanımadıkları yabancılarla laflayabiliyorsa, kendilerinin de aynı şeyi yapabileceklerini kabul ederler.

Aşağıdakileri çocuğunuza anlatın, yapması zor gelebilir ama oyuna çevirip uygulama ile kolayca öğrenilebilir:

- Herhangi bir yetişkin ya da yaşça büyük bir çocuk,

- Sana benim bilgim olmadan bir şey* vermeyi teklif ederse (*Teklif edilen şey şekerleme, evcil bir hayvan, hediye, oyuncak ya da bisiklet, motosiklet, araba vs türü olabilir),

- Senden benim bilgim olmadan yardım* isterse (*bir mektup atmak, hasta biri için bir şey almak, yön tarifi için bir arabaya binmek, arka bahçede yardım etmek, kaybolan bir evcil hayvanı aramak v.s),

- Senden bir sır saklamanı isterse,

- Mayonun içinde kalacak şekilde tarif edebileceğimiz “özel” yerlere dokunmak isterse,

Geri adım atarak uzaklaş, “HAYIR!” diye bağır ve koşarak kaç. Çığlık atma egzersizleri eğlenceli bir şekilde yapılabilir, çocuğu korkutmadan tabii ki.

Tamam diyelim kaçıp uzaklaştı çocuğumuz ama yakında tanıdığı biri yoksa kim ve nerede yardım isteyebilir?

- Çocuklu anneler, resmi kıyafetli insanlardan. Yakındaki bir dükkan, restoran veya iş yeri, kalabalık park yerleri gibi diğer insanlara ulaşabileceği yerlerden.

Ve en önemlisi, çocuklarımıza tüm bunları uygulamaya çalışırken hata yapabileceklerini öğretmeliyiz. Durumları yanlış anlayabilirler, yanlış yapıp birilerini kırmaktan ya da aptal görünmekten korkacaklarına, güvende olmaları her şeyden daha değerli değil mi?

Çocuklarımız bizim her şeyimiz…

29 Mart 2009 tarihinde de.anneyiz.biz'de yayinlanmistir.

Türk Olmak

2010-12-07T09:50:00.003+01:00

İsviçre-Türkiye Euro2008 karşılaşması için biletlerimiz vardı, Basel'e gittik trenle; erkek kardeşim, bir Türk arkadaşımız ve eşimle beraber.

Biz üç Türk, bayraklı formalarımızı giydik; başımızda bayraklı şapkalarımız, elimizde gururla sallanan bayraklarımız. Isviçreli bizim bey de İsviçre formasını giydi. Yüzüne Türk bayrağı boyadım bir yanağa, İsviçre bayrağı diğer yana… Boya bitti, baktım benim yanağımda Türk bayrağı yalnız kaldı, trendeki genç İsviçreli taraftarlardan bir çıkartma istedim ve öbür yanağa yapıştırdım; şok oldular. Korkmuştum halbuki yolculuk öncesi, kavga çıkar mı, taraftarlarla dalaşır mıyız diye. Sanırım, onlar da. Eh, Türkler geliyor…

Türkiye’deki statlarda mevcut cehennemlerini de birlikte getirirler mi?

Göz göze geldiğim her İsviçreli taraftar ile önce temkinli birer bakış fırlattık birbirimize, sonra sıcak gülümsemeler paylaştık, selamlaştık, şans diledik.

Eniste’yi gören Türk taraftarlar ise daha bir şaşkın, fotoğrafını çekmek için izin istediler.

Sonuçta kazanan taraf biz olduk, İsviçreliler üzüldüler ama kabullendiler. Paşa paşa evlerine döndüler.

Yine önceki gece, Portekiz'i 2-0 yendi o aynı İsviçreliler.

Sevindiler.

Ama milli servetlerini havai fişeklere yatırmadılar, magandalar havaya ateş açmadılar, maganda kurşunları minik canları cennetlerine geri yollamadılar.

Şu an ise, şu satırları size yazabildiğim için kendimi şanslı sayıyorum, Türkiye - Çek Cumhuriyeti maçından sonra yaşadığım her dakika bir ikramiye sanki.

Öldüm, öldüm, dirildim. Televizyonda seyrettiğim maç süresince zıpladım, hopladım, yere yıkıldım, kalktım, salonda bir ileri bir geri dolaştım, dayanamayıp başka odaya gittim, yine dayanamayıp geri döndüm… Oturdum, oturamadım. Tırnaklarımı kemirdim, olmadı, ayçiçeği çekirdeği aldım, iki elimle birden saldırdım, hem parmaklarım hem dudaklarım tuzundan yandı. Aklıma, enine alabildiğince yayılan, hınzır kalçalarım geldi, bıraktım. Olmadı, sakinleşmek istedim, yapamadım. Küfrettim, yalvardım. Dualar ettim maç boyunca, isyanla karışık. Hele ikinci Çek golünden sonra artık koptum, yittim, gittim. Maçın sonuna kadar sessiz sedasız süzüldü yaşlar gözlerimden, sil sil bitmediler. Kocacığım da yan yana koyduğumuz iki televizyonun diğerinde seyrettiği maçta Hakan Yakın'in İsviçre için Portekiz'e attığı gollere sevindi, bir yandan da şaşkın şaşkın bana baktı teselli edememenin acizliği içinde.

Neticeye ulaştık ama ah bu hatice, bizi yaktı, mahvetti, yedi, bitirdi. Dualarımız ve damarlarımızdaki deli kan milli takımı kurtardı, ona yeni bir can bağışladı…

İsyan demiştim; neydi, niyeydi, biliyor musunuz? Söylenip durdum bir yandan dualar arasında… Allahım, Türk olmak niye bu kadar zor? Allahım, neden, niye biz hep böyleyiz, bir an dünyanın en acizi olabiliyoruz, öte yanda mucizeler başarabiliyoruz… Niye biz böyle karmaşık insanlarız, bin bir duyguyu bir anda yaşamalıyız? Takıma bakıp bütün bir ülkenin, bir ırkın gizli kodlarını çözmek mümkün neredeyse. Sanki ülkenin bir minyatürünü yapıp atmışız sahaya 11 genç adamın ruhunda… Artı seyirci, artı teknik ekip. Türk'ün aklı sonradan gelir deriz. Küllerimizden yeniden doğarız, ama işin başından adam olup aman yanmayalım demeyiz.

Maçı öyle bir kazandık ki. Güleyim mi, ağlayayım mı; sevineyim mi, üzüleyim mi bilemedim.Hepsini birden yaptım.Yine de gurur duydum, hem de çok ve istedim, daha da çoğunu bu zaferin, daha da fazlasını diledim, yüreğimin en dip köşesinden, en derinlerden.

Şimdi konuyu biraz değiştirir gibi yapayım ama aslında yine aynı yöndeyim.

Şampiyonanın ilk gününden beri arabamda iki bayrak takılı, biri İsviçre diğeri caaaanım Türk bayrağım. Ortalıkta onlarla fink atıyorum, kah alışverişe gidiyorum, kah okula kızımı almaya, kah arkadaş ziyaretine… Ve o bayrakları taktım takalı, Allahım, sırtımda öyle bir ağır yük. Ezildim altında desem, yalan… Daha bir mağrur, daha bir endamlıyım… Evde ise caddeye bakan pencere, balkonlar, teras hepsi Türk bayrağı dolu. Sırf o yüzden bu yağmurda camlarımı sildim, aman demesinler şu Türk'ün pencereleri ne pis (sanki kendilerininki pek temiz, ama olsun).

Makyaj yapmadan zaten asla çıkmam dışarı. Ev kıyafetimle göremezsiniz beni sokakta. Ayakkabım, çantam hep uyar. Parfümüm yerindedir daima. Yurtdışında yaşamaya başladım başlayalı daha bir ciddiye alırım bu 'ye kürküm ye' meselesini. Kolay değil… 70 milyonun yükü, ben ne yapsam onlara mal oluyor.

Hele de trafikte, daha bir dikkatliyim, onlar hata yapsın ben yapmam; bana kızan olur ülkeme söylenir, bayrak gözünün önünde ya. Söyletmem…

Yabancı ülkede Türk kadını olmak zor…

Evini çekip çevirip her fırsatta yerli komşuna börekler, kısırlar yapıp Türk misafirperverliğini göstereceksin. Aileni çiçek gibi tertemiz, misler gibi giydireceksin… Öyle saçın boyası gelmiş, eteğin ucu sökülmüş gezmek mi? Hak getire! Hepsinden ayrı iyi tarih bileceksin, her Ermeni (sözde) soykırımı diyenin hop üstüne atlayacaksın. Çocuklarına yaşadığın ülkenin dili yanında anadilini de öğretmeyi becereceksin. Günlük haberleri iyi takip edeceksin ki bir yorum geldiğinde konuşabilesin…

Bu liste uzar mı uzar…

Zor zanaat, zor…

Ülkenin dışarıda gönüllü elçisi olmak. Onu ve 70 milyon insanını en güzel şekilde temsil etmek.

Ama imkansız değil. Biz bunun da üstesinden geliriz.

Çünkü, biz, Türk'üz…

19 Haziran 2008 tarihinde de.anneyiz.biz'de yayinlanmistir

Hay şu dilimizi eşek arıları soksun

2010-12-07T09:46:00.002+01:00

Bugünkü gazetede bir başlık dikkatimi çekti.

“IMF ile güven krizi.”

“Haydaa... Gene ne oldu?” gibi bir tepkiyle okudum haberi. Sonuna geldiğimde ise hiç şaşırmadım, aksine bu haber de düşüncemde hakli olduğumu bir kez daha bana kanıtladı.

Haberden alıntı yapıyorum sizler için:

“Kulislerde: ‘Türkiye-IMF arasında tansiyon yükseliyor mu?’ sorusu sorulurken, işin aslı bir hazine yetkilisinin Kongre Vadisi'ndeki basın odasına gelip yaptığı açıklamayla ortaya çıktı.

Babacan'ın konuşması bir tercüme hatasına kurban gitmişti. Yani Babacan esasında IMF'yi inandırıcı bulmadıklarını değil, isteklerine güvenemediklerini söylemişti.

Ancak simültane tercümede aynı İngilizce kelime farklı anlamıyla kullanılınca bir anda sıkıntı doğdu.”

Şöyle bir baktığımızda benzer krizleri her fırsatta görmek mümkün.

Başbakanın: “One minute!” çıkışından tutun da, en son yine başbakanın ABD'de karşılaştığı korumalar kavgasına kadar durum hep aynı.

Başımıza öyle bir yabancı dilsizlik belası almışız ki kurtulamıyoruz.

Konuşamıyoruz, konuştuğumuzda da yüzümüze gözümüze bulaştırıyoruz.

TBMM üyelerinin biyografilerini tebessümle okuyorum çoğu zaman, görünüşte herkes İngilizce konuşuyor.

Ama iş uygulamaya geldiğinde hiç de öyle olmadığını görüyoruz.

Benzer bir örneği de bundan birkaç ay önce Cenevre'de yapılan Türk Günü’nde gördüm.

Yerel yönetici ve politikacılara plaketler veriliyordu ve Türk diplomatlardan ancak bir tanesi o sahnede çok kırık bir aksanla da olsa Fransızca konuşabildi.

Cenevre'de yıllardır yaşayan pek çok Türk’ün yüz ifadeleri bu sahneyi izlerken maalesef hiç de gurur duyar gibi değildi.

Öte yanda Almanya evli çiftlere bile vize verirken Almancayı ön şart olarak koşuyor.

Biraz taraflı gibi görünse de ben aslında bu uygulamayı yürekten destekliyorum.

Oradaki Türklerin mutlu ve huzurlu yaşayıp Alman toplumuna ve ülkeye uyum sağlayabilmeleri ve başı dik gezebilmeleri için bu şart!

Bizi orada iyi temsil edebilmeleri için, bu şart!

Aslında Almanlara varıncaya kadar, bizim hükümetimiz Almanya'ya eş durumuyla yerleşecek kişilere Almanca bilmeyi ön şart koşmalı, kurslar açmalı ki iş böyle bir dayatmaya varmasın, gururumuzla oynanmasın.

Ben utanç duyuyorum bütün bu olanlardan. Ve gerçekten de bütün bu sorunlarda suçlunun kendimiz olduğunu düşünüp sinirleniyorum.

“Gavurları” çuvaldızla kovalayacağımıza iğneyi kendimize batırsak söyle bir gerine gerine...

Dil sorunumuz yüzünden ne dış politikamız bir şeye benziyor, ne de adamakıllı bir imajımız var.

Bana Türklerin neden iyi yabancı dil konuşmadıkları, buna karşın benim nasıl olup da İngilizce, İspanyolca, Fransızca gibi dilleri konuşabildiğim soruluyor sık sık.

Gururlu ve ukala bir şekilde isi gırgıra vuruyorum:

“Eee Osmanlı o kadar güçlüydü ki bizim yabancı dil öğrenmemize ulus olarak hiç gerek kalmazdı. İlişkide bulunduğumuz tüm diğer ülkelerin elçileri, ziyaretçileri bizim dilimizi konuşurdu.”

Derken, Hindistan ve Arap ülkeleri gibi sömürgelik yaşamış halkların bugün Fransızca ve İngilizceye olan hakimiyetlerini tarihi bir utanca bağlıyorum.

Bunu soran bir Arap ya da Hintli ise eğer, benim yaptığım belden aşağı vurmak gibi oluyor biraz.

Bazen ukalaca sorulan bu sorulara ayni seviyede verdiğim cevap, beni o an zafer kazanmış gibi mutlu ediyorsa da içten içe daha rahatsız olduğumu hissediyorum.

Artık oyunun kuralını biz koymuyoruz, biz artık oyunu başkalarının kurallarıyla oynuyoruz ve onlara, bu gidişle, belki çok uzun bir süre daha mahkumuz.

Atatürk, Fransızca, Almanca ve Rusça öğrenmiş Harbiye'de.

Fransızcasını mükemmelleştirebilmek için özel dersler almış.

Dönemin eğitim sistemi gereği Farsça ve Arapça bildiği de okuduğum kaynaklarda var.

İngilizce kitaplar okuduğu, hatta Bulgarca bildiği de söyleniyor.

“Bugün hangi diplomatımız yabancı meslektaşlarıyla hararetli tartışmalara girip galip çıkıyor?” diye düşünmeden edemiyorum.

Hararet mi? Zaten araya tercüman girdiğinde iş kulaktan kulağa oynamaya dönüyor.

Ara ara gazeteler yazıyor: “Cumhurbaşkanı ABD başkanı ile telefonda yarım saat görüştü.” Komik geliyor bunu hayal bile etmek değil mi?

Haber altına yazılan yorumları okuyorum herkeste aynı yaklaşım, aynı alay...

Hele her yıl Eurovision şarkı yarışmalarında sıra Türkiye’nin puanlarının ilanına geldiğinde: “Bakalım bu sene yerin kaç kat dibine geçeceğiz?” diye renkten renge giriyorum...

İnsanlarımızın dil konusundaki eksiklikleri ile Ata’nın anısına, birbiri ardına, tekrar tekrar, her fırsatta ihanet ettiğimizi düşünüyorum.

Onun izindeki bir millet hiçbir şekilde böylesi aşağılanmaya fırsat vermemelidir...

Dil öğrenmek zorundayız...

Kendimizi iyi ifade edebilmek, hakkımızı savunabilmek, onlardan hep bir kaç adım geride değil, hatta önde olmak, onları kendi silahlarıyla vurmak için hakkıyla, layıkıyla, yabancı dil konuşmak zorundayız.

İnternette konuyla ilgili araştırma yaparken bulduğum bu yazıyı sizlerle paylaşmak isterim. Özellikle Atatürk ve Yabancı Dil başlıklı bölümde çok güzel bilgiler var.

6 Ekim 2009 tarihinde de.anneyiz.biz 'de yayinlanmistir.

Maymun Kahvesi

2010-12-06T16:10:00.001+01:00

Maymun Kahvesi..Maymun diskisindan yapilan kahveye verilen isim mi? Belki oyle, belki de degil :-)...Cevabi iste burada :

Chikmagalur...Hindistan'in guneyinde Karnataka eyaletinde bir kasaba. Kahve uretimi ile taniniyor. Gecen hafta birkac gun orman icinde bir otelde kaldik orada..ve firsattan istifade, bir kahve fabrikasi gezdik..eh fabrika gezilir de nerede yetisir bu kahve merak edilmez mi? Edilir tabii ki biz de rehberimizle tuttuk dag yollarini vardik bir ormanlik araziye...
Kahve bitkisi aslinda uzayip gidiyor agac oluyor ama toplamasi zor olmasin diye adam boyunda buduyorlarmis hep. Kirmizimtrak, kara uzum gibi bir meyve.. yilda birkac urun veriyor, simdi hasat mevsimi ama subat ayina kadar suruyormus meyvelerin toplanmasi. Golge seven bir bitki o yuzden once araziyi secip sonra gerekiyorsa agaclandiriyorlar, arazinin tepelik olmasi gerekiyor ki yagmur tutmasin, sular akip gitsin. Bir kahve agacinin kirk yil omru varmis.Bir fincan kavenin de kirk yil hatiri, degil mi? Bazi kaynaklara gore 25, kimine gore de 50, 60 yil olan turler de var... Meyveler teker teker elle toplaniyor, bir dalda kimi ermis kimi daha hazir olmayan meyveler teker teker bakilip henuz hazirolmayanlar sonraya birakiliyor.
Veeee.... Hep kadin isci calistiriyorlarmis, cunki erkekler paldir kuldur avucla kopariyormus kahve uzumlerini. Kadinlar hassas, sabirla, nazikce meyveleri zedelemeden topladiklari icin tercih ediliyorlarmis. Gundelikleri 50 rupiden 150 rupiye degisiyormus. Evlerde calisan temizlikcilerin aylik maasi Bangalore'da 2500-3000 rupi civari, bir kahve iscisi ise 4000 rupiden faza kazanabiliyor yani, iyi para ama 80 Amerikan dolari yapiyor bu, dusunun artik....acik havada calismak guzel ama keci gibi de tirmanmak gerek..
Ya da maymun gibi mi deseydim? hahahaha... Maymun kahvesi terimini ilk orada duydum, cok da guldum. Malum maymunlar isini bilen hayvanlar, kahvenin de en iyisini onlar bilirmis!!! O yuzden maymunlari araziye salarlarmis, maymunlar en iyi meyveleri (bir agacta en iyi kalitede oldugu gibi zarar gormus, geregi gibi buyumemis kahve de olabilirmis..) bir guzel toplar yerlermis ama asil lazim olan cekirdegi yani bizim bildigimiz kahveyi hazmedemedikleri icin tukururlermis..Isciler de onlarin arkasindan bu maymun tukuruklu kahveleri toplarlarmis.. Fabrikada islendikten sonra en pahali satilan kahve buymus. Maymun kahvesi!!! Monkey Business??? Arastirdim biraz, buldum ki Maymun Kahvesi diye maymun diskisindan ayrilan kahve olarak biliyor cogunluk anlasilan ama olayin asli bu. O diskidan kazanilan kahve Endonezya kokenliymis, rehber onu da anlatti. Maymun cekirdegi sindiremiyor, o yuzden de yemiyor. Yiyen sadece bir tur vahsi kedi, bilgi icin bir link size :http://www.truthorfiction.com/rumors/k/kopiluwak.htm

13 Nisan 2005, Bangalore

Hindistan'da kiz cocuk olmak...

2010-12-06T16:08:00.001+01:00

Hafizalardan asla silinmeyecek, uzun zamandir dunyanin yasadigi en buyuk felakatlerden olan Asya'daki Tsunami yikimi ardinda binlerce evsiz, anasiz, babasiz, akrabasiz, hepsinden otesi, sevgisiz cocuklar birakti.

Hindistan da bu felaketten payini fazlasiyla alan ulkelerden biri. Hele 12,5 milyon(kayitli!) oksuz-yetimden yilda yalnizca 5,000'inin bir yuva buldugu dusunulurse bu cocuklarin geleceginin ne olacaginin cevabi buyuk bir soru isaretinden ote degil.Bu ulkede oksuz/yetim olmak zor ama hele bir de kizsa bu minicik, o zaman hersey cok daha zor. Hindistan genelinde kiz cocuklar hakkinda istatistiklere bir goz atalim:

-Her uc kiz cocugundan biri 15. yasgununu goremeden oluyor.
-Bu olumlerin ucte biri dogumdan hemen sonra gerceklesiyor.
-Her altinci kizin olum sebebi ise yalnizca kiz olmasi.
-Pekcok durumda kiz cocuklar erkek cocuklara gore cok yuksek oranda madur konumunda.
-Her 10 kadindan biri, cocuklugunda cogunlukla tanidik biri tarafindan cinsel tacize ugramis.
-Her dort kiz cocugundan biri 4 yasindan once cinsel tacize ugramis.
-4 ve 8 yas arasinda cinsel tacize ugrama orani % 19
-% 28 8-12 yas arasinda tacize ugramis.
-% 35 12-16 yas doneminde cinsel taciz gormus.
-Her 6 kiz cocugundan biri 12. yas gununu gormeyecek.
-Her yil erkek cocuklara oranla ucyuzbin fazla kiz cocuk oluyor.
-Hindistan'da 402 bolgeden 224'unde erkek olum orani, karsi cinsten cok geride kaliyor.
-4 yas alti kiz cocuklarin olum orani erkeklere gore daha yuksek.
-Dogum sonrasi donemde hayatta kalmayi basarsa bile kiz cocuklar beslenme, asilanma ve tibbi tedavi konularinda erkek cocuklardan cok geride.
-5-9 yas arasi kiz cocuklarin yalnizca %53'u okur yazar -Her yil 2,706,000 cocuk 5 yasin altinda oluyor Hindistan'da. Ve bunlarin cogu kiz.....

Bunlari okuyunca Hindistan'da bir kiz cocuk evlat edinmek fikri hic de cilginca gelmiyor insana, degil mi? Okyanusta bir damla bile olsa neden olmasin? Bir kucuk can kurtarmak kadar buyuk bir mutluluk daha olabilirmi? Ilgilenenlere adres :http://www.indianngos.com/issue/child/adoption/ Hic olmadi, nasil yardimda bulunabilirim diyorsaniz yine ayni adrese bir goz atmayi unutmayin. Not : Yukarida verilen Istatistik bilgiler ayni web adresinden alinmistir.

13 Nisan 2005, Bangalore

Bangalore'da Bir Sabah Vakti, Sehri Seyrediyorum

2010-12-06T15:34:00.004+01:00

Bangalore, 6,5 milyon nufuslu, Hindistan'in IT kalbinin attigi sehir...Ve hatta Silicon Valley ile yarisi basabas goturen bu cilgin sehir bir sabaha daha susmak bilmeyen korna sesleri ile basliyor....

Bangalore'a ilk varisim 18 temmuz 2004. Hindistan'a ilk gelisim ile ayni tarih. Kimilerinin buyuk sokla yasadigi bu ozel gun bende pek bir etki yapmadi, belki Hintliler'i tanidigimdan, belki de kulturlerini bildigimden olsa gerek. Kafama yer eden, Hindistan'a vardim! dedirten tek sey, bir onceki gece Delhi havaalanina vardigimda neredeyse genzimi yakan dezenfektan kokusuydu. Bangalore herhangi bir Hindistan sehrinden farksiz pekcok acidan...Yollarda inek gormek normal, sagda solda agaclarda sallanan maymunlar heryerde olmasa da var, insanlar sokakta duvarlara iseyip duruyorlar ve sabahin korunde bile niye olduguna bir turlu akil erdiremedigim bir azimle arabalarinin kornalarina basiyorlar. Diger sehirler kadar olmasa da sokaklarda yatan insanlar goruyorsunuz ve arabaniz trafikte durdugunda mutlaka birileri yaklasip sakat bir uzvunu gosterip para istiyor sizden...

Bangalore daha cok az bir sure oncesine kadar cok sakin bir sehirmis.Emekliler yerlesir, sessiz sakin hayatin tadini cikarirmis. Zaten her yan yemyesil, iklimi bugune kadar gordugum en guzel iklim, kis yok, yazlari ise bunaltmiyor. Kis olmasi gereken bu mevsimde bile gun 25 derece sicaklikta. Geceleri 14 - 15 derece oluyor o da cok hos bir serinlik veriyor..Tabii biz gibi uzerinde bir catisi olanlara..Bombay, Kalkata, Yeni Delhi kadar olmasa da burada da sokakta yasayan cok, yine de sanslilar diyorum, bildikleri en soguk bundan ibaret..Tabii bir de Musonlar var ki o zaman ne yapiyorlar bilmiyorum...O eski sessizlik artik tarihe gomulmus durumda. Oracle, SAP, Infosys gibi dev sirketler burada binlerce calisaniyla sehre baska kimlik kazandirmislar.... Kiminin kendine ozel kucuk koyu var...Iceri girildiginde insani Allah Allah burasi Hindistan mi dedirten Harikalar Diyarlari..Calisanlari icin havuzlar, alisveris merkezleri, golf sahalari ile birer kucuk vaha gibi almislar yerlerini fakir topraklarin icinde..Tabii kendi yuksek yasam standartlari Bangalore'a da yansimis : Luks restoranlar, biri biri ardina acilan alisveris merkezleri ile...Yabanci nufusun en cok oldugu sehir burasi, bu da Bangalore'a bambaska bir renk katiyor. Sehrin her yaninda her renkten insan gormek mumkun. Ve isin guzel yani , buradaki pekcok yabanci sehirle baris halinde, Hindistan'i kabul edip gelmis ve kaldigi surenin keyfini cikariyor. Zaten burayla barisik olmayan, bir sure yasayip kacip gidiyor, cogunlukla da izlenimlerin sonucu Alman asillilar bunlar. Yabanci mozayigi cok renkli, Amerikali, Italyan, Ingiliz, Kenyali, Guney Afrikali, Isvicreli, Koreli, bol miktarda Japon, Sri Lankali vb Asyalilar, Rus ilk aklima gelenler...ve de 20'ye yakin Turk/Turk asilli..Su an sabah 08:15, trafik en cilgin zamanlarina basladi bile...Arabalar vizir vizir, sehrin icinde evlerin pencerelerini acmak su an pek iyi bir fikir degil, egsoz gazlarini cigerlerinize keyifle cekmek gibi bir mazohistiliginiz yoksa...

Bangalore coktan uyandi, aksama kadar surecek bu tempo....Uc tekerli autorickshaw taksiler, bizde triportor deniyor sanirim, vizir vizir musteri tasiyor, motosikletler arabalar arasinda labirentte ilerler gibi yolunu buluyor ve otobusler sagina soluna asilan yolcularini haftanin son is gunu islerine tasiyor sagda solda yuruyen yayalara aldirmadan tam gaz...Yol iscileri coktan isbasi yapmis boyuna biryer kazip duruyor.Ben de az sonra kizimi okula birakmak icin cikacagim yola ve buyuk ihtimalle radyoda bir reklamda Sertab'in sesini dinleyecegim bool boool*....Gunaydin Bangalore, gunaydin Turkiye'm...

13 Nisan 2005, Bangalore

*Bu video (malesef kotu bir kayit) Sertab'in Hindistan'da Hintli bir sarkiciyla duet olarak seslendirdigi konusulan bir reklamin videosu, ses onun mu? Karar sizin..

Rangoli - Hintli Kadinin Boyali Duasi

2010-12-06T15:33:00.001+01:00

Ilk zamanlar hemen her evin kapi esiginde cizili o rengarenk desenleri gorup sasirmistim...Sanki cocukken duvarlara, kaldirimlara usenmeden cizip karaladigimiz resimleri hatirlatmisti ama cocuk isine hic benzemiyordu bu cizimler... Evlere girip cikarken, caddede seke seke yururken, aman uzerlerine basmadan geceyim, bozulmasinlar diye, nihayet usenmeyip arastirdim... Iste size : Rangoli, Hintli kadinin boyali duasi.
Kaynagi Hint mitolojisi Puranas'a kadar uzaniyor Rangoli'nin. Dogum yeri Maharastra. Hindistan'a oradan yayilmis.
Guneydeki adiyla Kolam, kuzeyde Chowkpurana, Rajasthan'da Madana, Bihar'da Aripana, Bengal'de Alpana... Sanskritce'de kelime anlami boya dizini.. Chitra Lakshana 'da kayitli efsaneye gore bir kral ve ulkesi, basrahibin oglunun olumuyle yasa burunmus... Herkes tanri Brahma'ya yalvarmaya baslamis. Dualar tanriya ulasmis ve Brahma kraldan oglanin resmini yere cizmesini istemis ki icine ruhunu uflesin, boylelikle bu sanat dogmus. Hintli kadinlarin evlerinde avlulari, yemek yenilen alanlari, esik onunu, tapinaklari, bazen de duvarlari susledikleri anadan kiza, arkadastan arkadasa gecen geleneksel sanat. Yoreden yoreye desenler degisiklik gosterse de cogu hemen her zaman elle cizilen renk cumbusu. Cogunlukla pirinc unu, kina, limon tasi, limon ve renkli tahillardan / urunlerden yapiliyor, kimi zaman bildigimiz tebesir kullaniliyor. Arac, nadiren firca olsa da, cogunlukla parmaklar...Ozel bir egitim gerektirmeden ogrenilen desenler icin bazen sanat dergileri ozel sayilar yayinliyor, yeni tasarimlar yapiyor hatta gelecek nesillere unutulmadan tasinmasini saglamak icin tesvik edici yarismalar duzenleniyor.
Her ne kadar Hindistan'in bugunku pislik ve kesmekes icindeki goruntusuyle celisse de inanisa gore Hindu tanrilari temizlikten ve guzellikten buyuk zevk aliyorlarmis. Bu yuzden de Rangoli'nin yapilis amaclarindan en onemlisi tanrilari memnun etmek. Dini torenlerde (pooja-okunusu puca), dugun gibi ya da yeni dogana isim verilmesi gibi zamanlarda, Rangoli etrafina mumlar, isiklar, 'diya' denilen lambalar yakiliyor ve hatta bazen suslemede canli cicekler de kullaniliyor ki iste bu muhtesem oluyor. Ornegin, Diwali suresince heryani susleyen Rangoli, tanrica Lakshmi'yi agirlamak, evlere buyur etmek icin. Bu sebeple, ayrica bir de evlere giris yoluna, eve dogru yuruyen birinin guzergahi gibi minik ayak izleri ciziliyor ki bu da tanricanin eve girisini sembolize ediyor.
Desenin ana konusu genelde cicekler olsa da bazen hindistan cevizi ya da mango yapraklari yanisira inek, fil, maymun, at, kus gibi hayvan figurleri de yer aliyor. Rangoli bazen bir paspas bazen bir oda buyuklugunde olabiliyor.
Tanrilari ve dualari Hindular'a kalsin ama renklere hic dayanamam, en kisa zamanda hemen ogrenip bir Rangoli de ben yapiyorum...

16 Agustos, 2006 Bangalore