Seo é an t-alt – agus an clár - deireannach i sraith An Líonra Sóisialta.

Ní raibh sé riamh i gceist go mbeadh sé ina shruth síoraí cosúil le seirbhís nuachta, nó cúrsaí reatha. I ndáiríre, dheineas iarracht an tráthúlacht a sheachaint le linn an chláir.

In ionad sin, ‘sé an aidhm a bhí agam ná bunchúrsa oiliúna a chur ar fáil, cuid de phobal an líonra a chur in aithne do mhórphobal na Gaeilge, agus mapa bóthair a sholáthar don té a mbeadh suim aige níos mó a fhoghlaim.

Leagadh amach clár oibre ráithe. Dhá seachtain déag, dhá théama déag, 59 clár raidio laethúil. 7 stáisiún raidio. Alt gach Aoine sa nuachtán seo. An méid a bhí le rá agam ar na h-ábhair seo, tá sé ráite. Ní gá cur leis.

Bhí an togra féin ina shampla den líonrú a bhí a mholadh aige. Dheineamar teagmháil. Loirgíomar tuairimí. Bhí comhrá againn: ar an bhfón, ar Skype, le teachtaireachtaí teács, le ríomhphost, ar an mblag, agus ar an ‘wiki’.

Ach níl deireadh leis an gcomhrá anois go bhfuil deireadh craolta. Cuirtear tús inniu leis an gchéad chéim eile sa togra seo.

An chuid den dtogra seo a craoladh ar an raidio, tá sé imithe le gaoth ón uair gur scaipeadh é. An chuid de a scríobhadh sa pháipéar nuachta, tá sé athchúrsálta faoin am seo. Ní dócha gur chuir éinne i bhfráma é (d’éiríos féin as an nós sin).

Dá mba sna meáin sin amháin a bhí an tionscnamh seo, bheadh deireadh leis anois - ach ní h-amhlaidh atá. Gach a bhfuil foilsithe le trí mhí anuas, tá sé ar fáil i gcónaí ar an suíomh idirlín anlionra.com.

Tá súil agam gur chuidigh An Líonra Sóisialta le daoine a raibh suim acu níos mó a fhoghlaim faoi phobail an idirlín. Tá súil agam go mbeidh sé ina chabhair fós amach anseo de réir mar a chuirfidh níos mó daoine suim sna h-ábhair seo.

Tá an cartlann iomlán ar fáil, agus tá sé scaoilte le ceadúnas Creative Commons (Attribution-NonCommercial) sa tslí is gur féidir é a ath-úsáid gan chead a iarraidh, faoi na coinníollacha seo a leanas:

1. Creidiúint. Ní mór foinse an eolais (anlionra.com) a admháil.
2. Úsáid neamh-thráchtála. Mura bhfuil tú ag déanamh airgid as án ábhar seo, ní gá cead ath-fhoilsithe a iarraidh orm (ach coinníoll 1 a bheith sásaithe agat). Má theastaíonn uait úsáid tráchtála a bhaint as an ábhar, is féidir socrú a dhéanamh.

Tá tuilleadh eolais ar an gcóras ceadúnaithe seo le fáil ag creativecommons.org.

Le h-imeacht aimsire, dár ndóigh, beidh an t-ábhar seo ag dul “as dáta�?. Ach cá bhfios nach mbeidh cuid de ina chabhair do dhuine éigin, uair éigin? Is ar éigin a chosnóidh sé faic ormsa an suíomh a choimeád beo, ar a laghad go ceann bliana ar aon nós.

Tá tograí eile beartaithe agam: tuilleadh scríobhóireachta, tuilleadh craoltóireachta, tuilleadh gaeilgeoireachta. Cad eile a dhéanfainn? Ach déanfaidh mé iarracht an uair seo an comhrá a bhogadh ar aghaidh ón mbunchéim. Más gá dom tagairt do chúlra scéil eigin, cuirfidh mé nasc go dtí an leathanach cuí ar anlionra.com, nó ar suíomh éigin eile. Cuimhnímís go bhfuil meitheal beag i mbun oibre ar líonra sóisialta na Gaeilge – agus tá sé ag méadú an t-am ar fad. An bhfuil blag breá Ghary Uí Reachtabhair léite agat? roinntsmaointe.blogspot.com – is fiú go mór é.

Dála an scéil, ní mór an seans atá faighte agam fós féachaint ar shraithchlár úr TG4, Aifric. Ach táim an-thógtha leis an suíomh idirlín aifric.tv. Bebo bréagach atá i gceist agus a leathanach féin ag gach charachtar. An-smaoineamh!

• Rogha Ceoil Phodchraolta na Seachtaine: Shaheen le Damien Shingleton (myspace.com/damienshingleton)
• Go raibh maith agaibh.

• Podshow
• Yahoo! Podcasts
• Odeo
• iTunes

• Mick Fealty (Líonra 9.4)
• Antóin Ó Lachtnáin (Líonra 6.3)
• Una O’Boyle (Líonra 3.4)
• An Seanadóir Joe O’Toole (Líonra 9.2)
• Colmán Ó Raghallaigh (Líonra 11.2)
• Pádraig Ó Ciardha (Líonra 6.1)
• John Walsh (Líonra 10.2)

• Hilary Mhic Shuibhne (Líonra 1.2, 1.4)
• Séamas Ó Neachtain (Líonra 4.2, 4.4)
• Mark Bodah (Líonra 8.1)
• Keola Donaghy (Líonra 8.3, 10.3)
• Justin McCubbin (Líonra 7.2, 7.4)
• Eoin Ó Conchúir (Líonra 5.2, 5.3, 10.4)
• Pádraig Schaler (Líonra 5.1)
• Aonghus Ó hAlmhain (Líonra 5.3)
• Conn Ó Muíneacháin (Líonra 8.5)

Níor chuir sé iontas ar bith orm ná raibh trácht cloiste ag na siopaí ceoil agus físe ar Dora agus Eachtraí an Mhapa. “Dora in Irish?�?, arsa bean amháin agus d’fhéach orm ag tabhairt le fios go gceap sí go raibh an chiall caillte agam.

Níor thógas uirthi é. Go deimhin, ní raibh fhios agamsa go raibh Dora ar fáil i mBéarla go dtí go dtána uirthi i siopa na mbréagán lá, agus í ag spalpadh Béarla chomh maith leis an Spáinnis bhreá a bhíonn aici. (Sin ceist suimiúil má tá an freagra ag éinne. Múineann Dora focail Spáinnise do leanaí ar fud an domhain, ach an bhfeadar éinne cén teanga eachtrannach a mhúineann sí do Spáinnigh óga?)

Ní mar sin a bhí i Scéal Eile, an siopa leabhar is nuaí ar an saol i gContae an Chláir. Tá stór maith leabhar i mBéarla acu – agus chuirfeadh an rogha leabhar Gaeilge atá acu náire ar chuid des na siopaí móra thart fán gceantar seo.

Cinnte bhí trácht cloiste acu ar DVD Gaeilge le Dora. Go deimhin bhí ceithre chóip faighte acu an tseachtain seo chaite – agus díoladh iad go léir taobh istigh d’aon lá amháin.

Ní rabhadar ábalta a rá go cinnte, áfach, cathain a thiocfadh an chéad bheart eile isteach ó na soláthraitheoirí. Tá éileamh mór ar ábhar agus ar acmhainní an t-am seo den bhliain. Bhí siad sásta m’ainm a chur síos do chóip eile, ach dúirt leo gan bacaint leis, go raibh plean eile agam. Cheannaíos 6 nó 7 gcinn de leabhair leanaí agus d’fhág mé slán acu.

Dar liomsa go raibh an uain agus an chúis agam ar deireadh thiar, triail a bhaint as rud nach raibh deánta riamh agam: leabhair Ghaeilge a cheannach ar an idirlíon. Bhí a fhios agam cá ngabhfainn ag triall orthu.

Is é an mana atá ag an suíomh Litriocht.Com ná “Gach leabhar Gaeilge i gcló�?. Ní amháin sin, ach tá roinnte mhaith ábhar fuaime agus físe acu chomh maith. Bhí sé fuirist a dhóthain dom DVD an taiscéalaí bhig a aimsiú ann, agus d’ordaíos dhá leabhar in éineacht leis.

Níor tugadh aon eolas dom maidir le cé chomh fada agus a chaithfinn fanacht dos na h-earraí seo – ach níl aon chúis go gceapfainn go mbeadh sé mí-réasúnta. Thóg sé 3 seachtainí ar bheart ó chomhlacht Meiriceánach mé a shroichint le déanaí – bheinn ag súil leis nach mbeadh moill mar sin ar leabhair Ghaeilge ó chomhlacht in Éirinn.

Ar aon nós, táim an-shásta leis an bpróiséas go dtí seo. Tá córas breá simplí sotuigthe acu le sonraí do chárta creidmheasa a líonadh isteach, agus tagann ríomhphost chugat ar an bpoinnte ag deimhniú an bhearta.

An bhfuil deireadh ré an ghnáth-shiopa leabhar, anois go bhfuil díoltóirí fíorúla mar seo againn? Níl an lá sin tagtha fós, ná baol de, más fíor do Cholmán Ó Raghallaigh ó Chló Mhaígh Eo. Bhí seisean ina aoí ar An Líonra Sóisialta againn an tseachtain seo agus d’inis sé dúinn go ndíolann a chomhlacht na mílte leabhar gach bliain tríd na bealaí dáilithe traidisiúnta. D’admhaigh sé go bhfuil méadú suntasach tagtha ar a ndíolachán idirlín i mbliana ach go h-áirithe, cé go n-áiritear fós sna “céadta�? é.

Is deas an rud é siúl isteach i siopa agus na leabhair a láimhseáil, na leathanaigh a chasadh, toirt agus meáchan scéil a mheas i do láimh. Ach ainneoin an tsásaimh atá sa mhéid sin – níl aon bhaint ag na h-airíonna fisiciúla sin leis an litríocht.

Go deimhin, bhí an litríocht ann sara raibh cuimhneamh ar leabhair, ná fiú ar an scríobhnóireacht. Tá meas arís ar chultúr an bhéil – le fás na leabhar fuaime. Agus tá caint ar chóras nua a chuirfidh ar chumas do shiopa leabhar áitiúil, rogha an domhain mhóir a chur faoi do bhráid. Beidh tú in ann do leabhar a roghnú ar scáileán ríomhaire, agus do rogha clúdach chomh maith! Ansin clóbhuailfear agus clúdófar ar an láthair duit é – taobh istigh de leathuair a chloig.

Dála an scéil, bhí teácschomhrá Skype agam leis an mblagadóir Tom Raftery le linn dom a bheith ag scríobh an ailt seo. Is as an Spáinn do Pilar, bean chéile Tom, agus d’inis seisean dom gurb é an Béarla a bhíonn á mhúineadh ag Dora na mBóthar do leanaí óga na tíre sin.

• Rogha Ceoil Phodchraolta na Seachtaine: Your Words le Kelly Mueller (kellymueller.com).

• An Chomhairle Ealaíne
• Stunned.org
• Recirca
• Blog Top Sites - Ealaíon
• Sinéad Gleeson - duaisbhlag ealaíne Ghradam Blag na hÉireann
• Arts Journal

• Geantraí ar dhlúthdhiosca agus físdiosca
• Teastas i Múineadh na Gaeilge d’Aosaigh
• Comhairle nua fógartha ag RTÉ Raidió na Gaeltachta
• Féith na Drámaíochta

Gaelport.com

Ní rabhas i gcónaí mar seo. Ní rabhas i gcónaí chomh sáite san idirlíon agus atá anois. ‘Sí an Ghaeilge is cúis leis.

Rud a fuaireas amach nuair a d’fhágas an ollscoil: meathann an teanga i do cheann gach lá nach mbíonn deis agat í a úsáid.

Níos luaithe i mbliana, bhí díospóireacht ar na blaganna Gaeilge faoin gceist mhór: cad ‘na thaobh nach bhfuil Gaeilge ag formhór an phobail tréis 13 bliana scolaíochta? Is cuimhin liom go rabhas-sa cáinteach go maith ar an gcóras oideachais.

Ach le tuilleadh machnaimh ar an scéal, sílim nach ar na scoileanna atá an locht in aon chor – ach ar an saol mór-thimpeall. ‘Sí an fhadb ná gurb iad na scoileanna an t-aon áit ina bhfuil Gaeilge.

Ní h-é nach bhfuil Gaeilge á foghlaim ar scoil – ach is beag an fháilte atá roimpi amuigh sa tsaol mór.

Níl slí ná acmhainn agam anseo na fáthanna leis sin a phlé – ach sílim nach bhfuil aon duine nach n-aontódh leis an bhfírinne bhunúsach: ní leor teanga a shealbhú, ní foláir í a chothú chomh maith.

Mar sin, cá bhfaigheann tusa do chuid Gaeilge?

B’fhéidir go n’oibríonn tú le Gaeilge? B’fhéidir gur múinteoir tú, ag múineadh Gaeilge le daltaí ná bainfidh úsáid aisti – mura dtéann siad féin le múinteoireacht. B’fhéidir gur fuinneadh agus gur fáisceadh i bpobal Gaeltachta tú – ach má’s amhlaidh duit, an bhfuil ag éirí leat do bheatha a thuilleamh sa cheantar ‘nar tógadh tú?

Fiú má tá cónaí ort sa Ghaeltacht féin, cad é an teanga a labhrann do chomharsana leat? Cad a labhrann páistí do chomharsan leat?

Cé chomh minic agus a chloistear: “Bhí Gaeilge an-mhaith agam agus mé ag dul ar scoil ach tá sí go léir dearmadta agam anois.�?

Seo í an fhírinne lom - agus tá fhios ag éinne atá lasmuigh des na “ciorcail ghaelacha�? é: murach Raidio na Gaeltachta ní bheadh aon seans ag cuid againn ár gcuid Gaeilge a choimeád.

Dá bhrí sin, tá cur amach nach beag ag mo leithéidí ar ainmneacha na mbailte fearann agus na bpearsana móra i bparóistí na Gaeltachta, ar na ceisteanna polaitiúla agus ar na scéalta báis.

Ach is áit eachtrannach domsa mar sin féin í an Ghaeltacht agus a cuid eachtraí laethúla. Mar sin, ní cóir go ndéanfaí iontas de go dtéim níos faide fós ar thóir na teanga.

Tagann Casla chugam ar mo raidio. Faighim an méid sin ar mo ríomhaire chomh maith céanna – agus Boston, Nua Eabhrach, San Francisco agus Hawaii chomh maith.

Seo iad pobal scaipthe na Gaeilge. Cuid acu ag iarraidh í a fhoghlaim, cuid eile ag iarraidh gan í a dhearmad. Gach duine acu go díograiseach dícheallach ag tóraíocht na Gaeilge dóibh féin.

Agus ag cuidiú lena chéile. Tá an pobal seo buíoch don a bhfuil curtha ar fáil dóibh, agus baintear an-úsáid as acmhainní maithe ar nós beo.ie, focal.ie, gaelport.com, agus gaeilge.ie. Ach is ar scáth a chéile a mhaireann siad go h-iondúil. Tá gach éinne ina mhúinteoir agus in a fhoghlaimeoir, in a áisitheoir agus ina thaca dá chomh-ghaeilgeoirí. Agus tá gach éinne in fhoilsitheoir chomh maith, ar suíomhanna cosúil le daltai.com, scoilgaeilge.org agus gaeilgenaseachtaine.com.

Agus níl aon chuimhneamh ar an bhfad slí atá idir bhaill an phobail seo. Beannaíonn Seán Burke i Missoula, Montana dom aon uair a chíonn sé ar Windows Messenger go bhfuilim ar-líne. Bíonn comhfhreagras agam go rialta le Keola Donaghy in Hawaii. D’fhás Maidhc aníos i Lios Tuathail, ach labhair sé Gaeilge liomsa ar fón Skype óna theach in Vancouver, áit a bhfuil sé in a chónaí le leathchéad bliain.

Ar cheart dom gan bhacaint leis an idirlíon agus “saol�? a fháil? Más ea, is saol gan Ghaeilge a bheidh ann.

• Rogha Ceoil Phodchraolta na Seachtaine: Sing It Back le Moloko (moloko.co.uk)
• Nascanna Breise:
• Snáth as IrishGaelicTranslator.Com
• BBC Letter to Gaelic Learners
• Gaelcast
• Acht Teanga do Bhundúchasaigh Mheiriceá?

• An bhfuil aithne agat ar eachtrannach ina chonaí in Éirinn a mbeadh suim acu páirt a ghlacadh i gclár teilifíse ar RTE ina bhfoghlaimeoidís an Ghaeilge? Dein teagmháil le Caitríona Nic Giolla Bhríde ag 086 3676694.
• 100ú eagrán de Nuachtlitir Gaelport!
• Seirbhis Ilteanga molta do TG4

‘Ölelo Hawai’i au.
(I speak Hawaiian).

Being able to say those words could mean the difference between a Hawaiian comfortable with his or her ethnic identity and a Hawaiian with less self-esteem, as Kiaka (Ki-a-ka) Gaughen found when researching his master’s degree thesis at the University of Hawai’i.

“(Research) revealed that Hawaiians who participate in a Hawaiian-language course had a significant increase in self-esteem compared to those Hawaiian students that were not taking Hawaiian-language courses,” said Gaughen, a Hawaiian.

• Clár Plé Beo
• Tá clár plé Gaeilge ar politics.ie agus ar boards.ie
• Daltaí na Gaeilge
• anlionra.bebo.com
• myspace.com/anlionra
• flickr.com/groups/gaeilge

• Cén sloinne atá ar Simon, breitheamh X-Factor?
• Seol an freagra, go dtí eolas@anlionra.com, nó teács 087 2602205 nó, i Meiriceá, glaoigh ar (201) 984 3419.

‘Sé An Líonra Polaitiúil a bhí faoi chaibidil an tseachtain seo ar an gclár.

Shílfeá go bhfuil an t-idirlíon - agus an bhlagadóireacht ach go h-áirithe - saincheapaithe don ndíospóireacht pholaitiúil. Tá an deis agus an saoirse cainte céanna ag gach aon duine. Tá sé mar a bheadh fóram abhalmhór, nó halla an bhaile – ach níl aon duine fágtha ar lár de bharr go bhfuil siad ar imeall na gcríocha.

Má mheasann tú go dtugtar áird thar cuimse sna meáin traidisiúnta do thuairimí mhuintir Bhaile �?tha Cliath 4 - bíodh sé fíor, nó ná bíodh - chífidh tú nach bhfuil aon chóid phoist ar an idirlíon. Go minic ní bhíonn ainmneacha ná sloinnte ach an oiread, ná cultacha éadaí, ná inscne, ná creideamh, ná dath craicinn.

Dár ndóigh, bíonn na h-airíonna sin ag na daoine atá ag díospóireacht ar an idirlíon, agus téann siad i bhfeidhm orthu agus ar a dtuairimí polaitiúla. Ach ní h-iad na rudaí is túisce a fheiceann tú agus tú i mbun cumarsáide leo. An chéad rud a fheiceann tú ná an argóint.

Dar le Mick Fealty, bunaitheoir mór-bhlag polaitiúil Tuaisceart Éireann Slugger O’Toole, is é bua mór a shuímh ná go gcothaíonn sé an plé agus an argóint seo i slí nach bhfuil ar siúl in aon áit eile. Cabhraíonn “cultúr�? an tsuímh go mór, go h-áirithe an mana: “Gabh isteach ar an liathróid – chan ar an bhfear!�? Ní h-aon iontas go bhfaigheann Slugger O’Toole breis aguis 5,000 cuairteoir in aghaidh an lae.

Tá agallamh fada le Mick le clos i bpodchraoladh an lae inné ar anlionra.com.

Labhraíomar le duine eile de mhuintir Uí Thuathail an tseachtain seo chomh maith! Sin é seanadóir neamhspleách Ollscoil na hÉireann, Joe O’Toole. Tá seisean ag baint úsáid as an líonra sóisialta chun cumarsáid lena “dháilcheantar domhanda�?: céimithe na hOllscoile. Ach ní ag blagadóireacht atá sé in aon chor, ach ag podchraoltóireacht. Foilsíonn sé podchraoladh úr gach Aoine faoin dteideal My Week, This Week agus tá sé ar fáil ag an suíomh joeotoole.net.

In eagarfhocal an lae inné sa nuachtán seo deineadh trácht ar an gconspóid faoin méid a dúirt an Seanadóir O’Toole faoi Acht na dTeangacha Oifigiúla. Arsa an t-eagarfhocal:

“Faraoir ní raibh an t-árdán céanna ag Dáithí Mac Cárthaigh, iarrthóir don Seanad agus uachtarán ar Chonradh na Gaeilge, a d’fhéadfadh freagra a thabhairt ar chaint an tSeanadóra ar Nuacht a hAon ar RTÉ inné�?

Is cinnte go bhfuil árdán ag an Seanadóir ar mheáin traidisiúnta na tíre seo. Ach nach bhfuil sé suimiúil, mar sin féin, an meas atá á léiriú aige ar na módhanna nua cumarsáide? B’fhéidir go bhfuil ceacht ansin do lucht na Gaeilge, nó d’éinne a bhraitheann go bhfuil siad fágtha ar an ngannchuid ag na mór-mheáin chumarsáide?

Agus olltoghchán na bliana seo chugainn sa deisceart ag teannadh linn, tá iarrachtaí ar leith ar siúl chun súáilcí an líonra sóisialta a chur i bhfeidhm sa stocaireacht. Tá an suíomh irishelection.com ag dul ó neart go neart, leis na céadta alt ó breis agus leathchéad blagadóir atá ag glacadh páirte ann. Agus tá smaoineamh nua ag Simon McGarr ó tuppenceworth.ie: comórtas “viral video�? a chur chun chinn d’fhonn daoine a spreagadh chun a gcuid físeanna stocaireachta féin a dhéanamh agus a scaipeadh ar leithéidí youtube.com.

‘Sí an aidhm ar chóir a bheith ag na físeáin seo ná go mbeidís chomh taitneamhach suimíúil agus go scaipfí “ar nós víris�? iad - agus a dteachtaireachtaí polaitiúla in éineacht leo.

Buíochas le Dia agus Michael Dí, níl aon easpa scileanna teilifíse i measc lucht na Gaeilge sa tír seo anois. Meas tú an dtabharfaidh éinne an dúshlán chun cás na Gaeilge agus Acht na dTeangacha a chur chun cinn go cliste, cumasach i bhfíseán víreasach?

• Rogha Ceoil Phodchraolta na Seachtaine: I Do le Rob Costlow (www.robcostlow.com)
• Comórtas na Seachtaine: Buaigh dlúthdhiosca Clea
• Cén sloinne atá ar Simon, breitheamh X-Factor?
• Seol an freagra, go dtí eolas@anlionra.com, nó teács 087 2602205 nó, i Meiriceá, glaoigh ar (201) 984 3419.

• Freagair an cheist seo: Cén sloinne atá ar Simon - an breitheamh mí-thrócaireach ar X-Factor agus American Idol?
• Seol an freagra, go dtí eolas@anlionra.com, nó teács 087 2602205 nó, i Meiriceá, glaoigh ar (201) 984 3419.
• Spriocdháta: 1ú Nollaig

Tá tionscal na ríomhaireachta ag tnúth go mór le seoladh táirge tabhachtach an mhí seo chugainn. Sin é an córas oibriúcháin nua Microsoft: Windows Vista.

Tá Ionad Comhdhála Pháirc an Chrócaigh curtha in áirithe ag Microsoft don 5ú Nollaig d’fhonn é a chur i láthair.

Tá na blianta caite, ag na mílte innealtóir i Microsoft ag obair ar Windows Vista. Beidh Microsoft ag iarraidh luach saothar na h-infheistíochta sin a bhaint anois, le praghas thart ar €200 don mbunchóip (nó €100 le h-aghaidh uasghrádú ó Windows XP).

Ach ní gá na céadta euro a íoc ar chóras oibriúcháin. D’fhéadfá cóip de Linux a íoslódáil gan táille, agus é a chur ar oiread ríomhairí agus ar mhaith leat gan oiread agus pingin a chaitheamh.

Cosúil le Windows Vista, tá na mílte forbróirí tréis na blianta a chaitheamh ag tabhairt eithne Linux agus na feidhmchláir éagsúla GNU a oibríonn leis chun foirfeachta.

Ach, ní h-ionann agus foireann Microsoft, ní obair lán-aimseartha atá i gceist le Linux, ná fiú obair íoctha don gcuid is mó.

Ná ní “le” aon duine ná comhlacht an bog-earra a tháirgítear sa tslí seo. Agus ní rún é an cód foinse as a bhfuil sé déanta. Is féidir le h-aon duine téacs na ríomhchlár GNU/Linux a fheiscint. Má tá an cumas agus an claonadh agat, is féidir leat féin cuidiú leis an iarracht, botúin a aimsiú agus a chur faoi bhráid na bhforbróirí, nó bheith i d’fhorbróir tú féin.

Tugtar bog-earraí “foinse oscailte” ar earraí den tsaghas seo - agus tá siad i bhfad níos coitiantaí ná mar a cheapfá.

Mar shampla: tromlach mór na ríomhairí freastal ar an ngréasán domhanda, ritheann siad ar an bog-earra foinse oscailte Apache.

Níl aon chostas ar Apache, agus níl aon chomhlacht amháin freagrach as. Ach mar sin féin, tá mór-shuíomhanna an idirlín sásta muinín a chur ann chun a gcuid seirbhísí gréasán a chur ar fáil.

Ná ní ar an back-end amháin a chífidh tú earraí foinse oscailte in úsáid. Tá an-shuim á chur i leagan deas snasta de Linux atá curtha in oiriúint go maith don ngnáth-úsáideoir: Ubuntu (tá téama deas seacláide ar an leagan atá in úsáid agamsa!)

Agus fiú más úsáideoir Windows tú, tá scair mhaith de mhargadh an bhrabhsálaí gréasán tógtha anois ag an earra foinse oscailte Firefox ó Internet Explorer le Microsoft. Is togra foinse oscailte é Firefox a d’eascair as an gcinneadh a thóg an comhlacht Netscape thiar i 1998, cód foinse a mbrabhsálaí cáiliúil a fhoilsiú faoi cheadúnas foinse oscailte. Ní raibh aon dul as acu. Bhí port Netscape seinnte agus bhí cath na mbrabhsálaithe buaite ag Internet Explorer. Mar a bheadh an Tuatha Dé Danann, d’fhágadar an tír os cionn talún ag Microsoft agus d’éalaigh Netscape isteach i dTír an Fhoinse Oscailte. Féach anois, sliocht Netscape ag filleadh ar a oidhreacht!

Is fiú go mór aiste Eric S. Raymond, The Cathedral and The Bazaar, a léamh:. Chuaigh sé i bhfeidhm go mór ar mhuintir Netscape ag an am.

Tá earraí foinse oscailte eile ann a bhfuil an-tóir orthu, ina measc an t-eagarthóir fuaime Audacity atá in úsáid go forleathan anois ag podchraoltóirí.

Conas gur féidir na h-earraí seo a chur ar fáil gan chostas ar bith? Is amhlaidh, in ionad slua mór forbróirí íoctha ag obair ar thogra, go mbíonn slua abhalmhór forbróirí deonacha ag obair go páirt-aimseartha. Cad ‘na thaobh go ndeineann siad an obair seo? Don gclú agus don gcáil, uaireanta - agus go minic toisc go bhfuil gá acu féin leis an úirlis ar a bhfuil siad ag obair.

Tá cuid den bprionsabal céanna i gceist leis an “ábhar pobal-scríofa” atá go forleathan ar an idirlíon anois, agus go h-áirithe leis an Wiki a bhí faoi chaibidil an tseachtain seo ar An Líonra Sóisialta. I dtráchtaireacht ar an gclár againn an tseachtain seo chaite, chuir an blagadóir Aonghus Ó hAlmhain an ghluaiseacht seo i gcomparáid leis an slí ina dtógann pobal �?mach Mheiriceá scioból. Cuireann sé scéalta mo thuismitheoirí i gcuimhne domsa, faoin slí ina dtugadh gach páiste fód amháin móna ar scoil leo gach maidin, chun go bhféadfaí an seomra ranga a théamh.

Dár ndóigh, tá focal ar leith sa Ghaeilge againn do chomhoibriú pobail den tsaghas seo: meitheal.

• Rogha Ceoil Phodslán na Seachtaine: See The Sun le Black Lab

• 
• Tá Dr. John Breslin ina thaighdeoir ag DERI (Institiúid Taighde na Fiontraíochta Digití) ag Ollscoil na hÉireann Gaillimh.
• Anuraidh, bhunaigh sé an suíomh Wiki Ireland (wiki.ie) chun go mbeadh sé ina thaisce eolais do chultúr agus d’oidhreacht na hÉireann.
• Ceol Podslán: I Write Sins Not Tragedies le Panic! At The Disco

• Mark Bodah, Massachussetts
• Kelly Doherty, Chicago
• Tá Breatnais curtha ag Rhys ar Tagzania. Cé ‘ chuirfidh Gaeilge air?

An tseachtain seo chaite ar An Líonra Sóisialta, craoladh agallamh le Leas-Cheannaire TG4, Pádhraic Ó Ciardha. D’fhéachamar siar ar éachtaí an stáisiúin ina chéad deich mbliana agus, i measc na spriocanna atá ag bainistíocht an stáisiúin don gchéad 10 mbliana eile, luaigh sé go raibh súil acu go bfhéadfaidís múineadh a chur ar Hiúdaí!

Má tá Hiúdaí feicthe riamh agat is dócha go mbainfidh san gáire asat. Is é Hiúdaí an beo-charachtaer deisbhéalach a “chuidíonn” le cur i láthair clár na bpáistí ar TG4. Agus ’sé an mí-mhúineadh an comhartha sóirt atá aige (bhuel - é sin agus an t-eireaball is dócha!)

Tá cead ag Hiúdaí a bheith níos dánaí ná a chomh-láithreoirí “daonna” mar is puipéad é. Is sean-thraidisiún drámaíochta é seo. Tá Dustin an Turcaí chomh dána céanna, gan trácht ar na sean-bhuachaillí gránna Podge agus Rodge! Téann an traidisiún siar go dtí Punch & Judy - agus tá sé preámhaithe go dlúth sna h-ealaíona traidisiúnta i dtíortha ar fud an domhain.

Tugtar cead agus saoirse don bpuipéad nach dtugtar go minic don aisteoir daonna, ainneoinn gur duine atá ag tarraingt na sreanganna.

Níl sreang ná cipín ag Hiúdaí, áfach - ná níl substaint féin aige! Nil ann ach scáil ar scáileán: íomhá beo ríomh-ghinte.

Mar sin, is mó an dealramh atá aige le h-abhatáir (avatars) an chórais Second Life, ná le Punch agus Judy.

‘Sé tá i gceist leis an bhfocal “abhatár” ná “ionadaí”: íomhá, nó dealbh, nó samhail a sheasann i gcomhair duine éigin - an té ar leis an abhatár.

Más ball de chlár plé idirlín tú, tugtar abhatár ar an íomhá beag a roghnaíonn tú le taispeáint in éineacht le d’ainm, in aice leis na teachtaireachtaí a scríobhann tú.

Mar shampla, úsáidimse pictiúr den droichead in aice le teach mo mháthar mar abhatár ar mo bhlag An tImeall.

Agus is abhatár chomh maith é an bréagán beag a roghnaíonn tú chun an turas a dhéanamh ar do shon thart timpeall ar chlár an chluiche Monopoly.

Má imríonn tú cluichí ríomhaire, beidh abhatár níos cumasaí agat. Beidh sé ábalta siúl agus féachaint timpeall. Beidh tú ábalta é a chur ag léim, nó ag troid.

Agus más MMORPG (Massive Multiplayer Online Role-Playing Game) é an cluiche sin - bhuel, ní bheidh aon easpa comhluadair ag d’abhatár!

Sin é más ea atá sa chóras Second Life: stáitse mór na bpuipéad!

Feidhmchlár is ea Second Life a chuireann tú ar do ríomhaire. Nuair a cheanglaíonn tú leis an idirlín é, nochtaítear tír samhailteach ós do chomhair amach ar an scáileán. Agus d’abhatár, mo ghraidhn é! Brúigh an cnaipe. Siúlann sé (tú?), isteach sa tír.

Tá saoirse an phuipéid agat sa tír seo. Ar mhaith leat damhsa? Ní bheidh éinne ag magadh fút! Ar mhaith leat eitilt? Tá an cumas sin ag gach abhatár in Second Life!

Ar mhaith leat a bheith níos airde, níos tanaí, níos dathúla? Ar mhaith leat riocht ainmhí a ghlacadh? Tá go leor furries in Second Life!

Ar mhaith leat rud éigin a chruthú? Ar mhaith leat foirgneamh a thógáil? Ar mhaith leat gáirdín a dhearadh? Cuir do shamhail i grích sa tsaol fíorúil seo - agus bain triail as.

An féidir leat rud éigin a shamhlú? Más ea - is féidir leat do shamhail a fheiscint i Second Life. Níl de dhíth ort ach am - agus airgead.

‘Sea, airgead! �?octar in Dollair Linden. (Is é Linden Labs ainm an chomhlachta atá ina bhun). Ach ní airgead Monopoly é seo - tá malartán airgid ann inar féidir leat L$ a cheannach le US$!

Beartaítear US$500,000 ann gach lá agus tá an geilleagar ag fás le breis agus 10% in agahaidh na míosa.

Ní h-aon iontas más ea go bhfuil fógartha ag Comhchoiste Eacnamaíochta Chomhdháil na Stáit Aontaithe go bhfuil siad chun inúchadh a dhéanamh i dtaobh cáin a ghearradh ar an ngeilleagar seo.

Na puipéid bhochta! Is cuma cén tsaoirse atá agat, ní féidir éalú ón gcáin!

• Rogha Ceoil Phodchraolta na Seachtaine: Running le Allison Crowe.

• Is as Baltimore, MD, USA do Justin ó dhúchas. Conas mar ar fhoghlaim sé Gaeilge.
• Ceol Podslán: Firefly le Kevin Burdick.
• Nuacht an Líonra le Fiona Ní Chéirín.

• Google Maps
• Yahoo Maps
• Frappr
• Google Earth

• Léarscáil Frappr na Gaeilge

• Léarscáil IrishGaelicTranslator.Com

• Cad é do mheas ar an stuif seo? Dein Teagmháil: eolas@anlionra.com, Glaoigh ar 087 2602205, nó (201) 984 3419 i Meiriceá.

• Ceol Podslán: I Crush Everything le Jonathon Coulton (jonathancoulton.com)



• Guth an Phobail
• Cuireann Darren ar an eolas sinn i dtaobh scéal ar Gaelport.com
• Podchraoltaí Físe Chumann Carad na Gaeilge
• Podchraoltaí trialacha Dháithí Uí Mhuirí
• Ríomhphost ó James Morrison ar Oileán Lewis - thaitin na pictiúirí ó Second Life leis.
• An bhfuil aithne agat ar Ghaeilgeóir i Second Life? Dein teagmháil liom le do thoil.

Níl an t-am agamsa don idirlíon.

‘Sé sin le rá: níl an t-am agamsa bheith ag cuardach agus ag tóraíocht an eolais atá uaim. In ionad sin, teastaíonn uaim go dtiocfadh an t-eolas chugamsa.

Is ar éigin gur cuimhin linn, uaireanta an dul chun cinn mór atá déanta ó laethanta tosaigh an ghréasáin. 10 mbliana ó shin, cé go raibh cuid againn an-thógtha leis, ní mór an t-eolas a bhí ar fáil air. Measadh go mbeadh sé ina áis fíor-mhaith, nuair a bheadh níos mó comhlachtaí agus eagraíochtaí ag cur eolais ar fáil tríd. Thiocfaidís, dúramar.

Ach níorbh iad an pobal mór sin ba thúisce a tháinig – ach lucht na drúise is an chearrbhachais. Agus d’fhág sin go riabh sé níos deacra ná riamh an rud a bhí uait a aimsiú (ach amháin sa chás gur drúis agus cearbhachas a bhí uait!)

Ansin, ba chuma chomh neamh-urchóideach agus a bhí na focail chuardaigh a d’úsáid tú, bhí cleas ag lucht na drúise chun go luafaí an suíomh acusan go h-ard sna torthaí. Chuir siad liosta mór focal coitianta i bhfolach ar a gcuid leathanach. Bhídís seo i bhfolach i gcód an leathanaigh uaireanta. Uaireanta eile, chuirfidís na focail ar aghaidh an leathanaigh féin, thíos aige bun, ach chuirfidís an dath céanna ar na litreacha agus a bhí ar chúlra an leathanaigh, d’fhonn is nach gchífeadh éinne iad ach na h-innill chuardaigh amháin.

Is ar éigin gur cuimhin linn anois é, ach is minic nach mbíodh ach dramhaoil sa cheád leathanach cuardaigh a chuirfí ar fáil duit, de bhar na caimiléireachta seo. Ach ansin, tháinig Google.

Tá leagan éigin de theicneolaíocht Google in úsáid anois ag nach mór gach aon inneall cuardaigh. ‘Sé sin, go gcuireann siad torthaí na gcuardach in eagar de réir “tabhacht�? na leathanach. Measann Google an tabhacht atá ag leathanach ó líon na leathanach eile a bhfuil nasc acu leis. �?iríonn siad gach nasc mar “vóta�?, don leathanach, agus meáitear gach vóta chomh maith, de réir tabhacht an leathanaigh óna dtagann an nasc.

Tugann Google PageRank ™ ar seo. Ní ó “leathanach�? a thagann an t-ainm, ach ó ainm Larry Page, duine de fhondúirí Google.

Mar sin – tá cúrsaí cuardaigh athraithe ó bhun go barr – agus anois táimíd in ann an t-ábhar go bhfuil suim againn ann a aimsiú. Seo chugainn, más ea, an cheád chéim áisiúlachta eile san idirlíon: an comhfhoilsiú (syndication).

Abraimís go bhfuil suíomh aimsithe agat le Google, ar a bhfoilsítear go rialta eolas go bhfuil suim mhór agat ann (torthaí spóirt, an aimsir, praghas na dtithe i gcathair na Gaillimhe.) Is féidir leat filleadh ar an suíomh sin lá i ndiaidh lae, agus mura bhfuil uait ón idirlíon ach an t-eolas sin amháin ní chuirfidh sin aon stró ró-mhór ort.

Ach, abraimís go bhfuil scór seirbhís mar sin go bhfuil tú ag iarraidh a léamh gach lá. Anois tá badaráil agus trioblóid agat, bualadh cnaipí agus stiúradh luchóige ar thóir an eolais. Nárb fhearr go mór dá bhféadfadh na blúiríní eolais seo go léir a leathanaigh dhúchais a fhágaint agus teacht le chéile go saoráideach ar aon leathanach amháin?

Tugtar comhfhoilsiú ar an dteicneolaíocht a chuireann a leithéid ar fáil agus tá méadaithe go mór ar an úsáid atáthar ag baint as. Aon uair anois a chíonn tú an cnaipe beag oráiste leis na tonnta ag eascairt ó phonc-fhoinse lárnach, is comhartha é sin go bhfuil fotha (feed) comhfhoilsithe curtha ar fáil ag an suíomh sin. Agus má tá, is féidir an fotha sin a chomhbhailiú la fothaí eile i gcomhbhailitheoir (aggregator).

Tá comhbhailitheoirí maithe ag na suíomhanna bloglines.com agus newsgator.com, Tabharfaidh siad treoir duit conas do leathanach sainiúil pearsanta féin a chur le chéile, le do rogha féin fothaí nuachta agus eolais. Tugann Microsoft an deis duit do leathanach pearsanta féin a dhéanamh ag live.com, agus tá ard-mholadh faighte le déanaí ag an leagan is déanaí den Google Reader.

Mura bhfuil an t-am agat don idirlíon – is é an comhbhailiú an réiteach. Ó - agus seo rud eile: uaireanta cuirtear comhaid fuaime agus físe isteach sna fothaí sin. Tugtar podchraoltóireacht air sin – ach sin scéal eile!

• Rogha Ceoil Phodslán na Seachtaine: Building Our Own Future le Howard Jones (PMN)
• Toradh an Chomórtais Phodchraoltóireachta. T-Líonraí ™ buaite ag:
• Pádraig Schaler
• Aonghus ó hAlmhain
• Iníon Ní Mhurchú
• (Déanaígí teagmháil liom, le bhúr dtoil, le bhúr gcuid seoltaí poist!)
• Sibhse atá ag an Oireachtas - bain sult as! Faraoir ní bheidh mé ann mar a bhíos ag súil leis.

An tseachtain seo chugainn: Mapaí

“Conas a deirtear an t-ainm sin atá ort?” Scairt ó mhuintir Podcasting.ie

• 087 2602205 in Éirinn.
• (201) 984 3419 i Meiriceá
• eolas@anlionra.com (MP3)

• 
• 10 mbliana, cothrom an lae inniu a chuaigh TG4 (Teilifís na Gaeilge) ar an aer, ar Oíche Shamhna 1996.
• Cuirim agallamh ar leas-cheannasaí an stáisiúin, Pádhraic Ó Ciardha.
• Tionscal na teilifíse Gaeilge agus an tionchar atá aige sin ar mheanma lucht na Gaeilge.
• Ag iarraidh béasa a mhúineadh do Hiúdaí!
• Neamhspleáchas TG4 ó RTÉ, agus ceist a mhaoinithe.
• “Tiocfaidh an lá, agus b’fhéidir gurb í an Ghaeilge an t-aon slat tomhais idirdhealaithe a bheás idir an stáisiún s’againne agus an chuid eile den domhain, agus b’fhéidir gur buntáiste mór dúinn é sin”
• Stráitéis idirlín TG4. “Tá an doras cúil sin iompaithe amach ina dhoras tosaigh eile”

Is minic a mhaítear nach ionann an borradh atá faoi chúrsaí teicneolaíochta i láthair na h-uaire agus an mire gan chiall a bhí ann sna blianta roimh phléascadh na “dot-coms�? in 2001.

Measadh go raibh an ceacht foghlamtha ó na laethanta sin. Cé go bhfuil borradh athuair faoi na comhlachtaí teicneolaíochta, táthar i bhfad níos cúramaí an turas seo.

Bhuel, bhíothas níos cúramaí! Ansin, coicíos ó shin, cheannaigh Google comhlacht dárb ainm YouTube ar $1.6 billiún.

‘Sea, dúras “billiún�?. 1600 milliún, mar a n-áirítear an focal sin de ghnáth i Meiriceá.

Caithfidh gur rud éigin ar leith é an YouTube seo, más ea. Bhfuil ‘fhios agat? Sílim gurb ea!

Líonra sóisialta atá in YouTube. Is féidir cúntas a oscailt. Is féidir cáirdeas a bhronnadh ar úsáideoirí eile. Is féidir teachtaireachtaí a scríobh lena chéile.

Le blaganna, cuireann tú téacs ar do shuíomh. Le Flickr, cuireann tú pictiúirí. Le MySpace, is féidir ceol a chur ar do leathanach. Le YouTube, is féidir leat físeáin a chur in aírde

Tá físeáin dá gcur in áirde ar YouTube ina mílte – agus tá na milliúin ag féachaint orthu. Is féidir leat do chuid físeanna amaitéaracha féin a dhéanamh, mar atá ar siúl ag roinnt mhaith daoine. Uaireanta tugtar videoblogs orthu seo. Tá samplaí maithe ag an usáiditheoir Happyslip ar YouTube, nó ag Irish Hermit, Gael i mBoston a chuireann a chuid físeanna ar shuíomh eile atá cosúil le YouTube, dailymotion.com.

Cuireadh an-shuim i sraith físeanna le úsáiditheoir darb ainm “lonelygirl15�? ar YouTube. Bhí an cuma orthu seo gur gnáth-eachtraí déagóra a bhí in gceist, ina n-insíodh cailín darb ainm Bree a cuid scéalta lena ceamara gréasán, agus í ag caint faoina tuismitheoirí, faoina cáirde agus faoi rud ar bith a bhí ar intinn aici.

Bhí eachtraí Bree taitneamhach suimiúil – ró-shuimiúil, mheas daoine áirithe! Ba léir go raibh scríobhnóireacht déanta, agus eagarthóireacht chumasach ar an bhfís féin. Níorbh fhada go raibh an fhírinne nochtaithe. Léiriúchán proifisiúnta a bhí in eachtraí “lonelygirl15�? le scriobhnóirí agus stiúrthóirí, agus ní raibh in Bree féin ach aisteoir ón Nua Shéalainn darb ainm Jessica Rose.

Is cósúil nach bhfuil lucht leanta Bree ró-bhuartha. Tá éileamh i gcónaí ar fhíseanna na sraithe, agus tá ualach físeanna ó úsáiditheoirí eile YouTube spreagtha in ómós do, agus in aithris ar an gcarachtaer!

Cuid mhaith den t-ábhar atá ar YouTube, áfach, ní ábhar úr in aon chor é. Tá an-chaint faoi na h-ábhair faoi chóipcheart - giotaí ó scannáin agus ó chláracha teilfíse - a chuireann lucht leanta na gclár sin in áirde ar an suíomh. Tá buairt faoi cheist na gceart, agus faoin mbagairt dlí a d’fhéadfadh a bheith ann do YouTube dá bharr.

Ainneoinn sin cloistear go mbíonn rannóga margáiochta na gcomhlachtaí teilifíse ag soláthar míreanna do YouTube, cé go bhfuil rannóga dlí na gcomhlachtaí céanna ag éileamh go dtabharfaí anuas iad!

Chun a bheith fírinneach, tá rud éigin fíor-shuimiúil ar siúl le h-ath-úsáid ábhair físe ar YouTube. Lean na lipéadaí “friends�?, “ross�? agus “rachel�? go gchífidh tú an saothar - agus an paisean - atá curtha ag lucht leanta an chláir teilifíse úd ina bhfíseanna omóis do scéal na gcarachtaer seo.

Níl ann ach píosa siamsaíochta, dar ndóigh. Níl ann ach teilifís. Ach is teilifís de shaghas eile ar fad é YouTube, le rannpháirtíocht agus le h-idirghníomhácht nach bhfacthas riamh cheana. Bhfuil sé mí-shláintiúil? Cinnte, má théann tú thar fóir leis. Ach n’fheadarsa ach go bhfuil sé níos fearr ná a bheith caite ar an dtolg ag sú isteach a bhfuil curtha ar fáil duit, gan pháirt ar bith a ghlacadh san iarracht.

Beidh briseadh meántéarmach ar An Líonra Sóisialta Dé Luain seo chugainn, agus cuirfear tús le seachtain chraoltóireachta ar théamaí ar leith Dé Maírt, ar Oíche Shamhna, nuair a chraolfar eagrán speisialta mar chomóradh ar 10 mbliana TG4.

• Ná bímís ar an nglúin deireannach … (Aire: cainteoirí dúchasacha anseo! ) (Bhí dul amú orm sa phodchraoladh nuair a dúirt gurb é learnirish a chuir an ceann seo suas - ní h-ea ach jamesnp.)
• Rogha Ceoil Phodchraolta na Seachtaine: Turn Me On le Nina Simone (MySpace)
• (An ceann seo 14:38 ar fhaid - Tá Nina ábhairín fadálach!)

• 087 2602205 in Éirinn
• (201) 984 3419 i Meiriceá
• eolas@anlionra.com (MP3)

]]> http://www.anlionra.com/2006/10/25/lionra-53-flickr-ii/feed/ no Cuid II den agallamh le Eoin Ó Conchúir faoi Flickr Ceol Podslán: Space Rocks Keep Falling On My Head le Away With The Fairys Guth an Phobail: Tógáil Sciobóil le Aonghus Ó hAlmhain Fos ag iarraidh bhúr mblúiríní fuaime: 087 2602205 in Éirinn (201) 984 34Conn O Muineachain Cuid II den agallamh le Eoin Ó Conchúir faoi Flickr Ceol Podslán: Space Rocks Keep Falling On My Head le Away With The Fairys Guth an Phobail: Tógáil Sciobóil le Aonghus Ó hAlmhain Fos ag iarraidh bhúr mblúiríní fuaime: 087 2602205 in Éirinn (201) 984 3419 i Meiriceá eolas@anlionra.com (MP3) ireland,irish,language,gael,gaeilge,gaelic,lionra,soisialta,social,network,networking,eirehttp://www.anlionra.com/2006/10/25/lionra-53-flickr-ii/http://anlionra.com/mp3/lionra-2006-10-25.mp3 http://feedproxy.google.com/~r/anlionra/~3/behyUQMdsyk/ http://www.anlionra.com/2006/10/24/lionra-52-flickr/#comments Mon, 23 Oct 2006 23:05:02 +0000 eolas@anlionra.com (Conn O Muineachain) irishblogs gaeilge podchraoladh anlionra seachtain05 http://www.anlionra.com/2006/10/24/lionra-52-flickr/

Tá camchuairt mearaí tugtha againn an tseachtain seo ar an gclár - thart ar shaol na podhraoltóireachta! Ní h-é go rabhamar ag iarradh scoth na bpodchraoltaí a thaispeáint daoibh – ach léargas a thabhairt ar an éagsúlacht mhór atá ar fáil.

D’fhéadfaí a rá, fiú, nach bhfuil aon bhaint ag focail cosúil le “scoth�? i gcás na podchraoltoireachta. Tá rath agus éileamh ar phodchraoltaí nach sásódh caighdeáin na gnáth-chraoltóireachta ar thonnta raidio. Agus, chomh fada is atá an caighdeán fuaime réasúnta, ní ar na luachanna léirithe a mheastar na podchraoltaí ach ar an an bhfreastal a dheineann siad ar ábhar suime a lucht éisteachta.

Cé go bhfuil podchraoltaí ginearálta ann ag plé le h-ábhair ghinearálta, de ghnáth deineann na gnáthmheáin raidio agus teilifíse jab níos fearr le mórscéalta an lae. Ach ‘sé buntáiste mór na bpodchraoltaí ná gur féidir leo díriú go speisialta ar na mionscéalta agus ar an mionlach a bhfuil suim acu iontu.

Is minic a tugtar “narrowcasting�? ar seo: rogha leathan ábhar foilsithe, gach ceann acu ag freastal ar phobal beag dílis.

Cuirim i gcás: pobal na gcluichí ríomhaireachta. Ainneoinn an dúil sa teicneolaíocht atá agam féin – fanaim glan amach ó chluichí ríomhaireachta. Tá eagla orm go súfaí isteach i bpoll meilte ama eile mé! (Tá an phodchraoltóireacht olc a dóthain!)

Ach is caitheamh aimsire taitneamhach iad na cluichí ríomhaireachta, agus gréasán beoga sóisialta chomh maith! Tugann fóirne “gamers�? aghaidh ar a chéile go rialta i gcomhraicí idirlín. Ach, le cabhair an leathanbhanda, ní gá a bheith in aon seomra - ná fiú in aon tír – le do chomh-imreoirí, bíodh siad ar aon fhoireann leat – nó i do choinne!

Is ar éigin a d’aithnódh ár sinsear gur pobal atá i gceist anseo – ach má éistíonn tú leis an gclár podchraolta N-Europe, i gcomhair úsáiditheoirí Nintendo san Eoraip, ritheann sé leat go bhfuil tú ag éisteacht le raidio pobail! Cuireann foireann imreoirí óga as Éire, an Bhreatain, agus tíortha eile san Eoraip an clár i láthair, ag usáid fóin idirlín (Skype) chun comhrá.

Sin é an bua is mó atá ag an bpodchraoltóireacht: is féidir le aon duine é a dhéanamh. Ghnóthaigh Dawn & Drew, lánún óg pósta i Wisconsin Mheiriceá, na mílte éisteoir dá gclár magúil gligínteachta agus gan acu ach ríomhaire glúine agus micreafón a cheannaíodar ar $20. An bhfuil rud éigin le rá agatsa? An bhfuil ceisteanna le cur agat? Ní gá tarchuradóirí chun do ghlór a chraoladh. Ní gá stiúidíó costasach. Agus ní gá duit cead a iarraidh. An duine fásta tú? Is leatsa an t-idirlíon más ea. Abair leat!

Ag caint le Séamas Ó Neachtain an tseachtain seo, ó phodchraoladh Chumann Carad na Gaeilge, ghuíomar nára fada go mbeidh na scórtha podchraoltaí Gaeilge ann agus na mílte éisteoir acu. Measaim go bhfuil siad ag teacht – leithéidí Patrick Schaler mac léinn meánscoile ó Bhaile �?tha Cliath. Chuir sé tús lena phodchraoladh an mhí seo chaite agus tá rún aige agallaimh a chur a Hector agus ar Enda Kenny TD!

Seo cuireadh daoibh! An bhfuil cumas taifeadta fuaime agat? Seol do MP3 Gaeilge chugam ag eolas@anlionra.com, go gcuirfeadsa “ar an aer�? tú! Nó glaoigh ar an líne glórphoist: (087) 2602205 in Éirinn, (201) 984 3419 i Meiriceá.

Nó tar chun cainte liom ag Oireachtas na Gaeilge. Beidh An Líonra Sóisialta ag triall ar chathair Dhoire i gceann coicíse do mhór-thionól na Gaeilge. Má tá tusa ag dul ann, bí cinnte go mbeidh tú gléasta i gceart, agus T-Léine álainn oifigiúil An Líonra Sóisialta ar do cholainn fíor-ghaelach. Beidh siad seo ar díol go luath ar an suíomh againn, anlionra.com (Athshonrú: tá siad ar fáil anois!), nó d’fhéadfá ceann a bhuachaint i gcomórtas na seachtaine seo chugainn ar an gclár. Tugaígí cluas le podchraoladh an lae inniu!

• Rogha Ceoil Phodchraolta na Seachtaine: Runaway le The Adam Woodall Band

Comórtas Podchraoltóireachta!

• 3 x T-Líonra(TM) le buachaint!
• Dein 2 nóimeád fuaime a thaifeadadh ar do rogha ábhar.
• Seol an MP3 isteach chugainn ag eolas@anlionra.com
  nó
• Glaoigh ar an uimhir glórphoist agus scaoil amach é!
• 087 2602205 in Éirinn
• (201) 984 3419 i Meiriceá

• iTunes
• Odeo
• Podshow agus an Gréasán Podslán (agus Brother Love!)
• Yahoo! Podcasts

Táímíd sa chairt ar iTunes! Dá mhó duine a ghlacann síntús leis An Líonra Sóisialta in iTunes, ’sea is airde a raghaimíd! Ma úsáideann tú iTunes, d’fhéadfá cuidiú linn.

• Daily Source Code
• Bluegrass Preservation Society
• Irish Internet Association
• The Overnightscape
• Podleaders
• Eleanor McEvoy
• Samantha Murphy
• The Last Word
• French Podcasting
• TWiT (This Week in Tech)
  
• Senator Joe O’Toole
• Bands Under The Radar
• The Gillmor Gang
• Podcasting.ie ó Tiobrad �?rann

• Turloch i gCalifornia
• Séamus Ó Neachtain i Nua Eabhrach
• Clíona Ní Shúilleabháin i mBaile �?tha Cliath

• In Éirinn: (087) 2602205
• I Meiriceá: (201) 984 3419
• Skype: imeallach

Chaitheamar súil ar chúrsaí ceoil an tseachtain seo ar An Líonra Sóisialta.

D’inis Gloria Estefan dúinn gur theip ar na mórchomhlachtaí ceoil freastal ar mhianta an phobail agus deiseanna an idirlín a thapú chun rogha a thabhairt dá gcustamaeirí.

Má dheineann tú téip nó dlúthdhiosca le do rogha amhrán, agus má bhronnann tú ar do chara é, tá tú ag briseadh an dlí. Má dheineann tú píosa cainte a thaifeadadh in éineacht leis an gceol, agus má chuireann tú ar an idirlíon é chun gur féidir le h-aon duine é a íoslódáil, ansin is podchraoltóir tú! ‘Sea agus tá tú fós ag briseadh an dlí!

Níl sa phodchraoltóireacht más ea ach cóipeáil agus dáileadh fuaime, de ghnáth gan aon srianta cóipeála DRM (Digital Rights Management). Agus sáraíonn sé an dlí sa chás go bhfuil ábhar faoi chóipcheart i measc na bhfuaimeanna atá dá gcóipeáil.

Mura bhfuil réiteach simplí ar an bhfadhb seo, tá bealach timpeall uirthi! Sin é an ceol “podslán�?. Ciallaíonn “podslán�? go bhfuil cead speisialta tugtha ag úinéir an cheoil gur féidir é a chasadh ar phodchraoladh. Agus má tá leisce ar shean-fhondúirí an tionscail a gcuid maoine a cheadú sa tslí seo, ní mar sin don tslua óg neamhspleách atá ag teacht sna sála orthu! Gan chonarthaí ceoil, gan tionchar ar liostaí seinnte na mór-stáisiún raidio, ach tá siad gach pioc chomh súáilceach céanna leis na h-ainmneacha móra.

Éist le Leona Daly, nó le Lorraine O’Reilly. Níos fearr fós, féach ar na físeáin atá curtha in áirde acusan ar YouTube.com (Leona, Lorraine). Féach an léiriú atá déanta ar We Know You’re From Croydon le Joan Coffey. Airigh an cumas agus an ealaíon ag Sarah Packiam, ina h-aonar, le glór, giotar agus físcheamara, agus i rac-cheol álainn Samantha Murphy, gan aici siúd ach na h-úirlisí céanna, ag déanamh ceolchoirm ghlórach in halla a tí!

Dála an scéil, is í Samantha an t-aon duine sa liosta sin nach Éireannach í (cé go bhfuil sí bródúil mar sin féin as an sinsear a thug an sloinne sin di).

Ní h-aithníonn tú na h-ainmneacha sin? Ní chloisfidh tú ar an raidio iad – go fóill!

Ach chífidh tú ar MySpace iad, agus cloisfidh tú ar phodchraoltaí iad – cosúil leis an Spudshow, an podchraoladh “beagnach laethúil�? i nGaeilge a chuireann ceoltóirí neamhspleácha mná na hÉireann inár láthair.

Tá na mór-chomhlachtaí ceoil tagtha go sotalach chuig cóisir an idirlín, agus a gcuid earraí ar fáil (le srianta áirithe) in áiteanna ar nós siopa ceoil iTunes. Ach féach go bhfuil cuid mhaith ceoltóirí neamhspleácha sa tsiopa sin chomh maith. Tá siad ag díol a gcuid amhrán tríd iTunes agus CDBaby.com, agus ag cothú lucht leanúna dóibh féin le MySpace, leis an nGréasán Podslán agus le downloadmusic.ie. An bhfuil deireadh ré na gcomhlacht mór ann?

Tá an pholaitíocht ina mór-scéal i mblaganna na hÉireann an tseachtain seo, tar éis gur reachtáladh comhdháil ar an ábhar “Blagadóireacht an Toghcháin�? i mBaile �?tha Cliath Dé Sathairn. Tá tuilleadh eolais ar irishelection.com, agus taifeadtaí ar dhíospóireachtaí an lae ar podcasting.ie.

Beidh tuilleadh tráchta ar na h-ábhair seo againn ar An Líonra Sóisialta. Díreoimíd go speisialta ar chúrsaí poliatíochta i mí na Samhna, agus pléifear cúrsaí físe agus grianghrafadóireachta i gceann coicíse. Agus más suim leat a thuilleadh a fhoghlaim faoin bpodchraoltóireacht, bígí linn an tseachtain seo chugainn!

Ar deireadh thiar, agus mé ag caint ar an gceol podslán, dúirt cheana go bhfuil roinnt cheoltóirí cáiliúla tar éis samplaí dá gcuid ceoil a scaoileadh le ceadúnas podslán. Uaireanta áfach, bíonn fadhb acu sin a dhéanamh mar, cé gur leo an t-amhrán, bíonn an taifead féin i seilbh chomhlacht ceoil. Tá réiteach simplí air sin: an ceol a ath-thaifeadadh, go minic ag ceolchoirm beo. Sin é ata deánta i gcás Rogha Ceoil Phodchraolta na seachtaine seo againn: Copperhead Road le Steve Earle.

• downloadmusic.ie
• MySpace
• music.podshow.com (An Gréasán Podslán)

• Comhrá le Una O’Boyle. An ceoltóir agus a suíomh Myspace.

• Tá leathanach MySpace againne anois! myspace.com/anlionra
• Tá moill ar an Nuachtlitir, faraoir. Tá súil agam go mbeidh sí seolta inniu.

• Tá Wiki againn! wiki.anlionra.com (Mínéofar a thuilleadh faoi seo i gceann cúpla seachtainí - ach má tá taithí agat ar wikí-onna cheana, away leat!)
• Mar thús leis an wiki: Téacschaint na Gaeilge

• Sorcha Nic Sheoin (cóip den Táin)
• Pádraig de Búrca, Baile �?tha Cliath (cóip den Teachtaire)
• Mark Bodah, Holyoke, Mass., USA (cóip den Tóraíocht)
• Kelly S. Doherty, Chicago, Ill, USA (cóip den Sclábhaí)

Shílfeadh éinne go bhfuil mo dhóthain cúram orm. Beirt chlainne agus postanna lán-aimseartha agam féin agus ag bean an tí seo. Sin é mar atá ag mórán daoine sa lá tá inniu ann, dár ndóigh, ach tá post lán-aimseartha eile agam chomh maith: An Líonra Sóisialta.

Tá cleasanna agus straitéisí éagsúla agam chuige seo, mar shampla: ní chodlaím. Ach is é an rud is mó a chuidíonn liom ná an “oifig so-ghluaiste�?.

Nílim chomh so-ghluaiste agus ar mhaith liom a bheith: tá córas stiúidíó agam do An Líonra Sóisialta. Ach tá cláracha déanta agam go h-iomlán ón mbóthar: taifeadadh, eagarthóireacht, uaslódáil agus foilsiú. Agus is cuma sa stiúidíó nó ar an mbóthar mé: braithim go mór ar an bhfón póca.

Bhíos in oifig an dochtúra le mo mhac Dé Céadaoin nuair a tháinig an bíp-bíp ar an bhfón. “Sin é an saoiste ag fiafraí cá bhfuil tú!�? arsa an dochtúir agus é ag gáire. Ach ní h-amhlaidh a bhí, ach scata teachtaireachtaí téacs ag insint dom go raibh daltaí Choláistí Eoin agus �?osagáin i mBaile �?tha Cliath ag scríobh tráchtaireachtaí ar AnLionra.Com!

Tugtar an bedouineachas ar seo – agus tuairiscíonn Om Malik go bhfuil sé ina chloch choirnéil ag cuid de chomhlachtaí úra Silicon Valley. D’fhág an Gael-Mheiriceánach Niall Kennedy a phost le Microsoft le déanaí chun dul i mbun oibre dó féin. Níl d’oifig aige ach ríomhaire glúine – agus oibríonn sé sa bhaile nó i gcaiféanna, nó in áit ar bith a oireann dó féin. Pléitear an bedouineachas agus ábhair eile sa phodchraoladh a dheineann siad le chéile: Om and Niall Podsessions.

Dár ndóigh, ní h-aon iontas an méid seo don aos óg. Éist leis an agallamh ar AnLionra.Com a dheineas le Breandán Ó hÉamhaigh, atá in a mhac léinn in Olscoil Luimní. Tá a charr ag Breandán, a fhón póca agus a ríomhaire glúine – agus leis na h-úirlisí sin tá sé in ann feidhmiú in áit ar bith.

D’fhéadfadh Breandán tuilleadh faoiseamh intinne a bheith aige mura mbeadh sé ag brath chomh mór ar na gúirléidí sin amháin. Is é an cúltacú príomh-riail an tsaoil siúil. Is féidir dlúthdhioscaí a dhéanamh le cóipeanna de chomhaid riachtanacha ach caithfidh tú cuimhneamh ar iad a bhreith leat. Nó is féidir úsáid a bhaint as “scamall�? an idirlín, agus cúltaca a dheánamh ar sheirbhís stórála cosúil le box.net.

Is é box.net atá in úsáid againn féin inár n-oifig fíorúil. Fuair Fiona Ní Chéirín post lán-aimseartha le RTÉ i gCorcaigh, ach táimíd fós in ann comhoibriú ar An Líonra Sóisialta. Bainimíd úsáid as téacsanna, ríomh-phost agus glaonna gutháin, agus tá an t-idirlíon féin ina bhínse oibre againn agus sinn ag aistriú na gcomhad mór fuaime eadrainn.

Tugann an iris Wired.com an sainmhíniú seo ar an mbedouineachas mar straítéis ghnó: “Fáil réidh le sóchmhainní uile ghnólachta ach amháin na cinn atá riachtanach: na fostaithe agus na ceangailtí cumarsáide eatarthu.�?

‘Siad na “ceangailtí cumarsáide�? mar sin atá tabhachtach. Agus tá costas na cumarsáide so-ghluaiste ina cheist mhór. Tuairiscítear ar podcasting.ie gur beag an t-éileamh atá ar theachtaireachtaí pictiúir, nó MMS. Tá siad costasach, ag brath ar mhéid an phictiúir, agus ní oibríonn sé i gcónaí idir fóin agus idir líonraí éagsúla.

Is féidir “plean�? ar chostas áirithe a cheannach do sheirbhísí 3G, agus do ábhar ar leith a roghnaíonn na comhlachtaí fón a chur ar fáil ar chostas seasta, ach is féidir le cumarsáid ar an ngáth-idirlíon a bheith an-daor le fón póca.

Is féidir cárta ceangail speisialta a cheannnach anois dod ríomhaire glúine a thabharfaidh ceangal idirlín duit trí chóras na bhfón póca ar chostas seasta, thart ar 50 euro. Agus má mheasann tú an ríomhaire glúine a bheith ró-throm duit, tabhair amach an SIM as an gcárta ríomhaire agus cuir isteach i bhfón póca é!

• Rogha Ceoil Phodchraolta na Seachtaine: Cornphíopa na Síog le Séamus Ennis, le caoinchead na bhfoilisitheoirí Gael Linn.
• Tagann sé ón albam atá ath-eisithe ag Gael-Linn: Séamus Ennis: Ceol Scéalta agus Amhráin.
• Agus, buíochas le Gael Linn arís, tá 3 chóip den dlúthdhiosca le buachaint i gcomórtas na seachtaine seo chugainn.
• Freagair an cheist - cár rugadh Séamus Ennis (Leid: cá bhfios nach bhfaigheadh sibh an freagra ar gael-linn.ie?)
• �?bhar na seachtaine seo chugainn: An Ceol.

My Odeo Channel (odeo/b546c51233cde230)

• 
• Tuairiscíonn Fiona Ní Chéirín ar na roghanna fón póca atá ar fáil agus ar an úsáid a bhaintear astu.
• Ceol Podslán: Wake Up le The Living End (gréasán podslán).
• Mír Nua: Léarscáil an Líonra! (’Sea, Frappr!)

• Agallamh le Féilim Borland ó Na Gaeil Óga.
• Ceol Podslán: Drive Away le Matthew Ebel (greasán podslán).
• Téacschaint - “leet” na Gaeilge. Táimíd ag lorg samplaí! Seol isteach iad: eolas@anlionra.com. Nó cuir téacs chugam: +353 87 2602205. Nó glaoigh ar an uimhir sin! Nó glaoigh ar +1 201 984 3419!

• Sliocht as podchraoladh laidine a mhol James Bland dúinn (más fíor an t-ainm?!)
• Scairt amach do Gary, Mark, Kay.
• Tagairt do phodchraoladh Chumann Carad na Gaeilge.
• Tá nuachtlitir An Líonra Sóisialta á sheoladh inniu! Cuir ríomhphost go dtí eolas@anlionra.com má theastaíonn cóip uait.

• Fág teachtaireacht ar an suíomh seo! Is féidir “tráchtaireacht” a fhágaint ag deireadh gach míre.
• Glaoigh orainn, nó seol téacs! 087 2602205

• Cóip amháin des na 4 úrscéal grafach atá foilsitihe ag Cló Mháigh Eo.
• “Cén t-ainm a bhí ar Chúchulainn ar dtús?”
• Freagraí go dtí eolas@anlionra.com nó 087 2602205.
• Spriocdháta: 6ú Deireadh Fómhair.

Tá sé ar an raidio! Tá sé ar an idirlíon! Tá sé thart timpeall ort! Tá sé i do phóca!Tá An Líonra Sóisialta “ar an aer�?! Seoladh é Dé Luain, agus tá an colún seo mar chuid den gcúigiú clár sa tsraith.Chaitheamar súil ar fhiniméin na blagadóireachta an tseachtain seo agus ar na líonraí sóisialta cosuil le Bebo.Chuireamar féin cos sa tsruth áirithe sin: tá leathanach Bebo seolta againn ag anlionra.bebo.com. Níor thóg sé ach cúpla nóiméad é a chur le chéile, agus taobh istigh do chupla lá bhíomar ag bailiú ga gcarad! Tá na Gaeilgeoirí óga go tréan ar Bebo, ag Gaeilgeoireacht gan náire agus ag dul i bhfeidhm ar a gcomrádaithe.

Ní h-aon iontas gurb é Bebo céad-rogha an aois óig. Tá leathanach Bebo ag breis agus 80% de dhaltaí meánscoile na tíre. Deintear gach iarracht an “teicniúlacht�? a sheachaint ar an suíomh. Agus tá sainmhíniú an-leathan acu ar cad is “teciniúlacht�? ann: “Need instructions on how to Copy and Paste? Click here>>�?.

Ní miste é a rá arís: ní foláir smaoineamh i gcónaí sara bhfoilsíonn tú aon eolas pearsanta ar an idirlíon. Ach is cosúil go mbraitheann daoine óga sábhalta, don chuid is mó ar shuíomhanna cosúil le Bebo. Is féidir claíocha a thógaint, agus codanna ded’ shuíomh a cheilt ar éinne ach amháin do cháirde. Agus tá comhairle mhaith ag lucht Bebo ar chúrsaí sábhaltachta ag bebo.com/SafetyTips.jsp.

Mar a dúramar an tseachtain seo ar an gclár, níl aon eagarthóir ar an idirlíon – agus níl aon chinsireacht ann ach oiread. Agus nuair atá rud éigin foilsithe, ní féidir é a tharrac siar. Bhí blaganna na hÉireann ar lasadh an tseachtain seo le trácht ar an bpearsa cáiliúil Éireannach a d’fhág glórphost nimhneach graosta ar fhón a fear chéile atá scartha léi.

Is féidir féachaint ar bhlaganna ar shlí, mar “Bebo Fásta Suas�?. Níl an bhéim chéanna ar cháirde a ainmniú agus ar bheannachtaí a sheoladh eatarthu. Mar a mhíníonn Hilary Mhic Shuibhne an scéal, foilsíonn sí ar mhaithe léi féin, gan chuimhneamh ar an lucht léite, ach tagann siadsan mar sin féin: daoine ar suim leo na h-ábhair chéanna.

Is blag pearsanta é blag Hilary: caitheamh aimsire di féin, agus tacaíocht dos na daltaí lena múineann sí an Ghaeilge (daltai.com). Ach ní h-iad an caitheamh aimsire, ná an gné sóisialta, bun agus barr na mbuntáistí atá ag an mblagadóireacht. Sonraíonn onstartups.com na fáthanna gur chóir do ghnólachtaí úra blagáil: chun comh-bhunaitheoirí eile a aimsiú; chun fostaithe a aimsiú; chun custamaeirí a aimsiú; chun aischothú a fháil agus chun infheisteóirí a aimsiú.

Athchoimríonn scoth-bhlagadóir gnó na hÉireann, James Corbett, an liosta sin thuas in aon fhocal amháin: “líonrú�?. “I blog to network�?, a deir sé, a rá go bhfuair sé cuireadh chun dinnéir ó fhear i mBoston tar éis gur scriobh sé ar a bhlag go raibh sé chun cuairt a thabhairt ar an gcathair sin.

Sin é an líonrú atá faoi chaibidil againn ar An Líonra Soisialta. Ach cad é an “tá sé i do phóca�? seo agam?

Bhuel, tá! Cuir do lámh i do phóca agus tarraing amach d’fhón. Feách ar liosta na n-uimhreacha guthán atá stóráltha agat ann. Sin é do “Líonra Sóisialta�?. Gaolta, cáirde, siopaí, scoileanna, gnólachtaí – gach aon cheann acu ar fáil agat, ar iompú do bhoise! Sin é an Líonra Sóisialta So-ghluaiste, agus is é a bheidh ar chlár na seachtaine seo chugainn againn, ar an raidio, agus ar AnLionra.Com.

• Rogha Ceoil Phodchraolta na Seachtaine: Yeah Yeah (Stomp the Bleachers) le Wylde Bunch (myspace.com/wyldebunch)

Comórtas na Seachtaine

Tá cóip amháin le bronnadh againn de gach leabhar i sraith na n-úrscéal ghrafach le Cló Mhaigh Eo.

• An Táin
• An Tóraíocht
• An Sclábhaí
• An Teachtaire

Cuir freagra na ceiste seo chugainn: Cén sean-ainm a bhí ar Chúchulainn sara fuair sé an t-ainm ‘Cúchulainn’?

• eolas@anlionra.com
• nó cuir téacs go dtí 087 2602205

�?bhar na seachtaine seo chugainn: Fóin Phóca.

Tuairisc le Fiona Ní Chéirín

• Blogger.com (blogspot.com)
• Wordpress.com
• Journals.ie
• Irishblogs.ie
• Myspace
• Bebo
• Livejournal