O zamanki adıyla cemaat, bu mekanizmayı en etkili ve yaygın şekilde kullanmıştı. İçinde eksik ibadetlerinin ve günahlarının acısını duyanlara kendini ve vicdanını sıfırlama fırsatı veriyorlardı; bir adım sonrası ise mensubiyet ve bağlılık duygusu elbette... Şahsi çapınızdan daha büyük, daha güçlü, daha dindar, daha becerikli, daha atak ve akıllı bir bütünün parçası olup himaye ve dayanışma şemsiyesi altına girmek insanların hoşuna gitmişti.

Bir yerde gücün yoğunlaşmaya başlaması, onun denge ve denetim altına alınmasını gerektirir. O günlerin cemaatı güç temerküzü için var gücüyle çabalarken denetim ve dengelenmekten bilerek kaçındı. Kurduğu “imam ve ağabey” tipi örtük yapılanma ile dışarıya karşı masum bir STK görüntüsü vermeye gayret ederken aynı anda devletin her kurumunda, her okulda, her şehir ve kazasında örgütlendi. İş dünyasındaki muhibleri aracılığı ile sanayi yatırımlarına, bankacılığa, yurt ve dershane işletmeciliğine, eğitim sektörüne, hatta nakliyeciliğe kadar uzandı. Kontrolsüz büyümenin mahzurlarını ise devlet içindeki yetiştirilmiş kadroları aracılığı ile önlemeyi hesaplamışlardı.

Aşırı güç birikmesi bir yerde gizlenemez hale geldi; adeta devlete her alanda, hatta dış ilişkiler ve diplomaside bile alternatif şekilde kurumlaşan bu yapılanma, kritik bir yol ayrımına geldiğini farkedemedi. Böyle bir hacim ya politikleşecek veya STK normlarına dönerek küçülecekti. Her iki yolu da görmezden geldiler; 15 Temmuz Darbesi, “ya devlet başa, ya kuzgun leşe” hamlesiydi!.. Devlet, egemenlik haklarını çiğnetmedi ve korudu. Darbeyi milli güçlerin de katkısıyla bastırdı; örgütün yurtiçi yapısını dağıttı ve yurtdışındakileri de kriminalize hale getirdi.

Bugün ne siyasi bir topluluk, ne de bir STK hareketi olarak Fetö örgütünün Türkiye’de yönelebileceği bir meşru hedef yok çok şükür. Bir iyilik ve hayır, bir nefsi arınma hareketi olarak başlayan dalga, son yıllarında radikalleşerek suç örgütüne dönüştü. Yirmi yıldan beri Türkiye’yi güvenilir bir yer bulmayan sözde lideri, himaye gördüğü ülkede şimdi âciz bir sığıntı durumunda.

Vaktiyle kısaca Cemaat diye bilinen topluluk daima kendine ve kadrolarına yatırım yaptı; “Birey” yetiştirmekten nefret etti. Sorgulayan, düşünen ve kendi gücüyle ayakta durabilen insan tipini tehlikeli buldu. Kiminle evleneceğine bile ağabeylerin karar verdiği bu genç insanlar, eksilmiş kişilere dönüştürüldü. Büyük insan kaynakları israf edildi ne yazık ki...

12 Eylülün darbeci Kenan Paşası’nı bile çok din derslerini mecburi kıldığı için cennetle müjdelemekten çekinmeyen Fetö liderinin oportünizminde ibret alınacak şeyler vardır; bu, Makyavelist bir hesaba dayandığı için kesinlikle dindarca bir davranış değildi.

Bütün enerjisini gündelik yazılarına yoğunlaştıran bir gazete yazarı olarak devletin valilerine birer koçan makbuz verip iş adamlarından himmet toplatan ve toplanan paraları örtülü maksatları için keyfi tarzda harcayan bu örgütün gerçek yapısını bilemezdim. Benim için ilk planda şahsi fikir hürriyetimi korumak şartıyla yazı verdiğim bir gazete vardı ve ne yazık ki son güne kadar örgüt namına karşılaştığım yüzler, hep gazete çevresindeki isimler oldu. Akraba çevrem ve ailemde örgütle organik ilişkisi olan kimse yoktur. İki oğlum da yıllardan beri cemaat yapılanmasından bilerek uzak durdular. Ben de yazar olarak yıllarca Sivas’taki iş yerimden yazı yollamakla yetindim ve arada daima bana ait bir mesafe kalmasına titizlik gösterdim.

Yazı hayatım boyunca fikirlerime hiç müdahele edilmemesi beni yanıltmış olabilir. Öteden beri şahsi fikir çizgisini savunup, bütün siyasi odaklardan aynı derecede uzak kalmaya itina ettiğim için gazete yazılarımın, örgütün amaçlarına denk düşebileceğini hiç aklıma getirmedim.

15 Temmuz darbesinin ardından ise yine bu sitede kaleme aldığım son yazıda artık siyasi mahiyette şeyler yazmayacağımı belirtmiştim. Hâlâ aynı sözümdeyim; aynı yerdeyim. Bundan sonra emelim, eğer nasib olursa siyaset dışı konularda yazıp okumak ve kimselerin etlisine sütlüsüne karışmamaktır.

Burada geçmiş hatalarından ders çıkarmaya çalışan, yorgun ve üzgün bir kalem var. Tek istediği sıradanlığın huzuru; sıradan, orta halli bir adamın hürriyet standardı; kitaplarına, kaleme, kağıda ve sevdiği insanlara artık biraz yakın olabilmek...

Çok şey mi istiyor?

-Bir devletin bir tane emniyeti, bir ordusu ve bir istihbaratı olur. Mevcut ordu, polis ve istihbarat ise devleti korumaya yeterlidir. Siz kim oluyorsunuz dar hariçten gazel atmaya, vatan kurtarmaya, vatan için fedâkarlık filan yaptığınızı, örgütlendiğinizi ileri sürmeye kalkışıyorsunuz. Herkes haddini bilecek. Yürüyün bakalım sanık mevkiine!

Olup bitenleri iyice değerlendiren her Ülkücü delikanlının içine yumruk gibi oturan bir cevaptı bu. O günlerde teselli kabilinden, “fikrimiz iktidarda ama biz hapisteyiz” fikri yayılmaya başladı.

Nitekim 1981 yılında yedeksubay iken, vatanı kurtarmak için Sivaslı tanıdıklarımla gizli Ülkücü şiddet örgütü kurmak ithamıyla Ağır Ceza Mahkemesi’nde yargılandım. İthamı yapan vaktiyle bünyeye karışmış bir itirafçıydı. Eline bir bakkal defteri vermiş polisler, “yaz” demişler, “Kimi tanıyorsan yaz, gerisini biz hallederiz!” O da şehirde kendinden büyük Ülkücü takımından kimi tanıyorsa yazmış altalta. Kimisi Başkan, kimisi muhasip, kimi istihbarat vesaire... Bana lâyık gördüğü pâye ise “basın-yayın işleri”.

Elbette böyle bir örgüt yok ama şurası da hakikat: Avuç içi kadar şehirde herkes birbirini tanır. Nitekim mahkeme salonunda etrafıma baktım ki herkes âşinâ lakin tilki tilkiliğini isbat edene kadar post elden gidecek. O günlerde iftira atmanın öyle büyük bir sorumluluğu yoktu. “Muhbir yurtsever vatandaş” diye taltifkâr bir ünvanı bile vardı iftiracılığın...

Verilmiş sadakamız varmış, o yurtsever muhbir delikanlı kendisine söz verilince çıktı,

-Sayın hakimimim ortada örgüt filan yok. Ben bu adamları tanımam bilmem. Polis abiler söyledi, ben de yazdım. İfadem budur, deyince cümleten yeniden doğmuş gibi olduk. Evet salonda herkes birbirini tanıyordu ama şiddet örgütü filan da yoktu ortada.

Bence yoktu ama bende bir arıza olmalıydı ki, 35 sene ara ile yeniden sanık iskemlesindeydim. İbret alınıp ders çıkarılmazsa tarih işte böyle tekerrür eder ve zorla öğretir insana...

Sonra hayli düşünecek zamanım oldu; çalıştığım gazete bir dini cemaatin yayın organıydı. Bu cemaat genç kuşaklara büyük yatırım yapıyor, dört koldan bürokratik kadrolara memur ve yönetici yetiştiriyor, işe yerleştiriyor ve sonraları bana çok tuhaf görünen bir şey daha yapıyordu; bu gençler artık ebediyyen benliklerini ve geleceklerini cemaat hiyerarşisine teslim etmek zorundaydılar. Vakti gelince memur gibi yüklerini toplayıp tayin yerine gidiyor, “ağabey” veya “imam” dedikleri üstlerine harfi harfine itaat ediyorlardı.

Sonra ısıtılan havuzdaki kurbağanın ısı değişikliğini algılayamaması gibi, cemaat organizyonu olduğu sonradan anlaşılan kumpaslar, bürokratik tuzaklar, kamu adına güç ve otorite kullanan yargı ve emniyet görevlilerinin yetkisini suistimal etmesi hadiseleri yaygınlaşmaya başladı.

Bir nevi çifte otorite devri yani... Suyu yavaş yavaş ısıttılar...

Hariçten gazel okumayı çoktan geçip düpedüz iktidarın profilini dizayn etmek maksadıyla tuzak kurmaya kadar uzanan cüretkârlığı, o esnada farkedememek en büyüm hatam oldu. Muhtemelen biraz da gaza getirildiğimi düşünebilirsiniz ve bunu reddedemem. “Çocuk muydun birader” derler adama... Doğrudur. Bazen insanda basiret kapanması, mantık tutulması gibi şeyler oluyor. Hâsılı, o kritik andaki tereddüdüm ve “Sen Ahmet Hocasın; kaya gibi dimdik duruyorsun” şeklindeki övgüler nefsimi kararttı. Ceketimi alıp çıkamadım, memleketin kanlı bir badireye sürüklenmesine yol veren karanlık Fetö örgütünden ve onun güleryüzlü, iyi giyimli, şık gazetesinden hızla uzaklaşamadım.

Bunu yapmam gerekirdi, hem de yangından kaçar gibi... bunu o gün, o esnada hemen yapmam gerekirdi. Lüzumsuz ve yanlış bir yerde “kaya taklidi” yapmanın cezasını ağır ödedim ve ödemekteyim.

Gıyabımda hüsn i zan gösterenler kadar ağzını bozanlara da konuşma günü doğdu. Sükût ile geçiyorum. Ben bu dönemde aldığım ve alamadığım kararlardan nâdim oldum. Kendime, aileme ve sevenlerime çok acı verdim. Bilerek veya bilmeyerek incittiğim, kırdığım herkesten özür diliyor, helâllik istiyorum.

Gündem olmak, herkesin benden bahsetmesi de aynı derecede istemediğim bir şey. Herkesin ilgisini cezbetmekte bir zevk yok; sosyal medyanın üzerinize çevirdiği ramp ışıkları lehte veya aleyhte olsun bana diken gibi geliyor artık. Âkif merhumun “Sessiz yaşadım, kim beni nerden bilecektir” mısrâında anlattığı yerde huzur olmalı.

İlk yazım ve konuyla ilgili tweetler hayli dikkat çekti ve galiba pek çok insan dramatik bir rota değişikliğine girdiğime hükmettiler. Ben öyle düşünmüyorum: Evvelce zihnimde yerli yerine koymadığım bir şeyden bahsetmedim önceki yazıda. Türkiye’nin yeni devlet ve hükümet modeli halkoylamasından geçti, genel tasvib gördü. Yönetimin meşruiyetini muhalefet bile tartışmıyor. Ülkenin mevcut krizleri yine aynı kadroların göğüslemesini umuyor ve bekliyorum. Yaşadığım şahsi sıkıntıları istidâ etmek için yine meşru mercilere başvurmak ise en tabii hakkımdır.

Eksik olmasınlar, beğenmeyenler de olmuş; meselâ birileri Twitter kurallarına uymadım diye şikâyetlenmiş. Merak edilmesin sosyal medyada fazla kalıcı olmayacağım inşallah. Belki gayrımemnunlar içinde bana potansiyel bir Zorro, bir Kara Murat veya Çelik Bilek misyonu yakıştıranlar olmuştur. Hemen altını çizmeliyim ki, sırtımdan iten olmadıkça hayatta kahramanlığa hiç talip olmadım; buna bazı eski Ülkücü dostlarım da gülümseyerek şahitlik edeceklerdir. İçinde bulunduğum toplulukta şöyle üzerime vazife olmayan şeyler konuşulduğunda,

-Bana güvenip yanımda böyle şeylerden bahsetmeyin; polisin ilk tokadında bülbül gibi öterim vallahi dediğimi hatırlayanlar çıkacaktır.

İş ahlâkının gerektirdiği ketumluğu, yeminle pekiştirilmiş bir yol arkadaşlığı, bir “Yüzük Kardeşliği” diye yorumlayanlar çıkabilir. Varlığından her şey olup bittikten sonra haberdar olduğum netâmeli bir bir terör örgütünün üyeliğini savunmak için bir sebep görmüyorum. Tanıyanlar biliyor, dostluk dışında kimseyle, -kişi olsun, kurum olsun- angajmanım yok. Dostlarımın hatırı ise azizdir.

Niyetim ve derdim Zaloğlu Rüstem gibi er meydanına dökülüp âleme nizamât vermek değil; sükûnet derdindeyim, uzlet peşindeyim, ilgisizlik arayışındayım. Okumak, öğrenmek ve hayret etmenin lezzetine yeniden yükselmek istiyorum. “Yazmazsam memleketin hâli nice olur” diye ciddi ciddi kaygı duyanlardan olmadım hiç. Recai Güllapdan gibi ifadeye çalışayım: Memleketin bir de benim tarafından kurtarılmaya ihtiyacı olduğunu düşünmüyorum.

Yazacağım şeyler var geride şüphesiz; esasen bir kısmı yazılmış durumda fakat acelem yok. Şimdi “Millî olduğum” ilk camia olan Ülkücü dostlarımın vefadarlıkları ve sıcak kucaklarıyla karşılaşmaktan çok memnunum. Onlarla hasseten kültür meseleleri, lisan, edebiyat, estetik, musiki, mimarlık, sinema vesaire gibi politika dışı konularda paylaşacak pek çok satırbaşı karaladım bir yerlere. Bu gibi önemsiz meselelerle vaktinden önce yaşlanmaya gönüllü çıkarsa, muhtemelen buralarda bir yerde olacağım nasipse...

Şu esnada Corona kısıtlamalarından fırsat buldukça marangozluk ve leziz kitap okumalarıyla hemhâlim.

Son beş yılda herkesle birlikte önemli olaylar yaşadım. Siyasi ve toplumsal büyük depremler geçirdim, etkilendim ve yeniden düşünmek için fırsatım oldu. Şimdi değişen ve değişmeyen şeyler hakkındaki bazı tesbitlerimi sizlerle bölüşmek istiyorum.

• Fikir dünyamda iz bırakan dalga Ülkücülük oldu. Karşılıklı şiddetin çok kan döktüğü yıllarda, önemli bir arkadaş çevresinde “Kültür Milliyetçiliği”nin daha kalıcı ve doğru bir yön olduğu fikri gelişmeye başladı bende. Cemil Meriç, Erol Güngör, Ahmet Hamdi Tanpınar, Sabri Ülgener gibi hâlâ önem verdiğim düşünürlerin açtığı çığırı önemsedim; bu çığırda kendimi ifade edecek önemli argümanlar buldum ve hâlâ bu fikri çığırda sabitkadem olduğumu zannediyorum.
• Gazete yazarlığı, zihni hayatımda süratli değişkenliğe yol açacak oynak ve güvenilmez bir zemin oldu. Yazı hayatımda bir angajmana girmemeye, “kendim gibi” kalabilmeye emek verdim. Yazdıklarımın “gazete politikası”nı yansıtmaktan ziyade şahsi görüşlerimin ifadesi olmasına itina gösterdim. Bunu bir yere kadar başarabildimse de son derece sert, hızlı ve sivri köşeli politik gelişmelerden ne kadar yıprandığımı, savrulduğumu sonraları anladım.
• “Ülkü Ocakları Derneği”ndeki sıradan üyeliğim dışında üniversitedeki meslek hayatım ve yazarlığım müddetince herhangi bir kuruluşla resmi bağım olmadı. Yazdığım gazete ise resmen değilse bile “alenen” bir cemaatin sözcüsü durumundaydı. Hayatımın en büyük hatası, cemaat angajmanlı bir gazetede fikren hür ve müstakil kalabileceğimi varsaymak olmuştur. Ben bunu başardığımı zannediyordum; dönüp ardıma baktım ki...
• Kalemimi başka vâdilerde de işletebilir, hattâ çok daha iyi bir seçenek olmak bakımından hiç yazmayabilirdim de... Hatâm yazmayı seçmek oldu. Vaktiyle bana hatırşinaslık ve nezaket gösteren insanlara vefâ göstermeyi önemsiyordum. Bu vefa duygusunun, çok kritik bir eşikten sonra nasıl düpedüz “Saflık” ve “Enayilik” noktasına dönüştüğünü de öğrendim. Acı bir şeydi...
• Ve asıl mesele, asıl dramatik viraj. Ülkeyi ve toplumsal huzuru altüst eden fitne-fücur fırıldakları esnasında gazete yöneticilerinin birer ikişer yurtdışına “tüymeleri” beni uyarmalıydı. İtiraf ederim ki uyanamadım. Gazete sayfalarında gayet demokrat ve liberal görünenlerin meğer gizli ajandaları, kağıt üzerindeki iş arkadaşlarımın meğer sahte yüzleri de varmış. Saflığın bu derecesi elbet karşılıksız bırakılamazdı ve bunun cezasını çok ağır ödedim, ödüyorum.
• Yazıyla uğraşanlar bilir; şehvet-i kelâm diye bir budalalık türü vardır. Bir de “nükte yapma hırsı”. Yazarlık hayatımda bu iki benlik girdabına kapıldığım zamanlar, bu “şevkle” incittiğim insanlar, zedelediğim şahsiyetler oldu ki bunlar meyanında Reisicumhurumuz ve sayın Devlet Bahçeli de var maalesef. Bunlar bir yazar için zihinde iyi tadlar bırakan şeyler değil; şimdi hatırladıkça hicab ediyor, kendilerinden helâllik diliyorum.
• Fetö’nün bir terör örgütü olduğuna ancak, o mel’un 15 Temmuz darbesi’nden sonra görebildim ama çok geçti. Olup bitenlerin hemen ardında, kökü ve ucu Atlantik ötesine doğru uzanan, mahiyeti belirsiz, gölgeli insanlardan müteşekkil yarı mistik, alçak ve yılan gibi dessas bir örgüt vardı. Devletin içine yuvalanmış her seviyede binlerce bürokratın varlık sebebi darbeden sonra su yüzüne çıktı, komplo âşikâr oldu.
• Fetö’nün en büyük fenalığı, yargı kararlarına da yansıdığı gibi, ne yaptığını gayet iyi bilen fesat yönetici ağabey ve imam takımı dışında binlerce mâsum ve samimi insanın hayatını karartması olmuştur. Bu insanların dramlarıyla her yüzyüze geldiğimde bu deniz anasını andıran paralel örgüte lânet okudum. Mahalli tabirle, “Allah karartılarını kaldırsın!” diye ilenmekten nefsimi men edemedim.
• Kendini bir “Sivil toplum hareketi” diye takdim eden Fetö, tam aksine bütün kurum ve birimleriyle devleti sinsice ele geçirme hesabı yürüten ikiyüzlü ve tehlikeli bir örgüt. Kibirli, dünyaperest, çıkarcı, faydacı ve zalim bir şer şebekesi. Meşru devlet ve hükümet uzuvlarına karşı riyakâr tuzak tertipleyip, Türkiye’yi bazı dış güçlerin hesabına yeniden dizayn ederken suçüstü yakalandılar. Atlantik ötesinden kerâmet umanlar kötü yanılıyor. O cerbezesine güvenen ağlak adamın ve avânesinin artık bu topraklarda geleceği yok. Dış mihrakların pençesinde bir avuç gafil rehine durumundalar.
• Peki, şimdi neredeyim? Türkiye ile ilgili hassasiyetlerimde büyük bir değişiklik olmadı. Her Türk, anasından biraz milliyetçi doğar ve milliyetçilik kavrayışı zamanla biraz dönüşürse de Gasset’in hükmünden kurtulamaz. Ünlü filozof şöyle demişti: “Bize gelince, durum pek farklıdır: Millî endişelerden uzaklaşmak isteyen her İspanyol günde on kere onların ağına düşecek, sonunda anlayacaktır ki, Bidasoa ile Cebelitarık arasında doğmuş bir insan için, bir numaralı, dört dörtlük, kaçınılmaz mesele İspanya’dır”.
• Zihnimde bir kekrelik; aldanmış, enayi yerine konulmuş olmanın verdiği acı bir tatsızlık ve derin bir hüzün. Örgütün güyâ beyin takımı ve prensleri batı ülkelerinde safâ sürerken, ülkesine güvenip evinde kalan bir avuç aldatılmış insan vicdan ızdırapları içinde. Pişmanlık mı? Evet! Özür mü? Elbette!
• Peki, okuyucudan ve hasbetenlillah sevenlerimden de özür dileyebilecek miyim? Deneyeceğim: Özür dilerim ey okuyucu. Eğer hâlâ merak ediyorsanız, ara sıra buralarda olurum muhtemelen... Huz mâ safâ, dâ mâ keder demiş şair: Hoşuna gideni al, sevmediğini bırak gitsin.

Tutuklu bulunduğum Silivri Cezaevinde karşılaştığım haksız ve hukuksuz muameleler ile ilgili basın yayın organlarında çeşitli haberler yapılmaktadır. Benim adıma açılan twitter hesabından yayınlanan bir tweette ‘Ahmet Turan Alkan 129 gündür tutuklu ve kitap okuması yasak’ şeklinde bir ifade kullanılmıştır. Bu ‘tweet’ ile ilgili Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü 03.12.2016 tarihinde basın açıklaması yapmış ve açıklamada bu haberin ‘yalan’ olduğu ifade edilmiştir.

Böyle bir ‘tweet’ yazıldığını ve Bakanlığın basın açıklaması yaptığını cezaevi görüşünde oğlum ve avukatımın haber vermesi üzerine öğrendim.

Silivri Cezaevi’nde, yaklaşık üç ay öncesine kadar dışardan kitap temin edebiliyorduk. Adalet Bakanlığı’nın açıklamasında belirtilen kitaplar, oğlum Talat Alkan tarafından bu dönemde getirilen kitaplardır. Gelen ilk kitaplardan sonra dışardan kitap getirilmesi yasaklandı.

Dışardan kitap temini yasaklanınca adeta oksijenim kesildi. Bir tutukluyu, özellikle benim gibi hayatı kitaplar arasında geçmiş bir insanı arzu ettiği kitapları okumaktan alıkoymak büyük bir baskıdır. Dışardan kitap gelmesinin yasaklanması psikolojik dengemi alt üst etmek, ruhi çöküntüye sürüklemekten başka hiçbir anlama gelmiyor. Buna ragmen cezaevinde kitapla buluşabileceğimi düşünüyor ve psikiyatristten ilaç desteği almıyorum.

Cezaevine ilk geldiğimizde bize bir kitap listesi verildi. Listede yazılı kitapları kütüphaneden temin edebileceğimiz söylendi. Gerçi, bu liste beklentilerimizi karşılamaktan çok uzaktı. Buna rağmen bazı kitapları seçip görevliye verdim. Ama her defasında ‘bu kitaplar başkaları tarafından okunuyor’ denilerek seçtiğim kitaplar teslim edilmedi. Bu durum sürekli hale geldi. Ben de protesto etmek için kitap talep etmeyi bıraktım. Bu yüzden oğlum tarafından getirilen sınırlı sayıda kitabı tekrar tekrar okuyorum.

Kitaba ulaşmak için gösterilen diğer yol kitabın kantinden temin edilmesidir. Bu yol bugüne kadar kağıt üzerinde kalmış, fiilen işlemeyen bir uygulamadır.

Kitap yasağı, sadece fetö isnadıyla tutuklanan kişiler için uygulanmaktadır. Yani hırsızlık, cinayet, tecavüz gibi suçlardan tutuklu bulunanlar için böyle bir yasak geçerli değildir. Bakanlığı bu konuda duyarlı ve insaflı olmaya davet ediyorum.

Sen şunu yaptın, şu suçu işledin denilmeden bir yaftayla tutuklandım. Nerdeyse beş aydır her tutuklunun sahip olduğu asgari haklardan bile mahrumum. Ne isnat ederlerse etsinler, terörist muamelesi de yapsalar ben sadece bir tutukluyum. Hala kanuni bir merci önüne çıkarılmadım. Ne zaman çıkarılacağım da belli değildir.

63 yaşındayım. Bu yaşa kadar ülkemin birliği ve güzel günleri için çaba harcadım. Beni üzen ve ülkem adına endişelendiren şey maruz kaldığım muamele değil, bu üslubun ülke sathında yaygınlaşmasıdır.

Bu vesileyle bütün dostlarıma selam ediyorum.

Silivride Tutuklu Ahmet Turan Alkan

Bu yayın gerçek dışıdır. Siyasi muhtevalı yazılara son verme kararını alırken –Allah şahittir ki- kimseden mesaj veya direktif almadım. Haberde sözü edilen ‘jaluzili’ mesajı da bu vesileyle öğrendim.

Bırakma kararımın iki önemli âmili var: İlki darbecilerin yakalandıktan sonra yaptıkları itiraf yollu açıklamalardır. Bu açıklamalar benim için ürküntü verici ve kabul edilemez ayrıntılarla doluydu. Yazı hayatım boyunca istemeyerek de olsa üslûbum gereği bazı insanları incitmiş, kızdırmış olmam muhtemeldir fakat zihnî bağımsızlığımı başkalarına raptedecek angajmanlardan daima kaçındım.

Ben bir yazarım. Yirmi yıl boyunca düzenli olarak yazdığım gazetede, çizgi olarak meşruiyet ve masumiyetine inandığım kişi ve kurumlardan yana tavır aldım (2002 Yılında polisin Yeni Şafak gazetesine yaptığı baskın da bunların arasındadır); gördüğüm yanlışları eleştirdim. Bildiğim kadarıyla doğrulardan yana olmaya çalıştım. Yazdıklarımın maddi ve manevi sorumluluğu elbette bana aittir ve sorumluluklar içinde hamdolsun, darbeyi, darbecileri savunmak gibi bir seyyiatım yoktur.

Modernleşme dönemi yakın Türk tarihi, her darbe sonrası devrin düşkünlerine karşı orantısız ve adaletsiz tarzda necib matbuatımızın bir kısmı tarafından nedense hep tekrar edilen “Düşük, kuyruk” edebiyatını da kaydetmiştir. Yeni Şafak gazetesi bu asılsız, imzasız ve bastırılamayan bir öç duygusuyla dolu haberiyle “Düşene vurulur” geleneğini takib ediyor. Çok üzücü.

Evimdeyim; gerek gördüklerinde kanuni mercilere, yukardaki asılsız itham hakkında ifademi vermeye hazırım.

İşbu vesileyle cuntacılık tasavvurlarıyla Türkiye’yi büyük travma içine sokan çevreleri bir kere daha açık dille kınıyor ve lanetliyorum.

Ne var ki, haylidir âdet oldu: Hemen herkesin, her yeni hadiseden sonra tepkisini ve tavrını açıklaması bekleniyor. Terör eylemlerini, cinayetleri, darbeleri, darbe teşebbüslerini, hukuksuzluğu her defasında kınamak gerekiyor.

27 Mayıs’ta 6 yaşındaydım. Kaldığımız TCDD lojmanının balkonundan sokaktaki süngülü jandarma neferini gördüğüm günden beri ömrümün ortalama on yılında bir askerî darbeye şahit oldum. Hiçbirinde askerî darbeye karşı bir sıcaklık, bir sempati duyduğumu hatırlamıyorum.

Askerlerin değil sivil siyasetin inisiyatif kazanmasından yana oldum. Bunun tek istisnası, 12 Eylül 1980 sabahında ülkeyi baştan sona kavuran sokak anarşisi ve terörün bıçak gibi kesilivermesinden duyduğum hoşnutluktu; bunu da hiç gizlemedim. 12 Eylül cuntası, bir yanda dipçik zoruyla sokağa huzur getirirken öte yanda siyasi hürriyetleri boğuntuya getirmiş, sıkıyönetim hapishanelerini sağdan-soldan pek çok entelektüel, politikacı ve gençle doldurmuştu.

28 Şubat döneminde devlet memuru olmama rağmen gazete ve dergilerde muntazaman yazıyordum. Asker eliyle kamuda çalışan dindarların sıkboğaz edilmesine gösterdiğim tepki, arşivlerdedir.

27 Nisan sürecinde olup bitenlere karşı da sivil siyasetin ve seçilmiş hükümetin yanında durdum. Sonraki süreçte dönemin mahkemelerine intikal eden darbe teşebbüslerinde de sivil siyaseti ve sivil hukuku destekledim.

Yazarlık kariyerimin icmâlini yaparcasına bunları sıralamak ar geliyor ama bu noktada galiba gerekli. Türkiye’de kamuoyu her sabah yeniden doğuyor ve yeniden şekillendiriliyor. Böyle bir vasatta insanlardan ‘fikr-i takip’ beklemek haksızlık sayılmalı.

İşte o yüzden açıklamak ihtiyacı duyduğum ama bana ‘mâlumun ilânı’ gibi gelen şeyler var:

1-O meş’um geceye, yani 15 Temmuz gecesine kadar, takriben 20 yıl boyunca Zaman ve Yeni hayat gazetelerinin yazarıydım. Bu 20 yıl süresince tanışıp ahbab olduğum yüzlerce yönetici, gazeteci, okuyucu ve ahbap arasında birinin bile gizli-saklı bir siyasi ajanda taşıdığı kanaatine kapılmadım.

2-O mel’un darbe teşebbüsü gecesine kadar ülkenin siyasi yönetiminde gördüğüm kusur ve eksiklikleri eleştirdim.

3-Kanlı, çılgın, buram buram ihanet kokan ve neyse ki başarıya ulaşamayan darbe teşebbüsüyle Türk siyasi hayatında yeni bir safha açıldığına inanıyorum. Olması gereken olmuştur ve seçilmiş hükümet, meşru yönetim hakkını fazlaca sarsıntıya uğramadan koruyarak görevine devam etmektedir. Bu, Türkiye için bir şanstır ve kadri bilinmelidir.

Eğer, bu vahim noktadan sonra hükûmet hukuk devleti ve tam demokrasi istikametine yönelirse memleket için büyük bir kazanç olacaktır.

4-Mel’un darbe teşebbüsünü ve tertipçilerini şiddetle lanetliyorum. Darbeciler, ülkeye bundan daha büyük bir kötülük yapamazlardı ve Türkiye’nin büyük ivme kaybı yaşamasına sebep oldular. Tarih önünde ve şahsım adına bu ihânet erbâbından ilelebed davacıyım.

5-En başta aşırı derecede yorulmuş zihnî selâmetim olmak üzere ailemin, yakınlarımın ve dostlarımın zihnî selâmeti nâmına siyasi yorum ve eleştiri ihtiva eder tarzda yazı yazmayı terkediyorum. Eğer becerebilirsem ve fırsat bulursam bundan sonra sadece okumak ve belki edebî ve ilmî çeşnide şeyler yazmakla uğraşmayı ümid ediyorum.

Okuyucularımın çoğu, adam kıtlığında tarih doktorası yaptığımı bilmez. Tezim, II. Meşrutiyet Devrinde Ordu ve Siyaset’ti. Önsözünde, Meşrutiyet patırtılarının Cumhuriyet’in hemen her yılında tekrar eden bir yoğunluk gösterdiğinden sözetmiş ve şaşkınlığımı ifade etmiştim; o şaşkınlığım hâlâ devam ediyor. Özal’lı yıllarda kapıldığım, ‘Bir daha Türkiye aynı yanlışları tekrarlamaz’ safdilliği yerini çok geçmeden acı bir ümitsizliğe bıraktı. Ordusunun kuruluşunu 2225 yıl öncesine tarihleyen ve kadim bir devlet geleneğine sahip olmakla övünen Türkiye, yaklaşık 2.5 milenyum sonra ülkeyi ve halkı koruması için beline silah verdiği silahlı kuvvetlerini sivil otoritenin hükmü altına sokmakta başarısız oldu.

Ömrümün her on yılında bu ‘medenî’ yenilginin farklı görüntülerine şahit olmaktan yoruldum.

DEJAVU!

Yeni ve rezil bir 31 Mart vakası daha yaşadık: 31 Mart vakası, miladi takvimle 13 Nisan 1909’de başladı. Ondan sekiz ay önce 1908 tarihinde Meşrutiyet’in ilânını karakterize eden şey, ordu baskısıyla rejimin değiştirilmesi, sonraki süreçte askerin daima siyaseti yönlendirmeye çalışması ve en sonunda 31 Mart İsyanı’yla Osmanlı Ordusu’na bağlı birliklerin İstanbul’un ortasında birbiriyle vuruşarak kan dökmesiydi. 31 Mart’ın çok sebebi vardır; en öne çıkanı ise ordu ve bürokrasi içindeki ‘tensikat’, yani tasfiye vesilesi oldu. Ne tesâdüf? O bayat klişeyi tekrardan başka çâre yok: “Hiç ibret alınsaydı, tarih tekerrür eder miydi?”

Bayat ve maalesef doğru!

II. MEŞRUTİYETTEN 108 YIL SONRA ORDUNUN HÂLÂ SİYASETTE BELİRLEYİCİ OLMASI ‘MEDENÎ’ BİR YENİLGİDİR

Yeniçerilik rûhu ve irticâ Meşrutiyet’te yeniden hortladı ve ondan sonra hiç ölmedi. Dönemin seçilmiş iktidarı durumundaki İttihatçılar, ilk altı gün ortalıkta görünmediler; Hareket Ordusu duruma hâkim olunca isyanın araladığı kapıdan kolayca içeri girerek duruma hâkim oldular ve bir daha hiç bırakmadılar.

İsyanın 9. yıldönümünde artık devletten eser yoktu. Osmanlı Devleti savaşta mağlup oldu, bölüşüldü ve yıkıldı. Yerine hemen birkaç yıl içinde Cumhuriyet devletini kurabilmemiz ise gerçek bir ilâhi lütûftur.

Sonraki yıllarda Avcı Taburları, Hareket Ordusu, İttihat ve Terakkî ve bittabii irticâ olgularının yeni sürümleri hayatımızdan hiç eksik olmadı. Demokrasimiz, bu güç odakları arasındaki mevzi değiştirmelerin kısa ve acıklı hikâyesidir.

Ordu’nun ‘Peygamber Ocağı’ olduğu yolundaki kabul, modern zamanların efsânesidir; ordu, devletin ağır silah taşıyan en organize örgütü olması bakımından daima politik bir güçtür ve Türk siyaseti de –ne yazık ki- bu gerçeğin etrafında şekillendi.

REJİMİN KORUYUCUSU TA BAŞINDAN BERİ ASKER DEĞİL, HUKUK OLMALIYDI

Ordu’nun devletin ve anayasal düzenin koruyucu olduğu güzel bir temenni olarak hâlâ söylenir. Devleti, ordunun nigehbânlığına, koruyuculuğuna ve himâyesine terketmek, vasatî onar yıllık aralarla fecî arızalara sebep oluyor. Doğru olan, büyük harflerle ‘Hukuk’un velî ve vasî olmasıydı. Meşruiyetini kaybetmiş bir iktidara karşı meselâ 27 Mayıs’ta ordu yerine ‘Hukuk’ etkili olabilseydi bu berbat geleneği tâ başında terketmiş olacaktık: Hukuk kurumu, bilâistisnâ her darbede, haklıların değil galiplerin yanında yer tutarak güvenilirliğini kaybetti; bunu da , bir tarihçi sıfatıyla ‘Medenî’ bir yenilgi olarak değerlendiriyorum. ‘Hukukun üstünlüğü fikri’nin izlerini dinî ve millî tarihimizde arayıp bulmak, saman yığınında iğne aramayı andıran bir ümitsiz çabadır.

Haksızlık etmiyorum. Türkiye Cumhuriyeti’nin batılı demokratik modellerden çok farklı bir tarihi ve sosyal arkaplanı var. Geçmişi güzel niyetlerimize göre yeniden kurgulamak nisbeten kolay görünse de faydası yok. Doğru olan şimdiki ân ve gelecek üzerinde etkili olmaya gayret etmektir.

YENİ BİR ÇERKEZ ETHEM VAKASI; BU KADARI FAZLA!

Tarih okumak mutsuzluk veriyor çünkü insanlığın ortak tecrübesinden hareketle demokratik ve adil bir nizam kurmak yerine güce perestiş etmek, bozuk plâk gibi eski eski nâhoşlukların tekrarına vesile oluyor.

Bazı subayların, hesapları tutmayınca helikopterle Yunanistan’a ilticâ etmeleri, 1921’de Çerkez Ethem’in cephede Yunan ordusu’na sığınmasını andıran berbât bir hatırayı canlandırmıyor mu? Aldıkları emir gereği darbeci safına düşen askerlerin köprü ortasında, şurada-burada iç çamaşırına kadar soyulup dövülmeleri, linç edilmeleri de rezil bir 31 Mart hâtırasıdır. İstanbul’da 6 gün boyunca isyancı askerler, ‘Mektepli zabit’ kovalamış, buldukları yerde de öldürmüşlerdi. Sair zamanda askeri bir düğmenin hesabı bile sorulurken herşeyden habersiz çocukların sokak ortasında hakarete uğraması, hangi görüşten olursa olsun Orduyu önemseyen çevrelerin yeniden düşünmeleri gereken bir konudur.

-Hoop hemşerim nereye?

-Şey, efendim bir adres arıyorum da burayı söylediler.

-Ver bakayım şuna!

Emir sertti. Kağıdı verdi. Üniformalı görevli, ‘Haa’ dedi, ‘Ne işin var senin o şirketle?’ Görevlinin hemen senli benli konuşmaya başlaması dikkat çekiciydi.

Adam boynunu büktü, ‘Bir müşkülümü danışacaktım da’ dedi. Görevli sinek kovalar gibi ‘geç’ işareti yapıp ardından seslendi, ‘Asansöre binip 6. Kata basacaksın!’

Asansörün her tarafı aynaydı; hatta tavanı bile. Burnunu silip dayıoğlundan emanet aldığı kravatı düzeltti ama buruşuk yaka gömleği bir türlü dik durmuyordu. Tam saçını tarayacakken asansör durdu, kapı açıldı. Daha koridora adımını atar atmaz, kaynağı belirsiz metalik ve korkutucu bir ses duyuldu.

-Parola?

Ne parolası. ‘Bilmiyorum’ dercesine sağa sola baktı. Kimse görünmüyordu. Aynı ses tekrar duyuldu,

-Parola diyorum, çabuk!

-Abi hık mık…

-Parolayı bilmeyen bir yabancı ha? Yere yat!

Ses öylesine sert ve caydırıcıydı ki adam ikiletmeden sırtüstü yere yattı.

-Laayyn, döşeğine mi yatıyorsun. Yüzüstü yat! Ellerini ayaklarını yanlara aç. Kıpırdamadan görevliyi bekle!

‘Acaba yanlış mı geldim’ diye panikleyen adam, başına gelecekleri beklemeye başladı çaresiz. Az sonra her adımda kundurası, eski laribi gıcırdayan bir ayak sesi ona yaklaşmaya başladı. Yanında durdu. Sinek vızırtısını andıran bir ses başından topuklarına kadar bütün vücudunda gezindi. N’ooluyordu yav?

-Seni aşağıda aramadan mı bıraktılar?

Başını salladı.

-Sağ koyun cebindeki yuvarlak metal nedir; çıkar onu. Göster!

-Haa ayna!

Ergenlik çağından beri, arkasında horoz resmi bulunan bir cep aynası taşırdı. Ta ogünlerden beri üzüm karası gibi siyah ve sık saçları, belki de yegâne övünç sebebiydi. Pozisyonu itibariyle zorlukla iç cebine ulaşıp aynayı gösterdi.

-Hmm, hem de horozlu ha! Bunlardan hâlâ bulunuyor mu attarlarda filân?

Bu soruyu bamimi bir sohbetin başlangıcı sayıp cevap vermek için yarım yerinden yekinirken yine ihtar aldı,

-Ben kalk demeden kalkmayacaksın. Kimsin? Ne arıyorsun burada?

Adını söyledi, ‘Bir müşkülüm vardı da onu danışacaktım’ dedi.

-Adresi nerden aldın, kim tavsiye etti buraya gelmen için?

-Mahalle kahvesinde konuşuyorlardı. Kulak misafiri oldum. Medet limitet acayip şirket, çok güçlüler diyorlardı. Adresi de internet kafe var bizim orda; kafeci çocuk çıkardı sağolsun sever beni, o çıkardı internetten.

-Kalk!

Kalktı. Üstünü başını düzeltti. Karşısında izbandut gibi iki metreye yakın, 150 kiloluk, asker traşlı, kara gözlüklü birisi vardı.

-Derdin ne senin aslanım?

-Mahremdir, ancak müdüre söylerim!

Çam yarması ‘bizi adamdan saymadı; herife bak’ dercesine cık cık yaptı. Sonra adamı kolundan tutup koridorun sonunda, çelik kapılı bir odaya götürdü.

-Bekle dedi, az sonra müdür gelip görüşecek senle!

Adam penceresiz odanın ortasındaki metal masa ve yanındaki demir tabureye baktı. Duvarın birinde, filmlerde gördüğü sorgulama odalarında olduğu gibi boydan boya ayna vardı.

‘Oturursam belki ayıp olur’ diye hükmedip ayakta bekledi. Az sonra kapı açıldı. İçeriye nurânî yüzlü, hacıbaba görünümlü bir amca girince bizimki toparlandı.

-Hoş geldin evladım; buyur otur bakayım. Bir derdin varmış da kimseye söylemezmişsin. Hadi bana söyle. Ben buranın en genel müdürüyüm.

Bizimki rahatladı; işi daha şimdiden çözülmüş gibi içinden bir ‘ooh’ çekti,

-Beybaba vay sağolasın. Seni de meşgul ediyorum amma işin içinden çıkamadım. Kahvede söylüyorlardı. ‘Bunlar ipten adam alır; bastıkları yerde ot bitmez; kırk köyün ağası gibi namlı adamlar; hepsi de abdestli namazlı’ dediler. Ben de dedim, benim müşkülümü çözse çözse bunlar çözer…

-Peki anlat bakalım haydi…

-Sayın müdürüm. Bizim mahallede tanışıp konuştuğum bir kız var. Berber Hacı’nın kızı Elif. Biz bununla çocuktan beridir ayıptır söylemesi birbirimize sevdalıydık. Anlaştık, evleneceğiz fakat Berber Hacı aksilik ediyor, vermezleniyor.

-Niye ki?

-Neymiş efendim konfeksiyonda asgari ücretle çalışıyormuşum filan. Halbuki kendisi berber; hani Hulusi Kentmen gibi fabrikatör, meselâ sizin gibi beyefendiden biri olsa neyse… sizin gibi beyefendiden biri olsa neyse…gibi fabrikatör olsa neyse. Hn boya ayna vardııdaki herifi de kovalayın gitsin. çattKüçük gördüğümden filan değil müdürüm şu ekmek çarpsın ki… Ben de dedim, kaçırırım. Kıza atım meseleyi , tamam dedi. Dünden razı…

-Eee, sonra?

-Hacı bunu duymuş; köyden yeğenlerini çağırtmış, şimdi 24 saat kızı göz hapsinde tutuyor. Bir defa evin önünden geçeyim dedim. Pencereden pompalı tüfek gösterdi şerefsizler…

-Ee, bundan bize ne oğlum; biz, görüyorsun ki savunma danışmanlığı yapan uluslarası bir şirketiz…

-Nasıl yani?

-Oğlum kapıda okumadın mı; Şirketin adının altında yazıyor işte, hem Türkçe, hem Arapça, hem İngilizce…

-Anlamadım ne yapıyor sizin şirket yani? Benim işimi görmeyecek misiniz? Polise gittim gülüyorlar abi. Benim gücüm yetmiyor. Kimim kimsem yok buralarda… Parası neyse veririm güzel abim; üç aydır para biriktiriyorum. 1200 liram oldu. Yetmezse, kredi kartına 12 taksit tamamlarım. Bak kartım da var…

-Ne diyon lan sen?

-Güzel hacım; kestirmeden şu Elif’i kaçırıverin benim için; kız bana yanık, ben de ona… Kızı mahalleden çıkarın gerisini ben hallederim.

-Evladım, bizim kız kaçırma işleri yaptığımızı kim söyledi sana?

-Kahvede söylediler dedim ya müdürüm; yan masada okey çevirirken konuşuyorlardı. Dediler ki sizin şirketten için, ‘Bu şirket bildiğin gibi değil. İstihbarat yapıyormuşsunuz, Mukavemet harekatı organize ediyormuşsunuz, Gerilla, Gizli deniz harekatı, Baskın, Pusu, Tahrip, hatta Kaçırma Kurtarma operasyonları bile yapıyormuşsunuz. Tamam işte, benimki de tam kaçırma-kurtarma operasyonu. Elif’i kaçırın bana verin, onun da benim de hayatım kurtulsun. Siz de para kazanın. İnternet sitenizde yazıyor. Yalan mı?

-Oğlum, dediklerin doğru fakat biz dediğin şeylerin eğitimini veriyoruz isteyenlere. Burası, nasıl anlatayım, bir nevi okul, kurs binası! Biz devlet değiliz ki?

-Nesiniz ya, ben askerliğimi Tuzla’da hiztaktım koluma. O kadar cahil değilim sayın amirim. Bu işler bildiğin devlet işleri. Devletten habersiz bu memlekette kuş kanadını kımıldatmaz. Hadi be abim, sizin için nedir ki, iki dakkalık şey…

-Oğlum sen belâ mısın, git başımdan; kim aldı lan bu sersemi içeriye; işimiz gücümüz var. Abidin, Abidiiin, götür şunu buradan!

-Kurbanın olayım güzel hacım; ne olur bir iyilik yapıver şu gariban kardeşine. Şerefsizim kız da istiyor abi. Yaşı onsekizden büyük. Nüfus kağıdı da yanımda, istersen al bak. İş tamamen yasal abi…

-Abidin, götür şunu; şirket mi kurduk, çadır tiyatrosu mu işletiyoruz anlamadım. Ha, o kapıdaki herifi de kovalayın gitsin. Çattık yahu! Bana bir limonlu ıhlamur getirin. İçim bayıldı be!

Meğer bir gün köprüsünün yamacında bir bölük oba konmışıdı. Ol obada bir yahşı hob yigit sayru düşmüşidi. Allah emriyile ol yigit öldü. Ol yigit üzerine muhkem kara şiven oldu. Nagâhandan Deli Dumrul çapar yetdi; aydur: Mere [Bre!] kavatlar, ne ağlarsız, menüm köprüm yanında bu gavga nedür, neye şiven edersiz dedi. [Kavat, hâşâ bugünkü mânâsında değil, korkak, cesaretsiz gibi bir şey oluyor]

Ayıtdılar: Hanum, bir yahşı yigidümüz öldü ana ağlarız dediler.

Deli Dumrul aydur: Mere yigidünüzü kim öldürdü?

Ayıtdılar: Vallahi beg yigit, Allah teâladan buyruk oldu, al kanatlu Azrail ol yigidün canın aldı dediler.

Deli Dumrul aydur: Mere Azrail dedügünüz ne kişidür kim adamun canun alur? Ya kadir Allah, birligün, varlıgun hakkıyiçün Azraili menüm gözüme göstergil; savaşayım, çekişeyim, dürüşeyim, yahşı yigidin canın kurtarayım, bir dahı yahşı yigit canın almaya dedi. Kayıtdı, döndü, Deli Dumrul evine geldi.

Hak taâlâya Dumrulun sözü hoş gelmedi. Bak bak, deli kavat, menüm birligim bilmez, birlügüme şükür kılmaz. Menüm ulu dergâhumda geze, menlik eyliye, dedi. Azraile buyruk eyledi kim: Ya Azrail, var dahı ol deli kavatun gözüne görüngil, benzini sarartgil, canunu hırlatgıl, algıl dedi.

Deli Dumrul kırk yigidilen [Avâne takımı] yiyüp içüp otururiken nagâhandan Azrail çıkageldi. Azraili ne çavuş gördü, ne kapucu [yakîn korumalar] Deli Dumrulun gözü görmez oldu, tutar elleri tutmaz oldu. Dünya âlem Dumrulun gözüne karañu oldu.

…

Yer dar, rahmetli Orhan Şaik hocamızın nüshasından verdiğim alıntının gerisini özetleyim: Dumrul, Azrail’i görünce, ‘Bak ak sakallı koca adamsın, var git sana zararım dokunmasın’ diye kibarca tehdid eder. Azrail tınmayınca Dumrul, ‘Ula uşaklar, kapıları tutun, ben şu Azrail’i öldüreyim, yahşı yiğidin canını kurtarayım” diye kılıcı çalınca Azrail, bir kuş olup uçar gider. Avâneleri ‘seninki korktu da kaçtı’ diye kas kas gülerler. Dumrul ise ‘Şu kuşu doğana aldırayım da görsün’ diye atına binip yola çıkar fakat Azrail, Dumrul’un atının gözüne görününce at ürküp Dumrul’u yere çalar (Bu atı nereden hatırlıyor olabiliriz ki?) Azrail, Dumrul’un ağ göğsü üstüne basıp, hırlatmaya başlar. Dumrul aman diler, ‘Bilmedim, bağışla; gençliğime doyamadım. En iyisi sen aradan çık, ben doğrudan Allah Teâlâ ile görüşeyim’ deyince bu sözü Allah’a hoş gelir. ‘Kendi yerine bir can bulsun, canını bağışladım’ der. Dumrul evvel babasına gider, babası ‘Dükkân senin; mal, para, kupon arsa ne istersen vereyim ama can tatlı evlât’ deyince sıra anasına gelir; anası ‘Can cümleden aziz, kusura bakma’ diye savuşturur oğlunu. Nihayet Dumrul, ‘yahu bari evdeki eşimle helâlleşeyim’ diye hanımına gider. Dumrul’un eşi, ‘Menüm canum senun canuna kurban olsun’ deyince Dumrul hanımına kıyamaz. Azrail’e, ‘Bilader ya ikimizi de bağışla veya ikimizin canını beraber alıver’ der. Bu safdil talep de Hak indinde hoş karşılanır. Azrail, Dumrul’un ebeveynini öbür tarafa tek istikametli bir bilet keserken Dumrul ve eşine 140 yıl daha avans verir.

Hanum hey, kıssadan hisse şudur: Geçenden 33, geçmeyenden ‘döge döge’ kırk USD almak Deli Dumrul ‘sünneti’dir ve Dedem Korkut’un kavliyle bir Oğuz geleneğidir! İmdi ol köprünün yerinde yeller esmektedir. Dumrul ise… tüh, yerim bitti!

4 Parti anlaştığına göre CHP ve HDP de uzlaşma komisyonunda mevcut demektir. Aferin! Bundan sonra artık meclisin, hükümetten gelen direktifleri daha hızlı, daha tartışmasız, daha net bir şekilde kanunlaştıracağına güvenebiliriz.

Önemli ara notu: Bu yazıda geçen muhalefet partileri kavramı, bazı teknik, analitik ve fantastik sebeplerden ötürü MHP’yi kapsamamaktadır!

Her rengimiz tamamdı fakat fıstıkî yeşilin eksikliği hepimizin moralini bozuyordu. ‘Meclis dediğiniz, hükümet direktiflerine bir nevi TBMM adına noterlik eden bir kâtib-i âdillik makamıdır’ desem, yüce meclisin maddi ve manevî şahsiyetini gıdıklamaktan ötürü başım belâya girer mi kestiremiyorum ve onun içindir ki var gücümle alkışlıyorum. Zaten, yakın dönemde meclisin yaptığı antidemokratik ve şahsî hürriyetleri daraltıcı kanunların gecikmesi çok zorumuza gidiyordu. Nitekim Başbakan ‘Muhalefetinizi sahada istediğiniz kadar yapın, fakat içtüzüğün verdiği imkanları kötüye kullanma alışkanlıkları da aldı başını gitti bilâder’ diyerek renk ıskalasında fıstîkî yeşil eksikliğinin vahametini veciz bir şekilde ifade etmiştir. İnşallah içtüzük değişikliği gerçekleşince saygıdeğer muhalefetimiz daha etkili ve cabbar olmak fırsatı bulacak ve denetim yetkisiyle hükümeti tirtir titretecektir.

Acaba yanlış mı hatırlıyorum, birkaç gün önce bir CHP’li vekil, ‘Direnmeliyiz dostlar ama kırıp dökmeden; mesela vergi mükelleflerinin yarısı vergisini yatırmayabilir’ türünden şeylerden bahsetmişti. İçtüzük görüşmelerine tam tekmil katılıp da, beri yandan başbakanımızın buyurduğu gibi ahaliyi ‘sahada’ direnmeye davet etmek, dikkatle bakıldığında çelişki filan değildir; ince siyâsettir. Onu da alkışlıyorum; neme lâzım!

Devedişi gibi anayasal kurumların Saray idaresine teslim olmasından sonra CHP’den bir Klark Kent perfomansı veya bir Malkoçoğlu yiğitliği beklemek biraz insafsızlık oluyor. Kabul edelim ki CHP, keyfî yönetimi engellemek için elinden geleni yapıyor: Bağırıyor, çağırıyor; hatta ara-sıra hızını alamayıp dümdüz gittiği de oluyor ama zurnada çıkarılması gereken en zor seslere sıra geldiği vakit tam bir milli birlik ve beraberlik şuuruyla hükümetin tekliflerine eli ayağı titreye titreye destek olmaktan da çekinmiyor. En son misâli, vekil dokunulmazlıkları konusunda CHP’nin gösterdiği uysal edâdır.

Saray’ın içine kaçan Ulusalcı cin, öyle görünüyor ki CHP’nin mânevi şahsında zaten mündemiçtir, içkindir ve tarihi ikâmetgâhı esasen orasıdır. Yeni gelinin, ‘Hem ağlarım, hem giderim’ hesabı.

Türkiye’nin derdi, kuraldışı siyaseti ‘Yakışıyor haspaya’ dedirtircesine keyfîleştiren iktidar değildir muhterem hazirûn; demokrasimizin, (daha doğrusu kağnının) en ince yeri muhalefettir. Meclisteki muhalefet grupları, iktidarın keyfî uygulamalarına dekor teşkil edip meşruiyet kazandırmak bakımından hükûmetin en cici, en değerli, en aziz şerikidir. Kadri bilinmeli, pamuklara sarılıp itina ile muhafaza edilmelidir ve muhafazakâr hükümetimiz de zaten öyle yapıyor!

Hayırlısıyla şu içtüzük değişikliği, mübeccel muhalefet partilerimizin yapıcı katkılarıyla meclisten geçtiğinde inşallah dereler düz, yanı yarpuz bağlayacak, demokrasimizi bir gelin vursa da yaramızı kız bağlayacaktır.

İçtüzük çok önemlidir ve dış güçler herşeyden çok, ‘Türkler içtüzüğü değiştirirse biz ne haltederiz?’ diye tırnaklarını yemektedir.

Dişinizi biraz daha sıkın eey gönül coğrafyamızın mazlum Müslümanları, hasseten vatandaşlık adayı Suriyeli kardeşlerimiz; az kaldı. Şu tüzüğü bir değiştirelim, kendinizi öz vatanınızda gibi hissetmezseniz para yok!

Çok kızardık çok. Bu sağlam mantığa güç yetiremeyince, ‘N’oolacak şuursuz AP zihniyeti’ diye kahırlanır, savuşur giderdik.

Aradan geçen 40 sene ‘AP zihniyeti’ni haklı çıkardı. Milliyetçiliğin siyasette kullanılması yanlıştı; insanı hiçe sayarak körkütük devlet taraftarlığı yapmak, hakikate bakışımızı bozmuştu ve devletin kahhar cebir mekanizmaları karşısında hakikaten altta pijamamız bile yoktu.

O günlerde, ‘Vatanım, ha ekmeğini yemişim, ha uğruna kurşun’ edebiyatı pek modaydı. ‘Yüce dileğe doğru yayan’ da olsa giderdik ve normaldir ki, kanımız da canımız da vatana helâldi. Siyasetin, devleti kontrol edilebilir bir cihaz haline getirmek için yapılması gerektiğini çok sonra öğrendim ve tabiidir ki kanım o lâhzadan sonra sulanmaya, asâletini kaybetmeye başladı.

Türkiye’de siyaset, devlet ejderhasının (Leviathan yani) sırtına binip keyfini sürmek için yapılıyor; halbuki doğru siyaset, bir kaplan terbiyecisi gibi onu, kendisinden daha zayıf kişi ve kurumlara karşı kontrollü, nazik ve müşfik davranması için yönlendirmektir.

‘Ejderha’ya kim yaklaştıysa ehlileştirildi, kullanıldı, kursağına düştü ve posalaştırıldı. Bu acıları yaşayanlar, başlarına geleni sonradan ‘Devlet terbiyesi’ diye mûnisleştirdiler. ‘Derin abiler’ müstesnâdır; onlar, sırayla her kuşağın kanını içerek zombileştiler, ölmez otu yediler, yani ‘fenâ fi’d-Devle’ oldular.

Hangi kudsî maksada doğru yürüdüğünün önemi yok; ferdin acınası güçsüzlüğü karşısında cebir ve tahakkümünden emin olunabilecek yegâne devlet ‘demokratik’ olanıdır. Kontrol ve denge. Bugünlerin muktedir ve içine devlet kaçmış gibi konuşup duran İslâmcıları, ‘ejderha’ için bir öğünlük taze kandır. Yakın gelecekte yine ‘devlet’ eliyle çok kötü dayak yiyeceklerini tahmin ediyor ve elbette üzülüyorum; onlar için değil, memleketim, hepimiz için.

Konuyla hiç alâkası yok gibi görünecek size ama lütfen bir yerden # Tarih dergisi’nin Temmuz sayısındaki İspanya İç Savaşı’nın 80. yılına dair etraflı dosyayı okuyun. Sırayla Kralcıların, Cumhuriyetçilerin, Sosyalistlerin, Bolşeviklerin, Katoliklerin ve Faşistlerin o süreçte mağdur, rezil ve perişan olmalarından sonra geride sadece ‘İspanyol ejderhası’nın diliyle dudaklarındaki kanı yalayarak ayakta kalabildiğini göreceksiniz. İç savaşta yarım milyon İspanyol ölmüş; 400 bini ülkesini terketmiş; siyasi idamların sayısı 200 bin. Yüz bin tutuklu yıllarca zindanlarda çürümüş, ne gam? Kulaklara küpe olsun, Franco faşizmi 36 sene pâyidar oldu.

İç savaşların galibi yoktur; mağlubu bütün halktır. O ‘melhâme-i kübrâ’dan sadece ‘ejderha’ sağ çıkar ve hayatta kalabilen yaralı bilinçlere yeniden çobanlık eder.

Bakın, ‘derin abiler’den birkaçı -ne cesaret!- konuşmaya başladı. Mâkul şeyler söylüyor olmaları zulme karşı çıktıklarından değil, -maazallah- devrildikten sonra masada yeniden itibarlı bir yer bulabilme endişesinden.

Peki, demokrasi, en azından altta bir pijama edinebilme dâvâsı mıdır?

Efendim, ‘devlet terbiyesi’ şunu iktiza ettirir: Evvelâ makam aracının markası ofsayt ve kesinlikle bir belediye başkanına yakışmıyor. Çıta Audi’den başlar ve yukarılara doğru yürür gider. İkincisi, bir başkanın makam otosuyla tatile çıkması hazin bir memur zihniyeti fantezisidir ve daha çevre yoluna çıkmadan basına düşmesi kaçınılmazdı; öyle olmuştur. Sâlisen, araca kendi cebinden benzin koymak da tipik bir CHP’li davranışıdır. Küçük hesaptır ve teferruatta kaybolmak anlamını taşır. “Çalışmaktan doğru dürüst tatile gidemiyorum!” mazereti daha da sâfiyânedir. Devlet tecrübesi olan bir kamu görevlisi, mesainin en güzel tatil olduğunu zaten bilir; daha doğrusu tatille resmi mesai kavramlarını zihninde farklı kompartmanlar halinde tutmak, acemice bir naifliktir. Başkanların, reislerin ve bilumum âmirlerin, bırakınız küçük gaflet anlarını, evinde, icabında makamında bile horul horul gecikmiş uyku borçlarını edâ etmeleri bile en yüksek kamu hizmeti kapsamındadır ve bunu bilmeyen birinin o âlî makamlara kadar varabilmiş olması, idarî sistemimiz bakımından tebessümle karşılanması gereken bir falsodur.

Bu faslı Ziyâ Paşa merhumun bir beyitiyle noktalıyorum; gerçi yaptığı acemilik, birkaç yıldan beri envâ-i türlüsüne şahit olduğumuz yolsuzluklar yanında ‘irtikâp’ filan sayılmaz ama beyitin mazmunu ‘cuk’ düşmüştür, dercediyorum:

“Milyonla çalan mesned-i izzette ser-efrâz;

Birkaç kuruşu mürtekîbin cây-ı kürektir”

Tık tık! Daha önemsiz konulara geçiyorum. Önemli bir devlet büyüğümüzün âni bir ilhamla buyurduğu, “Rus turistlerle birbirimize hasret kalmıştık!” beyanatı, Türk turizminde yeni bir safhanın, daha doğrusu Thomas Kuhn üstadımızın orijinal tâbiriyle yeni bir paradigmanın başlangıç fişeğini teşkil etmesi bakımından fevkalâde gönül-bahş olmuştur ve sahil yörelerinde turizmden geçinen sektörel yapı elemanlarının bu paradigmik dönüşümden heyecana kapılacakları muhakkaktır. Kıssadan hisse: Mevzu turist ise dost, düşman tefriki sadece bir teferruattır.

Dost-düşman konusu açılınca aklıma geldi. Geçenlerde, ‘devlet terbiyesi ve geleneği’ konusunda ordinaryüslük pâyesini tek başına temsil edebilecek kadar değerli bir siyasetçimizin, “Artık içerdeki dostlarla da barışma zamanı gelmedi mi?” yollu son derece zarîf, mahçub ve üslûplu bir tavır değişikliği tavsiyesinde bulunması, medya mahallesinde eğlenceli bir kavga tetiklemiş bulunuyor. Bu dikkate değer paradigma değişikliğinden sonra, “İsraille, Putin’le, hatta Sisi’yle bile sarım-gülüm olduğumuz bir dönemde en azından kendi vatandaşlarımızın üzerine topla-tüfekle gidip, en azından evlerini başlarına yıkmasak olmaz mı?’ diye düşünenlerin gaza gelip, sepetlerinde ne kadar hüsnüniyet pamuğu varsa ortaya dökmemelerini nâçizâne tavsiye ederim. Bu gibi pembe lâflar, marangoz tâbiriyle yoklama mâcununa benzer. İnce bir macun tabakası çekilince satıhtaki pürüzler ve çukurluklar net bir şekilde açığa çıkar ve büyük usta, ‘düztaban’ da tâbir edilen hunhar el planyasını çekerek, “Siz hâlâ niçin yaramazlık ediyorsunuz bakayım; al sana, al sana!” diyerek bilumum çıkıntıları tesviye -affedersiniz- tasfiye eder (Bakınız Serbest Fırka tecrübesi).

Buradan matbuattaki ayran gönüllü ‘düşmanları azaltıp dostları çoğaltalım’ lobisine sesleniyorum; sâfiyetiniz bana ördek düdüğünün sesini besili ‘Suna’, egzoz patlamasını Ramazan topu zannederek yeldir-yepelek ortalığa dökülen safdillerin hâlini hatırlatıyor.

Aman ha; tam sadâkat ve biâta devam; safderûnluğun lüzûmu yok!

Millet kavramının hikâyesi biraz çetrefil. İslâm kültürüne göre, ‘Bir dine veya mezhebe mensup olanlar’. Bu tarif dini esas alıyor ve günümüzdeki karşılığından çok uzaklarda. Batı dillerinde bu kavram ‘Nation’ olarak geçiyor, ‘millî olan’ ise ‘National’.

İşte nation, national gibi kavramlar Batı’da özellikle 18. yüzyıldan itibaren yeni bir sosyolojik olgu halinde revaç görmeye başladığında Türkler, kavramın karşılığı olarak ‘Millet’i tercih ettiler. Bilindiği kadarıyla bu icadın beratı Nâmık Kemal merhuma aittir. Nâmık Kemal, sadece millet’i değil, ‘Vatan, hürriyet, istiklâl’ gibi Türkçe’de farklı karşılıklarıyla bilinen kelimeleri de teklif etmiş ve ortak kabul görmüştü.

Bu izahtan anlaşılır ki, millet, yeni bir olgudur, ezelî değildir; milliyetçilik de öyle. Modern zamanlara aittir.

Bu izah faslını kısa tutuyorum çünkü zaten meraklısının mâlumu olan şeyler. Şimdi esas meseleye dönelim. Batı dillerindeki karşılığı ile Türkler bir nation, yani millet teşkil ediyorlar mı?

Millet miyiz; emin değilim!

Bu soru, bazı milliyetçi dostların nazarında abesle iştigaldir ve lüzumsuzdur; ‘Kedinin dört bacağı olduğunu biliyor muydunuz?’ cinsinden bir tuhaflık. Öyle ki, ‘Türkler millet midir’ diye bütün nüfusu kaplayan genel bir anket yapılsa ezici çoğunlukla ‘vardır bittabii’ sonucuyla karşılaşırız.

Ben bu soruya ne yazık ki kestirmeden ve kesinlikle ‘evet cevabı vermekte acele etmeyenlerdenim. Yukarda işaret ettim, bana göre millet bir mütearifedir, bir aksiyomdur; varlığı gibi yokluğu da kolay kolay ispatlanamaz. Ortak kabul meselesidir. Zaten namdar Türk milliyetçilerinden rahmetli âlim Sadri Maksudi Arsal’ın ünlü eseri de bu tereddüdün izini taşır: Milliyet Duygusunun Sosyolojik Esasları. Bir duygu… Meselâ ‘aile’ kavramının tarifi millete göre daha kolay ve elle tutulur sonuçlar verir; millet için aynı şeyi söylemek kolay değil

Benim cevabım net olarak şöyle: Vallahi pek emin değilim. Ara sıra inandığım, “Evet evet, biz elbette bir milletiz; bizi rezonans haline getiren, aynı tonda titreştiren tınılar var” dediğim de oluyor ama…

Türklerin en ziyade bir araya geldiği an ve tını, bana göre güzel bir türkünün uyandırdığı estetik coşkunluk halidir ve örneğini birazdan vereceğim. Oysaki, bediî vecd hallerinden ziyade biz Türkler, yüksek insani ve evrensel değerlerde buluşabilmeliydik. O bakımdan bir eksiklik, olmamışlık hali hissediyorum.

Çıkarın kâğıtları, test var

Aşağıda yer alan A paragrafındaki hükümlere teker teker veya daha güzeli toptan “Evet öyledir; nitekim kalıbımı basarım” diyorsanız, evet sizin için millet diye bir topluluk vardır: A-Türkler hakperest bir millettir; yalandan, riyâdan nefret ederler. Düzgün ticaret yaparlar. Kantarı âdil tutarlar. Çalışkanlardır. Verdikleri sözde sebat ederler. Diğerkâm bir topluluk teşkil ederler. Hürriyet duygusuna fıtrî bir yönelişle doğuştan vurgun ve tutkunlardır. Menfaatlerini zedelese bile adaletin zedelenmesine tahammül etmezler. Hayırlı işlerde kolayca bir araya gelirler; şerden topluca uzaklaşırlar.

Benim ihtirâzî kaydım şöyle: Evet, Türkler içinde bu vasıfları taşıyan insanlar elbette vardır ama bu iyimserliği umuma teşmil edemiyorum; hatta o güzel insanları ‘vahim bir azlık’ olarak niteliyorum ki bu dahi, niçin tereddüd ettiğimi izah eder.

Cümleleri şöyle kursaydım işimiz daha kolaydı ama:

B-Türkler ülkelerini çok severler. Dindar bir topluluktur. Kendilerinin diğer topluluklardan (millet) üstün olduğunu hissetmekten büyük zevk duyarlar. Sevdiklerini tam sever, nefretlerinde de samimiyet gösterirler ve en nihayet “şanlı bir tarihe sahiplerdir”.

Türkiye’de kendini milliyetçi sayıp, millet olgusunun varlığını kabul edenlerin B paragrafına evet dediklerini varsayıyorum; benim kriterim ise A şıkkındaki değer yargılarının daha anlamlı, kapsamlı ve evrensel olduğu yolunda. Değerlendirmem böyle ve katılmak zorunda değilsiniz elbette; herkes kendi değerlendirmesini yapmakta serbest.

Doğa için çal

Gelelim, “A, galiba biz zaman zaman bir millet olmayı başarabiliyoruz!” duygusuna kapıldığım anların açıklamasına. Bana göre bizim ara sıra millet oluşumuz müzik sanatında tecelli ediyor; hasseten türkülerde. Örneği verince, hissiyatımı daha doğru anlatabileceğim herhalde.

‘Doğa için çal’ serisinden yayınlanan şu türkü kliplerinden birini olsun seyretmedinizse, sizden ricam hemen en yakındaki bilgisayara erişip birini, daha iyisi hepsini izlemenizdir; zaten hepsi hepsi 7 tane türkü klibi yayınlandı.

Çevreyle ilgili endişelerini aktiviteye dönüştürmeye karar veren bazı idealistler, bu hususta bir hassasiyet uyandırmak için ‘bediî’ bir anlatım tarzı bulmuşlar.

Önce bir türkü tespit ediliyor. Türkünün girişinde çalınan ‘intro’ faslı başta olmak üzere bütün müzik cümleleri, ara nağmeleri, terennümleri, nakaratları, belli ki düzenleme konusunda uzman biri tarafından parçalara ayrılıyor. Bazen iki saniyeyi bile bulmayacak kadar kısalabilen her bir parça için, ayrı bir müzisyen, ayrı bir mekânda, kendisine ayrılan kısmı icrâ ediyor; bazen sesiyle, enstrümanıyla veya vokaliyle.

Türkü sadece bağlamayla çalınır diye bir kural yok. Düzenlemenin güzelliği ve toplayıcılığı da burada işte. Bakıyorsunuz bir opera sanatçısı kendi repliğini kendi tarzıyla seslendirmiş. Onun ardından heavy metal tarzında gitar çalan bir başka müzisyen, ardından Rock’çı kendine mahsus alâmet-i farîka kostümü ve tarzıyla türküye bir başka nüans ilave ediyor. Türkü kliplerinde hiyerarşi yok: Ünlü ve kendini çoktan ispatlamış sanatçılar da elini taşın koyuyor, konservatuar öğrencileri, müzik amatörleri de. Kontrbasla cura bağlama, garmonla tar, piyanoyla kemençe, bas gitarla kanun, viyolenselle klanrnet, darbukayla timbal, cümbüşle akordeon, udla kaval yan yana, yanak yanağa, sıra kavgasını akla bile getirmeksizin bir güzel âhenk ediyorlar ve ortaya muhteşem bir şey çıkıyor.

Hayır, sadece ‘Divane âşık gibi’, ‘Uzun ince bir yoldayım’, ‘Gesi Bağları’, ‘Bitlis’te beş minare’, ‘Çayelinden öteye’ gibi bir türkü değil, onlardan daha fazlası, hepsinden daha değerli bir şey.

Diyorum ki o zaman, “Evet, millet böyle bir şey olmalı ve evet, biz hiç değilse şu türkü kliplerine emek veren insanların gösterdiği gibi ara sıra bir millet olmayı başarabiliyoruz.” Bu âhenkte Türkiye’nin bütün birikimi, bütün renkleriyle işbirliği içinde, birbirine üstünlük taslamaksızın ve sadece işlerini iyi yaparak bize şu gerçeği hatırlatıyorlar: Bir klipte bütün renklerin, tarzların, etnik toplulukların, kavrayışların, yorumların, inançların, farklı kanaatlerin aynı frekansta titreşmesiyle kalbimiz estetik bir vecd ile coşabiliyorsa, başka alanlarda da aynı yüksekliğe erişmemiz pekâlâ mümkündür. Küçük de olsa bir ümit, minicik de olsa bir iyimserlik kaynağı…

Türkü veritabanı

Aynı klip çalışması, meselâ klasik müziğimizin birbirinden değerli eserleriyle de yapılabilirdi şüphesiz ama bu kadar ortaklaşa haz uyandırması mümkün olmayabilirdi. Türküler bizim ortaklaşa veritabanımız gibi bir şey. Eğer Türkler bir millet olmayı murad ediyorsa, yola koyulurken en büyük müştereği türkülerde aramak gerekiyor.

Türkü ama yetmez; türküden daha fazlası! Bahsettiğim kliplerde olduğu gibi aslî niteliğini kaybetmeden düzenlenmesi, işlenmesi, renklendirilmesi, üzerine emek verilmesi ve çokça da sevgi ilave edilmesi lâzım. Emek ve sevgi önemli. Yeterince sevgi ve emek vermeksizin, sadece millî değerlerin üzerine abanarak yapılan milliyetçiliklerin toplumları birleştirmek yerine nasıl böldüğünü en canlı (ve maalesef kanlı) örnekleriyle yaşadık, gördük. Bu değerleri molozundan ayrıştırmak, rafine edip saflaştırmak ve ancak ondan sonradır ki yüksek değer ifade eden başka terkiplere ulaşmak gerek.

Hezar tebrik

‘Doğa için çal’ projesine emek veren her müzisyeni gönülden tebrik ediyorum. Onlar bize çok değerli bir örnek proje sunuyor ve ‘pozitif milliyetçilik nasıl yapılır?’ dersinden küçümsenemez bir misâl gösteriyorlar. Hezar âferin! Nâdir de olsa, hâlâ güzel şeyler de olabiliyor ülkemde!

Şirket ilk başlarda, “Tekstil piyasasında bir numara olacağız!” diye iddialı bir tanıtım kampanyasıyla yola çıkmıştı ama bu hedefe kendileri de pek inanmıyordu. Küçük de olsa piyasada var olmak yetiyordu onlara.

Al de alalım, sat de satalım; sana can fedâ

Şirketin kurucusu karizmatik ve otoriter bir iş adamıydı. Ortaklar, kurucu genel müdürü öyle seviyorlardı ki “Al de alalım, sat de satalım; canımız, variyetimiz şirkete fedâ olsun!” diyorlardı. Genel müdür, ortaklarından aldığı sarsılmaz destekle kuruluşa piyasada ‘eh işte’ seviyesinde bir yer tutturdu. “Ticaret bahâne; önemli olan şirketin adını duyurmak. Kâr edince başımız göğe mi erecek; üstelik ‘iltimas, delk-i temas ve mâden-i has’ adamı raydan çıkarır, ahlâkımızı bozar; bu minvâl eyidir eyi…” diyerekten geçinip gidiyorlardı.

Heyecanlı hissedarın biri…

Bir ara şirketin genç hissedarlarından biri, “Böyle olmuyor; oynamaktan murad utmak. Silkinelim, üretimi artıralım, kâra geçelim!” diye tutturunca kurucu genel müdür öfkelendi, “Siz ticaretten ne anlarsınız; size bıraksak şirketi iki ayda soğan-ekmeğe muhtaç bırakırsınız, yürüyün bakayım!” diye celâllendi, o birkaç heyecanlı hissedarın payı ödenip kapı önüne konuldular. O da ne yapsın, kendi şirketini kurdu. Umduğu gibi olmadıysa da varla yok arasında bir çizgide o da piyasada kendine bir yer edinmişken dosyası hızla kapatılan garip bir trafik kazasında Hakk’ın rahmetine kavuştu.

Tesadüf de hani bu kadar olurdu!

Şirket kültürü!

Derken efendim günler geçti ve emr-i Hak vâki oldu, kurucu genel müdür de vefat etti. Yerine, hayli kavga-nizâdan sonra, ‘ensesine vur lokmasını ağzından al’ kıvamında efendiden bir emânetçi seçti hissedarlar.

Aa, yeni müdür şirketi, selefinden daha iyi yönetmeye, ufak-tefek kâr etmeye, şirketi büyütmeye başlamaz mı? Hatta gün geldi, bir ara borsa yönetimine küçük bir temsiliyetle seçilmeyi bile başardıysa da mutluluğun ‘mütevazı büyüklük’te olduğunu anlayıp frene bastı yeni genel müdür.

Hissedarlar ilk anda ne olup bittiğini pek anlamadılar ama şirket kültüründe, “Büyüklerimizin vardır bir bildiği; demek ki öyle gerekiyor…” diye bir umde vardı. İtaat ettiler.

Daha sonraları ona bu akılları, kendisinden şüphesiz daha akıllı derin borsa yöneticilerinin verdiği yolunda iddialar da duyulduysa fakat hissedarlar aldırış etmediler: “Düşünen kafalara kötü fikirler üşüşür / Büyüklerimiz bizden daha iyi düşünür!” fehvâsınca sükût ettiler.

Onlar şirketi büyütmek, daha çok üretip para kazanmak değil, şirketin şan ve şerefle temsil edilmesi hedefini kâfi buluyorlardı.

Hoppalaaa

Yıllar hızla akıp geçti. Şirket ne onuyor ne de ölüyordu. Üretilen ürünleri, bağımlı hissedarlardan başka kimse almıyordu ama ne gam? Derken günün birinde, “Cepten yiyelim, büyümesek de olur; şirketin bayrağı gönderde dalgalansın yeter!” diye düşünen bazı cahil ve atak hissedarlar hoppadanak fikir değiştirdiler; “Yahu bu şirketi biz yönetsek piyasanın tozunu attırırız.” diye cesaretlenerekten hissedarlardan yeni şirket genel kurulu için imza toplamaya başladılar.

Öyle bir an geldi ki toplanan imzalar, genel müdürü destekleyenlerden daha büyük rakamlara ulaştı. Hoppaalaydı resmen! Görünüşe göre hadise basitti; ilk genel kurulda imzacı hissedarlar şirket yönetimini ele geçirecek gibi görünüyordu. Yok deveydi!

Rufailer işe karışıyor

Tam bu safhada işe Rufailer karıştı ki bildiğimiz Rufai tarikatının bu oluşumla alâkası yoktur.

Rufailer, “Aman ocağınıza düştüm; bu bastıbacaklar kırk yıldır kendine alıp satan şirketi büyütüp üstelik utanıp arlanmadan kâra geçireceklerini bile söylüyorlar; medet sizden!” diye eli ayağı titreyen başarısız genel müdüre, “Sen gönlünü ferah tut ağam; bu itirazcılardan bir cacık olmaz; biz hallederiz. Sen yüce borsaya güvenmeye devam et!” öğütleri verip yatıştırdılar. Ardından hoop diye Şimkürek Fasliye Feza ve Hilâlören Hafif İtilaf mahkemesini devreye sokup imzacılara bilardo tabiriyle ‘cırt’ çektirdiler. Yine hoppalaydı! Şirket hissedarların altına imza attığı kararı bir Şimkürek yargıcı durumdan vazife çıkararak gürültüye getirip geçersiz sayabilir miydi?

‘Fasliye feza, hafif itilaf’ labirentinde…

Ülke, kâğıt üstünde hukuk devleti olduğundan mahkeme kararına kimse ağzını açamadı. İtirazcılar o kadar densiz, o kadar ‘Devlet’ terbiyesi görmemiş çocuklardı ki, tutup arlanmadan mahkemeye itiraz ettiler.

O da ne; bir üstteki mahkeme, “Tamam kardeşim, siz haklısınız; yürüyün sizi kim tutar?” derken onun da üstündeki mahkeme hemen araya atlayıp, “Hoop, burası tarla mı; usul eksiklikleri var!” diyerek tekerleğe çomak soktu. Tabii ülke hukuk devleti olduğundan ve mahkemeler bağımsız ve tarafsız olduğundan herkes yargı kararlarına saygı duyuyordu. Sıkıysa duymasınlardı bakayım!..

Yüce borsanın âlî maslahatı!

Neticede anlaşılmaya başlandı ki yaptıkları iş akıntıya kürek çekmek gibidir ve hisse senetlerinin işlem gördüğü yüce borsanın derin abileri, şirketin kim tarafından yönetileceğine filan aldırış etmemektirler. Derin abilerin asıl maksadı şirketin ne iflas edecek kadar kötülemesi ne de iflâh olması arasında bir nebâti hayat çizgisinde sabitkadem tutulmasıdır çünkü tekstil piyasasında en çok kazanan büyük şirketin menfaati böyle gerektirmektedir.

İtirazcılar hâlâ, biz haklıyız, çoğunluk bizde diye burundan kıl aldırmasa da işler şimdi bu merkezde. Sırada daha yüzlerce Fasliye Feza, Hafif İtilaf yargıcı, yüce borsanın yüksek menfaati ve âlî maslahatı için görev sırasının kendilerine gelmesini heyecanla beklemektedir.

Neyse ki memleket bir hukuk devletidir; olmasaydı yanmıştık!