Klima aldaketa2

Kutsadura eta aldaketa klimatikoa

noreply@blogger.com (Unknown) — Wed, 02 Apr 2008 15:14:00 +0000

Kutsadura afdg sdg

Kutsatzailerik arriskutsuenak

noreply@blogger.com (Unknown) — Wed, 02 Apr 2008 14:42:00 +0000

ZER DA ZERK SORTZEN DU ZE ERAGIN DITU
Tamaina txikiko Diesel motorreko autoek Arnas gaixotasunak (asma,
partikulak,suspentsioan. eta berogailuek. bronkitisa) eta bihotzeko gaitzak okerragotzea.
Nitrogeno dioxidoa. Autoen ihes tutuak Infekzioak, bronkitisa eta kanporatzen dituen asma atakeak izateko gasetako bat da. arriskua handitzea

Sufre dioxidoa. %95 autoek sortutako Begi eta sudurretako substantzietatik dator, mukosa narritatzea, eta gainerakoa berogailuetatik. arnas eta bihotzeko arazoak okerragotzea.

Karbono monoxidoa Gasolinazko motorra Zorabioak, nekea, logura, duten autoek. ikusmen arazoak. Eta kontzentrazio handietan hilgarria izan daiteke.

Johannesburgo, la gran frustración

noreply@blogger.com (Unknown) — Wed, 02 Apr 2008 14:26:00 +0000

GRÁFICO: El rumbo de las cumbres
Justo a los treinta años de la primera Conferencia de Naciones Unidas Medio Ambiente en Estocolmo, el mundo había cambiado de una forma radical. En el año 2002 el número de habitantes del planeta superaba los 6.000 millones de personas, el doble que en 1972, y el número de los que vivían en un grado de extremada pobreza superaba los 800 millones de personas.
Era necesario convocar una nueva Cumbre para intentar llegar a un pacto mundial sobre el desarrollo sostenible, que diera soluciones a un conflicto mundial en el que se juntaban la pobreza, la contaminación, la reducción de los recursos naturales, el cambio climático, las agresiones a la biodiversidad y una brecha cada vez más amplia entre las personas ricas y las pobres en todo el mundo. La situación era preocupante.
En Johannesburgo (2002) se intentó llegar a un acuerdo de cooperación mundial, un compromiso para que los países desarrollados ayudaran a los países en desarrollo o, por lo menos, les facilitaran la ayuda financiera sin comprometer su crecimiento, sin ahogarles.
La cumbre acordó una Declaración Política y un Plan de Acción llenos de buenas intenciones para reducir las carencias de agua potable que padecen muchas personas en el mundo, así como repartir equitativamente los recursos pesqueros y promover las energías renovables.
Desarrollo y consumo
El 15% de la población mundial vive en países desarrollados, y a ella corresponde el 56% de todo el consumo del mundo, mientras que al 40% más pobre de la población mundial, que vive en países en desarrollo, le corresponde únicamente el 11% del consumo.
El promedio de gastos de consumo de una familia africana se ha reducido en un 20% en relación a hace veinticinco años. El número total de personas que viven en la pobreza se redujo sólo de 1.300 a 1.200 millones. Hay 815 millones de personas desnutridas en el mundo, y 777 millones de ellas viven en los países en desarrollo.

La fuerza de las petroleras
Las empresas energéticas, encabezadas por el sector petrolero, impusieron su criterio en la Cumbre Mundial sobre Desarrollo Sostenible, que no estableció metas ni plazos cuantificables para el impulso de las fuentes renovables de energía.

http://www.wamani.apc.org/docs/dec-rio92.html

kutsadura erradioaktiboa

noreply@blogger.com (Anonymous) — Wed, 02 Apr 2008 14:23:00 +0000

Kutsadura erradiaktiboa
Gizakiak duen energia iturri nagusienetako bat energia nuklearra da. Energia mota hau, teknologi maila handia eskatzen duena, XX. mendearen erdialdean hasi zen ustiatzen, eta berehala zabaldu zen herrialde garatuetan.
Energia nuklearrak erradiaktibitate handiko hondakinak sortzen ditu, denboran oso luze irauten dutenak. Batzuek milaka urtetan sortzen dute erradiaktibitatea. Erradiaktibitatearen ondorioak guztiz hondagarriak dira. Irautearen irautez organismo batzuetatik besteetara transmititzen da erradiaktibitatea katea trofikoaren bitartez, eta goi mailako organismoetan, eta gizakiarengan azkenik, metatzen da. Gainera, nahikoa da dosi txiki bat erradiaktibitatearen ondorio hilgarriei berehala antzemateko. Plutonio gramo batek milioi bat pertsonarengan minbizia sortzeko ahalmena du. Erradiaktibitate ihesek sekulako ondorioak dituzte inguruan bizi diren pertsonen osasunarengan: bat-bateko abortuak, malformazio genetikoak umeki eta haurrengan, leuzemia, tiroide minbiziak, psikologia-arazoak...
Oraindik ez da hondakin erradiaktiboak desegiteko modu egokirik; arazo larria ezbairik gabe. Oraingoz, biltegi bakartu eta hoztuetan gordetzen dira. 1983. urtean utzi zitzaion hondakinak, behintzat, itsasora botatzeari. Bestalde zentral nuklearrak berak, behin ekoizpen zikloa agortu dutenean, hondakin erradiaktibo eraginkor bilakatzen dira, oso denbora luzerako.

Informazio gehiago

http://http://www.haurtzaroikastola.net/webgunea/oiartzunibaia/WebOrriak/Kutsadura.htm

Uholdeak

noreply@blogger.com (Unknown) — Thu, 06 Mar 2008 12:43:00 +0000

Naturaren egoera ona

«Orokorrean, eta Indiko Ozeanoarako tsunami alerta goiztiarreko sistema bat premiazkoa dela begibistakoa izatea alde batera utzita, halako beste sistema bat, baina arrisku mota desberdinetarako baliagarria izan daitekeena behar dugu. Bai gizakiak, bai naturak eragindako hondamendietarako, hasi tifoi eta urakanetatik eta istripu kimiko edota petrolio isurketetaraino. Halako sistemek teknologia hutsa baino zerbait gehiago izan behar dute oinarrian», esan zuen. «Pentsamolde berri batek eragin behar ditu, ingurumenean oreka faktoreak ekarriko dituena. Hots, bertakoen jakinduriarekin eta herrietako ezagutzarekin uztartu behar dira hondamendien aurkako planak», argitu zuen Toepferrek.

Zalantzarik gabe, natura bera egoera onean egotea ezinbestekoa dugu hondamendiek ekartzen dituzten kolpeei ahalik eta modurik onenean erantzuteko. Adibidez, lur sailak basoz ondo estalita badaude kolpearen indarra txikitu egiten da eta, ondorenei hobeto egiten zaie aurre. Noski, horrek baliabide naturalak -basoak, mangladiak zein koral arrezifeak izan- zaindu eta hobetzeko konpromisoa dakar berarekin.

Inbertsio horren bitartez, Indiko Ozeanoko edota Ertamerikako Karibe aldeko kostako komunitateetan hondamendi naturalek eragindako kalteak gutxituko lirateke, gertatzen direnean, eta mundu osoarentzat onuragarria izango litzatekeen oreka handiagoa ekarriko luke.

Lurrikarak izateko arriskuan dauden lekuetan, horiei aurre egiteko dauden arauak zein bideak eta eraikinak egiteko dauden gidak erabiliz, Toepferrek honakoa esan zuen: «lurrikarei aurre egiteko eraikuntza estandarrak ditugun bezala, gure ekosistema naturaletan hondamendiei aurrea hartzeko neurriak ezartzea beharrezkoa da. Gure eraikuntza irizpideak behar ditugu, propioak, gure ekosistemaren baloreak dituzten etxeak eta azpiegiturak eraikitzeko irizpideak».

Hori lortzeko, Mexikoko Tabasco aldeko hondamendiak erakutsi duen bezala, hondamendien arrisku ebaluazio sakonagoa egin beharra dago, arriskua egon daitekeela erakusten duten elementu gehiago kontuan hartuz eta alerta informazioak zabalduz. Aipatu ingurumen elementu horiek kontuan hartzen ez badira, etorkizunean ezinezkoa izango da halako arriskuen ondorioak murriztea.

http://http://www.gaur8.info/edukiak/20071201/51073/HONDAMENDI-NATURALAK-INGURUMENA-ERRESPETATUZ-PREBENTZIO-ETA-ERANTZUN-SISTEMAK-GARATZEA-DA-GILTZA

Negutegi efektua gainean dugu

noreply@blogger.com (Unknown) — Tue, 04 Mar 2008 08:11:00 +0000

Azken hilabeteotan, nazioarteko agendan leku nagusia klima aldaketak hartu du. Zenbaiten arabera, fenomeno horrek arazo larriak sor litzake uztetan, turismoan eta baita gizakion biziraupenean ere, batik bat Europako hegoaldean. Gauzak horrela, nazioarteko erakunde, mundu osoko gobernu eta talde ekologistak prest daude borrokan hasteko. Hala ere, aurreikuspen katastrofiko horiek hainbesterainokoak ez direla pentsatzen duenik ere badago. Horien ustez, aurreikuspenak nuklearren aldeko lobbyen aitzakiak besterik ez dira energia mota horren erabilerari bultzada berria emateko.
Munduko gobernu guztiak arduratuta daude klima aldaketak planetan izango dituen ondorioekin. Azken hilabeteotan, gainera, laztu egin dira gai honen inguruko eztabaidak. Alde batetik, planeta gaur egun berotzen den bezala berotuz jarraituz gero hondamendi larria iragartzen dutenak daude eta, bestetik, ohartarazpen eta aurreikuspen horietan ezkutuko beste arrazoiak ikusten dituztenak; esate baterako, energia nuklearrari bultzada berria eman nahi izatea.

Klima aldaketaren ondorioei buruzko kezkaren erakusgarri, Europako Batzordeak egin eta joan den urtarrilean jendaurrean jarritako txostenaren edukia bildu dugu. 1990. urteko mailarekin alderatuta, 2020. urterako gutxienez %20 gas kutsagarri gutxiago isurtzea proposatu du Batzordeak. Orain arte mahai gainean jarritako helburu handizaleena da, Bruselak egindako analisien emaitzek erakutsitako egoera dramatikoa saihesteko aplikatu nahi dena. Zentzu horretan, txosten horrek adierazten du klima aldaketak eragin suntsitzailea izango duela Europako hegoaldean, bereziki uztetan eta turismoan. Europako Batzordearen agiriarekin batera datozen datu zientifikoek diote NASAren zenbakien arabera 2005. urtea izan dela orain arte erregistratutako beroena eta historiako 10 urterik beroenak 90eko hamarkadakoak izan zirela.

Eragin izugarriak
Europako Batzordearen Ikerketa Zentroak gauzatutako txostena(Peseta Ikerketa delakoa) satelite bidezko irudiei eta datu bilketa zientifiko berrienei esker egin ahal izan da. Txostenak erakusten duenez, klima aldaketak hainbat ondorio ekarriko ditu inguruaren arabera. “Klima aldaketaren eraginak ziur asko desberdinak izango dira leku batzuetan eta besteetan”. Europako zenbait eskualdek izugarri sufrituko dute. Europako hegoaldean, adibidez, klima aldaketak laboreen emankortasuna gutxitu du, beroak eragindako heriotzak gehituko ditu eta uda garaiko turismoari ondorio kaltegarriak eragingo dizkio. Honakoak ditugu Batzordearen txostenak iragarritako beste zenbait ondorio: ibaiek gainezka egingo dute, uholde handiak egongo dira, animalia espezieen migrazio masiboak gertatuko dira, eta ekonomian ere kalte handiak izango dira. “Klima aldaketaren eraginez, mende honetan erabat alda liteke udaz daukagun ideia. Baldintza ezin hobeak dauzkan lekua, orain Mediterraneo inguruan kokatzen dena –hondartza turismoarentzat bereziki–, iparralderantz mugituko da, agian Itsaso Baltikora edo Ipar itsasora”, aipatutako agiriaren arabera. Alabaina, txostenak ondoren zehazten du turismoaren exodoa handiagoa edo txikiagoa izatea enpresek edo udatiarrek oporrak denboraldiz kanpo, udaberrian adibidez, antolatzeko daukaten gaitasunaren araberakoa izango dela. Kontuan izan behar da uda Mediterraneoko kostetan pasatzen duten turisten joan-etorria dela planetako handiena. Turismo hori urtean 100 milioi pertsona ingurukoa da. Horietatik erdiak Espainiako Estatuko kostetara joaten dira, eta 100.000 milioi euro gastatzen dituzte oporraldian. Aurreikuspenak betetzen badira, begi bistakoa da Mediterraneoko herrialdeek ondorio ekonomiko kaltegarriak jasan beharko dituztela. Peseta txostenak iragarpen horiek egiteko oinarritzat hartu du da mende honen bukaera aldera karbono dioxidoaren isurketak biderkatu edota hirukoiztu egingo direla maila preindustrialei dagokienez. Kalkuluen arabera, uztak %22,4 murriztuko dira Europako hegoaldean. Zergatik? Txostenaren erantzuna: planetaren berokuntzaren ondorioz laboreen hazkuntza aldia laburragoa izango delako. Europar kontinentearen iparraldean, ordea, izozteak laburragoak izango direnez, uztak %70 ugarituko dira.
Hildako gehiago

Europako txostenak adierazten duenez, klima aldaketaren ondorioak gizakion biziraupenera ere iritsiko dira. Bero-boladek, gainera, hilkortasuna areagotuko dute hilabete beroetan, eta uholdeak edo ekaitzak bezalako muturreko fenomeno meteorologikoekin zerikusia duten istripuak gehitu egingo dira. Bitxia badirudi ere, EBren txostena arazoa kuantifikatzen ausartu da, eta bi egoera erakusten ditu, bata arina eta muturrekoa bestea. Ikerketa horren arabera, hondamendi egoerarik larrienean, hau da, 2071tik aurrera tenperatura urtean hiru gradu igoz gero, EBn urtero 86.000 pertsona gehiago hilko dira. Egoera arinenean, aldiz, planeta 2,2 gradu bakarrik berotzeko neurriak bete eta neurri horiek funtzionatuz gero, hildakoen kopurua 36.000 inguruan ibiliko litzateke.

Ondorioak arintzeko neurriak
Europako Batzordeak zenbait neurri proposatzen ditu CO2aren isurketen ondorioz gertatzen ari den planetaren berotzea geldiarazteko; esate baterako: energia berriztagarriak sustatzea, kontsumoa gutxitzea eta karbono maila txikiak isurtzea ahalbidetzen duten teknologia berriak bultzatzea. Energia nuklearraren erabilera ere ez du baztertzen. Horren “abantailak” goraipatu ditu eta eztabaida berriz piztu du behintzat. CO2 isurketak gutxitzeko politikaren baitan, EBk bi helburu ditu: nazioarte mailari begira, berotegi efektua sorrarazten duten herrialde garatuen gas isurketak 2020rako %30 murriztearen alde dago. Gainontzeko herrialde garatuak ere helburu horrekin bat etorri eta konprometitzeko ekimena da, baina Txina eta India aurka daude. Hogeita zazpiek osatzen duten Europarentzat, 2020rako CO2aren isurketak gutxienez %20 murriztea da EBren proposamena. Baina nolako kostu ekonomikoa dauka klima aldaketaren ondorioak arintzeko horrelako neurriak hartzeak? Neurriz kanpoko kostua izan behar du, izan ere Europako agiria ez baita ausartzen zehaztasunak ematen. Hala ere, “urtean milaka milioi euroko” kopurua zenbatesten du XXI. mendearen bigarren erdirako. Financial Timesen datuen arabera, kopuruak 10.000 milioi eurokoak izan litezke egoerarik onenean, eta 40.000 milioi eurotik gorakoak egoerarik muturrenekoenean.

Gas kutsagarrien isurketen murrizketa eskasa
Nazioarteko talde ekologistak ez daude ados Europako Batzordearen proposamenarekin, haientzat ez baita nahikoa 2020rako gas isurketak %20 murriztea. Greenpeace eta World Wildlife Found/Adena (WWF) nazioarteko mugimenduak berehala agertu dira Europako Batzordeak proposatutako zenbaki eta helburuen aurka. Kutsagarriak diren edo berotegi efektua sorrarazten duten gasen isurketa 2020rako %20 murriztea neurri eskasa iruditzen zaie. Isurketak ehuneko hori gutxitzea “oso txiki eta xumetzat” jotzen dute, eta murrizketak %30ekoak izan daitezela eskatu dute. Greenpeace-rentzat, Europar Batasunak “bere planteamenduekin traizio egiten die EBko etorkizuneko belaunaldietako herritarrei, eta klima aldaketaren aurrean erakutsi dugun ahuleziaren ondarea utziko diegu gure ondorengoei”. WWF-k “epeltzat” jo ditu proposatutako neurri energetikoak.EAErako plana Halaber, EAEko agintariak ere konturatu dira klima aldaketak ondorioak dituela gure lurraldean, eta horri aurre egiteko plana egiten ari dira. Maiatza alderako prest eduki nahi dute zirriborroa. Ingurumen eta Lurralde Antolamendu Sailak duela urtebete Klima Aldaketaren Euskal Bulegoa sortu zuen. Ihobe-ko zuzendaritzaz ere arduratzen den Xabier Caño da koordinatzailea, eta bulego berri hau da klima aldaketari aurre egiteko Eusko Jaurlaritzaren politikak koordinatzen ari dena. Dagoeneko egin dute egoeraren diagnostikoa. Bigarren fasea, berotegi efektua sorrarazten duten gas isurketen 2012ra arteko eszenatokia prestatzea izango da, isurketa horiek baitira klima aldaketaren eragile nagusiak. Hirugarren fasean, berriz, klima aldaketaren ondorioz kaltetutako sektore bakoitzerako helburuak eta neurriak identifikatuko dira. Laugarren fasea 2007-2012 epean plana martxan jartzea izango da. Pil-pilean dagoen eztabaidak luze jarraituko duela argi dago beraz.

Daniel Udalaitz eskainitako artikulua.

berotegi efektua, zer da?

noreply@blogger.com (Unknown) — Tue, 04 Mar 2008 07:59:00 +0000

1989/01/01 Gribbin, John zientzia.net Egunotan gertatzen diren eguraldi-aldaketa ustegabekoek, giza ekintzek eragindako berotegi efektua omen dute errudun. Dena den, berotegi efektua naturaren zati bat da, nahiz eta gizakiaren eraginak honen oreka kolokan ipini. Aire-koltxoi batek inguratzen duelako, “nahikoa epela” da Lurra. “Nahikoa epela” izateak, Lurraren tenperatura 0ºC eta 100ºC bitartean dagoela (urak likido irauten duen tartean alegia) esan nahi du. Hori horrela izanik, gure planetako tenperaturak Ilargiarenarekin konparatzen baditugu Lurraren atmosferak erantzunkizuna duela ikusiko dugu. Ilargia eta Lurra gutxi gorabehera distantzia berdinera daude Eguzkitik —Eguzki-sistemako bero-iturritik—, baina Ilargia atmosferarik gabeko “planeta” da. Airerik gabeko Ilargian, tenperatura 100°C-raino igotzen da eguzki-galdatan eta -150ºC-raino jaisten da gauez. Ilargi-gainazalaren batezbesteko tenperatura -18ºC-koa da. Tenperatura horretan, Ilargiak espaziora igortzen duen energiak, Eguzkitik jasotzen duena berdintzen du. Lurrak aire-koltxoirik izango ez balu eta Ilargia bezalako harrizko bola izango balitz, -18ºC-ko batezbesteko gainazal-tenperatura izango luke. Gure planetaren batezbesteko gainazal-tenperatura 15ºC-koa da. Aire-koltxoiak gure planetaren tenperatura legokiokeena baino 33°C epelago mantentzen du. Baina hori nola gertatzen da? Eguzkiaren energia espektroaren alderdi ikuskorrean erradiatzen da batez ere; 0,4-0,7 mikrako bandan. Erradiazio honek eta uhin-luzera motzeko infragorriak Lurraren atmosfera zurgatuak izan gabe zeharkatzen dute —hala ere hodeiek zati bat espaziora isladatzen dute— eta lurreko eta itsasoko gainazalak berotzen dituzte. Eguzki-energiaren %7 0,4 mikra baino erradiazio laburragoetan erradiatzen da; ultramorearen zonan hain zuzen ere. Espektroaren beste muturrean, 0,7 mikratik gora, energia infragorrian erradiatzen da. Infragorrizko energia hau eta zuk zure etxeko erradiadorearen parean jarrita sentitzen duzun beroa, guztiz berdinak dira.
Lurraren gainazalak infragorrian igortzen diren erradiazioaren zati bat, atmosferak lurrazalera berrigortzen du. Lurraren koltxoia Objektu bero batek gehiena zein uhin-luzera tartean erradiatuko duen, objektu beroaren tenperaturaren menpekoa da. Eguzkiaren gainazal-tenperatura 6.000ºC ingurukoa da eta tenperatura horri banda ikuskorreko erradiazioa dagokio. Eguzki-erradiazioak epeltzen duen Lurraren gainazalak, Celsius gradu gutxiren tenperatura du eta ondorioz infragorrian erradiatzen du; 4-100 mikrako tartean nagusiki. Ur-lurrinak 4-7 mikrako bandan bortizki zurgatzen du eta karbono(IV) oxidoak 13-19 mikrako bandan. Horrela, 7-13 mikrako tartean leihoa dago eta hortik lurrazalari darion energiaren %70 baino gehiagok espaziora ihes egiten du. Zurgapenaren kausaz planetaren gainazal epelari darion bero infragorriak ezin du libre espaziora ihes egin eta atomosferaren geruzarik barrenekoena —troposfera— berotzen du. Troposferako airea epela denez, beroa erradiatzen du lurrerantz eta egon zitekeena baino beroago mantentzen du. Hori da negutegi efektua, hain zuzen ere. Aireak duen ur-lurrinaren eta karbono(IV) oxidoaren kantitateak eta Eguzkitik datorren bero-kantitateak konstante dirauten heinean, oreka ezartzen da. “Berotegi-gasek” (karbono(IV) oxidoa, ur-lurrina eta beste batzuek) erradiazio infragorria zurgatzeaz gain, igorri egiten dute. Altuera handiagotu ahala troposferaren tenperatura jaitsi egiten denez, troposferako geruza bakoitzak beherago dagoenak erradiatzen duen energia zurgatuko du eta bere gainean dagoenari pasatuko dio. Azkenik beroak tenperatura baxuagoan espaziora ihes egingo du. Efektua guztira, espaziora erradiatzen den infragorria gutxiagotzea da. Gainazalaren tenperaturak gora egin behar du, Lurrari darion energia Eguzkitik datorren energia orekatu arte. Berotegi efektuak zorua eta airea berotzen ditu. Giza ekintzek atmosferan dagoen karbono(IV) oxidozko kantitatea handiagotuz dihardutelako sortu da gaur egun berotegi efektuari buruz dagoen kezka. Karbono(IV) oxidozko isurketek berotegi efektua sendotu egiten dute. Egun giza ekintzek sortzen dituzten beste zenbait gasek —gas antropogenikoek—erradiazioak ihes egiteko erabiltzen duen 7-13 mikrako leihoan zurgatzen dute energia infragorria. Gas antroprogeniko hauen eragin konbinatuak hurrengo hamarkadetan Lurra nabarmenki berotuko duela dirudi. Lurrak Eguzkitik jasotzen duen energi kantitate berdina igortzen du espaziora, uhin-luzera handiagotan hala ere. Aberastutako atmosfera Berotegi efektuaren berri, XIX. mendearen erdialdeaz gero daukate zientzilariek. 1863.ean John Tyndall zientzilari britainiarrak ur-lurrinak berotegi-gas moduan zuen jokabidearen berri eman zuen Philosophical Magazine izenekoan. 1890.ean Svante Arrhenius suediarrak eta P. C. Chamberlain iparramerikarrak, ikatzaren errekuntzak sortutako karbono(IV) oxidoa airean metatzeak sor zitzakeen arazoak aztertu zituzten. Gainazal-airearen batezbesteko tenperatura XX. mendearen lehenengo zatian apur bat igo zen; 0,25ºC 1880. eta 1940.aren bitartean. Baina 1940 eta 1970 bitartean mundua 0,2ºC hoztu zen eta munduaren berotzearen azterketa ez zen ikergai interesgarri bilakatu. Egoera aldatu egin zen gero atmosferako karbono(IV) oxidozko kontzentrazioen neurketak kontzentrazioaren igoera nabarmena zela adierazten hasi zirenean. 1970.eko hamarkadan interes bizia piztu zen gai honen inguruan eta XIX. mendean zegoen karbono(IV) oxidozko kontzentrazio “naturalaren” bikoizketak, Lurrari 2ºC-tan berotzea eragingo ziola esaten hasi ziren. anpliatzeko: http://www.zientzia.net/artikulua.asp?Artik_kod=9893

noreply@blogger.com (Unknown) — Tue, 04 Mar 2008 07:58:00 +0000

Ipar Poloa eta Hego Poloa: izotzezko bi mundu, baina mundu arras ezberdinak. Hego Poloan Antartika dago, izotz azpian ezkutatutako kontinente ikusgarria. Ipar Poloan berriz, Ozeano Artikoa; hau da, Ipar Poloan lur gutxi eta ur asko aurkituko dugu, mundu osoko kliman zer esan handia duen ur-masa.
1978 eta 1998 urteak bitartean satelite bidez eta itsaspeko bidez eginiko neurketek Artikoko izotz-geruza azkar mehetzen eta gaztetzen ari dela adierazi dute. Sateliteak azaleko izotzak igorritako uhinak jasotzen ditu eta uhin horien izaeraren arabera izotza sortu berria edo zaharra den jakin dezake; itsaspekoek berriz soinu-uhinen bidez neurtzen dute izotzaren loditasuna. Baina ikerketa-metodoak baino gehiago horien ondorioak dira garrantzitsuak guretzat eta ondorioek hauxe diote: azken 20 urteetan urte bete baino gehiago duen izotzaren azalera % 7 txikiagotu dela eta izotz-geruzaren lodiera berriz, batez beste 3,1 metro izatetik 1,8 metro izatera pasa dela; hau da, hamarkadako lodieraren % 15 galdu du Ozeano Artikoko izotz-geruzak. Bi fenomeno horien abiadura izotza-azaleraren galera-abiaduraren bikoitza eta laukoitza dira hurrenez hurren.Laburbilduz, hiru hamarkada eskas behar izan dira Ozeano Artikoak duen izotz geruzaren bolumena % 40 txikiagotu zedin! Gauzak horrela, hamarkada gutxi barru Ozeano Artikoak neguan besterik ez du izango izotzik.
Ondorioetan ados jartzen badira ere, izotzaren urtzearen eragileak zeintzuk diren azaltzeko eztabaida biziak dituzte ikertzaileek. Batzuen iritziz, ziklo naturalen ondorio dira aldaketak. Gure planetaren historian zehar halakoak lehenago ere gertatu dira eta Ipar Poloak gainera, badu hain ezaguna den El Niño fenomenoaren antzerako beste bat. Oszilazio Artikoa deritzon fenomeno natural horrek izotzaren loditasuna murrizten du eta indar gehiago edo gutxiagoko zikloak ditu; oraingoa ziklo gogorra litzateke. Gaitzerdi arrazoia hori balitz, Ozeano Artikoaren izotz-geruza berreskuratzeko esperantza baigenuke orduan. Uste nagusia ordea, bestelakoa da: gizakiak eragindako berotegi-efektua dela izotzaren urtze azkarraren erantzulea eta, horren lekuko, berotegi-efektuan oinarritutako hainbat simulazio informatiko daude. Izotz-geruzaren azken urteetako gainbehera nabarmenegia omen da fenomeno naturalari bakarrik egotzi ahal izateko. Bi usteak zuzenak izatea ere baliteke, hau da, berotegi-efektuak gogortu izana El Niño Artikoa. Arrazoiak arrazoi, Ozeano Artikoak geroz eta izotz gutxiago du eta joerak bere horretan dirau.

Aldaketa klimatikoa

noreply@blogger.com (Unknown) — Tue, 04 Mar 2008 07:56:00 +0000

Zientzialariak 80ko hamarkadan jabetu ziren Lurraren berotzeak izan ditzakeen ondorioez. Gaur egun, gero eta lan-tresna aurreratuagoei esker, fenomenoa errazago ulertzen da, baina arazoari aurre egin eta irtenbideak proposatzerakoan, ezadostasunak gero eta argiagoak dira.

Berotegi-efektua handitzen ari den heinean Lurraren tenperatura ere igotzen ari dira horregatik, Klimaren Aldaketei buruzko Adituen Gobernuarteko Taldea (IPCC) 1988tik ari da mundu osoko 2.000 inguru adituren lan eta datuak biltzen. Taldearen helburua berotegi-efektuaren eta tenperatura-igoeraren arteko lotura azaltzea da.
Hamar urteko lanaren ondoren, IPCCko zientzialariek honako ondorio hauek atera dituzte:
1860tik, Lurraren batez besteko tenperatura 0,4 ºC eta 0,6 ºC artean emendatu da, eta, gainera, XX. mendean, azken 1.000 urteetako ipar-hemisferioko berotze handiena gertatu da. Hortaz, etorkizunari begira, zientzialariak 1995ean, 2100 urterako tenperaturek 1,5-6 ºC bitartekogorakada izango duela uste da.
Azken 30 urteetan neurtu den igoeraren ondorioak aztertuta panorama beltza ageri da: Bi aldaketa nagusi aipatzen dira nagusiki;
-Izotz eta elurteen murrizketa
-Ekaitz bortitzak eta ezusteko lehorteak.

Azken 30 urteetan, artikoko bankisa % 40 txikitu da eta glaziarren dentsitatea ere murriztu egin da.
Izotza urtzeak itsas maila igotzea Dakar, XX. mendean, itsasoaren batez besteko maila 10-20 cm igo da, aurreko 3.000 urteetan baino 10 aldiz lasterrago. Datorren menderako, batez beste, itsasoek metro erdi egin dezakete gora.
Ekaitzei dagokienez, guztien gogoan daude oraindik, El Niñok eragindako hondamendia eta Egon diren hainbat ekaitza, horien erruz, hainbat familia etxerik gabe gelditu ziren eta gosetea oso nabaria izan zen.

Informazio gehiagorako horri honetan sartu zaitezke: http://www.zientzia.net/artikulua.asp?Artik_kod=4721

noreply@blogger.com (Unknown) — Tue, 04 Mar 2008 07:40:00 +0000

Itsasoaren maila igotzearen eta lur asko idortzearen ondorioz, kalkulatzen da milioika jendek alde egin beharko dutela beren bizilekuetatik. Klimaren aldaketak batik bat Asia eta Afrikako eskualde oso jendetsuak kolpatuko ditu, horietakoak izango dira beren lurrak itsasoak harrapatzen ikusiko dituzten pertsonen %80. Are arrisku gorriagoan daude Karibean, Ozeano Barean eta Indikoan uhartez osatutako estatuak. Gauzak gertatu arte ez ditugu zehatz jakingo iheslarien kopuruak.

Uraren kutsadura

noreply@blogger.com (Unknown) — Tue, 19 Feb 2008 15:29:00 +0000

Uraren kutsadura toxikoaren eragile nagusiak industria- eta nekazaritza-jarduerak dira. Kutsadura mota horrek ondorio kaltegarriak sortzen ditu, bai organismoentzat, eta baita uraren kalitatearentzat ere. Kutsadura mota hori gutxitzea oso zaila eta garestia omen da. Era askotako produktu toxikoak daude; pestizidak eta metal astunak, batez ere. Euskal Herriko ibaien kutsadura nabarmena da; hain zuzen, ibai zati batzuk degradatuta daude, eta, zenbait ibaitan izan ezik, ez da ur gardenik. Ingurumenaren egoera horrenbeste hondatu izanaren ondorioa da kutsadura organikoa. Begien bistan dago, uraren garbitasuna mantentzen gehiago saiatu beharko dela. Horretarako, mareak, itsasoak eta kostaldeak garbiak mantentzeko, ahalik eta fuel gehien bildu behar da. Garbiketak ez dira bermatuko, erabat ziur izan arte, kostaldera ez dela fuel gehiago iritsiko. Hondartzetan, lehendabizi, orbain handiak bildu behar dira, hau da, kantitate handienak, beste leku batzuetara joan ez daitezen. Kutsaturiko zabor handiak ere jaso beharko dira. Olaturik ez badago, harrien arteko mantxak ere garbituko ditugu. Aurreko udan, iskanbila ugari izan zen hondartzen garbitasunari buruz. Euskal Herriko zenbait hondartzari garbitasunaren bandera urdina eman diote, baina marmoken inbasioa izan dugu, eta, ondorio gisa, Donostian batez ere, beste urtetan baino zikinkeria gehiago izan da uretan.

Kutsadura, gaitz modernoa

noreply@blogger.com (Unknown) — Tue, 19 Feb 2008 15:10:00 +0000

Ibaia eta haren inguruan dauden materia eta bizidunak sortu, garatu eta desagertu egiten dira, batzuk besteen elikagai bihurtuz. Ziklo hori, kanpoko eraginik baldin badago, hautsi egin daiteke. Ibai baten ibilbidea bideratzeak edo kanalizatzeak, desoreka sortzen du ingurunean.
“Kutsadura” kontzeptua argitzeko, gizakia kontuan hartu behar dugu. Munduan arazo berri eta larria bihurtu da kutsadura, eta, gizateriak bizirik iraun ahal izateko, egun dagoen arazo larrienetako bat da. Hauek dira jasaten ditugun zenbait kutsadura mota.

Aldaketa klimatikoa, gai nagusia

noreply@blogger.com (Unknown) — Tue, 19 Feb 2008 14:45:00 +0000