అచ్చంగా తెలుగు

శ్రీథరమాధురి - 143

2026-05-23T19:24:00.000+05:30

శ్రీథరమాధురి - 143

(పూజ్య శ్రీ వి.వి.శ్రీథర్ గురూజీ అమృత వాక్కులు)

మాతృదేవోభవ...

పితృదేవోభవ...

- తైత్తరీయ ఉపనిషత్తు

వేదాలు మాతాదేవోభవ, పితాదేవోభవ అనలేదు. మాతృ, పితృ అన్న పదాలను వాడాయి. మన వంశానికి అమ్మానాన్న ప్రతినిధులు. వారి పట్ల మనం చూపే గౌరవం పూర్వీకులకు వెళ్తుంది. పితృదేవతలు వారి ద్వారా పనిచేస్తారు. కాబట్టి వారి మాటలు చర్యలు, కోరికలు అన్నీ మీ పితృదేవతలవి. వారు అంతర్గతంగా పితృదేవతలచే మార్గనిర్దేశం చేయబడతారు. అందుకే వారి ఆలోచనలు, చర్యలు, కోరికలకు అంత ప్రాధాన్యత ఉంటుంది.

***

మీ తల్లి లేక తండ్రి మీకు ఏదైనా ఒక ఆస్తిని లేదా ధనాన్ని ఇస్తే దానిని తిరస్కరించకండి. స్వీకరించండి. తద్వారా మీకు పితృ కటాక్షం కలుగుతుంది. వారి దీవెనలు మీకు ఆ రూపంలో అందుతాయి.

తల్లిదండ్రులు వారి కూతురు లేదా కొడుకుకు సహాయం చేయడానికి ముందుకు వచ్చిన కొన్ని సందర్భాలు నాకు తెలుసు. పిల్లలు వారికి ఆ ధనం లేక ఆస్తి వద్దని అన్నారు. మీరు మాకు చదువును, జీవితాన్ని ఇచ్చారు. అంతే చాలు అన్నారు.

వారి వాదన తప్పు. తల్లిదండ్రుల యొక్క ఋణం మీరు ఎన్నడూ తీర్చుకోలేరు. మీరు వారికి భారంగా మారుతున్నారని మీరు భావించకూడదు. ఒకవేళ వారు మీకు ఏదైనా ఇచ్చేందుకు ముందుకు వస్తే, మీరు దాన్ని తీసుకుని, తగిన విధంగా ఉపయోగించుకునేందుకు గానూ ముందు తరాలకు దానిని అందించాలి.

మీ తల్లిదండ్రులు ఏమిచ్చినా ఎన్నడూ దానిని తిరస్కరించకండి. ఒకవేళ మీరు తిరస్కరిస్తే మీ పితరులు లేక పూర్వీకులు మీ నిర్ణయంతో సంతోషంగా ఉండరు.

పదప్రహేళిక – మే – 2026

2026-05-23T19:14:00.000+05:30

పదప్రహేళిక – మే – 2026

దినవహి సత్యవతి

గమనిక: ఈ పజిల్ సరిగ్గా పూరించి, తమ అడ్రస్, ఫోన్ నెంబర్ తో సహా మొట్టమొదట మాకు ఈమెయిలు (books.acchamgatelugu@gmail.com) చేసిన ముగ్గురు విజేతలకు ప్రతి నెలా 'అచ్చంగా తెలుగు' పత్రిక రచయతలకు పంపే పుస్తకాలు బహుమతిగా పంపడం జరుగుతుంది. విజేతలను వచ్చేనెల ప్రకటిస్తాము. పూరించిన పజిల్ ని ఫోటో తీసి, ఈ ఈమెయిలు కు పంపగలరు.

మే ప్రహేళిక విజేతలు:

కె.శారద

జాకీర్ హుస్సేన్

నాగేశ్వర రావు

సరైన సమాధానాలు పంపినవారు:

తాడికొండ రామలింగయ్య

RAS శాస్త్రి

రామవరపు గిరిజా శంకర రావు

అనురాధ సాయి జొన్నలగడ్డ

సమీర దత్త

PV రాజు

సోమశిల శ్రీనివాసరావు

మధు తల్లాప్రగడ

మంజుల దత్త

మోహనరావు ద్రోణంరాజు

వీరందరికీ అభినందనలు.

	1	2		3	4
5							6

7			8			9
		10
					11
12				13		14	15

		16
	17				18

ఆధారాలు

అడ్డం

1. శుష్కించు (3)

3. కత్తి మీద చారలు (4)

7. పంటలోని చెత్త (3)

8. గుర్రము వీపు పై మోసే బరువు(3)

9. ఈ జంతువు అరుపు – ఒక ఆంగ్ల మాసం (2)

12. అనుక్రమము (4)

13. వానబొట్టు(2)

14. ప్రఖ్యాత చిత్రకారులు (2)

17. ఎలుక (4)

18. క్షయ రోగము (3)

నిలువు

2. కాడి మోసెడి ఎద్దు (3)

4. కంబళి (4)

5. దుష్టుడు (4)

6. ఆవుయొక్క శిరః ప్రదేశము (4)

10. అన్నము (3)

11. అన్యురాలు (5)

12. కత్తి పిడి (3)

15. సముద్రము (3)

16. దూలాలు లేని ఇల్లు (2)

శివం-135

2026-05-23T10:31:00.000+05:30

శివం-135

(శివుడే చెబుతున్న కథలు)

రాజ కార్తీక్

(కుండన్న కథ చెబుతున్నాడు కార్తికేయుడు కథలో కుండన్న కోసం వాళ్ళ అమ్మ రావడం , వారిద్దరూ తమ గురించి తెలుసుకోవడం , తప్పిపోయిన చిన్నప్పటి బాబే కుండన్న అని కథలో నేను చెప్పిన ఆనవాళ్ళకి తగ్గట్టుగా తెలుసుకోవడం, కార్తికేయుడు చెప్పే కథలో తల్లి కొడుకులిద్దరూ నా కోసం ఎదురు చూడటం

)

{నేను అనగా శివుడు }

కార్తికేయుడు మాటల్లో కథ కొనసాగుతుంది

హరసిద్ధ మహారాజు ఎవరో పండితులతో చర్చలలో నిమగ్నమై ఉన్నాడు .. కానీ అతగాడి మనసు ఆ చర్చల పైన ఫలవంతంగా దృష్టి నిలబడటంలెదు.. దానికి కారణం.. కార్తికేయుడు మాకు చెబుతున్న కథ తనకి కూడా స్మరణకి ఏదో ఒక జ్ఞాపకం లాగా పదేపదే గోచరిస్తూనే ఉంది.. తనకి బుద్ధి నిమగ్నం కావట్లేదని మరొక రోజు చర్చలు సాగిద్దామని అందరినీ వీడ్కోలు చెప్పి సాగనంపి ఇలా అనుకోసాగాడు

"ఒక్క మహాదేవుడే నాకోసం వచ్చి నన్ను ఎంతో తరింప చేశాడు.. అలాంటిది మహాదేవుడు విష్ణు దేవుడు బ్రహ్మదేవుడు త్రిమాతలు వీరందరూ కార్తికేయని కోసం కదలి వచ్చారా.. అతగాడు ఎంత అదృష్టవంతుడు కాకపోతే సమాధి స్థితిలో ఉండి..

సృష్టిని రాసిన బ్రహ్మకే తను రాసిన కథ చెబుతున్నాడు..

సృష్టిని పాలించే విష్ణువుకే తన పాత్రలతో లాలన చూపుతున్నాడు

సృష్టిని లయము చేసే పరమేశ్వరుడికే తన హృదయం లయమయ్యే విధంగా కథను చెబుతున్నాడు

శక్తినిచ్చే పార్వతి మాతకే.. తన కథనంతో ఉత్సాహం కల్పిస్తున్నాడు

జ్ఞానం ఇచ్చే సరస్వతి మాతకే.. తన కథలతో తన యొక్క జ్ఞాన ప్రవాహాన్ని చూపుతున్నాడు

అన్నిటికీ మించి అన్ని ఐశ్వర్యాలు ఇచ్చే లక్ష్మీ మాత చేత ఆశీర్వాదం పొంది ఆమె మనసుని రంజింప చేస్తున్నాడు..

ఇదంతా నిజమా లేక కార్తికేయుడు మీద అత్యంత ప్రేమతో నాకు కలుగుతున్న మానసిక భ్రమల? సాటి కళాకారుడు పై నాకున్న అభిమానం వల్ల కలుగుతున్న చర్యల ? ఏది ఏమైనా నిజంగా ఇవి బ్రమలైన.. త్రిమూర్తులు త్రి మాతలు గోచరిస్తున్న ఈ భ్రమలు ఎంత అద్భుతంగా ఉన్నాయి.. లేదు బహుశా నిజమయ్యే ఉంటాయి.. మహాదేవుడు నాకేమైనా చెప్పబోతున్నాడా ? తండ్రి మహాదేవ! కుంభన్న .. ఏది ఏమైనానో.. మీరు నాకు అప్ప చెప్పిన విధంగానే పాలన కొనసాగిస్తున్నాను.. అతగాడికి అతను అడిగిన భూమిని ఇవ్వవలసిందిగా నా మనసులో ఉంది కానీ రాజ్య నియమాల రాజ్య రాజ్యాంగ దృష్ట్యా మాత్రమే నేను ప్రవర్తించాను.. అందుకే రాజుగా కాకుండా ఒక సోదరుడు లాగా కొంత పైకం కూడా తనకి నేను ఇచ్చాను.. నా పట్ల ఏమన్నా తప్పులుంటే క్షమించండి మహదేవ , కార్తికేయుడు గడువులోపు ఆ నియమాన్ని పూర్తిగా సంతృప్తి పరచాలని కళాకారులకు దక్కవలసిన భూమిని వాళ్లే చేజిక్కించుకోవాలని మనస్ఫూర్తిగా నేను కూడా కోరుకుంటున్నాను , అలా చేయలేని పక్షంలో రాజుగా నేను నెలకి ఎంతో కొంత జీతం తీసుకుని.. నా స్వార్జీతంతో భూమిని కొనుగోలు చేసి కొంతకాలానికి కళాకారులకు నేను అప్పగిస్తాను , అదే నా మనసులో మాట, అదే నేను కళాకారుల కోసం వేద్దాం అనుకున్న బాట "

అంటూ నిద్రలోకి జారుకున్నాడు

నేను " నాకు తెలుసు హర సిద్ధ! నీవు స్వచ్ఛమైన వాడివి అవసరమైతే కళాకారుల కోసం నీ సొంత భూమి అయినా ఇస్తావు కానీ.. రాజ్య నియమాలకు వ్యతిరేకంగా నువ్వేమి చేయమని నాకు తెలుసు, ఇందులో నీ తప్పు ఏమీ లేదు , కేవలం వినోదం కోసం మాత్రమే నేను ఈ లీలలు చేయసాగాను, కార్తికేయుడు యొక్క అపరిమితమైన భక్తి ను తన రచనలలో చూశాను, తను నా మీద రాసిన బాల రామ బాల హనుమ కథ నన్ను ఎంతోగాను ఆకట్టుకుంది, ఎప్పుడూ జ్ఞానంలో ఉండే నన్ను ఇతగాడి కథలోని భావం నన్ను ధ్యాన భగ్నుడిని చేసింది, నన్నే కాదు విష్ణుమూర్తి సైతం, బ్రహ్మదేవుడు సైతం తమ పాత్రలని భక్తి కోసం వాడుకున్న తీరు వారికి అవి భక్తులు తమపై రాసిన కీర్తనలు వలె గోచరించాయి .. అందుకే ఎన్నో కల్పాలు నుండి సృష్టి కోసం ఉన్న మేము ఒక చిన్న వినోదం చేద్దామని అది నా కోరిక మేరకు అందరము పూనుకున్నాము.. నీకు గోచరిస్తున్నవన్నీ సత్యమే.. నీకు అలా గోచరించడానికి కూడా ఒక కారణం కలదు.. నీవు ఎలా అగ్నిపరీక్షకి గురి అయ్యావు.. మన కార్తికేయుడు అలా మంచు పరీక్షకి గురి అవ్వబోతున్నాడు.. అతగాడి మాటలకి గురువా గురువా అంటూ నన్ను పిలిచే పిలుపులకి.. అతను చెప్పే కథలకి నా మనసు డమరుకం వలె ఘన ఘన మోగుతుంది.. ఇతగాడి కల్పనా శక్తి అమోఘం.. నిన్ను ఎట్లా రాజ్యానికి రాజుని చేశానో... అలానే ఇతగాడిని కళ లకి రాజు గా చేస్తాను.. కదా కథనం మాతలు దర్శకత్వంలో ఇతగాడిది అందే వేసిన చెయ్యి, అతగాడు మలిచిన పాత్రలు లో నా పాత్ర ప్రవర్తించిన తీరు చూసి నేను కూడా ఆశ్చర్యపోయాను నేను అక్కడ ఉన్నా కూడా అచ్చం అలానే చేసే వాడిని కదా అని అనుకున్న సందర్భాలు కోకొల్లలు.. బాల హనుమంతుడిని బాల రాముడు శయన మందిరానికి తీసుకు వెళ్లిన కథలో .. నిజంగా నేను అనుకున్నాను నేను ఎందుకు బాల హనుమంతుడిని బాలరాముని దగ్గరికి తీసుకెళ్లలేకపోయానని.. ఎప్పుడు రాముడి నామాన్ని జపించే నాకు బాల రాముని బాల ఆంజనేయుని అలా కలిపి ఇంకా రామనామ మధురిమని అనుభవించలేకపోయాను.. బాల రాముని ఎత్తుకొని ఎందుకు ముద్దాడ లేకపోయానని చింత కలిగించాడు నాకు నీ సోదరుడు కార్తికేయుడు, కానీ వీడు కాలాంతకుడు .. నన్ను తొందరగా కరుణించట్లేదని నన్ను బానే దెప్పిపొడస్తున్నాడు పదేపదే, ఒకప్పుడు నీవు కూడా కర్మ అనే పేరు పెట్టి నాతో ఆడుకోవద్దు స్వామి అనేవాడివి. ఎంతైనా నీతో తిరిగాడు కదా , నీతో సహవాసం చేసి నీలాగే మాట్లాడుతున్నాడు కొన్నిసార్లు , కానీ తప్పుతుందా నీకు చెప్పినట్టు సమాధానం చెప్పాలి కదా, ఇక నీవన్న చెప్పేది కొద్దిగా గొప్ప విన్నావు, ఇతగాడి మమ్మల్ని చూసిన దగ్గరనుంచి సమాధి స్థితిలో ఉండి మేము లేరా నాయనా అన్నా కూడా లేవకుండా తనంతరాత్మతో మాకు సమాధానం చెబుతూనే ఉన్నాడు"

హర సిద్ధ " స్వామి మనవాడికి అసలే భావుకత ఎక్కువ, ఏ పాత్రలో కైనా అలా ఒదిగిపోతాడు నటించి చూపిస్తాడు, అట్లాంటిది సాక్షాత్తు మిమ్మల్ని అందరిని చూసిన తర్వాత అతని గుండె అతని మనసు ఆత్మను స్థితికి చేరి అతని సహజ లక్షణమైన కథ చెప్పటంతో మొదలుపెట్టి మీ అందరిని రంజింపజేస్తూ బ్రహ్మానందం పొందుతున్నాడు. అతగాడు తను చేసే పని నిజంగా దైవమని నమ్మి,

ఆ దైవం మీద రాసిన కథలు నమ్మి

ఆ దైవమే ఇతని నమ్మి,

ఆ పాత్రలే ఇతని నమ్మి ,

తన కళ్ళ ముందు నిజంగా దైవాన్ని సాక్షాత్కరించుకున్న కర్మయోగి తను "

నేను " అబ్బా మా వాడి గురించి చెబుతూ నువ్వు కూడా కవిత్వం రాస్తున్నావే ,"

హర సిద్ధ " ఊరుకో కుంభన్న ! నా మీద నీ ప్రేలా పనులు "

నేను " ప్రేలా పనులు కాదు ప్రేమా లాపనులు "

హర సిద్ధ " ఇంతకీ ఇప్పుడు ఎక్కడ దాక వచ్చింది"

నేను" అదిగో కుండన్న తన తల్లిని కలుసుకొని నేను తన స్నేహితుడిని చెప్పాడు తర్వాత ఏం జరగబోతుందో ఇంక మొదలెట్టంటే మిగిలిన కథ కూడా చెప్తాడు "

హర సిద్ధ " కథ చాలా బాగుంది స్వామి"

నేను " బాగుండ పట్టే కదయ్యా ! ఇతగాడి ముందు మేమందరము కూర్చొని కథలు వింటున్నాము "

హర సిద్ద" ఇతగాడికి కూడా శాశ్వత శివ సాయుజ్యం ఇవ్వండి చక్కగా మనం రోజు కథలు చెప్పుకోవచ్చు "

నేను " అలా ఇస్తే విష్ణు దేవుడు ఊరుకుంటాడా తన వైకుంఠనికి పంపించమని చెప్పని అంటాడు , బ్రహ్మదేవుడు బ్రహ్మ లోకానికి పంపించమని చెప్తాడు"

హర సిద్ద " పోనీలే గురువా! చక్కగా మూడు లోకాలకు తిరుగుతూ తన రాసుకున్న కథలు చెప్పుకుంటూ మిమ్మల్ని అల్లరింపజేస్తూ తాను తరిస్తాడు"

నేను " ఏమయో నువ్వు కూడా కార్తికేయలేక గురువా అని పిలుస్తున్నావు.. నీకు కూడా నా సాయూజ్య వరం ఉంది కదా, నీవు కార్తికేది ఇద్దరూ కలిసి అన్ని లోకాలి కి వెళ్లి రావాల్సి ఉంటుంది "

హర సిద్దు " తమరు ఎలా చెప్తే అలా మహాదేవ , మిమ్మల్ని ఇలా నవ్వు మొహంతో చూస్తుంటే నాకు చాలా ఆనందంగా ఉంది "

నేను " జరగబోయేది ఎంత రసవత్తరం గా ఉంటుందో చూడవయ్యా హరసిద్ద "

అంటూ హర సిద్దుడు నిద్రలో నుంచి మేలుకొన్నాడు..

ఇప్పటిదాకా వచ్చినది కలని మాత్రం అతడు అనుకోవట్లేదు.. ఎందుకంటే అది నేను అతనికి తెలియజేయటానికి కలను మాధ్యమంగా వాడుకున్నాను..

నేను " నీవు కథ మొదలు పెట్టు కార్తికేయ బ్రహ్మదేవుల వారు విష్ణుదేవుల వారు మీ త్రిమాతలు కథ ముగింపు కోసం ఎదురుచూస్తున్నారు "

కార్తికేయ " కుండన్న.. మనసు తన తల్లిని చూసినప్పుడు ఆనందంతో ఎలా అనిపించింది అంటే "

...

పుణ్యానికి పోతే పాపం ఎదురైనట్లు

2026-05-23T10:22:00.000+05:30

పుణ్యానికి పోతే పాపం ఎదురైనట్లు

కాశీవిశ్వనాథం పట్రాయుడు

ఒకరోజు సాయంత్రం మురళి తన ఇంటి వరండాలో కూర్చుని దినపత్రిక చదువుతున్నారు. పక్కనే మనవడు జున్నుబాబు బొమ్మలకు రంగులు వేస్తున్నాడు.

అంతలో మురళి స్నేహితుడు వెంకన్న ఆందోళనగా అక్కడికి వచ్చాడు.

"ఏమైంది వెంకన్నా? అంత ఆందోళనగా ఉన్నారు?" అని మురళి అడిగారు.

"ఏం చెప్పమంటారు మురళీ! ఈరోజు రాముడి కొడుకులు కిట్టు, చంటి స్నానానికని పెద్ద చెరువుకి వెళ్లారట. కిట్టు నీళ్లలో మునిగిపోతుంటే, ఈత సరిగ్గా రాని చంటి తన అన్నను కాపాడాలనే ఆత్రుతతో వెంటనే చెరువులోకి దూకేశాడట. అయితే, భయంతో కిట్టు తన తమ్ముడు చంటిని గట్టిగా పట్టుకోవడంతో ఇద్దరూ నీట మునిగిపోయారట.

ఈతగాళ్లు వచ్చేసరికి ఆలస్యమైంది..." అని వెంకన్న కన్నీటి పర్యంతమయ్యాడు.

మురళి దిగులుగా తల ఊపి, "సాయం చేయాలనే మంచి మనసు ఉండటం గొప్ప విషయమే వెంకన్నా. కానీ, పరిస్థితిని అంచనా వేయకుండా సాహసం చేయడం ప్రమాదకరం” అని వివరించారు తాతయ్య.

అది విన్న జున్నుబాబు ఆశ్చర్యంగా, "తాతయ్యా! ‘పుణ్యానికి పోతే పాపం’ అంటే ఏంటి?" అని అడిగాడు.

“ఎవరికైనా సహాయం చేసి తద్వారా సమస్యల్లో చిక్కుకునే సందర్భంలో ‘పుణ్యానికి పోతే పాపం ఎదురైంది’ అనే సామెత వాడుతారు. దీనికి సంబంధించి మహాభారతంలో ఒక చిన్న కథ ఉంది విను.

పూర్వం ఉదంకుడు అనే శిష్యుడు, తన గురువు కోరిక మేరకు గురుదక్షిణగా పౌష్య మహారాజు వద్దకు వెళ్లి కర్ణాభరణాలు అడుగుతాడు. మహారాజు అందుకు అంగీకరిస్తాడు. అతిథిగా వచ్చిన బ్రాహ్మణుడికి ఆతిథ్యమిస్తే మహాపుణ్యం కలుగుతుందని భావించి, ఉదంకుడిని భోజనానికి ఆహ్వానిస్తాడు పౌష్య మహారాజు.

భోజనం వడ్డించిన విస్తరిలో ఉదంకుడికి ఒక వెంట్రుక కనిపిస్తుంది. దానితో ఆగ్రహించిన ఉదంకుడు, మహారాజును 'నీవు గుడ్డివాడివవుదువు గాక' అని శపిస్తాడు. ఆ అకారణ శాపానికి పౌష్య మహారాజు కోపంతో, 'నీకు మంచి చేయాలనే ఉద్దేశంతో విస్తరి వేయిస్తే, పుణ్యానికి పోతే పాపం ఎదురైనట్లు నాకు శాపం ఇస్తావా? నీవు కూడా సంతానాన్ని కోల్పోదువు గాక' అని ప్రతి శాపం ఇస్తాడు. తర్వాత ఇద్దరూ బాధపడతారు.

అందుకే, ఏ మంచి పని చేయాలన్నా విచక్షణ, జాగ్రత్త చాలా అవసరం. ఇతరులకు సహాయం చేసేటప్పుడు కూడా తెలివితేటలతో వ్యవహరించాలి. పుణ్యానికి పోతే పాపం ఎదురవ్వడమంటే ఇదే" అని చెప్పారు మురళీ.

"అర్థమైంది తాతయ్యా! ఇకపై ఏ పని చేసినా ఆలోచించి చేస్తాను" అన్నాడు జున్నుబాబు

***

నేటి తరం ఒంటరి తనంలో కూరుకొని పోతున్నదా?

2026-05-23T10:06:00.000+05:30

నేటి తరం ఒంటరి తనంలో కూరుకొని పోతున్నదా?

(వ్యాసం )

టి. వి. యెల్. గాయత్రి.

ప్రస్తుతం ప్రపంచం మన అరచేతిలో ఇమిడిపోయింది. రోజు రోజుకూ సాంకేతిక విప్లవం క్రొత్త పుంతలు తొక్కుతోంది. A I దెబ్బతో ఏది నిజమో ఏది మాయయో తెలుసుకోలేని స్థితి. మొబైల్ ఫోన్లతో మనుషుల వైఖరిలో చెప్పలేనంత మార్పు కనిపిస్తోంది. స్మార్ట్ ఫోన్ సహాయంతో నేటి తరం ఇల్లు కదలకుండా ఎన్నో విద్యలు నేర్చుకుంటోంది. మానసికంగా తమని తాము సర్వతో ముఖంగా చైతన్యంగా ఉంచుకోవటంలో సఫలీకృతమవుతోంది.

కొన్ని లక్ష్యాలను ఏర్పరచుకొని వాటిని సాధించటం, ఇతరులపై ఆధారపడకుండా జీవిస్తూ స్వతంత్రంగా నిర్ణయాలు తీసుకుంటూ ముందుకు పోవటం లాంటివి నిజంగా ఉత్తేజకరమైన విషయాలు.

అయితే స్మార్ట్ ఫోన్, సోషల్ మీడియా ప్రభావంతో సానుకూలమైన ఫలితాలే వస్తాయనుకుంటే పొరబాటే అవుతుంది.

ప్రజలు బాహ్య ప్రపంచాన్ని వదిలేసి ఒంటరితనంలో కూరుకొని పోతున్నారు. స్మార్ట్ ఫోన్లు, సోషల్ మీడియా ప్లాట్ ఫార్మ్ లు మన జనుల శైలిని పూర్తిగా మార్చి వేశాయి.

ఫేస్ బుక్, ఇంస్టాగ్రామ్, వ్వాట్సాప్ వంటి యాప్స్ చాలా మంది స్నేహితులను అందిస్తున్నప్పటికీ నిజమైన అనుబంధాలు మనుషుల మధ్య సన్నగిల్లి పోతున్నాయనటం వాస్తవం.

కుటుంబ వ్యవస్థలో పెను మార్పులు సంభవించాయి. పూర్వం ఉమ్మడి కుటుంబాలు ఉండేవి. బంధువుల రాకపోకలు, పెద్దవాళ్లతో కలిసి ఉండటం వలన మనుషుల మధ్య పటిష్ఠమైన బంధం ఉండేది. దాని వలన ఒకరికొకరు అండగా ఉన్నారన్న భావన అందరిలో విశ్వాసాన్ని కలుగచేసేది.

నేడు అన్నీ న్యూ క్లియర్ కుటుంబాలు. ఎవరి పనుల్లో వాళ్లు బిజీగా ఉంటారు. తీరిక దొరికితే స్మార్ట్ ఫోన్ తో కాలక్షేపం. నేడు బిజీ షెడ్యూల్స్ లో కుటుంబ సభ్యులు ఒకరితో ఒకరు మాట్లాడుకోవటమే గగనమవుతోంది. దాంతో కుటుంబ సభ్యుల మధ్య అవగాహనా లోపంతో బంధాలు విచ్ఛిన్న మవుతున్నాయి. తల్లి దండ్రులకు బిడ్డలకు మధ్య, భార్యాభర్తల మధ్య దూరం పెరగటానికి ఇదొక ప్రధానమైన కారణమవుతోంది.

కుటుంబ సభ్యులనే కాదు నేటి తరం సమాజాన్ని కూడా మరచిపోయే పరిస్థితికి వచ్చింది. పక్కింట్లో ఏమి జరిగినా ఎవ్వరికీ తెలియదు. ఒకవేళ తెలిసినా ఎవ్వరూ పట్టించుకోరు. ఐలా అయితే నేటి తరానికి సంఘజీవనం అంటే ఎలా తెలుస్తుంది? నా లక్ష్యాలు, నా జీవితం అనే భావన కొంత వరకు వ్యక్తి అభివృద్ధికి తోడ్పడినా సామాజిక బంధాలపై మాత్రం పెద్ద దెబ్బే కొడుతోంది. ప్రస్తుతం విద్యార్థులు ర్యాంకుల కోసం నిరంతరం శ్రమించాల్సి రావటం, ఉద్యోగస్తులు తమ పనుల్లో తాము అనేక సవాళ్ళను ఎదుర్కోవలసి రావటంతో ఎంతో వత్తిడికి గురవుతున్నారు.

వ్యక్తిగత విజయాలు, డబ్బు మాత్రమే ప్రధానమైన. ఈ రోజుల్లో పరస్పర సంబంధాలకు ఎవ్వరూ విలువనివ్వటం లేదు. నేడు ఒంటరితనం అన్నది ఎక్కువ మందిని పీడిస్తున్న సమస్య. బలహీనమైన బంధాల మధ్య తమ భావాలను ఎవ్వరితోనూ పంచుకోకుండా కొంతమంది డిప్రెషన్ కు గురవుతున్నారు. అనేక ఆరోగ్యసమస్యలతో బాధపడుతూ ఒక్కోసారి ఆత్మహత్యలకు కూడా పాల్పడుతున్నారు.

ఇతరులతో మాట్లాడటం, స్నేహాలను , బంధుత్వాలను నిలుపుకోవటం ఒక నైపుణ్యం. ఆ నైపుణ్యాన్ని నేటి తరం కోల్పోతోంది. ఒంటరి తనం వలన కొంతమంది త్వరగా వ్యసనాల బారిన పడటం జరుగుతోంది.

మరి ఈ సమస్యలకు పరిష్కారాలే లేవా? ఉన్నాయి!

స్మార్ట్ ఫోన్ ను కాసేపు ప్రక్కన పెట్టి కుటుంబ సభ్యులతో గడపాలి. సాంస్కృతిక కార్యక్రమాల్లో, సేవా కార్యక్రమాల్లో పాల్గొంటూ సమాజానికి దగ్గరగా బ్రతకటం నేర్చుకోవాలి. ఎవరికి ఏ అవసరం వచ్చినా స్పందించటం కనీస ధర్మంగా భావించాలి. ఇంకా కుదిరితే వలసినంత సహాయాన్నందించాలి. పుస్తకాలు చదవటం, లలిత కళలను సాధన చేయటం లాంటివి ఒంటరి తనాన్ని దగ్గరికి చేరనివ్వవు. ప్రతి సమస్యను సానుకూల ధృక్పథంతో చూడటం అలవాటు చేసుకోవాలి.

ఎంతో చైతన్యవంతమైన నేటి తరం ఒంటరి తనాన్ని అనుభవిస్తున్నప్పటికీ దానిని అధిగమించే సామర్ధ్యాన్ని కలిగి ఉండే దిశగా అడుగులు వేయాలి. ఒంటరితనం మనుషులను బలహీనంగా మార్ఛకూడదు. ఎట్టి పరిస్థితులనైనా తట్టుకొని నిలబడ గలిగే మానసిక స్థైర్యాన్ని పెంపొందించుకోవాలి. భావోద్వేగాలను పంచుకొనే తోడు మనుషులకు ఎప్పుడూ అవసరం. సరియైన సంబంధాలతోనే జీవితం సజావుగా సాగుతుందని అందరూ తెలుసుకోవాలి.//

(సమాప్తం )

మధుర మధురము నీ మురళీ గానము

2026-05-23T10:05:11.165+05:30

మధుర మధురము నీ మురళీ గానము

విజయ రాజేశ్వర రావు

మధుర మధురము నీ మురళీ గానము

మురళీధరా మోహన వంశీ కృష్ణా

వినినంత జనులు మోహ పరవశులవుదురు,

అట్టి పరవశము ఉన్నది దేనిలోన ధ్వనిలోనా

ఆ మధురిమ నీ ఆధరములోనా నీ మాయలోనా

వినిపింపుము నా వంటి నిర్భాగ్యులకు సదా సర్వదా

జగన్నాథా కారుణ్య నిథామా పురుషోత్తమా

అమ్మ పెట్టిన వెన్న ముద్దలు తిని నీవు చేసిన అల్లరి కథలు

విన్నంత సేపు, నా మనము బృందావనములో

అటు ఇటు పరుగులు తీసినది, అట్టి పరవశములో

ఆనందమును గ్రోలి పెన్మత్తులో ఓలలాడినది

చిరుత ప్రాయమున నీవు దునిమిన రాక్షసులకు కూడా

మోక్ష మొసగితివట కదా కారుణ్య సింధు

అల్లరి వాడివని అనునిత్యము నీపై అపవాదములు వేసిన సర్వజనులు

కాళిందిని అణచి దానిని తరిమిన నీ ప్రతిభను ఏమందురు

వెన్న దొంగవని నీవు తిన్న చిన్న వెన్నముద్దల కొరకందురు

గోవర్ధన గిరిని ఏడు పగళ్ళు రాత్రులు మోసిన చిరుచేతులనేమందురు

అదియేమో నిన్ను నమ్మిన వారికి నిన్ను శరణన్న వారికి నీ భక్తులకు

నీ మొదటి ప్రసాదమన్నటులు తొలుత కష్టములను కడగండ్లను తనివితీర నిచ్చెదవు

పిచ్చివాడిని నేను, వెర్రి వాడను నేను, జ్ఞాన రహితుడను, పరీక్షల పేరిట

నీవు ఇచ్చు శ్రమకరములగు కర్మలకు నను రక్షించవలసినది కూడా నీవే కదా ప్రభూ

లేనిచో నిన్ను నమ్మిన వారికి ఓటములు తప్పవని

నిను దూషింతురు విమర్శకులు నిజముగా కృష్ణా

నిన్ను తలచనా నిన్ను వలచెదనా నిన్ను కొలిచెదనా

నాకు తెలియదు నీతో ఎట్లు ప్రవర్తించ వలెనో

వృద్ధుడ నైతిని నాలో అహంభావం ముగిసినది

నాలో ఏ భావము లేదు

నేను శూన్యమైన “తెల్లని కాగితాన్ని” దానిలో నీవు వ్రాయదలచినది వ్రాసుకో

గీయవలసినది చిత్రమును, గీతలను గీసుకో

నేనో మట్టిని దానిలో నేను అనే మకిల మట్టిభావం కడుగగా పోయింది

అదే నేను ఇప్పుడు శుభ్రమైన

కడిగిన ఇసుకను దీనిని నీ కరుణాగంగతో తడిపి

గుజ్జన గూళ్ళగా కట్టుకో ఆడుకో నీ పాదాల చెంత

నీ చేతిలో మెదిగిన నా జన్మ ధన్యము కన్నా

చేయుటకు పని లేదు, చేయు ఓపికా లేదు

నిష్క్రియా స్థితిలో నిష్కారణంగా తిని వసించుటకు

మనస్కరించుటలేదు వృథాగా

భూమికి భారమై జీవించుటకు ఇచ్చయు లేదు

మరల మరల జనించుటకు

నీ సేవకుడినైన నాకవసరం లేదు నీకది అవమానము

హరి హరి గోవిందా జయ ముకుందా మురారి

ముగియింపుమా చివరి అధ్యాయము

గోవింద హరే గోపాల హరే – రాధే ముకుంద హరే – రాధే గోపాల హరే

***

కనకదుర్గ ఐ.పి.ఎస్ -1

2026-05-23T09:54:00.000+05:30

కనకదుర్గ ఐ.పి.ఎస్ -1

(మినీ నవల)

టేకుమళ్ళ వెంకటప్పయ్య

సూర్యుడు అస్తమిస్తున్నాడన్న సంకేతంగా ఆకాశం ఎర్రబారింది. అది ఊరికి కాస్త దూరంగా ఉన్న రెసిడెన్షియల్ కాలనీ. దగ్గరలో ఉన్న సిమెంటుఫ్యాక్టరీ ఉద్యోగులకోసం అక్కడ చిన్నవీ పెద్దవీ కలిపి దాదాపు రెండువందల క్వార్టర్స్ దాకా ఉన్నాయి. దూరంగా ఫ్యాక్టరీ పొగగొట్టంలో నుండి వచ్చే దుమ్ము గాలివాటుగా కాలనీ మీద పడుతోంది.

"అబ్బబ్బా...ఏంటండీ బాబూ.. ఈ దుమ్ము? రోజూ మూడు పూటల చిమ్మినా ఇంకా దుమ్మే! ఛస్తున్నా అనుకోండి" అంది మాధవి.

"గొంగళిలో భోంచేస్తూ వెంట్రుకలు వస్తున్నాయి అన్నాట్ట వెనకటికెవరో! అలా ఉంది. మన బ్రతుకులే దుమ్ము ధూళి బ్రతుకులు. కోట్లు ఖర్చుపెట్టి కాలుష్య నియంత్రణ యంత్రాలు పెట్టాం అంటారే కానీ ఎప్పుడూ అవి పని చేసి చావవు. ఒక పని చెయ్. పొద్దునా సాయంత్రం చిన్న బెల్లంముక్కలు తింటూ ఉండు. మా ప్యాకింగ్ హవుస్‌లో రోజూ అందరికీ ఇస్తాం. దుర్గకు కూడా పెట్టు. దానికి అదే విరుగుడు" అన్నాడు రాఘవ.

"దుర్గ అంటే గుర్తొచ్చింది... ఏమండీ... వేలడంత లేదు అదీ.. చుట్టుప్రక్కల యిళ్ళల్లో ఉన్న పిల్లలతో తగాదాలు పడుతున్నాదండీ" అంది భర్తకు కాఫీ యిస్తూ.

"........."

"ఏంటండీ ఏమీ మాట్లాడరు….అందరికీ సర్ది చెప్పలేక సతమతమౌతున్నాను. మీకేం మగ మహారాజులు చక్కగా పొద్దున్నే డ్యూటీకి వెళ్తారు. హాయిగా సాయంత్రానికి వస్తారు. దాన్ని అల్లరి చేయవద్దని గట్టిగా చెప్పండి."

"ఎక్కడుంది యిప్పుడు?"

"ఒసేయ్ రాక్షసీ… రా! మీ నాన్న పిలుస్తున్నాడు. ఏ ముహూర్తాన కనక దుర్గ అని పేరుబెట్టారోగానీ.. మహానుభావా.. అది నిజంగా భద్రకాళే!" అని రెండు చేతులూ ఎత్తి దేవుడికి దణ్ణం పెట్టి "ఎక్కడున్నావే! రా! " అని గట్టిగా అరిచింది.

"అమ్మా..చెప్పు.. ఏమైంది?" అంటూ వచ్చింది.

"అమ్మా..దుర్గా! యిలారా!" అని పిలిచిన రాఘవ వళ్ళో కూర్చొ బెట్టుకొని "అల్లరి చేస్తున్నావా? తప్పు కదా!"

"ఏమిటీ.. అమ్మ అరుస్తోంది?"

"చూశారా! చూశారా! నిండా మూడేళ్ళు లేవు నిన్నూ.." అని వేలు చూపించి వంట గదిలోకి వెళ్ళింది.

"అమ్మలూ..ప్రక్క క్వార్టర్స్ పిల్లల్తో గొడవలు పడుతున్నావా?"

"నో..డాడీ.. వాడు… వాడు.. ప్రక్కింటి బుడుగున్నాడు కదా... వాడితో ఆడుకుంటున్నానా…. వాడు నన్ను లడ్డు పిల్ల.. లడ్డు పిల్ల అని పిలవడమే కాకుండా… అందరినీ అలా పిలవమని చెప్తున్నాడు"

"అప్పుడు నువ్వేం చేశావు?"

"నెత్తి మీద ఒక్కటిచ్చాను. దెబ్బకి ఏడుస్తూ వెళ్ళి వాళ్ళ అమ్మతో చెప్పాడు. వాళ్ళ అమ్మేమో మనింటికి తగదాకు వచ్చింది. నేనేమో నన్ను లడ్డు పిల్ల అన్నాడు అందుకే కొట్టాను అని చెప్పాను. దానికి ఆవిడ అంతమాత్రానికే చేయి చేసుకుంటారా జాగ్రత్త! మీ అమ్మాయిని అదుపులో పెట్టుకో! అని కోపంగా వెళ్ళిపోయింది." ఒక్కసారి తండ్రి కళ్ళల్లోకి చూసి "అమ్మైనా చెప్పాలిగదా డాడీ.. మా అమ్మాయిని అలా అనొద్దని… అమ్మ కూడా నన్నే తిట్టింది. అదీ కథ.." అని నవ్వేసి “అవునూ…. నాకు బార్బీ బొమ్మ తెస్తానన్నావు తేలేదేం?" అని అడిగింది.

"తెస్తాను గానీ..అవునూ...రోజూ యిలా…. ఏదో ఒక కథ… ఉండాల్సిందేనా? తల్లీ..."

"ఆ..మీరు గారాబం చేస్తూ ఉంటే రోజుకు రెండు… మూడు… కథలు కూడా ఉంటాయి" అంది వంటింట్లో నుంచీ వస్తూ మాధవి.

* * *

"పిల్లకు నాలుగో యేడు వచ్చిందండీ..ఏదైనా దగ్గరగా ఉండే కాన్వెంటులో ఎల్.కె.జి లో పడేద్దాం. దాని అల్లరి భరించలేకపోతున్నానండీ."

"అవును. రోజూ అనుకుంటూనే ఉన్నాను మరచిపోతున్నాను. ఈ ఆదివారం పంతులు గారిని కలుస్తాను. అక్షరాభ్యాసం జరిపించి, మంచిరోజు చూసి స్కూల్లో వేద్దాం. ప్రక్క సందులోనే సరస్వతీ కాన్వెంట్ అని ఒకటుంది కదా! అందులో వేద్దాం. దగ్గరగా ఉంటుంది. దాన్ని నడిపే సోమశేఖర్ నాకు బాగా తెలిసినవాడే!"

మాటలు వింటున్న దుర్గ "ఐ… నేను బళ్ళో చేరుతున్నానా? అయితే ప్రక్కింటి సుజాతకు లాగా మనింటికి కూడా ఇంక నుంచీ నా ఫ్రెండ్స్ వస్తారన్నమాట" అంది.

"ఆపవే గోల. ఫ్రెండ్స్… గిండ్సూ… అంటూ వెంటబెట్టుకొని రాకూడదు. అవన్నీ స్కూలు వరకే. బుద్ధిగా చదువుకోవాలి"

"అమ్మా! బుజ్జి తల్లీ.. నువ్వు బాగా శ్రద్ధగా చదువుకుంటే, డాక్టరో లేకపోతే పెద్ద ఇంజినీరో అవుతావు సరేనా?"

"అలాగే డాడీ బాగా చదువుకుంటాను…నువ్వు ఏమి చెప్తే అదే చదువుతాను. ప్రామిస్ !" అంది చేతిలో చెయ్యివేస్తూ.

"అవునులే..తండ్రీ కూతురూ ఒకటి… చాకిరీ చెయ్యడానికి నేను.. అంతేగా!" రాఘవ, దుర్గా పెద్దగా నవ్వుకున్నారు మాధవి మాటలకు.

* * *

"రాఘవా! మీ అమ్మాయి మంచి తెలివి గల అమ్మాయి. రెండు నెలల్లో ఇంగ్లీషు అక్షరాలన్నీ నేర్చుకొని పదాల్లోకి వచ్చేసింది. ఎక్కాలు కూడా బాగా అప్పజెప్పేస్తోంది."

"అవునూ... శేఖర్...అల్లరేం చేయడంలేదు కదా!"

"పిల్లలు అల్లరి చెయ్యకుండా ఎలా ఉంటారు చెప్పు? అందునా చిన్నపిల్లలు. నేను గమనించిందేమిటంటే.. మీ అమ్మాయిని ఎవరైనా చిన్న మాట అన్నా ఊరుకోదు. తిరగబడుతుంది. అయినా.. ఆడపిల్లలు అలాగే ఉండాలి రాఘవా! మెతకగా ఉంటే ఈరోజుల్లో కుదరదు."

"అవున్రా శేఖర్..ఈ రోజుల్లో అమ్మాయిలూ అబ్బాయిలూ ఎంత ఘోరంగా తయారవుతున్నారో పేపర్లల్లో చూస్తూనే ఉన్నాం కదా! కలికాలం ఏం చేస్తాం."

"మీ అమ్మాయికి చిన్నప్పటినుండి అన్నీ వివరంగా చెప్పండి. జాగ్రత్తగా పట్టుకొని రావాలి అమ్మాయిలను ఈరోజుల్లో."

"అవును మాధవి చాలా స్ట్రిక్ట్ గా ఉంటుంది. రోజూ దుర్గను చదివిస్తుంది. ఎక్కాలు బట్టీ పట్టిస్తూ ఉంటుంది."

"అవునూ మీ ఫ్యాక్టరీ ఎలా ఉంది? విశేషాలేమిటి?"

"బాగానే నడుస్తోంది. ఏదో పాల్‌టెక్నిక్ చదివాను కాబట్టి బతుకు బండి అలా అలా నడుస్తోంది. ఉదయం షిఫ్ట్ వేస్తున్నారు. ఎప్పుడో ఇబ్బంది అయితేనే నైట్ షిఫ్ట్" అని చిరునవ్వు నవ్వాడు.

"అది సరే… జీతాలు సరిగ్గా ఇస్తున్నారా.. అని అడుగుతున్నా."

"పర్వాలేదులే రా! మరీ సూపర్ అని అనను గానీ. ఓనర్ మంచి వాడు కాబట్టి బాగానే నడుస్తోంది. నలభై వేలదాకా వస్తుంది జీతం. పైన బోనసులూ.. ఓవర్‌ టైములూ అవీ ఇవీ బాగానే ఉన్నాయి. నడుస్తోంది సంసారం అలా..అలా.."

"నేనూ నీలాగే ఏదో ఉద్యోగం చూసుకుంటే సరిపోయేది. ఈ కాన్వెంట్ ఒకటి నెత్తిన పెట్టుకున్నాను. అవునూ.. పిల్ల కాలేజీ చదువుకొస్తే లక్షలు లక్షలు కావాలి. డాక్టర్లు… ఇంజినీరింగ్ కోర్సులు అంటే దోపిడీనే. చూస్తున్నావు కదా కాస్తా కాస్తా డబ్బు దాచుకోండి ఇప్పటినుండే."

"అవును ఆ పన్లన్నీ మధవికే అప్పజెప్తా! బ్యాంకులు, డిపాజిట్లూ ఆ వ్యవహారాలన్నీ తనే హ్యాండిల్ చేస్తుంది. చాలా పొదుపుగా చేస్తుందిలే మాధవి. సరే ! ఇక వస్తాన్రా ! మా అమ్మాయిని కాస్తా కనిపెట్టి ఉండు. జాగ్రత్త! నువ్వున్నావన్న ధైర్యంతో యిక్కడ చేర్చాను."

"దుర్గ చదువు గురించి నువ్వేం దిగులు పడకు. చాలా శ్రద్ధగా చదువుతుంది."

"ఓ కే… ఉంటాను.." అని దుర్గను తీసుకొని యింటికి బయల్దేరాడు రాఘవ.

* * *

(ఇంకా ఉంది)

పుణ్యవతి (నవల) - 12

2026-05-23T09:45:23.232+05:30

పుణ్యవతి (నవల) - 12

గొర్తి వెంకట సోమనాథ శాస్త్రి (సోమసుధ)

(సృజన పెళ్ళిచూపుల తతంగాన్ని రవి కిటికీలోంచి చూస్తాడు. అది గమనించిన రంగనాధం కోపంగా అతని గదికి వెళ్తాడు. సృజన ద్వారా రవి గురించి విన్న ఆమె పిన్ని తన భర్త జగన్నాధాన్ని రవి దగ్గరకు వెళ్ళి మాట్లాడి రమ్మంటుంది. తరువాత.....)

@@@@@@

"వెళ్తాను లేవే! ఇదమ్మా మీ పిన్ని వరస. నోట్లో మాట నోట్లో ఉండగానే పరుగులు పెట్టిస్తుంది. ఈ వయసు మళ్ళిన ఆడవాళ్ళు ఉన్నారే! ఎవడైనా పెళ్ళి కాని కుర్రాడు కనిపిస్తే చాలు, వాణ్ణి తమ బంధువుల్లో కలిపేసుకొనేవరకూ నిద్రపోరు. దీని సంగతి సరె! నీ ఉద్దేశం ఏమిటి?" జగన్నాధం ప్రశ్నకు సిగ్గుపడింది సృజన.

"ఏం చెప్పను బాబాయి! రవిగారు చాలా మంచివారు. సాటి మనిషి మనస్తత్వానికి తగ్గట్లుగా మసలుకుంటారు."

"అంటే. . .నీకు ఇష్టమే కదా! విషయం మాకొదిలేయరా! అంతా మీ బాబయ్య చూసుకుంటారు" అంటున్న పిన్ని గుండెల్లో ముఖం దాచి కన్నీళ్ళు పెట్టుకొంది సృజన.

"పిచ్చిపిల్ల! నువ్వు వాడికే కాదురా! మాకూ కూతురివే! సుధకి జరిగినట్లే నీకూ జరుగుతుందని ఎందుకనుకోవాలి? రవి సరెనంటే చాలు. మీ నాన్న ఒప్పుకోకపోతే, బలవంతంగా ముందు నేను నిన్ను దత్తత తీసుకొని, పీటలపై కూర్చుని ఈ పెళ్ళి నా చేతులతో జరిపిస్తాను. సరేనా? లోపలికి వెళ్ళి ముఖం కడుక్కో! మీ నాన్న చూస్తే ఏమైందోనని బాధపడతాడు" జగన్నాధం చెప్పగానే, సృజన పెరట్లోకి వెళ్ళింది.

పెళ్ళివారిని గేటు వరకూ దించి వెనుదిరిగిన రంగనాధానికి, కిటికీలోంచి తన ఇంటివైపు చూస్తున్న రవి కనిపించి చిరాకేసింది. తమ్ముణ్ణి ఇంటికెళ్ళమని చెప్పి, తను రవి ఇంటి వైపు వెళ్ళాడు. ఆడపిల్లకి వచ్చిన సంబంధాన్ని ఇలాంటి కుర్రనాయాళ్ళే చెడగొడతారని అతని అభిప్రాయం. అందుకే దొంగచాటుగా తమ ఇంటి వైపు కన్నేసిన రవిని నాలుగు చివాట్లు పెట్టాలని రంగనాధం అటు వెళ్ళాడు. ఆయన తన ఇంటి వైపు రావటం గమనించిన రవి దినపత్రిక ముందేసుకుని కూర్చున్నాడు. రంగనాధం తలుపులు తోసి లోనికి రాగానే చదువుతున్న పేపర్ని మూసి, ముసలాయనకి రవి వినయంగా నమస్కరించాడు.

"ఏం చేస్తున్నావయ్యా?" రంగనాధం కోపాన్ని అణచుకుంటూ అడిగాడు.

"ఈరోజు వార్తాపత్రిక చదువుతున్నానండి" రవి బదులిచ్చాడు.

"ఆహా! దేశంలో అంతా క్షేమమే కదా! అదిసరె! కిటికీలోంచి చూస్తున్నావేమిటి?"

కొన్నాళ్ళుగా ఆయన తత్వానికి అలవాటు పడ్డాడు గనుక, రవి ఏ మాత్రం కంగారుపడకుండా నెమ్మదిగా బదులిచ్చాడు.

"గేటు చప్పుడయితే, ఎవరొచ్చారో అని చూసాను."

"ఈరోజు ఆఫీసుకి వెళ్ళలేదా?"

"ఈరోజు ఆదివారం. ఆఫీసుకి సెలవండీ!"

"సరె! మా ఇంటికి పెళ్ళివారొచ్చారు, తెలుసా?"

"టిఫిన్ తిని వస్తుంటే మీ ఇంట్లోకి ఎవరో రావటం కనిపించింది. మళ్ళీ ఇప్పుడు గేటు చప్పుడైంది. ఎవరో మీ బంధువులు అనుకొన్నా. పెళ్ళివారా సార్?" రవి అమాయకంగా అడిగాడు.

"ఎవరైతే నీకు ఎందుకయ్యా? నీ పేపరు సంగతి నువ్వు చూసుకో!" అంటూ బయటికి నడిచాడు రంగనాధం.

"రంగనాధంగారు ఎందుకు వచ్చి వెళ్ళినట్లు?" అనుకొంటూ గుమ్మం దగ్గరకు వచ్చిన రవికి తన యింటి వైపు కొత్తమొహం రావటం కనిపించింది.

"నువ్వు మా పుణ్యకి చుట్టానివట!" రవిని సమీపిస్తూ అడిగాడు జగన్నాధం.

"కజిన్నండీ!. . . మీరూ?"

"ఇప్పుడూ వచ్చి వెళ్ళాడే. . .రంగనాధమనే శాల్తీ! వాడికి తమ్ముణ్ణి. ఇటీవలే స్టేటు సర్వీసునుంచి రిటైరయ్యాను. కాలక్షేపానికి పెళ్ళిళ్ళ పేరయ్యగా ఫ్రీ సర్వీసు చేస్తున్నాను. నీకు పెళ్ళి కాలేదని తెలిసి, ఏదైనా సంబంధం చూడాలని అడుగుతున్నాను. ఒక మంచి సంబంధం ఉంది. చేసుకుంటావా?" పాఠం అప్పచెప్పినట్లు జగన్నాధం చెప్పాడు.

"లేదండీ! నేను ఆల్రెడీ ఒక సంబంధాన్ని ఖాయపరచుకొన్నాను" రవి మాటలకు జగన్నాధం హతాశుడయ్యాడు. ఆయన ముఖంలో రంగులు మారటం గమనించి రవి చిరునవ్వు నవ్వాడు. "కానీ ఆ పిల్లకి ఈ విషయం ఇంకా తెలియదు లెండి!"

అతని మాటలకు జగన్నాధం విస్తుపోయాడు. "అదేంటయ్యా? నువ్వు మా అన్నయ్య కన్నా చిత్రంగా మాట్లాడుతున్నావు. అమ్మాయికి తెలియకుండా సంబంధం ఖాయపరచుకోవటం ఈరోజుల్లో సాధ్యమయ్యే పనేనా?"

"సాధ్యమేనండీ! నాకీ అమ్మాయి భార్య అయితే బాగుంటుంది అని మనసులో అనుకోవటం తప్పులేదుగా!"

"కాదనుకో! కానీ ఈ విషయం ఆ అమ్మాయికి చెప్పేస్తే తన ఉద్దేశం కూడా తెలుస్తుంది. వెంటనే నలుగురి చేత ఇద్దరూ అక్షింతలేయించుకొని ఒక ఇంటివాళ్ళు కావచ్చు."

"నిజమే! కానీ ఇక్కడో చిక్కు ఉందండీ! విషయం చెబితే ఇద్దరి మీద ఏమో కానీ, నా మీద అక్షింతలు పడటం ఖాయం. అందుకే ఇన్నాళ్ళూ ఆగాను. ఆ పిల్ల చదువు కూడా ఇటీవలే పూర్తయ్యింది గనుక ఇంక విషయం కదపొచ్చని అనుకుంటున్నాను."

"ఆ పిల్ల వివరాలు చెప్పు. మధ్యవర్తిగా ఉండి, ఆ చెప్పుదెబ్బలేవో నేనే తింటాను."

జగన్నాధం మాటలకు రవి చిన్నగా నవ్వాడు. "పెద్దలను శ్రమ పెడతానా? విషయం నేనే తేల్చుకుంటాలెండి. ఆ అమ్మాయి అభిప్రాయం నేనే సూటిగా అడిగి, తరువాత విషయం మా అమ్మకి చెబుతాను. ఆ తరువాతే మధ్యవర్తులకు అవకాశం."

"ఈ మధ్యలో ఆ పిల్లకి పెళ్ళయిపోతే?"

"అది నా దురదృష్టం అనుకుంటాను. కానీ కాదనే అనిపిస్తోంది. మా ఇద్దరినీ కలపటానికే ఆ దేవుడు నన్నిక్కడకు ఈడ్చుకొచ్చాడు. . . అదే. . .నాకీ ఊళ్ళో ఉద్యోగం ఇప్పించాడు. " రవి వేదాంతానికి జగన్నాధానికి తల తిరిగినట్లయింది.

"ఏంటోనయ్యా! ఈకాలం కుర్రకారు ఒక పట్టాన అర్థం కారు. పెద్దలతో ప్రమేయం లేకుండా తిన్నగా రంగంలోకి దిగిపోతామంటారు. ఎదురుదెబ్బ తగిలితే అఘాయిత్యం చేసుకొంటారు. ఆ కాలంలో మేము ఏ పని చేయాలన్నా, పెద్దల అనుమతి తప్పనిసరి. అందులో జీవితభాగస్వామిని ఎంచుకోవటమంటే. . . సరేనయ్యా! నా సాయం కావాలనిపిస్తే పిలు. తప్పకుండా వస్తాను" అంటూ ఆ యింట్లోంచి బయటకు నడిచాడతను. అతని తత్తరపాటుకి రవి లోపల నవ్వుకున్నాడు.

"తమ్ముడు ఆ యింటిలోకి వెళ్ళాడేంటమ్మా?" రవి ఇంటి నుంచి వచ్చిన రంగనాధం మరదల్ని అడిగాడు.

"ఏంలేదు బావగారు! నిన్న పుణ్య వీధిలో కనిపించి, రవికి ఏదైనా సంబంధం చూడమని చెప్పిందట! ఈయన పెళ్ళిళ్ళ పేరయ్య కదా! అతనికి ఎలాంటి అమ్మాయి కావాలో అడగటానికి వెళ్ళారు!" అందమైన అబద్ధమాడిందామె.

"అలాగా? మంచి కుర్రాడు. సంబంధం చూడొచ్చు. ఆ! మా అమ్మాయికి వచ్చిన సంబంధం గురించి అతనికి చెప్పకండి. చెబితే చెడగొట్టవచ్చు. ఈ కాలంలో ఎవరు ఎలాంటివారో చెప్పలేము. కలవారి సంబంధం. ఎలాగైనా దీన్ని కుదర్చమని తమ్ముడికి చెప్పమ్మా! ఇది కుదరకపోతే, నేను దీని పెళ్ళి చూడలేనేమోనని భయంగా ఉంది."

తండ్రి మాటలకు సృజన కన్నీళ్ళు పెట్టుకుంది. "చూడు పిన్నీ! ఇలాంటి మాటలతోటే నాన్న నన్ను భయపెడుతున్నాడు."

"నువ్వుండమ్మా!" సృజీకి చెప్పి, ఆమె రంగనాధం వైపు తిరిగింది. "బావగారూ! అమ్మాయికి సంబంధం కుదురుతుందనే పెళ్ళిచూపులు చూపిస్తాం. అది కుదరకపోతే మరొకటి. పెళ్ళి కుదిరేవరకూ ఏ సంబంధం మీద మనం ఆశలు పెట్టుకోకూడదు. మనం ఆడపిల్లవాళ్ళం. ఇది కాకపోతే మరొకటి అని సర్దుకుపోతుండాలి గానీ, అతిగా ఆశ పెట్టుకుని ఆరోగ్యం పాడుచేసుకోకూడదు. దీనికి మంచి సంబంధమే అవుతుంది."

"తండ్రినమ్మా! నా బాధ మీకెలా తెలుస్తుంది?"

"ఒక్క విషయం చెప్పండి. ఆ ముసలావిడ వెళ్ళే ముందు ఏమి చెప్పింది? అన్నదమ్ములిద్దరూ రామలక్ష్మణుల్లా కలిసి ఉంటారంది. మీరు పురాణాలు బాగా చదివారు కదా! పెళ్ళికొడుకు లక్ష్మణుడిలా అన్నగారి సేవలో ములిగిపోతే, అమ్మాయి ఆశలు ఊర్మిళాదేవిలా నిద్రపోతాయేమో! ఆలోచించండి!" మరదలి మాటలకు రంగనాధం ముఖం చిన్నబోయింది.

"అమ్మాయి పెళ్ళి కావటం ముఖ్యం కాదండీ! అయిన సంబంధం నాలుగు కాలాల పాటు నిలిచేలా కూడా ఉండాలి. ఆ విషయం ఆలోచించకే, చాలామంది ఆడపిల్లని కన్నవాళ్ళు ఎవడో ఒకడని ఇచ్చి కూతురి జీవితాన్ని నాశనం చేస్తున్నారు" అంటున్న మరదలి ముఖంలోకి సూటిగా చూడలేక, రంగనాధం అక్కడినుంచి తప్పుకోవాలనుకున్నాడు.

"మరిచిపోయాను. పూజారి అనంతశయనంగారు రేపు గణపతి గుళ్ళో కుజ, రాహువులకు అభిషేకం చేస్తానన్నారు. ఏర్పాట్లు చూసుకోవాలి. వస్తా" అంటూ రంగనాధం వీధిలోకి వెళ్ళిపోయాడు. అప్పుడే రవి ఇంటి నుంచి తలపట్టుకొని జగన్నాధం వచ్చాడు.

"అబ్బాయితో మాట్లాడేరా?" జగన్నాధాన్ని భార్య అడిగింది.

(ఇంకా ఉంది)

ఒకటైపోదామా ఊహల వాహినిలో -36

2026-05-23T09:41:00.000+05:30

ఒకటైపోదామా ఊహల వాహినిలో -36

(ఆఖరి భాగం)

కొత్తపల్లి ఉదయబాబు

ఈ ప్రపంచంలో కాలం ఎవరికోసం ఆగదు. కాలం మారిపోయింది అని చెబుతారు కానీ... నిజానికి మారినది మనుషుల మనస్తత్వాలు. విజ్ఞాన శాస్త్ర, సాంకేతిక పరిజ్ఞాన అభివృద్ధి, ఆ విజ్ఞానాలను మంచి కన్నా చెడుకి, సమాజ శ్రేయస్సు కన్నా, వ్యక్తి స్వార్థానికి వాడుకుంటున్న సమయంలో మనిషి తన తెలివితేటలకు వికృత్వం అనేటువంటి ఒక ఎరువును వేసి, తార తరాలుగా శాస్త్ర పద్ధతిలో జరిగే విధానాన్ని అశాస్త్రీయ పద్ధతులద్వారా సాధిస్తే ఎలా ఉంటుంది అని పరిశోధన చేస్తూ దాన్ని కొత్త ఆవిష్కరణగా ప్రచారం చేసుకుని తిమ్మిని బమ్మిని, బమ్మిని తిమ్మిని చేస్తున్న రోజులు ఇవి.

ఆ కాలగమనంలో హరితకు ఏడవ నెల వచ్చింది.

తనకు ఉన్నంతవరకు సీమంతం ఘనంగా చేద్దామని శకుంతల నిర్ణయించుకుంది.

బబిత, సరితలను రమ్మని ఆహ్వానించింది.

తన పని చేస్తున్న ఆఫీసులో లేడీస్ స్టాఫ్ ని ఆహ్వానించింది. గవర్రాజు లేని సమయంలో

శకుంతలను, విరాజ్ ఇంటికి తీసుకెళ్లగా, విశాలాక్షిని ఆహ్వానించింది.

సీమంతం రోజు రానే వచ్చింది.

ఇంటి హాల్లోనే పూలతో చక్కగా అలంకరణ చేయించాడు విరాజ్.

11 రకాల స్వీట్లు తెప్పించాడు. విశాలాక్షి హరితకు పట్టుచీర పూలజడ అలంకరణ అంతా ముందుగా పంపించింది. బ్యూటీషియన్స్ వచ్చి ఆమె చక్కగా అలంకరించారు. వీడియో గ్రాఫర్ అక్కడ జరుగుతున్న ప్రతి క్షణాన్ని వీడియోలో చిత్రీకరించాడు.

ఏడవ నెల ఒళ్ళు చేయడంతో హరిత నిండు శోభతో కళకళలాడిపోతోంది.

శకుంతల విరాజ్ ని అడిగింది.

" ఇంత ఆర్పాటం అవసరమా బాబు? "

" ఇది ఆర్భాటం కాదండి. నా భార్యని సాధ్యమైనంత అందంగా, ఆనందంగా చూడాలన్నది నా కోరిక. " అన్నాడు విరాజ్.

బబిత , సరిత, హరీష్ లు ముగ్గురు ఫంక్షన్ కి వచ్చారు.

సరిగ్గా ముహూర్త సమయానికి విశాలాక్షి వచ్చి కోడల్ని ఆశీర్వదించింది.

" మాకు తెలియకుండా హరితకు పెళ్లి ఎప్పుడు చేసేసావు శకుంతలా? " అడిగారు కొందరు.

"పెళ్ళి కర్ణాటకలోని మురుడేశ్వర్ లో చేస్తానని మొక్కుకున్నానండి. ఆ కారణం చేత మురుడేశ్వర స్వామి ఆశీస్సులతో, అనుకోని పరిస్థితుల్లో మా చెల్లి వాళ్ళ ఇంట్లో చేయాల్సి వచ్చిందండి-"అని చెప్పింది శకుంతల.

"బిడ్డ పుట్టాక మూడో నెలలో తప్పనిసరిగా అక్కని తీసుకుని మీరు మా ఊరు రావాలి బావగారు" అంది సరిత.

మరో రెండు రోజులు ఉండి వూరిలో చూడవలసిన పర్యాటక ప్రదేశాలు చూసి బబిత, సరిత, హరీష్ వెళ్ళిపోయారు.

కార్యక్రమం దిగ్విజయంగా పూర్తి అయినందుకు విరాజ్ ఎంతగానో సంతోషపడ్డాడు.

******

కార్తీక శుద్ధ విదియ శుభ దినాన హరిత బొద్దుగా ఉన్న మగ పిల్లవాడిని ప్రసవించింది.

విరాజ్, విశాలాక్షి ల ఆనందానికి అంతే లేదు.

" బాబు అచ్చు నీ పోలికే హరితా ... ఇంత మంచి ప్రేమ ఫలాన్ని ఇచ్చిన నీకు ఏమిచ్చి రుణం తీర్చుకోను హరిత?" అన్నాడు వీర్రాజు హరిత నుదిటి మీద ముద్దు పెట్టుకుంటూ.

" తప్పనిసరిగా నా కోరిక తీరుస్తారా?" అడిగింది హరిత.

" మన పరిచయం అయ్యాక నాకు ఇది కావాలి అని నువ్వు కోరే మొట్టమొదటి కోరిక ఇది. ఎంత అసాధ్యమైనా సరే తీర్చే పూచీ నాది " అన్నాడు హరిత చేతిలో చేయి వేస్తూ విరాజ్.

" మీ నాన్నగారి ముందు నేను తప్పు చేశాను అని తలదించుకోకుండా మీరు భరోసాగా ఉండండి. నాకు అదొక్కటే చాలు విరాజ్. " అంది అతను చేయి తన చెంపకానించుకుని కళ్ళు మూసుకుంటూ.

" పిచ్చిదానా! అదా నీ అనుమానం. ఒక తండ్రి ధనమదంతో సాంప్రదాయపు సంకెళ్ళని నాశనం చేసే ప్రయత్నం చేస్తే... దాని ఫలితం ఇలాగే ఉంటుంది అని ఈతరం వృద్ధులకు తెలియచెప్పాల్సిన బాధ్యత మన యువతరానిది. ఆ విషయాన్ని మా నాన్నగారికి తెలియ చెప్పి నా ఇంటి గృహలక్ష్మిని నా బిడ్డను సగర్వంగా మన ఇంటికి తీసుకువెళతాను. సరేనా? " అని చెప్పాడు విరాజ్.

" ఈ జన్మలో మీ వంటి ప్రేమ మూర్తిని భర్తగా పొందడం నా అదృష్టం విరాజ్. " అంది హరిత.

11వ రోజున పురిటి స్నానం పూర్తయింది.

విరాజ్ ప్రణాళిక ప్రకారం కార్తీక బహుళ విదియనాడు ఉదయం 8 గంటలకు గవర్రాజు ఇంటికి చేరారు శకుంతల, హరిత... బాబుతో సహా.

గవర్రాజు హాల్లో సోఫాలో కూర్చుని పేపర్ చదువుతున్నాడు.

గుమ్మం ముందు బాబుతో సహా నిలబడ్డారు హరిత, శకుంతల.

శకుంతల కాలింగ్ బెల్ కొట్టింది.విరాజ్ తన గదిలోంచి వేగంగా బయటికి వచ్చాడు.

గవర్రాజు పేపర్ మడతపెట్టి టీపాయ్ మీద ఉంచి ఎవరా అని చూశాడు.

" నమస్తే సార్... లోపలికి రావచ్చా " అడిగింది శకుంతల.

" మీరు లోపలికి రండి ఆంటీ. సోఫాలో కూర్చోండి. అమ్మని పిలుస్తాను " అని శకుంతలని దగ్గరుండి తీసుకువెళ్లి కూర్చోమని సోఫా చూపించాడు.

ఆవిడ కూర్చున్నాక " అమ్మా... నీ మనవడు వచ్చాడు." అని ఒక్కసారిగా అరిచాడు.

విశాలాక్షి లోపల నుంచి వచ్చి హరితని, ఆమె చేతుల్లో బాబుని చూసింది.

విరాజ్ ని శకుంతలని మార్చి మార్చి చూస్తూ

" ఏంట్రా వీరూ ... ఏమిటిదంతా... " అడిగాడు గవర్రాజు.

" మీరు ప్రశాంతంగా కూర్చుంటే అన్ని వివరాలు మీకు బోధపడేలా చెప్తాను. కాదు అంటే చెప్పండి.. నా భార్యని బిడ్డని తీసుకుని ఇంట్లోంచి వెళ్ళిపోతాను.జీవితంలో మళ్లీ మీకు కనిపించను. " అన్నాడు విరాజ్

గవర్రాజు గాజు బొమ్మలా కూర్చున్నాడు.

ఇంతలో విశాలాక్షి ఎర్ర నీళ్లు తీసుకువచ్చి హరితకు బాబుకు దిష్టి తీసి స్వయంగా బయట పారబోసి వచ్చింది.

బాబుని ఎత్తుకుని, హరితను ఒక చేయిని పట్టుకుని గవర్రాజు పక్కన కూర్చుని బాబుని తన చేతులతో ఎత్తుకుని భర్తకు చూపిస్తూ " మీ మనవడండి. " అంది విశాలాక్షి.

"హరితా...రా! నాన్నగారి కాళ్ళకి నమస్కారం చేద్దాం!" అన్నాడు విరాజ్ తండ్రికి అక్షితలు అందిస్తూ.

గవర్రాజుకు ఉక్రోషం ఆగడంలేదు. తాను చెప్పిన సంబంధం చేసుకోపోతే మానే. కనీసం తండ్రి అనే గౌరవం లేకుండా, జరిగిన విషయం ఏమిటో చెప్పకుండా ఇలా ఆశీర్వదించమనడం అతనికి నచ్చలేదు.

విశాలాక్షి హరితకు బాబుని అందించింది.

బాబుని పట్టుకుని ఆ దంపతులు మోకాళ్ళమీద కూర్చుని గవర్రాజు కాళ్ళకి నమస్కరించారు.

తప్పదన్నట్లు అక్షితలు వేసి మాడిన ముఖంతో కూర్చున్న గవర్రాజు

" భేష్ .ష్ణువ్వూ వాళ్లతో కలిసిపోయావన్నమాట. బాగుందే... చాలా బాగుంది. నీ కొడుకు ఓ పక్కన నా భార్య ...నా భార్య... అంటున్నాడు. అంటే నాకు తెలియకుండా పెళ్లి కూడా జరిగిపోయిందన్నమాట. పెళ్లి కాకుండా బిడ్డని కనమన్నాను నేను. ఇంక వాడు ఆ అగ్రిమెంట్ ఎందుకు రాయించినట్టు? " అన్నాడు భార్యను ఉద్దేశించి.

" నేను పిల్లలతో కలవక ఏం చేస్తానండి. మీరు అసలు అలాంటి అగ్రిమెంట్ చేసినట్టు నాకు తెలియదు. పిల్లాడు కళ్ళ నీళ్లు పెట్టుకుని ఏడుస్తూ చెబుతుంటే నా గుండె తరుక్కుపోయింది. అసలు మీ తెలివితేటలు ఏమైపోయాయండి?.. మీరెంత కోటీశ్వరుడైతే మాత్రం...మన భారతీయ సంప్రదాయంలో నిజమైన ప్రేమికురాలు ఎవరైనా మూడేళ్ల పాటు ప్రేమించి పెళ్లి చేసుకోకుండా బిడ్డని కనడానికి ఒప్పుకుంటుందా? అలాంటి పరీక్ష ఎక్కడైనా విన్నామా చెప్పండి... మీకు ఒక ఆడపిల్ల ఉండి ఉంటే అలాంటి ఆలోచనే మీకు వచ్చేది కాదు.

ఆ పెద్దవాడు ఎలాగూ దేశాలు పట్టిపోయాడు. మనల్ని కనిపెట్టుకొని ఉన్న ఒక్క కొడుకుకి లేనిపోని నియమాలు అంటగట్టి, పెళ్లి వయసు వచ్చిన వాడిని మూడేళ్లుగా బాధపెట్టి .. మీరు సాధించింది ఏమిటి? తండ్రిగా మీ ఎంతో గౌరవం ఇచ్చి మీకు కుడి భుజంలా అన్ని పనులు చేసి పెట్టి,

మీ వ్యాపారాన్ని ఇంకా పెంచాలని మీరు రెండో కొట్టు పెడితే, దాని అభివృద్ధి కోసం వాడు ఎంత కష్టపడుతున్నాడో బిడ్డ...అలాటి వాడినా మీరు మాటలంటున్నది?

అగ్రిమెంట్ సంగతి నాకు ముందే తెలిసుంటే ఆనాడే దాన్ని చింపి పోగులు పెట్టి, పిల్లవాడికి వాడి నచ్చిన అమ్మాయితో పెళ్లి చేసి ఉండేదాన్ని."

" అవునే. నేను అగ్రిమెంట్ చేయబట్టి వాడు మూడేళ్ల నుంచి ఒక నియమబద్ధమైన జీవితాన్ని గడుపుతున్నాడు. లేకపోతే ఈపాటికే వాడి వెనకున్న ఈ డబ్బు కోసం చెత్త నాటకాలాడి ఈ ఆస్తినంతటిని గద్దలా తన్నుకుపోయే ఆడ స్నేహితులు వాడికి చాలామందే ఉన్నారు. మనిషి బతకడానికి ఈ లోకంలో కావాల్సింది డబ్బే "

"చాల్లెండి మీ డబ్బు పిచ్చి మాటలు. ఏ పూటకా పూట గంజితాగి హాయిగా పడుకునే రిక్షావాడు దగ్గర డబ్బు ఉందనే బ్రతుకుతున్నాడా? ఎంత డబ్బు సంపాదిస్తే మనిషికి సంతృప్తి? డబ్బుంటేనే మనిషి సుఖపడతాడు అనుకోవడం మీ అవివేకం."

" సరే నాది అవివేకమే అనుకుందాం. నా పాయింట్ ఒక్కటే. పెళ్లి చేసుకోకుండా ఆ పిల్లని బిడ్డని కనమన్నాను. పెళ్లి చేసుకోకుండా బిడ్డను కన్న ఆడదాన్ని సమాజం ఒప్పుకోదు. ఆ విధంగా అమ్మాయిని నా కోడలుగా నేను ఒప్పుకోను.

ఒకవేళ ఆ అమ్మాయిని వాడిని పెళ్లి చేసుకున్నాకా బిడ్డని కంటే మా అగ్రిమెంట్ ని వాడు ఉల్లంఘించినట్టే. అప్పుడు తండ్రిగా నాకు వాడు గౌరవం ఇవ్వనట్టే. ఆ విధంగానూ ఆ అమ్మాయిని కోడలిగా ఒప్పుకోను. అర్థమైందా? " అన్నాడు గవర్రాజు.

" మీ పెద్దకొడుకు విదేశీ అమ్మాయిని పెళ్లి చేసుకుని అక్కడే స్థిరపడ్డాడని, తెగేదాకా లాక్కుని పెద్దాడిని వదిలేసుకున్నారు... కాదు వాడే మిమ్మల్ని వదిలేసాడు. ఇప్పుడు లక్ష్మీదేవిలాంటి కోడలు మీ గుమ్మంలో అడుగుపెట్టి, మీరు విశ్రాంతి తీసుకునే సమయంలో మనవడుతో ఆడుకునేలా పండంటి మనవడిని మీ చేతుల్లో పెడుతుంటే... మీకు బాధగా ఉందా? " అడిగింది విశాలాక్షి.

"ఇదిగో. ఇందాక నీ కొడుకు 'నన్ను నా భార్యని ఆశీర్వదించండి' అన్నాడు.. అంటే వాడు పెళ్లి చేసుకున్నట్టే గా. ఏది పెళ్లి చేసుకున్నట్టు సాక్ష్యం?" గవర్రాజు మాటలకు అడ్డువస్తూ అడిగింది శకుంతల.

" సార్! నేను ఒక ఐదు నిమిషాలు మాట్లాడొచ్చా? "

" మనం ఇంత చెప్పినా ఆయన అర్థం చేసుకుకోనప్పుడు మీరేం చెప్పదలుచుకున్నారో అది చెప్పేయండి ఆంటీ. ఆయన వినకపోతే మనకు వచ్చే నష్టం ఏం లేదు. ఎందుకంటే మీరు ఏం చేసినా సాంప్రదాయబద్ధంగా చేశారు. మానవత్వపు విలువలని నిలబెట్టేలా చేశారు. ఏం జరిగిందో నిర్భయంగా చెప్పండి."

ఆ మాటలకి గవర్రాజు ఆమెచెప్పేది వినడం ఇష్టం లేనట్టే ముఖం పెట్టి ప్రతీ అక్షరమూ శ్రద్ధగా వినసాగాడు.

''సార్ . నేను చెప్పినది శాంతంగా వినండి. పెద్దమనసుతో ఆలోచించండి.

మీరు చెప్పిన నియమాన్ని విరాజ్ బాబు హరితకు చెప్పిన వెంటనే మేమిద్దరం చాలా ఆశ్చర్యపోయాం. మూడేళ్లు ప్రేమించుకున్న తర్వాత పెళ్లి కాకుండా బిడ్డను కనాలంటే ...అది అసలు సమాజం హర్షించే విషయమేనా అని తీవ్రంగా ఆలోచించాము. అందుకే విరాజ్ బాబుని 'మీ ఉద్దేశం ఏమిటి అని అడిగాను.'

తండ్రిగా అనుక్షణం అతను మిమ్మల్ని, మీ మాటలనే లెక్కలోకి తీసుకున్నాడు. మీకు అతనికి మీ స్థాయికి తగ్గ సంబంధం చెయ్యాలని నిర్ణయించుకునే మమ్మల్ని వదిలించుకునేందుకు ఈ నియమం పెట్టారు అని నాకు అర్ధమైంది. 'మీ అభిప్రాయం ఏమిటి బాబు? హరితమీద?' అని విరాజ్ ని అడిగాను. అతని సమాధానం విన్నాక అతనిది నిర్మలమైన ప్రేమ అని గ్రహించాను. అటువంటి ఉత్తముని ప్రేమకు పాత్రురాలైన నా కూతుర్ని మనసులో దీవించాను. ఇంతకన్నా గొప్ప సంబంధం నేను జీవితంలో తేలేను.

ఈ వూరిలో వివాహం చేస్తే తమరు ఎలాగైనా తెలుసుకుని ఆపేపెప్రయాత్నం చేస్తారని నాకు అర్ధమైంది. అందుకే నా చెల్లెలు ఉన్న మరోరాష్టంలోని మురుడేశ్వర్ లో చేస్తే బాగుంటుంది అనుకున్నాను. అయితే కావాలనే నేను హరితకు మేము మురుడేశ్వర్ వెళ్తున్నట్టు విరాజ్ కి చెప్పవద్దని మాట తీసుకున్నాను. ఈ కాలం పిల్లలు తెలివితేటల్లో మనని మించినవాళ్లు . విరాజ్ కు మా రిజెర్వేషన్ టికెట్లను ఒక కాపీ అదనంగా తీసి అతనికి అందేలా చేసింది.

హరిత అతనికి నోటితో చెప్పకపోయినా ఎలాగైనా సమాచారాన్ని అందిస్తుందని నేను ఊహించాను. ప్రేమికుల గొప్పదనం అదే. వెంటనే విరాజ్ మీకు చెప్పకుండా ఫ్లైట్ లో మురుడేశ్వర్ వచ్చేసాడు.

అప్పటికే నా చెల్లెలి చేత వీరి పెళ్ళికి మురుహూర్తం పెట్టించాను. పెళ్లి సాయంత్రం అనగా విరాజ్ ని మా చెల్లెలి ఇంటికి ''పూజకు '' రమ్మని ఆహ్వానించాను.అతనికి అనుమానం రాకుండా 'మా తమ్ముడు కూడా ఆ పూజ చేయించుకుంటున్నాడు .మీరు కూడాఆ పూజ చేసుకుంటే మీ వ్యాపారం మరింత వృద్ధి చెందుతుంది' అని చెప్పాను. విరాజ్ నా మాట నమ్మాడు.

పంతులుగారు ఇచ్చిన బట్టలు కట్టుకుని పూజలో కూర్చున్నాడు.చేసిన పాపం చెబితే పోతుంది అంటారు. ఆచమనం చేసేటప్పుడు విరాజ్ కు పంతులుగారు నేను ఇమ్మన్న జలం మూడుసార్లు తాగేలా చేసారు.

దాంతో విరాజ్ కు మత్తు ఆవరించింది. ఆ స్థితిలో విరాజ్ చేతి నాకుమార్తె మెడలో మూడు ముళ్ళు నేనే స్వయంగా అతని చేతులు పట్టుకుని వేయించాను. ఆ సాక్ష్యాలు మీకు చూపిస్తాను.

మూడేళ్ళుగా ప్రేమించిన ఒక ఆడపిల్ల జీవితాన్ని అయోమయం చేయాలనుకున్న మీలాంటి డబ్బున్న వాళ్ళనుండి తల్లిపక్షిలా నా బిడ్డను నా రెక్కల్లో పొదువుకుని నా ధర్మాన్ని నేను నిర్వర్తించాను.

ఆ మరునాటి సాయంత్రమే శోభన ముహూర్తం ప్రకారం మా తమ్ముడికి పెళ్లి చూపులు అని అబద్ధం ఆడి హరితను విరాజికి అప్పగించి ఇంటికి వెళ్ళిపోయాను.

వయసులో ఉంది మూడేళ్ళుగా ప్రేమించుకున్న ఇద్దరు ప్రేమికులు ఒక గదిలో ఎవరూ లేని ఏకాంతం లభించిందంటే వారు ఎలా ప్రవర్తిస్తారో కూడా మనం ఊహించవచ్చు. నేను అనుకున్నట్టుగా ఆ భార్యాభర్తలు ఇద్దరి అనురాగ ఫలమే మీ మనవడు.

విరాజ్ కు నేను చేసిన తప్పులన్నీ అతనుఫ్లైట్ ఎక్కబోయే ముందే చెప్పేసాను.

వంద అబద్ధాలాడి ఒక పెళ్లి చేయమన్నారు పెద్దలు. నేను నా కూతురు, అల్లుడు క్షేమం కోరి రెండు అబద్ధాలు ఆది ఈ పెళ్లి చేయించాను.

మగదిక్కులేని సంసారంలో ఓకే పేదపిల్ల పెళ్లి పధ్ధతి ప్రకారం చేయడానికి ఒక తల్లి ఎంత క్షోభ పడుతుందో, ఎంత తాపత్రయపడుతుందో అంతగానూ కష్టపడ్డాను. నా కష్టాన్ని అర్ధం చేసుకున్న నా కూతురుకి తానూ కోరుకున్న భర్తను ఇవ్వగలిగాను. అంతగా నా కూతురు నాకు సహకరించింది.

నాది మీ దృష్టిలో తప్పు కావచ్చు. పెళ్ళికాకుండా ఓకే ఆడపిల్ల మాత్త్రం తల్లి అవడం నా దృష్టి లో భయంకరమైన అపరాధం. ఆ అపరాధం వేలెత్తి చూపుతుందని చూపుతుందనే కుంతీదేవి కర్ణుడిని నదిలో వదిలేసినా కధ ద్వాపర యుగంలోనే జరిగింది.

నీతి నియమాలు, మానం అభిమానం గాలికి వదిలేసి ఇదే ఈనాటి ఆధునికత , దేవుడు మనిషి జీవితం ఇచ్చింది పుట్టిన క్షణం నుంచి చచ్చే క్షణం వరకు కష్టం లేకుండా పెరగాలి...అనుక్షణం సుఖాన్ని వెతుక్కోవాలి...సుఖపడిపోవాలి..అనుభవించేయాలి..సుఖంగానే ఏ రోగాలు లేకుండా చచ్చిపోవాలి.ఇదే ఈనాటి సమాజంలో కొనసాగుతున్న జీవిన విధానం. అందుకు వల్ల ఖర్మాన వాళ్ళే పోతారు.

నాకు కావలసింది నా బిడ్డ జీవితం. ఈ కనీస స్వార్ధం లేకపోతే తల్లి అయిన ఏ ఆడదానికి జన్మ సార్ధకతే ఉండదు అని నా అభిప్రాయం.

ఇక మీరడిగిన సాక్ష్యాలు ఇవిగో..'' అని తన బాగ్ లో నుంచి చిన్న ఆల్బుమ్ తీసి విరాజ్ కు అందించింది శకుంతల.

విరాజ్ దానిని తండ్రి చేతికి ఇచ్చాడు.

విరాజ్ పక్కన పెళ్లికూతురు వేషంలో హరిత కూర్చుని ఉండగా , గాజులు పట్టుకున్న చేతులు విరాజ్ చేతులు పట్టుకుని హరిత మెడలో తాళి కట్టిన దృశ్యాలు .

యధాలాపంగా చూసి పక్కన పెట్టేసిన గవర్రాజు చెవుల్లో శకుంతల మాటల్లో కష్టం, వ్యధ క్రమేపీ అర్ధం అవసాగాయి.

తన కన్నా బిడ్డ జీవితం కోసంఆ తల్లి పడిన తపన అర్ధం చేసుకున్న కొద్దీ అతని మనసులో ఏదో తెలియని

బాధ సుళ్లుగా తిరిగి మనసుని కుదిపివేయసాగింది. తనకు ఆడపిల్ల ఉన్నా తనకు నచ్చిన సంబంధం చూసి పెళ్లి చేసి ఉండేవాడే తప్ప...ఇలా ఆలోచించేవాడే కాదు. ఆ అవసరం తనకు లేదు. ఎందుకంటే తానూ కోటీశ్వరుడు... డబ్బు ఎవరి నోరైనా మూయిస్తుంది అనే నమ్మకం కలవాడు.

విరాజ్ హరితను ప్రేమించి డబ్బులో పుట్టి పెరిగిన తనకు జీవితంలో మరో పార్శ్వాన్ని చూపించాడు.

ఇలాంటి కొడుకు కోడలిని తానూ చెందనాడుకుంటే తనకు పుట్టగతులు ఉండవు...ఎంత డబ్బు ఉన్నా చివరకు మనిషి మిగుల్చుకునేది పిడికెడు బూడిద ..

అతనికి కాశీలో తండ్రికి పిండప్రదానం చేసాక చేసిన గంగ స్నానం గుర్తుకు వచ్చింది. ఆ స్నానం పవిత్రమైనదో కాదో తనకు అప్పుడు తెలీదు.

ఇపుడు అతను తనలోని డబ్బు అహంకార మాలిన్యాన్ని వదిలించుకుంటూ మనసులో గంగానదీస్నానం చేస్తున్నట్టుగా భావిస్తూ కళ్ళు మూసుకున్నాడు తన కళ్ళల్లో నీళ్లు ఎవరికి కనపడకూడదు అనే అహంభావ పెద్దరికంతో.

శకుంతల అంతగా వివరించి చెప్పినా కరగని తండ్రిని చూసి విరాజ్ సహనం నశించిపోయింది.

హరిత చేతుల్లో ఉన్న బాబుని ఎత్తుకుని లేచి నిలబడుతూ అన్నాడు.

" నాన్న మీకు ఇందాకనే చెప్పాను. ఈ వివరణ అంతా మీరు అర్థం చేసుకుంటారనే. అమ్మ అర్థం చేసుకుంది కాబట్టే కోడల్ని మనవడిని ఇంట్లోకి రానిచ్చింది. మీ పెద్ద కొడుకు పిల్లల్ని, వాళ్ళు పుట్టాక మీరు చూశారా... కనీసం ఏనాడైనా ఫోన్లో వీడియో కాల్ లో అయినా చూశారా?

అందని దాని కోసం ఆరాటం... అందిన దాన్ని కాలదన్నుకోవడం.... రెండింటికి చెడ్డ రేవడిలా ఒంటరిగాఈ వయసులో మీకు మీరుగా బ్రతకడం అవసరమా చెప్పండి....సరే.. మీ ఇష్టం!మేము వెళ్తున్నాం నాన్నా. పద హరితా..అత్తయ్య పదండి.అమ్మా...వెళ్లొస్తాం." అని ముందుకు అడుగువేయబోయిన విరాజ్ చేతుల్లోంచి బాబుని ఒక్కసారిగా లాక్కుని ...

''నా మనవడు, వంశోద్ధారకుడు చి. 'మురుడేశ్వర శశాంక్' ని నాకివ్వకుండా ఎక్కడికిరా వెళ్ళేది? తిన్నగా గదిలోకి వెళ్లి రెండో మనవడిని తొందరలో ఇచ్చే ప్రయత్నంలో పదండి.''అన్నాడు విరాజ్ తో.

''అప్పుడే మనవడికి పేరుకూడా పెట్టేసుకున్నారా నాన్నా?'' అన్నాడు విరాజ్ సంతోషాతిరేకంతో .

''నా వంశానికి చంద్రుడు రా వీడు'' అన్నాడు గవర్రాజు కంఠం వణుకుతుండగా.

''హరితను మీకోడలిగా ఒప్పుకున్నట్లు, నేను తప్పు పని చెయ్యలేదు అని మీరు నమ్మితే మమ్మల్ని ఆశీర్వదించండి నాన్నా...'' అన్నాడు విరాజ్, హరితతో తల్లికి, తండ్రికి నమస్కరించి.

''మీ కుర్రాళ్లతో పెట్టుకుంటే పెద్దవాళ్ళకి గుణపాఠం నేర్పేస్తారురా...మీరు..'' అని నవ్వుతూ నిండు మనసుతో కొడుకుని, కోడలిని ఆశీర్వదించారు గవర్రాజు దంపతులు.

గవర్రాజు శకుంతలతో అన్నాడు.

''అమ్మా...మీ పేరు ఏమిటో నాకు తెలీదు. ఆడదాని జీవితానికి ఇంతటి పరమార్ధం ఉందని నాకు తెలియదు.మా డబ్బున్న ఇళ్లల్లో అసలు ఆలోచించము కూడా. ఇద్దరు పిల్లల జీవితాన్ని నిలబెట్టడం కోసం మీరు పడ్డ తాపత్రయానికి నేను మనిషిగా మారి మీస్థాయికి దిగివచ్చాను. అందుకు మిమ్మల్ని మనసారా అభినందిస్తున్నాను.

ఈవయసులో పిల్లల్ని దూరం చేసుకుంటే మనోవేదన తప్ప ఈ డబ్బు కాపాడాడు అని అర్ధం చేసుకున్నాను. నేను పెట్టిన నియమమే నాకు, డబ్బుమదంతో ప్రవర్తిస్తున్న నాలాంటివాళ్లకు కనువిప్పు కలిగించేలా విశ్లేషించేటందుకు మీలాంటివాళ్ళు చాల అవసరం. నా ప్రవర్తనకు నిజంగా సిగ్గుపడుతున్నాను.'' అన్నాడు గవర్రాజు.

''మీరు పెద్దవారు...అలాంటి మాటలు అనకూడదు. తెలిసో తెలియకో మీ మనసు చాలా బాధ పెట్టిన మీరు మమ్మల్ని క్షమించాలి.''అంది శకుంతల.

''ఏవండీ ..అప్పుడే మీ మనవడు మీ మెళ్ళో పులిగోరు గొలుసు పట్టేసుకున్నాడు...చూసుకోంకొందిఅంది విశాల నవ్వుతూ.

''ఓరి భడవా...అపుడే తాతని కళ్లెం పట్టి ఆడించేద్దామనే...''అని బాబుని ముద్దు పెట్టుకుని ''వాడు ఎవరనుకున్నావే..ఈ గవర్రాజు వారసుడు.'' అని అక్కడే సోఫాలో వాడితో ఆటల్లో ములిగిపోయాడు.

పరిహారం :

''హరితా...తయారయ్యావా...''విరాజ్ అరిచాడు హాల్లోంచి.

''ఆ..వచ్చేస్తున్నానండీ .'' అంటూ కొడుకుని తీసుకువచ్చి ''ఇదిగో మావయ్యా.''అంటూ గవర్రాజుకు అందించింది.

విరాజ్ రెండు షాపుల తాళాలు తీసుకుని , గవర్రాజుతో ''షాపుకు వెళ్లొస్తాం నాన్న...'' చెప్పి హరిత చేయిపట్టుకుని ముందుకు నడిచాడు.

వెళ్తున్న కొడుకునీ కోడల్నీ చూస్తూ ''మీరు రాబోయే తరానికి ప్రతినిధులురా...''మనసులో అనుకుని బాబుతో ముచ్చట్లలో పడ్డాడు గవర్రాజు.

సమాప్తం

వాలి సుగ్రీవుల వైర వృత్తాంతము

2026-05-23T09:34:53.353+05:30

వాలి సుగ్రీవుల వైర వృత్తాంతము

అంబడిపూడి శ్యామ సుందరరావు

వాలీ సుగ్రీవులు సోదరులు వాలి ఇంద్రుని కుమారుడు, మహా బలవంతుడు మరియు కిష్కింధ రాజయితే, సుగ్రీవుడు సూర్యుని కుమారుడు ఇద్దరిలో వాలి జ్యేష్టుడు మరియు బలపరాక్రమాలలో సుగ్రీవునికన్నా మిన్న అందువల్ల వారి తండ్రి చనిపోగానే మంత్రులు అందరు వాలిని వానర సామ్రాజ్యానికి రాజుగా చేసారు సుగ్రీవుడు కూడ అన్న వాలిని గౌరవిస్తూ ఉండేవాడు సుగ్రీవుడు సేవకుడి వాలే అన్నకు సేవ చేస్తూ ఉండేవాడు.కొంతకాలానికి దుందుభి జ్యేష్ఠ పుత్రుడు మాయావి అనే రాక్షసునికి వాలికి ఒక స్త్రీ వలన వైరం ఏర్పడినది ఆ వైరము వల్ల ఒకనాడు మాయావి అర్ధరాత్రి కిష్కింద నగర ద్వారం వద్దకు వచ్చి భయంకరంగా సింహనాదం చేసి వాలిని తనతో యుద్ధం చేయవలసిందిగా సవాలు విసిరాడు.

గాఢ నిద్రలో ఉన్న వాలి ఆ సవాలు స్వరం విని నిద్ర లేచి అప్పటికప్పుడే యుద్దానికి బయలు దేరాడు సుగ్రీవుడు, వాలి భార్య తార యుద్దానికి పోవద్దు అని వారించారు కానీ శత్రువు సవాలు చేసినప్పుడు ఏ సమయము అయినా ఆ సవాలు ను ఎదుర్కొని శత్రువును అంతమొందించాలీ అని చెప్పి వాలి మాయావి తో యుద్దానికి బయలు దేరాడు సుగ్రీవుడు అన్నగారి మీద ఉన్న ప్రేమ గౌరవము వల్ల సేవకుని వలె అనుసరించాడు అసురుడు మాయావి వాలిని వాలి వెనుక వస్తున్నా సుగ్రీవుని చూసి భయపడి అమితవేగంతో పరిగెత్తసాగాడు. వాలి సుగ్రీవులు కూడా వాడిని వెంబండించారు.అప్పుడే చంద్రోదయం అయింది వెలుతురూ వచ్చింది ఆ అసురుడు వీరి నుండి తప్పించుకోవడానికి ఒక బిలములోకి దూరాడు ఆ బిలము భూమి మీద ఉన్నప్పటికీ పై వరకు గడ్డి కమ్ముకొని లోపలి పోవడానికి వీలు కాకుండా ఉంది.శత్రువు బిలం లోకి ప్రవేశించడం చుసిన వాలి తమ్ముడితో,సుగ్రీవ నేను ఈ బిలములోకి ప్రవేశించి శత్రువును చంపి వస్తాను నేను తిరిగి వచ్చే వరకు నీవు ఈ బిలము వాకిట ఉండు అని ఆజ్ఞను జారీచేశారు సుగ్రీవుడు తానూ కూడా బిలములోకి వస్తానని అనుమతి ఇవ్వమని వేడుకున్నాడు కానీ వాలి అంగీకరించలేదు వాలి తన అడుగుల మీద సుగ్రీవుని చేత అక్కడే ఉండేటట్లు ఒట్టు పెట్టించుకుని బిలం లోకి ప్రవేశించాడు

వాలి బిలం లోకి ప్రవేశించి సంవత్సర కాలము గడిచింది సుగ్రీవుడు అన్న ఆజ్ఞను అనుసరించి ఆ సంవత్సరం అంతా బిల ద్వారం వద్ద కనిపెట్టుకొని ఉన్నాడు సంవత్సర కాల గడిచినా అన్న వాలి బయటకు రాకపోవడం తో అతడు చనిపోయాడేమో అని భయపడ్డాడు.చాలా కాలం గతించినాక బిలం నుండి నురగలతో కూడిన నెత్తురు రావడం కనిపించింది యుద్దములో పాల్గొంటున్న అసురుల అరుపులు వినిపించాయి కానీ అన్న వాలి జయజయధ్వనులు వినిపించక పోవడంతో అన్న వాలి చనిపోయాడని భావించి ఆ బిలద్వారాన్నీ ఒక పెద్ద రాయి తో మూసి వేసి శోకార్తుడై అన్న వాలికి జలతర్పణం వదిలి కిష్కింధకు వచ్చాడు మంత్రులు అందరు జరిగినది సుగ్రీవుని ద్వారా తెలుసుకొని అందరు యోచించి సుగ్రీవునికి రాజ్యాభిషేకం చేశారు. అప్పటినుండి సుగ్రీవుడు న్యాయ మార్గాన రాజ్యపాలన చేయడం ప్రాంభించాడు.

వాలి తన శత్రువు అయిన మాయావిని చంపి కొంతకాలానికి కిష్కింధకు వచ్చాడు పట్టాభిషక్తుడై రాజ్యం ఏలుతున్న సుగ్రీవుని చూసి వాలి ఆగ్రహించి సుగ్రీవుని తిట్టి మంత్రులను కారాగారంలో పెట్టాడు ఆ సమయములో వాలిని నిగ్రహించి సామర్ధ్యం ఉన్నప్పట్టికీ అన్న అనే గౌరవంతో ఉన్నాడు. అన్న వాలిని గౌరవించి నమస్కారం చేసి ఆశీర్వదించామని వేడుకున్నాడు అయినప్పటికీ వాలికి కోపము తగ్గలేదు తమ్ముడిని అనుగ్రహించలేదు.వాలి సుగ్రీవుని చావగొట్టి మరీ వెళ్ళగొట్టాడు సుగ్రీవుని భార్యను అపహరించాడు అప్పటినుండి వాలి వల్ల భయము వలన భార్య వియోగ దుఃఖం వలన మహారణ్యములో సంచరిస్తూ ఈ భూమి మీద వాలి రావడానికి వీలు లేని ఋష్యమూక పర్వతానికి వచ్చి చేరాడు.

ఆ విధంగా సుగ్రీవుడు వాలి తో వైరము ఏర్పడటానికి గల కారణాన్ని వివరించాడు సుగ్రీవుడు తన అపరాధం ఏమి లేకున్నా అన్న వాలి తనను చంపుతాడన్న భయముతో తనకు ఉన్న కొద్దిమంది శ్రేయోభిలాషులల్తో ఋష్యమూక పర్వతము చేరి ఆంజనేయుని ద్వారా శ్రీరామా చంద్రునితో మైత్రి చేసికొని తనకు తన అన్న వాలికి వైరం ఏర్పడటానికి గల కారణాన్ని వివరించినాడు వివరించినాక వాలిని నిగ్రహించి తనను అనుగ్రహించవలనని శ్రీరాముని ప్రార్ధించెను. ధర్మాత్ముడైన శ్రీరామచంద్రుడు సుగ్రీవునితో మైత్రి చేసికొని వాలిని సంహరిస్తానని మాట ఇచ్చాడు.

***

2026-05-23T09:32:00.000+05:30

పంచపదులలో- శ్రీమద్రామాయణ కావ్యం -21

దినవహి సత్యవతి

20 వ సర్గ

రాముడిని పంపుటకు దశరథుని నిరాకరణ, విశ్వామిత్రుని ఆగ్రహం...

316.

రాముని తనతో పంపుమని విశ్వామిత్రుడడిగెను,

దశరథుడు ముని కోరిక విని నిశ్చేష్టుడయ్యెను,

రాముడు రాజీవనేత్రుడు కమలలోచనుడనెను,

పదహారు సంవత్సరాలు నిండని బాలుడనెను,

రాక్షసులతో యుద్ధము చేయు యోగ్యతరాలేదనె, సత్య!

317.

తన వద్ద, పూర్తి అక్షౌహిణి, సైన్యమున్నదనెను,

దానికి నియామకుడూ, అధ్యక్షుడు తానేయనెను,

సైనికులు, శూరులూ, విక్రమవంతులూయనెను,

అస్త్రప్రయోగమునందు మిగుల సమర్థులనెను,

దైత్యులతో యుద్ధం చేయు యోగ్యులనె దశరథుడు, సత్య!

318.

సైన్యంతో కూడి, తాను, రాక్షసులతో పోరుదుననె,

ధనుర్థారియై తాను యాగ రక్షణ గావింతుననె,

ప్రాణములున్నంతవరకూ యుద్ధము చేసెదననె,

యాగం నిర్విఘ్నంగా కొనసాగునట్లు చేసెదననె,

యాగ సమాప్తికి తోడ్పడుదుననె దశరథుడు, సత్య!

319.

రాముడు, బాలుడు, పూర్తి విద్యలు నేర్వలేదనె,

శత్రువుల బలాబలాలు గుర్తింపజాలడనె,

అస్త్రబలమునింకనూ సంపాదించలేదనె,

రామునికింకనూ యుద్ధములో నేర్పులేదనె,

కావున రాముని పంపలేనని దశరథుడనె, సత్య!

320.

రాక్షసులు కపటయుద్ధం చేయువారలనెను,

వారితో యుద్ధం చేయుటకు రాముడు తగడనెను,

రాముని విడచి క్షణమైన జీవింపలేననెను,

రాముని గొనిపోవద్దని విశ్వామిత్రుని కోరెను,

సైన్యసమేతుడై, తానే, వచ్చెదననె దశరథుడు, సత్య!

321.

తనకిప్పుడు వయస్సు మీరిపోవుచున్నదనె,

ఎంతయో శ్రమపడి రాముని, బిడ్డగ, కంటిననె,

తన జ్యేష్ఠసుతుడు ధర్మ విషయప్రధానుడనె,

నలుగురు సుతులన్న తనకు గొప్ప ప్రేమయనె,

రాముడన్న తనకత్యంత ప్రీతియనె దశరథుడు, సత్య!

322.

రాక్షసుల గూర్చి తెలుపుమని మహర్షినడిగెను,

వారి పరాక్రమము గురించియూ తెలియగోరెను,

వారినెవరు రక్షించుచున్నారో తెలుపుమనెను,

కపటయుద్ధం చేయువారిపై ప్రతిక్రియ యెట్లనెను,

దుష్ఠులతో మెలుగుటెట్లని దశరథుడు ప్రశ్నించె, సత్య!

323.

రావణుడు, పౌలస్త్య వంశజ, రాక్షసరాజుయనె,

అతడు మహాబలవంతుడు, వీర్యవంతుడుయనె,

బ్రహ్మనుండెన్నియో వరములు పొందియున్నాడనె,

రాక్షసమూకతో జేరి దౌష్ట్యాలు చేయుచున్నాడనె,

ముల్లోకాలనూ మిక్కిలి పీడించుచున్నాడనె, మహర్షి, సత్య!

324.

రావణుడు, విశ్రవసుడను ముని కుమారుడనె,

సాక్షాత్తూ కుబేరునికి యతడు సోదరుడగుననె,

అతడు స్వయంగా యజ్ఞభంగం కావించడనె,

మారీచసుబాహులనతడే ప్రేరేపించినాడనె,

వారే యజ్ఞభంగము చేయుచున్నారనె, మహర్షి సత్య!

325.

తాను రావణునెదిరింపలేనని దశరథుడనె,

సర్వధర్మాలూ తెలిసినవాడు విశ్వామిత్రుడనె,

తన చిన్నికుమారునిపై అనుగ్రహం చూపమనె,

అల్పభాగ్యుడైన తనయందనుగ్రహం చూపుమనె,

గురువు కౌశికుడే తమ దైవమనె దశరథుడు, సత్య!

326.

దేవాదులైనా రావణుయెదుట నిలువజాలరనె,

నరులకు రావణునితో పోరాడ శక్తిచాలదనె,

అతడు వీర్యవంతులనూ నిర్వీర్యుల చేయుననె,

తామెవ్వరూ యుద్ధంలోనతనికి సరితూగమనె,

ఎట్లైనా రావణునోడింపలేమని దశరథుడనె, సత్య!

327.

దేవతా సముడైన రాముడింకనూ బాలుడనె,

యుద్ధముతో పరిచయమింకనూ లేనివాడనె,

పున్నామనరకంనుంచి తననుద్ధరించువాడనె,

ఏదేమైనా రాముడిని మహర్షితో పంపజాలననె,

మారీచసుబాహులు ఘోరాసురులనె, దశరథుడు, సత్య!

328.

మారీచసుబాహులు పరాక్రమవంతులనె,

యుద్ధమునందు మంచి నేర్పుకలవారనె,

వారు యుద్ధములో యమునివంటి వారనె,

మిత్రపక్షములేకమైనా వారినెదిరింపలేమనె,

తామొక్కరితోనే పోరాడగలమనె, దశరథుడు, సత్య!

329.

రాముడిని, మహర్షితో, పంపలేననె దశరథుడు,

బాధతోనేదియో అసందర్భ ప్రేలాపన చేసినాడు,

అది విని మిక్కిలి కోపావిష్టుడయ్యె విశ్వామిత్రుడు,

నేతితో తడిసిన హోమాగ్నివలె కాన్పించినాడు,

అగ్నివలె ప్రజ్వరిల్లినాడు విశ్వామిత్రమహర్షి, సత్య!

*****

మళ్ళీ తిరిగొచ్చిన వసంతం

2026-05-23T09:30:29.006+05:30

మళ్ళీ తిరిగొచ్చిన వసంతం

సి.హెచ్.ప్రతాప్

నగరంలోని రణగొణ ధ్వనుల మధ్య ప్రశాంతతకు నిలయంలా ఉండే ఒక క్లినిక్‌లో డాక్టర్ వినయ్ అనే మానసిక శాస్త్రవేత్త ఉండేవారు. ఆయన కేవలం వైద్యుడు మాత్రమే కాదు, విడిపోతున్న మనసులను కలిపే ఒక గొప్ప సంధానకర్త.ఆధునిక జీవనశైలిలో మనుషుల మధ్య భౌతిక దూరం తగ్గుతున్నా, మనసుల మధ్య అగాధాలు పెరుగుతున్నాయి. ఎటు చూసినా పోటీ, పని ఒత్తిడి, సామాజిక మాధ్యమాల ప్రభావంతో మనుషులు తమ ఆత్మీయులకే సమయం ఇవ్వలేకపోతున్నారు. ముఖ్యంగా మహానగరాల్లో యాంత్రికమైన జీవనం గడుపుతున్న దంపతులు చిన్న చిన్న విభేదాలను పరిష్కరించుకోలేక, అహంతో బంధాలను తెంచుకుంటున్నారు. ఇటువంటి సున్నితమైన సమయంలో, విచ్ఛిన్నమవుతున్న కుటుంబాలను కాపాడటానికి ఒక ఆశ కిరణంలా డాక్టర్ వినయ్ తన సేవలందిస్తున్నారు. ఆయన క్లినిక్ కేవలం మందులు ఇచ్చే చోటు కాదు, అది మనిషిలోని అంతరాత్మను మేల్కొలిపే ఒక చైతన్య కేంద్రం.

ఆయన దగ్గరకు ఒకరోజు కార్తీక్, స్నేహ అనే దంపతులు వచ్చారు. కార్తీక్ ఒక సాఫ్ట్‌వేర్ సంస్థలో ఉన్నత పదవిలో పని చేస్తూ నిరంతరం పని ఒత్తిడిలో ఉండగా, స్నేహ ఒక కళాశాలలో ప్రాధ్యాపకురాలిగా తన బాధ్యతలను నిర్వహిస్తోంది. వివాహమైన కొత్తలో ఒకరి ఇష్టాలను మరొకరు గౌరవిస్తూ, చిన్న చిన్న విషయాలలో కూడా ఆనందాన్ని వెతుక్కునే వారు.

కానీ కాలక్రమేణా కెరీర్ పరుగు పందెంలో పడి, ఒకరి కోసం ఒకరు కేటాయించుకునే సమయం తగ్గిపోయింది. ఈ క్రమంలో జరిగిన కొన్ని సంఘటనలు వారి మధ్య అగాధాన్ని పెంచాయి.

గత ఏడాది స్నేహ పుట్టినరోజున కార్తీక్ ఆఫీసు మీటింగ్ కారణంగా ఆలస్యంగా రావడమే కాకుండా, కనీసం క్షమాపణ కూడా కోరలేదు. "నీ ఉద్యోగం కంటే నీకు ఇంకేదీ ముఖ్యం కాదు" అని స్నేహ నిలదీస్తే, "నేను కష్టపడేది మన భవిష్యత్తు కోసమే, నీకు అది అర్థం కాదు" అని కార్తీక్ విసుక్కున్నాడు.

ఆ చిన్న మాట కాస్తా పెను వివాదంగా మారింది. ఒకసారి స్నేహకు పదోన్నతి వచ్చినప్పుడు కార్తీక్ ఉత్సాహం చూపించకపోగా, "ఇప్పుడు నీకు బాధ్యతలు పెరిగి ఇంటిని ఇంకా నిర్లక్ష్యం చేస్తావు" అని విమర్శించాడు. దీనితో స్నేహలో అసహనం పెరిగింది. "నీ విజయాలను నేను ఎప్పుడూ గౌరవించాను, కానీ నువ్వు నా ఎదుగుదలను ఓర్చుకోలేకపోతున్నావు" అని ఆమె గట్టిగా వాదించింది. ఇలాంటి అర్థం లేని తర్కాలు, ఒకరిని ఒకరు తక్కువ చేసి మాట్లాడుకోవడం వారి మధ్య దూరాన్ని పెంచాయి.

వారి మాటల్లో ప్రేమ మాయమై, కేవలం పరస్పర ఆరోపణలు మాత్రమే మిగిలాయి. "మనం ఒకే ఇంట్లో ఉన్నా రెండు వేర్వేరు ద్వీపాల్లా బతుకుతున్నాం" అన్న స్నేహ మాటలకు కార్తీక్ మౌనమే సమాధానమైంది. ఒకప్పుడు ఎంతో అన్యోన్యంగా ఉన్న ఆ ఇద్దరి మధ్య ఇప్పుడు మాటల యుద్ధం, మౌన పోరాటాలు తప్ప మరేమీ మిగలలేదు.

ఇంటి వాతావరణం నిత్యం అశాంతితో నిండిపోవడంతో, తమ బంధానికి ముగింపు పలకడమే సరైన మార్గమని నిర్ణయించుకుని, విడాకుల దరఖాస్తుకు ముందు చివరిసారిగా డాక్టర్ వినయ్‌ను కలవడానికి వచ్చారు. వారి కళ్లలో ఆశ చావలేదు కానీ, మనసులో గెలుపు కంటే పంతమే ఎక్కువగా కనిపిస్తోంది.

డాక్టర్ వినయ్ వారి పరిస్థితిని గమనించి, ఒక చిన్న మట్టి కుండను వారి ముందు ఉంచారు. "ఈ కుండను చూడండి, ఇందులో ఎన్నో బీటలు ఉన్నాయి. కానీ దీని ప్రత్యేకత ఏమిటో తెలుసా?" అని అడిగారు. వారు అయోమయంగా చూస్తుండగా, ఆయన ఆ కుండ లోపల ఒక చిన్న దీపాన్ని వెలిగించారు. ఆ కుండకున్న పగుళ్ల గుండా కాంతి బయటకు వచ్చి గదిని అందంగా మార్చింది. వినయ్ నెమ్మదిగా మాట్లాడుతూ, "మనుషులూ అంతే. మనందరిలోనూ లోపాలు, పగుళ్లు ఉంటాయి. కానీ ఆ లోపాలను చూసి అసహ్యించుకుంటే బంధం ముక్కలవుతుంది. అదే ఆ పగుళ్ల గుండా అవతలి వారిలోని మంచిని, ప్రేమని చూడగలిగితే జీవితం ప్రకాశిస్తుంది" అని చెప్పారు.

కార్తీక్ వైపు చూస్తూ ఆయన ఇలా అన్నారు, "సమస్య నీ భాగస్వామిలో లేదు, నువ్వు చూసే కోణంలో ఉంది. అహంకారం అనే తెరను తొలగిస్తే, నీకు స్నేహ పడ్డ ఆరాటం కనిపిస్తుంది. అలాగే స్నేహ, నువ్వు కార్తీక్ వైఫల్యాలను కాకుండా అతని ప్రయత్నాలను గమనించు. బంధం అంటే ఒకరిని ఒకరు మార్చుకోవడం కాదు, ఒకరినొకరు ఉన్నది ఉన్నట్లుగా స్వీకరించడం. నది సముద్రంలో కలిసేటప్పుడు తన ఉనికిని కోల్పోదు, మరింత విస్తరిస్తుంది. మీ వివాహ బంధం కూడా అలాంటి విస్తరణే కావాలి."

ఆయన బోధనలు వారి హృదయాలను తాకాయి. తప్పు ఎక్కడ జరుగుతుందో వారికి అర్థమైంది. వినయ్ వారిద్దరి చేతులను కలిపి, "క్షమించడం అంటే ఓడిపోవడం కాదు, ప్రేమని గెలిపించడం. మట్టిని ప్రేమిస్తేనే మొక్క ఎదుగుతుంది, మనసుని ప్రేమిస్తేనే మనిషి ఎదుగుతాడు" అని వివరించారు. స్నేహ కళ్లలో పశ్చాత్తాపం కనిపించింది. కార్తీక్ తన తప్పును తెలుసుకుని స్నేహను హత్తుకున్నాడు.

చివరగా కార్తీక్ డాక్టర్ వినయ్ వైపు తిరిగి నిశ్చయంగా ఇలా అన్నాడు, "డాక్టర్, ఇన్నాళ్లూ నేను కేవలం నా స్వార్థాన్ని, నా అభిప్రాయాలనే చూసుకున్నాను. కానీ బంధం అంటే ఇద్దరి ఆశలు, ఆశయాల కలయిక అని మీరు మాకు గుర్తు చేశారు. పగుళ్లు ఉన్న కుండ కూడా వెలుగును పంచగలదని, మాలోని లోపాలను స్వీకరిస్తూనే మేము కలిసి నడవగలమని ఇప్పుడు నమ్ముతున్నాను. ప్రేమ అనేది మాటల్లో కాదు, ఒకరినొకరు అర్థం చేసుకోవడంలోనే ఉందని గ్రహించాను. ఈ కొత్త ప్రయాణానికి మీ మాటలే మాకు ప్రాణం పోశాయి."

డాక్టర్ వినయ్ వద్ద జరిగిన ఆత్మీయ సంభాషణ తర్వాత, కార్తీక్ మరియు స్నేహ తమ తప్పులను తెలుసుకుని ఒకరినొకరు క్షమించుకున్నారు. వారి పునరుద్ధరించబడిన బంధంలో సమయం యొక్క ప్రాముఖ్యతను గుర్తించి, తమ దైనందిన జీవనశైలిని పూర్తిగా మార్చుకున్నారు.

కార్తీక్ తన కార్యాలయ పని వేళలను క్రమబద్ధీకరించుకుని, వారాంతాల్లో ల్యాప్‌టాప్‌కు దూరంగా ఉండాలని నిర్ణయించుకున్నాడు. స్నేహ కూడా తన కళాశాల బాధ్యతలను పని వేళల్లోనే పూర్తి చేస్తూ, సాయంత్రం వేళల్లో కార్తీక్‌తో కలిసి గడపడానికి ప్రాధాన్యతనిచ్చింది. ప్రతిరోజూ రాత్రి భోజనం తర్వాత ఫోన్లను పక్కన పెట్టి, ఆ రోజు జరిగిన విశేషాలను పంచుకోవడం వారిద్దరికీ ఒక అలవాటుగా మారింది.

ఒకరి విజయాలను మరొకరు మనస్ఫూర్తిగా అభినందించుకోవడం, చిన్నపాటి మనస్పర్థలు వచ్చినా వెంటనే మాట్లాడుకుని పరిష్కరించుకోవడం ప్రారంభించారు. వారు కేవలం ఒకే ఇంట్లో నివసించడం కాకుండా, ఒకరి భావాలను మరొకరు గౌరవిస్తూ భావోద్వేగాల మధ్య ఉన్న దూరాన్ని తగ్గించుకున్నారు.

పాత జ్ఞాపకాలలోని చేదును వదిలేసి, వర్తమానంలో ఒకరికొకరు తోడుగా ఉంటూ కొత్త ఆశలతో తమ జీవిత ప్రయాణాన్ని మళ్ళీ మొదలుపెట్టారు. ప్రేమ అనేది కేవలం మాటల్లో కాకుండా, ఒకరి కోసం ఒకరు కేటాయించే సమయంలోనే ఉంటుందని వారు నిరూపించారు. ఇప్పుడు వారి ఇల్లు నిరంతర కలహాల వేదిక కాకుండా, అనురాగంతో నిండిన నందనవనంగా మారింది.

గిట్టుబాటు కాని పుస్తక రచన

2026-05-23T08:31:28.122+05:30

గిట్టుబాటు కాని పుస్తక రచన

- కర్లపాలెం హనుమంతరావు

"సాహిత్య సేవతో కడుపు నిండుతుందా?" అనే ప్రశ్న ఈనాటిది కాదు. ఎంతోమంది గొప్ప కవులు, రచయితలు తమ జీవిత కాలమంతా అక్షరాల కోసం అంకితం చేసినా, వారికి లభించిన ఆర్థిక ఫలాలు మాత్రం చాలా తక్కువ.

దాదాపు ముప్పై ఏళ్లుగా తెలుగు సాహిత్యానికి అమూల్యమైన సేవ చేసిన శేషాద్రి రమణ కవుల పేరు వినని వారుండరు. ఎంతో చిన్న వయసు నుంచే రాయడం ప్రారంభించినా, కేవలం పుస్తకాల ద్వారా వచ్చే ఆదాయంతో బతకడం సాధ్యం కాక, ఆ అన్నదమ్ములు ఇద్దరూ ఉపాధ్యాయ వృత్తిని నమ్ముకోవాల్సి వచ్చింది.

మిల్టన్ రాసిన 'పారడైజ్ లాస్ట్' ఒక అద్భుత కావ్యం. అంతటి గొప్ప కావ్యాన్ని రాసిన మిల్టన్, దాన్ని అచ్చు వేయించుకోలేక, కాపీరైట్స్‌ని కేవలం ఐదు పౌనులకే అమ్ముకున్నాడు.

పారశీక కవి ఫిరదౌసీ తన చేత 'షానామా' అనే గ్రంథాన్ని రాయించిన గజనీ మహమ్మద్ ' నుంచి నజరానా రాబట్టలేక జీవితం చివరి ఘడియల వరకు ఎన్నో కష్టాలు పడ్డాడు.

ప్రపంచవ్యాప్తంగా కవులకు ఇచ్చే నోబెల్ బహుమతి మొత్తం చాలా పెద్దదే. కానీ, ఆ కవులు తిండి, బట్ట లేక అజ్ఞాతంలో కష్టపడుతున్నప్పుడు ఏ ఒక్కరూ వారిని పట్టించుకోరు. ఎప్పుడో వారు ప్రసిద్ధులై, ధనవంతులయ్యాక ఈ బహుమతులు వస్తాయి. అందుకే జార్జ్ బెర్నార్డ్ షా నోబెల్ బహుమతిని తిరస్కరిస్తూ – "నాకు డబ్బు అవసరమైనప్పుడు మీరెవరూ ఆదరించలేదు. ఇప్పుడు నాకు డబ్బు అవసరం లేదు, మీ బహుమతీ వద్దు" అని తెగేసి చెప్పారు.

ఈ విదేశీ రచయితలతో పోలిస్తే తెలుగు రచయితల పరిస్థితి మరీ హీనంగా ఉంది.

చిలకమర్తి లక్ష్మీనృసింహం రాసిన 'రామచంద్ర విజయము' నవలకు పోటీలో ఉత్తమ బహుమతి వచ్చింది. ఆయన తొలి ప్రయత్నంలోనే విజయం సాధించినా, ఏడాదికి రూ. 3,000 కు మించి ఆదాయం రాలేదు. ఆయన రాసిన 'గయోపాఖ్యానం' లక్ష ప్రతులు అమ్ముడైనా ఆశించిన స్థాయిలో ఆర్థిక పురోగతి లేదు.

వ్యాస భారతాన్ని ఆంధ్రీకరించిన శ్రీపాద కృష్ణమూర్తిశాస్త్రి 15 ఏళ్ల పాటు దరిద్రంతో పోరాడారు.

మొక్కపాటి నరసింహశాస్త్రి రాసిన ప్రఖ్యాత హాస్య నవల 'బారిస్టరు పార్వతీశము' మొదటి భాగం సరిగ్గా అమ్ముడుపోకపోవడంతో, రెండో భాగం ముద్రించడానికి భయపడాల్సి వచ్చింది. పానుగంటి లక్ష్మీనరసింహారావు గారి ప్రసిద్ధి నాటకాలు ఆశించినంతగా అమ్ముడుపోలేదు.

దేవులపల్లి కృష్ణశాస్త్రి గారి 'కృష్ణపక్షం', 'ఊర్వశి' కనీసం మొదటి ముద్రణ ప్రతులు కూడా పూర్తిగా అమ్ముడుపోయిన దాఖలాలు లేవు. వేదుల సత్యనారాయణ శాస్త్రి గారికి తన పద్యాలను పుస్తక రూపంలో తేవడానికే ధైర్యం చాల్లేదు.

ఇప్పటికీ ఇదే దుస్థితి. ఎంతో కష్టపడి రాసిన పుస్తకాలను అచ్చు వేయించుకోలేక, పెట్టుబడి కూడా తిరిగి రాదనే భయంతో... అన్ని హక్కులనూ ఇతరులకు రాసిచ్చేస్తున్నారు. ప్రతిఫలంగా కేవలం వంద, నూట యాభై పుస్తకాలను మాత్రమే తీసుకుంటున్నారు.ఇటీవలి కాలంలో అయితే రచయితే స్వంతంగా అచ్చు వేయించుకొని చదువరులకు బలవంతంగా అంటగడుతున్నాడు.

కేవలం పుస్తక రచన ద్వారా వచ్చే ఆదాయంతోనే ఒక రచయిత గౌరవంగా, హాయిగా బతకగలిగే మంచిరోజులు తెలుగునాట సుదూరంలో కూడా కనిపించటం లేదు.

***

ఒకనాటి ఆయుర్వేదం గురించి క్లుప్తంగా

2026-05-23T08:26:36.481+05:30

ఒకనాటి ఆయుర్వేదం గురించి క్లుప్తంగా

- కర్లపాలెం హనుమంతరావు

అనాదిగా వస్తున్న ఆయుర్వేద సంప్రదాయాలు, ఆ కాలపు వైద్యుల క్రమశిక్షణ, ఆతురాలయాల (ఆసుపత్రుల) నిర్వహణ వింటుంటే ఆశ్చర్యం కలుగుతుంది.

అప్పట్లో రెండు ప్రధాన వైద్య సంప్రదాయాలు ఉండేవి.

ఆత్రేయ సాంప్రదాయం : ఇది కాయచికిత్స (Medicine) కు ప్రాధాన్యతనిస్తుంది. అశ్వనీ దేవతలు, భరద్వాజుడు, చరకుడు వంటి మహర్షులు దీనికి మూలస్తంభాలు.

ధన్వంతరి సాంప్రదాయం: ఇది శస్త్రచికిత్స (Surgery) కు ప్రసిద్ధి. కాశీరాజు దివోదాస ధన్వంతరి, సుశ్రుతుడు ఈ మార్గానికి ఆద్యులు.

ఆ కాలంలో వైద్య విద్య కేవలం పుస్తక జ్ఞానానికి పరిమితం కాలేదు. ఏడవ ఏటనే విద్య ప్రారంభమయ్యేది. వైద్య వృత్తిని చేపట్టే వారికి రెండోసారి ఉపనయనం చేసి 'ద్విజులుగా' పరిగణించేవారు. ఉత్తమ వైద్యుడికి కొన్ని లక్షణాలు నిర్దేశించారు.

నిర్మలమైన ముఖవర్చస్సు, శుభ్రమైన వస్త్రధారణ, కత్తిరించిన గోళ్లు కలిగి ఉండాలి. ఓర్పు, ధైర్యం, జ్ఞాపకశక్తి, భూతదయ ప్రధానం. వైద్యం వ్యాపారం కాకూడదు. స్వార్థం కోసం కాక, లోక కల్యాణం కోసం చికిత్స చేయాలి. పేదలకు, మిత్రులకు ఉచితంగా సేవ చేయాలి.శాస్త్ర జ్ఞానం (Theory), కర్మ పథం (Practice) - ఈ రెండూ పక్షికి రెండు రెక్కల వంటివి. ఏ ఒక్కటి తక్కువైనా వైద్యుడు రాణించలేడు అని గురువులు బోధించేవారు.

జీవకుడు అనే ఒక రాజవైద్యుడి కథ చరిత్ర నేటి వైద్యులకు కూడా స్ఫూర్తిదాయకంగా ఉంటుంది.

క్రీ.పూ. 6వ శతాబ్దంలో గౌతమ బుద్ధునికి సమకాలికుడు ఈ జీవకుడు. గొప్ప శస్త్రవైద్యుడు. మగధ నుండి 1000 మైళ్ల దూరంలో ఉన్న తక్షశిల విశ్వవిద్యాలయానికి వెళ్లి ఏడేళ్లు చదువుకున్నాడు. విద్యా బోధన పూర్తి అయింది. గురువుగారు ఆయనకు ఒక పరీక్ష పెట్టాడు.

"వైద్యానికి పనికిరాని మొక్కను తెమ్మని" ఆయన ఆదేశం. జీవకుడు నగరం చుట్టూ గాలించి వచ్చి "ఈ ప్రపంచంలో ఔషధ గుణం లేని వస్తువే లేదు" అని సమాధానమిచ్చాడు. ఆ విజ్ఞానమే ఆయన పట్టా!

ఆయన చేసే శస్త్రచికిత్సలు ఆశ్చర్యం కలిగించేవి. తల పుర్రెను చీల్చి పురుగులను తొలగించే 'బ్రెయిన్ సర్జరీ'లు, ప్రేగుల మెలికలను సరిచేసే 'అబ్డామినల్ సర్జరీ'లు చేసేవాడని బౌద్ధ గ్రంథాలు చెబుతున్నాయి.

అవంతి రాజు ప్రద్యోతునికి నెయ్యి అంటే పడదు. కానీ జీవకుడు ఆ నెయ్యి రంగు, రుచి మార్చి ఔషధంగా ఇచ్చి ఆయన కామెర్ల వ్యాధిని నయం చేశాడు.

చరక, సుశ్రుత సంహితలలో ఆసుపత్రుల నిర్మాణం గురించి శాస్త్రీయమైన వివరణలు కనిపిస్తాయి.

ఆసుపత్రి గాలి, వెలుతురు ధారాళంగా వచ్చేలా ఉండాలి. ధూళి, పొగ దరిచేరకూడదు. వంటశాల, స్నానశాలలు ప్రత్యేకంగా ఉండాలి.

రోగులకు పాలిచ్చే సాధువైన గోవులను అక్కడ పెంచేవారు.

శారీరక వ్యాధులకే కాక, రోగి మనసును ఆహ్లాదపరిచేందుకు సంగీత విద్వాంసులు, కథలు చెప్పే పురాణ పండతులు ఉండేవారు. ఇది నేటి 'మ్యూజిక్ థెరపీ'కి ప్రాచీన రూపం.

అశోక చక్రవర్తి వంటి రాజులు మనుషులకే కాక జంతువులకు కూడా వైద్యశాలలు నిర్మించారు. విదేశాల నుండి అరుదైన మొక్కలు తెప్పించి పెంచేవారు.

చైనా యాత్రికులైన ఫాహియాన్, హ్యున్ త్సాంగ్ రాతల ప్రకారం.. భారతదేశంలో ధనవంతులు, గ్రామ పెద్దలు పేదల కోసం ఉచిత వైద్యశాలలను నడిపేవారు. దక్షిణ భారతదేశంలోని తిరుముక్కూడల్, మల్కాపురం వంటి గ్రామాల్లోని శిలాశాసనాల్లో ఆ కాలపు ఆసుపత్రులు, వాసాహరీతకీ, బిల్వాది ఘృతము వంటి మందుల జాబితా వివరాలు కనిపిస్తాయి.

ఆయుర్వేదం అంటే కేవలం కొన్ని మూలికల మిశ్రమం కాదు; అది ఒక పరిపూర్ణ జీవన వేదం. వేల ఏళ్ల క్రితమే మెదడు, పొట్ట కోసి ఆపరేషన్లు చేసిన విజ్ఞానం మనది. మన ప్రాచీన విజ్ఞానాన్ని తక్కువగా చూడకుండా, దానిలోని సత్యాన్ని గ్రహించి గౌరవించడమే మనం మన పూర్వీకులకు మయం ఇచ్చే నిజమైన నివాళి.

***

శ్రేయో మార్గము: కర్మఫల త్యాగ విశిష్టత

2026-05-23T08:22:49.454+05:30

శ్రేయో మార్గము: కర్మఫల త్యాగ విశిష్టత

సి.హెచ్.ప్రతాప్

శ్రేయో హి జ్ఞానమభ్యాసాత్ జ్ఞానాద్ధ్యానం విశిష్యతే |
ధ్యానాత్ కర్మఫలత్యాగః త్యాగాచ్ఛాంతిరనంతరమ్ |

(భగవద్గీత 12.12).

భగవద్గీతలోని భక్తియోగంలో శ్రీకృష్ణ పరమాత్మ బోధించిన ఈ శ్లోకం మానవ ఆధ్యాత్మిక ప్రయాణంలో అత్యంత కీలకమైన సోపానాలను వివరిస్తుంది. "శ్రేయో హి జ్ఞానమభ్యాసాజ్ఞానాద్‌ ధ్యానం విశిష్యతే" అనే ఈ వాక్యం సాధన, జ్ఞానం మరియు ధ్యానం మధ్య ఉన్న పరస్పర సంబంధాన్ని, వాటి ప్రాధాన్యతను మనకు కళ్ళకు కట్టినట్లు చూపిస్తుంది. కేవలం పుస్తకాలకే పరిమితమైన సమాచారం కంటే ఆ సమాచారాన్ని అనుభవపూర్వక జ్ఞానంగా మార్చుకోవడం, ఆపై ఆ జ్ఞానాన్ని ధ్యానంగా మలచుకోవడం జీవితానికి ఎంతటి ఉన్నత స్థితిని ఇస్తాయో ఈ శ్లోకం వివరిస్తుంది. ఈ క్రమశిక్షణ మనస్సును మాయ నుండి విముక్తం చేసి, సత్య మార్గంలో నడిపిస్తుంది.

మొదటిగా, 'అభ్యాసం' కంటే 'జ్ఞానం' శ్రేష్ఠమైనదని ఇక్కడ చెప్పబడింది. సాధారణంగా మనం ఏదైనా విషయాన్ని పదేపదే చేయడం వల్ల అది ఒక అలవాటుగా మారుతుంది. కానీ ఆ పని ఎందుకు చేస్తున్నామో తెలియకుండా చేసే అభ్యాసం కంటే, ఆ పని వెనుక ఉన్న పరమార్థాన్ని లేదా సత్యాన్ని తెలుసుకునే 'జ్ఞానం' గొప్పది. ఉదాహరణకు, యాంత్రికంగా పూజలు చేయడం కంటే, పరమాత్మ తత్వాన్ని అర్థం చేసుకుని చేసే భక్తికి విలువ ఎక్కువ. అయితే, ఇక్కడ గమనించాల్సిన విషయం ఏమిటంటే, కేవలం సమాచారాన్ని సేకరించడం జ్ఞానం కాదు. శాస్త్రాలను చదివి తర్కించడం కంటే, ఆ సత్యాన్ని హృదయపూర్వకంగా అర్థం చేసుకోవడం ముఖ్యం. వివేకంతో కూడిన ఈ జ్ఞానం సాధకుడికి సరైన దిశను చూపిస్తుంది.

అయితే, ఈ జ్ఞానం కంటే కూడా 'ధ్యానం' విశిష్టమైనదని కృష్ణుడు పేర్కొన్నాడు. దీనికి గల కారణం ఏమిటంటే, జ్ఞానం అనేది మెదడుకు లేదా బుద్ధికి సంబంధించినది. కానీ ధ్యానం అనేది నేరుగా మనస్సును మరియు ఆత్మను ప్రభావితం చేస్తుంది. మనం నేర్చుకున్న జ్ఞానం మన ప్రవర్తనలో మార్పు తీసుకురావాలంటే, అది ధ్యానం ద్వారా మన అంతరంలోకి ఇంకాలి. ధ్యానం అంటే ఏకాగ్రత మాత్రమే కాదు, అది మన మనస్సును పరమాత్మతో అనుసంధానం చేసే ఒక వారధి. ఒక వ్యక్తికి 'అహింస పరమోధర్మః' అని తెలిసుండటం జ్ఞానం కావచ్చు, కానీ ఆ వ్యక్తి తన క్రోధాన్ని అదుపు చేసుకుని ప్రశాంతంగా ఉండగలగడం ధ్యాన సాధన వల్ల మాత్రమే సాధ్యమవుతుంది. అంతర్గత ప్రశాంతతకు ధ్యానం ఒక రాజమార్గం.

ఈ శ్లోకంలో తర్వాతి భాగం 'కర్మఫల త్యాగం' గురించి కూడా ప్రస్తావిస్తుంది. ధ్యానం కంటే కర్మఫల త్యాగం శ్రేష్ఠమని, దాని వల్ల వెంటనే శాంతి లభిస్తుందని గీతాకారుడు చెబుతాడు. మనం ఎంత జ్ఞానాన్ని సంపాదించినా, ఎన్ని గంటలు ధ్యానం చేసినా, మనకు ఫలితం పట్ల ఆశ ఉంటే మనస్సు ఎప్పుూ అశాంతిగా ఉంటుంది. చేసే పనిని దైవ కార్యంగా భావించి, దాని ఫలితాన్ని పరమాత్మకు వదిలివేసినప్పుడే మనిషి సంపూర్ణమైన అంతర్‌శాంతిని పొందగలడు. ఆందోళనలు లేని మనస్సులో మాత్రమే సత్యం ప్రతిబింబిస్తుంది. త్యాగగుణం వల్ల మనిషి బంధనాల నుండి విముక్తుడై పరమానందాన్ని పొందుతాడు.

ఆధునిక సమాజంలో ఈ బోధన ఎంతో అవసరం. నేడు మనకు ఇంటర్నెట్ ద్వారా అపారమైన జ్ఞానం అందుబాటులో ఉంది. కానీ ఆ జ్ఞానం వల్ల మనిషిలో మార్పు రావడం లేదు. కారణం ఏమిటంటే, ఆ జ్ఞానాన్ని ధ్యానంగా మార్చుకోవడంలో మనం విఫలమవుతున్నాం. పుస్తకాల్లో చదివిన విషయాలను మననం చేసుకుంటూ, ప్రశాంతంగా కూర్చుని లోపలికి చూడటం అలవాటు చేసుకోవాలి. అభ్యాసం నుండి జ్ఞానానికి, జ్ఞానం నుండి ధ్యానానికి, ధ్యానం నుండి కర్మఫల త్యాగానికి ఎదగడమే ఆధ్యాత్మిక పరిణామ క్రమం.

నిజమైన శాంతి అనేది బయట ఎక్కడో దొరికేది కాదు, అది మన అంతరంగంలోనే ఉంది. ఆ శాంతిని చేరుకోవడానికి జ్ఞానం ఒక దివ్వె లాంటిదైతే, ధ్యానం ఆ దివ్వె వెలుగులో సాగే ప్రయాణం. కర్మఫల త్యాగం ఆ ప్రయాణంలో మనకు ఎదురయ్యే భారాలను తొలగిస్తుంది. ఈ క్రమాన్ని పాటించిన వ్యక్తి లోపల మరియు వెలుపల కూడా సమతుల్యతను కలిగి ఉంటాడు. శ్రీకృష్ణుని ఈ ఉపదేశం కేవలం అర్జునుడికి మాత్రమే కాదు, అశాంతితో నిండిన నేటి ప్రతి మానవుడికి ఒక అద్భుతమైన మార్గదర్శి. ఈ మార్గంలో పయనించడం వల్ల మనిషి తన పరిమితులను దాటి దైవత్వానికి చేరువవుతాడు. నిరంతర సాధన ద్వారా లభించే ఈ స్థితప్రజ్ఞత జీవిత పరమార్థాన్ని నెరవేరుస్తుంది.

న జాయతే మ్రియతే వా కదాచిత్

2026-05-23T08:13:20.883+05:30

న జాయతే మ్రియతే వా కదాచిత్(ఆత్మ జ్ఞానం)

సి.హెచ్.ప్రతాప్

మనం జీవితంలో నిరంతరం ఏదో ఒకటి నేర్చుకుంటూనే ఉంటాం. పాఠశాలలో ప్రాథమిక విజ్ఞానం, కళాశాలలో ప్రాయోగిక జ్ఞానం, వృత్తి జీవితంలో పని పట్ల నైపుణ్యం సంపాదిస్తాం. కానీ ఈ ప్రయాణంలో మనం ఒక అత్యంత ముఖ్యమైన ప్రశ్నను చాలాసార్లు విస్మరిస్తాం – "నేను ఎవరు?". ఈ దేహం నేనా? ఈ ఆలోచనలు నేనా? లేక ఈ భావోద్వేగాలు నేనా? ఈ ప్రశ్నకు సరైన సమాధానం కనుగొనడమే 'ఆత్మ జ్ఞానం'. ఆత్మ జ్ఞానం అంటే మన భౌతిక శరీరం, చంచలమైన మనస్సు, విశ్లేషించే బుద్ధి – వీటన్నింటికీ అతీతంగా ఉండి, వాటన్నింటినీ నడిపించే పరమ చైతన్యాన్ని లేదా ఆత్మను స్వయంగా గుర్తించడం. ఇది కేవలం సమాచారం కాదు, ఇది ఒక అనుభూతి.భారతీయ వేదాంతం, ముఖ్యంగా ఉపనిషత్తులు ఆత్మ జ్ఞానాన్ని జీవితం యొక్క అంతిమ లక్ష్యంగా పేర్కొంటాయి. మన ప్రాచీన గ్రంథాలు మనిషిని కేవలం రక్తమాంసాల ముద్దగా చూడవు. ఛాందోగ్యోపనిషత్తులోని ప్రసిద్ధ మహావాక్యం "తత్ త్వమ్ అసి" ఈ విషయాన్ని సూటిగా మనిషికి గుర్తు చేస్తుంది. దీని అర్థం: "నీవు అదే అయి ఉన్నావు". అంటే నీవు ఈ పరిమితమైన శరీరం కావు, నీలోని అంతర్ చైతన్యం ఆ అనంతమైన పరమాత్మతో ఒక్కటే అని ఇది బోధిస్తుంది. ఈ అవగాహన కలిగిన వ్యక్తికి లోకంలోని అస్థిరత, మరణ భయం, తీరని దుఃఖం వంటివి బాధింపవు. సముద్రంలోని అలలు వేరుగా కనిపించినా వాటి సారం నీరే అయినట్లు, సృష్టిలోని వైవిధ్యం వెనుక ఉన్న ఏకైక చైతన్యం తానే అని గ్రహించినవాడు పరమ శాంతిని అనుభవిస్తాడు.భగవద్గీతలో కూడా ఆత్మ జ్ఞానంపై అత్యంత లోతైన వివరణ ఉంది. కురుక్షేత్ర యుద్ధ భూమిలో విషాదంలో ఉన్న అర్జునుడికి కృష్ణ పరమాత్మ ఆత్మ యొక్క నిత్యత్వాన్ని బోధిస్తాడు. అందులో ఒక ప్రసిద్ధ శ్లోకం:₹న జాయతే మ్రియతే వా కదాచిత్ – అజో నిత్యః శాశ్వతోయం పురాణః₹(అధ్యాయం 2, శ్లోకం 20). దీని అర్థం: ఆత్మ ఎప్పుడూ జన్మించదు, ఎప్పటికీ మరణించదు; అది అజన్ముడు, నిత్యుడు, శాశ్వతుడు మరియు పురాతనుడు. శరీరం నశించినా ఆత్మ నశించదు. మనిషి పాత బట్టలను వదిలి కొత్త బట్టలు ధరించినట్లుగానే, ఆత్మ ఒక దేహాన్ని వదిలి మరో దేహాన్ని ధరిస్తుంది. ఈ సత్యం బోధపడినప్పుడు వ్యక్తికి తన 'అహం' పట్ల ఉన్న వ్యామోహం తొలగిపోతుంది. మరణం అనేది కేవలం శరీరానికే కానీ తనకు కాదని తెలిసినప్పుడు కలిగే ధైర్యం సామాన్యమైనది కాదు.మరో శక్తివంతమైన మహావాక్యం "అహం బ్రహ్మాస్మి" – ఇది బృహదారణ్యకోపనిషత్తులో కనిపిస్తుంది. దీని అర్థం: "నేను బ్రహ్మమును". ఇక్కడ 'నేను' అంటే అహంకారంతో కూడిన వ్యక్తిత్వం కాదు, సర్వవ్యాపితమైన పరమాత్మ స్వరూపం. ఇది కేవలం ఒక సిద్ధాంతం మాత్రమే కాదు, నిరంతర ధ్యాన సాధనలో స్వయంగా అనుభవం చేసుకోవలసిన జీవిత సత్యం. బాహ్య ప్రపంచంలోని ఆకర్షణలు మనల్ని మన నుండి దూరం చేస్తాయి. కానీ ఈ మహావాక్యాల మననం మనల్ని తిరిగి మన మూలాల వైపు మళ్ళిస్తుంది. మనలోని భౌతిక అహంకారం బలహీనపడి, లోపలి దైవత్వం మేల్కొంటుంది.అయితే, ఇంతటి గొప్పదైన ఆత్మ జ్ఞానాన్ని సాధించడం ఎలా? ఇది ఒకే రోజులో సిద్ధించేది కాదు. దీనికి మొదటి మెట్టు మనలోని స్వార్థ ఆలోచనలను, ఇంద్రియాల పరతంత్రాన్ని గుర్తించడం. మనస్సు ఎప్పుడూ బయటి విషయాల వెంటే పరుగు తీస్తుంది. దానిని లోపలికి మళ్ళించడమే అసలైన సాధన. నిరంతర ధ్యానం, శమదమాదులు (మనస్సును, ఇంద్రియాలను అదుపులో ఉంచుకోవడం), సత్సంగం (జ్ఞానుల సాంగత్యం), మరియు సద్గురువు ఉపదేశం ఆత్మ జ్ఞానానికి మార్గదర్శకాలుగా నిలుస్తాయి. పవిత్ర గ్రంథాల అధ్యయనం మనలోని సంశయాలను పటాపంచలు చేస్తుంది. ప్రతిరోజూ కొంత సమయం కేటాయించి మౌనంగా కూర్చుని, లోపలికి ప్రయాణం చేయడం వల్ల మనం ఆత్మ చైతన్యానికి దగ్గరవుతాం.నిజమైన ఆత్మ జ్ఞానం అంటే కేవలం పుస్తకాల్లోని శ్లోకాలు వల్లెవేయడం కాదు. ఆ సత్యాన్ని హృదయంలో ప్రతి క్షణం అనుభవించడం. ఆ స్థితిలో ఉన్న వ్యక్తికి బంధాలు భారంగా అనిపించవు, భయాలు దరిచేరవు. కష్టసుఖాలను సమానంగా స్వీకరించే సమత్వ స్థితి అలవడుతుంది. ఆత్మ జ్ఞాని ప్రపంచంలో ఉంటూనే ప్రపంచానికి అతీతంగా ఉంటాడు. అతనికి జీవితం ఒక విచారం కాదు, అలాగని కేవలం భౌతికానందం కూడా కాదు – అది సాక్షి భావంతో కూడిన స్వచ్ఛత మరియు పరమానందం. లోపలి చీకటిని తొలగించి జ్ఞానజ్యోతిని వెలిగించుకోవడమే మానవ జన్మకు సార్థకత. ఈ ఆత్మ జ్ఞాన మార్గంలో వేసే ప్రతి అడుగు మనల్ని మనం తెలుసుకోవడానికి చేసే ఒక పవిత్ర యజ్ఞం.

***

మాతృత్వం - 6

2026-04-24T07:49:00.001+05:30

మాతృత్వం - 6

సి.హెచ్.ప్రతాప్

ఆరవ భాగం

న్యాయవాది అనూరాధ ఒక దృఢ నిశ్చయం కలిగిన మహిళ. ఆమె లలిత సమస్యను, సరోగసీ ఒప్పంద పత్రం యొక్క వివరాలను, మరియు రుషి, హర్షితల ప్రవర్తనను చాలా జాగ్రత్తగా అధ్యయనం చేసింది. లలిత చెప్పిన ప్రతి మాట, హర్షిత ఆమెను బయటికి గెంటేసిన వైనం—ప్రతీదీ విన్నది.

లలిత కళ్ళల్లోకి సూటిగా చూస్తూ, అనూరాధ నిబ్బరంగా మాట్లాడింది: "లలితా, నేను నీ కేసును సమగ్రంగా పరిశీలించాను. నీకు జరిగిన అన్యాయం చట్టబద్ధమైనది కాదు. ఒప్పందానికి విరుద్ధంగా నిన్ను బలవంతంగా బయటికి పంపడం, పైగా నీకు నష్టపరిహారం సరిగా చెల్లించకపోవడం... ఇదంతా న్యాయ వ్యవస్థ దృష్టిలో నేరం. నేను నీకు న్యాయం జరిగేలా చూస్తాను."

అనూరాధ మాటలు లలితకు కొండంత ధైర్యాన్ని ఇచ్చాయి. "నాకు న్యాయం కావాలి మేడమ్. రుషి గారు నాకు అన్యాయం చేశారు. కానీ... నాకు డబ్బు కంటే నా బిడ్డ కావాలి. ఆ బిడ్డను నాకు తిరిగి కావాలి," అని లలిత కన్నీళ్లతో వేడుకుంది.

లలిత మాట వినగానే, అనూరాధ ముఖంలో ఆందోళన కనిపించింది. ఆమె తన కేసు దస్త్రాలను మూసి, లలితకు వాస్తవ పరిస్థితిని వివరించడానికి సిద్ధమైంది.

"లలితా, నిన్ను అర్థం చేసుకోగలను. నీ మాతృత్వపు మమకారం చాలా గొప్పది. కానీ, మనం ఇక్కడ చట్టం గురించి మాట్లాడుతున్నాం. సరోగసీ ఒప్పందం ప్రకారం, బిడ్డకు వంశపారంపర్యంగా హర్షిత, రుషిలే తల్లిదండ్రులు. చట్టం ప్రకారం, నువ్వు కేవలం బిడ్డను మోసిన తల్లివి మాత్రమే. సరోగసీ కేసుల్లో బిడ్డను తిరిగి పొందడం చట్టబద్ధంగా అసాధ్యం. ఆ బిడ్డపై నీకు ఎటువంటి హక్కులూ ఉండవు." అని న్యాయవాది అనూరాధ చెప్పింది

లలిత నిరాశగా తల అడ్డంగా తిప్పింది. "లేదు మేడమ్! నేను ఒప్పుకోను. నా కడుపులోంచి పుట్టిన బిడ్డ నాకే కావాలి. నేను అబద్ధం చెప్పడం లేదు, నా కడుపులోంచి అది నా బిడ్డలాగే అనిపించింది. నేను ఆ బిడ్డను వదులుకోలేను. నాకు నా బిడ్డ కావాలి!" ఆమె గొంతులో గట్టి పట్టుదల వినిపించింది.

"మనం రుషి నుంచి ఒప్పందాన్ని ఉల్లంఘించినందుకు భారీ నష్టపరిహారం డిమాండ్ చేయవచ్చు. రెండేళ్ల పాటు గృహ సహాయకురాలిగా పనిచేసే హక్కును కూడా కోల్పోయావు. ఈ డబ్బు నీ తమ్ముడి భవిష్యత్తుకు ఉపయోగపడుతుంది." అని న్యాయవాది అనూరాధ చెప్పింది

లలిత కళ్ళు మెరిశాయి. "డబ్బు గురించి నాకు అవసరం లేదు మేడమ్. నాకు న్యాయం అంటే, ఆ బిడ్డ నా దగ్గర ఉండాలి. మీరు ఈ కేసును ఆ కోణంలోనే వాదించండి. నా బిడ్డను నాకు తిరిగి ఇప్పించండి."

లలిత తన నిర్ణయం విషయంలో ఏమాత్రం వెనుకడుగు వేయకపోవడం చూసి అనూరాధకు ఆశ్చర్యం వేసింది. ఈ కేసులో న్యాయపరమైన చిక్కులు చాలా ఉన్నాయని ఆమెకు తెలుసు. బిడ్డను తిరిగి కోరడం న్యాయపోరాటంలో పెద్ద సవాలు అవుతుంది. అయినా, లలిత పట్టుదల చూసి, అనూరాధ లోలోపల ఒక నిర్ణయానికి వచ్చింది. ఆమె కేసుకు సంబంధించిన తదుపరి వ్యూహాన్ని ఆలోచించడం ప్రారంభించింది.

న్యాయవాది అనూరాధ తన కార్యాలయంలోని కిటికీ పక్కన నిలబడి, లలిత పట్టుదలను గురించి తీవ్రంగా ఆలోచిస్తోంది. బిడ్డపై మమకారం పెంచుకున్న ఒక పేద అద్దె తల్లి తన బిడ్డను తిరిగి కావాలని అడగడం కేవలం ఒక కేసు కాదు, అది ఒక తీవ్రమైన భావోద్వేగ సంఘర్షణ. లలిత కోరిక – బిడ్డను తిరిగి పొందడం – చట్టం ముందు సున్నాతో సమానం అని అనూరాధకు తెలుసు; ఎందుకంటే, సరోగసీ ఒప్పందం ప్రకారం, జన్యుపరమైన తల్లిదండ్రులు రుషి, హర్షితలే. లలితకు బిడ్డపై ఎటువంటి చట్టపరమైన హక్కులూ లేవు, చట్టం ఉద్దేశపూర్వకంగానే ఈ నిబంధనను రూపొందించింది. "లలిత కోరుకున్నది అసాధ్యం, కానీ నేను ఆమెకు న్యాయం అందించాలి," అని అనూరాధ తనలో తాను అనుకుంది. అందుకే, ఆమె కేసును 'బిడ్డను తిరిగి ఇవ్వాలనే' పాయింట్‌పై వాదించడం ద్వారా, ఒక వ్యూహాత్మక ఒత్తిడిని పెంచాలని నిర్ణయించుకుంది.

ఈ నేపధ్యంలో అనూరాధ ఈ కేసు పూర్వాపరాలను , సరోగస్సీ చట్టాలను పూర్తిగా అధ్యయనం చేసింది.

పంచపదులలో- శ్రీమద్రామాయణ కావ్యం -20

2026-04-23T16:46:00.004+05:30

పంచపదులలో- శ్రీమద్రామాయణ కావ్యం -20

దినవహి సత్యవతి

19 వ సర్గ

రాముడిని తనతో పంపుమని విశ్వామిత్రుడు అడుగుట…

307.

దశరథుడు, కౌశికు రాకకు కారణమడిగెను,

మహర్షి తానొక యజ్ఞము తలపెట్టితిననెను,

వ్రత సమాప్తియందు విఘ్నం కలుగుతున్నదనెను,

మారీచ, సుబాహు రాక్షసులందుకు కారకులనెను,

వారు వీర్యవంతులు, సుశిక్షుతులైన రాక్షసులనె, సత్య!

308.

రాక్షసులా యజ్ఞం జరుగకుండా అడ్డుచున్నారనె,

యజ్ఞవేదికపై రక్తమాంసాలు జల్లుచున్నారనె,

కావుననే వ్రతసంకల్పం నెరవేరుటలేదనె,

యజ్ఞముకై పడిన శ్రమంతా వ్యర్థమౌతున్నదనె,

ఉత్సాహముడిగి తానా ప్రదేశం వీడి వచ్చితిననె, సత్య!

309.

తత్సమయాన కోపం చూపబుద్ధి కలుగలేదనెను,

యజ్ఞదీక్షాపరుడౌ తాను శాపమివ్వరాదనెను,

యజ్ఞ రక్షణకై రాముని తనతో పంపించుమనెను,

అట్లు తావచ్చిన కారణం దశరథునికి చెప్పెను,

అది నెరవేర్చి, ప్రతిజ్ఞ నిల్పుకోమనె, కౌశికుడు, సత్య!

310.

రాముడు సహజ దివ్యతేజస్వి, పరాక్రముడనెను,

విఘ్నకారులగు రాక్షసుల జంప సమర్థుడనెను,

రామునికన్ని విధాల శ్రేయస్సు కలిగింతుననెను,

రాముని తానన్ని విధముల రక్షించెదననెను,

శూరుడౌ రాముడు త్రిలోక కీర్తి పొందుననె, మహర్షి, సత్య!

311.

మారీచసుబాహులు పరాక్రమంచే గర్విష్ఠులైరనె,

యుద్ధాన వారు రామునెదుట నిలువజాలరనె,

రాముడు తప్ప మరెవ్వరూ వారిని చంపజాలరనె,

వారిక సంహరింపబడిరనే నిశ్చయించుకొమ్మనె,

తానటుల ప్రతిజ్ఞ చేసి చెప్పుచున్నాననె మహర్షి, సత్య!

312.

రామునియందున్న స్నేహంతో వెనుదీయకుమనె,

సత్యపరాక్రముడైన రాముని తానెరుగుదుననె,

రాజగురువు వసిష్ఠమహర్షి కూడా యెరుగుననె,

సభలో ఆసీనులైన మహర్షులకూ తెలుసుననె,

రాముని యథార్థ స్వరూపం మౌనులకే యెరుకౌననె, సత్య!

313.

సుతుడగు రాముని సామాన్యునిగ తలంచవద్దనె,

ధర్మమే కావలెనన్న, రాముని తనతో పంపుమనె,

మంత్రులూ వసిష్ఠాదుల యనుజ్ఞనూ గొనుమనె,

రాముడొకడే యాగరక్షణ గావింపగలడనె,

దశరథుని కీర్తి స్థిరమై నిలుచుననె, మహర్షి, సత్య!

314.

తన యాగము పది దినములు జరుగుననెను,

ఆలస్యం చేయకుమనెను, దుఃఖింపకుమనెను,

యాగ సమయము మించకుండ చూడుమనెను,

అందువల్ల దశరథునికి క్షేమము కల్గుననెను,

అట్లు మహర్షి ధర్మార్థసహితంగా పల్కి ఊరకుండె, సత్య!

315.

కౌశికుని పలుకులు దశరథుడు ఆలకించెను,

పలుకుల భావమర్థమై దశరథుడు భీతిల్లెను,

తీవ్రమైన శోకముతో దశరథుడు కృంగిపోయెను,

కౌశికుని పల్కులతని యెడదను చీల్చివేసెను,

మిక్కిలి వ్యథతో ఆసనంనుండి లేచె దశరథుడు, సత్య!

*****

ఓ. చేరని లేఖ…

2026-04-23T16:18:00.003+05:30

ఓ. చేరని లేఖ…

కళ్ళే వేంకటేశ్వర శాస్త్రి బెంగళూరు

22.04.2026

చాలా రోజులుగా నీకు రాయాలని ఉంది

కానీ మాటలు ఎప్పుడూ నీ దగ్గరకు చేరలేక

నా మనసులోనే ముడుచుకుని పోతున్నాయి…

నువ్వు తెలిసీ తెలియనట్టుగా నవ్విన ప్రతి క్షణం

నా జీవితంలో ఓ పండుగలా మారింది

నీ ఒక్క చూపుకి

నా రోజంతా అర్ధం దొరికేది…

నీతో మాట్లాడాలని ఎంత అనుకున్నానో

అంతే భయపడ్డాను కూడా—

ఎందుకంటే…

నా మాటల కంటే నా నిశ్శబ్దమే

నీకు దగ్గరగా ఉంటుందని అనిపించింది…

నువ్వు ఎప్పుడూ అడగలేదు

“నువ్వు నన్ను ఇష్టపడుతున్నావా?” అని

నేను ఎప్పుడూ చెప్పలేకపోయాను

“అవును… నువ్వే నా ప్రపంచం” అని…

నీకు ఇది ఒక సాధారణ పరిచయం మాత్రమే

కానీ నాకు—

అది ఓ నిశ్శబ్ద ప్రేమ కథ

ఎవరూ వినని… ఎప్పుడూ పూర్తికాని…

నీ నవ్వులో నేను ఊరట కనుగొన్నాను

నీ దూరంలో నేను నన్నే కోల్పోయాను

ఇది ప్రేమా? లేక అలవాటా? అని అనుకున్నాను

కానీ చివరికి తెలిసింది—

ఇది నిన్ను వదిలేయలేని నా మనసు…

నీకు తెలియని నా బాధ

నీకు అవసరం లేని నా భావనలు

నీకు చేరని ఈ లేఖలోనే

ఎప్పటికీ నిలిచిపోతాయి…

నువ్వు ఎప్పుడైనా చదివితే—

నన్ను గుర్తుపెట్టుకోకపోయినా పర్వాలేదు

కానీ ఒకసారి మాత్రం ఆలోచించు…

ఎవరో ఒకరు

నీ కోసం మౌనంగా ప్రేమించారని…

ఇక నేను నేర్చుకుంటున్నాను—

నిన్ను మర్చిపోవడం కాదు…

నిన్ను గుర్తుచేసుకుంటూనే

నా మనసును మళ్లీ నన్ను ప్రేమించమని ఒప్పించడం…

ఈ లేఖ…

నీకు చేరకపోయినా…

నా ప్రేమకి ఇది చివరి చిరునామా…

— నీకు ఎప్పుడూ చెప్పని

నా ప్రేమ

***

దీక్ష

2026-04-23T15:39:00.010+05:30

దీక్ష

(కథ )

రచన : టి. వి. యెల్. గాయత్రి.

పూణే. మహారాష్ట్ర.

చరవాణి : 8390705200.

తెరపి లేకుండా మూడు రోజులుగా వాన కురుస్తూనే ఉంది.తాపీ పని చేసుకొనే రవికి మూడు రోజుల నుండి పనిలేదు కాబట్టి చేతిలో డబ్బులు లేవు.భార్య మంజుల మాత్రం వానలోనే పనికి వెళ్తోంది.దగ్గర్లో ఉండే కాలనీలోని నాలుగైదు ఇళ్లల్లో పాచిపని చేసుకొని వస్తూ ఉంటుంది మంజుల. పిల్లలకు స్కూలు లేదు. పలకల మీద ఏవో బొమ్మలు గీసుకుంటూ ఉన్నారు.' ఎటూ కదలనీయకుండా ఈ వాన ఒకటి!'అనుకుంటూ భార్య ఇంట్లో డబ్బులేమన్నా దాచి పెట్టిందేమోనని వంట సరుకులు పెట్టుకొనే డబ్బాలో వెదికాడు రవి.ఏమి కనిపించలేదు.

' దీని తెలివి మండా! బాగానే జాగ్రత్త చేస్తోంది డబ్బుల్ని!" అనుకున్నాడు చికాగ్గా.

సాయంత్రానికి కాస్త కల్లు తాగకపోతే ప్రాణం నిలిచినట్లు అనిపించదు రవికి.

"ఆ పాడలవాటు మానరాదూ! పిల్లలను కాస్త మంచి స్కూల్లో చదివించుకోవచ్చు! నీ ఆరోగ్యం గురించి కూడా ఆలోచించు!"అంటూ మంజుల ఎంత మొత్తుకున్నా రవి వినడు.

"నేను పెట్టే ఖర్చు ఎంతే? ఆ కాస్త సరదా లేకపోతే రోజంతా పని చేయలేనే!" అంటుంటాడు రవి.

అప్పుడప్పుడు వాళ్ళిద్దరి మధ్య గొడవ రేపెట్టే విషయం తాగుడు.మొగుడిని ఎలా దారికి తెచ్చుకోవాలో అర్థం కావటం లేదు మంజులకు.

ఆమె పనిచేసే ఇళ్లల్లో శ్రీధర్ వాళ్ళ ఇల్లు ఒకటి. శ్రీధర్ భార్య కవిత.భార్యా భర్తలిద్దరు బ్యాంక్ ఆఫీసర్లు. వాళ్ల పిల్లలు కాలేజీ చదువుల్లో ఉన్నారు.

"నీ జీతం తీసుకువెళ్లి మొగుడు చేతుల్లో పోయకు!వాడు తాగి తగలేస్తాడు!బ్యాంకులో దాచి పెట్టుకో!పిల్లలకు ఇన్సూరెన్సులు వెయ్యి! తర్వాత తర్వాత పనికి వస్తాయి!" అంటూ మంజుల దగ్గర నుంచి డబ్బులు తీసుకుని ఇన్సూరెన్సులు వేయిస్తుంటుంది కవిత.

నాలుగిళ్ళల్లో పాచిపని చేసుకుంటూ, ఎప్పటికప్పుడు కవితతో మాట్లాడుతూ 'ఇంట్లో ఖర్చులు ఎలా పెట్టుకోవాలి? ఎంత పొదుపు చేయాలి?' అనే విషయాలు తెలుసుకుంటూ ఉంటుంది మంజుల. అందుకే మంజుల అంటే శ్రీధర్ దంపతులకు అభిమానం.

పని ముగించుకుని ఇంటికి వచ్చింది మంజుల.సంచీలోంచి బాక్సులు తీసింది. తను పనిచేసే ఇళ్లల్లో నుండి తెచ్చుకున్న తిండి పదార్థాలను గిన్నెలో సర్దింది.

"ఈరోజు వాన పడుతుందని కవితమ్మ పకోడీలు చేశారు. పిల్లలకు పెట్టమని ఇచ్చారు." అంటూ తిండి పదార్ధాలను ప్లేట్లల్లో సర్ది పిల్లలకిచ్చింది.వాళ్లు సంతోషంగా పకోడీలు తింటున్నారు.

భార్య దగ్గరికి వచ్చాడు రవి.వెనకాల నుండి పట్టుకొని ఆమె భుజంపై తలపెట్టాడు.

" ఎంత అందంగా ఉన్నావే!"

"ఊ...నా అందానికేం గానీ నువ్వు ఎన్ని వేషాలేసినా పైసా ఇచ్చేది లేదు! ఇప్పుడు చెప్పు! అందంగా కనిపిస్తున్నానా?"

చటుక్కున మంజులను వదిలేసాడు రవి.

"ఏందే! కాసిన డబ్బులు అడిగానని అంత పొగరుగా మాట్లాడుతున్నావు!నువ్వు ఒక్కదానివే సంపాదిస్తున్నావా ఏంటి? ఈరోజు ఏదో వాన... పని లేదు కాబట్టి అడిగా! నిన్ను పిల్లల్ని చూసుకోవట్లేదటే? చెప్పు!"

"నువ్వు చూసుకునేదేంది? ఆ దిక్కుమాలిన తాగుడే లేకపోతే నీకు వచ్చే సంపాదనతో ఒక కుంట జాగా దొరికేది. పిల్లలను మంచి స్కూల్లో చదివించుకోవచ్చు!! పోనీ నాకు స్కూటీ కొనిస్తావా సులభంగా పనికెళ్ళి వస్తాను!"

బుర్ర గోకున్నాడు రవి.

'కాసిని డబ్బులు ఇవ్వమంటే పెద్ద పురాణం చెబుతోంది!ఈరోజుకు నిద్ర పట్టడం కష్టమే!' అనుకుంటూ గిన్నెల్లో చూశాడు. గుత్తివంకాయకూర కనిపించింది.

రవిని చూసింది మంజుల.

"ఆరో ఫ్లాటమ్మగారిచ్చింది.నీకిష్టమేగా! తిని పడుకో.!"

"ఈ వానలో కాస్త కల్లు తాగితే బాగుంటుందే!"అంటూ గొణుగుతూ, చేసేదేమీ లేక వంకాయకూరతో అన్నం కలిపాడు. పిల్లలు తండ్రి దగ్గరికి వచ్చారు.వాళ్ళతో ఆ కబురూ ఈ కబురూ చెబుతూ వాళ్లకు ఒక్కో ముద్ద పెడుతూ తను కూడా తింటున్నాడు రవి.

'ఎంత బాగుంది!రవి రోజూ ఆ కల్లు తాగి రాకుండా పిల్లలతో ఆడుకుంటూ, తనతో మాట్లాడుతూ ఉంటే ఎంత బాగుంటుంది' అనుకుంటూ చూస్తోంది మంజుల.

ఆర్ధరాత్రి.

బస్తీలో పెద్దగా ఏడుపులు, అరుపులు వినిపించాయి.

లేచి ఇంటి బయటికి వచ్చారు రవి మంజులలు.

రాత్రి బస్తీలో వాళ్ళల్లో కొందరు కల్లు దుకాణంలో కల్తీ కల్లు తాగారని, వాళ్ళల్లో కొందరి పరిస్థితి విషమంగా ఉందని సమాచారం.

విషయం వినంగానే రవిని పట్టుకొని భోరుమంది మంజుల.

చలనం లేనట్లుగా నిలుచున్నాడు రవి.

ఏ దేవుడో కాపాడాడు!

కాసేపటికి బస్తీలోకి అంబులెన్సులతో పాటు పోలీసులు, మీడియా వాళ్ళు వచ్చారు. అంతా గోలగోలగా ఉంది.

అందరూ తెలిసినవాళ్ళే!

కూలీ నాలీ చేసుకొనే వాళ్ళే!

అందరిని పరామర్శించి ఇంట్లోకి వచ్చేసరికి తెల్లగా తెల్లవారింది.పిల్లల్ని స్కూలుకు పంపి పనిలోకి వెళ్లారు భార్య భర్తలిద్దరు. మధ్యాహ్నంగా రవికి ఫోన్ చేసింది మంజుల.

"ఇప్పటికి బస్తీలో కల్తీ కళ్ళు తాగిన వాళ్ళలో నలుగురు చచ్చిపోయారు! ఇంకో ఇరవై మంది పరిస్థితి బాగాలేదు!బతకటం కష్టమని అంటున్నారు దాక్టర్లు.నిన్ను శ్రీధరం అయ్యగారు రమ్మంటున్నారు!పని అవ్వంగానే అయ్యగారింటికి వచ్చెయ్!" చెప్పింది మంజుల.

" సరే సరే!నువ్వు నా గురించి కంగారు పడకు!" అన్నాడు రవి.

బస్తీలోని కల్లు దుకాణాన్ని మూసేయించారు పోలీసులు.దాని యజమాని మీద క్రిమినల్ కేసు నడుస్తోంది.

సాయంత్రం శ్రీధర్ ఇంటికి వచ్చాడు రవి.

"ఎలా ఉన్నావు రవీ!" అడిగాడు శ్రీధర్.

" బాగున్నాను సారూ!"అంటూ తలవంచుకొని నిల్చున్నాడు రవి.

"నిన్న జరిగింది చూశావుగా! నీకు ఒక పని చెప్తాను చేస్తావా!"

"చెప్పండి సారూ!"

"రేపు నేను నా ఫ్రెండ్స్ కలిసి వచ్చి మీ వాళ్ళతో మాట్లాడతాము! నువ్వు మీ వాళ్లకు చెప్పి పిలుచుకొని వస్తావా!మీ బస్తీ వాళ్లకు నాలుగు మంచి మాటలు చెబుదామని!అంతకంటే ఇంకేమీ లేదు!"అన్నాడు శ్రీధర్.

"అలాగే సారూ!మా వాళ్ళను తీసుకొస్తాను!"అని శ్రీధరుకు నమస్కారం చేసి, అక్కడినుండి ఇంటికి వచ్చాడు రవి.

రెండో రోజు బస్తీలో ఉండే గుడిలో సమావేశం పెట్టుకున్నారు శ్రీధర్ వాళ్ళు.

ఓ యాభైమంది దాకా సమావేశానికి వచ్చి కూర్చున్నారు.

మైకు తీసికొని మాట్లాడటం మొదలుపెట్టాడు శ్రీధర్.

" రవి నాకు బాగా తెలిసినవాడు. మన బస్తీలో జరిగిన దారుణం చూశారు కదా!ఇప్పటికి దాదాపు పదిహేను మంది దాకా ప్రాణాలు కోల్పోయారు. వ్యసనం అన్నది చెడ్డది. అది మనల్ని ఆలోచించనివ్వదు... మీరు కొద్దో గొప్పో చదువుకున్నవాళ్లే కదా!మంచి చెడు అనేది తెలియక జీవితాలు ఎందుకు నాశనం చేసుకుంటున్నారు? మీ బిడ్డల భవిష్యత్తు గురించి ఆలోచించండి!వాళ్లు కూడా మీలాగా కూలీ నాలి చేసుకుంటూ ఈ మురికివాడలోనే బ్రతకాలా? లేక మంచి ప్రదేశంలో చక్కగా బ్రతకాలా?రేపు వాళ్ళ జీవితాలు ఎలా ఉండాలో నిర్ణయించేది మాత్రం మీరే అవుతారు...ఈ రోజు మీరు జాగ్రత్త పడకుంటే రేపు మీ పిల్లల భవిష్యత్తు ఎలా ఉంటుందో ఆలోచించండి!... "ఒక్క నిమిషం ఆగాడు శ్రీధర్.

అందరూ మౌనంగా ఉంటున్నారు. కానీ బలహీనతను జయించడం ఎలాగ?

మళ్ళీ కొనసాగించాడు శ్రీధర్.

" అందుకే మీరందరూ ఇకనుండి తాగుడు జోలికి వెళ్ళకూడదు అని నిర్ణయించుకోవాలి!.. మీలో మీకు పట్టుదల ఉండాలి!మేము ఒక నెలరోజుల పాటు గుడికి వచ్చి మీతో మాట్లాడుతూ ఉంటాము. మనం ఏదైనా దీక్ష పెట్టుకుందాం! దానివల్ల ఫలితం ఉంటుంది!"

దీక్ష అనంగానే కొంతమందికి ఆసక్తి కలిగింది.

" దీక్ష అంటే ఏమిటి సారూ?! అడిగాడు ఒకతను.

శ్రీధరుతో పాటు వచ్చిన ఇంకొక ఆయన మైకు తీసుకున్నాడు.

"నా పేరు ప్రకాష్. మేము 'ధర్మబోధ'అనే సంస్థకు చెందిన వాళ్ళం. పిల్లలకు, పెద్దలకు నీతి కథలతో పాటు మంచి విషయాలు చెబుతూ ఉంటాము. దీక్ష అంటే ఏమీ లేదు.మనందరం నెలరోజుల పాటు ఈ గుడికి రావాలి!అయితే దీక్ష తీసికొన్నవాళ్ళు తాగుడు జోలికి వెళ్ళకూడదు.. అలా దీక్షగా ఉన్న వాళ్లకు వారం చివర చిన్న చిన్న బహుమానాలు కూడా ఉంటాయి!సమ్మతమేనా!"

"సార్!మేము మందు తాగట్లేదని మీకెలా తెలుస్తుంది?" కొంటెగా ప్రశ్నించాడొక యువకుడు.

నవ్వారందరూ.

"మా గూఢచార విభాగం మిమ్మల్ని పట్టుకుంటుంది.. మిమ్మల్ని కాపలా కాస్తుంది!"

నవ్వుతూ బదులిచ్చాడు శ్రీధర్.

'ఎవరా?' అని చూస్తున్నారు బస్తీ వాళ్ళు.

"గూఢచార విభాగం అంటే ఎవరో కాదు!మీ ఇళ్లల్లో ఆడవాళ్లే!మీ మీ భార్యలు, తల్లులు.."

ఆ మాట వినంగానే అందరి మొహాల్లో నవ్వు తారట్లాడింది.

"మీ ఆడవాళ్లు చెప్పడం వల్లనే ఈరోజు మేము ఇక్కడికి వచ్చాము!భార్యా పిల్లల్ని చూసుకోండయ్యా! కాస్త పద్ధతిగా మెలగండి! పాపం వాళ్ళు మీ వ్యసనాల వల్ల ఎంత దిగులు పడుతున్నారో చూడండి! తెలుసుకోండి!" ముగించాడు శ్రీధర్.

సమావేశం ముగిసింది.

ఆ వారాంతం దీక్ష మొదలయింది. ఓ ఇరవై మంది మాత్రం గుడికి వచ్చారు.

"మీలో పాటలు పాడేవాళ్ళు ఎవరన్నా ఉన్నారా?"

శ్రీధర్ అడిగేసరికి ఉత్సాహవంతులు ఇద్దరు ముగ్గురు ముందుకు వచ్చి పాటలు పాడారు.

"శభాష్!ఇలా మీలో ఉన్న టాలెంటును బయటికి తెచ్చి చూపండి!"అంటూ అతి పేదరికం నుండి వచ్చికష్టపడి చదివి తర్వాత ఒక కంపెనీ సి. ఇ. ఓ. అయిన జ్యోతిరెడ్డి కథను చెప్పాడు ప్రకాష్.

కూలీనాలీ చేసుకొనే వాళ్ల కుటుంబాల నుండి కూడా కృషి పట్టుదలతో శ్రమించి ఉన్నత స్థితికి వచ్చిన వాళ్ళు కొంతమంది ఉన్నారని తెలుసుకొని బస్తీ వాళ్ళు ఆశ్చర్యపోయారు.

తర్వాత శ్రీధర్ వాళ్ళు వచ్చిన వాళ్ళతో సినిమా పాటలు తెలిసిన వాళ్ళ చేత అంత్యాక్షరి ఆడించారు.

సరదాగా జోకులు చెప్పారు.

చాలా మందికి నచ్చిందీ కార్యక్రమం. దీక్ష అంటే ఏదో భజన్లు చేయిస్తారేమో అనుకున్నారు. జనాలు. విషయం తెలిశాక రెండోరోజు నుండి తమ తమ పిల్లల్ని తీసికొని వచ్చారు కొందరు. తమ పిల్లలు పాటలు పాడుతూ, డాన్సులు చేస్తూ ఉంటే ఆనందిస్తున్నారు .పిల్లలకు పెన్సిళ్లను, చాకెట్లను పంచి పెట్టారు శ్రీధర్ వాళ్ళు.

రవి కూడా పిల్లల్ని తీసికొని దీక్షకు వచ్చాడు.

పిల్లలిద్దరు ఉత్సాహంగా పాల్గొన్నారు.

రాత్రి ఇంటికి వచ్చేసరికి ఎనిమిదిన్నర అయింది.

ఎంతయినా తాగుడుకు అలవాటు పడ్డ ప్రాణం!

ఆ రాత్రి అన్నం తిన్నాక భార్య పక్కలోకి చేరాడు రవి.

"చూడు!కాస్త తాగందే నాకు నిద్ర రాదే! ఈ పాటలు పద్యాలు నాకొద్దే! అర్థం చేసుకోవే!ఒక చుక్క తాగొస్తా!" గునుస్తూ భార్య జడ పట్టుకొని ఊపుతూ అన్నాడు రవి.

"నీకు నిద్ర రాదు కదా!అందుకే శ్రీధరంబాబు ఈ పుస్తకం ఇచ్చారు!దీన్ని చదువుకో! నిద్ర దానంతట అదే వస్తుంది!"అంటూ లేచి గూట్లోంచి పుస్తకం ఒకటి తెచ్చి రవి చేతిలో పెట్టింది మంజుల.

అయోమయంగా పుస్తకం వంక, భార్య వంక చూశాడు రవి.

పేజీలు తిప్పాడు.అదొక సస్పెన్స్ నవల.గతిలేక పుస్తకాన్ని చదవటం మొదలు పెట్టాడు. కథ మాత్రం మహా సస్పెన్సుగా ఉంది. రచయిత ఎవడో కానీ పుస్తకం పట్టుకుంటే వదలనట్లుగా రాశాడు.పేజీలు తిప్పుకుంటూ చదువుకుంటూ వెళ్ళాడు రవి.

పదకొండింటికి పుస్తకం పూర్తయింది. రవికి నిద్ర కూడా ముంచుకొచ్చింది.

రెండో రోజు కూడా అదే వరుస! ఒకవైపు సాయంత్రం పూట ఆరుగంటల నుండి రాత్రి ఎనిమిదింటి దాకా దీక్ష.ఇంటికొచ్చి అన్నం తిన్నాక పుస్తక పఠనం.

నిన్నటి నవల కంటే ఈరోజు నవల ఇంకా భయంకరమైన సస్పెన్స్. వారం రోజులు గడిచాయి.

వారాంతంలో దీక్ష తీసుకొన్న వారితో మాట్లాడారు శ్రీధర్ వాళ్లు.

దీక్షకు వచ్చిన నలభై మందిలో పదిహేనుమంది తాగలేదని తెలిసింది.ఒక్కొక్కరికి రెండు పుస్తకాలతో పాటు ఒక టీ షర్టును కూడా బహుమానంగా ఇచ్చారు శ్రీధర్ వాళ్ళు.

ప్రతిరోజూ స్ఫూర్తివంతమయిన కథలు చెబుతున్నారు. ఆ కథలు వింటూ పిల్లలు కూడా ప్రభావితం అవుతున్నారు. బుద్దిగా హోమ్ వర్కులు చేసుకుంటున్నారు.శ్రీధర్ వాళ్ళు పిల్లలకు నేర్చుకోవలసిన పాటల లిస్ట్ ఇచ్చారు . ఖాళీ దొరికితే పిల్లలు పాటలు పాడుకొంటూ ఉన్నారు.

మరొక రోజు పొడుపు కథలు చెప్పటం.

ఇంకో రోజు డ్రాయింగ్ పోటీలు. పెద్దవాళ్ళు కూడా పాల్గొనవచ్చనేసరికి అందరికీ సరదాగా ఉంది.

పిల్లల ఉత్సాహం చూసి మంజులకు సంతోషంగా ఉంది.

పిల్లలకు చిన్న చిన్న కథల పుస్తకాలు ఇచ్చారు శ్రీధర్ వాళ్ళు.పిల్లలు ఆ కథలు చదివి,

రెండో రోజు ఆ పుస్తకంలో చదివిన వాటిల్లో తలా ఒక కథను చెప్పాలి.అక్కడికి వచ్చిన వాళ్ళందరికి అదో కొత్త ప్రపంచం పరిచయమవుతోంది. రెండో వారాంతంలో తాగనివాళ్లకు శ్రీధర్ వాళ్లు పుస్తకాలతో పాటు అర కేజీ కందిపప్పును బహుమానంగా ఇచ్చారు.ఇలా వారానికి ఒకసారి తాగని వాళ్లకు బహుమానంగా ఇంటికి ఉపయోగపడే వస్తువులతో పాటు పుస్తకాలు కూడా దొరుకుతున్నాయి.

మళ్ళీ వారం మొదలు. రవికి దీక్షతో పాటు పుస్తక పఠనం కూడా సాగుతోంది. వారానికి ఒకసారి బహుమానం తెచ్చుకుంటున్నాడు.

రెండు నెలలు గడిచాయి. రవి ఇప్పుడు తాగుడు గురించి ఆలోచించటం లేదు.

ఒకరోజు శ్రీధర్ ఇంటికి వచ్చాడతడు.

"ఏమిటి విషయం రవీ!"అడిగాడు శ్రీధర్.

"మీరిచ్చే పుస్తకాలు చదువుకుంటున్నాను సార్!చిన్నప్పుడు నేను ఇంటర్ వరకు చదివాను సార్! తర్వాత పనిలో చేరాను.చదువును వదిలేసాను...మళ్ళీ చదువుకోడానికి వీలవుద్దేమోనని!.." నసుగుతూ చెప్పాడు రవి.

ఎందుకు వీలవదు? భేషుగ్గా చదువుకో!నైట్ కాలేజీలో చేరు!రోజుకు రెండు గంటలు చదివితే చాలు!నవలలతో పాటు క్లాసు పుస్తకాలు కూడా ఉచితంగా ఇస్తాను! శ్రద్ధగా చదువుకో రవీ!నీ చదువుకు ఫీజు కడతాను!" ప్రేమగా రవి భుజాన్ని తట్టాడు శ్రీధర్.

ఆ రోజుతో రవి జీవితం మారిపోయింది.పని చేసుకోవడం ఇంటికి రావడం. నైట్ కాలేజీకి వెళ్లి రావడం.రెండేళ్లు గడిచేసరికి అతడి మాట నడత మారిపోయాయి. అతడి స్నేహితులు మారిపోయారు.ఇప్పుడు తన పిల్లలకి తనే పాఠాలు చెబుతున్నాడు.ఆరేళ్లు గడిచాయి.

రవి ఎం.ఎస్.సి. పూర్తి చేశాడు.తాపీ మేస్త్రి స్థాయి నుండి బిల్డరుగా ఎదిగాడు.

మంజుల పేరుతో అపార్ట్మెంట్ ఒకటి కొన్నాడు. ఆ రోజు గృహప్రవేశం.

శ్రీధరు, ప్రకాష్ కుటుంబాలతో వచ్చారు..మంజుల రవి వాళ్ళ పాదాలకు నమస్కారం చేశారు.

"మీ బస్తీలోకి వచ్చి మేము ఏదో నాలుగు మాటలు చెప్తే వంట పట్టించుకునే వాళ్ళు ఓ ముప్ఫయి మంది కంటే ఎక్కువ లేరు. వాళ్ళల్లో నువ్వు ఒక్కడివే చదువుకుని మంచి స్థితికి వచ్చావు...రవీ! కాస్త సంస్కారం మనల్ని ఉన్నతమైన స్థితికి చేరుస్తుంది. మన వ్యక్తిత్వాన్ని ఎలా మలుచుకోవాలో మనమే నిర్ణయించుకోవాలి!ఈ రోజు నువ్వు మంచి దారిలోకి వచ్చావు!నేను నీకొక బాధ్యత అప్పచెప్తాను!మాలాగా నువ్వు కూడా బస్తీల్లోకి వెళ్లి నాలుగు మంచిమాటలు చెబుతూ ఉండాలి!మీలాగా ఇంకో పదిమంది మారినా అది మనకు గొప్ప విజయం కింద లెక్క!అర్ధం అయిందా!"

శ్రీధర్ చెప్పిన మాటలు విని" సరే సార్!"అని చేతులు జోడించాడు రవి.

మంజుల కళ్ళల్లో కోటి వెలుగులు.

రవి ఇప్పుడు బాధ్యత కలిగిన గృహస్తుడు. అంతే కాదు మంచి పౌరుడు కూడా.//

(సమాప్తం )

ఒకటైపోదామా ఊహల వాహినిలో -35

2026-04-23T12:02:00.004+05:30

ఒకటైపోదామా ఊహల వాహినిలో -35

కొత్తపల్లి ఉదయబాబు

" మరి నాన్న నిన్నేమైనా అంటే? ఈ వయసులో నిన్ను వదిలేస్తే? "

" చేసే పిచ్చి పనులన్నీ చేసి ఆయన నన్ను ఇంట్లోనుంచి గెంటేస్తాడా. గెంటే పరిస్థితి వస్తే ఆయన్నే నేను వదిలేస్తాను కానీ నా భారతీయతని నా సంస్కృతిని నా సంప్రదాయాన్ని నేను వదులుకోను. ఇది మన పవిత్ర భారతదేశంరా. మన దేశం పేరు చెప్తేనే ప్రపంచ దేశాలు చేతులెక్కి మొక్కుతాయి.

మన సాంప్రదాయం, ఆచారాలు, వ్యవహారాలు కట్టుబొట్టు వీటన్నిటినీ ప్రపంచ దేశాల్లో ఎందరో విదేశీయులు ఆచరించి మరీ చూపిస్తున్నారు.

అంతెందుకు? మొన్న టీవీలో ఎవరో విదేశీ కుర్రాళ్ళు వేదాన్ని కళ్ళు తిరిగి పోయేలా చదివారు. చిన్న చిన్న కుర్ర పిల్లలు భగవద్గీతలోని 700 శ్లోకాలు క్రమం తప్పకుండా అప్పగించారు. ఇంకా చెప్పాలంటే మన ఇండియాలోని పెద్దలకే అవేవీ రావు.

అంత గొప్పది మన భారతీయ సంస్కృతి. అందువల్ల నేను చెప్పినట్టు ఒక మంచి అమ్మాయిని చూసి ప్రేమించి ఇంటికి తీసుకురా. ఎటోచ్చి ప్రేమించే ముందు నాకు ఒకసారి చూపించు. ఆ అమ్మాయి మన సంస్కృతిని సంప్రదాయాన్ని పాటిస్తుందో లేదో చెబుతాను. అప్పుడు నువ్వు ప్రేమించు. "

" అమ్మ నేను నీ దగ్గర ఒక నిజం దాచాను. నువ్వు కోప్పడవు కదా. "

" అంటే మీ నాన్న కోరిక తీర్చేద్దామని ఎవరైనా అమ్మాయిని ప్రేమించి గర్భవతిని కూడా చేసేసావా? అందుకేనా ఇంట్లో ఆ బొమ్మలను పెడుతున్నావు? " అడిగేసింది విశాలాక్షి.

"అమ్మ. ప్రేమించుకుని పెద్దల అనుమతితో పెళ్లయిన వాళ్లే 16 రోజుల పండగ పూర్తి కాకుండానే విడాకులు తీసుకుంటున్నారు.

అలాంటిది. నా మనసుకు నచ్చిన అమ్మాయిని చూసుకుని, ఆమె పుట్టుపూర్వోత్తరాలన్నీ తెలుసుకొని, నేను నీకు నచ్చానా, నన్ను ప్రేమిస్తావా అని ఆ అమ్మాయి నిర్ణయం తీసుకుని మూడేళ్ల పాటు ప్రేమించి, నాన్న పెట్టిన కండిషన్ చెబితే, గతిలేక నన్ను ప్రేమించిన పాపానికి ఒప్పుకొని తల్లి కాబోతోందమ్మా. నాన్న లేకుండా ఒక్కసారి తను నీ దగ్గరికి తీసుకొస్తాను. నేను చేసింది తప్పు పనో సరి అయిన పనో నువ్వే నిర్ణయించి చెప్పు." అన్నాడు విరాజ్.

" నువ్వు తండ్రి మాట పాటించే శ్రీరామచంద్రుడులాంటివాడిరా. మీ నాన్న మాట పట్టుకుని వేళ్లాడి ఇప్పటికే బంగారం లాంటి జీవితాన్ని పాడు చేసుకున్నావ్. ఒక్కసారి నా కోడల్ని తీసుకొచ్చి నాకు చూపించు. మీ అమ్మ కోరిక తీరుస్తావా? "

అడిగింది విశాలాక్షి.

" తప్పకుండా అమ్మా. నాన్న కొట్లో ఉండే సమయంలో తనని తీసుకొచ్చి నీకు చూపిస్తాను. నువ్వు ఎంత మంచి దానివమ్మా. " అని తల్లిని మనసారా కౌగిలించుకుని చమర్చిన కళ్ళు తుడుచుకుని బయటికి నడిచాడు విరాజ్.

******

షాపుకు వచ్చాక హరితకు ఫోన్ చేశాడు విరాజ్.

"హరిత.మా అమ్మకి మన విషయం అంత చెప్పేసాను."

" అలాగా మరి నన్ను అసహ్యించుకోలేదా? "

" అలా ఏం లేదు. అమ్మ మన పార్టీనే.నిన్ను ఒకసారి చూడాలి అంది. మా నాన్న ఇంట్లో లేని సమయం చూసి నేను కారేసుకుని వస్తాను. ఒక పది నిమిషాలు మాట్లాడేసాకా నిన్న మళ్ళీ ఇంటి దగ్గర దింపేస్తాను. "

" అలాగే విరాజ్. వచ్చే అరగంట ముందు నాకు ఫోన్ చేస్తే నేను మంచి బట్టలు కట్టుకుని సిద్ధంగా ఉంటాను. "అంది హరిత.

" థాంక్యూ డార్లింగ్" అన్నాడు విరాజ్.

*********

సహజంగా తండ్రి షాపులో ఉదయం 11 గంటల నుంచి ఒంటిగంట వరకు

సాయంత్రం నాలుగు గంటల నుంచి రాత్రి 8:00 వరకు చాలా బిజీగా ఉంటాడు.

మర్నాడు ఉదయం 11 గంటల దాటాక విశాలాక్షికి ఫోన్ చేశాడు.

" అమ్మ! ఖాళీగా ఉన్నావా పనిలో ఉన్నావా?"

" వంట చేస్తున్నాను రా "

" ఒక పది నిమిషాలు హరితను తీసుకు రమ్మంటావా? "

" ఊ...తీసుకురా.. ఓసారి చూసేస్తాను" అనుమతించింది విశాలాక్షి.

హారతి కి ఫోన్ చేశాడు విరాజ్.

" టిఫిన్ అయిందా హరిత? "

" అయింది. అమ్మ డ్యూటీ కి వెళ్ళింది "

" అయితే అమ్మ నిన్ను తీసుకు రమ్మంది. రాగలవా? "

" వస్తాను. మీరు రండి"

హరిత ఒప్పుకున్నాక కుర్రాళ్ళని షాపు చూసుకోమని చెప్పి విరాజ్ పావుగంటలో హరిత ఇంటికి వచ్చాడు.

హరిత బయటికి వచ్చాక తాళం వేశాడు.

పోర్టికోలో కారు ఆపి హత్య చేయపుచ్చుకొని నెమ్మదిగా పైకి హాల్లోకి తీసుకొస్తూనే " అమ్మా"

అని అరిచాడు.

విశాలాక్షి హరితను చూస్తూనే మెరిసే కళ్ళతో

" రామ్మా. రా. " అంటూ సోఫా తన పక్కనే కూర్చోబెట్టుకుని " ముందు మంచినీళ్లు తీసుకో.నీ పేరేమిటమ్మా? " అంటూ మంచినీళ్ల గ్లాస్ అందించింది.

అయితే నిదానంగా మంచి నీళ్లు తాగింది.

" నా పేరు హరిత అండి "

" మీ అమ్మగారు నాన్నగారు... "

"నాన్నగారు లేరండి. విరాజ్ బాబు మా కాలేజీకి బహుమతులు ఇవ్వడానికి అతిధిగా వచ్చారు.." అని మొదలుపెట్టి స్పష్టంగా క్లుప్తంగా తన గురించి పూర్తి వివరాలు చెప్పేసింది హరిత.

" అయితే ప్రస్తుతం నువ్వు.... "

" అవునండి. మూడో నెల. "

" మరి పెళ్లి కాకుండా అలా చేయడం తప్పు కదా..? "

"పెద్దవాళ్లు పిల్లల చేత తప్పు పనులు చేయించకూడదు. అటువంటి పని చేస్తేనే నేను అంగీకరిస్తాను అని పెద్దవాళ్లే అంటే.. చిన్నపిల్లలం... లోకజ్ఞానం లేని వాళ్ళం ప్రేమించే వాడిని వదులుకోలేని వాళ్ళం. ఏం చేస్తాం చెప్పండి.

ఒకవేళ నేను అందుకు ఒప్పుకోలేదు అనుకోండి.. మూడేళ్లుగా ఒకరిని ప్రేమించి మరొకరిని పెళ్లి చేసుకుంటే జీవితాంతం అతనితో సుఖంగా కాపురం చేయగలనా?

మా అమ్మకు వచ్చే 20 వేల రూపాయల పెన్షన్ తో మాత్రమే మేము బతకాలి. ఈ ప్రపంచంలో నాకు మా అమ్మ, మా అమ్మకి నేను తప్ప మరెవరు లేరు. విరాజ్ బాబు కాలేజీలో అంత మంది ఆడపిల్లలు ఉండగా, పేద ఆడ పిల్లనని నన్ను ఎన్నుకొని,నిన్ను ప్రేమిస్తున్నాను అని చెప్పినప్పుడు ఏ ఆడపిల్ల మాత్రమే కాదంటుంది చెప్పండి. ఇప్పటికీ నేను చేసింది తప్పో, రైటో నాకు తెలియదు. ఒకవేళ నేను చేసింది తప్పైతే, పురిట్లోనే నాకు శిక్ష వేసేమని ఆ భగవంతున్ని కోరుకున్నాను." అని అన్న హరితను వారిస్తూ -

" తప్పమ్మా అలా మాట్లాడకూడదు. ఆడపిల్లకి పురుడు అనేది పునర్జన్మలాంటిది. నువ్వు ఇప్పుడు ఈ ఇంటి వారసుడినో,వారసురాలినో మోస్తున్నావ్. ఆయన కచ్చితంగా నిన్ను కోడలిగా ఒప్పుకుంటారు. ఒకవేళ ఒప్పుకోకపోతే ఏం చేయాలో నాకు తెలుసు."

"మీరు చెప్పండి మేడం. నా పరిస్థితిలో మీ బిడ్డ ఉంటే ఏం చేస్తారు?"

" రేపు నీ భవిష్యత్తు ఏమవుతుందని ఆలోచిస్తూ ఉంటాను "

" ఇప్పుడు మా అమ్మ చేస్తున్న పని అదే మేడం " హరిత అన్న మాటలకి విశాలాక్షి కళ్ళు చమర్చాయి.

" సరేనమ్మా. ఈ విషయంలో మనసులో పెట్టుకుని ఏమి బాధపడొద్దు. మీ అమ్మగారికి కూడా ధైర్యంగా ఉండమని చెప్పు. నువ్వు నీ పద్ధతి నీ నిదానం, అమాయకత్వం, ఒబ్బిడితనం అన్నీ నాకు నచ్చాయి. అక్క ఏం చేయాలో నేను మా అబ్బాయి చూసుకుంటాం. సరేనా? "

" సరే మేడం" అంది హరిత దీర్ఘంగా నిట్టూరుస్తూ.

" ఉండమ్మా కాస్త బోర్నవిటా తాగుదువుగానీ "

హరిత ఆమె చేయి పట్టుకుని ఆపింది.

"పర్లేదు మేడం ఇప్పుడేం వద్దు."

" అలా ఏం కుదరదు... నువ్వు మొదటిసారి మా ఇంటికి వచ్చావ్. ఆరోగ్యం జాగ్రత్త అమ్మా. నీకు ఏ సలహా కావాల్సి వచ్చినా నాకు ఫోన్ చెయ్. మందులవి టైం ప్రకారం వేసుకుంటున్నావా? "

" వేసుకుంటున్నానండి "

"వేసుకో. పాపో, బాబో పుట్టిన తర్వాత ఆ బిడ్డతో ఇక్కడికి రా. ఆ తర్వాత జరగాల్సింది నేను చూస్తాను " అని చెప్పి ఐదు నిమిషాల్లో బొర్నవిటా మగ్ తీసుకువచ్చి హరితకు ఇచ్చింది విశాలాక్షి.

హరిత తాగుతున్నంతసేపు ఆవిడ పక్కనే కూర్చుని హరితను పరిశీలిస్తూనే ఉంది.

" ఆరోనెల నిండే అంతవరకు ఇంట్లో ఏదో ఒక పని చేస్తూ ఉండు. ఎక్కువ సేపు పడుకోకు. ఏది తినాలనిపించినా తిను . నీ పద్ధతి చూస్తుంటే మీ అమ్మగారికి అన్నీ తెలిసి ఉండాలి. అర్థమైందా"

" అర్థమైంది మేడం. మరి నేను వెళ్ళిరానా? "

" అలాగేనమ్మా " తల్లి హరితతో మాట్లాడుతున్నంత సేపూ సోఫాలో కూర్చుని హరితను అలా గమనిస్తూనే ఉన్నాడు విరాజ్.

హరితకు బొట్టుపెట్టి డైనింగ్ టేబుల్ మీద ఉన్న పళ్ళని క్యారీ బ్యాగ్ లో వేసి హరితకు అందించి, మీది గుమ్మం వరకు వచ్చి టాటా చెప్పింది విశాలాక్షి.

విరాజ్ హరితను మళ్ళీ జాగ్రత్తగా ఇంటిదగ్గర దింపి షాప్ కి వచ్చేసాడు.

పదప్రహేళిక – ఏప్రిల్ – 2026

2026-04-23T11:41:00.004+05:30

పదప్రహేళిక – ఏప్రిల్ – 2026

దినవహి సత్యవతి

జనవరి ప్రహేళిక విజేతలు:

కె.శారద

తాడికొండ రామలింగయ్య

RAS శాస్త్రి

సరైన సమాధానాలు పంపినవారు:

రామవరపు గిరిజా శంకర రావు

సమీర దత్త

PV రాజు

సోమశిల శ్రీనివాసరావు

జాకీర్ హుస్సేన్ మోహనరావు ద్రోణంరాజు

అనితా సుందర్

నాగేశ్వర రావు

అచ్చంగా తెలుగు – పదప్రహేళిక

(9 x 9)

సూచనలు

అడ్డం

1. వేటకుక్క (4)

3. సముద్రము (4)

5. శివుని ఆయుధము (4)

6. రంగోలి వేయడానికి ఉపయోగించే చిన్న పాత్ర (4)

7. ఏనుగు మెడ గొలుసు(3)

9. జాజికాయ (3)

12. చుక్కా? (2)

15. ఊడా? (2)

16. అసహ్యం (2)

17. హిందీ చిరునామా (2)

19. పదవ నడిపే సాధనాలు(3)

20. కొంచము (3)

నిలువు

1. సుగంధ ద్రవ్యము (4)

2. యాదవ కులనాశిని (4)

3. పొట్టేలు (4)

4. దర్జీ పక్షి (4)

7. తప్పుకొను (3)

8. నక్షత్రమా? (2)

10. కవ్వము (2)

11. వంటచెఱకు (3)

13. కష్టాలు / బాధలు (3)

14. బద్ధకము (3)

16. ఆంగ్ల రహదారి (2)

18. తండ్రి తండ్రి (2)

పలుకవేమిరా హరి విఠలా

2026-04-23T10:45:22.107+05:30

పలుకవదేమిరా హరి విఠలా – పండరీనాథ హరి విఠలా

విజ్ఞానానంద భారతి

ఎంత పిలిచినా ఎంతెంత కొలిచినా ఎన్ని భజనలు చేసినా

వారకరీ పాదయాత్రలొ వందల మైళ్ళు నడచినా నీ భక్తులకు పలుకవేమిరా

నీ కొరకై తోటను పెంచుతూ తన తోటనుండి వెడలు వారకరీ యాత్రికులకు

సవతా మాలి చేసిన అన్నదానము కాచితివి, సవతామాలి అర్ధాంగి జానాబాయి

భక్తిని అనునిత్యము కాపాడితివి, భక్త వత్సల కారుణ్య హృదయా సంత్ తుకారామ్ సేవితా,

పాండురంగా నే సంత్ జ్ఞానేశ్వరుడను కాలేను, భక్త మావులీ అసలే కాను, పండరీ నాధా

సంతులగు నామదేవ్ వంటి వారికే మాత్రమే కనబడెదవా, వారి మాట మాత్రమే వినెదవా

నిమ్న జాతి వాడైన చోఖా మేలాను బ్రోచితివికదా, ఆతనిని తరియించితివికదా

తన తల్లి తండ్రులకు సేవచేయు పుండలీకుని మాటను దాటక నిలచితివట

భక్త పుండలీకుని ఆజ్ఞను దాటక అతని కొరకు కలకాలము ఇటుకపై నిలిచితిగా

సంత్ జనాబాయి మాటను వింటివి తోడుగా అంట్లు తోమితివి, అభంగాలు

వ్రాయించితివి, సక్కుబాయి కొరకు పిండి విసిరితివి, సంత్ కన్హోపాత్రను

మొహమ్మదీయ రాజునుండి రక్షించుటకు ఆమెకు పండరీపురాన శరణము

నొసంగితివి, సంత్ ముక్తాబాయి అభంగములను చెవులారా మనసారా వింటివి,

సంత్ బహినాబాయి భక్తి కవితలు వింటివి, నాకేమో అభంగాలు వ్రాయుటకు చదువు రాదు,

భక్తి ఏమిటో అసలు తెలియదు, భక్త జన హృదయ తరంగా, రంగా, జయ పాండురంగా

జ్ఞానము పేరును కనీసం ఉచ్చరించలేని పరమ అజ్ఞానిని నను కావగలేవా ప్రభూ

హరివి నీవు హరి విఠలా, శ్రీ హరి నీవు జయ విఠలా, కావుము నన్ను హరి విఠలా

నిన్ను కొలచితి, నిన్నే తలచితి నన్ను కావరా శ్రీ కృష్ణా, భక్తుల పాలిటి ఆశ్రిత వత్సలా

ఆర్త త్రాన పరాయణుడవందురు నాతో ఆటలాడుతుంటివి పరీక్షలకు నిలబడగలనా

బ్రతుకుకు ప్రయోజనము లేదు, ఎవరికి నాతో ఉపయోగము లేదురా కారుణ్య హృదయా

పండరీ నాథ, పాండురంగా, విఠల విఠల పాండురంగా, నిన్ను నమ్మితిని, నిన్ను వేడితిని

నన్ను కావుము, ఈ జీవిని కావుము, ముక్తిని ప్రసాదించుము,ఆర్త జన రక్షకా హరివిఠలా

దీపము వెలిగింపురా, నాలో భక్తి దీపము వెలిగింపరా, లోపలి తిమిరము హరియింపుమురా

***

నా కంటే ముందే

2026-04-23T10:43:43.720+05:30

నా కంటే ముందే

చందలూరి నారాయణరావు

9704437247

ఎప్పుడూ ఇంతేగా

మళ్ళీ ఇప్పుడు ఇంకొకడు.

వాడు నేను ఒకటేనన్న

నిజాన్ని తట్టుకోలేని

పిరికితనం వాడిది.

వాడు ఆస్వాదించే రుచి....

నేను ఆదరించే రుచి ఒకటయినా

వాడు నడిచే దారిలోనే

నా మార్గం...నా గమ్యం రాసున్నా

వాడి గొంతుకు సమానంగా

నా స్వరం పలకబడుతున్నా

వాడు నా పక్కనున్నా

నేను వాడి వెంట వున్నా

ఎవరి హుందాతనం ఎవరికీ తక్కువకాదు

నా ఒంటికి సరిపడా

అందం నాకూ ఉంది

వాడి ఇంటితో పోటీగా

సుఖం నాకూ ఉంది.

* * *

ఐతే

జరుగుతున్న ద్రోహమొకటి

పిచ్చిపట్టిన భయం ఇంకొకటి

గొంతులు చించుకునే అసహనంగా

బయటపడలేని

ఈర్ష్య రూపంగా

నా కంటే ముందే

అక్కడ ప్రత్యక్షమవుతాయి

నా లోని లోపమొకటి

లోకంతో తనకున్న శత్రుత్వాన్ని దాచి నటిస్తుంది...

నా లోపలి మర్మమొకటి

నా వెనుకే గోతులు తీస్తుంటుంది.

ఎప్పుడూ ఇంతే

ఎవడో ఒకడు ఉంటూనే ఉన్నాడు.

నా కంటే ముందే

ఏదో ఒక వికృత రూపంలో

నన్ను చూపెడుతుంటాడు

***

అహంకార విముక్తి

2026-04-23T10:42:36.362+05:30

అహంకార విముక్తి

(సి.హెచ్.ప్రతాప్)

మనిషి అంతరంగంలో నివసించే అదృశ్య శత్రువు అహంకారం. ఇది బయటకు కనిపించకపోయినా మన ఆలోచనలు, ప్రవర్తన మరియు సామాజిక సంబంధాలపై అత్యంత లోతైన ప్రభావాన్ని చూపుతుంది. అహంకారం తలకెక్కినప్పుడు మనిషి తనను తాను ఇతరుల కంటే అధికుడిగా, ప్రత్యేకమైన వాడిగా భావిస్తాడు. ఈ మిథ్యా భావన క్రమంగా వ్యక్తిని సమాజం నుండి వేరు చేసి, ఒంటరిని చేస్తుంది. ఫలితంగా మనిషి తన సహజ సిద్ధమైన ఆత్మశాంతికి దూరమవుతాడు.

అహంకారం అనేది ప్రధానంగా 'నేను' అనే అపరిమితమైన భావనతోనే అంకురిస్తుంది. మనం సాధించిన విజయాలు, కూడబెట్టిన సంపద, సంపాదించిన జ్ఞానం లేదా సమాజంలో మనకున్న ఉన్నత హోదా వంటి అంశాలపై అతిగా గర్వపడినప్పుడు అహంకారం విశ్వరూపం దాల్చుతుంది. అయితే, ఈ గర్వం మనిషిని నిజమైన ఆనందానికి ఆమడదూరంలో ఉంచుతుంది. ఎక్కడైతే అహంకారం రాజ్యమేలుతుందో అక్కడ వినయానికి తావుండదు; వినయం లేని చోట జ్ఞానం ఎప్పటికీ వికసించదు. వినయం లేని పాండిత్యం రాణించదు, అలాగే అహంకారంతో కూడిన సంపద గౌరవాన్ని ఇవ్వదు.

ఆధ్యాత్మిక కోణంలో విశ్లేషిస్తే, అహంకారం అనేది ఆత్మసాక్షాత్కారానికి అతిపెద్ద అవరోధం. 'నేను ఎవరు? నా అసలు స్వరూపం ఏమిటి?' అనే మౌలిక ప్రశ్నలకు సమాధానం దొరకాలంటే ముందుగా ఈ అహంకార పొరలను తొలగించుకోవాలి. అహంకారం మన కళ్లకు ఒక ముసుగు వేసి సత్యాన్ని దర్శించనివ్వదు. ఇది మనలోని దైవత్వాన్ని గుర్తించకుండా అడ్డుకోవడమే కాకుండా, మనల్ని అజ్ఞానపు చీకట్లోకి నెట్టివేస్తుంది. మనసు నిర్మలమైనప్పుడే ఆత్మ ప్రతిబింబం స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది, కానీ అహంకారం ఆ మనసును నిరంతరం కలుషితం చేస్తూనే ఉంటుంది.

అహంకార విముక్తి పొందాలంటే మొదట మనలో లోతైన అవగాహన కలగాలి. మన నిత్య జీవితంలోని మాటలు, చర్యలు మరియు ఆలోచనా సరళిని నిశితంగా గమనించాలి. మన ప్రవర్తనలో ఎక్కడైనా ఆధిక్యత ప్రదర్శితమవుతుందేమో అని ఆత్మపరిశీలన చేసుకోవాలి. ధ్యానం మరియు మౌనం వంటి సాధనలు మనలోని గర్వాన్ని అణచివేయడంలో అద్భుతంగా తోడ్పడతాయి. ఇవి మనసును ప్రశాంత పరచి, బాహ్య ప్రపంచం నుండి దృష్టిని మళ్లించి అంతర్ముఖులను చేస్తాయి. అంతర్ముఖ ప్రయాణం మొదలైనప్పుడు అహంకారం తన ఉనికిని కోల్పోవడం ప్రారంభిస్తుంది.

వినయం మరియు సేవాభావం అనేవి అహంకారాన్ని కరిగించే శక్తివంతమైన గుణాలు. ప్రతిఫలం ఆశించకుండా ఇతరులకు సహాయం చేయడం, అందరినీ సమానత్వంతో చూడటం వల్ల మనలోని 'నేను' అనే అడ్డుగోడ కూలిపోతుంది. సృష్టిలోని ప్రతి జీవిలోనూ ఒకే పరమాత్మాంశ ఉందని, అందరూ సమానమేనని హృదయపూర్వకంగా గ్రహించినప్పుడు అహంకారం మంచులా కరిగిపోతుంది. ఎదుటివారిలో మనల్ని మనం చూసుకోవడమే అహంకారానికి అసలైన విరుగుడు.

అహంకారాన్ని పూర్తిగా నిర్మూలించడం అనేది ఒక్క రోజులో సాధ్యమయ్యే కార్యం కాదు. ఇది నిరంతర సాధనతో కూడిన ప్రక్రియ. ప్రతిరోజూ మనలోని అహంకారాన్ని వెలికితీసి, దాన్ని తగ్గించుకోవడానికి చేతనతో ప్రయత్నించాలి. మన ప్రవర్తనలో వచ్చే చిన్నపాటి మార్పులు కూడా భవిష్యత్తులో గొప్ప ఆధ్యాత్మిక పరిణితికి దారితీస్తాయి. అహంకారం తగ్గిన కొద్దీ మనసులో ప్రశాంతత, సంబంధాల్లో మాధుర్యం పెరుగుతాయి. మనిషి తనలోని సహజమైన ఆనందాన్ని అనుభవించగలుగుతాడు.

అహంకార విముక్తి అనేది కేవలం ఒక నైతిక గుణం మాత్రమే కాదు; అది ఆత్మజ్ఞానానికి దారితీసే రాజమార్గం. అహంకారాన్ని విడనాడి వినయంతో, ప్రేమతో జీవించినప్పుడే మానవ జన్మ సార్థకమవుతుంది. ఎక్కడైతే అహంకారం అంతమవుతుందో, అక్కడ అంతులేని శాంతి వెల్లివిరుస్తుంది. ఆ శాంతిలోనే మనిషికి నిజమైన మోక్షం, శాశ్వతమైన ఆనందం లభిస్తాయి.