అచ్చంగా తెలుగు

మాతృత్వం - 6

2026-04-24T07:49:00.001+05:30

మాతృత్వం - 6

సి.హెచ్.ప్రతాప్

ఆరవ భాగం

న్యాయవాది అనూరాధ ఒక దృఢ నిశ్చయం కలిగిన మహిళ. ఆమె లలిత సమస్యను, సరోగసీ ఒప్పంద పత్రం యొక్క వివరాలను, మరియు రుషి, హర్షితల ప్రవర్తనను చాలా జాగ్రత్తగా అధ్యయనం చేసింది. లలిత చెప్పిన ప్రతి మాట, హర్షిత ఆమెను బయటికి గెంటేసిన వైనం—ప్రతీదీ విన్నది.

లలిత కళ్ళల్లోకి సూటిగా చూస్తూ, అనూరాధ నిబ్బరంగా మాట్లాడింది: "లలితా, నేను నీ కేసును సమగ్రంగా పరిశీలించాను. నీకు జరిగిన అన్యాయం చట్టబద్ధమైనది కాదు. ఒప్పందానికి విరుద్ధంగా నిన్ను బలవంతంగా బయటికి పంపడం, పైగా నీకు నష్టపరిహారం సరిగా చెల్లించకపోవడం... ఇదంతా న్యాయ వ్యవస్థ దృష్టిలో నేరం. నేను నీకు న్యాయం జరిగేలా చూస్తాను."

అనూరాధ మాటలు లలితకు కొండంత ధైర్యాన్ని ఇచ్చాయి. "నాకు న్యాయం కావాలి మేడమ్. రుషి గారు నాకు అన్యాయం చేశారు. కానీ... నాకు డబ్బు కంటే నా బిడ్డ కావాలి. ఆ బిడ్డను నాకు తిరిగి కావాలి," అని లలిత కన్నీళ్లతో వేడుకుంది.

లలిత మాట వినగానే, అనూరాధ ముఖంలో ఆందోళన కనిపించింది. ఆమె తన కేసు దస్త్రాలను మూసి, లలితకు వాస్తవ పరిస్థితిని వివరించడానికి సిద్ధమైంది.

"లలితా, నిన్ను అర్థం చేసుకోగలను. నీ మాతృత్వపు మమకారం చాలా గొప్పది. కానీ, మనం ఇక్కడ చట్టం గురించి మాట్లాడుతున్నాం. సరోగసీ ఒప్పందం ప్రకారం, బిడ్డకు వంశపారంపర్యంగా హర్షిత, రుషిలే తల్లిదండ్రులు. చట్టం ప్రకారం, నువ్వు కేవలం బిడ్డను మోసిన తల్లివి మాత్రమే. సరోగసీ కేసుల్లో బిడ్డను తిరిగి పొందడం చట్టబద్ధంగా అసాధ్యం. ఆ బిడ్డపై నీకు ఎటువంటి హక్కులూ ఉండవు." అని న్యాయవాది అనూరాధ చెప్పింది

లలిత నిరాశగా తల అడ్డంగా తిప్పింది. "లేదు మేడమ్! నేను ఒప్పుకోను. నా కడుపులోంచి పుట్టిన బిడ్డ నాకే కావాలి. నేను అబద్ధం చెప్పడం లేదు, నా కడుపులోంచి అది నా బిడ్డలాగే అనిపించింది. నేను ఆ బిడ్డను వదులుకోలేను. నాకు నా బిడ్డ కావాలి!" ఆమె గొంతులో గట్టి పట్టుదల వినిపించింది.

"మనం రుషి నుంచి ఒప్పందాన్ని ఉల్లంఘించినందుకు భారీ నష్టపరిహారం డిమాండ్ చేయవచ్చు. రెండేళ్ల పాటు గృహ సహాయకురాలిగా పనిచేసే హక్కును కూడా కోల్పోయావు. ఈ డబ్బు నీ తమ్ముడి భవిష్యత్తుకు ఉపయోగపడుతుంది." అని న్యాయవాది అనూరాధ చెప్పింది

లలిత కళ్ళు మెరిశాయి. "డబ్బు గురించి నాకు అవసరం లేదు మేడమ్. నాకు న్యాయం అంటే, ఆ బిడ్డ నా దగ్గర ఉండాలి. మీరు ఈ కేసును ఆ కోణంలోనే వాదించండి. నా బిడ్డను నాకు తిరిగి ఇప్పించండి."

లలిత తన నిర్ణయం విషయంలో ఏమాత్రం వెనుకడుగు వేయకపోవడం చూసి అనూరాధకు ఆశ్చర్యం వేసింది. ఈ కేసులో న్యాయపరమైన చిక్కులు చాలా ఉన్నాయని ఆమెకు తెలుసు. బిడ్డను తిరిగి కోరడం న్యాయపోరాటంలో పెద్ద సవాలు అవుతుంది. అయినా, లలిత పట్టుదల చూసి, అనూరాధ లోలోపల ఒక నిర్ణయానికి వచ్చింది. ఆమె కేసుకు సంబంధించిన తదుపరి వ్యూహాన్ని ఆలోచించడం ప్రారంభించింది.

న్యాయవాది అనూరాధ తన కార్యాలయంలోని కిటికీ పక్కన నిలబడి, లలిత పట్టుదలను గురించి తీవ్రంగా ఆలోచిస్తోంది. బిడ్డపై మమకారం పెంచుకున్న ఒక పేద అద్దె తల్లి తన బిడ్డను తిరిగి కావాలని అడగడం కేవలం ఒక కేసు కాదు, అది ఒక తీవ్రమైన భావోద్వేగ సంఘర్షణ. లలిత కోరిక – బిడ్డను తిరిగి పొందడం – చట్టం ముందు సున్నాతో సమానం అని అనూరాధకు తెలుసు; ఎందుకంటే, సరోగసీ ఒప్పందం ప్రకారం, జన్యుపరమైన తల్లిదండ్రులు రుషి, హర్షితలే. లలితకు బిడ్డపై ఎటువంటి చట్టపరమైన హక్కులూ లేవు, చట్టం ఉద్దేశపూర్వకంగానే ఈ నిబంధనను రూపొందించింది. "లలిత కోరుకున్నది అసాధ్యం, కానీ నేను ఆమెకు న్యాయం అందించాలి," అని అనూరాధ తనలో తాను అనుకుంది. అందుకే, ఆమె కేసును 'బిడ్డను తిరిగి ఇవ్వాలనే' పాయింట్‌పై వాదించడం ద్వారా, ఒక వ్యూహాత్మక ఒత్తిడిని పెంచాలని నిర్ణయించుకుంది.

ఈ నేపధ్యంలో అనూరాధ ఈ కేసు పూర్వాపరాలను , సరోగస్సీ చట్టాలను పూర్తిగా అధ్యయనం చేసింది.

పంచపదులలో- శ్రీమద్రామాయణ కావ్యం -20

2026-04-23T16:46:00.004+05:30

పంచపదులలో- శ్రీమద్రామాయణ కావ్యం -20

దినవహి సత్యవతి

19 వ సర్గ

రాముడిని తనతో పంపుమని విశ్వామిత్రుడు అడుగుట…

307.

దశరథుడు, కౌశికు రాకకు కారణమడిగెను,

మహర్షి తానొక యజ్ఞము తలపెట్టితిననెను,

వ్రత సమాప్తియందు విఘ్నం కలుగుతున్నదనెను,

మారీచ, సుబాహు రాక్షసులందుకు కారకులనెను,

వారు వీర్యవంతులు, సుశిక్షుతులైన రాక్షసులనె, సత్య!

308.

రాక్షసులా యజ్ఞం జరుగకుండా అడ్డుచున్నారనె,

యజ్ఞవేదికపై రక్తమాంసాలు జల్లుచున్నారనె,

కావుననే వ్రతసంకల్పం నెరవేరుటలేదనె,

యజ్ఞముకై పడిన శ్రమంతా వ్యర్థమౌతున్నదనె,

ఉత్సాహముడిగి తానా ప్రదేశం వీడి వచ్చితిననె, సత్య!

309.

తత్సమయాన కోపం చూపబుద్ధి కలుగలేదనెను,

యజ్ఞదీక్షాపరుడౌ తాను శాపమివ్వరాదనెను,

యజ్ఞ రక్షణకై రాముని తనతో పంపించుమనెను,

అట్లు తావచ్చిన కారణం దశరథునికి చెప్పెను,

అది నెరవేర్చి, ప్రతిజ్ఞ నిల్పుకోమనె, కౌశికుడు, సత్య!

310.

రాముడు సహజ దివ్యతేజస్వి, పరాక్రముడనెను,

విఘ్నకారులగు రాక్షసుల జంప సమర్థుడనెను,

రామునికన్ని విధాల శ్రేయస్సు కలిగింతుననెను,

రాముని తానన్ని విధముల రక్షించెదననెను,

శూరుడౌ రాముడు త్రిలోక కీర్తి పొందుననె, మహర్షి, సత్య!

311.

మారీచసుబాహులు పరాక్రమంచే గర్విష్ఠులైరనె,

యుద్ధాన వారు రామునెదుట నిలువజాలరనె,

రాముడు తప్ప మరెవ్వరూ వారిని చంపజాలరనె,

వారిక సంహరింపబడిరనే నిశ్చయించుకొమ్మనె,

తానటుల ప్రతిజ్ఞ చేసి చెప్పుచున్నాననె మహర్షి, సత్య!

312.

రామునియందున్న స్నేహంతో వెనుదీయకుమనె,

సత్యపరాక్రముడైన రాముని తానెరుగుదుననె,

రాజగురువు వసిష్ఠమహర్షి కూడా యెరుగుననె,

సభలో ఆసీనులైన మహర్షులకూ తెలుసుననె,

రాముని యథార్థ స్వరూపం మౌనులకే యెరుకౌననె, సత్య!

313.

సుతుడగు రాముని సామాన్యునిగ తలంచవద్దనె,

ధర్మమే కావలెనన్న, రాముని తనతో పంపుమనె,

మంత్రులూ వసిష్ఠాదుల యనుజ్ఞనూ గొనుమనె,

రాముడొకడే యాగరక్షణ గావింపగలడనె,

దశరథుని కీర్తి స్థిరమై నిలుచుననె, మహర్షి, సత్య!

314.

తన యాగము పది దినములు జరుగుననెను,

ఆలస్యం చేయకుమనెను, దుఃఖింపకుమనెను,

యాగ సమయము మించకుండ చూడుమనెను,

అందువల్ల దశరథునికి క్షేమము కల్గుననెను,

అట్లు మహర్షి ధర్మార్థసహితంగా పల్కి ఊరకుండె, సత్య!

315.

కౌశికుని పలుకులు దశరథుడు ఆలకించెను,

పలుకుల భావమర్థమై దశరథుడు భీతిల్లెను,

తీవ్రమైన శోకముతో దశరథుడు కృంగిపోయెను,

కౌశికుని పల్కులతని యెడదను చీల్చివేసెను,

మిక్కిలి వ్యథతో ఆసనంనుండి లేచె దశరథుడు, సత్య!

*****

ఓ. చేరని లేఖ…

2026-04-23T16:18:00.003+05:30

ఓ. చేరని లేఖ…

కళ్ళే వేంకటేశ్వర శాస్త్రి బెంగళూరు

22.04.2026

చాలా రోజులుగా నీకు రాయాలని ఉంది

కానీ మాటలు ఎప్పుడూ నీ దగ్గరకు చేరలేక

నా మనసులోనే ముడుచుకుని పోతున్నాయి…

నువ్వు తెలిసీ తెలియనట్టుగా నవ్విన ప్రతి క్షణం

నా జీవితంలో ఓ పండుగలా మారింది

నీ ఒక్క చూపుకి

నా రోజంతా అర్ధం దొరికేది…

నీతో మాట్లాడాలని ఎంత అనుకున్నానో

అంతే భయపడ్డాను కూడా—

ఎందుకంటే…

నా మాటల కంటే నా నిశ్శబ్దమే

నీకు దగ్గరగా ఉంటుందని అనిపించింది…

నువ్వు ఎప్పుడూ అడగలేదు

“నువ్వు నన్ను ఇష్టపడుతున్నావా?” అని

నేను ఎప్పుడూ చెప్పలేకపోయాను

“అవును… నువ్వే నా ప్రపంచం” అని…

నీకు ఇది ఒక సాధారణ పరిచయం మాత్రమే

కానీ నాకు—

అది ఓ నిశ్శబ్ద ప్రేమ కథ

ఎవరూ వినని… ఎప్పుడూ పూర్తికాని…

నీ నవ్వులో నేను ఊరట కనుగొన్నాను

నీ దూరంలో నేను నన్నే కోల్పోయాను

ఇది ప్రేమా? లేక అలవాటా? అని అనుకున్నాను

కానీ చివరికి తెలిసింది—

ఇది నిన్ను వదిలేయలేని నా మనసు…

నీకు తెలియని నా బాధ

నీకు అవసరం లేని నా భావనలు

నీకు చేరని ఈ లేఖలోనే

ఎప్పటికీ నిలిచిపోతాయి…

నువ్వు ఎప్పుడైనా చదివితే—

నన్ను గుర్తుపెట్టుకోకపోయినా పర్వాలేదు

కానీ ఒకసారి మాత్రం ఆలోచించు…

ఎవరో ఒకరు

నీ కోసం మౌనంగా ప్రేమించారని…

ఇక నేను నేర్చుకుంటున్నాను—

నిన్ను మర్చిపోవడం కాదు…

నిన్ను గుర్తుచేసుకుంటూనే

నా మనసును మళ్లీ నన్ను ప్రేమించమని ఒప్పించడం…

ఈ లేఖ…

నీకు చేరకపోయినా…

నా ప్రేమకి ఇది చివరి చిరునామా…

— నీకు ఎప్పుడూ చెప్పని

నా ప్రేమ

***

దీక్ష

2026-04-23T15:39:00.010+05:30

దీక్ష

(కథ )

రచన : టి. వి. యెల్. గాయత్రి.

పూణే. మహారాష్ట్ర.

చరవాణి : 8390705200.

తెరపి లేకుండా మూడు రోజులుగా వాన కురుస్తూనే ఉంది.తాపీ పని చేసుకొనే రవికి మూడు రోజుల నుండి పనిలేదు కాబట్టి చేతిలో డబ్బులు లేవు.భార్య మంజుల మాత్రం వానలోనే పనికి వెళ్తోంది.దగ్గర్లో ఉండే కాలనీలోని నాలుగైదు ఇళ్లల్లో పాచిపని చేసుకొని వస్తూ ఉంటుంది మంజుల. పిల్లలకు స్కూలు లేదు. పలకల మీద ఏవో బొమ్మలు గీసుకుంటూ ఉన్నారు.' ఎటూ కదలనీయకుండా ఈ వాన ఒకటి!'అనుకుంటూ భార్య ఇంట్లో డబ్బులేమన్నా దాచి పెట్టిందేమోనని వంట సరుకులు పెట్టుకొనే డబ్బాలో వెదికాడు రవి.ఏమి కనిపించలేదు.

' దీని తెలివి మండా! బాగానే జాగ్రత్త చేస్తోంది డబ్బుల్ని!" అనుకున్నాడు చికాగ్గా.

సాయంత్రానికి కాస్త కల్లు తాగకపోతే ప్రాణం నిలిచినట్లు అనిపించదు రవికి.

"ఆ పాడలవాటు మానరాదూ! పిల్లలను కాస్త మంచి స్కూల్లో చదివించుకోవచ్చు! నీ ఆరోగ్యం గురించి కూడా ఆలోచించు!"అంటూ మంజుల ఎంత మొత్తుకున్నా రవి వినడు.

"నేను పెట్టే ఖర్చు ఎంతే? ఆ కాస్త సరదా లేకపోతే రోజంతా పని చేయలేనే!" అంటుంటాడు రవి.

అప్పుడప్పుడు వాళ్ళిద్దరి మధ్య గొడవ రేపెట్టే విషయం తాగుడు.మొగుడిని ఎలా దారికి తెచ్చుకోవాలో అర్థం కావటం లేదు మంజులకు.

ఆమె పనిచేసే ఇళ్లల్లో శ్రీధర్ వాళ్ళ ఇల్లు ఒకటి. శ్రీధర్ భార్య కవిత.భార్యా భర్తలిద్దరు బ్యాంక్ ఆఫీసర్లు. వాళ్ల పిల్లలు కాలేజీ చదువుల్లో ఉన్నారు.

"నీ జీతం తీసుకువెళ్లి మొగుడు చేతుల్లో పోయకు!వాడు తాగి తగలేస్తాడు!బ్యాంకులో దాచి పెట్టుకో!పిల్లలకు ఇన్సూరెన్సులు వెయ్యి! తర్వాత తర్వాత పనికి వస్తాయి!" అంటూ మంజుల దగ్గర నుంచి డబ్బులు తీసుకుని ఇన్సూరెన్సులు వేయిస్తుంటుంది కవిత.

నాలుగిళ్ళల్లో పాచిపని చేసుకుంటూ, ఎప్పటికప్పుడు కవితతో మాట్లాడుతూ 'ఇంట్లో ఖర్చులు ఎలా పెట్టుకోవాలి? ఎంత పొదుపు చేయాలి?' అనే విషయాలు తెలుసుకుంటూ ఉంటుంది మంజుల. అందుకే మంజుల అంటే శ్రీధర్ దంపతులకు అభిమానం.

పని ముగించుకుని ఇంటికి వచ్చింది మంజుల.సంచీలోంచి బాక్సులు తీసింది. తను పనిచేసే ఇళ్లల్లో నుండి తెచ్చుకున్న తిండి పదార్థాలను గిన్నెలో సర్దింది.

"ఈరోజు వాన పడుతుందని కవితమ్మ పకోడీలు చేశారు. పిల్లలకు పెట్టమని ఇచ్చారు." అంటూ తిండి పదార్ధాలను ప్లేట్లల్లో సర్ది పిల్లలకిచ్చింది.వాళ్లు సంతోషంగా పకోడీలు తింటున్నారు.

భార్య దగ్గరికి వచ్చాడు రవి.వెనకాల నుండి పట్టుకొని ఆమె భుజంపై తలపెట్టాడు.

" ఎంత అందంగా ఉన్నావే!"

"ఊ...నా అందానికేం గానీ నువ్వు ఎన్ని వేషాలేసినా పైసా ఇచ్చేది లేదు! ఇప్పుడు చెప్పు! అందంగా కనిపిస్తున్నానా?"

చటుక్కున మంజులను వదిలేసాడు రవి.

"ఏందే! కాసిన డబ్బులు అడిగానని అంత పొగరుగా మాట్లాడుతున్నావు!నువ్వు ఒక్కదానివే సంపాదిస్తున్నావా ఏంటి? ఈరోజు ఏదో వాన... పని లేదు కాబట్టి అడిగా! నిన్ను పిల్లల్ని చూసుకోవట్లేదటే? చెప్పు!"

"నువ్వు చూసుకునేదేంది? ఆ దిక్కుమాలిన తాగుడే లేకపోతే నీకు వచ్చే సంపాదనతో ఒక కుంట జాగా దొరికేది. పిల్లలను మంచి స్కూల్లో చదివించుకోవచ్చు!! పోనీ నాకు స్కూటీ కొనిస్తావా సులభంగా పనికెళ్ళి వస్తాను!"

బుర్ర గోకున్నాడు రవి.

'కాసిని డబ్బులు ఇవ్వమంటే పెద్ద పురాణం చెబుతోంది!ఈరోజుకు నిద్ర పట్టడం కష్టమే!' అనుకుంటూ గిన్నెల్లో చూశాడు. గుత్తివంకాయకూర కనిపించింది.

రవిని చూసింది మంజుల.

"ఆరో ఫ్లాటమ్మగారిచ్చింది.నీకిష్టమేగా! తిని పడుకో.!"

"ఈ వానలో కాస్త కల్లు తాగితే బాగుంటుందే!"అంటూ గొణుగుతూ, చేసేదేమీ లేక వంకాయకూరతో అన్నం కలిపాడు. పిల్లలు తండ్రి దగ్గరికి వచ్చారు.వాళ్ళతో ఆ కబురూ ఈ కబురూ చెబుతూ వాళ్లకు ఒక్కో ముద్ద పెడుతూ తను కూడా తింటున్నాడు రవి.

'ఎంత బాగుంది!రవి రోజూ ఆ కల్లు తాగి రాకుండా పిల్లలతో ఆడుకుంటూ, తనతో మాట్లాడుతూ ఉంటే ఎంత బాగుంటుంది' అనుకుంటూ చూస్తోంది మంజుల.

ఆర్ధరాత్రి.

బస్తీలో పెద్దగా ఏడుపులు, అరుపులు వినిపించాయి.

లేచి ఇంటి బయటికి వచ్చారు రవి మంజులలు.

రాత్రి బస్తీలో వాళ్ళల్లో కొందరు కల్లు దుకాణంలో కల్తీ కల్లు తాగారని, వాళ్ళల్లో కొందరి పరిస్థితి విషమంగా ఉందని సమాచారం.

విషయం వినంగానే రవిని పట్టుకొని భోరుమంది మంజుల.

చలనం లేనట్లుగా నిలుచున్నాడు రవి.

ఏ దేవుడో కాపాడాడు!

కాసేపటికి బస్తీలోకి అంబులెన్సులతో పాటు పోలీసులు, మీడియా వాళ్ళు వచ్చారు. అంతా గోలగోలగా ఉంది.

అందరూ తెలిసినవాళ్ళే!

కూలీ నాలీ చేసుకొనే వాళ్ళే!

అందరిని పరామర్శించి ఇంట్లోకి వచ్చేసరికి తెల్లగా తెల్లవారింది.పిల్లల్ని స్కూలుకు పంపి పనిలోకి వెళ్లారు భార్య భర్తలిద్దరు. మధ్యాహ్నంగా రవికి ఫోన్ చేసింది మంజుల.

"ఇప్పటికి బస్తీలో కల్తీ కళ్ళు తాగిన వాళ్ళలో నలుగురు చచ్చిపోయారు! ఇంకో ఇరవై మంది పరిస్థితి బాగాలేదు!బతకటం కష్టమని అంటున్నారు దాక్టర్లు.నిన్ను శ్రీధరం అయ్యగారు రమ్మంటున్నారు!పని అవ్వంగానే అయ్యగారింటికి వచ్చెయ్!" చెప్పింది మంజుల.

" సరే సరే!నువ్వు నా గురించి కంగారు పడకు!" అన్నాడు రవి.

బస్తీలోని కల్లు దుకాణాన్ని మూసేయించారు పోలీసులు.దాని యజమాని మీద క్రిమినల్ కేసు నడుస్తోంది.

సాయంత్రం శ్రీధర్ ఇంటికి వచ్చాడు రవి.

"ఎలా ఉన్నావు రవీ!" అడిగాడు శ్రీధర్.

" బాగున్నాను సారూ!"అంటూ తలవంచుకొని నిల్చున్నాడు రవి.

"నిన్న జరిగింది చూశావుగా! నీకు ఒక పని చెప్తాను చేస్తావా!"

"చెప్పండి సారూ!"

"రేపు నేను నా ఫ్రెండ్స్ కలిసి వచ్చి మీ వాళ్ళతో మాట్లాడతాము! నువ్వు మీ వాళ్లకు చెప్పి పిలుచుకొని వస్తావా!మీ బస్తీ వాళ్లకు నాలుగు మంచి మాటలు చెబుదామని!అంతకంటే ఇంకేమీ లేదు!"అన్నాడు శ్రీధర్.

"అలాగే సారూ!మా వాళ్ళను తీసుకొస్తాను!"అని శ్రీధరుకు నమస్కారం చేసి, అక్కడినుండి ఇంటికి వచ్చాడు రవి.

రెండో రోజు బస్తీలో ఉండే గుడిలో సమావేశం పెట్టుకున్నారు శ్రీధర్ వాళ్ళు.

ఓ యాభైమంది దాకా సమావేశానికి వచ్చి కూర్చున్నారు.

మైకు తీసికొని మాట్లాడటం మొదలుపెట్టాడు శ్రీధర్.

" రవి నాకు బాగా తెలిసినవాడు. మన బస్తీలో జరిగిన దారుణం చూశారు కదా!ఇప్పటికి దాదాపు పదిహేను మంది దాకా ప్రాణాలు కోల్పోయారు. వ్యసనం అన్నది చెడ్డది. అది మనల్ని ఆలోచించనివ్వదు... మీరు కొద్దో గొప్పో చదువుకున్నవాళ్లే కదా!మంచి చెడు అనేది తెలియక జీవితాలు ఎందుకు నాశనం చేసుకుంటున్నారు? మీ బిడ్డల భవిష్యత్తు గురించి ఆలోచించండి!వాళ్లు కూడా మీలాగా కూలీ నాలి చేసుకుంటూ ఈ మురికివాడలోనే బ్రతకాలా? లేక మంచి ప్రదేశంలో చక్కగా బ్రతకాలా?రేపు వాళ్ళ జీవితాలు ఎలా ఉండాలో నిర్ణయించేది మాత్రం మీరే అవుతారు...ఈ రోజు మీరు జాగ్రత్త పడకుంటే రేపు మీ పిల్లల భవిష్యత్తు ఎలా ఉంటుందో ఆలోచించండి!... "ఒక్క నిమిషం ఆగాడు శ్రీధర్.

అందరూ మౌనంగా ఉంటున్నారు. కానీ బలహీనతను జయించడం ఎలాగ?

మళ్ళీ కొనసాగించాడు శ్రీధర్.

" అందుకే మీరందరూ ఇకనుండి తాగుడు జోలికి వెళ్ళకూడదు అని నిర్ణయించుకోవాలి!.. మీలో మీకు పట్టుదల ఉండాలి!మేము ఒక నెలరోజుల పాటు గుడికి వచ్చి మీతో మాట్లాడుతూ ఉంటాము. మనం ఏదైనా దీక్ష పెట్టుకుందాం! దానివల్ల ఫలితం ఉంటుంది!"

దీక్ష అనంగానే కొంతమందికి ఆసక్తి కలిగింది.

" దీక్ష అంటే ఏమిటి సారూ?! అడిగాడు ఒకతను.

శ్రీధరుతో పాటు వచ్చిన ఇంకొక ఆయన మైకు తీసుకున్నాడు.

"నా పేరు ప్రకాష్. మేము 'ధర్మబోధ'అనే సంస్థకు చెందిన వాళ్ళం. పిల్లలకు, పెద్దలకు నీతి కథలతో పాటు మంచి విషయాలు చెబుతూ ఉంటాము. దీక్ష అంటే ఏమీ లేదు.మనందరం నెలరోజుల పాటు ఈ గుడికి రావాలి!అయితే దీక్ష తీసికొన్నవాళ్ళు తాగుడు జోలికి వెళ్ళకూడదు.. అలా దీక్షగా ఉన్న వాళ్లకు వారం చివర చిన్న చిన్న బహుమానాలు కూడా ఉంటాయి!సమ్మతమేనా!"

"సార్!మేము మందు తాగట్లేదని మీకెలా తెలుస్తుంది?" కొంటెగా ప్రశ్నించాడొక యువకుడు.

నవ్వారందరూ.

"మా గూఢచార విభాగం మిమ్మల్ని పట్టుకుంటుంది.. మిమ్మల్ని కాపలా కాస్తుంది!"

నవ్వుతూ బదులిచ్చాడు శ్రీధర్.

'ఎవరా?' అని చూస్తున్నారు బస్తీ వాళ్ళు.

"గూఢచార విభాగం అంటే ఎవరో కాదు!మీ ఇళ్లల్లో ఆడవాళ్లే!మీ మీ భార్యలు, తల్లులు.."

ఆ మాట వినంగానే అందరి మొహాల్లో నవ్వు తారట్లాడింది.

"మీ ఆడవాళ్లు చెప్పడం వల్లనే ఈరోజు మేము ఇక్కడికి వచ్చాము!భార్యా పిల్లల్ని చూసుకోండయ్యా! కాస్త పద్ధతిగా మెలగండి! పాపం వాళ్ళు మీ వ్యసనాల వల్ల ఎంత దిగులు పడుతున్నారో చూడండి! తెలుసుకోండి!" ముగించాడు శ్రీధర్.

సమావేశం ముగిసింది.

ఆ వారాంతం దీక్ష మొదలయింది. ఓ ఇరవై మంది మాత్రం గుడికి వచ్చారు.

"మీలో పాటలు పాడేవాళ్ళు ఎవరన్నా ఉన్నారా?"

శ్రీధర్ అడిగేసరికి ఉత్సాహవంతులు ఇద్దరు ముగ్గురు ముందుకు వచ్చి పాటలు పాడారు.

"శభాష్!ఇలా మీలో ఉన్న టాలెంటును బయటికి తెచ్చి చూపండి!"అంటూ అతి పేదరికం నుండి వచ్చికష్టపడి చదివి తర్వాత ఒక కంపెనీ సి. ఇ. ఓ. అయిన జ్యోతిరెడ్డి కథను చెప్పాడు ప్రకాష్.

కూలీనాలీ చేసుకొనే వాళ్ల కుటుంబాల నుండి కూడా కృషి పట్టుదలతో శ్రమించి ఉన్నత స్థితికి వచ్చిన వాళ్ళు కొంతమంది ఉన్నారని తెలుసుకొని బస్తీ వాళ్ళు ఆశ్చర్యపోయారు.

తర్వాత శ్రీధర్ వాళ్ళు వచ్చిన వాళ్ళతో సినిమా పాటలు తెలిసిన వాళ్ళ చేత అంత్యాక్షరి ఆడించారు.

సరదాగా జోకులు చెప్పారు.

చాలా మందికి నచ్చిందీ కార్యక్రమం. దీక్ష అంటే ఏదో భజన్లు చేయిస్తారేమో అనుకున్నారు. జనాలు. విషయం తెలిశాక రెండోరోజు నుండి తమ తమ పిల్లల్ని తీసికొని వచ్చారు కొందరు. తమ పిల్లలు పాటలు పాడుతూ, డాన్సులు చేస్తూ ఉంటే ఆనందిస్తున్నారు .పిల్లలకు పెన్సిళ్లను, చాకెట్లను పంచి పెట్టారు శ్రీధర్ వాళ్ళు.

రవి కూడా పిల్లల్ని తీసికొని దీక్షకు వచ్చాడు.

పిల్లలిద్దరు ఉత్సాహంగా పాల్గొన్నారు.

రాత్రి ఇంటికి వచ్చేసరికి ఎనిమిదిన్నర అయింది.

ఎంతయినా తాగుడుకు అలవాటు పడ్డ ప్రాణం!

ఆ రాత్రి అన్నం తిన్నాక భార్య పక్కలోకి చేరాడు రవి.

"చూడు!కాస్త తాగందే నాకు నిద్ర రాదే! ఈ పాటలు పద్యాలు నాకొద్దే! అర్థం చేసుకోవే!ఒక చుక్క తాగొస్తా!" గునుస్తూ భార్య జడ పట్టుకొని ఊపుతూ అన్నాడు రవి.

"నీకు నిద్ర రాదు కదా!అందుకే శ్రీధరంబాబు ఈ పుస్తకం ఇచ్చారు!దీన్ని చదువుకో! నిద్ర దానంతట అదే వస్తుంది!"అంటూ లేచి గూట్లోంచి పుస్తకం ఒకటి తెచ్చి రవి చేతిలో పెట్టింది మంజుల.

అయోమయంగా పుస్తకం వంక, భార్య వంక చూశాడు రవి.

పేజీలు తిప్పాడు.అదొక సస్పెన్స్ నవల.గతిలేక పుస్తకాన్ని చదవటం మొదలు పెట్టాడు. కథ మాత్రం మహా సస్పెన్సుగా ఉంది. రచయిత ఎవడో కానీ పుస్తకం పట్టుకుంటే వదలనట్లుగా రాశాడు.పేజీలు తిప్పుకుంటూ చదువుకుంటూ వెళ్ళాడు రవి.

పదకొండింటికి పుస్తకం పూర్తయింది. రవికి నిద్ర కూడా ముంచుకొచ్చింది.

రెండో రోజు కూడా అదే వరుస! ఒకవైపు సాయంత్రం పూట ఆరుగంటల నుండి రాత్రి ఎనిమిదింటి దాకా దీక్ష.ఇంటికొచ్చి అన్నం తిన్నాక పుస్తక పఠనం.

నిన్నటి నవల కంటే ఈరోజు నవల ఇంకా భయంకరమైన సస్పెన్స్. వారం రోజులు గడిచాయి.

వారాంతంలో దీక్ష తీసుకొన్న వారితో మాట్లాడారు శ్రీధర్ వాళ్లు.

దీక్షకు వచ్చిన నలభై మందిలో పదిహేనుమంది తాగలేదని తెలిసింది.ఒక్కొక్కరికి రెండు పుస్తకాలతో పాటు ఒక టీ షర్టును కూడా బహుమానంగా ఇచ్చారు శ్రీధర్ వాళ్ళు.

ప్రతిరోజూ స్ఫూర్తివంతమయిన కథలు చెబుతున్నారు. ఆ కథలు వింటూ పిల్లలు కూడా ప్రభావితం అవుతున్నారు. బుద్దిగా హోమ్ వర్కులు చేసుకుంటున్నారు.శ్రీధర్ వాళ్ళు పిల్లలకు నేర్చుకోవలసిన పాటల లిస్ట్ ఇచ్చారు . ఖాళీ దొరికితే పిల్లలు పాటలు పాడుకొంటూ ఉన్నారు.

మరొక రోజు పొడుపు కథలు చెప్పటం.

ఇంకో రోజు డ్రాయింగ్ పోటీలు. పెద్దవాళ్ళు కూడా పాల్గొనవచ్చనేసరికి అందరికీ సరదాగా ఉంది.

పిల్లల ఉత్సాహం చూసి మంజులకు సంతోషంగా ఉంది.

పిల్లలకు చిన్న చిన్న కథల పుస్తకాలు ఇచ్చారు శ్రీధర్ వాళ్ళు.పిల్లలు ఆ కథలు చదివి,

రెండో రోజు ఆ పుస్తకంలో చదివిన వాటిల్లో తలా ఒక కథను చెప్పాలి.అక్కడికి వచ్చిన వాళ్ళందరికి అదో కొత్త ప్రపంచం పరిచయమవుతోంది. రెండో వారాంతంలో తాగనివాళ్లకు శ్రీధర్ వాళ్లు పుస్తకాలతో పాటు అర కేజీ కందిపప్పును బహుమానంగా ఇచ్చారు.ఇలా వారానికి ఒకసారి తాగని వాళ్లకు బహుమానంగా ఇంటికి ఉపయోగపడే వస్తువులతో పాటు పుస్తకాలు కూడా దొరుకుతున్నాయి.

మళ్ళీ వారం మొదలు. రవికి దీక్షతో పాటు పుస్తక పఠనం కూడా సాగుతోంది. వారానికి ఒకసారి బహుమానం తెచ్చుకుంటున్నాడు.

రెండు నెలలు గడిచాయి. రవి ఇప్పుడు తాగుడు గురించి ఆలోచించటం లేదు.

ఒకరోజు శ్రీధర్ ఇంటికి వచ్చాడతడు.

"ఏమిటి విషయం రవీ!"అడిగాడు శ్రీధర్.

"మీరిచ్చే పుస్తకాలు చదువుకుంటున్నాను సార్!చిన్నప్పుడు నేను ఇంటర్ వరకు చదివాను సార్! తర్వాత పనిలో చేరాను.చదువును వదిలేసాను...మళ్ళీ చదువుకోడానికి వీలవుద్దేమోనని!.." నసుగుతూ చెప్పాడు రవి.

ఎందుకు వీలవదు? భేషుగ్గా చదువుకో!నైట్ కాలేజీలో చేరు!రోజుకు రెండు గంటలు చదివితే చాలు!నవలలతో పాటు క్లాసు పుస్తకాలు కూడా ఉచితంగా ఇస్తాను! శ్రద్ధగా చదువుకో రవీ!నీ చదువుకు ఫీజు కడతాను!" ప్రేమగా రవి భుజాన్ని తట్టాడు శ్రీధర్.

ఆ రోజుతో రవి జీవితం మారిపోయింది.పని చేసుకోవడం ఇంటికి రావడం. నైట్ కాలేజీకి వెళ్లి రావడం.రెండేళ్లు గడిచేసరికి అతడి మాట నడత మారిపోయాయి. అతడి స్నేహితులు మారిపోయారు.ఇప్పుడు తన పిల్లలకి తనే పాఠాలు చెబుతున్నాడు.ఆరేళ్లు గడిచాయి.

రవి ఎం.ఎస్.సి. పూర్తి చేశాడు.తాపీ మేస్త్రి స్థాయి నుండి బిల్డరుగా ఎదిగాడు.

మంజుల పేరుతో అపార్ట్మెంట్ ఒకటి కొన్నాడు. ఆ రోజు గృహప్రవేశం.

శ్రీధరు, ప్రకాష్ కుటుంబాలతో వచ్చారు..మంజుల రవి వాళ్ళ పాదాలకు నమస్కారం చేశారు.

"మీ బస్తీలోకి వచ్చి మేము ఏదో నాలుగు మాటలు చెప్తే వంట పట్టించుకునే వాళ్ళు ఓ ముప్ఫయి మంది కంటే ఎక్కువ లేరు. వాళ్ళల్లో నువ్వు ఒక్కడివే చదువుకుని మంచి స్థితికి వచ్చావు...రవీ! కాస్త సంస్కారం మనల్ని ఉన్నతమైన స్థితికి చేరుస్తుంది. మన వ్యక్తిత్వాన్ని ఎలా మలుచుకోవాలో మనమే నిర్ణయించుకోవాలి!ఈ రోజు నువ్వు మంచి దారిలోకి వచ్చావు!నేను నీకొక బాధ్యత అప్పచెప్తాను!మాలాగా నువ్వు కూడా బస్తీల్లోకి వెళ్లి నాలుగు మంచిమాటలు చెబుతూ ఉండాలి!మీలాగా ఇంకో పదిమంది మారినా అది మనకు గొప్ప విజయం కింద లెక్క!అర్ధం అయిందా!"

శ్రీధర్ చెప్పిన మాటలు విని" సరే సార్!"అని చేతులు జోడించాడు రవి.

మంజుల కళ్ళల్లో కోటి వెలుగులు.

రవి ఇప్పుడు బాధ్యత కలిగిన గృహస్తుడు. అంతే కాదు మంచి పౌరుడు కూడా.//

(సమాప్తం )

ఒకటైపోదామా ఊహల వాహినిలో -35

2026-04-23T12:02:00.004+05:30

ఒకటైపోదామా ఊహల వాహినిలో -35

కొత్తపల్లి ఉదయబాబు

" మరి నాన్న నిన్నేమైనా అంటే? ఈ వయసులో నిన్ను వదిలేస్తే? "

" చేసే పిచ్చి పనులన్నీ చేసి ఆయన నన్ను ఇంట్లోనుంచి గెంటేస్తాడా. గెంటే పరిస్థితి వస్తే ఆయన్నే నేను వదిలేస్తాను కానీ నా భారతీయతని నా సంస్కృతిని నా సంప్రదాయాన్ని నేను వదులుకోను. ఇది మన పవిత్ర భారతదేశంరా. మన దేశం పేరు చెప్తేనే ప్రపంచ దేశాలు చేతులెక్కి మొక్కుతాయి.

మన సాంప్రదాయం, ఆచారాలు, వ్యవహారాలు కట్టుబొట్టు వీటన్నిటినీ ప్రపంచ దేశాల్లో ఎందరో విదేశీయులు ఆచరించి మరీ చూపిస్తున్నారు.

అంతెందుకు? మొన్న టీవీలో ఎవరో విదేశీ కుర్రాళ్ళు వేదాన్ని కళ్ళు తిరిగి పోయేలా చదివారు. చిన్న చిన్న కుర్ర పిల్లలు భగవద్గీతలోని 700 శ్లోకాలు క్రమం తప్పకుండా అప్పగించారు. ఇంకా చెప్పాలంటే మన ఇండియాలోని పెద్దలకే అవేవీ రావు.

అంత గొప్పది మన భారతీయ సంస్కృతి. అందువల్ల నేను చెప్పినట్టు ఒక మంచి అమ్మాయిని చూసి ప్రేమించి ఇంటికి తీసుకురా. ఎటోచ్చి ప్రేమించే ముందు నాకు ఒకసారి చూపించు. ఆ అమ్మాయి మన సంస్కృతిని సంప్రదాయాన్ని పాటిస్తుందో లేదో చెబుతాను. అప్పుడు నువ్వు ప్రేమించు. "

" అమ్మ నేను నీ దగ్గర ఒక నిజం దాచాను. నువ్వు కోప్పడవు కదా. "

" అంటే మీ నాన్న కోరిక తీర్చేద్దామని ఎవరైనా అమ్మాయిని ప్రేమించి గర్భవతిని కూడా చేసేసావా? అందుకేనా ఇంట్లో ఆ బొమ్మలను పెడుతున్నావు? " అడిగేసింది విశాలాక్షి.

"అమ్మ. ప్రేమించుకుని పెద్దల అనుమతితో పెళ్లయిన వాళ్లే 16 రోజుల పండగ పూర్తి కాకుండానే విడాకులు తీసుకుంటున్నారు.

అలాంటిది. నా మనసుకు నచ్చిన అమ్మాయిని చూసుకుని, ఆమె పుట్టుపూర్వోత్తరాలన్నీ తెలుసుకొని, నేను నీకు నచ్చానా, నన్ను ప్రేమిస్తావా అని ఆ అమ్మాయి నిర్ణయం తీసుకుని మూడేళ్ల పాటు ప్రేమించి, నాన్న పెట్టిన కండిషన్ చెబితే, గతిలేక నన్ను ప్రేమించిన పాపానికి ఒప్పుకొని తల్లి కాబోతోందమ్మా. నాన్న లేకుండా ఒక్కసారి తను నీ దగ్గరికి తీసుకొస్తాను. నేను చేసింది తప్పు పనో సరి అయిన పనో నువ్వే నిర్ణయించి చెప్పు." అన్నాడు విరాజ్.

" నువ్వు తండ్రి మాట పాటించే శ్రీరామచంద్రుడులాంటివాడిరా. మీ నాన్న మాట పట్టుకుని వేళ్లాడి ఇప్పటికే బంగారం లాంటి జీవితాన్ని పాడు చేసుకున్నావ్. ఒక్కసారి నా కోడల్ని తీసుకొచ్చి నాకు చూపించు. మీ అమ్మ కోరిక తీరుస్తావా? "

అడిగింది విశాలాక్షి.

" తప్పకుండా అమ్మా. నాన్న కొట్లో ఉండే సమయంలో తనని తీసుకొచ్చి నీకు చూపిస్తాను. నువ్వు ఎంత మంచి దానివమ్మా. " అని తల్లిని మనసారా కౌగిలించుకుని చమర్చిన కళ్ళు తుడుచుకుని బయటికి నడిచాడు విరాజ్.

******

షాపుకు వచ్చాక హరితకు ఫోన్ చేశాడు విరాజ్.

"హరిత.మా అమ్మకి మన విషయం అంత చెప్పేసాను."

" అలాగా మరి నన్ను అసహ్యించుకోలేదా? "

" అలా ఏం లేదు. అమ్మ మన పార్టీనే.నిన్ను ఒకసారి చూడాలి అంది. మా నాన్న ఇంట్లో లేని సమయం చూసి నేను కారేసుకుని వస్తాను. ఒక పది నిమిషాలు మాట్లాడేసాకా నిన్న మళ్ళీ ఇంటి దగ్గర దింపేస్తాను. "

" అలాగే విరాజ్. వచ్చే అరగంట ముందు నాకు ఫోన్ చేస్తే నేను మంచి బట్టలు కట్టుకుని సిద్ధంగా ఉంటాను. "అంది హరిత.

" థాంక్యూ డార్లింగ్" అన్నాడు విరాజ్.

*********

సహజంగా తండ్రి షాపులో ఉదయం 11 గంటల నుంచి ఒంటిగంట వరకు

సాయంత్రం నాలుగు గంటల నుంచి రాత్రి 8:00 వరకు చాలా బిజీగా ఉంటాడు.

మర్నాడు ఉదయం 11 గంటల దాటాక విశాలాక్షికి ఫోన్ చేశాడు.

" అమ్మ! ఖాళీగా ఉన్నావా పనిలో ఉన్నావా?"

" వంట చేస్తున్నాను రా "

" ఒక పది నిమిషాలు హరితను తీసుకు రమ్మంటావా? "

" ఊ...తీసుకురా.. ఓసారి చూసేస్తాను" అనుమతించింది విశాలాక్షి.

హారతి కి ఫోన్ చేశాడు విరాజ్.

" టిఫిన్ అయిందా హరిత? "

" అయింది. అమ్మ డ్యూటీ కి వెళ్ళింది "

" అయితే అమ్మ నిన్ను తీసుకు రమ్మంది. రాగలవా? "

" వస్తాను. మీరు రండి"

హరిత ఒప్పుకున్నాక కుర్రాళ్ళని షాపు చూసుకోమని చెప్పి విరాజ్ పావుగంటలో హరిత ఇంటికి వచ్చాడు.

హరిత బయటికి వచ్చాక తాళం వేశాడు.

పోర్టికోలో కారు ఆపి హత్య చేయపుచ్చుకొని నెమ్మదిగా పైకి హాల్లోకి తీసుకొస్తూనే " అమ్మా"

అని అరిచాడు.

విశాలాక్షి హరితను చూస్తూనే మెరిసే కళ్ళతో

" రామ్మా. రా. " అంటూ సోఫా తన పక్కనే కూర్చోబెట్టుకుని " ముందు మంచినీళ్లు తీసుకో.నీ పేరేమిటమ్మా? " అంటూ మంచినీళ్ల గ్లాస్ అందించింది.

అయితే నిదానంగా మంచి నీళ్లు తాగింది.

" నా పేరు హరిత అండి "

" మీ అమ్మగారు నాన్నగారు... "

"నాన్నగారు లేరండి. విరాజ్ బాబు మా కాలేజీకి బహుమతులు ఇవ్వడానికి అతిధిగా వచ్చారు.." అని మొదలుపెట్టి స్పష్టంగా క్లుప్తంగా తన గురించి పూర్తి వివరాలు చెప్పేసింది హరిత.

" అయితే ప్రస్తుతం నువ్వు.... "

" అవునండి. మూడో నెల. "

" మరి పెళ్లి కాకుండా అలా చేయడం తప్పు కదా..? "

"పెద్దవాళ్లు పిల్లల చేత తప్పు పనులు చేయించకూడదు. అటువంటి పని చేస్తేనే నేను అంగీకరిస్తాను అని పెద్దవాళ్లే అంటే.. చిన్నపిల్లలం... లోకజ్ఞానం లేని వాళ్ళం ప్రేమించే వాడిని వదులుకోలేని వాళ్ళం. ఏం చేస్తాం చెప్పండి.

ఒకవేళ నేను అందుకు ఒప్పుకోలేదు అనుకోండి.. మూడేళ్లుగా ఒకరిని ప్రేమించి మరొకరిని పెళ్లి చేసుకుంటే జీవితాంతం అతనితో సుఖంగా కాపురం చేయగలనా?

మా అమ్మకు వచ్చే 20 వేల రూపాయల పెన్షన్ తో మాత్రమే మేము బతకాలి. ఈ ప్రపంచంలో నాకు మా అమ్మ, మా అమ్మకి నేను తప్ప మరెవరు లేరు. విరాజ్ బాబు కాలేజీలో అంత మంది ఆడపిల్లలు ఉండగా, పేద ఆడ పిల్లనని నన్ను ఎన్నుకొని,నిన్ను ప్రేమిస్తున్నాను అని చెప్పినప్పుడు ఏ ఆడపిల్ల మాత్రమే కాదంటుంది చెప్పండి. ఇప్పటికీ నేను చేసింది తప్పో, రైటో నాకు తెలియదు. ఒకవేళ నేను చేసింది తప్పైతే, పురిట్లోనే నాకు శిక్ష వేసేమని ఆ భగవంతున్ని కోరుకున్నాను." అని అన్న హరితను వారిస్తూ -

" తప్పమ్మా అలా మాట్లాడకూడదు. ఆడపిల్లకి పురుడు అనేది పునర్జన్మలాంటిది. నువ్వు ఇప్పుడు ఈ ఇంటి వారసుడినో,వారసురాలినో మోస్తున్నావ్. ఆయన కచ్చితంగా నిన్ను కోడలిగా ఒప్పుకుంటారు. ఒకవేళ ఒప్పుకోకపోతే ఏం చేయాలో నాకు తెలుసు."

"మీరు చెప్పండి మేడం. నా పరిస్థితిలో మీ బిడ్డ ఉంటే ఏం చేస్తారు?"

" రేపు నీ భవిష్యత్తు ఏమవుతుందని ఆలోచిస్తూ ఉంటాను "

" ఇప్పుడు మా అమ్మ చేస్తున్న పని అదే మేడం " హరిత అన్న మాటలకి విశాలాక్షి కళ్ళు చమర్చాయి.

" సరేనమ్మా. ఈ విషయంలో మనసులో పెట్టుకుని ఏమి బాధపడొద్దు. మీ అమ్మగారికి కూడా ధైర్యంగా ఉండమని చెప్పు. నువ్వు నీ పద్ధతి నీ నిదానం, అమాయకత్వం, ఒబ్బిడితనం అన్నీ నాకు నచ్చాయి. అక్క ఏం చేయాలో నేను మా అబ్బాయి చూసుకుంటాం. సరేనా? "

" సరే మేడం" అంది హరిత దీర్ఘంగా నిట్టూరుస్తూ.

" ఉండమ్మా కాస్త బోర్నవిటా తాగుదువుగానీ "

హరిత ఆమె చేయి పట్టుకుని ఆపింది.

"పర్లేదు మేడం ఇప్పుడేం వద్దు."

" అలా ఏం కుదరదు... నువ్వు మొదటిసారి మా ఇంటికి వచ్చావ్. ఆరోగ్యం జాగ్రత్త అమ్మా. నీకు ఏ సలహా కావాల్సి వచ్చినా నాకు ఫోన్ చెయ్. మందులవి టైం ప్రకారం వేసుకుంటున్నావా? "

" వేసుకుంటున్నానండి "

"వేసుకో. పాపో, బాబో పుట్టిన తర్వాత ఆ బిడ్డతో ఇక్కడికి రా. ఆ తర్వాత జరగాల్సింది నేను చూస్తాను " అని చెప్పి ఐదు నిమిషాల్లో బొర్నవిటా మగ్ తీసుకువచ్చి హరితకు ఇచ్చింది విశాలాక్షి.

హరిత తాగుతున్నంతసేపు ఆవిడ పక్కనే కూర్చుని హరితను పరిశీలిస్తూనే ఉంది.

" ఆరోనెల నిండే అంతవరకు ఇంట్లో ఏదో ఒక పని చేస్తూ ఉండు. ఎక్కువ సేపు పడుకోకు. ఏది తినాలనిపించినా తిను . నీ పద్ధతి చూస్తుంటే మీ అమ్మగారికి అన్నీ తెలిసి ఉండాలి. అర్థమైందా"

" అర్థమైంది మేడం. మరి నేను వెళ్ళిరానా? "

" అలాగేనమ్మా " తల్లి హరితతో మాట్లాడుతున్నంత సేపూ సోఫాలో కూర్చుని హరితను అలా గమనిస్తూనే ఉన్నాడు విరాజ్.

హరితకు బొట్టుపెట్టి డైనింగ్ టేబుల్ మీద ఉన్న పళ్ళని క్యారీ బ్యాగ్ లో వేసి హరితకు అందించి, మీది గుమ్మం వరకు వచ్చి టాటా చెప్పింది విశాలాక్షి.

విరాజ్ హరితను మళ్ళీ జాగ్రత్తగా ఇంటిదగ్గర దింపి షాప్ కి వచ్చేసాడు.

పదప్రహేళిక – ఏప్రిల్ – 2026

2026-04-23T11:41:00.004+05:30

పదప్రహేళిక – ఏప్రిల్ – 2026

దినవహి సత్యవతి

గమనిక: ఈ పజిల్ సరిగ్గా పూరించి, తమ అడ్రస్, ఫోన్ నెంబర్ తో సహా మొట్టమొదట మాకు ఈమెయిలు (books.acchamgatelugu@gmail.com) చేసిన ముగ్గురు విజేతలకు ప్రతి నెలా 'అచ్చంగా తెలుగు' పత్రిక రచయతలకు పంపే పుస్తకాలు బహుమతిగా పంపడం జరుగుతుంది. విజేతలను వచ్చేనెల ప్రకటిస్తాము. పూరించిన పజిల్ ని ఫోటో తీసి, ఈ ఈమెయిలు కు పంపగలరు.

జనవరి ప్రహేళిక విజేతలు:

కె.శారద

తాడికొండ రామలింగయ్య

RAS శాస్త్రి

సరైన సమాధానాలు పంపినవారు:

రామవరపు గిరిజా శంకర రావు

సమీర దత్త

PV రాజు

సోమశిల శ్రీనివాసరావు

జాకీర్ హుస్సేన్ మోహనరావు ద్రోణంరాజు

అనితా సుందర్

నాగేశ్వర రావు

అచ్చంగా తెలుగు – పదప్రహేళిక

(9 x 9)

సూచనలు

అడ్డం

1. వేటకుక్క (4)

3. సముద్రము (4)

5. శివుని ఆయుధము (4)

6. రంగోలి వేయడానికి ఉపయోగించే చిన్న పాత్ర (4)

7. ఏనుగు మెడ గొలుసు(3)

9. జాజికాయ (3)

12. చుక్కా? (2)

15. ఊడా? (2)

16. అసహ్యం (2)

17. హిందీ చిరునామా (2)

19. పదవ నడిపే సాధనాలు(3)

20. కొంచము (3)

నిలువు

1. సుగంధ ద్రవ్యము (4)

2. యాదవ కులనాశిని (4)

3. పొట్టేలు (4)

4. దర్జీ పక్షి (4)

7. తప్పుకొను (3)

8. నక్షత్రమా? (2)

10. కవ్వము (2)

11. వంటచెఱకు (3)

13. కష్టాలు / బాధలు (3)

14. బద్ధకము (3)

16. ఆంగ్ల రహదారి (2)

18. తండ్రి తండ్రి (2)

పలుకవేమిరా హరి విఠలా

2026-04-23T10:45:22.107+05:30

పలుకవదేమిరా హరి విఠలా – పండరీనాథ హరి విఠలా

విజ్ఞానానంద భారతి

ఎంత పిలిచినా ఎంతెంత కొలిచినా ఎన్ని భజనలు చేసినా

వారకరీ పాదయాత్రలొ వందల మైళ్ళు నడచినా నీ భక్తులకు పలుకవేమిరా

నీ కొరకై తోటను పెంచుతూ తన తోటనుండి వెడలు వారకరీ యాత్రికులకు

సవతా మాలి చేసిన అన్నదానము కాచితివి, సవతామాలి అర్ధాంగి జానాబాయి

భక్తిని అనునిత్యము కాపాడితివి, భక్త వత్సల కారుణ్య హృదయా సంత్ తుకారామ్ సేవితా,

పాండురంగా నే సంత్ జ్ఞానేశ్వరుడను కాలేను, భక్త మావులీ అసలే కాను, పండరీ నాధా

సంతులగు నామదేవ్ వంటి వారికే మాత్రమే కనబడెదవా, వారి మాట మాత్రమే వినెదవా

నిమ్న జాతి వాడైన చోఖా మేలాను బ్రోచితివికదా, ఆతనిని తరియించితివికదా

తన తల్లి తండ్రులకు సేవచేయు పుండలీకుని మాటను దాటక నిలచితివట

భక్త పుండలీకుని ఆజ్ఞను దాటక అతని కొరకు కలకాలము ఇటుకపై నిలిచితిగా

సంత్ జనాబాయి మాటను వింటివి తోడుగా అంట్లు తోమితివి, అభంగాలు

వ్రాయించితివి, సక్కుబాయి కొరకు పిండి విసిరితివి, సంత్ కన్హోపాత్రను

మొహమ్మదీయ రాజునుండి రక్షించుటకు ఆమెకు పండరీపురాన శరణము

నొసంగితివి, సంత్ ముక్తాబాయి అభంగములను చెవులారా మనసారా వింటివి,

సంత్ బహినాబాయి భక్తి కవితలు వింటివి, నాకేమో అభంగాలు వ్రాయుటకు చదువు రాదు,

భక్తి ఏమిటో అసలు తెలియదు, భక్త జన హృదయ తరంగా, రంగా, జయ పాండురంగా

జ్ఞానము పేరును కనీసం ఉచ్చరించలేని పరమ అజ్ఞానిని నను కావగలేవా ప్రభూ

హరివి నీవు హరి విఠలా, శ్రీ హరి నీవు జయ విఠలా, కావుము నన్ను హరి విఠలా

నిన్ను కొలచితి, నిన్నే తలచితి నన్ను కావరా శ్రీ కృష్ణా, భక్తుల పాలిటి ఆశ్రిత వత్సలా

ఆర్త త్రాన పరాయణుడవందురు నాతో ఆటలాడుతుంటివి పరీక్షలకు నిలబడగలనా

బ్రతుకుకు ప్రయోజనము లేదు, ఎవరికి నాతో ఉపయోగము లేదురా కారుణ్య హృదయా

పండరీ నాథ, పాండురంగా, విఠల విఠల పాండురంగా, నిన్ను నమ్మితిని, నిన్ను వేడితిని

నన్ను కావుము, ఈ జీవిని కావుము, ముక్తిని ప్రసాదించుము,ఆర్త జన రక్షకా హరివిఠలా

దీపము వెలిగింపురా, నాలో భక్తి దీపము వెలిగింపరా, లోపలి తిమిరము హరియింపుమురా

***

నా కంటే ముందే

2026-04-23T10:43:43.720+05:30

నా కంటే ముందే

చందలూరి నారాయణరావు

9704437247

ఎప్పుడూ ఇంతేగా

మళ్ళీ ఇప్పుడు ఇంకొకడు.

వాడు నేను ఒకటేనన్న

నిజాన్ని తట్టుకోలేని

పిరికితనం వాడిది.

వాడు ఆస్వాదించే రుచి....

నేను ఆదరించే రుచి ఒకటయినా

వాడు నడిచే దారిలోనే

నా మార్గం...నా గమ్యం రాసున్నా

వాడి గొంతుకు సమానంగా

నా స్వరం పలకబడుతున్నా

వాడు నా పక్కనున్నా

నేను వాడి వెంట వున్నా

ఎవరి హుందాతనం ఎవరికీ తక్కువకాదు

నా ఒంటికి సరిపడా

అందం నాకూ ఉంది

వాడి ఇంటితో పోటీగా

సుఖం నాకూ ఉంది.

* * *

ఐతే

జరుగుతున్న ద్రోహమొకటి

పిచ్చిపట్టిన భయం ఇంకొకటి

గొంతులు చించుకునే అసహనంగా

బయటపడలేని

ఈర్ష్య రూపంగా

నా కంటే ముందే

అక్కడ ప్రత్యక్షమవుతాయి

నా లోని లోపమొకటి

లోకంతో తనకున్న శత్రుత్వాన్ని దాచి నటిస్తుంది...

నా లోపలి మర్మమొకటి

నా వెనుకే గోతులు తీస్తుంటుంది.

ఎప్పుడూ ఇంతే

ఎవడో ఒకడు ఉంటూనే ఉన్నాడు.

నా కంటే ముందే

ఏదో ఒక వికృత రూపంలో

నన్ను చూపెడుతుంటాడు

***

అహంకార విముక్తి

2026-04-23T10:42:36.362+05:30

అహంకార విముక్తి

(సి.హెచ్.ప్రతాప్)

మనిషి అంతరంగంలో నివసించే అదృశ్య శత్రువు అహంకారం. ఇది బయటకు కనిపించకపోయినా మన ఆలోచనలు, ప్రవర్తన మరియు సామాజిక సంబంధాలపై అత్యంత లోతైన ప్రభావాన్ని చూపుతుంది. అహంకారం తలకెక్కినప్పుడు మనిషి తనను తాను ఇతరుల కంటే అధికుడిగా, ప్రత్యేకమైన వాడిగా భావిస్తాడు. ఈ మిథ్యా భావన క్రమంగా వ్యక్తిని సమాజం నుండి వేరు చేసి, ఒంటరిని చేస్తుంది. ఫలితంగా మనిషి తన సహజ సిద్ధమైన ఆత్మశాంతికి దూరమవుతాడు.

అహంకారం అనేది ప్రధానంగా 'నేను' అనే అపరిమితమైన భావనతోనే అంకురిస్తుంది. మనం సాధించిన విజయాలు, కూడబెట్టిన సంపద, సంపాదించిన జ్ఞానం లేదా సమాజంలో మనకున్న ఉన్నత హోదా వంటి అంశాలపై అతిగా గర్వపడినప్పుడు అహంకారం విశ్వరూపం దాల్చుతుంది. అయితే, ఈ గర్వం మనిషిని నిజమైన ఆనందానికి ఆమడదూరంలో ఉంచుతుంది. ఎక్కడైతే అహంకారం రాజ్యమేలుతుందో అక్కడ వినయానికి తావుండదు; వినయం లేని చోట జ్ఞానం ఎప్పటికీ వికసించదు. వినయం లేని పాండిత్యం రాణించదు, అలాగే అహంకారంతో కూడిన సంపద గౌరవాన్ని ఇవ్వదు.

ఆధ్యాత్మిక కోణంలో విశ్లేషిస్తే, అహంకారం అనేది ఆత్మసాక్షాత్కారానికి అతిపెద్ద అవరోధం. 'నేను ఎవరు? నా అసలు స్వరూపం ఏమిటి?' అనే మౌలిక ప్రశ్నలకు సమాధానం దొరకాలంటే ముందుగా ఈ అహంకార పొరలను తొలగించుకోవాలి. అహంకారం మన కళ్లకు ఒక ముసుగు వేసి సత్యాన్ని దర్శించనివ్వదు. ఇది మనలోని దైవత్వాన్ని గుర్తించకుండా అడ్డుకోవడమే కాకుండా, మనల్ని అజ్ఞానపు చీకట్లోకి నెట్టివేస్తుంది. మనసు నిర్మలమైనప్పుడే ఆత్మ ప్రతిబింబం స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది, కానీ అహంకారం ఆ మనసును నిరంతరం కలుషితం చేస్తూనే ఉంటుంది.

అహంకార విముక్తి పొందాలంటే మొదట మనలో లోతైన అవగాహన కలగాలి. మన నిత్య జీవితంలోని మాటలు, చర్యలు మరియు ఆలోచనా సరళిని నిశితంగా గమనించాలి. మన ప్రవర్తనలో ఎక్కడైనా ఆధిక్యత ప్రదర్శితమవుతుందేమో అని ఆత్మపరిశీలన చేసుకోవాలి. ధ్యానం మరియు మౌనం వంటి సాధనలు మనలోని గర్వాన్ని అణచివేయడంలో అద్భుతంగా తోడ్పడతాయి. ఇవి మనసును ప్రశాంత పరచి, బాహ్య ప్రపంచం నుండి దృష్టిని మళ్లించి అంతర్ముఖులను చేస్తాయి. అంతర్ముఖ ప్రయాణం మొదలైనప్పుడు అహంకారం తన ఉనికిని కోల్పోవడం ప్రారంభిస్తుంది.

వినయం మరియు సేవాభావం అనేవి అహంకారాన్ని కరిగించే శక్తివంతమైన గుణాలు. ప్రతిఫలం ఆశించకుండా ఇతరులకు సహాయం చేయడం, అందరినీ సమానత్వంతో చూడటం వల్ల మనలోని 'నేను' అనే అడ్డుగోడ కూలిపోతుంది. సృష్టిలోని ప్రతి జీవిలోనూ ఒకే పరమాత్మాంశ ఉందని, అందరూ సమానమేనని హృదయపూర్వకంగా గ్రహించినప్పుడు అహంకారం మంచులా కరిగిపోతుంది. ఎదుటివారిలో మనల్ని మనం చూసుకోవడమే అహంకారానికి అసలైన విరుగుడు.

అహంకారాన్ని పూర్తిగా నిర్మూలించడం అనేది ఒక్క రోజులో సాధ్యమయ్యే కార్యం కాదు. ఇది నిరంతర సాధనతో కూడిన ప్రక్రియ. ప్రతిరోజూ మనలోని అహంకారాన్ని వెలికితీసి, దాన్ని తగ్గించుకోవడానికి చేతనతో ప్రయత్నించాలి. మన ప్రవర్తనలో వచ్చే చిన్నపాటి మార్పులు కూడా భవిష్యత్తులో గొప్ప ఆధ్యాత్మిక పరిణితికి దారితీస్తాయి. అహంకారం తగ్గిన కొద్దీ మనసులో ప్రశాంతత, సంబంధాల్లో మాధుర్యం పెరుగుతాయి. మనిషి తనలోని సహజమైన ఆనందాన్ని అనుభవించగలుగుతాడు.

అహంకార విముక్తి అనేది కేవలం ఒక నైతిక గుణం మాత్రమే కాదు; అది ఆత్మజ్ఞానానికి దారితీసే రాజమార్గం. అహంకారాన్ని విడనాడి వినయంతో, ప్రేమతో జీవించినప్పుడే మానవ జన్మ సార్థకమవుతుంది. ఎక్కడైతే అహంకారం అంతమవుతుందో, అక్కడ అంతులేని శాంతి వెల్లివిరుస్తుంది. ఆ శాంతిలోనే మనిషికి నిజమైన మోక్షం, శాశ్వతమైన ఆనందం లభిస్తాయి.

ఆత్మాన్వేషణ

2026-04-23T10:17:54.896+05:30

ఆత్మాన్వేషణ

(సి.హెచ్.ప్రతాప్)

నేటి వేగవంతమైన జీవన ప్రయాణంలో మనిషి సుఖం, విజయం మరియు గుర్తింపు కోసం బాహ్య ప్రపంచంలో నిరంతరం అన్వేషిస్తున్నాడు. సంపద, అధికారం, సామాజిక హోదా వంటి అంశాలే పరమావధి అని భావిస్తూ తన జీవితాన్ని కొనసాగిస్తున్నాడు. అయినప్పటికీ, ఎన్ని భౌతిక సుఖాలు సమకూరినా అంతరంగంలో ఏదో తెలియని అసంతృప్తి, శూన్య భావం పీడిస్తూనే ఉన్నాయి. ఈ వైరుధ్యానికి అసలైన పరిష్కారం ఆత్మాన్వేషణలో మాత్రమే దాగి ఉంది. నిజమైన ఆనందం బయటి వస్తువుల్లో లేదు; అది మన అంతర్మనస్సు లోతుల్లోనే నిక్షిప్తమై ఉందనే సత్యాన్ని గ్రహించాలి.

ఆత్మాన్వేషణ అంటే మనలోని అసలు స్వరూపాన్ని దర్శించుకునే ఒక పవిత్ర ప్రయాణం. 'నేను ఎవరు? నా జీవిత పరమార్థం ఏమిటి?' అనే మౌలిక ప్రశ్నలకు సమాధానాలను వెతకడం ఈ ప్రక్రియలో ప్రధాన భాగం. సాధారణంగా మనిషి తనను కేవలం శరీరం, మనస్సు మరియు క్షణికమైన భావోద్వేగాలతోనే గుర్తిచుకుంటాడు. కానీ ఆధ్యాత్మిక కోణంలో మనం కేవలం ఈ భౌతిక రూపం మాత్రమే కాదు, అనంతమైన ఆత్మస్వరూపులం. ఈ సత్యాన్ని అనుభూతి పూర్వకంగా తెలుసుకోవడమే ఆత్మాన్వేషణ యొక్క ముఖ్య ఉద్దేశ్యం.

ఈ ప్రయాణం బాహ్య జగత్తు వైపు కాకుండా అంతరంగం వైపు సాగుతుంది. ధ్యానం, మౌనం మరియు నిరంతర స్వపరిశీలన వంటి సాధనల ద్వారా మనం మన ఆలోచనా స్రవంతిని గమనించడం ప్రారంభిస్తాము. మనలో ఉద్భవించే కోరికలు, భయాలు మరియు ఆవేశాలు అన్నీ తాత్కాలికమైనవని, అవి నీటిపై బుడగల్లాంటివని అర్థం చేసుకుంటాం. ఈ లోతైన అవగాహన క్రమంగా మనసును ప్రశాంత సాగరంలా మారుస్తుంది. ఆ నిశ్చల స్థితిలోనే మన అసలు స్వరూపం స్పష్టంగా ప్రతిఫలిస్తుంది. శబ్దం తగ్గినప్పుడే అంతరాత్మ ప్రబోధం వినిపిస్తుంది.

ఆత్మాన్వేషణలో అహంకారాన్ని నిర్మూలించడం ఒక కీలకమైన ఘట్టం. 'నేను' అనే సంకుచిత భావం కరిగినప్పుడు, మనం విశాలమైన దృక్పథంతో ప్రపంచాన్ని చూడగలుగుతాం. అప్పుడు ఇతరుల పట్ల సహజంగానే ప్రేమ, కరుణ మరియు ఆత్మీయత పెరుగుతాయి. ఈ ఉన్నత స్థితిలో పొందే ఆనందం బాహ్య పరిస్థితులపై లేదా ఇతరుల ప్రశంసలపై ఆధారపడి ఉండదు; అది స్వతహాగా అంతర్ముఖంగా ఉద్భవిస్తుంది. ఇది ఎప్పటికీ ఆవిరి కానటువంటి శాశ్వతానందం.

ఈ అంతర ప్రయాణంలో అపారమైన సహనం మరియు పట్టుదల అవసరం. తక్షణ ఫలితాల కోసం ఆరాటపడకుండా, ప్రతిరోజూ క్రమశిక్షణతో సాధన కొనసాగించాలి. నిత్యం కొంత సమయం కేటాయించి మనలోకి మనం తొంగి చూసుకోవడం అలవాటు చేసుకోవాలి. ఈ చిన్న అలవాటు కాలక్రమేణా మన వ్యక్తిత్వాన్ని, ప్రవర్తనను లోతుగా ప్రభావితం చేస్తుంది. బయటి ప్రపంచపు ఒత్తిడి మనల్ని తాకని ఒక రక్షణ కవచంలా ఈ ఆత్మజ్ఞానం పనిచేస్తుంది.

ఆత్మాన్వేషణ మన జీవితంలో ఎన్నో విలువైన మార్పులను తీసుకువస్తుంది. మనసులో గందరగోళం తొలిగి స్పష్టత పెరుగుతుంది. క్లిష్ట సమయాల్లో కూడా నిర్ణయాలు సమతుల్యంగా, వివేకంతో తీసుకోగలుగుతాము. అనవసరమైన ఆందోళనలు, భవిష్యత్తు పట్ల భయాలు క్రమంగా మటుమాయమవుతాయి. జీవితం పట్ల ఒక నూతన మరియు ధనాత్మక దృక్పథం ఏర్పడుతుంది. ఈ మార్పు మనకు భౌతిక విజయాల కంటే మిన్నయైన స్థితప్రజ్ఞతను అందిస్తుంది.

ప్రపంచం ఎన్ని మార్పులకు లోనైనా, మన అంతరంగం ప్రశాంతంగా ఉన్నప్పుడే జీవితం సార్థకమవుతుంది. ఆత్మాన్వేషణ మనల్ని ఆ పరిపూర్ణ స్థితికి చేరుస్తుంది. ఇది ఒక వ్యక్తిగత ప్రయాణం అయినప్పటికీ, దీని ఫలితం సమాజం పట్ల మనకున్న బాధ్యతను, ప్రేమను మరింత పెంచుతుంది. మనలోని ఆత్మను మనం తెలుసుకున్నప్పుడు మాత్రమే సృష్టిలోని రహస్యం, జీవన పరమార్థం వెల్లడవుతాయి. లోపలి వెలుగును వెలిగించుకున్న వాడికి బయటి చీకటి ఎన్నడూ భయాన్ని కలిగించదు.

కన్నతల్లి ప్రేమ

2026-04-23T10:10:39.766+05:30

అదీ అసలు సత్యం

- కర్లపాలెం హనుమంతరావు

ఆ సాయంత్రం సంజీవని ఆస్పత్రి వెయిటింగ్ రూం‌లో ఇద్దరు వ్యక్తులు పక్కపక్కనే కూర్చుని ఉన్నారు. ఇద్దరూ వియ్యంకులే. ఇద్దరి మొహాలలో అంతులేని ఆందోళన. ఒకరు సీటిలోని కనకదుర్గ ఆలయ ప్రధాన అర్చకులు.. మాధవశర్మగారు. మరొకరు ప్రొఫెసర్ భరద్వాజ్.. సిటీ సైన్స్ కాలేజీలో బయోలజీ హెడ్ ఆఫ్ డిపార్ట్మెంట్.

లోపల ఆపరేషన్ థియేటర్‌లో ప్రాణాలతో కొట్టుమిట్టులాడుతున్న రోహిత్ మాధవశర్మగారికి అల్లుడైతే , ప్రొఫెసర్ భరద్వాజ్ కి ఒక్కగానొక్కకొడుకు!

ఆఫీసు డ్యూటీ మీద చెన్నై వెళుతూ నెల్లూరు దగ్గర కారు యాక్సిడెంటయి తీవ్రంగా గాయాలపాలయిన రోహిత్ ప్రస్తుతం అందుబాటులో ఉన్న అదో మోస్తరు ఆసుపత్రిలో యమర్జన్సీ ట్రీట్ మెంట్ తీసుకుంటున్నాడు.

"అంతా దుర్గమ్మ తల్లి దయ. అమ్మ కరుణ ఉంటే అసాధ్యం అంటూ ఏదీ లేదు" అన్నారు మాధవయ్యగారు వియ్యంకుడు ప్రొఫెసర్ భరద్వాజ్ వినేటట్లు!

భరద్వాజ్ పేలవంగా నవ్వి అన్నాడు"లోపల డాక్టర్ల నైపుణ్యం, ఆధునిక వైద్య పరికరాల సామర్థ్యం మీద మాత్రమే మనవాడి ప్రాణాలు ఆధారపడి ఉన్నాయి బావగారూ! దయ, కరుణ అనేవి కేవలం మన భ్రమలు మాత్రమే”

వియ్యంకుడి తత్వం తెలుసు గనక మరింక నోరు మెదపలేదు మాధవశర్మగారు. అయినా ఇది సిద్ధాంత చర్చ చేసే సమయం కాదు, సందర్భం కూడా కాదు కదా! ఇద్దరూ ఎవరి ఆలోచనల్లో వారు మునిగి నిశ్శబ్దంగా ఉండిపోయారు.

సరిగ్గా అప్పుడే ఆపరేషన్ థియేటర్ లైట్లు ఆరిపోయాయి. సర్జన్ సుదర్శన్ బయటకు వచ్చారు. ఇద్దరూ ఒక్క ఉదుటన లేచి ఆయన దగ్గరకు వెళ్లారు.

డాక్టర్ గంభీరంగా చెప్పారు చిరునవ్వు దాచుకుంటూ , “ఆపరేషన్ సక్సెస్! అయితే ముందుగా మీకో విశేషం చెప్పాలి. సర్జరీ మధ్యలో పవర్ గ్రిడ్ ఫెయిల్యూర్ వల్ల హాస్పిటల్ బ్యాకప్ సిస్టమ్ కూడా కొన్ని క్షణాలు మొరాయించింది. అత్యంత క్లిష్టమైన క్షణాలవి. కానీ, అనూహ్యంగా పేషెంట్ కోలుకున్నాడు. నౌ .. యూ నీడ్ నాట్ వర్రీ !"అంటూ వెళ్ళిపోయారు.

"చూశారా బావ గారు! అంతా ఆ దుర్గమ్మ తల్లి మహిమ! ఆ తల్లి దయ ఉండబట్టే పవర్ పోయినా, మళ్ళీ వెంటనే వచ్చింది. అమ్మ కరుణ వల్ల అల్లుడుగారు ప్రాణగండం నుండి బైటపడ్డారు! “అన్నారు మాధవశర్మగారు భక్తిగా కళ్ళు మూసుకుని.

భరద్వాజ్ చిరునవ్వుతో తలాడిస్తూ "మంత్రాలు మహిమలు అంటూ ఏమీ లేవండీ బావగారు! పవర్ పోతే సపోర్టింగ్ మిస్ అవకుండా బ్యాకప్ జనరేటర్ సిస్టమ్ రడీగా ఉంది. దీన్ని ఇన్ వెంట్ చేసింది సైన్సే ! " అని తన వాదన వినిపించారు.

".. స్టార్ట్ అవ్వడానికి పట్టిన ఆ ఎనిమిది సెకన్ల విరామంలో డాక్టర్లు కంగారు పడకుండా మాన్యువల్ పంపింగ్ చేశారు. ఆ స్థితప్రజ్ఞతే పేషెంట్ ప్రాణాలని కాపాడింది” అని మనసులోనే నవ్వుకుంది అక్కడే ఉండి అంతా వింటున్న నర్సు

***

పుణ్యవతి - 11

2026-04-23T09:17:16.399+05:30

పుణ్యవతి - 11

రచన : గొర్తి వెంకట సోమనాథ శాస్త్రి(సోమసుధ)

(రవి తన స్నేహితుడు ఉత్తంరాజు ఆత్మహత్య గురించి చెబుతాడు. ఆడది చెప్పే కన్నీటి కథలను మగవారు నమ్మినట్లుగా ఆడవాళ్ళు నమ్మరని సృజన చెబుతుంది. వెళ్ళిపోతున్న ఆమెను సృజనా అని రవి మార్దవంగా పిలవటంతో ఆమె హృదయం తీయగా స్పందిస్తుంది. ఆమె కళ్ళలో కనిపించిన వెలుగు వల్ల కలిగిన భావసంచలనానికి అతను కవితా రూపమిస్తాడు. తరువాత ఆమె వదిలిపోయిన ఫ్లాస్కుని చూసి, దాని లోని బార్లీని వేరే గిన్నెలో పోసి సృజన ఇంటికి వెళ్ళి ఆ ఫ్లాస్కుని ఇచ్చేస్తాడు. తరువాత . . . .)

@@@@@@@@@@@

ఉదయాన్నే హోటల్లో టిఫిన్ తిని ఇంటికి వచ్చాడు రవి. సృజన ఇంట్లో జరుగుతున్న హడావిడిని గమనించిన అతనికి గుండె ఝల్లుమంది. వెంటనే పరుగులాంటి నడకతో తన ఇంటికి చేరుకొని, కిటికీలోంచి రంగనాధం ఇంట్లో సందడంతా గమనించసాగాడు. ఆ రోజు ఆఫీసుకి సెలవు కావటంతో తీరుబడిగా నిలబడి అక్కడ జరిగే తంతంతా గమనించే వీలు చిక్కింది.

@@@

పెళ్ళిచూపుల పేరుతో సృజన అనేక రకాల పరీక్షలకు లోనౌతోంది. కళ్ళపరీక్ష కోసం ఆమె చేత న్యూస్ పేపరు చదివించారు. నలుగురి మగాళ్ళ ముందు ఆమె కట్టుకున్న చీరను పైకెత్తి బోదకాలు లేదని నిర్ధారించుకున్నారు. కుంటిది కాదని నిర్ధారించటానికి తమ ముందు అటూ యిటూ కాసేపు నడిపించారు. పాట పాడమన్నారు. సుమారు ఇరవై ఏళ్ళ క్రితం పెళ్ళిచూపుల్లో ఆడపిల్లకి జరిగే పరీక్షలన్నీ ఆమెకిప్పుడు జరిగాయి. దానికి కారణం ఆ బృందంలో చేదస్తం మూర్తీభవించిన ముసలి ముత్తయిదువ ఉండటమే. ఆ పరీక్షలకు సృజన మనసుకి కష్టం అనిపించినా, తండ్రి గౌరవం కోసం బాధను మనసులోనే అణిచేసుకుంది. ఆమె పిన్ని మాత్రం కోపంతో రగిలిపోతూ, భర్తని పక్కకు పిలిచింది.

"ఇలాంటి వాళ్ళను తెచ్చారేంటండీ? వాళ్ళు పిల్లను చూడ్డానికొచ్చారా? పేషంటుని చూడ్డానికొచ్చారా? అంతమంది మగాళ్ళ ముందు అలా చీర పైకెత్తి. . .ఛీ..ఛీ..ఇప్పుడే పరీక్షల పేరుతో ఇంత హింస పెట్టినవారు, పెళ్ళయితే అమ్మాయిని ఇంకెంత ఏడిపిస్తారో? వాళ్ళు చేసుకుంటామన్నా మనకీ సంబంధం అక్కరలేదు. మరో సంబంధం చూడండి."

"ఇంట్లో కూర్చుని కబుర్లాడే మీకేం తెలుస్తుంది, సంబంధాల కోసం తిరగటం ఎంత కష్టమో? ఊరుకో! వాళ్ళని అక్కడ కూర్చోపెట్టి మనం చాటుగా మాట్లాడుకోవటం మంచిది కాదు. వాళ్ళు వెళ్ళాక ఏమి చేయాలో ఆలోచిద్దాం" భార్యకు చిరాకుగా చెప్పి, పెళ్ళివారి ముందుకెళ్ళాడు జగన్నాధం.

"ఆవిడేదో అంటున్నారు?" ముసలి ముత్తయిదువ ప్రశ్నకు జగన్నాధం కంగారుపడ్డాడు.

"ఏంలేదండీ! అబ్బాయి పదేళ్ళ నుంచి ఉద్యోగం చేస్తున్నాడు కదా! పెళ్ళి ఆలశ్యానికి కారణం అడగమని...." గొణిగాడాయన.

"ప్రమోషనొచ్చేవరకూ పెళ్ళి చేసుకోనని ఆగాడు. అందుకే ఆలస్యమైంది. ఇంకా ఏమన్నా అడగాలంటే అడగండి. మొహమాట పడొద్దు. ఆహారం దగ్గర, వ్యవహారం దగ్గర మొహమాటం కూడదని మన పెద్దలు అంటూంటారు. మేమేదో మీ అమ్మాయిని పరీక్షిస్తున్నామని మీరనుకోవచ్చు. ఇప్పుడే అన్నీ చూసుకోవాలి తప్ప పెళ్ళయ్యాక గొడవపడటం మాకు నచ్చదు. మా బంధువుల్లో ఒక అబ్బాయికి సంబంధం చూసాం. పిల్ల రతనాల బొమ్మే! పెళ్ళిచూపుల్లో వాళ్ళు అమ్మాయిని తలుపు దగ్గరే కుర్చీలో కూర్చోపెట్టారు. అంతా మాట్లాడుకుని తాళి కట్టాక తెలిసింది ఆ పిల్లకి పోలియో వల్ల కుడికాలు వంకరపోయిందని, అది బయట పడకూడదనే వాళ్ళు పెళ్ళిచూపుల్లో పిల్లను తలుపు దగ్గరే కూర్చోపెట్టి చూపించారని. కారణం ఏదైనా, బొడ్డూడని పిల్ల వెధవక్కూడా అదేదో ఎయిడ్సు రోగమంట.. అదొచ్చే రోజులు. రోజులలా ఉన్నాయి మరి! . . .సరె! మీ అన్నయ్యగారికి ఒక్కర్తే ఆడపిల్ల అంటున్నారు. దత్తపుత్రులు కానీ, అభిమాన పుత్రులు కానీ ఎవరైనా ఉన్నారా?"

ముసలావిడ ప్రశ్నకు జగన్నాధం లేరని బదులిచ్చాడు.

"అయితే ఇల్లంతా అమ్మాయికే వస్తుందన్న మాట!" అంటూ ఆమె లేచి ఇల్లు, పెరడు కలియదిరిగింది. "బాగుంది. ఆ మూల ఏదో కొంప ఉన్నట్లుంది?" అంటూ రవి ఉంటున్న ఇంటి వైపు వెళ్ళబోయింది.

"అది అద్దెకి ఇచ్చామండీ!" ఆమె అటు వెళ్ళకుండా అడ్డుపడ్డాడు జగన్నాధం.

"సరే! అది తరువాత చూద్దాం" అంటూ వచ్చి సోఫాలో చతికిలబడిందామె. పెళ్ళిచూపులకి వచ్చిన వాళ్ళ ప్రతినిధిగా ముసలావిడ ప్రశ్నలతో దంచేస్తూంటే, మిగిలినవాళ్ళు మూగ ప్రేక్షకుల్లా చూస్తున్నారు.

"చూడండి! నాకు దాపరికాలు నచ్చవు. నేను వీడి అమ్మమ్మని. వీళ్ళిద్దరూ అన్నదమ్ములు. పుట్టినప్పటినుంచి ఇద్దరూ రామలక్ష్మణుల్లా కలిసి ఉంటున్నారు. ఇంత పొజిషన్లోకి వచ్చినా వీడు అన్నగారి మాట జవదాటడు. ఇక ముందు కూడా వీళ్ళిలాగే కలిసి ఉండాలని మా కోరిక. అందుకే మా ఇంటికొచ్చిన అమ్మాయి మా ఉమ్మడి కుటుంబంలో కలిసిపోవాలి. మా ఇంట్లో మడి ఆచారాలను పాటించాలి. మా యింట్లో ఏనాడూ విడిగా ఉంటామన్న మాట రాకూడదు. ఆ మాట వస్తే అమ్మాయిని పంపించేస్తాం. ఆ విషయాన్ని ముందుగా మీరు ఆలోచించుకోండి. అంత్య నిష్ఠూరం కన్నా ఆది నిష్ఠూరం మేలంటారు పెద్దవాళ్ళు."

ముసలావిడ మాటలకు సృజన మనసు ఆవేశంతో రగిలిపోతోంది. కానీ మౌనంగా పక్కన నిలబడ్డ తండ్రి చేయి తన తలపై పడగానే, కంట్లో పొంగిన నీటిని అక్కడే ఆపేసింది ఆమె. వాళ్ళ అనుమతితో కుర్చీలోంచి లేచి, లోనికి వెళ్ళబోయింది సృజన. కూర్చున్న ముసలావిడ హఠాత్తుగా లేచి సృజన జడను పట్టుకు వెనక్కి లాగింది. ఆ చర్యకు సృజన తూలి వెనక్కి పడబోయి ఎలాగో నిలదొక్కుకుంది.

"ఏంలేదు. జడ అసలుదా, సవరమా అని చూసాను" కోపంగా చూసిన జగన్నాధం భార్యకి చెప్పింది ముసలావిడ.

పెళ్ళివారు లేచి వెళ్ళిపోతుంటే, తండ్రి చేతులు కట్టుకొని వారి వెనుకే వెళ్ళటం చూసిన సృజన కళ్ళు చెమ్మగిల్లాయి. స్త్రీని దేవతగా ఆరాధించే దేశంలో, ఆడపిల్ల తల్లిదండ్రుల ఈ దేవురింతలకు అంతం లేదా? వెళ్ళిన వారిని గేటు వరకూ దిగబెట్టి రంగనాధం సోదరులు వెనుదిరిగారు.

"సృజీ! ఈ సంబంధం విషయంలో నీ అభిప్రాయం ఏమిటి?" ఆమె పిన్ని అడిగింది.

"నా అభిప్రాయంతో పనేముంది పిన్నీ? అతను చేసుకుంటానంటే ఒప్పుకోవాల్సిందేగా! కాదంటే ఈ కుటుంబం పరువు ఉంటుందా?"

"నిజమేనమ్మా! ఈ దేశంలో ఆడపిల్ల పుట్టింటి పరువు కోసం, తండ్రి గౌరవం కోసమే తప్ప తన యిష్టం కోసం పెళ్ళాడకూడదు. పిల్లాడి సంగతేమో కానీ, ముసలిది రాచి రంపాన పెట్టే దానిలా కనిపిస్తోంది. మీ బాబయ్యతో చెప్పి మరో సంబంధం చూడమంటాను" అంటున్న ఆమె మాటలు అప్పుడే వారి వద్దకొచ్చిన జగన్నాధం చెవుల్లో పడ్డాయి.

"చాల్లే! కూతురి పెళ్ళి త్వరగా చేయాలని అన్నయ్య తొందర పడుతుంటే, నువ్వు అడ్డుపుల్ల వేస్తావేంటి? పెళ్ళి అన్నాక నాలుగూ చూసుకోవాలని ఆ ముసలావిడ తాపత్రయం. అంతమాత్రానికే సంబంధం చెడగొట్టుకుంటారా?" భార్యపై చిరాకు పడ్డాడతను.

"ఏమిటి చూసుకొనేది? మగాళ్ళ ముందు ఆడపిల్లని అంతలా పరీక్ష చేసి చూడాలా? రోజు బాగుంది గనుక సరిపోయింది కానీ వెళ్తున్న అమ్మాయి జడ పట్టి వెనక్కి గుంజితే, అమ్మాయి వెనక్కి పడి తలకు గాయమైతే ఎంత ప్రమాదమో ఆలోచించిందా? జడ ఒరిజినలా, సవరమా చూసిందంట! ఏళ్ళు రాగానే సరికాదు. కొంచెం మానం, మర్యాద కూడా ఉండాలి. మూడు పదుల వయసొచ్చినా, ఆ పిల్లాడు పెళ్ళెందుకు చేసుకోలేదో మనం చూడనక్కరలేదా? . . . అది సరె! బావగారేరి?"

"పెళ్ళివారిని గేటు వరకూ సాగనంపి వస్తూంటే, అద్దెకి ఉంటున్న కుర్రాడు కిటికీలోంచి చూడటం కనిపించింది. వెంటనే గొణుక్కుంటూ అన్నయ్య అటెళ్ళాడు."

జగన్నాధం మాటలకు సృజన ఉలిక్కిపడింది. "నాన్న రవిగారి ఇంటికెళ్ళాడా? అక్కడ ఏదైనా గొడవ చేస్తాడేమో? నువ్వెళ్ళి నాన్నను తీసుకురా బాబాయి!"

"గొడవ చేయటానికి ఇక్కడేమి జరిగిందని?" జగన్నాధం అడిగాడు.

"ఆయన కిటికీలోంచి చూడటం నాన్న గమనించారుగా! నాన్న దృష్టిలో అది తప్పే! మొదట్లో నాన్న అతనికి ఇల్లు అద్దెకివ్వనన్నారు. కానీ పుణ్యవతి బలవంతంపై అద్దెకిచ్చారు. ఇన్నాళ్ళు నాన్న నిఘాని ఆ అబ్బాయి గనుక భరిస్తున్నారు. నేనైతే ఎప్పుడో ఇల్లు ఖాళీ చేసేదాన్ని..."

సృజన మాటలకు జగన్నాధం భార్య అడ్డు తగిలింది. "పుణ్య బలవంతంపై ఇల్లు అద్దెకు ఇవ్వటమేంటి? అంటే అతను పుణ్యకు చుట్టమా?" ఆమె ప్రశ్నకు అవునన్నట్లు తలూపింది సృజన.

"మరి చెప్పవేం? ఉయ్యాల్లో బిడ్డను పెట్టుకొని ఊరంతా వెతుకుతున్నామన్న మాట! తలకు మాసిన సంబంధాలెందుకండీ అమ్మాయికి చూడటం? బావ గారి నిఘా భరిస్తూ గౌరవప్రదంగా మసలుకొంటున్నాడంటే, కుర్రాడు మంచివాడన్నమాట! అందులోనూ పుణ్యకి చుట్టమంటున్నారు. అటునుంచి నరుక్కురండి!" భర్తతో అందామె.

భార్య మాటలకు చిరాకుపడ్డాడు జగన్నాధం. "గమనించావా? మీ పిన్నితో ఇదే గోల! సంబంధం కలుపుకు రండి అనక, నరుక్కు రమ్మంటోంది. వయసు మళ్ళినా దీనిలో ఆ విప్లవ ధోరణి మాత్రం పోలేదు. ఇన్నాళ్ళూ ఈ విషయం నాతో చెప్పలేదేరా?" జగన్నాధం ప్రశ్నకు సృజన కంగారుపడింది. పుణ్యకు, రవికి ఉన్న అసలు చుట్టరికం తమ ముగ్గురికే తెలుసు. ఇలా అల్లుకుపోతున్న ఈ అబద్ధం ఎంత దూరం వెళ్తుందో అని మనసులో ఒక భయం. అయినా ఏదో ఒకటి చెప్పక తప్పదు.

"ఏం చెప్పను బాబాయి? ఆ ఇంట్లో అద్దెకు ఉన్న కుర్రాడి వల్లనేగా అక్కయ్య చనిపోయింది. అందుకని నాన్న ఈ పెళ్ళికి ఒప్పుకోడు!"

"కానీ ఆ కుర్రాడు ఈ కుర్రాడు కాదుగా! అందరు కుర్రాళ్ళు మోసగాళ్ళే అవుతారా? మీరెళ్ళి ఆ కుర్రాడితో మాట్లాడి రండి!" భార్య మాటలకు చిరాకుపడ్డాడు జగన్నాధం.

"వెళ్తాను లేవే! ఇదమ్మా మీ పిన్ని వరస. నోట్లో మాట నోట్లో ఉండగానే పరుగులు పెట్టిస్తుంది. ఈ వయసు మళ్ళిన ఆడవాళ్ళు ఉన్నారే! ఎవడైనా పెళ్ళి కాని కుర్రాడు కనిపిస్తే చాలు, వాణ్ణి తమ బంధువుల్లో కలిపేసుకొనేవరకూ నిద్రపోరు. దీని సంగతి సరె! నీ ఉద్దేశం ఏమిటి?" జగన్నాధం ప్రశ్నకు సిగ్గుపడింది సృజన.

(ఇంకా ఉంది)

నేనేమి బాఁతి నీకు

2026-04-23T09:15:19.559+05:30

నేనేమి బాఁతి నీకు

డా.తాడేపల్లి పతంజలి

తాళ్లపాక అన్నమాచార్యుల వారు రచించిన ఈ 'అధ్యాత్మ సంకీర్తన' పరమాత్మ పట్ల భక్తుని వినయాన్ని, భగవంతుడు జీవుని పట్ల చూపే అపారమైన కరుణను అద్భుతంగా ఆవిష్కరిస్తుంది. సర్వస్వమూ తానై కాపాడుతున్న శ్రీహరి రుణం తీర్చుకోవడం అసాధ్యమని అన్నమయ్య ఈ కీర్తనలో ఎంతో ఆర్తితో కొనియాడారు.

అవతారిక

భగవంతుడు మనకు చేసే ఉపకారాలు అనంతమైనవని, ఆయన మనకు తల్లిగా, తండ్రిగా, వెలుగుగా ఉండి మనల్ని నడిపిస్తున్నాడని ఈ కీర్తన తెలియజేస్తుంది. తన అశక్తతను ఒప్పుకుంటూనే, స్వామి తన పట్ల చూపే వాత్సల్యాన్ని అన్నమయ్య ఇందులో కీర్తించారు.

పల్లవి

నేనేమి బాఁతి నీకు నీ రుణము పాపలేను

నానావిధముల నీవే నన్నుఁ బాయవుగా

తాత్పర్యము

ఓ స్వామీ! నీ ముందు నా గొప్పతనం ఎంతటిది? అసలు నేనెంతటి వాణ్ణి? నీవు నాపై కురిపిస్తున్న అపారమైన అనుగ్రహానికి ప్రతిగా నీ రుణం ఏ విధంగానూ తీర్చుకోలేను. రకరకాల రూపాల్లో నీవే ఎల్లప్పుడూ నన్ను విడిచిపెట్టకుండా వెన్నంటే ఉంటున్నావు.

విశేషాలు

'బాఁతి' అంటే విలువ లేదా గొప్పతనం అని అర్థం. భగవంతుని అనంత శక్తి ముందు మానవ మాత్రుడైన తాను అల్పుడననే వినయ భావం ఇక్కడ కనిపిస్తుంది.
భక్తుడు అడగకపోయినా, భగవంతుడు నీడలా వెంట ఉండి కాపాడతాడనే నమ్మకం పల్లవిలో ధ్వనిస్తుంది.

మొదటి చరణం

మతిలో చీఁకటి మాన్ప మాణిక్యదీపమవై

సతమై నాలికె పైకి చవి దేనెయై

కతలై నన్నుఁ జొక్కించఁ గర్ణామృతమవయి

గతియైతివిగా నాకుఁ గమలారమణా

తాత్పర్యము

లక్ష్మీదేవికి ప్రియుడవైన ఓ కమలారమణా! నా బుద్ధిలోని అజ్ఞానమనే చీకటిని పోగొట్టడానికి నీవు ఒక మాణిక్య దీపంలా వెలుగుతున్నావు. నా నాలుకపై నిరంతరం తీయని తేనెలా రుచిని ఇస్తున్నావు. నీ దివ్య గాథలతో (కథలతో) నన్ను మురిపించేందుకు చెవులకు అమృతంలా మారావు. నాకన్నింటికీ నీవే దిక్కయ్యావు.

విశేషాలు

ఇక్కడ భగవంతుడు జ్ఞానప్రదాతగా వర్ణించబడ్డాడు. అజ్ఞానాన్ని చీకటితో, జ్ఞానాన్ని దీపంతో పోల్చడం జరిగింది.
భగవన్నామం నాలుకకు రుచిని, ఆయన కథలు చెవులకు ఆనందాన్ని ఇస్తాయని అన్నమయ్య ఇంద్రియాల పరంగా భక్తిని వివరించారు.

రెండూ చరణం

చేరి నా కన్నులెదుట శృంగారరసమవై

ఆరసి రక్షించఁ బితురార్జితమవై

సారపు టిహపరాలు సంసారసుఖమవై

యీరీతిఁ బెంచితిగా నా కిందిరారమణా

తాత్పర్యము

ఓ ఇందిరారమణా! నీవు నా కళ్ళ ముందు అందమైన శృంగార మూర్తివై సాక్షాత్కరించావు. పూర్వీకుల నుండి లభించే ఆస్తి (పిత్రార్జితం) ఏ విధంగా ఒకరిని కాపాడుతుందో, అలా నీవు నన్ను కనిపెట్టుకుని రక్షిస్తున్నావు. ఇటు ఈ లోకంలోనూ, అటు పరలోకంలోనూ నాకు కలిగే సుఖము, సారము అంతా నీవే అయి నన్ను ఈ విధంగా పోషిస్తున్నావు.

విశేషాలు

భగవంతుడిని 'పిత్రార్జితం' అనడంలో ఒక లోతైన అర్థం ఉంది. తండ్రి సంపాదించిన ఆస్తి బిడ్డకు ఎంత సహజంగా, రక్షణగా లభిస్తుందో, భగవంతుని కృప కూడా భక్తునికి అంత అండగా ఉంటుందని భావం.
లౌకిక, ఆధ్యాత్మిక సుఖాలన్నింటికీ మూలం శ్రీహరియేనని ఇక్కడ స్పష్టమవుతోంది.

మూడవ చరణం

తనువిచ్చి జీవునికిఁ తల్లి వి తండ్రివినై

ధనమవై దాతవు దైవమవునై

అనుఁగు శ్రీవేంకటేశ అంతరాత్మవు నీవై

నను మన్నించితివిగా నారాయణా

తాత్పర్యము

నారాయణా! ఈ దేహాన్ని ఇచ్చి, ఈ జీవునికి తల్లిగా, తండ్రిగా నీవే అన్నీ అయ్యావు. నాకు అవసరమైన ధనము, ఆ ధనాన్ని ఇచ్చే దాత, నన్ను నడిపించే దైవము కూడా నీవే. ఓ ప్రియమైన వేంకటేశ్వరా! నాలోని అంతరాత్మవు నీవే అయి, నా తప్పులను క్షమించి నన్ను ఆదరిస్తున్నావు. నీకు వందనాలు.

విశేషాలు

ఈ చరణంలో 'త్వమేవ మాతా చ పితా త్వమేవ' అనే భావన కనిపిస్తుంది.
భగవంతుడు కేవలం బయట ఎక్కడో లేడని, మనలోనే 'అంతరాత్మ'గా ఉండి మనల్ని నడిపిస్తున్నాడని చెప్పడం ద్వారా అన్నమయ్య ఈ కీర్తనకు పరిపూర్ణతను ఇచ్చారు.

సిగ్గే సింగారం

2026-04-23T08:09:00.002+05:30

సిగ్గే సింగారం

ప్రతాప వెంకట సుబ్బారాయుడు

మధ్యాహ్నం.

అంతకు కాసేపటి ముందే భోజనాలయ్యాయి.

"పెద్దమ్మా.."

పెద్దమ్మ నుంచి జవాబు లేకపోయే సరికి "పెద్దమ్మా.." కాస్త స్వరం పెంచి అరిచినట్టుగా పిలిచాను.

"ఆఁ..ఏంటే..గాయత్రీ" అంది నా పక్కనే మంచం మీద అటు తిరిగి పడుకుని పుస్తకం చదువుతున్న అత్తయ్య మెల్లగా ఇటు తిరుగుతూ.

"నాతో నాలుగు మాటలు మాట్లాడతావనుకుంటే, అటు తిరిగి నీపాటికి నువ్వు పుస్తకంలో మునిగిపోవడం ఏవైనా భావ్యమా?"

"చెప్పవే ఏంటి" అంది చిన్నగా నవ్వుతూ.

పెద్దమ్మ పేరు భానుమతి. నేను భాను పెద్దమ్మా అంటాను. పెద్దమ్మను ఎన్ని సార్లు చూస్తున్నా భలే ముచ్చటేస్తుంది. అలాగే చూస్తూ ఉండబుద్ధవుతుంది. ఉంగరాల జుత్తును చక్కగా దువ్వి, జడ వేసుకుని, ఒకే ఒక పువ్వు పెట్టుకుంటుంది. కనుబొమల మధ్య దిద్దుకునే గుండ్రని ఎర్రని కుంకుమ బొట్టు సూర్యబింబంలా ముఖాన్ని దేదిప్యమానం చేస్తుంది. చీరను ఎంతందంగా కట్టుకుంటుందంటే, చూడ రెండు కళ్ళు చాలవు. చీరకు తగ్గ జాకెట్టు. విత్రమేమిటంటే పెద్దమ్మను ఎప్పుడు చూసినా అలాగే అప్పుడే ముస్తాబై, ఫోటో కోసం వచ్చినట్టుగా ఉంటుంది. తనెలా ఉంటుందో మీకు మరింత విశదంగా తెలియడానికి పార్వతీ దేవి ఫోటోను చూస్తే సరిపోతుంది. మా అమ్మ పెద్దమ్మకు పూర్తిగా వ్యతిరేకం. వాళ్లిద్దరూ ఒకే కడుపున రక్తం పంచుకు పుట్టినా, వ్యక్తిత్వాల్లో భిన్న దృవాల్లా ఉండడమేంటో అర్థమయ్యేది కాదు. చిన్నప్పట్నుంచి నాకు అత్తయ్యంటే, తనకు నేనంటే చెప్పలేనంత అభిమానం. కనడం మా అమ్మే అయినా, పెరిగిందంతా పెద్దమ్మ చేతుల్లోనూ, ఇంట్లోనూ. పెద్దమ్మకు ఇద్దరు మగపిల్లలు. ఆవిడ పెంపకంలో చక్కగా చదువు సంస్కారాలు పుణికిపుచ్చుకొని విదేశాల్లో స్థిరపడ్డారు. నాకూ ఓ అన్నయ్యున్నాడు. మా ఇంటికి మోడల్ గా ఉంటాడు. అంతంత మాత్రపు చదువుతో ఓ మోస్తారు ప్రైవేటు ఉద్యోగం వెలగబెడుతున్నాడు. ఇహ మానాన్న విషయానికి వస్తే మా ఇంటి తామరాకు మీద తిరుగుతుండే వానచుక్క. ఆయనకు ఏం పట్టదు. మా అమ్మో, నాన్నో రోజూ ఏదో ఒక గొడవేసుకుంటారు. అప్పుడప్పుడూ అన్నయ్యా దాంట్లో బాగస్వామి అవుతాడు. అర్ధరాత్రి మంచం మీద వాలేదాకా ఆ గొడవ అవిశ్రాంతంగా సూటీ పోటీ మాటలతో, దెప్పుళ్లతో, గొడవలతో అలా కొనసాగుతూనే ఉంటుంది. మా నాన్నకు పూర్తిగా వ్యతిరేకం పెద్దనాన్న. ఆయనకు అత్తయ్యంటే ప్రాణం. ఇల్లంటే ఇష్టం. నన్ను సొంత కూతుర్లా చూసుకుంటాడు. ఒక్క మాటలో చెప్పాలంటే మా ఇల్లు బస్టాండ్ అయితే, వాళ్లిల్లు దేవుడు కొలువుండే ప్రశాంతనిలయం.

నా అదృష్టమేమిటంటే మా పెద్దమ్మవాళ్లూ, మేము ఎప్పటి నుంచో ఒకే ఊరిలో ఉండడం. అందుచేత నేను పెద్దమ్మ కూతుర్లానే పెరిగాను. నాకలాగే ఇష్టం కూడానూ.

నాకు సంబంధం తీసుకొచ్చింది, పెళ్లి ఘనంగా చేసిందీ పెద్దమ్మాపెద్దనాన్నలే. పెళ్లిలో మా అమ్మానాన్న కొన్ని ముఖ్యమైన ఘట్టాల్లో తప్పనిసరి కాబట్టీ కనిపించి మాయమయ్యారు.

శ్రీవారు హృదయ్ బెంగుళూరులో సాఫ్ట్ వేర్ ఇంజనీర్. అందగాడు. తెలివైనవాడు. పెద్దమ్మావాళ్ళు పూనుకున్నారు కాబట్టి నాకు అంతమంచి సంబంధం దొరికింది, లేకుంటే గంతకు తగ్గ బొంతతో ఆ ఊళ్లోనే ఒక వీధిలో మా అమ్మలా వైవాహిక జీవితాన్ని నిత్యం ఓ పజిల్ లా సాధించడానికి కష్టపడుతూ ఉండేదాన్ని.

కడుపుతో ఉన్న నాకు పెద్దమ్మే ఘనంగా సీమంతం చేసి మా ఇంటికి పట్టుకొచ్చింది. ఇక్కణ్నుంచి వాళ్లింటికి నేను వెళ్ళాను. కడుపులో ఉన్న బిడ్ద మీద మా ఇంటి ప్రభావం ఏమాత్రం పడకూడదని.

"చక్కని కథ చదువుతూంటే పిలిస్తివి, ఇటు తిరిగితే నా వంక చూస్తూ ఆలోచనలో పడిపోతివి. ఏమిటో చెప్పవే పిల్లా"అంది అల్లరిగా.

"పెద్దమ్మా నేను నీలా ఉండాలి, పెద్దనాన్న నిన్ను చూసుకుంటునట్టు హృదయ్ నన్ను ఎప్పటికీ ప్రేమగా, లాలనగా చూసుకోవాలి. పెళ్లనేది తప్పనిసరి బంధం అని కాకుండా చివరంటా ఒకరి కోసం ఒకరం బతకడంలోని ఆనందాన్ని అనుభవైకవేద్యం చేసుకోవాలి. నీ అనుభవాలేమైనా చెప్పవూ" అన్నాను బతిమిలాడుతున్నట్టుగా.

నా వంక ఓ పది నిముషాలు చూసి నిట్టూర్చి "చెబుతానమ్మా గాయత్రి, కానీ ఇక్కడ కాదు. రేపు ఉదయం ఏడు గంటలకు శ్రీ వేణు గోపాల స్వామి ఆలయానికి వెళదాం. అక్కడ చెబుతాను నీకు చెప్పాల్సింది" అంది.

***

మా వీధికి కొద్ది దూరంలో ఓ మోస్తరు ఎత్తైన గుట్ట మీద ఉంటుంది శ్రీ వేణుగోపాలస్వామి ఆలయం.

ఇద్దరం ఆటోలో పైదాక వెళ్లి స్వామివారి దర్శనం చేసుకుని అక్కడ పక్కనే చెట్లతో, పూలతో ఆహ్లాదంగా ఉన్న తోటలోకెళ్లి ఆకాశమంత ఎత్తుకెదిగి కొమ్మలు రెమ్మలు విశాలంగా పరచుకున్న పనస చెట్టుకింద ఒత్తుగా ఉన్న పచ్చటి గడ్డి మీద కూర్చుందామనుకున్నాం. భానుపెద్దమ్మ కూర్చోగలిగింది కాని నేను అపసోపాలు పడ్డమే తప్ప కూర్చోలేకపోయాను. అక్కడే కొద్ది దూరంలో కాఫీ బండతను నా అవస్థ చూసి హడావుడిగా, షాపులో కస్టమర్ల కోసం వేసి ఉంచిన ఓ ప్లాస్టిక్ కుర్చీ తెచ్చి వేశాడు. ఆ అబ్బాయికి ‘థాంక్స్’ చెప్పి కూర్చున్నాను.

"ఇవాళ గుళ్లో చెబుతానన్నావుగా, ఇప్పుడు చెప్పు పెద్దమ్మా" అన్నాను పెద్దమ్మ ఇచ్చిన కొబ్బరి ముక్కను కళ్లకద్దుకుని మునిపంటితో కొరుకుతూ.

"నాకు దేవుడిచ్చిన కూతురివైన నీకు కాక మరెవరికి చెబుతాను? చెబుతాను. కాని నువ్వు విన్నాక ‘ఇంతేనా’ అనుకున్నా, నవ్వి కొట్టిపారేసినా నేనేం చెయ్యలేను. నా విషయంలో నేను నమ్మింది, అవలంభించిందీ చెబుతున్నాను. నా వైవాహిక జీవిత విజయంలో దాని పాత్ర ఉందని కచ్చితంగా చెప్పగలను" అంది.

మా పెద్దమ్మ ఒకప్పుడు సస్పెన్స్ నవల్లు తెగ చదివేది. ఇప్పుడు ఆ పరిజ్ఞానం నామీద ప్రయోగిస్తోందనిపించింది.

"తొందరగా చెప్పు పెద్దమ్మా, నిన్న మధ్యాహ్నం నుంచి ఎలా గడిపానో తెలీదు. ఇప్పుడు కూడా చెప్పకుండా ఊరిస్తున్నావు" అన్నాను మారాం చేస్తున్నట్టుగా.

"అయితే విను. మా వైవాహిక జీవితం విజయవంతం కావడానికి కారణం నా ’సిగ్గు’" అంది.

"సిగ్గా" అన్నాను తెల్లబోయి.

"అవును. నేను ముందే చెప్పానా, లేదా నువ్వు సీరియస్ గా తీసుకోవని" అంది అలిగినట్టుగా బుంగమూతి పెట్టి.

"అబ్బా పెద్దమ్మా నువ్వు భలే ముద్దొస్తున్నావే. సిగ్గు ఎలా వైవాహిక జీవిత రథాన్ని సునాయాసంగా సక్సెస్ మార్గంలో నడిపిస్తుందో చెప్పవూ"

"ఆడపిల్లకి సిగ్గే సహజాభరణం. మగాడిలో ఉండకూడనిది, కనిపించనిదీ అది. అంచేత సిగ్గు ఎరతో మొగుడి మనసును కొంగుకు కట్టుకోవాలి. అది బయటకు కనిపించనంత చాకచక్యంతో భార్య వ్యవహరించాలి. ఎంతలేదన్నా, మొగుడికి తను మగాడినన్న అహంకారం ఉంటుంది. వాళ్లదేం తప్పులేదు. సమాజం వాళ్ల రక్తంలో ఆ భావాన్ని బలంగా జీర్ణింపజేసింది. దాన్ని పెచ్చుమీరకుండా అదిమి ఉంచేది భార్య సిగ్గు. జీవితంలో అప్పుడప్పుడు అవసరార్థం అభినయించాల్సిన అతి ముఖ్యమైన అంశం. ఒకప్పుడు భర్త కన్నాభార్య వయసు తక్కువగా ఎందుకుండేది? భర్త తనకన్నా పెద్దవాడు కాబట్టి సిగ్గు ఒలకబోస్తూ, గౌరవిస్తుందని. మనం చదువుతున్న చదువులు, చేస్తున్న ఉద్యోగాలు మనకి వ్యక్తిత్వాన్ని, మన కాళ్ల మీద మనం నిలబడే ధైర్యాన్ని ఇస్తున్న మాట వాస్తవం. అంతమాత్రం చేత సిగ్గును వదులుకోకూడదు. మా ఇంట్లో మా ఆయనంటే నాకు గౌరవం, నేనంటే ఆయనకు అభిమానం. ఎవరేమనుకున్నా, పెళ్లంటూ చేసుకుంటే భర్త ఎక్కువ, భార్య తక్కువ అన్న భావన ఉండితీరాలి. ఒకరు చెప్పేది మరొకరు వినాలి. అప్పుడే ఆ బంధం కలకాలం నిలబడుతుంది. ఫలవంతమవుతుంది. లేదంటే ఒకే చూరు కింద ఉంటూ మీ అమ్మానాన్నల్లా నిత్యం కాట్లకుక్కల్లా పోట్లాడుకోవాలి. అది పిల్లల మీద దుష్ప్రభావం చూపిస్తుంది. ఆ జంట సమాజంలో చులకన అవుతుంది. ఇప్పటి తరంలోని ఆడపిల్లల్లో చాలావరకు సిగ్గు కనిపించడంలేదు. తెలుగులోని కొన్ని పదాల్లా సిగ్గు కనుమరుగవుతోంది. స్త్రీలు మగాడితో సమానం అనుకుంటున్నారు. పోటీ పడుతున్నారు. అందుకే బ్రేకప్ లు, డైవోర్స్ లు తామరతంపర అవుతున్నాయి. నేను ఇప్పుడు చెప్పినవన్నీ వైవాహిక బంధానికి విలువిచ్చేవాళ్లకు, కట్టుబడేవాళ్లకు..అంతేకాని లివిన్ రిలేషన్ లతో కాలం గడుపుతూ, సరోగేట్ మదర్ని వెతుక్కునే జంటల కోసం మాత్రం కాదు. ఎవరి జీవితం వాళ్లది కాని ఎవరైనా విలువైన జీవితాన్ని కోల్పోకూడదు. నాకు తెలుసు ఇది పాత చింతకాయ పచ్చడి సలహా అని, కాని పత్యానికి పనికొచ్చేది, రోగానికి మందూ ఇదే. ఒక్కోసారి మగాడు తన వ్యసనాలతోనో, బరితెగించిన మగతనంతోనో రాక్షసుడిలా ప్రవర్తిస్తాడు. అప్పుడు అతడిపాలిట కాళికలా మారాలి. కాని దానికి ముందు మాత్రం స్త్రీకి సిగ్గే సింగారం, అది అందానికి అలంకరణ కావాలి. అంతే!" అంటూ ముగించింది.

చప్పట్లు కొట్టాను. కొడుతూనే ఉన్నాను. నాకు తెలుసు పెద్దమ్మ జీవితానుభవాన్ని నాకు పంచింది. నాదీ, హృదయ్ ది జన్మ జన్మల బంధం అవుతుంది. మేము మేడ్ ఫర్ ఈచ్ అదర్. దానికి కారణం నేనే అవుతాను.

ఒక్కసారిగా గుడిలోని గంటలు పెద్ద ఎత్తున మోగాయి. మా పెద్దమ్మ రూపంలో పార్వతీదేవి నాకు కర్తవ్య బోధ చేసిందనిపించింది. అప్రయత్నంగా చేతులు జోడించాను.

"ఏమిటే ఇది, పిచ్చిపిల్లా..పద ఇంటికెళదాం’ అంటూ లేచింది.

***

శ్రీథర మాధురి - 144

2026-04-23T07:49:00.024+05:30

శ్రీథర మాధురి - 144

(పూజ్య శ్రీ వి.వి.శ్రీథర్ గురూజీ అమృత వాక్కులు)

శ్రీరామచంద్రునితో యుద్ధం చేసే ముందు, ఒకసారి రావణుడు బలిచక్రవర్తిని కలిసి, ఆయన యొక్క ఆశీస్సులు పొందడం కోసం పాతాళలోకానికి వెళ్ళాడు.

బలి అతడిని స్వాగతించి ఆ గదిలో ఒక మూలగా ఉన్న కుర్చీని లాక్కుని కూర్చోమన్నాడు.

రావణుడు ఆ కుర్చీని ఎత్తడానికి ప్రయత్నించాడు. కానీ తన సామర్ధ్యం కొద్దీ ప్రయత్నించినా కూడా ఆ కుర్చీ అంగుళం కూడా కదల్లేదు.

బలి నవ్వి ఇలా అన్నాడు 'ఇది కుర్చీ కాదు, నీ ముత్తాత అయిన హిరణ్యకశిపుని యొక్క కర్ణ కుండలము(చెవి రింగు). బలి ఇంకా ఇలా అన్నాడు, 'నీవు ఎత్తలేని హిరణ్యకశిపుని యొక్క కర్ణకుండలాన్ని, నృసింహస్వామి ఒక తాపు తన్నాడు. నృసింహ రాఘవునిగా అవతరించిన అటువంటి నృసింహ స్వామిని నీవు చంపాలని ఆశిస్తున్నావా? కనీసం ఆయనను శరణాగతి వేడు, ఆయన నిన్ను ప్రాణాలతో వదిలేస్తారు.'

రావణుడు భంగపడ్డాడు.

***

రావణుడు చనిపోయే ముందు రాముడు లక్ష్మణుడితో ఇలా అన్నాడు, 'లక్ష్మణా! రావణుడు చనిపోబోతున్నాడు. నీవు నేర్చుకోగలిగినదంతా వెళ్లి అతడి నుంచి నేర్చుకో! అతడు పూర్తి జ్ఞానంతో ఉన్నాడు. ఆ జ్ఞానం వృథా కాకూడదు. దయచేసి అతని వద్దకు వెళ్లి, ఈ సమయంలో అతను నేర్పగలిగినది నీకు నేర్పమని అభ్యర్ధించు.

లక్ష్మణుడు రాముడిని ఇలా అడిగాడు 'అతనికి నా కంటే ఎక్కువ జ్ఞానం ఉన్నదా?'

రాముడు 'అవును' అన్నాడు.

లక్ష్మణుడు రావణుడి వద్దకు వెళ్లి ఇలా అన్నాడు, 'హే రావణా! నా సోదరుడైన రాముడు నీకు అపరిమితమైన జ్ఞానం ఉందని చెప్పాడు. ఆ జ్ఞానాన్ని నాకు అందించు.'

లక్ష్మణుని యొక్క అహంకారాన్ని చూసిన రావణుడు, 'అత్యంత శక్తివంతుడైన నారాయణుడే నీ సోదరుడు. ఆయనతో ఉండి కూడా నీవు వినమ్రత నేర్చుకోలేదా? ఒక గురువు నుంచి విద్యను నేర్చుకోవడానికి సంప్రదించే విధానం ఇదేనా? రాముడు నారాయణుడు అయినా కూడా, ఎంత వినయంగా ఉన్నాడో చూడు. వినమ్రత ను పెంపొందించు కోకుండా నీవు భగవంతునికి సేవకుడిగా ఉన్నందు వల్ల ఉపయోగం ఏముంది? నీవు ఆ మర్యాద పురుషునికున్న మంచి పేరును పాడు చేయడం చూసి, నేను సిగ్గు పడుతున్నాను. నీకు నేర్పడానికి నా వద్ద ఏమీ లేదు. విద్య యొక్క సారమే వినయము. కనీసం భవిష్యత్తులో అయినా వినయాన్ని అవలంబించు.

ఇలా అంటూ రావణుడు ఈ లౌకిక జగతిని వదిలేశాడు.

***

శ్రీరామా! పాహిమాం ll

2026-03-27T15:11:00.000+05:30

'శ్రీరామా! పాహిమాం ll '

(పద్య కవిత)

సుజాత. పి.వి.ఎల్

రామో రాజీవలోచనో రఘుపతిః సీతామనోల్లాసకః ।

రత్నస్తంభ విరాజమండపగతః రమ్యోత్సవప్రోల్లసన్ ॥

సీతా సౌభాగ్యశోభితాంగి సహితో దివ్యాంబరాలంకృతః ।

లోకానందక కల్యాణవిభవః

శ్రీరామా! పాహిమాం॥

రామో రత్నకిరీటభూషితశిరాః రమ్యప్రభావోజ్వలః ।

రామా లోలమనోరథప్రకటితా సీతా స్వయంవారిణీ ॥

మాలాదాన విలోకనోత్సుక జనః మాంగళ్యఘోషోద్ధతః ।

దివ్యః సుందర కల్యాణమహోత్సవః

శ్రీరామా! పాహిమాం॥

రామో రాక్షసమర్దనో రణధురంధరః శాంతస్వరూపో విభుః ।

సీతా సౌమ్యసుధాముఖీ సురనుతా సౌభాగ్యలక్ష్మీశ్వరీ ॥

వేదస్వాన విరాజితాంగణగతః వాగ్దేవతాసేవితః ।

దివ్యః సీతారామ కల్యాణవిభవః

శ్రీరామా! పాహిమాం॥

రామో రమ్యగుణాకరో రఘుకులః రత్నాకరోద్భాసితః ।

సీతా సౌందర్యసారసంపదధికా సౌమ్యాంబికా శోభితా ॥

హోమాగ్నౌ ప్రతిపాదితాంఘ్రియుగళః మంత్రోచ్ఛ్వసద్భూషణః ।

మంగళప్రద కల్యాణమహిమా

శ్రీరామా! పాహిమాం॥

రామో రాజ్యవిభూషణో రఘుపతిః సత్యప్రతిజ్ఞావరః ।

సీతా సర్వజగద్భిరామవదనా సౌభాగ్యదా శాశ్వతీ ॥

కల్యాణోత్సవమండపే విరచితః కాంతిప్రభావోన్నతః ।

భక్తానందక భూజాత

శ్రీరామా! పాహిమాం॥

***

కురు వంశములోని ఏకైక ఆడబడుచు "దుస్సల"

2026-03-23T22:51:00.000+05:30

కురు వంశములోని ఏకైక ఆడబడుచు "దుస్సల"

అంబడిపూడి శ్యామ సుందర రావు

దుస్సల 100 మంది కౌరవుల ఏకైక సోదరి పాండవులకు కూడా సోదరే ఆ విధంగా దుస్సలకు 106 గురు సోదరులు ఉన్నట్టే. ధృతరాష్ట్రుని కుమార్తె అయిన దుస్సల సింధు మరియు సౌవీర దేశాల రాజు అయిన జయధ్రదుని(సైన్ధవుడు) వివాహ మాడింది ఈ జయధ్రదుడు కురుక్షేత్ర యుద్ధంలో పాండవుల చేతిలో హతం అవుతాడు ఆ విధంగా దుస్సల విధవరాలు అవుతుంది కురుక్షేత్ర యుద్ధం అనంతరం దుస్సల ప్రస్తావన అశ్వమేధ పర్వం లో వస్తుంది యుద్ధం అనంతరం ధర్మరాజు అశ్వమేధ యాగాన్ని నిర్వహించాలని నిర్ణయిస్తాడు ఈ యాగా నిర్వహణకు యాగములో పాల్గొన్న బ్రాహ్మణులను తృప్తి పరచడానికి చాలా డబ్బు అవసరం కాబట్టి ఇతర రాజ్యాలపై దండెత్తి డబ్బు పోగు చేయాలనీ నిర్ణయిస్తాడు ధర్మరాజు అశ్వం వెంబడి ఇతర దేశాలను జయించడానికి వేద వ్యాసుని సలహామేరకు అర్జునిడిని పంపాలని నిర్ణయిస్తాడు.

అర్జునుడు వెంట రాగ ఆ అశ్వం అనేక రాజ్యాలలో అడుగు పెడుతుంది ఎవరైనా ఆ అశ్వాన్ని బంధించిన లేదా అడ్డగించినా దానికి రక్షణ గా ఉన్న అర్జునుడు వారితో యుద్ధం చేసి వారిని ఓడిస్తాడు కురుక్షేత్ర యుద్ధం తరువాత చాలా రాజ్యాలు తరువాతి తరం రాజుల ఏలుబడిలో ఉన్నాయి ఈ రాజ్యాల రాజుల తండ్రులు చాలా మంది కురుక్షేత్ర చనిపోయారు ప్రస్తుత రాజులు అంటే వారి సంతతి దుఃఖంలో ఉంటారు కాబట్టి ధర్మరాజు వారిని యుద్దములో చంపవద్దని అర్జునుని తో చెపుతాడు ఆ విధంగానే అర్జునుడు వారిని చంపకుండా మంచిమాటలతో వారు లొంగి పోయేటట్లు చేస్తాడు. ఆ విధంగా చాల తక్కువ మందిని చంపి తన జైత్ర యాత్రను చేస్తూ ఉంటాడు.

అశ్వం సింధు రాజ్యాములో ప్రవేశిస్తుంది సింధు రాజు (సురధుడు అంటే జయద్రదుని కుమారుడు) అశ్వాన్ని బంధించి అర్జునుడితో తో తలపడాలి అని భావించి తన సైన్యాన్ని సిద్దం చేస్తాడు సింధు దేశ సైనికులు అర్జునునితో గట్టిగానే తలపడతారు ఎందుకంటే రాజుకు ఆ సైన్యానికి అర్జునుడు జయద్రదుని చంపాడు కాబట్టి పగ తీర్చుకోవాలి అన్న ఆలోచన ఉంటుంది. జయధ్రదుడు అరణ్యవాసములో ఉన్న పాండవుల పత్ని ద్రౌపదిని బలాత్కారం చేయబోగా పాండవులు వచ్చి చంపబోతే ధర్మరాజు మన సోదరి దుస్సల భర్త కాబట్టి వదిలేయమని చెబుతాడు భీముడు జయద్రదుని అవమానించి వదిలివేస్తాడు అవమాన భారము తో ఉన్న జయధ్రదుడు తపస్సు చేసి పాండవులను (అర్జునుడిని తప్ప) యుద్దములో నిలవిరించే వరం పొందుతాడు అదే వార ప్రభావం వల్ల కురుక్షేత్ర యుద్దములో అర్జునుడు లేని సమయములో పద్మవ్యూహం ఏర్పాటు చేసినప్పుడు జయద్రధుడు పద్మవ్యూహము లోకి అభిమన్యుడు ప్రవేశించినాక మిగిలిన పాండవులను అడ్డుకుంటాడు ఫలితంగా అభిమన్యుడు ఒంటరి వాడు అయి పద్మవ్యూహములో చనిపోతాడు అర్జునునికి విషయం తెలిసి సూర్యస్తమయము లోపు జయద్రదుని సంహరిస్తానని ప్రతిజ్ఞ చేసి జయద్రదుని సంహరిస్తాడు అందువల్ల జయద్రదుని కుమారునికి తన తండ్రి చావుకు కారణమైనఅర్జునుని చంపాలని పట్టుదలగా ఉంటాడు అశ్వమేధయాగం లో అశ్వం వెంబడి అర్జునుడు వస్తున్నదని తెలిసి అర్జునుడితో యుద్ధం చేసి చంపాలని అనుకుంటాడు

అర్జునుడు మంచి మాటలతో యుద్ధము మానమని సలహా ఇస్తాడు మాట వినక పోవడం తో అర్జునుడు యుద్ధం తీవ్రం చేసి చాలా మంది సైనికులను సంహరిస్తాడు. అటువంటి పరిస్తుతులలో దుస్సల తన మనుమడితో యుద్ధ భూమికి వచ్చి అర్జునుడిని యుద్ధం ఆపమని ప్రాధేయ పడుతుంది తన కొడుకు అంటే మనుమడి తండ్రి సురదుడు అర్జునుడు అశ్వము వెంబడి వస్తున్నాడని తెలిసి చనిపోయాడని కాబట్టి ప్రస్తుతం తామందరు దుఃఖం లో ఉన్నామని చెబుతుంది.

దుస్సల అర్జునుడితో ప్రస్తుతం ఉన్నటువంటి మనవడి తాత జయద్రధుడు పాండవుల పట్ల తప్పు చేసాడు కానీ ఈ పిల్లవాడు అమాయకుడు ఏ పాపము ఎరుగని వాడు కాబట్టి ఆ పిల్లవాడిని వదిలేయమని చెప్పి సింధు సైనికులను యుద్ధం విరమించమని ఆజ్ఞాపిస్తుంది అర్జునుడు తన సోదరిని కౌగలించుకొని ఆవిడను ఓదార్చి తన సైనికులను యుద్ధము ఆపమని ఆజ్ఞాపించి అక్కడ నుండి మరో రాజ్యం వైపు తన దండయాత్ర కొనసాగిస్తాడు. ఆ విధంగా దుస్సల సింధు రాజ్యానికి రాణిగా ఉంటూ తన మనుమడికి సంరక్షురాలి గా ఉంటుంది.

తొలుతె మీ తమకము దోసిటిపాలు

2026-03-23T22:48:00.002+05:30

తొలుతె మీ తమకము దోసిటిపాలు

ఆచార్య తాడేపల్లి పతంజలి

శ్రీ తాళ్లపాక అన్నమాచార్య విరచితమైన ఈ శృంగార సంకీర్తన అత్యంత మధురమైనది. శ్రీవేంకటేశ్వరునికి, అలమేలుమంగమ్మకు మధ్య జరుగుతున్న పరిణయ వేడుకను అన్నమయ్య తనదైన శైలిలో అలంకారికంగా వర్ణించారు.

అవతారిక

ఈ కీర్తనలో అన్నమయ్య శ్రీనివాసుడిని 'వరుడి'గా, అలమేలుమంగను 'వధువు'గా చిత్రించారు. సాధారణంగా పెళ్లిలో జరిగే క్రతువులను (ముహూర్తం, బాసికాలు, ముళ్లు, నాగవల్లి) శృంగార భావనలతో ముడిపెడుతూ, వారిద్దరి మధ్య ఉన్న అనురాగమే అసలైన వివాహ వేడుక అని కవి ఇక్కడ చమత్కరిస్తున్నారు.

తాత్పర్యము

పల్లవి:

తొలుతె మీ తమకము దోసిటిపాలు
అలరి యింకాఁ బెండ్లి ఆడవయ్య యిపుడు

భావం: స్వామీ! మీ ఇద్దరి మధ్య ఉన్న పరస్పర వ్యామోహం (తమకము) ఇప్పటికే దోసిళ్లతో కుమ్మరించినట్టుగా వెల్లివిరుస్తోంది. ఈ సంతోషకరమైన సమయంలో, మీరు ఇక ఆలస్యం చేయకుండా శాస్త్రోక్తంగా పెళ్లి చేసుకోండి.

చరణం 1:

సతికి నీకుఁ జూపుల సరిపొంతనాలుగూడె
చతురత మాట లనె సందివిడేలు
మతకరినవ్వు లనె మంచి పాశాల విందులు
అతిశయమగుఁ బెండ్లి ఆడవయ్య యిపుడు

భావం: ఆ దేవికి, నీకు మధ్య చూపులు కలిశాయి (ఇదే జాతక పొంతన కుదరడం). మీ ఇద్దరి చతుర సంభాషణలే పెళ్లిలో ఒకరి చేతులు మరొకరు పట్టుకునే 'సందివిడేలు' (సందిటి నూలు పోగులు). మీ ముగ్ధ మనోహరమైన చిరునవ్వులే పెళ్లి విందులు. ఇంతటి వైభవంగా కనిపిస్తున్న మీరు ఇప్పుడు వివాహం చేసుకోండి.

చరణం 2:

యింతికి నీకు వయసు లిరువంకఁ గంకణాలు
పంతపుఁ దమకములె బాసికములు
కొంతఁ గొంత లేఁతసిగ్గు కొంగులువేసిన ముడి
అంతలో వేడుకపెండ్లి ఆడవయ్య యిపుడు

భావం: మీ ఇద్దరి నవ యవ్వనాలే చేతులకు కట్టే కంకణాలు. మీ మధ్య ఉన్న పంతాలు, గాఢానురాగాలే మీ నుదుట మెరిసే బాసికాలు. ఆ దేవి ఒలుకుతున్న లేత సిగ్గులే మీ ఇద్దరి ఉత్తరీయాలకు వేసిన బ్రహ్మముడి. ఈ వేడుకను పరిపూర్ణం చేస్తూ పెళ్లి చేసుకో స్వామీ!

చరణం 3:

నంటుతోడి సరసాలు నాగవల్లి సోబనాలు
పెంటలైన సమరతి పట్టిన పేఁట
యింటిలో శ్రీవెంకటేశ యీయలమేల్మంగను
అంటి ముట్టి మంచిపెండ్లి ఆడవయ్య యిపుడు

భావం: మీ ఇద్దరి మధ్య సాగే సరసాలే పెళ్లిలోని 'నాగవల్లి' వేడుక పాటలు. మీ ఏకాంత క్రీడలే పెళ్లిలో ఇచ్చే అరణాలు (కానుకలు). ఓ వేంకటేశ్వరా! నీ నిలయమైన ఈ ఇంట్లోనే అలమేలుమంగను ఆలింగనం చేసుకుని, లోక కల్యాణప్రదంగా ఈ వివాహాన్ని పూర్తి చేయవయ్య.

మధురభక్తి విశేషాలు

లౌకికంలో అలౌకికం: అన్నమయ్య భక్తి మార్గంలో జీవాత్మ (అలమేలుమంగ), పరమాత్మ (వేంకటేశ్వరుడు) ఒకటవ్వడమే వివాహం. బయట జరిగే క్రతువుల కంటే మనసుల కలయికకే ఆయన ప్రాధాన్యతనిచ్చారు.
రూపక అలంకారం: చూపులను పొంతనలుగా, నవ్వులను విందులుగా, సిగ్గును ముడిగా వర్ణించడం ద్వారా శృంగార రసాన్ని భక్తితో మిళితం చేశారు.
నాయికా నాయక భావం: భగవంతుడిని ప్రేమికుడిగా, తనను తాను లేదా అమ్మవారిని ప్రేయసిగా భావించి కొలవడం 'మధుర భక్తి' ప్రధాన లక్షణం. ఈ కీర్తనలో ఆ భావం పరాకాష్ఠకు చేరింది.

ధన్యవాదములు.

***

మీ కోసం

2026-03-23T22:27:00.008+05:30

మీ కోసం

కల్లె శాస్త్రి

అదొక సెమీ కార్పొరేట్ హాస్పిటల్. అయితే కార్పొరేట్ హాస్పిటల్ కి ఏ మాత్రం తీసిపోదు.అన్నిహంగులు ఉన్నాయి.అయితే చార్జీలు మాత్రం చాలా తక్కువ. అందుకే ఎప్పుడూ ఎనభై శాతం నిండి ఉంటుంది.రాజీవ్ హాస్పిటల్ లోకి రాగానే లాంజిలో అప్రయత్నంగా అటూ ఇటూ చూశాడు ఆ ఆంటికోసం.గత వారం రోజులుగా ఆవిడను గమనిస్తున్నాడు ఆమెని.ఎవరితోనూ మాట్లాడకుండా కూర్చొని ఉంటుంది.చేతిలో ఓ వైర్ బాగ్ దానిలో ఓ ఫ్లాస్క్.ఒక్కోసారి కాఫీ తాగుతూంటుంది.

రాజీవ్ మదర్ ను అడ్మిట్ చేశారు వారం రోజులుగా రోజూ కనీసం ఓ అరగంట లాంజి లో గడుపుతుంటాడు.ఎందుకు రాలేదు. వాళ్ల వాళ్ళను డిశ్చార్జ్ చేశారా ,ఇంతకు తనకెందుకు అంత ఇంట్రెస్ట్,ఆవిడ ఎవరో ,ఎక్కడ ఉంటుదో తెలియదు,కనీసం పేరు కూడా తెలియదు. తన క్యురియాసిటికి నవ్వుకుంటూ సోఫా లో కూర్చుని మెసేజ్ లు చూడసాగాడు. ఓ పావుగంట తర్వాత,వస్తున్న ఆవిడను గమనించాడు. ఎందుకో తెలియని ఆనందం వేసింది.వచ్చి రాజీవ్ పక్కన సోఫాలో కూర్చుని చీర కొంగుతో చెమటను తుడుచుకోసాగింది.

‘మంచి నీళ్ళు తెచ్చివ్వ మంటారా ఆంటీ ‘అని అడిగాడు రాజీవ్.

ఉన్నాయి! బాబు అని బాగ్ లో ఉన్న బాటిల్ తీసి నీరు తాగి మరలా లోపల పెట్టేసి, ‘మీ వాళ్ళు ఎవరున్నారు బాబు’ అంది.

మా అమ్మ ను వారం క్రిందట అడ్మిట్ చేశాం.

ఇప్పుడు బాగానే ఉంది. ఓ రెండు రోజుల్లో డిశ్చార్జ్ చేయవచ్చు.

మీ వాళ్ళు ఎవరున్నారు అని అడగాలని అనిపించింది రాజీవ్ కి.

మొదటి పరిచయం లోనే అంత చనువు తీసుకునేందుకు బిడియ పడ్డాడు.

‘బాబు కాఫీ తాగుతావా’ అంది ఆమె.

రాజీవ్ సమాధానం చెప్పె లోపే చిన్న కప్పు లో ఫ్లాక్ లోంచి వేసి ఇచ్చింది. ఫిల్టర్ కాఫీ అద్భుతంగా అనిపించింది రాజీవ్ కి.

మీ వాళ్ళు ఎవరున్నారు అని అడిగాడు.ప్రశ్న విననట్టు ఎటో చూస్తుంది.

ఇంతలో డాక్టర్ పిలుస్తున్నాడు అని నర్స్ రావడంతో వెళ్ళిపోయాడు.

డాక్టర్ తో మాట్లాడి ,అమ్మ దగ్గరికి వెళ్ళి టిఫిన్ తినిపించి,కాస్సేపు అమ్మతోనే ఉండిపోయాడు.

తిరిగి వచ్చేసరికి ఆవిడ లేదు.

ఏదో తెలియని వెలితి , అస్పష్టమయిన నిరాశ కలిగింది. ఏమిటీ అనుభూతులు,కొన్నిరోజుల క్రితం ఆవిడేవరో తనకు తెలియదు.మౌనంగా కొద్దిసేపు కూర్చొని ఏదో గుర్తొచ్చి నట్టు ,రిసెప్షన్ లో ఆవిడ గురించి వాకబు చేద్దామని వెళ్లి, 'మేడమ్ కొద్ది సేపటి క్రితం అని ప్రారంభించి ఆమె ను ఎలా కలిసింది ,కాఫీ తాగింది వివరించాడు.ఆమె ఓ క్షణం ఆలోచించి బహుశా మీరు యశోద గారి గురించి అనుకుంటా అని .ఆవిడ వాళ్ళు ఎవరూ ఇప్పుడు లేరు.అయితే ఏడాది క్రితం వాళ్ళ అబ్బాయి చేరాడు.మేజర్ ఏక్సిడెంట్ అయి అడ్మిట్ అయ్యాడు.దాదాపు మూడు నెలలు ఉన్నాడు. అయితే బ్రతక లేదు.ఆవిడ డీప్ షాక్ లో కి వెళ్ళింది.ఇప్పుడిప్పుడు పరవాలేదు.అయినా వాళ్ళ అబ్బాయి లేడన్న నిజాన్ని ఆమె ఒప్పుకోవడం లేదు.రోజు వచ్చి ఓ రెండు గంటలు ఉంటుంది.ఆమె ను సానుభూతితో అర్థం చేసుకున్న మా హాస్పటల్ యాజమాన్యం ఆమె రాకపోకల గురించి ఎటువంటి అభ్యంతరాలు చెప్పలేదు.ఎందుకో ఈ రోజు రాలేదు. బహుశా ఆరోగ్యం సరిగా లేదేమో అనింది.

నిజం గ్రహించ దానికి ఓ పది నిమిషాలు పట్టింది రాజీవ్ కి.

థాంక్స్ చెప్పి వెళ్ళిపోతూ మరలా వెళ్లి .మేడమ్ ఆవిడ అడ్రస్ దొరుకుతుందా అడిగాడు.

ఓ నిమిషం ఆలోచించి

మీకెందుకు అంత ఇంటరెస్ట్ ఆవిడ పై అంది.

వెంటనే సమాధానం చెప్పలేక పోయాడు.

వీలయితే కలవాలని అన్నాడు.

మరింత ఆశ్చర్య పోయింది.

మరోమాట కు అవకాశం ఇవ్వకుండా వచ్చేశాడు.

తరువాత కొన్ని రోజులు ఆ విషయం గుర్తుకు రాలేదు.

ఒక రోజు అమ్మను చెకప్ కోసం హాస్పిటల్ కి తీసుకెళ్ళాను. హాస్పిటల్ లోపలికి వెళ్ళగానే ఆవిడ గుర్తొచ్చింది.ఈ వీకెండ్ లో తప్పకుండా వెళ్లాలని డిసైడ్ చేసుకున్నాడు.

కాలింగ్ బెల్ నొక్కాడు.తలుపు తీసేంత లో,అమే తన రాకను ఎలా తీసుకుంటుందో , అలా చెప్పాచేయకుండా వచ్చి తప్పుచేసాడా,ఎందుకొచ్చావని అడిగితే ఏం చెప్పాలి, అని ఆలోచించ సాగాడు.ఏదో తెలియని అత్రత,కొంచం ఆలోచించి ఉండాల్సింది.వెళ్లి పోదాం అని వెనక్కి తిరిగే లోపలే తలుపు తీసిన శబ్ధం అయింది.అమే తలుపు తీసి ఎవరు కావాలి అని , రాజీవ్ ను చూసి, ఓ క్షణం ఆశ్చర్య పోయింది.

ఏమిటి బాబు ఇలా వచ్చావు ,అని రా లోపలికి అంటూ ఆహ్వానించింది. మీ అమ్మ ఎలా ఉన్నారు అంది

బాగున్నారా మేడమ్, మిమ్మల్ని చూడాలనే వచ్చాను.

చాలా సంతోషం బాబు,కూర్చో! కాఫీ తాగుతూ మాట్లాడుకుందాం అని రాజీవ్ వద్దని వారిస్తున్నా వెళ్లి పదినిమిషాల్లో కాఫీ రెండు కప్పుల్లో తెచ్చి రాజీవ్ చేతికిచ్చి తను ఎదురుగా సోఫాలో కూర్చుంది.

ఓ పది నిమిషాలు మాట్లాడుకున్నారు.

ఆవిడ మాటల్లో ఎంతో ఆత్మస్తైర్యం.జీవితం పై ఎంతో అవగాహన.ఎంతో నేర్చుకోవచ్చు అమే దగ్గర అనిపించింది రాజీవ్ కి.

మీ అబ్బాయి గురించి చెప్పండి అన్నాడు.

వెంటనే సమాధానం చెప్పక పోయోసరికి, అరే ఎందుకాడిగానా అనుకున్నాడు.

'సారీ! మిమ్మల్ని ఇబ్బంది పెట్టాను అన్నాడు నోచ్చుకుంటు.

'అదేమీ లేదు! ఎక్కడనుండి చెప్పాలా అని ఆలోచిస్తున్నాను '.

వాడి పేరు శ శాంక్ ,ఇంజనీరింగ్ రాంక్ లో పాసై మంచి సాప్ట్ వేర్ కంపెనీ లో ఉద్యోగం చేసేవాడు.

ఏదో సాధించాలన్న పట్టుదల ఉండేది..ఈ ఇయర్ లో పెళ్లి చేయాలని అనుకున్నాను.

అయితే విధి మరోలా చేసింది.తన స్నేహితుడు ఆస్ట్రేలియా నుండీ వస్తున్నాడని, ఎయిర్పోర్ట్ కెళ్ళి తీసుకురావాలని బయలుదేరాడు.,మధ్యలో ఏక్సిడెంట్ అయింది. మల్టిపుల్ ఆర్గాన్స్ డ్యామేజ్ అయ్యాయి.దాదాపు నాలుగు నెలలు హాస్పటల్ లో ఉన్నాడు.ఎంతో శ్రమ పడ్డాం.అయితే వాడు బ్రతక లేదు.ఎంతో బాధాకరమైన విషయాన్ని చాలా క్లుప్తంగా గా,నిబ్బరంగా చెప్పింది.

ఆరే చాలా ఘోరం జరిగిపోయింది అమ్మగారు.అయామ్ సారీ! అన్నాడు అప్రయత్నంగా,

పరవాలేదు.ఇప్పుడు అంత బాధ కలగడం లేదు. బహుశా నా గుండె అలవాటు పడిందనుకుంటా, కొన్ని రోజులు బ్రతుకు శూన్యంగా అనిపించింది.

అందుకే రోజు హాస్పటల్ కి వచ్చేదాన్ని.ఒకటి రెండు గంటలు కూర్చొని వెళ్ళేదాన్ని .అయితే రాను రాను అలవాటయింది.

అమ్మగారూ మీకు పెన్షన్ వస్తుందా!

నాకు ఆర్థికపరమైన ఇబ్బందులు ఏమి లేవు!.అంతవరకు నేను అదృష్ట వంతురాలనే.

అయితే ఒంటరిగా,ఏమి పని చేయకుండా ఉండటానికి నేను ఇష్టపడను.ఏదయినా చేయాలి అంది.

మీరు ఏమి అనుకోకపోతే ,నేనేమైనా మీకు సహాయపడగలనా. శని ఆదివారాలు నేను ఫ్రి నే

అవసరం లేదు బాబూ! అని అన్నట్టు నీకు పెళ్లయిందా అంది

సెటిల్ అయింది,మా చుట్టాలమ్మాయే, ఈ సంవత్సరం లో చేసుకోవాలని.అమ్మకు కూడా ఏమి చేతకావడం లేదు అన్నాడు రాజీవ్..

కాసేపయ్యాక నేను వస్తాను మేడమ్.అని బయలు దేరాడు.

సరే బాబు థాంక్యూ వచ్చినందుకు అని లోనికి వెళ్ళిపోయింది.

బయటికి వచ్చిన రాజీవ్,ఆరే!ఫోన్ నంబరు తీసుకోలేదే? అని అనుకొన్నాడు. మరలా వెళ్లి అడగటం మర్యాద కాదని వెళ్ళిపోయాడు.

రాజీవ్ వెళ్ళగానే ' ఈ అబ్బాయి మంచి కుర్రాడే! , ఫోన్ నంబర్ తీసుకోలేదని గుర్తొచ్చింది.

***

హాస్పిటల్ రిసెప్షన్ లో చాలా రష్ ఉంది. శనివారం అవటం వల్ల డిస్చార్జ్ లు ఎక్కువ ఆరోజు. సాఫ్టువేర్ వాళ్ళు ఎక్కువ మంది వచ్చారు.

యశోద గారిని చూడగానే

ఎలా ఉన్నారు మేడమ్. ఏమయినా పని పైన వచ్చారా , ఆదరంగా పలకరించాడు అడ్మిన్. నేను మీ తోనే కాస్త మాట్లాడాలి .

రండి మేడం నా చేంభర్ లోకి.

వెళ్ళగానే కూర్చోండి ,కూల్ డ్రింక్ తాగుతారా అన్నాడు.

ఇప్పుడేం వద్దు అని

చూడండి మా అబ్బాయి పోయాకా కొన్ని రోజులు బ్రతుకు చాలా పేలవంగా గడిచి పోయింది.

ఏమయినా చేయాలన్న ఆలోచన వచ్చింది.ఇప్పుడు మిమ్మల్ని కలిసే ముఖ్య ఉద్దేశ్యం ఏమిటంటే.మా అబ్బాయి పోయాక వచ్చిన ఇన్సూరెన్స్ మొత్తంలో కొంత భాగాన్ని మీ హాస్పటల్ లో స్టాఫ్ కి ఇయ్యాలని ఉన్నాను. అలాంటి స్కీమ్ ఏదయినా ఉందా అంది.

చాలా థాంక్స్ మేడం.స్టాఫ్ వెల్ఫేర్ ఫండ్ అని ఒకటి ఉంది.ఈ హాస్పిటల్ లో పనిచేసే మెత్తం స్టాఫ్, వెల్ఫేర్ కోసం ఏర్పాటు చేసింది.దానికి ఒక కమిటీ ఉంది.స్టాఫ్ లో ఎవరికైనా సహాయం కావాలంటే ఆ కమిటీ కి అప్లికేషను పెట్టుకోవాలి. మీ డబ్బు సురక్షితంగా ఉండటానికి తగిన జాగ్రత్తలు తీసుకుంటుంది ఆ కమిటీ.

సరే అయితే! నా డబ్బు గురించిన ఆలోచన లేదు. అయితే అది అన్ని రకాల సిబ్బందికి అందాలి,అదే నా కోరిక అన్న యశోద తో తప్పకుండా జాగ్రత్త తీసుకుంటాం. అన్నాడు హాస్పిటల్ సి ఇ ఒ.

కొన్ని డాక్యుమెంట్స్ పైన మీ సంతకం కావాలి.అని అకౌంటెంట్ పిలిచి, రెడీ చేయమని చెప్పాడు.

బాబు ఇంకో చిన్న అభ్యర్థన అన్న అమే తో ఏమిటి మేడమ్ అన్నాడు.

నేను మీ హాస్పిటల్ లో ఒక హెల్ప్ డెస్క్ ఓపెన్ చేయాలని ఉన్నాను. మీరు పర్మిషన్ ఇవ్వాలి.ఒక చిన్న టేబుల్ కుర్చీ వేసుకొని,నాకు తోచిన విధంగా ,వచ్చిన రోగులకు,వాళ్ళ ను తీసుకొచ్చిన వాళ్లకు సహాయ పడుతూ ఉంటాను.నాకు తెలిసి వచ్చిన వాళ్ళలో చాలా మంది చదువుకోని వారు,లోపలికి వచ్చాక,ఎవరిని కలవాలో తెలియదు.జబ్బు గురించి అవగాహన ఉండదు.ముఖ్యంగా సీరియస్ నెస్ ఉండదు.అలాంటి వారికి నాకు తోచిన సలహా ,లేదా నా కు తెలియని వాటిని మీ ద్వారా తెలుసుకొని ,వాళ్ళ కు అర్థమైన భాష లో చెప్పి వాళ్ళను,మానసికంగా తయారు చేయాలని ఒక సంకల్పం. ఇంకో ముఖ్యమైన పని ఏమంటే,మెడికల్ ఇన్సూరెన్స్ గురించి,వాటి ఉపయోగాలు,,ఒకటి, రెండు ఇన్సూరెన్స్ కంపెనీల ద్వారా సమాచారం సేకరించడం,లేదా అవసరమైనప్పుడు ,వాళ్ళ నుండి సహాయం అర్తించడం లాంటి పనులు చేయాలని.ఇవన్నీ చేయాలంటే ముఖ్యంగా మీ సహకారం కావాలి.మీరు నా కీ సహాయం చేయగలరా.

ప్రస్తతానికైతే నేను ఒక్కదాన్నే,చూద్దాం తరువాత వాలంటీర్స్ దొరుకు తారేమో.

హాస్పిటల్ C E O ఏమి మాట్లాడాక పోయేసరికి

' ఏమి సార్! నా ఉద్దేశ్యం మీకు నచ్చలేదా,లేక నావల్ల ఏం అవుతుందని అనుమానమా!'.అంది యశోద.

అలా కాదు మేడమ్ ! మీ అభిప్రాయాలు ఆలోచనా విధానం బాగా నచ్చాయి.అయితే అవి ఎంతవరకు కార్యరూపం లోకి వస్తాయి,వచ్చే పేషంట్స్ మీ సలహాలను ఎలా తీసుకుంటారు అని ఓ చిన్న అనుమానం అన్నాడు.

బాబూ! ఇక్కడ మీకొక విషయం స్పష్టం చేయాలి.నా హెల్ప్ డెస్క్ కి వచ్చే వాళ్లకు ,నేను ఒక మాట చెబుతాను.నేనిచ్చే సలహాలకు, హాస్పిటల్ కి ఏమి సంబంధం లేదు.నేనిచ్చే సలహాలు కేవలం నా వ్యక్తిగత అభిప్రాయలు మాత్రమే.దాని వల్ల మీ హాస్పిటల్ రెపుటేషన్ ఏ మాత్రం భంగ కలగ నీయను.

బాబూ! ఈ హాస్పిటల్,మా అబ్బాయిని ఉన్న ఆరు నెలలు జాగ్రత్తగా చూసుకుంది.వాడి ఆయుస్సు తీరి వాడు పోయాడు.అందుకే నాకు ఏది సెంటిమెంట్ ఇక్కడ అంది యశోద.

అలాగే మేడమ్ ! మీకు కావల్సిన ఏర్పాట్లూ చేస్తాం అన్నాడు.

ఇంతలో హాస్పిటల్ అకౌంట్స్ ఆఫీసర్,డొనేషన్ కి సంబంధించిన పేపర్స్ రెడీ చేసి తెచ్చాడు.

యశోద చేతికి ఇచ్చాడు చూడమని.ప్రతి పేపర్ క్షుణ్ణంగా పరిశీలించి,సరిగా ఉంది అని తన పేరున్న చోట సంతకం చేసి.25 లక్షల చెక్ సైన్ చేసి ఇచ్చింది.

హాస్పిటల్ C E O కూడా సంతకం చేసి,ఒక కాపీ యశోద గారి కిచ్చాడు.. చెక్ అకౌంట్స్ ఆఫీసర్ కిచ్చి రిసిప్ట్ ఇవ్వమని చెప్పాడు.

ధన్యవాదాలు అంటూ ! వెళ్ళడానికి బయలు దేరింది.

మేడమ్ మేము మీ హెల్ప్ డెస్క్ కి సంబంధించిన పని పూర్తి చేసి మీకు కబురంపుతాం.మీరు మొదలు పెట్టచ్చు అన్నాడు.

థాంక్యూ అని చెప్పి బయలు దేరింది .

ఓ వారం లో అమే తన పని ప్రారంభించింది.

.....

***

వెండితెర వేలుపు

2026-03-23T22:27:00.003+05:30

వెండితెర వేలుపు

పెయ్యేటి రంగారావు

సభలో ఇసక వేస్తే రాలనంత జనం. ఆరోజు “సనాతన ధర్మ ప్రవీణ”, “జ్ఞాన సుధాంబుధి చంద్ర”, “మహా మహోపాధ్యాయ”, మహానంద సరస్వతి స్వామి వారి ప్రవచనం జరుగుతోంది. వారిది గంభీరమైన కంఠం. వారు దేని మీదనైనా అనర్గళంగా ప్రసంగించగలరు. ఉపన్యాసం మధ్యలో హాస్యోక్తులు, ఛలోక్తులు విసురుతూ, రామాయణ భారత భాగవతాది గ్రంథాల నుంచి నీతిదాయకమైన, భక్తి రసప్లావితమైన శ్లోకాలను, పద్యాలను, పాటలను శ్రావ్యమైన గొంతుతో శ్రుతియుక్తంగా, లయబద్ధంగా పాడుతూ ప్రేక్షకులను సమ్మోహితులను చేసి కదలకుండా కట్టి పడేస్తారు. భారత ప్రభుత్వం వారిని పద్మభూషణ్ పురస్కారంతో సత్కరించింది. ఆ రోజున వారు హైదరాబాద్ లోని ఒక ఫంక్షన్ హాల్ లో శ్రీ మహావిష్ణువు దశావతారాల లోని నరసింహావతారం గురించి ప్రసంగిస్తున్నారు. హిరణ్యకశిపుడు బ్రహ్మ నుంచి వరాలు పొంది మదోన్మత్తుడై, తామస ప్రవృత్తితో చెలరేగిపోతూ, శ్రీ మహావిష్ణువును నిందిస్తూ, మునులను ఋషులను హింసిస్తూ, ఎలా ప్రజా కంటకంగా తయారైనది వర్ణించి చెబుతున్నారు. హిరణ్యకశిపుడు వస్తున్నాడు అంటే మునులతో సహా పురుషులు, స్త్రీలు, పిల్లలు, ఆఖరికి దేవతలు కూడా, అతడి నిందావాక్యాలు వినలేక, ఆగడాలు భరించలేక, ఎలా పారిపోయే వారో వివరిస్తున్నారు. ప్రేక్షకులు ఎంతో శ్రద్ధగా వారి ఉపన్యాసాన్ని ఆలకిస్తున్నారు. ఉన్నట్లుండి సభలో గందరగోళం నెలకొంది. ప్రేక్షకులందరూ ఒక్కసారిగా లేచిపోయి పరిగెత్తసాగారు. చూస్తుండగానే సభంతా ఖాళీ అయిపోయింది. మహానంద సరస్వతి గారికి ఏమీ అర్థం కాలేదు. వేదిక మీద ఉన్న ఒక నిర్వాహకుడిని అడిగారు, “ఏమిటండి, జనం ఎందుకలా పరిగెడుతున్నారు? నా ఉపన్యాసం వారికి నచ్చటం లేదా?”

ఆ నిర్వాహకుడు, “అదేమీ కాదు స్వామీ! వెండితెర వేలుపు, సినిమాలకి కథ, మాటలు, పాటలు రాసి, సంగీతం సమకూర్చి, తానే పాడి, హీరోగా నటించే దగా సెన్సేషనల్ స్టార్, పక్కనే ఉన్న మండపంలో సభకి వస్తున్నాడండి. ఇప్పుడు ఆయన తన కొత్త సినిమా “తొక్క తీస్తా” విడుదలకు ప్రచారం కోసం వచ్చి, పాటలు పాడి, కొన్ని డైలాగులు చెప్పబోతున్నాడండి.” అని చెబుతూ, తాను కూడా సంభ్రమంగా పరిగెడుతూ వెళ్లిపోయాడు.

“ఓహో! సినిమా నటులంటే జనానికి ఎంత పిచ్చి! ఇంత చక్కని ఉపన్యాసం వినకుండా పరిగెత్తారే!” అని సభలో మిగిలిపోయిన ఒకే ఒక ముసలాయన ఆశ్చర్యపోయాడు. కాని, ఆయన ఆశ్చర్యాన్ని మరింత పెంచుతూ మహానంద సరస్వతీ స్వామి వారు కూడా పరిగెత్తారు.

“ఏమిటి ఆయన కూడానా?” అని ఆ ముసలాయన తెల్లబోయాడు.

ఇంతకీ ఆ వస్తున్న మహానటుడు ఎవరో తెలుసా? పచ్చి బూతు పాటలు రాసి, వరసలు కట్టి, పాడే అశ్లీలసామ్రాట్ ‘క్షుద్ర నీచ’ అనే హీరో. హిరణ్యకశిపుడు వస్తుంటే మునులు దేవతలు పారిపోయినట్లు, ఈ ‘క్షుద్ర నీచ’ వస్తుంటే, వాడి బూతుకూతలు వినలేక, జనం హాహాకారాలు చేస్తూ భయంతో పారిపోతారు. అంతటి మహానంద సరస్వతి గారు కూడా ఆ క్షుద్రనీచ కూసే ఎన్ని బూతులు వినాల్సి వస్తుందో అని భయపడి పారిపోయారు.

చెడు వినవద్దు, చెడు చూడవద్దు, చెడు మాట్లాడ వద్దు. బయట గాని, టి.వి.లో గాని, సినిమాలలో గాని………

జీవితాలు నాశనమవుతాయి. సమాజం భ్రష్టు పట్టి పోతుంది.

అలాగే…..

నిర్మాతలూ! బాధ్యతగా ప్రవర్తించండి. చెడు చూపకండి, టి.వి. కార్యక్రమాలలో గాని, చలనచిత్రాలలో గాని…..

అలాగే……

ప్రభుత్వాలూ! బాధ్యతగా చట్టాలు తీసుకు రండి. మన సంస్కృతి, సంప్రదాయాలను పరిరక్షించండి.

సమాజాన్ని కలుషితం చెయ్యకండి.

***************

పంచపదులలో- శ్రీమద్రామాయణ కావ్యం -19

2026-03-23T18:57:00.010+05:30

పంచపదులలో- శ్రీమద్రామాయణ కావ్యం -19

బాలకాండ

దినవహి సత్యవతి

18 వ సర్గ

దశరథ సుతుల జననము, విశ్వామిత్రుని ఆగమనం...

283.

దశరథుడు అశ్వమేధయాగం పూర్తిగావించెను,

పత్నులగూడి యాగదీక్షా నియమాలు పాటించెను,

భృత్య, బల, వాహనాలతో అయోధ్య ప్రవేశించెను,

అనంతరం పుత్రకామేష్టి యాగము పూర్తిచేసెను,

దేవతలు హవిర్భాగములు గైకొని వెడలిరి, సత్య!

284.

ఆహూతులైన రాజులెందరో యాగానికి వచ్చిరి,

తగువిధంగా దశరథుని చేత పూజింపబడిరి,

అనంతరం వారు వసిష్టునికి నమస్కరించిరి,

పిదప అయోధ్యనుండి స్వస్థలాలకు తరలిరి,

ఆయా రాజుల సైన్యాలు ఆనందంతో ప్రకాశించె, సత్య!

285.

దశరథుడు, రాజులందరకూ వీడ్కోలు పలికెను,

పిదప సద్బ్రాహ్మణులతో అయోధ్య ప్రవేశించెను,

ఋష్యశృంగుడు, భార్య శాంతతో, స్వస్థలమునకేగెను,

రోమపాదుడు పరివారంతో వారిననుసరించెను,

దశరథుడు, పుత్రోత్పత్తికై వేచుచు, సుఖానయుండె, సత్య!

286.

యజ్ఞము పూర్తై ఆరు ఋతువులు గడచెను,

సుమారు సంవత్సరము పూర్తికావచ్చెను,

పండ్రెండవ మాసమైన చైత్రమాసము వచ్చెను,

పునర్వసు నక్షత్రయుక్త నవమి తిథి వచ్చెను,

నాడు ఐదుగ్రహములు ఉచ్ఛ స్థానమందుండె, సత్య!

287.

సూర్యుడాదినమున మేషరాశియందుండెను,

కుజుడాదినాన మకరరాశియందుండెను,

గురుడానాడు కర్కాటకరాశియందుండెను,

శుక్రుడాదినమున మీనరాశియందుండెను,

శని, తులారాశిలోనూ, ఉచ్ఛస్థానములందుండిరి, సత్య!

288.

గురుచంద్రులొకటైన కర్కాటక లగ్నమందున,

సకల జగన్నాథుడూ సర్వలోక నమస్కుడైన,

సర్వలక్షణ సంపన్నుడు, విష్ణ్వంశసంభూతుడైన,

ఇక్ష్వాకు వంశవర్థనుడు, మహాభాగ్యవంతుడైన,

రాముడిని కుమారునిగా పొందెను కౌసల్య, సత్య!

289.

రామునితో కౌసల్య దేవమాతవలె ప్రకాశించెను,

కైకేయి, భరతుడను, పుత్రునికి, జన్మనిచ్చెను,

అతడు విష్ణువుయొక్క నాల్గవభాగమైయుండెను,

సత్యపరాక్రముడు, సద్గుణ సంపన్నుడైయుండెను,

సుమిత్ర, లక్ష్మణ శత్రుఘ్నులకు జన్మనిచ్చెను సత్య!

290.

రాముడు, పునర్వసునక్షత్ర కర్కాటకలగ్నమందు,

భరతుడు, పుష్యమీనక్షత్ర మీనలగ్నమునందు,

లక్ష్మణుడు, ఆశ్లేషనక్షత్ర కర్కాటకలగ్నమందు,

శత్రుఘ్నుడునూ అదే నక్షత్రాన అపరాహ్ణమందు,

విష్ణ్వంశసంభూతులై, భువిలో నరులై, జన్మించిరి, సత్య!

291.

సమస్త గుణవంతులు, అనురూపులైనవారు,

ఉత్తరాభాద్ర, పూర్వాభాద్ర తారాకాంతిగలవారు,

బుద్ధిమంతులు, సౌందర్యవంతులైన నలుగురు,

దశరథ పత్నులకు సుతులుగా జనించినారు,

అట్టి తరుణాన నింగినుండి పుష్పవర్షం కురిసె, సత్య!

292.

అపుడు గంధర్వులు మధురగానము చేసిరి,

అప్సరసలు అద్భుతముగా నాట్యము చేసిరి,

ఇంద్రాదిదేవతలు దుందుభులను మ్రోగించిరి,

ప్రజలంతా ఉత్సాహంగా ఉత్సవంలో పాల్గొనిరి,

వీధులన్నియూ జనముతో క్రిక్కిరిసియుండె, సత్య!

293.

పురవీధులు నట, నర్తకాదులతో నిండిపోయెను,

వివిధ వాద్య, నాటకధ్వనులు మిన్నుముట్టెను,

వందిమాగధుల స్వరధ్వనులు మిన్నంటెను,

దశరథమహారాజు అందరికీ కానుకలిచ్చెను,

బ్రాహ్మణులకు, గోవులు ఇత్యాదులు, దానమొసగె, సత్య!

294.

కౌసల్యసుతునికి రాముడను నామమిడి,

కైకేయిసుతునికి భరతుడని నామమిడి,

సుమిత్ర యొక సుతునికి లక్ష్మణుడని పేరిడి,

రెండవ సుతునికి శత్రుఘ్నుడని నామమిడి,

వసిష్ఠ మహర్షి, నలుగురకూ, నామకరణం చేసె, సత్య!

295.

దశరథసుతులకు జాతకర్మలు చేయబడెను,

అన్నప్రాశన, ఉపనయన సంస్కారాలు జరిగెను,

చౌలాది సంస్కారాలు యథాకాలాన జరిగెను,

దశరథుడు, బ్రాహ్మణులకు రత్నాలు దానమిచ్చెను,

బ్రాహ్మణ, పౌర, జానపదులకు సంతర్పణలు చేసె, సత్య!

296.

దశరథసుతులు జ్ఞానసంపన్నులు, వేదవేత్తలు,

లోకక్షేమమందు ఆసక్తులు, సద్గుణ శోభితులు,

తేజోవంతులు, దీర్ఘాలోచన చేయగల సమర్థులు,

తప్పు పనులు చేయుటకు సిగ్గిలువారు, శూరులు,

పుత్రులగాంచి దశరథుడు సంతుష్టాంతరంగుడయ్యె, సత్య!

297.

జ్యేష్ఠుడైన రాముడు ధ్వజమువలె సర్వోన్నతుడు,

ధనుర్వేదంలో శ్రద్ధాళుడు, తండ్రికి ప్రీతిపాత్రుడు,

నిర్మల చంద్రునివలె సర్వలోకులకు యిష్టుడు,

బ్రహ్మవలె సర్వప్రాణుల ఆదరం పొందినవాడు,

గజాశ్వరథములపైనుండి పోరాడ సమర్థుడు, సత్య!

298.

లక్ష్మణుడు సంపదలను వృద్ధి పొందించువాడు,

అన్న, రాముడిపై అత్యధిక స్నేహం కలవాడు,

అన్నకై ప్రాణాలు సైతము అర్పించగలవాడు,

తమ్ముని తోడులేకుంటే నిద్రించలేడు రాముడు,

తమ్ముడులేకున్న భోజనం చేయకుండె రాముడు, సత్య!

299.

కౌసల్య, కైకల సుతులు రాముడు, భరతుడు,

సుమిత్ర కుమారులు లక్ష్మణుడు, శత్రుఘ్నుడు,

రామునికి ప్రియమైన సోదరుడు లక్ష్మణుడు,

భరతునికి ప్రియమైన సోదరుడు శత్రుఘ్నుడు,

రామ, లక్ష్మణ, భరత, శత్రుఘ్నులాదర్శ సోదరులు, సత్య!

300.

దశరథుడు పురోహితాదులతో కూడియుండెను,

కుమారుల వివాహవిషయం చర్చించుచుండెను,

అంతలో ద్వారపాలకుడచటకు అరుదెంచెను,

విశ్వామిత్రుని రాకను దశరథునికి తెలిపెను,

దశరథుడు, విశ్వామిత్రునికి ఎదురేగెను, సత్య!

301.

విశ్వామిత్రమహర్షి గొప్ప తపఃసంపన్నుడు,

కఠినవ్రతములెన్నియో ఆచరించువాడు,

దశరథుడతనిగాంచి ప్రఫుల్లవదనుడైనాడు,

కౌశికునికి అర్ఘ్యపాద్యాదులిచ్చి పూజించినాడు,

అంత విశ్వామిత్రుడు, ఉపస్థితుల, కుశలమడిగె, సత్య!

302.

మహర్షిరాక అమృత ప్రాప్తివంటిదియనె,

నీళ్ళులేని చోట వర్షం కురియుటవంటిదనె,

పోగొట్టుకొన్న వస్తువు దొరుకుటవంటిదనె,

సంతానహీనునకు పుత్రుడు జన్మించుటయంతనె,

వృద్ధి సమమైన మోదమిచ్చెనని దశరథుడనె, సత్య!

303.

దశరథుడు, కౌశికుని, ప్రీతిగా స్వాగతించెను,

అతని రాకకుగల కారణము తెలుపుమనెను,

అతడి కోర్కెనూ, తీర్చు మార్గమునూ చెప్పుమనెను,

సత్పాత్రుడౌ మహర్షిని కలియుట అదృష్టమనెను,

జన్మసఫలమై, జీవితం సుజీవితమైనదనె, సత్య!

304.

రాజర్షి బిరుదు కౌశికుని శక్తిని సూచించుననె,

మహర్షికౌశికుడు తనకు సర్వదా పూజ్యుడనె,

మహర్షి రాక తనకు ఆశ్చర్యజనకమైనదనె,

మహర్షి దర్శనం పుణ్యక్షేత్ర సమతుల్యమనె,

తనకు పవిత్రత చేకూర్చెనని దశరథుడనె, సత్య!

305.

మహర్షి వచ్చిన కార్యమును తెలుపుమనెను,

ఆజ్ఞారూపమగు అనుగ్రహము చేయుమనెను,

కార్యసాధనకై తాను సిద్ధంగాయుంటిననెను,

కార్యమేదైనా తెలుపగ సందేహించవలదనెను,

మహర్షి తనకు దైవసముడని దశరథుడనె, సత్య!

306.

కౌశికుని రాకతో అభ్యుదయం లభించెననెను,

మహర్షి రాకచే కల్గిన ధర్మమెంతో గొప్పదనెను,

దశరథుడట్లు వినయపూర్వకముగా పలికెను,

దశరథుని పల్కులు శ్రోతలకు సంతసమాయెను,

మహర్షియునూ, దశరథుని పల్కులకు ఆనందించె, సత్య!

******

మాతృత్వం -5

2026-03-23T17:48:00.021+05:30

మాతృత్వం - 5

సి.హెచ్.ప్రతాప్

బిడ్డ నిద్రించడానికి తరచుగా ఏడ్చేవాడు. హర్షిత తన ఆఫీస్ పనులు, ఇంటి పనుల ఒత్తిడిలో ఒక్కోసారి విసిగిపోయేది. లలితకు ఆ బిడ్డ అలవాటయ్యాడు. ఒక రాత్రి, బిడ్డ ఏడుస్తుండగా, హర్షిత పక్క గదిలో ఫోన్ మాట్లాడుతోంది. లలిత నెమ్మదిగా బిడ్డ దగ్గరికి వచ్చి, తన తల్లిదండ్రులు పాడిన ఒక పాత జానపద లాలిపాటను పాడుతూ, బిడ్డను నిద్రపుచ్చింది.

పాట విన్న బిడ్డ శాంతంగా నిద్రలోకి జారుకున్నాడు. అదే సమయంలో గదిలోకి వచ్చిన హర్షిత, లలిత తన బిడ్డకు అంత సన్నిహితంగా లాలిపాట పాడటం చూసి సహించలేకపోయింది. లలిత ముఖంలో ఆ సమయంలో కనిపించిన నిజమైన మమకారం, హర్షిత మనసులో అపనమ్మకాన్ని పెంచింది.

హర్షిత నిప్పులు చెరిగే చూపులతో లలిత వైపు చూసింది. "ఈ పాట ఎక్కడిది లలితా? నా బిడ్డకు నా పాటలే అలవాటు కావాలి. నువ్వు ఇలా మమకారాన్ని పెంచుకుంటే భవిష్యత్తులో సమస్యలు వస్తుంది. మీరు కేవలం పని చేయాలి, తల్లి పాత్రను కాదు!"

లలిత వణికిపోయింది. ఆమె కన్నీళ్లను బలవంతంగా ఆపుకుంటూ, "క్షమించండి మేడం. బిడ్డ ఏడుపు విని తట్టుకోలేకపోయాను. ఇంకెప్పుడూ ఇలా చేయను," అని దాదాపు వేడుకున్నట్లుగా అంది.

రోజులు గడిచే కొద్దీ, లలిత ఆ ఇంట్లో ఉండటం హర్షితకు ప్రాణం పోయినంత పనిగా మారింది. ఒక రోజు, బిడ్డను నిద్రపుచ్చడానికి లలిత ప్రయత్నిస్తుండగా, ఆ దృశ్యాన్ని చూసిన హర్షితకు ఒక్కసారిగా కోపం కట్టలు తెంచుకుంది. తన బిడ్డపై మరొకరు అంతలా మమకారం చూపడం ఆమెకు అవమానకరంగా అనిపించింది.

హర్షిత ఉగ్రంగా పలికింది: "లలితా! ఇక చాలు! నువ్వు రేపే ఈ ఇంటి నుంచి వెళ్లిపోవాలి."

లలిత షాక్‌కు గురై, తన చివరి ఆయుధం తీసినట్టుగా అంది: "నేను ఇప్పుడే వెళ్లలేను మేడం. మాకు రెండేళ్ల ఒప్పందం ఉంది."

ఆ మాట వినగానే హర్షితకు రక్తం మరిగినట్లైంది. రుషి తన నుంచి రహస్యాన్ని దాచాడని ఆమెకు అప్పుడే అర్థమైంది. కోపంతో ఊగిపోయిన హర్షిత, లలితను బలవంతంగా పట్టుకుని, ఆమెను గుమ్మం వైపు తోసేసింది. లలిత దీనంగా బిడ్డ వైపు చూస్తూ, తన నిస్సహాయతను వ్యక్తం చేసింది. "నువ్వు ఆ ఒప్పందంతో నన్ను బెదిరిస్తున్నావా? వెళ్లు! నా కళ్ల ముందు నుంచి పో!" అంటూ హర్షిత ఆమెను గట్టిగా నెట్టి, తలుపును బలంగా మూసేసింది. లలిత తన దుస్తులు, సంచితో పాటు ఇంటి బయట నిస్సహాయంగా నిలబడిపోయింది.

ఒక రోజు, లలిత బిడ్డను జోల పాడుతూ నిద్రపుచ్చుతున్నప్పుడు, ఆ దృశ్యాన్ని చూసిన హర్షితకు ఒక్కసారిగా కోపం కట్టలు తెంచుకుంది. ఆమె పక్కనున్న మాతృత్వపు వాత్సల్యాన్ని తట్టుకోలేకపోయింది. ఇది తన బిడ్డ! మరొకరు అంతలా మమకారం చూపడం ఆమెకు అవమానకరంగా అనిపించింది.

హర్షిత అధికారిక స్వరంతో పలికింది: "లలితా! ఇక చాలు. నువ్వు రేపే ఈ ఇంటి నుంచి వెళ్లిపో."

లలిత ఒక్కసారిగా షాక్‌కు గురైంది. ఆమె నెమ్మదిగా అంది: "నేను ఇప్పుడే వెళ్లలేను మేడం. మాకు ఒప్పందం ఉంది."

హర్షిత కళ్ళల్లో తీవ్రమైన ఆగ్రహం కనిపించింది. "ఒప్పందమా? నీ మమకారాన్ని నా బిడ్డపై చూపించడానికి నువ్వు ఒప్పందం గురించి మాట్లాడుతున్నావా?" ఆమె మరింత బిగ్గరగా అరిచింది. "నువ్వు ఈ క్షణమే బయటికి వెళ్లాలి!"

లలిత భయం భయంగా, "నేను రెండేళ్లు ఉంటానని సార్‌తో ఒప్పందం చేసుకున్నాను..." అని నోరు తెరవబోయింది. ఆ మాట వినగానే హర్షితకు రక్తం మరిగినట్లైంది. రుషి తన నుంచి రహస్యాన్ని దాచాడని ఆమెకు అప్పుడే అర్థమైంది.

ఆగ్రహంతో ఊగిపోయిన హర్షిత, లలితను బలవంతంగా పట్టుకుని, ఆమెను గుమ్మం వైపు తోసేసింది. లలిత దీనంగా బిడ్డ వైపు చూస్తూ ఉండిపోయింది. "నువ్వు ఆ ఒప్పందంతో నన్ను బెదిరిస్తున్నావా? వెళ్లు! నా కళ్ల ముందు నుంచి పో!" అంటూ హర్షిత ఆమెను గట్టిగా నెట్టి, తలుపును బలంగా మూసేసింది. లలిత తన దుస్తులు, సంచితో పాటు ఇంటి బయట నిస్సహాయంగా నిలబడిపోయింది.

హర్షిత చేత బలవంతంగా ఇంటి నుంచి గెంటివేయబడిన లలిత, ఆ రాత్రి అంతా ఎక్కడ ఉండాలో తెలియక కుంగిపోయింది. తన ఒంట్లోంచి పుట్టిన బిడ్డను రెండు సంవత్సరాలు చూసుకుంటానని రుషితో చేసుకున్న ఒప్పందం, మరియు ఆ ఒప్పందానికి విరుద్ధంగా హర్షిత ప్రవర్తించిన తీరు ఆమెను తీవ్రంగా బాధించాయి. ఆమెలో అవమానం, మాతృత్వపు మమకారం రెండూ పెనుగులాడాయి. తన తమ్ముడి భవిష్యత్తు కోసం చేసుకున్న ఈ త్యాగం తనకు ఇంత దారుణమైన అనుభవాన్ని మిగిల్చిందని ఆమె రోదించింది.

న్యాయం కోసం పోరాడాలని ఆమె నిశ్చయించుకుంది. వెంటనే, తన పాఠశాల ఉపాధ్యాయ వృత్తిలో పరిచయమున్న ఒకరి సహాయంతో, ఆమె న్యాయ సలహాదారు, శ్రీమతి అనూరాధను సంప్రదించింది.

***

సద్గుణాల విశిష్టత

2026-03-23T17:40:00.002+05:30

సద్గుణాల విశిష్టత

సి.హెచ్.ప్రతాప్

క్షాంతిశ్చేత్ కవచేన కిం? కిమరిభిః క్రోధోస్తి చేత్ దేహినాం?
జ్ఞాతిశ్చేదనలేన కిం? యది సుహృద్దివ్యౌషధైః కిం ఫలమ్?
కిం సర్పైర్యది దుర్జనాః? కిము ధనైర్విద్యా నవద్యా యది?
వ్రీడా చేత్ కిము భూషణైః? సుకవితా యద్యస్తి రాజ్యేన కిమ్?

భర్తృహరి విరచిత నీతిశతకంలోని ఈ శ్లోకం మానవ స్వభావంలోని లోపాలను, సద్గుణాల విశిష్టతను ఎంతో తార్కికంగా వివరిస్తుంది. మనిషి తన రక్షణ కోసం, అలంకారం కోసం బాహ్య వస్తువులపై ఆధారపడుతుంటాడు. కానీ నిజమైన రక్షణ, నిజమైన సౌందర్యం మనిషి అంతరంగంలోనే ఉంటాయని ఈ శ్లోకం ఉద్ఘాటిస్తుంది. మనిషికి క్షమాగుణం లేదా సహనం అనేది ఉంటే అతనికి విడిగా లోహంతో చేసిన కవచం అవసరం లేదు. కవచం శరీరాన్ని గాయాల నుండి రక్షిస్తే, క్షమ అనేది మనిషి వ్యక్తిత్వాన్ని, మనశ్శాంతిని క్రోధాగ్ని నుండి రక్షిస్తుంది. సహనం ఉన్న వ్యక్తి ఎదుటివారి విమర్శలను, ఆవేశాలను తట్టుకుని నిలబడగలడు. అదేవిధంగా, ఒక వ్యక్తిలో కోపం ఉంటే అతనికి బయట శత్రువులతో పనిలేదు. అతనిలోని క్రోధమే అతనికి అతిపెద్ద శత్రువుగా మారి, అతని విచక్షణను హరించి సర్వనాశనం చేస్తుంది.

బంధువులతో విరోధం ఉంటే అది అగ్ని కంటే ప్రమాదకరమైనది. అగ్ని శరీరాన్ని దహిస్తే, జ్ఞాతులతో లేదా బంధువులతో వచ్చే కలహాలు మనసును, వంశ గౌరవాన్ని దహిస్తాయి. అలాగే మంచి మిత్రుడు ఉన్నవాడికి దివ్యౌషధాలతో పనిలేదు. ఒక మంచి స్నేహితుడు ఇచ్చే ధైర్యం, సలహా మనిషిని మానసిక, శారీరక కృంగుబాటు నుండి కాపాడతాయి. దుర్జనులు లేదా చెడ్డవారు పక్కన ఉంటే విషసర్పాల భయం అవసరం లేదు, ఎందుకంటే పాము కంటే ప్రమాదకరంగా దుర్జనులు వెన్నుపోటు పొడుస్తారు. అదేవిధంగా, ఒక వ్యక్తి వద్ద దోషరహితమైన విద్య ఉంటే అతనికి వేరే ధనంతో పనిలేదు. విద్య అనేది ఎప్పటికీ తరిగిపోని, ఎవరూ దొంగిలించలేని శాశ్వత సంపద. అది మనిషికి గౌరవాన్ని, జీవనోపాధిని రెండింటినీ ప్రసాదిస్తుంది.

మంచి నడవడిక లేదా లోక నిందకు భయపడే గుణం (వ్రీడ) ఉన్నవారికి నగలు, అలంకారాలు అవసరం లేదు. వారి శీలమే వారికి అసలైన ఆభరణం. అలాగే మంచి కవితా శక్తి లేదా సృజనాత్మకత ఉన్నవాడికి రాజ్యం ఏలడం వల్ల వచ్చే సుఖం కంటే మిన్నగా ఆనందం లభిస్తుంది. ఈ శ్లోకం ప్రతి వాక్యంలోనూ ఒక గొప్ప పోలికను చూపిస్తూ మనిషి తనను తాను ఎలా మలచుకోవాలో బోధిస్తుంది. బాహ్యమైన సంపదలు, ఆయుధాలు కేవలం తాత్కాలికమైనవని, అంతర్గత గుణాలే శాశ్వతమైనవని భర్తృహరి ఇక్కడ స్పష్టం చేశాడు. సమాజంలో మనిషి తన ఉనికిని చాటుకోవడానికి ఆడంబరాలు ప్రదర్శించడం కంటే, పైన చెప్పిన సద్గుణాలను పెంపొందించుకోవడమే శ్రేయస్కరం.

నేటి ఉరుకుల పరుగుల జీవితంలో సహనం అనేది ఒక అరుదైన గుణంగా మారుతోంది. చిన్న విషయాలకే ఆవేశపడటం, క్రోధంతో నిర్ణయాలు తీసుకోవడం వల్ల కుటుంబాలు, బంధాలు విచ్ఛిన్నమవుతున్నాయి. భర్తృహరి చెప్పినట్లు క్షమను కవచంలా ధరిస్తే అనేక అనర్థాలను నివారించవచ్చు. విద్యను కేవలం ఆర్థిక లాభాల కోసం కాకుండా, సంస్కారం కోసం అభ్యసించాలి. సంస్కారవంతమైన విద్య మనిషికి వినయాన్ని ఇస్తుంది, ఆ వినయమే సమాజంలో గుర్తింపును తెస్తుంది. వ్యక్తిత్వ వికాసం అంటే కేవలం వేషధారణ మార్చుకోవడం కాదు, ఆలోచనా విధానాన్ని ఉన్నతంగా మార్చుకోవడమే నిజమైన వికాసం.

ఈ శ్లోక సారాన్ని జీర్ణించుకున్న వ్యక్తి ఏ పరిస్థితిలోనూ చలించడు. కష్టాలు వచ్చినప్పుడు సహనంతో, సుఖాలు వచ్చినప్పుడు వినయంతో ఉంటాడు. తనలోని లోపాలను శత్రువులుగా గుర్తించి వాటిని సరిదిద్దుకుంటాడు. బాహ్య అలంకారాల కంటే శీలమనే ఆభరణానికి ప్రాముఖ్యతనిస్తాడు. భర్తృహరి సందేశం కేవలం అప్పటి కాలానికే కాదు, ఏ కాలానికైనా అనుసరణీయమైనది. మనిషి తన అంతరంగ శక్తులను గుర్తించి, సద్గుణాల బాటలో నడిచినప్పుడే జీవితం సార్థకమవుతుంది. ఆత్మగుణమే మనిషికి అసలైన బలం, బలగం. అదే అతనికి లోకంలో తిరుగులేని కీర్తిని సంపాదిస్తుంది.

సత్య ధర్మ జీవన మార్గం

2026-03-23T17:33:00.007+05:30

సత్య ధర్మ జీవన మార్గం

సి.హెచ్.ప్రతాప్

సత్యేన రక్ష్యతే ధర్మః విద్యా యోగేన రక్ష్యతే।
మృజయా రక్ష్యతే రూపం కులం వృత్తేన రక్ష్యతే॥

మహాభారతంలో ధృతరాష్ట్రునికి హితవు పలికిన పరమజ్ఞాని విదురుడు. కురుసభలో పాండవులకు జరుగుతున్న అన్యాయాన్ని ఎదిరించి, ధర్మాన్ని నిలబెట్టాలని కోరిన మహనీయుడు. విదురుడు బోధించిన నీతులు 'విదురనీతి' పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందాయి. పైన పేర్కొన్న శ్లోకం మానవ జీవితంలోని నాలుగు ముఖ్యమైన అంశాలను ఎలా కాపాడుకోవాలో అత్యంత సరళంగా, స్పష్టంగా వివరిస్తుంది. సత్యం ద్వారా ధర్మం, సాధన ద్వారా విద్య, పరిశుభ్రత ద్వారా రూపం, మంచి ప్రవర్తన ద్వారా వంశ గౌరవం రక్షించబడతాయని ఈ శ్లోకం యొక్క అంతరార్థం. ఈ నాలుగు సూత్రాలు కేవలం ప్రాచీన కాలానికే కాదు, ఆధునిక సమాజానికి కూడా దిక్సూచిలా పనిచేస్తాయి.

మొదటి పాదంలో "సత్యేన రక్ష్యతే ధర్మః" అని విదురుడు పేర్కొన్నాడు. ధర్మం అంటే కేవలం పూజలు, పునస్కారాలు కావు; అది న్యాయం, బాధ్యత మరియు సత్ప్రవర్తనల సమాహారం. ఈ ధర్మం నిలబడాలంటే సత్యం అనే పునాది అవసరం. అబద్ధంపై నిర్మించిన ఏ ధర్మమైనా ఎక్కువ కాలం నిలవదు. వ్యక్తి తన మాటలో, చేతలో సత్యాన్ని పాటించినప్పుడే అతను చేసే ధర్మకార్యాలకు విలువ ఉంటుంది. సత్యం కష్టంగా అనిపించినా, అది దీర్ఘకాలంలో వ్యక్తికి రక్షణ కవచంలా నిలుస్తుంది. సత్యం లేని చోట ధర్మం గతి తప్పి, సమాజంలో అశాంతికి దారితీస్తుంది.

రెండవ అంశం "విద్యా యోగేన రక్ష్యతే". ఇక్కడ యోగం అంటే నిరంతర సాధన లేదా అభ్యాసం. ఒక వ్యక్తి ఎంతటి మేధావి అయినా, తాను నేర్చుకున్న విద్యను నిరంతరం అభ్యసించకపోతే అది క్రమంగా విస్మరణకు గురవుతుంది. పదును పెట్టని ఆయుధం ఎలా తుప్పు పడుతుందో, సాధన లేని విద్య కూడా అలానే నిరర్థకమవుతుంది. విద్య అనేది నిరంతర ప్రవాహం వంటిది. చదువు పూర్తయిన తర్వాత కూడా కొత్త విషయాలను తెలుసుకోవడం, పాత జ్ఞానాన్ని పునశ్చరణ చేసుకోవడం వల్లనే ఆ విద్య ప్రకాశిస్తుంది. జ్ఞానం సంపాదించడం ఒక ఎత్తైతే, దానిని నిరంతర సాధనతో నిలబెట్టుకోవడం మరొక ఎత్తు.

మూడవది "మృజయా రక్ష్యతే రూపం". మృజ అనగా పరిశుభ్రత లేదా శుచిత్వం. బాహ్య సౌందర్యం కేవలం ఆభరణాల వల్ల రాదు, అది శారీరక పరిశుభ్రత వల్లనే నిలుస్తుంది. అయితే విదురుని ఉద్దేశంలో ఈ శుచిత్వం కేవలం శరీరానికే పరిమితం కాదు. మనసులో ఉండే స్వచ్ఛత కూడా ముఖంలో ఒక ప్రత్యేకమైన తేజస్సును ఇస్తుంది. ఆలోచనలు స్వచ్ఛంగా ఉన్నప్పుడు వ్యక్తిత్వం అందంగా కనిపిస్తుంది. దురాలోచనలు, అసూయ వంటి మలినాలు మనసును ఆవహిస్తే, అది బాహ్య రూపంపై కూడా ప్రభావం చూపుతుంది. కాబట్టి అంతర్గత మరియు బాహ్య శుచిత్వం మనిషి రూపానికి అసలైన అలంకారాలు.

చివరిగా "కులం వృత్తేన రక్ష్యతే". ఒక వంశం లేదా కుటుంబం యొక్క గౌరవం వారు కలిగి ఉన్న సంపదపై కాకుండా, ఆ కుటుంబ సభ్యుల నడవడికపై ఆధారపడి ఉంటుంది. వృత్తం అంటే సదాచారం లేదా మంచి ప్రవర్తన. గొప్ప వంశంలో పుట్టినంత మాత్రాన ఎవరికీ గౌరవం రాదు. ఆ వ్యక్తి చేసే పనులు, అనుసరించే విలువలే అతని కుటుంబానికి కీర్తిని లేదా అపకీర్తిని తెస్తాయి. పెద్దలను గౌరవించడం, ఇతరులకు సహాయం చేయడం, క్రమశిక్షణతో జీవించడం వంటివి సదాచారంలో భాగం. సంపద పోయినా తిరిగి సంపాదించవచ్చు కానీ, ప్రవర్తన వల్ల పోయిన వంశ గౌరవం మళ్లీ రాదు.

నేటి ప్రపంచంలో ఈ విదురనీతి అమలు ఎంతో ఆవశ్యకమైనది. ప్రస్తుత కాలంలో చాలామంది బాహ్య అలంకారాలకు, తాత్కాలిక లాభాలకు ప్రాముఖ్యత ఇస్తున్నారు. కానీ శాశ్వతమైన కీర్తిని ఇచ్చేవి సత్యం, సాధన మరియు సదాచారం మాత్రమేనని మనం గుర్తించాలి. విద్యార్థులు నిరంతర అభ్యాసాన్ని, సామాన్యులు సత్యాన్ని, ప్రతి ఒక్కరూ సత్ప్రవర్తనను అలవరచుకోవాలి. విదురుడు చెప్పిన ఈ నాలుగు స్తంభాలపై మన జీవితాన్ని నిర్మించుకుంటే, అది అత్యంత దృఢంగా మరియు గౌరవప్రదంగా ఉంటుంది. మనిషిని మహోన్నతుడిగా నిలబెట్టేది ఆస్తులు కావు, ఆచారాలేనని గ్రహించడమే నిజమైన విజ్ఞానం.

***

మనసులు కలిసిన శుభవేళ

2026-03-23T17:33:00.002+05:30

మనసులు కలిసిన శుభవేళ

సి.హెచ్.ప్రతాప్

రాహుల్ మరియు సుప్రియల వివాహం జరిగి మూడు సంవత్సరాలు పూర్తయింది. ఇద్దరూ ఉన్నత విద్యావంతులు, నగరంలోని ప్రముఖ సంస్థలలో బాధ్యతాయుతమైన ఉద్యోగాలు చేస్తున్నారు. వివాహమైన కొత్తలో వారి జీవితం ఒక అందమైన కావ్యంలా సాగింది. ఒకరి ఇష్టాయిష్టాలను మరొకరు గౌరవించుకుంటూ, వీలు చిక్కినప్పుడల్లా విహారయాత్రలకు వెళ్తూ ఎంతో సంతోషంగా ఉండేవారు. కానీ కాలక్రమేణా ఆ మధురానుభూతుల స్థానంలో చిన్నపాటి విభేదాలు చోటుచేసుకోవడం మొదలైంది. ఉదయం నిద్రలేవడం దగ్గరి నుండి రాత్రి పడుకునే వరకు ప్రతి విషయంలోనూ తగాదాలు నిత్యకృత్యమయ్యాయి. వంట గదిలో సాయం చేయడం, ఇంటి ఖర్చుల నిర్వహణ, సెలవు దినాల్లో ఎక్కడికి వెళ్లాలనే విషయాలపై వారి మధ్య వాదోపవాదాలు పెరిగిపోయాయి. పని ఒత్తిడి కారణంగా ఇద్దరూ అలసిపోయి ఇంటికి రావడం వల్ల ఓపిక నశించి, చిన్నపాటి అసహనం కూడా పెద్ద గొడవలకు దారితీసేది. ఒకప్పుడు గంటల తరబడి ముచ్చటించుకునే ఆ దంపతులు, ఇప్పుడు కేవలం అవసరమైన మాటలకే పరిమితమయ్యారు. ఒకరి అభిప్రాయాన్ని మరొకరు గౌరవించడం కంటే, తమ వాదనే సరైనదని నిరూపించుకోవాలనే పట్టుదల వారిలో పెరిగింది. పడకగదిలో పంచుకునే ఆనందం కంటే, పరస్పర విమర్శలు చేసుకోవడమే ఎక్కువైపోయింది. అన్యోన్యంగా ఉండాల్సిన ఆ దాంపత్య బంధంలో అపార్థాలు అనేవి ఒక విషవృక్షంలా విస్తరిస్తూ, వారి మధ్య ఉన్న మధురమైన అనుబంధాన్ని క్రమక్రమంగా హరించివేస్తున్నాయి. మనసు విప్పి మాట్లాడుకునే సమయం లేకపోవడం, ఒకరినొకరు తక్కువ చేసి చూడటం వంటి కారణాలు వారి మధ్య దూరాన్ని మరింత పెంచాయి.

సుప్రియ మనసులో ఒక రకమైన అసంతృప్తి మొదలైంది. రాహుల్ తన భావాలను అస్సలు పట్టించుకోవడం లేదని, తను ఎంత కష్టపడి ఇల్లు సదురుతున్నా అతనికి కనీస గుర్తింపు లేదని ఆమె బాధపడేది. మరోవైపు రాహుల్ ఆవేదన వేరుగా ఉండేది. ఆఫీసులో ఒత్తిడిని భరించి ఇంటికి వస్తే, సుప్రియ చిన్న చిన్న విషయాలకే గొడవ పడుతోందని, తను ఏమి చేసినా ఆమెకు తృప్తి కలగడం లేదని అతను భావించేవాడు. మాట మాట పెరిగి అపార్థాలు కొండంతలయ్యాయి. ఒకే ఇంట్లో, ఒకే మంచంపై ఉన్నా వారి మధ్య ఒక అదృశ్యమైన నిశ్శబ్ద గోడ పెరిగిపోయింది. ఒకరి ముఖం ఒకరు చూసుకోవడమే కష్టంగా మారింది. ఆమె పడుతున్న శ్రమను రాహుల్ కేవలం బాధ్యతగా మాత్రమే చూడటం ఆమెను మరింత కృంగదీసింది. తన మనసులోని మాటలను పంచుకోవాలని ప్రయత్నించినప్పుడల్లా రాహుల్ వాటిని సాకులుగా కొట్టిపారేయడం ఆమెలో నిరాశను నింపింది. అటు రాహుల్ సైతం తన వృత్తిపరమైన సవాళ్లను అర్థం చేసుకునే సహనం సుప్రియకు లేదని, ఆమె కేవలం తన సమస్యలనే పెద్దవిగా చూస్తోందని లోలోపల మధనపడేవాడు. ఇద్దరి మధ్య పెరిగిన ఈ కమ్యూనికేషన్ గ్యాప్ వల్ల చిన్నపాటి అభిప్రాయభేదాలు కూడా తీవ్రమైన మానసిక సంఘర్షణకు దారితీశాయి. ఒకరినొకరు ఓదార్చుకోవాల్సిన సమయంలోనే పరస్పరం విమర్శించుకోవడం వల్ల వారి మధ్య ఉన్న ఆత్మీయత ఆవిరైపోయింది. ప్రతిరోజూ ఏదో ఒక కారణంతో మొదలయ్యే వాదోపవాదాలు వారి మధ్య ఉన్న ప్రేమని మరుగున పడేసి, కేవలం అహంకారాల పోరాటంగా మిగిలిపోయింది.

ఒక శనివారం సాయంత్రం, బయటకు వెళ్లే విషయంలో మొదలైన చిన్న చర్చ పెద్ద వివాదంగా మారింది. సుప్రియ ఆవేశంతో, "నువ్వు ఎప్పుడూ నన్ను అర్థం చేసుకోవు, నీకు నీ పనే ముఖ్యం" అని కన్నీళ్లతో అరిచింది. దానికి రాహుల్ అంతే కోపంతో, "అసలు నేనే తప్పు చేస్తున్నానా? నీకు కావాల్సింది ఏమిటో నీకైనా తెలుసా?" అని గట్టిగా సమాధానం ఇచ్చాడు. ఆ రాత్రి వారిద్దరి మధ్య మాటలు పూర్తిగా ఆగిపోయాయి. రాహుల్ హాలులోని సోఫాపై పడుకుంటే, సుప్రియ గదిలో తలుపు వేసుకుని ఏడుస్తూ నిద్రపోయింది. ఆ ఇల్లు నిశ్శబ్దంతో నిండిపోయింది. ఆ క్షణంలో వారిద్దరి మధ్య ఉన్న అనురాగం కంటే ఆవేశమే పైచేయి సాధించింది. తమ మధ్య ఉన్న ప్రేమను గుర్తుచేసుకోవడం కంటే, ఎదుటివారి లోపాలను ఎత్తి చూపడమే లక్ష్యంగా ఆ వాదన సాగింది. సుప్రియ తన మనసులోని వేదనను వ్యక్తపరచాలని ప్రయత్నిస్తే, రాహుల్ దానిని తన వ్యక్తిత్వంపై దాడిగా భావించి ప్రతిఘటించాడు. బయట ప్రపంచం నిశ్చలంగా ఉన్నా, వారి మనసులలో మాత్రం అలజడి రేగుతూనే ఉంది. కన్నీళ్లు ఆరని కళ్ళతో సుప్రియ, అసహనంతో రగిలిపోతున్న రాహుల్ ఒకరికొకరు శత్రువులలా మారిపోయారు. పంచుకోవాల్సిన సంతోషాలు ఆ రాత్రి అపార్థాల సుడిగుండంలో కలిసిపోయాయి. ఆ ఇంట్లోని గోడలు కూడా వారి మధ్య పెరిగిన ఈ అగాధాన్ని చూసి మూగబోయినట్లు అనిపించాయి. ఏ చిన్న మాట అయినా ఆ నిశ్శబ్దాన్ని బద్దలు కొడుతుందేమో అన్నట్లుగా గాలి కూడా ఆగిపోయినట్లు తోచింది. తమ వైవాహిక జీవితం ఇలాంటి క్లిష్ట పరిస్థితుల్లోకి చేరుతుందని వారు ఎప్పుడూ ఊహించలేదు.

ఈ పరిణామాలన్నింటినీ వారి పక్కింటిలో ఉండే శ్యామ్ గారు గమనిస్తూనే ఉన్నారు. ఆయన రాహుల్ తండ్రికి ప్రాణమిత్రుడు, జీవితంలో ఎన్నో ఎత్తుపల్లాలను చూసిన అనుభవశాలి. మరుసటి రోజు ఆదివారం ఉదయం ఆయన ఆ దంపతులిద్దరినీ తన ఇంటికి రమ్మని ఆహ్వానించారు. ఇద్దరికీ వేడి వేడి టీ ఇచ్చి, పక్కన కూర్చోబెట్టుకుని ప్రశాంతంగా మాట్లాడటం మొదలుపెట్టారు. "మీ ఇద్దరి మధ్య గొడవలు జరుగుతున్నాయంటే దానర్థం మీలో ప్రేమ లేదని కాదు. మీకు ఒకరిపై ఒకరికి విపరీతమైన ప్రేమ ఉంది కాబట్టే ఆశలు, ఆ ఆశల నుండి కోపాలు పుడుతున్నాయి. మీ సమస్య ప్రేమలో లేదు, మీరు మాట్లాడుకునే విధానంలో ఉంది" అని సున్నితంగా చెప్పారు. వారి ముఖాల్లోని నిరాశను చూసి ఆయన మనసు చలించింది. ఒకరిపై ఒకరికి ఉన్న ఫిర్యాదులను పక్కన పెట్టి, ఎదుటివారి కోణంలో ఆలోచించమని ఆయన హితవు పలికారు. అపార్థాలు అనేవి గోడల వంటివని, అవి పెరిగే కొద్దీ మనుషుల మధ్య దూరం పెరుగుతుందని వివరించారు. ఈ వయస్సులో వచ్చే చిన్నపాటి అహంకారాలు జీవితాంతం పశ్చాత్తాపానికి గురిచేస్తాయని హెచ్చరిస్తూ, వైవాహిక బంధాన్ని నిలబెట్టుకోవడానికి కావలసిన ఓర్పు మరియు నేర్పు గురించి ఎంతో హృద్యంగా వివరించారు. ఒకరి మాటను మరొకరు అర్థం చేసుకోకుండా కేవలం సమాధానం చెప్పడం కోసమే వినడం వల్ల కలిగే అనర్థాలను ఆయన సోదాహరణంగా వివరించారు. వారిలో ఉన్న కోపాన్ని తగ్గించి, ఒకరి విలువ మరొకరికి తెలిసేలా ఆయన చేసిన ఆ సంభాషణ వారి మనసులను కదిలించింది. అనుబంధాలను ఎలా కాపాడుకోవాలో తన జీవిత అనుభవాల ద్వారా శ్యామ్ గారు వారికి స్పష్టంగా వివరించారు.

ఆయన వారికి ఒక చిన్న ఉదాహరణ చెప్పారు. "ఒక పడవ ప్రయాణించాలంటే రెండు ఈతకర్రలు సమానంగా పనిచేయాలి. ఒకరు ముందుకు లాగుతూ, మరొకరు వెనక్కి నెడితే ఆ పడవ గమ్యం చేరదు సరే కదా, ఉన్నచోటే గుండ్రంగా తిరుగుతుంది. మీ జీవితం కూడా అంతే. మీలో ఎవరు గెలవాలి? భర్త గెలవాలా లేక భార్య గెలవాలా?" అని ప్రశ్నించారు. ఇద్దరూ సమాధానం చెప్పలేక తలవంచుకున్నారు. శ్యామ్ గారు నవ్వి, "మీ ఇద్దరిలో ఎవరు గెలిచినా ఓడిపోయేది మాత్రం మీ బంధమే. ఎవరు సరైనవారో నిరూపించడం కాదు ముఖ్యం, ఎవరు ఎలా అర్థం చేసుకోవాలో తెలుసుకోవడమే ముఖ్యం" అని హితవు పలికారు. సంసారం అనే ప్రయాణంలో అహానికి తావు ఉండకూడదని, ఒకరి లోపాలను మరొకరు భర్తీ చేసుకున్నప్పుడే ఆ బంధం పరిపూర్ణమవుతుందని ఆయన వివరించారు. గెలుపోటముల కోసం ప్రాకులాడే ఆట కాదు ఇది, ఒకరికొకరు తోడుగా ఉంటూ జీవితాంతం సాగించాల్సిన సుదీర్ఘ యాత్ర అని హితబోధ చేశారు. చిన్నపాటి పొరపాట్లను భూతద్దంలో చూస్తూ కాలం గడపడం కంటే, ఒకరికొకరు ఇచ్చే చిన్నపాటి గౌరవం ఎంతో గొప్ప మార్పును తెస్తుందని చెప్పారు. మనుషుల మధ్య అగాధాలు పెరగడానికి కారణం మాటలు తక్కువై అపార్థాలు ఎక్కువ కావడమేనని గుర్తుచేశారు. ఈ మాటలు వింటున్న రాహుల్, సుప్రియలకు తమ పొరపాట్లు ఒక్కొక్కటిగా గుర్తుకువచ్చాయి. ఒకరిని ఒకరు కించపరచుకోవడం వల్ల తాము ఎంత విలువైన సమయాన్ని వృధా చేస్తున్నామో వారికి అర్థమైంది. శ్యామ్ గారి అనుభవ పాఠాలు వారిలో కొత్త ఆలోచనలను రేకెత్తించాయి. తమ మధ్య ఉన్న ప్రేమని మళ్ళీ చిగురింపజేసుకోవాలనే తపన వారి కళ్లలో స్పష్టంగా కనిపించింది. ఆ క్షణంలో వారిద్దరి మనసుల్లోని మొండితనం కరిగిపోయి, ఒకరికొకరు అవసరమనే భావన బలంగా నాటుకుంది.

ఆయన వారికి ఒక చిట్కా చెప్పారు. ప్రతిరోజూ రాత్రి పది నిమిషాల పాటు ఒకరినొకరు అడ్డుకోకుండా వినాలి. విమర్శలు చేయకూడదు, కేవలం వినాలి. రాహుల్ తన ఆఫీసు ఇబ్బందులు చెబితే సుప్రియ వినాలి, సుప్రియ తన ఒంటరితనాన్ని చెబితే రాహుల్ వినాలి. మొదటి రోజు ఆ ప్రయత్నం కొంచెం వింతగా అనిపించినా, క్రమంగా వారు ఒకరి అంతరంగాన్ని మరొకరు అర్థం చేసుకోవడం మొదలుపెట్టారు. రాహుల్ పడుతున్న శ్రమను సుప్రియ గుర్తించింది, సుప్రియ కోరుకుంటున్న చిన్న చిన్న సంతోషాలను రాహుల్ తెలుసుకున్నాడు. తప్పు ఎవరిదైనా "క్షమించు" అని చెప్పడంలో మొహమాటం పడకూడదని నిర్ణయించుకున్నారు.

నెల రోజుల తర్వాత ఆ జంట మళ్లీ శ్యామ్ గారి ఇంటికి వెళ్లారు. ఈసారి వారి ముఖాల్లో చిరునవ్వు, కళ్లలో ఒకరిపై ఒకరికి ఉన్న నమ్మకం కనిపించాయి. సుప్రియ నవ్వుతూ, "అంకుల్, మేము ఒకరినొకరు మార్చడానికి ప్రయత్నించడం మానేశాం, బదులుగా ఒకరినొకరు అర్థం చేసుకోవడం నేర్చుకున్నాం" అని చెప్పింది. రాహుల్ ఆమె చేతిని నొక్కుతూ తల ఊపాడు. దాంపత్యంలో చిన్నపాటి అలజడులు సహజం, కానీ వాటిని అపార్థాల సుడిగుండాలుగా మార్చుకోకూడదు. ప్రేమతో కూడిన సంభాషణ, సహనంతో కూడిన వినికిడి మాత్రమే ఏ బంధాన్నైనా చిరకాలం నిలబెడతాయి. ఒకరి లోపాలను ఎత్తి చూపడం కంటే, ఒకరి బలాలు ఒకరు గుర్తించడం వల్ల వారి మధ్య ఆత్మీయత రెట్టింపయ్యింది. గతంలో జరిగిన పొరపాట్లను మర్చిపోయి, వర్తమానంలో ఒకరికొకరు తోడుగా ఉండటమే నిజమైన సుఖమని వారు గ్రహించారు. ఆఫీసు ఒత్తిడి ఉన్నప్పటికీ, ఇంటికి రాగానే ఆ సమస్యలను పక్కన పెట్టి ఒకరి కోసం ఒకరు సమయం కేటాయించడం అలవాటు చేసుకున్నారు. ఇద్దరి మధ్య పెరిగిన ఈ అవగాహన వారి ఇంటి వాతావరణాన్ని ప్రశాంతంగా మార్చింది. ఒక చిన్న మాట లేదా ఒక చిన్న సహాయం కూడా బంధాన్ని ఎంతగా బలపరుస్తాయో వారికి అర్థమైంది. అహంకారాన్ని వీడి అనురాగంతో మలిచిన ఈ కొత్త ప్రయాణం వారి జీవితంలో సరికొత్త కాంతిని నింపింది. శ్యామ్ గారి హితబోధ కేవలం సలహాగా మిగిలిపోకుండా, వారి జీవితాల్లో ఒక గొప్ప మార్పుకు నాంది పలికింది. ఇప్పుడు వారి మధ్య ఉన్నది కేవలం ఆకర్షణ మాత్రమే కాదు, ఒకరి ఆత్మను మరొకరు గౌరవించే పరిణతి చెందిన ప్రేమ. ఈ మార్పు చూసి శ్యామ్ గారు కూడా ఎంతో తృప్తి చెందారు.

శ్యామ్ గారికి కృతజ్ఞతలు తెలిపి బయటకు వస్తూ రాహుల్ ఇలా అన్నాడు, "సుప్రియా, మన మధ్య ఎన్ని గొడవలు వచ్చినా సరే, మనం మనసు విప్పి మాట్లాడుకోవడం మాత్రం ఎప్పుడూ ఆపకూడదు. ఎందుకంటే, మాట్లాడటం ఆగిపోయిన చోట ప్రేమే కాదు, ప్రాణం కూడా ఊపిరాడక ఇబ్బంది పడుతుంది. నీ మనసు నాలో ఉన్నంత వరకు, నా మాట నీకు తోడుగా ఉన్నంత వరకు మన మధ్య ఏ గోడలు ఉండవు. ఈ చిన్నపాటి అపార్థాల వల్ల మనం ఎంతటి విలువైన సమయాన్ని వృధా చేసుకున్నామో ఇప్పుడు నాకు అర్థమవుతోంది. మనమిద్దరం ఒకరికొకరు ప్రతిబింబాలం కావాలి కానీ, ఒకరినొకరు శాసించే వ్యక్తులం కాకూడదు. ఇకపై మన ఇంట్లో మౌనం కేవలం ప్రశాంతత కోసమే ఉండాలి తప్ప, ఒకరిపై ఒకరికి ఉన్న కోపం వల్ల రాకూడదు. నీ కళ్లలో నీరు చూసినప్పుడు నాలో కలిగే బాధ కంటే, నా అహంకారం నాకు పెద్దదిగా అనిపించడం నేను చేసిన అతిపెద్ద తప్పు. ప్రతి చిన్న విషయాన్ని చర్చించుకుందాం, ఒకరి ఇష్టాయిష్టాలను గౌరవించుకుందాం. మన బంధం ఒక గట్టి పునాదిపై నిర్మించబడాలి అంటే అది కేవలం పరస్పర విశ్వాసం మరియు సంభాషణ ద్వారానే సాధ్యం. మనం కలిసి నడిచే ఈ ప్రయాణంలో ఎదురయ్యే ముళ్ళను ప్రేమతో తొలగించుకుందాం. సుప్రియా, నీవే నా ప్రపంచం మరియు నీ సంతోషమే నా గమ్యం అని నేను ఈ క్షణం నుండి మనస్ఫూర్తిగా ఒప్పుకుంటున్నాను. మన మధ్య ఉన్న ఈ కొత్త వెలుగు మన జీవితాంతం ఇలాగే ప్రకాశించాలని నేను కోరుకుంటున్నాను.

***