Y.ARSLAN ÇİNAR » DEĞİŞİM

| Gülüp Geçiyorum Artık Herşeye

2012-02-09T14:03:00.000+02:00

misal;
şimdi uykudan uyanmışsın ,
daha gözlerin açılmadan aklına ilk o geliyor...

sonra pencereden dışarı bakıyorsun,
kar yağıyor şehrin üstüne usul usul

kümülüs bulutları yavaşça akıp geçiyor binaların üstünden

aklım; firari bir güvercin gibi emanet edilmiş sana
dilimdeyse avutulmamış düşlerin yitik heyecanları tedirgin

bakma böyle sakin durduğuma,
alnımdaki her bir çizgi, anlam yüklü olabildiğine,

... gülüp geçiyorum artık herşeye
ne sevda dem tutuyor yüreğimin telvesinde
ne kavgalarda uslanmayı biliyor şah damarımın gerginliği

bir yudum kahve ile gelen sigara hızır gibi imdadına yetişiyor
biri damarlara serum niyetine,
diğeriyse geride kalan herşeyin üstünü örtüyor,
hele de paslı hatıraların en giriftar yerlerini...

... işte birgünde böyle geçti cancağızım ömrümüzden,

işte birazda böyle eksildik hayattan,
neticeye varamadan,
haticeye sövemeden,

yaşıyoruz işte
yaşamak denirse bu menem şehirde...

Balıkesir'de askerliğimi yaparken not defterime karaladığım bir şiir dostlarla paylaşmak istedim.

Edremit - 16 Şubat 2009

| Hiç mi? Yolunda Gitmez Birşeyler. Bizim Şu Memlekette...

2012-02-08T15:15:00.001+02:00

Baya zaman oldu birşeyler üstüne yazmalayı.

Kafam boş değil şu aralar. Yazmak için pek vaktim yok.

Siyaset üzerine yazayım dedim. Dindarlık polemiği bayadır dillere pelesenk oldu malim. Herkes dindar kesildi başımıza önünüze gelen herkes konuşuyor. Şahsi olarak üzerine konuşmaya veya yazmaya değer görmüyorum. Çünkü; Allah ile kul arasına kimse girmemeli. Hem girip de ne yapacaklar ;) Bunu da pek anlamış değilim. Komisyon mu? alacaklar olan görüşmelerde ;)

Size şu ara okuduğum kitap üzerinden birşeyler söylemem faydalı olacaktır. Kartal İlçe Halk Kütüphanesi'ne bir süredir üyeyim. Kütüphane'nin raflarında her konuya ilişkin çeşitli kitaplar mevcut. Üye olup ücretsiz şekilde faydalanabiliyorsunuz. Kütüphane de gezinirken Malcolm X diye bir şahsiyetin otobiyografisini anlatan bir kitap rast geldi. Alıp elimde biraz evirip çevirdikten sonra kitabı alıp eve götürdüm. Sonra büyük bölümünü de okudum. Ne demek bu adam diye?

Açıkcası son zamanlarda okuduğum en vurucu kitaplardan biri oldu Malcolm X'in hayatı. 42 yıllık yaşantısına birçok şey sığdırmış. Okuldan sonra en iyi öğretici kurum hapishanelerdir gibi enteresan cümlelere yer vermiş konuşmalarında. Tavsiyem gereksiz bir sürü politik kitap okumak yerine bu gibi şahsiyetlerin otobiyografik romanlarını okumak daha faydalı olduğu kanaatindeyim.

Gazetelere bakıyorum ara ara. Hep aynı haberler. Can sıkıntısı oluşturabilecek bir yığın cinayet, ölümlü kaza, iç karartıcı haberler silsilesi. Hiç mi? güzel bir şey olmaz bu memlekette. Olur olur da. Pek fazla önemsemezler. Vaziyet bunu işaret ediyor.

Hergün biri ölüyor.Mahşetlerde bir iki gün yer aldıktan sonra başka biri onun yerini alıyor. Televizyon kanalları evlilik programları ve dizilerle dolu. Hayatımız ekranlardan yönlendirilen bir hal almaya başladık.

/
Alayına yazılacak çok şey varda. Kendimizi yormaya değmez.

Arada olursa bende çiziktirmeye devam edeceğim köşemde.

Bakalım günler ne getirecek bizlere ve neler götürecek yaşanan olaylar ömrümüzden...

| Vurulduk Ey Halkım, Unutma Bizi!

2012-01-24T10:48:00.000+02:00

1942 - 1993

"KİMİ ÖLÜLER BİZE NE KADAR YAKIN

YAŞAYANLARIN BİR ÇOĞU DA NE KADAR ÖLÜ..."

| Bizi Tutsak Eden Şey Nedir?

2012-01-10T14:37:00.003+02:00

Asya'da maymun yakalamak için kullanılan bir çeşit tuzak vardır. Bir Hindistan cevizi oyulur ve iple bir ağaca veya yerdeki bir kazığa bağlanır. Hindistan cevizinin altına ince bir yarık açılır ve oradan içine tatlı bir yiyecek konur. Bu yarık sadece maymunun elini açıkken sokacağı büyüklüktedir. Yumruk yaptığında elini dışarı çıkaramaz.

Maymun tatlının kokusunu alır, yiyeceği yakalamak için elini içeri uzatır ama yiyecek elindeyken elini dışarı çıkarması olanaksızdır. Sıkıca yumruk yapılmış el, bu yarıktan dışarı çıkamaz. Avcılar geldiğinde maymun çılgına döner ama kaçamaz.

Aslında bu maymunu tutsak eden hiçbirşey yoktur. Onu sadece kendi bağımlılığının gücü tutsak etmiştir. Yapması gereken tek şey elini açıp yiyeceği bırakmaktır. Ama zihninde açgözlülüğü o kadar güçlüdür ki bu tuzaktan kurtulan maymun çok nadir görülür.

Bizleri de tuzağa düşüren ve orada kalmamıza neden olan şey; arzularımız ve zihnimizde onlara bağımlı oluşumuzdur. Tüm yapmamız gereken; elimizi açıp benliğimizi, bağımlı olduğumuz şeyleri serbest bırakmak ve dolayısıyla özgür olmaktır! Bu örnekle benzeştirirsek; ben, sahip olduğumuzu düşündüğümüz her şeyin bizim için birer tuzak olduğunu fark etmediğimizi düşünüyorum...

Güzel bir araştırma ve tespit olduğunu düşündüğümden okuyucu ile paylaşmak istedim. Umarım beğenmişsinizdir. Saygılar.

| Hayat'ımıza Hoş Geldin Kızım...

2011-12-27T16:36:00.001+02:00

Uzun zamandır bekliyorduk eşimle beraber bugünü ...

Bekleme sürecinde kızımla ilgili olarak kaleme aldığım Baba Oluyorum ile Bir Kızımız Olacak yazılarımı paylaşmıştım sizlerle.

Çok şükür bunca emek ve zahmetten sonra Allah çocuğumuzu sağlıklı olarak elimize almayı nasip etti. İlk çocuğumuz olması nedeni ile hastane önünde saatlerce bekledikten sonra 22 Aralık 2011/Perşembe günü saat 21:15'de o güzel haberi ebe hanım iletti bana.

Hayatımda ne diploma alırken, ne de askerden tezkere alırken bu kadar mutlu olduğumu hatırlamıyorum. Eşime bu durum için ayrıca teşekkür etmiştim. Yineliyorum teşekkürümü :)

Efendim babalık duygusu nasıl bir duygudur diye sorarsanız eğer. Daha tam olarak tadamadım. Lakin bence annelikten sonra en yüce hislerden biri olduğunu düşünüyorum.

Kızımızla ilgili uzun süren isim arayışından ve tartışmalardan sonra adına karar verdik. Mahsun Kırmızıgül'ün Hayat Devam Ediyor... dizisinden esinlenerek kızımızın adını 'Hayat' olmasına karar verdik.

Kızıma bir baba olarak ömrümün sonuna kadar yanında olacağıma söz veriyorum. Onun mutluluğu ile sevinip, üzüntülü zamanlarında ve özellikle şu aralar :) kaka yaptğında altını annesi ile beraber temizleyeceğime söz veriyorum.

Uzun uzun yazıp lafg kalabalığı yapmayı sevmiyorum. Tarihe bir not düşmek için yazıyorum. Kızım büyüdüğünde okumayı öğrendiğinde okur umuduyla.

İşin gırgırı bir tarafa hayat'ımıza hoş geldin kızım. Hayat'ımıza renk ve mutluluk kattın. Umarım senin hayat'ında ömrün boyunca istediğin gibi olur...

| Düzende Var Bir Düzensizlik...

2011-12-17T16:19:00.000+02:00

Televizyonları açıp dizileri izliyoruz. Verilen aslında bir reyting savaşı...

Seçimlerde sandık başına gidip oy kullanıyoruz. Yapılmaya çalışılan aslında bir çıkar savaşı...

Halk olarak dünle bugünü oturup kıyaslıyoruz. Aslında her geçen gün yeni bir yalanın parçası...

Düzende var bir düzensizlik arkadaşlar. Daha dün ülke çıkarları diye nutuk atanlar bugün ülkeyi parça parça satıyor. Bir Allah'ın kulu da çıkıp hesap sorduğu zaman. Aha bu da Ergenokon'cu denilip doğru Metris Cezaevine.

Yeni dizisi televizyona çıkacağını hevesle anlatan yönetmen istediği reytingi tutturduğu zaman köşeyi dönüyor. Sonra magazin gündeminde halkın gözünü boyamayan çalışan ünlülerin yaptıklakları. Dizisi yayından kalkan yönetmen, oyuncu ise; dizi tutmadığı için veryansın.

O kadar tezatlık var ki: hangi birini anlatsam. Hangisi üzerine konuşsam bilemiyorum. Daha dün Avrupa Birliği'ni Hristiyan Kulübü diye demagoji yaparak halkın gözünü boyayan siyasetçi bugün devletin bir numaralı koltuğunda oturuyor. Avrupa Birliği geleceğimizdir deyip dini konuları arka plana itiyor. Laiklik ilkesi ile alay edilir hale geldi. Öğrenciler çıkıp bu politikaları eleştirince gavura yapılmayan eziyet kendilerine uygulanıyor. (Amerikan askeri Adana / İncirlik'e geldiğinde ülkemizin geleceğini kuracak olan öğrencilere gösterilmeyen saygı onlara gösteriliyor.)

"Rezalet" kelimesinin tam karşılığını ararsanız. Dünyayı dolaşarak zahmete girmeyin lütfen. Çünkü: Türkiye Cumhuriyeti'nde rezalette, kepazelikte diz boyunu çoktan geçti.

Halkı galyana getirmek için yazmıyorum. Eğer bazı gerçekleri gençlerimiz araştırıp çoğunluğu görmüş olsaydı. Durmak yerine harekete geçmiş olsaydı. Zaten şuan yazmıyor olacaktım bu yazıyı.

Daha elimizden ne alınmalı. İşsizlik diz boyu. Hergün basında açıklanan rakamların çoğu gerçeği yansıtmıyor. Alım gücü düştüğü için halkın enflasyon yüzde 10'nun altına düştü diyor devlet büyüklerimiz. Halk geçinemiyor. Vatandaş çoluğuna çocuğuna gelecek kuramıyor. Hergün yüzlerce şirket iflas bayrağını çekiyor. Yabancı sermaye dedikleri şey gitgide kendine esir ediyor milletimizi ve toprakları.

Devlet politikaları uygulanırken insanlar tek tipleştirilmeye çalışılıyor. Bizim adamımız ya da öteki mantığı bütün partilerde egemen. En büyük yanlış da burada yapılıyor. Halka takım tutar gibi parti tutun deniyor. O kadar kolay değil bu işler maalesef. Mevzu bahis olan yarının çocuklarının geleceği...

Harekete geçmemiz için bayrağımızın direkten inmesini mi? bekleyeceğiz. Her yeni güne bir şehit haberiyle ciğerimiz yanarken oturup susacağız? Milletimiz bunu hak etmiyor. Eğer politikacılar görevini yerine getiremiyorsa görev halka düşüyor.

Gereken bir kıvılcım sadece. O günün de geleceğine eminim. Nasıl İzmir'de Hasan Tahsin, Menemen'de Asteğmen Kubilay çıktıysa, yine bir yiğit çıkıp dur diyecek düzene.

İşte o gün geldiğinde ben bir genç olarak üstüme düşen vazifeye hazır bekliyor olacağım. Umarım diğer genç kardeşlerimde üstüne düşeni yapar. Saygılar...

| Zor Zamanlarda Yaşamak

2011-11-26T22:52:00.001+02:00

Evdeyim. Akşam saatleri. Uyumaya çalışıyorum. Uyku tutmuyor gözlerim. Beynimin içinde uğultular. Kafamın içinde kelimeler birbirinden ayrılmış iki sevgili gibi.

Yatağımdan doğrulup salondaki televizyona yöneliyorum. Van'daki depreme ilişkin bir türkü organizasyonuna ilişkin bir program var yayında. Çeşitli sanatçılar sahneye çıkıp türkülerini, şarkılarını söylüyor. Sıra Cengiz Özkan'a geliyor. Sahneye çıkıp, türküsünü söylüyor. Türküsü bittikten sonra iki kelime söylüyor sadece: Yalnızız. Birlikte... Sonra ayrılıyor sahneden,

Sonra televizyonu kapatıp, pencere kenarına geçip, bir sigara yakıyorum. Şehir karşımda uykuda. Bense yarı dalgın karşısında...

Sabahın olacağını, yeni bir günün başlayacağı sıradan bir gece yarısını yaşıyorum yine.

Ülkemi düşünüyorum. Kafası çalışan zehir zemberek çocukların imkansızlıklar yüzünden okuyamaması takılıyor kafama. İstenen hayatı değilde, dayatılan hayatı yaşayan insanları düşünüyorum hemen sonrasında. Bunun gibi bir sürü düşünce anlık olarak gelip geçiyor kafamın içinden.

Zor zamanlarda yaşıyoruz. Ne olduğumuz yerde mutlu olabiliyoruz. Ne de gittiğimiz yerlerde huzur bulabiliyoruz. Eğer, neden bu haldeyiz derseniz. Türkiye, gerçek değerine: işlenemediği için ulaşamayan bir değerli taş gibi. En büyük nedenlerden biri bu bence.

Sonra bu düşünceler, biten sigaram gibi bitiyor birden.

Gidip dönüyorum uykumda kaldığım yere. Uyku unutturuyor her şeyi. Sabahla beraber her şey düzene girmiş gibi görünüyor.

Böylece devam ediyorum hayatıma kaldığım yerden... Diğer sıradan insanlar gibi yapıyorum sadece: yaşıyorum sadece...

Can Yücel'den ismini hatırlayamadığım bir şiirinin bir satırı takılıyor kafama uykum kaçtığında, diyor ki usta;
Bu kaçıncı ölmeyişimiz, bu kaçıncı diriliş hep beraber yeni doğan güne...

| Vicdanlarını Hangi Köşede Unuttular?

2011-11-06T17:12:00.000+02:00

Doğu'da bir köy. O köyde yaşayan küçük bir kız. O kız çocuğunun başına gelen, talihsiz, üzücü ve insan onurunu kıran çocuk istismarı. Kader mi? diyelim. Yoksa sadece mahkeme kararı ile kapatılmaya çalışılan ve hergün bir yenisi cereyan eden sıradan bir olay mı? sizce.

Çoğumuz N.C.'nin kaderinin ne kadar kötü olduğunu düşünüp, mahkeme kararına isyan ederek, sonucu değiştirmeyecek de olsa olay üzerine kişisel yorumlarımızı yaparız. Bir köşeye geçip tribünden izleriz akabinde gelişecek olan süreci.

Empati kurmaksa: aklımıza bile gelmez çoğumuzun. Çünkü: işimze gelmez. Mağdurun yerine kendimizi koymak.

Kimbilir o çocuk 26 kişi ile istemeyerek, içine çekildiği iğrençlikten belki de haberi olmadan bu insanlık dışı hareketlere maruz kaldı. Yaklaşık bir buçuk yık sürdü N.C.'nin başına gelenler. 13 yaşındaki bu kız çocuğuna bunu yapanları eleştirmek de fayda getirmiyor bizlere. Çünkü: onlar zaten insanlık dışiı bu hareketleriyle insan olmadıklarını ispatlamış oluyorlar. Fakat suç teşkil eden böyle bir olgu da sosyal devletin aradan uzun zaman geçmesine rağmen kamu vicdanını rahatlatacak bir karar vermemesi asıl sorunu teşkil ediyor.

Emin olun N.C. vakası bu tür olaylarda buzdağının görünen yüzü. N.C. gibi bu olaya maruz kalan ve ortaya çıkmayı bekleyen binlerce olay var Türkiye'de...

Cinsel istismara uğramış çocukların hayata bakışları diğer çocuklara oranla çok değişiyor. Cinsel istismara uğramış çocuklar, çaresizlik, öz güven eksikliği, suçluluk ve utangaçlık duygusuyla yaşamını sürdürmek zorunda kalıyor. İstismarın ortaya çıkmasıyla toplumdan eleştiri alan ve ailesi tarafından reddedilen çocuklar, istismarın etkilerini diğerlerine oranla daha ağır şekilde hissediyor.

İstismarın uzun süreli etkilerini hisseden çocukta cinsel duygular ve davranışlar normalden farklı yapı kazanabiliyor. Zedelenmiş cinsellik, ihanet duygusu, acizlik ve damgalanmak korkusunu yaşayan çocuklarda kendini “kötü” olarak algılama eğilimi ortaya çıkabiliyor. Bu durum ilerleyen dönemlerde çocukta geri dönülmez psikolojik hasarlara yol açabiliyor.

Başta bir insan olarak, sonrasında bir baba olarak: gazetelerde, televizyonlarda N.C.'nin küçük yaşta uğradığı bu cinsel saldırıdan çok, ülkünün temeli olan yargı olanlarının verdiği karar vicdanımı rahatsız etti. Kurduğum bu cümle de benimle hemfikir olan arkadaşlar eminim ki: vardır.

Bizler vatandaş olarak, içinde olmadığımız bir vaka da bile vicdanımızı rahat hissetmiyorken; acaba yetkililerin vicdanı rahat mı?

Emin olduğum, onlarında vicdanlarının rahat olmadığı...

Eğer öyleyse daha vahim bir soru var karşılarında: vicdanlarını hangi köşede unuttukları...

| Müjdat Gezen: - Ben Bir Aptalım!...

2011-10-08T20:52:00.000+03:00

İlk okuduğumda yazıyı: '- Helal olsun Müjdat abiye' demiştim. Bugün çoğu gazetenin yapamadığı açık yürekliliği yiğitçe, çekinmeden, gayet samimi şekilde dışa vurmayı başarmış. Ne demek istediğimi anlamak isteyenler gayet iyi anladı. Anlamak isteyenlere sözümse gözlerini açmadan (tamamen kapanmadan)

Sözün özü; büyük usta durumu gayet açık yazmış.Merak edenler için yazımın devamına ekledim.

Buyrun: aşağıda 'o' müthiş serzeniş...

Buna karar verdim. Çünkü akıllı biri olsam: AKP’nin yanında olduğumu, Recep Tayyip Erdoğan’dan başka büyük olmadığını ülkemde onikimilyondan fazla açlık sınırında insan bulunmadığını, üç milyon işsiz olmadığını, emekli ve işçilerin refah içinde olduğunu, yakında Avrupa Birliği’ne gireceğimizi, AKP hükümetinin muhteşem bir hükümet olduğunu söyleyip, istediğim kanalda en iyi parayla istediğim işi bulup, reklam filmlerinde boy göstererek, acayip para kazanır gül gibi geçinirdim.

Oysa ben bankadan kredi alabilmek için oturduğum evi ipotek ettirip, bu parayla okul yaptırıyorum ve AKP karşıtı olduğum için de tehditler alıyorum… Bana bakın satılmışlar… Bana bakın AKP uşakları ve popo yalayıcıları… Benim korumalarım yok, zırhlı arabalarım yok, silahım yok… Daha doğrusu ben böyle zannediyordum… Ama varmış. Bu ülkede gerçek Atatürkçü gençler varmış. Gerçek onurlu insanlar varmış.

Öğrencilerim dışında yürekli pek çok öğrenci varmış… Elli yıldır kimseyi kandırmadığımı, düşüncelerim uğruna hapis yattığımı ve tek çıkarımın onların çıkarı olduğunu bilen kitleler varmış. “Mış” demem haksızlık olur. Biliyordum. Ama bu denli atik davranacaklarını bilmiyordum… Aldığım riyasız telefonlar, fakslar, mailler satılmışları çok azınlıkta bıraktı…

Size başbakan sofrasında yemek yiyip “haklısınız efendim” diyen sanatçılar mı lazım?... Ben onlardan değilim. Size popo yalayıcı, suya sabuna dokunmayan “siz bilirsiniz efendim” diyen sanatçılar mı lazım? Ben onlardan değilim. Size korkak ürkek “aman parama dokunmayın” diyen sanatçılar mı lazım? Ben o değilim. Size muhalefet etmeyen, el etek öpen, “padişahım çok yaşa” diyen sanatçılar mı lazım? O ben değilim. Ben, kendini bildi bileli fikirlerini açıkça söylemekten korkmayan, dümdüz biriyim. Yaptıklarımı, söylediklerimi herkesin beğenmesini istemem. Neden bir hırsız, bir üçkağıtçı, bir yağcı, bir sahtekar benim yaptıklarımı beğenecekmiş?...

Herkesi mutlu etmek gibi bir niyetim hiç olmadı. Söylediklerimden mutlu olmayanlar dönüp kendilerine bakacaklar.

“Bu adam ne dedi de biz kızdık?” diyecekler… Ben yetmiş yıla yaklaşan ömrümü toplumuma verdim. Bundan mutlu olmayanlar kendilerine dönüp bakacaklar. “Bu adam neler yapmış, ben ne yapmışım?” diye kendilerini bir gözden geçirecekler.

Her türlü eleştiriye açık bir meslek yapıyorum. Beğenen de olacak beğenmeyen de. Ama, tehdit, küfür, hakaret odlumuydu, orada aynen sizin anladığınız dilden giderim. / Müjdat GEZEN

| Geçte Olsa Sonunda Adalet Yerini Buldu!

2011-10-06T20:45:00.000+03:00

Roman açılımında 'parasız eğitim pankartı' açtıkları için bir buçuk yıldır cezaevinde bulunan Ferhat Tüzer ve Berna Yılmaz yargılandıkları davada '19 al tutuklu' kaldıktan sonra beraat ettiler. Geçte olsa sonunda adalet yerini buldu.

''Roman Buluşması''nda pankart açtıkları için 19 aydır cezaevinde bulunan Ferhat Tüzer ile Berna Yılmaz isimli öğrenciler serbest bırakıldı.

Başbakan Recep Tayyip Erdoğan’ın “Roman açılımı” toplantısında “Parasız eğitim istiyoruz. Alacağız” yazılı pankart açan Ferhat Tüzer ile Berna Yılmaz isimli öğrenciler bugün hakim karşısındaydı.

İstanbul Adliyesi’nde görülen davanın bugünkü duruşmasında mahkeme, Ferhat Tüzer ile Berna Yılmaz’ı nihayet tahliye etti.

Öte yandan, adliye önünde toplanan CHP İstanbul İl Başkanlığı üyesi bir grup, ellerinde çeşitli dövizler taşıyarak ve çeşitli sloganlar atarak, Ferhat Tüzer ile Berna Yılmaz'ın tutuklanmasını eleştiren pankartlar açarak destek verdi.

Parasız eğitim isterken elindeki eğitimlerinden de olan, öğrenci kardeşlerimizin isteği çok muydu sizce. Bence değil. Bugün parası olan 'acam' kesim çocuklarını kolejlerde, özel okullarda, daha iyi okullarda - daha tecrübeli hocalarla eğitim görüyor. Halkın çocuğu ise; üniversiteyi okuyabilmek için her sene zam gelen harç parasını zor bir araya getiriyor. Bu büyük bir tezatlıktır. Herşeyden öte kepazeliktir.

Sistemdeki böylesine aşikar gerçeği haykıran genç kardeşlerimizle hapishaneler atılıp, suçları olmadığı halde 'BERAAT' edecekleri açık olan bir davada '19 ay' içerde kalıp, hem fişleniyor, hem okulları yarım bırakılıyor. Nedeni belli diğer gençlere 'gözdağı' vermek.

Yazık!... Ama içeride boş yere yatan genç kardeşlerimize değil sistemin böyle gitmesini görüp de... Elde imkanlar varken iyileştirmeyen bürokratlara....

| Marcin Jakubowski: Uygarlık için Açık Kaynaklı Projeler

2011-10-01T13:38:00.000+03:00

| 12 Eylül Müzesi Bugün Açılıyor...

2011-09-12T13:39:00.000+03:00

Darbenin 31. yılında Ankara'da 12 Eylül Utanç Müzesi sergisi bugün itibariyle açılıyor. Tamda acıların başladığı tarih olan 12 Eylül'de...

Çankaya Belediyesi Çağdaş Sanatlar Merkezi'ndeki sergiye hem o dönemin acılarını yaşamış tanıklardan hemde yeni kuşaklardan büyük ilgi vardı...

| Para Olmadan Yaşamak Mümkün mü?

2011-09-07T12:30:00.000+03:00

Para olmadan yaşamak mümkün mü? İşte dünya üzerinde birkaç insan bu sorunun cevabını bulabilmek için hayat tarzlarını tam anlamıyla değiştirip parasız yaşamayı seçti. Kimisi vahşi doğada hayatta kalmaya çalıştı, kimisi kendine bir baraka bulup orada kendi yiyeceklerini yetiştirip yoluna devam etti, kimisi de Himalayalar’a doğru zorlu bir yolculuğa çıktı.

İşte böylesi zor bir hayatı seçenlerden birisini anlatacağım arkadaşlar. Bundan bir buçuk yıl önce parayla olan tüm ilişkisini kesti ve yeni bir hayata başladı. 31 yaşındaki Mark Boyle, Kasım 2008′de para kullanmayı bıraktı. Şu anda İngiltere’nin Bristol kenti civarında bedava bulduğu bir karavanda yaşıyor ve sadece gönüllü işler yapıyor.

Kendi yiyeceklerini yetiştiriyor, güneş enerjisi panelinden elektrik üretiyor. Cep telefonu sadece gelen aramalara açık; dışarıyı arayamıyor ve güneş enerjisiyle çalışan bir dizüstü bilgisayar kullanıyor. Sadece sebze yiyor.

2007 yılında “bedava ekonomi” isimli bir internet sitesi kurdu ve insanları bu site üzerinden yeteneklerini ve sahip olduklarını paylaşmaya teşvik ediyor. “Parasız Adam: Ekonomik bir yılın hikayesi” isimli bir kitap yazdı. Böyle, çoğu insanın çılgınlık diye nitelendireceği bu deneyimin başlangıcını şöyle anlatıyor:

“Bir akşam arkadaşlarımla oturup, dünyadaki sorunlardan bahsederken böyle bir fikir aklıma geldi. Birdenbire tüm dünyadaki savaşların, küresel krizin, çevre problemlerinin hepsinin çıkış noktasının para olduğunun farkına vardım.

İşte böylelikle parayı hayatımdan çıkarmaya karar verdim. Organik yiyecekler üreten firmadaki işimi bıraktım, teknemi sattım.

Para ile satın aldığım her şeyin bir listesini yaptım ve onlarsız yaşamanın hesaplarını yaptım. Diş macunu yerine mürekkepbalığı kılçığından ve rezene tohumlarından bir karışım kullanıyorum.

iPod gibi teknolojik aletlerin tümünü hayatımdan çıkardım; şu anda hayatımdaki tek müzik ağaçlardaki kuşların cıvıltısı.

Parasız bir dünyada her şey daha fazla zaman ve çaba istiyor. Fındık kaynatarak yaptığım deterjanımla çamaşırlarımı elimde yıkamak yaklaşık iki saatimi alıyor. Çamaşır makinesi ile ise yarım saatte biterdi.

Aslında bu hayat tarzını çevre bilinci uyandırmak için sadece 1 yıllığına benimseyecektim ama bunu o kadar sevdim ki artık bırakmam mümkün değil. Hayatımda hiç bu kadar mutlu ve bu kadar formda olmamıştım.

İlk başlarda ailem çok tepki vermişti; ancak, şimdi onlar da beni destekliyor; hatta onlar da benim gibi olmaya çalışıyorlar.

Para olmadan sosyalleşmek biraz zor; özellikle de benim gibi biri için. İrlanda’da büyüdüm ve benim yetiştiğim yerde arkadaşlarına barda bira ısmarlamak erkeklik göstergesi gibidir. Şimdi bunları yapamasam da arkadaşlarımı karavanıma davet edip onlarla kamp ateşi etrafında kendi yaptığım yiyecekleri ikram etmek çok hoşuma gidiyor.

Şu anda hayatımda kimse yok; ama çıkardığım kitap ve blogum dolayısıyla birçok kadın benimle ilgileniyor. Parasız olmak bir yana, et yemiyor olmak bile bana ilgi duyacak kadın sayısını azaltıyor. Benim için hayatından parayı tam anlamıyla çıkarabilecek bir kadın bulabilmek en büyük hayalim diyor Mark Boyle...

| Sahaf Festivali Bu Yıl Tepebaşı'nda...

2011-09-06T12:44:00.001+03:00

Sahaflar, yarın kitaplarını bir kez daha okuyucu ile buluşturmak için açık havada Tepebaşı'nda olacaklar. Beyoğlu Belediyesi tarafından organize edilen ve bu sene 5.kez düzenlenen Beyoğlu Sahaf Festivali, bu yıl Taksim Gezi Park'ında değil, Tepebaşı'nda ağırlayacak kitapseverleri.

Özellikle kitapseverlere için aranılan bir yer olacak. Festivalin tarihleri ise şöyle: 6-18 Eylül tarihleri arasında Tepebaşı TRT binasının önündeki alanda gerçekleşecek. Sahaf festivaline 72 sahaf stant açarak katılacak. Hergün 11:00 ile 23:00 saatleri arasında ziyaretçilere hizmet verecek stantlar.

Beylikdüzü'ndeki TÜYAP Kitap Fuarı'na gidenler bilir. Mesafe açısından ziyaretçiler için ulaşım sıkıntı yaratıyordu. Beyoğlu Sahaf Festivali hem tarih olarak hemde yer açısından uygun olacak.

Eğer vakit bulabilirsem bende ziyaret etmeye çalışacağım Tepebaşı'ndaki stantları.

Tüm kitapseverlere ve dostlara duyrulur...

5.Beyoğlu Sahaf Festivali'ne katılacak sahafçılar:

| Bir Kızımız Olacak

2011-08-26T19:26:00.001+03:00

İnsan hayatı o kadar enteresan bir serüven ki: içerisinde doğumla başlayan ve ölüme uzanan o ince uzun yolda çok güzel ve bir o kadar değişik olguları barındırıyor.

İşte bu nedenle;

O beklenen cümleyi eşimden ilk defa duyduğumda şaşkınlık içerisinde kalmıştım. O iki kelime ne kadarda etkilemişti beni. "Baba olacaksın..." dediğinden bu yana tam tamına 20 hafta yani yaklaşık 5 ay geçti.

Boş durmayıp blogumda bu güzel durumu anlatmak istedim. "Baba Oluyorum..." isimli yazımda babalık sıfatını almadan önce neler düşündüğümü paylaştım sizlerle.

Efendim geçen günlerin artından ultrason sonucunda "kız babası" olacağımız da netleş oldu. Bu ne demek oluyordu eşim ve benim için. Erkek mi? olacak.Kız mı? olacak muhabbetleri sona erdi sizin anlayacağız.

Şimdi di: kızımızın ismi ne olacak? sorusu ile tatlı bir telaş içindeyiz. Eğer bu konuda yardımcı olur ve daha doğmamış olan kızımıza isim arayışımızda bize yardımcı olursanız seviniriz.

Tabii: aklımızda birkaç isim var. Ama bizim için kafi gelmiyor bu isimler. Bu nedenle doğacak olan evladımıza daha güzel isimler bulmak içinde bu yazıyı yazmamın faydalı olacağını düşündüm.

Kızımıza isim önerecek olan dostlar yorum hanesine aklından geçen kız çocuğu isimlerini ve anlamlarını yazarak bize yardımcı olabilir.

Öneri de bulunacak olan dostlara şimdiden teşekkürler. Saygılar.

| Vali: Gidenler Geri Gelmeyecek Ama Hesap Kapanacak!

2011-08-19T10:44:00.000+03:00

Kim bu ülkenin menaafitini ister ve görevi olsun olmasın bunun için emek sarf edip canını ortaya koyarsa bizim ülke de sonu belli. Faili meçhul cinayetlerin arkasında hangi güçlerin olduğu, bunları kimin organize edip, yönettiğini eğer merak ediyorsanız 'Vali' filminde cevabını bulacağınıza eminim.

En son Denizli'de görev yapan ve Ankara-Polatlı yolunda geçirdiği trafik kazasında ölen vali Recep Yazıcıoğlu'nun gerçek hayatından uyarlanmış gerçek bir hikaye.

İzledikten sonra kendimi buza çakılmış gibi hissettim . Çünkü; olan olaylara ilişkin film öncesinde ufakta olsa bir bilgim yoktu. Vakit ayırıp izlerseniz sizinde mutlaka fikir sahibi edecektir 'Vali' filmi.

Filmin konusu ise şöyle: Vali Faruk Yazıcı'nın en son görev yeri Denizli merkezli olacak filmin ana eksenine ise yine bir dünya ve Türkiye meselesi olan "enerji" konusu oturuyor.

Bilindiği gibi Yeniçağ dünyasında gizli ve açık bir biçimde sergilenen politik oyunlar-komplolar ve uluslararası ilişkilerin çıkar noktasında enerji meselesi bulunuyor. Filmde, özellikle bu konuda Türkiye'nin ve Türk insanının içine çekilmeye çalışıldığı bir komploya tanık olacağız.

Vali'de enerjiye konu olan madde ise uranyum madeni. Türkiye'nin çok zengin yeraltı ve yerüstü kaynaklarına sahip olduğu halde enerji bakımından nasıl yoksul ve yoksun bırakılarak dışa bağımlı, kendine yetemez bir hale getirilişine, bu oyunun aktörleri ile bu oyunu bozmak isteyen vatansever karakterlerin mücadelesine tanık olacağız.

Filmde, akıllarda soru işareti bırakarak hayata veda eden devlet adamlarının şüpheli ölümleri, faili meçhul cinayetlere de gönderme yapılarak bu eksende kurulmuş bir komplo düzenine parmak basılacak.

Vali Faruk Yazıcı'nın neredeyse çocukluktan beri arkadaşı olan MTA Mühendisi Ömer Uçar ve mühendis arkadaşlarının, bölgedeki zengin uranyum madeni yatağıyla ilgili elde ettikleri bilgi üzerine başlayan şüpheli ölümler… Birbiri ardına kaybedilen pırıl pırıl, vatansever, fedakar bilim adamlarımız, mühendisler… Ve bu düzenin sürmesini isteyen sermayenin ardındaki gizli ve açık güçler…

Kısacası Vali, Türkiye çıkarlarını koruyup ülke insanlarının menfaati için elini taşın altına koyanlarla, taşları yukarıdan üstümüze yağdıran çıkar grupları arasındaki çekişmenin hikâyesini anlatıyor...

| Bir Efsane: Spartaküs

2011-07-29T11:21:00.002+03:00

M.Ö 73'te Roma...

Sınıflı toplumların zorunlu sonucu olan sömürünün geçmişteki en çarpıcı örneklerinden biri de İsa'nın doğumuna yakın yıllarda Roma'da yaşanıyordu. Roma toplumunun karşı koyulmaz yüksek sınıftan insanları Modena arenasında kendilerini eğlendirmek için, birbirlerini öldüren Roma'lı köleleri izliyorlardı.

Bu sadist eğlence için gladyatör okulunda özel olarak eğitilen, seçilmiş kölelerin ölümden başka seçenekleri yoktu. Ama insanın yaşama özgürlüğü dahil olmak üzere birçok özgürlüğünü elinden alan, köleci düzen ve onun sahiplerine "DUR" diyecek birinin ortaya çıkması, köleler için bir başka seçenek yaratmıştı. Artık Roma'nın karşısında güçlü bir lider olan Spartaküs vardı.

Spartaküs kimdir?

Gençliğini Trakya'da geçiren Spartaküs, bir savaşta Romalılara esir düşmüş ve köle olarak satılmıştı. Bir köle olarak yaşayamayacak kadar özgürlükçü olması nedeniyle kısa zamanda sahibinin yanından kaçmış ve kiralık asker olmuştu. Ama tüm kölelerde olduğu gibi Spartaküs'ün vücudundaki damga da onun daima bir köle olarak kalacağının belirtisiydi. Bu nedenle, Spartaküs, gladyatör okuluna verildi ve orada öldürmekle yükümlü olduğu diğer kölelerle tanıştı.

İsyan planları

Modena'daki ölüm gününe sıkı denetim altımda hazırlanan kölelerin Spartaküs'ün özgürlükçü düşünceleri benimsemeleri fazla uzun sürmedi. Spartaküs ve arkadaşları önce gladyatör okulundan kaçmayı daha sonra diğer köleleri de yanlarına alarak Romanın güçlü ordularını yenilgiye uğratmayı düşünüyorlardı. Bu, o güne kadar yaşanmamış ve hiç yaşanmayacağı düşünülen bir şeydi.(Çünkü M.Ö 187'de Apuli'de, 134 ve 104'de Sicilya'da başlayan köle yakalanmaları büyük kayıplarla bastırılmıştı.) Ama Spartaküs bunun başarılabileceğine inanıyordu.

Kaçış ve savaşım

Roma'nın, İspanya'dan Güney Fransa'ya, Yunanistan'dan Küçük Asya'ya hatta Kuzey Afrika'ya uzanan güçlü bir otoriteye sahip olduğu günlerde, gladyatör okulundan kaçan Spartaküs ve 73 arkadaşı kısa zamanda onlara katılan 200 kişiyle birlikte Vezüv dağında üslenip özgürlük mücadelelerine başladılar.

Çok geçmeden 3000 kişilik Roma ordusu, Spartaküs ve arkadaşlarının üzerine yürüdü ancak hiç düşünmediği bir yenilgiyle geri döndü. Bu zaferden elde edilen silah ve malzemeler, Spartaküs'ün kurtuluş çağrısına yanıt veren diğer kölelere dağıtıldı. Bu başarıyı duyan bir çok köle Spartaküs'ün ordusuna katıldı. Artık Spartaküs büyük bir ordunun başındaydı.

Roma hızla gelişen tehlikenin boyutlarını kavrayınca 10000 kişilik ordu ile tekrar saldırdı. Bu savaşta, 3000 kadar Galyalı Spartaküs'ün taktiğini göz ardı edip atağa geçince Roma ordusu karşısında yok oldu. 3000 kayba rağmen özgürlükçüler, bu savaştan da başarılı bir şekilde ayrıldılar. Böylece Spartaküs otoritesini güçlendirdi ve ordunun komutasını tam olarak eline geçirdi.

Daha sonra büyük tehlike altında olduklarını hisseden Roma egemenleri çok daha kuvvetli bir orduyu özgürlükçülerin üzerine yolladı. Yapılan savaşta, Spartaküs'ün yakın arkadaşı Kriksiyus'un Roma ordusunu yendiğini sanması ve erkenden eğlenceye başlaması 20000 kişinin ölümüne neden oldu. Buna rağmen Spartaküs'ün ordusu Roma karşısında üçüncü zaferini kazandı. Kriksiyus'un hatası olmasaydı belki de Spartaküs Roma'ya yürüme şansını elde edecekti.

Spartaküs'ün yasaları ve sonu

Bu yoğun savaş dönemiyle Spartaküs, kurtuluşun gelen saldırıları karşılamakla değil, yönetimi ele geçirmekle sağlanacağının farkına varmıştı. Özgürlükçü bir yaşam kurmak için güneye hareket etti ve kısa bir savaş sonunda Thurium şehrini aldı. Bu şehri merkez yaparak kendi yasalarını uygulamaya başladı. Altın ve gümüş biriktirmeyi, yüksek fiyata mal satmayı yasaklayan anlayışın toplum yararına yaptığı düzenlemeler kısa zamanda eşitlikçi ve özgürlükçü bir yaşamın olanaklarını sağlamış, bu gelişmeler Roma ve onun arkasındaki güçlü toprak sahiplerini rahatsız etmeye yetmişti. Spartaküsçülerin giderek çoğalması ile kendi egemenliklerini kaybedeceklerini anlayan Roma egemenleri diğer ülkelerin de desteğini alarak güçlü bir orduyla tekrar bir saldırı başlattılar. Son iki büyük savaştan sonra kumandanların arasında çıkan anlaşmazlıkların da etkisiyle M.Ö 71 yılında Spartaküs ve ordusu yenilgiye uğradı. Bu yenilgi ile birlikte Spartaküsçüler kölelikten kurtulmak uğruna yaptıkları büyük savaşımın son perdesini oynadılar. Spartaküs de dahil olmak üzere birçok özgürlükçü, savaşta öldü; geride kalanlar ise çarmıha gerilerek katledildi.

Spartaküs hareketinin bugün için anlamı nedir?

Spartaküs hareketi M.Ö 70'li yıllarda, insan emeğinin vahşi sömürüsü üzerine kurulmuş Roma'yı, derinden sarsarak, dünya üzerinde devrimci tarihsel birikimin ilk basamaklarından birini oluşturdu. Hareket, ortaya çıktığı dönemde varolan koşulların zorunlu sonucu olarak, Şeyh Bedreddin ayaklanması ile aynı akıbete uğradı. Çünkü, Spartaküsçülerin perspektifini oluşturan sınıfsız özgür bir yaşamın kurulmasının olanakları henüz ortaya çıkmış değildi. Tarihsel olarak, köleci toplumun yerine kurulacak olan yeni toplum sömürüsüz özgür bir üretime dayanan, sınıfsız bir toplum değil, serflerin sömürüsüne dayanan feodal toplum olacak; sınıfsız, sömürüsüz bir toplum kurmaya yönelik ilk siyasal iktidara sahip olma deneyimi ise 1871 Fransa'sında Paris Komünüyle ortaya çıkacaktı. Yine de Thurium şehrinde ortaya konan yönetim anlayışı ve uygulamaları Spartaküs hareketinin sıradan bir isyancı hareket değil, önemli bir birikim ve özgürlükçü felsefeye sahip bir mücadele birliği olduğunu göstermiş; Spartaküs ve arkadaşlarının mücadelesi, "diz çökerek yaşamaktansa, ayakta ölmenin yeğ" tutulmasının ilk örneklerinden birini oluşturmuştur.

Spartaküs'ün özgürlük çağrısı, Şeyh Bedreddin ayaklanmasında, 1871 Paris barikatlarında, 1919'da Almanya'daki Spartakistlerin ayaklanmasında yankısını bulduğu gibi, bir gün sınıfları, sınırları ve sömürüyü ortadan kaldırmak isteyen milyarlarca insanın bilincinde de karşılığını bulacaktır.

Günümüzdeki yankıları ne şekilde devam etmekte Spartaküs'ün?

Howard Fast'ın Spartacus adıyla yazmış olduğu roman, daha sonra aynı isimle sinemaya aktarılmıştır; 'Spartaküs (Spartacus)', (1960)

Aram İlyiç Haçaturyan'ın Spartacus adında bir bale eseri mevcuttur.

Howard Fast'ın Spartacus adıyla yazmış olduğu roman Starz adlı Amerikan dizi ve sinema kanalı tarafından dizi haline dönüştürülmüştür. Spartacus: Blood and Sand', (2010)

| Baba Oluyorum...

2011-05-16T16:21:00.001+03:00

Beklemiyor değildim, elbette konuyla ilgili hastahane çalışmalarımız sürüyordu ama bugün çok daha net, çok daha gerçek bir şekilde ortaya çıktı “baba” olacağım.

Yazarken bile ne kadar garip, ne kadar zor geliyor. Kendim için ilk kez kullandım az önce “baba” sıfatını. (Ve sanıyorum sonradan edinilen sıfatlar içinde en değişmez, en kalıcı olanına sahip oluyorum böylece) Öyle heyecandan koşturmuyorum ortalıkta. Sanıyorum yavaş yavaş algılayacağım. Belki de gözümle görmeden inanmayacakmışım gibi geldiğinden bu sakinlik. Ama için için de biliyorum ki hızla artacak heyecanım, bu günden sonra belki de aklımı en çok oyalayacak şey olacak ve yıllarca da böyle gidecek. Biliyorum ki hayatımızdaki en önemli gelişme, en önemli farklılık en önemli rol bu olacak. Geri dönülmeyecek, geri verilemeyecek, reddedilemeyecek tek sıfatı alacağız üzerimize… İşte bu gerçekten çok heyecan verici. Korkutuyor mu? diye düşününce, en ufak bir korku yok… (Yoksa var mı?)

Çok eminim ki iyi, çok iyi birer anne ve baba olacağımıza. Bu süreç belki, bir çok bilinmezlik ve beklenmezliği de beraberinde getireceğinden; merakla, belki az endişeyle ama her an birlikte ve bir şekilde atlatılıp sorunsuzca tamamlanacağı inancıyla geçeceğinden heyecanlı olacağı kesin. Baba olma konusunu bir kenara bırak, sadece eşimin anne olma serüvenini bu kadar yakından izlemek fikri bile şu an içimi babacan bir sıcaklıkla kaplıyor ve heyecanlandırıyor beni.

Eşimin her zaman yakınımda olması ne kadar güçlendiriyorsa beni her konuda, anne-baba oluşumuz, üç kişi oluşumuz ve tüm yaşamsal dengelerimizin inanılmaz oranda değişecek olması da heyecan, merak ve istek uyandırıyor bende. Bu dengelerin değişmesi ve hayatlarımızın bambaşka bir hal alması, reddedilemez, değiştirilemez hatta bazı konularda karar verilemez, insiyatif alınamaz halde değişecek olması korkutmuyor beni. Aksine sabırsızlandırıyor. Bu dönemin çok keyifli, çok değişik, çok heyecanlı geçeceğini (hatta, aylarca, kolay kolay geçmeyeceğini) biliyorum. Biliyorum ki bir kişinin başına gelebilecek “en özel” şeye doğru hızlı adımlar atıyor olacağız. Özveri ve fedakarlık, istemsiz bir şekilde kendimizi ve birbirimizi düşünmeden önce “onu” düşüneceğimiz bir döneme giriyoruz. (Ne değişik bir şey aslında. şu anda ne kadar yabancı…)

Hayatımıza, şimdiye kadar hiç olmamış “belirleyicilik gücüne sahip” biri giriyor. (Hatta girdi bile...)

İçimdekiler şimdiden artmaya başladı ki aslında sadece saatler oldu “öğreneli”. Kimbilir daha ne haller alacak içimdekiler / içimizdekiler.

Kimbilir nasıl olacak dışımızdakiler, dışa yansıyışımız, birbirimize yansıyışımız, yansıtacaklarımız…

Bugünden itibaren doğacak çocuğumuzla ilgili yazılara da yer vereceğim blogumda. Bakalım neler olacak?

Aylar çabucak geçsin mi istiyorum şimdiden nedir?

| Atatürk'ün Sansürlenen Mektubu

2011-05-10T13:10:00.000+03:00

80 yıl önce sansürlenen Ata’nın mektubu bulundu...

Araştırmacı-Yazar Atilla Oral’ın yeni çıkan “Atatürk’ün Sansürlenen Mektubu” adlı kitabında Atatürk’ün 80 yıl önce Türk Tarih Kurumu’na yazdığı ve birkaç satırı hariç tam metni bugüne kadar hiç yayınlanmamış 21 sayfalık mektubun orijinali yer alıyor.

Atatürk’ün 80 yıl önce Türk Tarih Kurumu’na yazdığı ve birkaç satırı hariç tam metni bugüne kadar hiç yayınlanmayan mektubu bulundu! Araştırmacı-Yazar Atilla Oral’ın “Atatürk’ün Sansürlenen Mektubu’’ adlı kitabında bu şaşırtıcı gerçeğin detayları ve Atatürk’ün sert bir dille kaleme aldığı 16-17 Ağustos 1931 tarihli 21 sayfalık mektubun tam metni ilk kez yayınlandı. Oral, Atatürk’ün Yalova’dan yazdığı mektubun 80 yıl boyunca gizlendiğini, bazı bölümlerinin tahrif edildiğini söyledi:

“Mektubun sadece birkaç satırı Türk Tarih Kurumu’nca yayınlandı. O satırlar arasında Atatürk’ün ünlü, ‘Tarih yazmak tarih yapmak kadar mühimdir! Yazan, yapana sadık kalmazsa değişmeyen hakikat, insanlığı şaşırtacak bir mahiyet alır. Siz buna razı mısınız?’ cümlesi de yer alıyor. ‘Siz buna razı mısınız?’ cümlesi bile sansürlenip kesildikten sonra Atatürk’ün bu ünlü sözü Türk Tarih Kurumu’nun merkez binasında mermer levhalara kazındı.’’

ATATÜRK ÇOK KIZMIŞ

Oral kitabında mektupla ilgili şu bilgileri veriyor: “(...) Konu ders kitaplarının hazırlanması ile ilgili. Atatürk tarih yazımı için ‘Türk Tarihi Tetkik Cemiyeti’ni görevlendiriyor. Cemiyet, liselerde okutulacak tarih kitaplarının yazımına başlıyor. ‘İslam Tarihi’ ve ‘Türklerin İslam’daki Yeri’ ile ilgili bölümü ise Mısır’daki ünlü El Ezher Camii ve Üniversitesi mezunu Zakir Kadiri hazırlıyor. Atatürk, Arap milliyetçiliğini ön planda tutan bu bölümlere itiraz ediyor, bazı düzeltmelerin yapılmasını istiyor. Ancak düzeltmeler istediği gibi yapılmayınca adeta ateş püskürüyor.”

MEKTUPTA NELER YAZIYORDU?

“Muhammed’in halifesi unvanını taşımak maskaralığında bulunanlar (...) Bir hırka ve bir hurma hikâyesi artık bir insanlık erdemi olarak gösterilmek felsefesi esas tutularak tarih yazılmamalıdır. Bunun gibi Arap ordularının birçok esirlerinden bir köle sınıfı vücuda geldiği bahsedilirken bu kölelerin Türk çocukları olduğu dile getirilerek hangi taraf için ne anlamda bir övünme nedeni arandığını araştırılıp incelenmeden Türk tarihi içine konulmamalıdır. Şüphesiz Türkler çok kahraman evlatlar (...) ilim, sanat ve bilhassa askerlik ve başkumandanlık mevkilerini elde etmişlerdir ve sonuçta Arap imparatorluğu unvanını taşıyan bütün memleketlerde birinci derecede güç ve hâkimiyet sahibi olmuşlardır. En nihayet Muhammed’in halifesi unvanını taşımak maskaralığında bulunanları emir ve iradelerine boyun eğdirmişlerdir.’’

'NOTLARI DÜZELTİRKEN...'

“Teyfik Beyefendi! (Dönemin Türk Tarih Kurumu Başkanı Tevfik Bıyıklıoğlu) Zakir Kadiri’nin ahmakçasına notlarını düzeltirken bu noktalara dikkat buyurunuz. Sonradan uydurma bir eser meydana getirerek ardından pişman olmaktansa hiçbir eser meydana getirememek beceriksizliğini itiraf etmek daha iyidir. İlim alanında şüpheli olmak, Mısır’ın Camii Ezher’i mezunlarına inanmaktan daha iyidir.’’

ÇÖPTEN ÇIKTI

Oral, mektubun bulunuş hikâyesini şöyle anlatıyor:

“Beyoğlu Hazzopulo Pasajı’nda düzenlenen kitap ve fotoğraf müzayedelerinin birinde Türk Tarih Kurumu eski Genel Sekreteri Uluğ İğdemir’e ait çeşitli belgeler satışa çıktı. Bu belgeler içinde Atatürk’ün el yazısı mektup sayfalarının yıllar önce çoğaltılmış eski kopyaları da vardı. Belgeleri satın aldım. Dokümanları müzayedeye getiren sahaf arkadaşım belgelerin çöpten çıktığını söyledi.’’

ZAKİR KADİRİ KİMDİR?

Aslen Türkistanlı olan Zakir Kadiri Ugan 1878 yılında dünyaya geldi. Mısır’daki El Ezher Üniversitesi’nde eğitim gördü. Ders kitapları için hazırladığı İslam tarihi ve Türklerin İslam’daki Yeri konularını, Camii Ezher Medresesi şeyhlerinin kabul ettiği Arap milliyetçiliği düşüncesine göre yazınca Atatürk’ü çileden çıkardı.

| Bir Harfle Başlayıp Hayatı İstemek

2011-04-03T15:10:00.002+03:00

Bu düz yazıyı bir zamanlar ömrümüzün kesiştiği bölümünde 6 ayımı beraber geçirdiğim Erzurumlu Mesut kardeşime adıyorum. Yaşadığımız zorlu ama öğretici günlerin hatrına yazılmıştır...

Her zaman olmasa da: yeri geldiğinde insanları kırabilecek kadar "dürüst" olmalısınız. Çünkü; asıl o zaman gerçek dostları kazanıp -sepetteki sağlam elmaları çürüklerin içerisinden ayıklamaya başlarsınız: Ya da en kötü ihtimalle [bir dostu-bir gerçeği söylemek uğruna] kaybedersiniz. Hayat bu riski almaya değer. Çünkü; kaybedeceklerimizin yanında kazanacağımız şeylerin sayısı çok daha fazla...

Kocaeli'nin Gebze ilçesine bağlı Çayırova beldesinde zorunlu sebeplerden dolayı inşaatta çalışırken Erzurum"lu bir arkadaşla tanışmıştım. Adı Mesut'tu. Saf, iyi niyetli, bir köylü çocuğuydu. Güçlü, kuvvetliydi. Tek eksiği okumamış olmasıydı. 5 yıldır çalıştığı şantiyede onunla aynı zamanda işe başlayanlar kalfa sınıfına ayrılmışken o hala inşaat işlerinde ömür törpülüyordu. Kendisine verilen işleri özverili ve gayet iyi şekilde yapıyordu. Ustabaşları her zaman sırtını sıvazlayıp zor ve ağır işleri sözde iş bölümünü göre ona veriyorlardı. O da sesini çıkarmadan -gık demeden hallediyordu işleri genelde. Ne iş verilse en büyük görev verilmişcesine itinayla yapıyordu.

Fakat Mesut'u diğerlerinden ayıran bir gerçek vardı. O da yöneticilik vasfını -yani insanları yönetme sanatını öğrenememiş olmasıydı. Köylü olmanın -şehirdeki insanlarla aynı vasfa sahip değilmiş gibi davranılmasına ve -sanki bir alt sınıftan gelmişçesine hak ettiği yere bir türlü gelememişti.

Çalıştığımız günlerden bir akşamüstü yemek yapma sırası bendeyken; Mesut'a veresiye defterine aldığım malzemelerle ilgili birşeyler sordum. Bakkala yazdırıyorduk aldığımız herşeyi o zamanlar. Aybaşlarındaysa ben ya da Mesut gidip kapatıyorduk hesabı. Bakkalçının tuttuğu veresiye defterinin yanında -birde bizde küçük not defterimiz vardı. Herkesin tahmin edeceği gibi bakkalçının kelek atmasını önlemek için.

Mesut'a bakkaldan aldığımız ekmeğin, tuzun, makarnanın ve 1 kilo pilavlık pirinçi not defterine yazıp yazmadığını sordum. Eğer eklememişse unutmadan veresiye defterine eklemesini söyledim. Mesut önce cevap vermedi. Elinde olmayan birşeyi yanlış yapmış küçük bir çocuk gibi sustu bir süre. Sonra oturduğu yerden "Benim hesabım kuvvetli. Yalnız, okumam yazmam pek yok. Paraları da üzerlerindeki şekillerden ve renklerinden ayırt ediyorum" dedi biraz utanarak ve sıkılarak.

Bende böyle diyince konuyu değiştirerek üzerine gitmedim. Üstelemedim. Aldım yazdım bakkaldan aldığımız malzemeleri deftere. Arkasından iki kalas üstüne serdiğimiz gazete eşliğinde yedik yemeğimizi. Bulaşıkları yıkayıp, ranzalara geçince günlük işlerden konuştuk. Muhabettimizi ettiğimiz konuların hepsi günlük işler ve ortak sıkıntılarımızdı. Genelde sorunlarımız; maaşların azlığı, sigorta primlerimizin zamanında yatırılmamasıydı.

En kötüsüyse bizimde başımıza da gelebilecek bir iş kazasıydı. Çalıştığımız inşaatın karşısında bir inşaat işçisi asansör boşluğuna düşüp ölmüştü. Herkesin dilindeydi bu olay. Cinayet diyende oldu. Kader diyende. Çünkü; inşaatta böyle şeyer çok normal karşılanıyordu.

Sonunda iş kazası bilirkişinin düzenlediği raporla kesinleşti. İşçi arkadaşımızın ölüm nedeni tamamen kendi hatasından kaynaklandığı anlaşıldı. Hayatın hatasındaysa ölen işçinin geride bıraktığı dul eşi ve çocuklarıydı.

Bunları konuşuruken uygun bir anı kollayarak muhabbet arasında "Erzurumlu istersen sana okuma yazma öğretebilirim" dedim. Başta istemedi. Çekindi. "Boşver, zaten bütün gün çimento taşımaktan belin ağrıyordur. Birde benimle mi? uğraşacaksın!" demek istedi.Cümlemeye tamamlamasına izin vermeden araya girip "Benim için sorun olmaz. Yeter ki: sen okuma yazma öğrenmek iste" diyerek üsteleyince; sonunda kabul etmek zorunda kaldı.

Ertesi gün bakkaldan veresiye defterine yazdırarak aldığımız 3 ortalı çizgili küçük bir defterle başladık derslere. Alfabenin A"sından Z"sine tek tek, yanında sayıları da yad ederek ortalama 50 gün içinde hecelere geçtik. A ile B yan yana gelince AB şeklinde heceleyerek yol almaya devam ettik. Mesut'ta arada boş durmadı. Defterine en az bir harfi 2 sayfa yazarak çalıştığı heceleri belli bir zaman içinde şeklini de kuma, toprağa çizerek -geceleri hecelerden birer birer kelimeleri vagonlar misali birbirine birleştirerek kelimelere dönüştürme gayretini gösterdi. İkinci ayın sonuna doğru yavaş yavaş sökmeye başladı okumayı. Şantiye şefine durumu anlatınca yerleşim merkezine uzak olan inşaat alanına bir dahaki gelişinde oğlunun bir kitabını Mesut'a getireceği sözünü verdi bana. Mesut'a ilk kitabını Şantiye şefi Murat Bey'den aybaşından maaşı ile birlikte aldı. Hemde paketlenmiş mavi bir kağıdın içinde.

Mesut"un ilk kitabı: John Steinbeck"in Fareler ve İnsanları oldu.Hatta kitabı eline alıp kitabın ismini okuduğunda; "Burada yeterince tarla faresi var. Birde farelerin özel hayatlarını mı? okuyacağım dostum" demişti bana. Bende bu farklı. 'Okuyunca anlarsın Erzurumlu.' demiştim kendisine.

Fareler ve İnsanlar'ı okuyarak başladı hayata Mesut. Kitap bitince veresiye defterini elden geçirdi. Okudu ve tam hesabını yaptı bütün aldığımız malzemelerin. Hesapladı kafa matematiğiyle. Hatta alay bile etti bakkal Hüseyin Amca'nın el yazısıyla. Son maaş günü vedalaştık. O Erzurum'a ailesinin ve nişanlısının yanına döndü. Bense okul sınavlarımı verip en kısa zamanda mezun olma telaşına düştüm.

Yıllar geçti aradan. Bir iş için gittiğim Kadıköy'de Erzurumlu Mesut kardeşimi yanında bir bayanla gördüm. Tanıştırdı. Eşiymiş yanındaki hanım. Evlenmiş bizim kalfa. Bir kızı olmuş. İstanbul'a yeni bir iş görüşmesi için gelmiş. Bu sefer niyeti ailesini yanına aldırmakmış. Onun için uğraşıyormuş buralarda. Ayrılırken bana teşekkür etti. Bana hayatta bir insanın bir insana verebileceği en güzel şeyi hediye ettiğimi. O hediyeninde okuma-yazma olduğunu söyledi. Şimdiyse bir şirketten teklif aldığını. Şantiya şefi olarak proje çizimlerini ustalara anlatıp, onları yönlendirip beraber insanlara ev yapacaklarını söyledi. Hayatımda üniversiteden mezun olduğumda kürsüde diploma alırken bile bu kadar bambaşka duygular hissetmemiştim. Kucaklaşarak vedalaştık Erzurumlu Mesut kardeşimle. Ve eşiyle otobüse binip uzaklaştılar asfaltlı eskimiş İstanbul'un çukurlu yollarında; o gün sıcak bir yaz akşamı hatırası olarak kaldı bende...

Dipnot:

Modernleşen dünya da; insanların birbirlerine bakışları bile değişirken; eğitimin neden? bu kadar gerekli ve değerli olduğunu birkez daha kavradım. Eğer insan kendisine bir atlama tahtası arıyorsa hayat okulunda; elverişli merdivenler eğitim ve onun kurumlarından geçiyor. İster yurt içi, isterse yurt dışında olsun eğitim. İnsanda sosyal bir uyanışa itiyor. Kaderinin tekdüze yolunda gerçeğini insaların ellerine almasına bir şans veriyor. Bir millet olarak bunun hala farkında değiliz. Kız çocuklarımızın çoğunu yapılan kampanyalara rağmen göndermiyoruz okula. Bağnaz fikirler geleceğimizi köreltiyor. Filizleri ekemiyoruz toprağa. Doğu bölgelerimizde okumamış insan sayımız hala çok fazla. Ve bunun eksikliğini, Hukukta, Sağlıkta, Ekonomi alanında, iktisadi girişimlerde, sokak aralarında üç kuruş için işlenen balici-tinerci cinayetlerinde birebir görüyoruz. Yaşıyoruz. Milleti yönetenlerde eğitimsizliğin koca boşuklar açtığı mideleri güzel sözlerin eşliğinde vaatlerle kandırarak bu adi -acı gerçeğe çanak tutmakta.

Ve tarihin ışığında -olayları güncel sorunların işlevselliğiyle birleştirerek sınırları kanla çizilien bir ülkeyi düşünüyorum. Hudut boylarında nöbet tutan Mehmetçikleri. 2.5 liralık keleş kurşununa sönüp -yaşanmamış bir hayatın arifesinde ölen genç kardeşlerimi görüyorum ağlayan anaların gözlerinde. Ve sonrasında ciddi ciddi sövüyorum bu ülkede adam gibi gözüküp, entellektüel geçinen birçok aydın müsvettesine. Batıya özenirken, kendi gerçeklerimizi (çıplak gözle görüpte) gösteremeyen, topluma yeni yollar açamayarak -geleceğimizi ellerimizle kurma şansı veremedikleri için...

| 2011 Blog Ödülleri Yaklaşıyor!...

2011-03-23T14:58:00.000+02:00

Bloglarımız artık güncel hayatımızda çok önemli bir yer tutuyor. Mutluluğumuzu, heyecanlarımızı, yaşadığımızı iyi ya da kötü şeyleri, düşüncelerimizi dünya ile paylaştığımız bir mecra haline geldi. Ve bloglar kendi kabuklarından çıkarak görücüye çıkmaya başladı blog ödülleri sayesinde.

2008 yılından bu yana blog yazarlarının bütün yıl boyunca oluşturdukları dizayn ve kişisel yazıları ile birlikte yarışa girmekteler. Halk oylaması neticesinde en yüksek puanı alan blog yazarına birinciliği getirerek onu onurlandırıyor. Bütün blog yazarlarının hayali birinci olmak. İkincilik ve üçüncülükte iyi bir derece.

Bende 2011 itibari ile blog ödüllerine blogumla adayım. Blogumu takip eden dostlardan oylarını bekliyorum :) Bugün itibari ile 43 gün kaldı blog yarışmasına katılmama. Herkese başarılar diliyorum. Kıyasıya bir yarış olacak ve hak eden ödülü kazanacak.

Blog ödüllerinin 4.yılında yarışmaya katılmayı düşünen arkadaşlar http://www.blogodulleri.com/ adresinden gerekli şartları okuyup yarışmaya başvurusunu yapabilir.

2011 Blog Ödülleri'nde: Aile, Haber Gündem, Hobi, İş Dünyası, Kadın, Kişisel, Kültür - Sanat, Moda, Otomobil, Reklam Pazarlama, Oyun ve Eğlence, Gezi, Spor, Teknoloji, Topluluk, Yemek, Windows Live Spaces kategorilerinde ödüller sahiplerini bulacak.

Katılacak olan yazar arkadaşlara başarılar diliyorum. Saygılar...

| Acı Tatlı Bir Hikaye: İncir Reçeli

2011-02-27T12:02:00.000+02:00

İzlediğim filmler içerisinde konu olarak iyi seçilmiş ama sinemaya tam olarak istenilen düzeyde aktarılamamış bir film İncir Reçeli. Emek veren oyuncular, senarist ve yönetmen gereken özeni gösterdiğine eminim. Tam istediğim düzeyde değildi film benim için. Bu benim şahsi ve izleyici yorumum.

Filmin Hikayesi ise izlemeyenler için aktarmakta fayda var. Kısaca şöyle: Metin 30’lu yaşlarında hayatını TV’lere skeç yazarak kazanan bir adamdır. Yazdığı senaryoları reddedilen bir gün gittiği barda, hayatını tümüyle değiştiren Duygu’yla tanışır. Duygu ve Metin bir masala başlarlar ama sonu başından belli bir masaldır bu.

Filmin başlangıçı klasikti. Ortalarına doğru açıldı. Sarmaya başladı. Filmin sonunda birkaç soru işareti bıraktı bende.

Mesela ilk sorum: Adamla kadın arasında geçen diyaloglarda "sevişmek yok" derken neden korunma yöntemlerinden bahsedilmiyor.

İkinci sorumsa şu: Adam kızın babasını erkek arkadaşı sanıyor. Gerçekleri adamdan öğrenemiyor. Adamı neden öldürmüyor orada. Ya da farklı birşeyler yok senaryoda. Adamı ölüme bırakması ve kızla ayrılması da çok ilintili değildi.

Netice de hafta sonu için izlenebilir İnçir Reçeli. Tavsiye ediyorum. Dediğim gibi hikaye fena değil. Eksikleri var bana göre filmin. Kıyaslama yapmam gerekirse Issız Adamın basit konusuna ve sıradınlığına göre gayet iyi İncir Reçeli. Şöyle de bir gerçek var ki: ortada verilmiş bir emek ve çaba var. İzledikten sonra pişman olmayacağınız bir film ve yerli sinema için fena sayılmaz. Hatta iyi bile denilebilir.

Şu ara izleyecek film arayanlara tavsiyem: İncir Reçeli...

| "81 İlde 81 Orman" Projesi

2011-01-09T09:40:00.000+02:00

Türkiye İş Bankası’nın sosyal sorumluluk çalışmaları kapsamında başlattığı “81 İlde 81 Orman” projesi, TEMA ile Çevre ve Orman Bakanlığı’nın işbirliğinde gerçekleştiriliyor. 2008 yılsonunda başlayan ve bir ağaçlandırma seferberliğine dönüşen proje kapsamında, İş Bankası’nın katkılarıyla beş yıl içinde, üç bin futbol sahası büyüklüğünde (yaklaşık 1.500 hektarlık) alana iki milyonu aşkın fidan dikilmiş olacak. İş Bankası, dikilen fidanların, dikim tarihinden itibaren beş yıl boyunca bakımını da üstleniyor.

“Dünya ekolojik krizin eşiğinde, uygarlık tehlikede...”

İş Bankası Genel Müdürü Ersin Özince, fidan dikim töreninde yaptığı konuşmada tüm dünyanın ekonomik krizlerin ve savaşların perdelediği büyük bir ekolojik krizin eşiğinde bulunduğunu, doğanın sürekli yeni uyarılar verdiği kritik bir çağda yaşadığımızı belirtti. İş Bankası’nın küresel iklim değişimiyle ortaya çıkan doğanın uyarılarını dikkate aldığını ifade eden Özince, şunları söyledi:

“Ülkemizde ve dünyada birbiri ardına yaşanan afetleri kaygıyla izliyoruz. Doğal felaketler bilim kurgu senaryoları olmaktan çıkmış görünüyor. Bilimsel kuruluşların hazırladığı raporlar gezegenimiz için geri dönülemez aşamaya gelmek üzere olduğumuzu gösteriyor.

Dünya insanları olarak elbirliğiyle ortak aklı harekete geçirip önlem almazsak uygarlığımız ekolojik felaketlerle sona erebilir görünüyor. İklim değişikliğinin ve sellerin önemli nedenlerinden birinin ormansızlaşma olduğu biliniyor. İstatistikler sadece 2009 yılında ülkemizde 1.652 orman yangını meydana geldiğini ve 4.500 hektardan fazla orman alanının yok olduğunu ya da zarar gördüğünü göstermektedir.

TEMA Vakfı ile Çevre ve Orman Bakanlığımızın işbirliğiyle başlattığımız, bugün bizleri Edirne’de buluşturan “81 İlde 81 Orman” projesiyle beş yıl boyunca, Türkiye’nin 81 ilinde ağaçlandırma faaliyetleri yaparak orman alanlarını genişletmeyi ve daha önemlisi ülkemizde çevre bilincinin güçlenmesine katkıda bulunmayı hedefliyoruz.”

Neden “81 İlde 81 Orman”?

Dünya ormanlarının yaklaşık yarısının yok edildiği, kaçak kesimler ve orman yangınları sonucu yaşanan ormansızlaşmanın küresel ısınmadaki payının yüzde 17’ye ulaştığı biliniyor. Bu durum ormansızlaşmayı sera gazlarından sonra en önemli ikinci çevresel sorun haline getiriyor. Araştırmalar ormanlardaki azalmanın, küresel ısınmanın yanı sıra çölleşme, erozyon, tarım alanlarının yok olması ve kuraklık gibi afetlerin oluşmasında en önemli rollerden birini üstlendiğini gösteriyor.

Türkiye’nin de içinde bulunduğu Kuzey Akdeniz bölgesinde ise yağışlar değişken, kuraklık olayları sık, toprak hassas; üstelik bölgede erozyona eğimli dik yamaçlar ve dağlık alanlar bulunuyor. Bu özel koşullar, çıkan sık yangınlar nedeniyle geniş orman örtüsü kaybına yol açıyor. Orman yangınları ile ilgili sayısal değerler incelendiğinde, ülkemizde orman yangınlarının özellikle son yıllarda arttığı ve yanan orman alanlarının hızla genişlediği görülüyor. Bu çerçevede, ülkemizde doğal varlıkların ve çevre sağlığının korunması ve ağaçlandırmanın önemi hakkında kamuoyunda bir “farkındalık” yaratmak, giderek aciliyet kazanıyor.

2008 yılı sonu itibarıyla Bankamızın yılbaşı armağanları fonlarının bir sosyal sorumluluk projesine aktarılmasına karar verilmiş, bu çerçevede, TEMA Vakfı’nın Çevre ve Orman Bakanlığı Ağaçlandırma Genel Müdürlüğü (AGM) işbirliği ile “81 İlde 81 Orman” projesi hayata geçirilmiştir.

Proje kapsamında;

2008 yılında, Adana, Amasya, Balıkesir, Bursa, Denizli, Gaziantep, Isparta, İzmir, Kahramanmaraş, Kilis, Manisa, Kahramanmaraş, Ardahan, Mardin, Mersin, Sivas ve Uşak olmak üzere 15 ilimizdeki fidan dikimleri tamamlanmıştır.

2009 yılında ise, Afyon, Ankara, Antalya, Ardahan, Çanakkale, Çorum, Düzce, Edirne, Erzincan, Eskişehir, İstanbul, Kastamonu, Kayseri, Kırşehir, Kütahya, Sakarya ve Yozgat olmak üzere 17 ilimiz daha ağaçlandırılmıştır. Böylece 2009 yılında proje kapsamında ağaçlandırılan il sayısı 32’ye ulaşmıştır.

Edirne, Kastamonu, Hatay, Iğdır, Kütahya, Antalya, İstanbul dikim töreni yapılan yerler arasında.

2010 yılında ise Burdur, Hatay, Iğdır, Kars, Nevşehir illerinde fidan dikimleri tamamlanmış olup; Adıyaman, Aydın, Bilecik, , Diyarbakır, Karaman, Muğla, Şanlıurfa, Samsun, Zonguldak, Kocaeli, Yalova, Rize illerinde fidan dikim çalışmaları yapılacaktır. Böylece projenin 3. yılı olan 2010 yılında toplam 49 ilde İş Bankası Ormanı oluşturulacaktır.

“81 İlde 81 Orman” projesi ile 5 yılda 1.470 hektar alana, 2 milyonu aşkın fidan dikilmesi planlanmaktadır.

| Afgan Kızı'nın Hikayesi

2010-11-16T11:30:00.000+02:00

Şarbat Gula, (doğum 1972) fotoğrafı National Geographic dergisine 1985 yılında kapak olduktan sonra geniş kitlelerce tanınan Peştun kökenli Afgan.

-1985 Haziran’ında National Geographic Dergisi’ne kapak olan, Afgan Kızı Şarbat Gula.

Steve McCurry‘nin deklanşöründen.17 sene sonra tekrar bulunmasının hikayesi ise:

Afghan Girl Revealed-

Şarbat Gula, Sovyetler Birliği ve Afganistan arasındaki savaş sırasında öksüz kaldı. 1984 yılında Pakistan'da bulunduğu mülteci kampında Steve McCurry tarafından fotoğrafı çekildi. Gula, kamptaki okulda öğrenciydi. Afgan kadınların fotoğraflarını çekmek konusunda zorluklar yaşayan Steve McCurry, eline geçen fırsatı iyi değerlendirdi. Gula fotoğrafı çekildiğinde yaklaşık on üç yaşındaydı.

Bu fotoğraf, National Geographic 1985 haziran sayısında "Afghan Girl" (Afgan Kızı) başlığıyla yayımlandı. Şarbat Gula keskin bakışları ve yeşil gözleriyle, seksenli yıllardaki Afgan savaşının ve mültecilerin tüm dünyaya yayılan simgesi oldu. Fotoğraf ayrıca yayın dünyasında en fazla bilinen fotoğraf unvanına sahiptir.

Afganistan batı medyası için uzun bir süre ulaşılmaz olduğundan, on beş yıldan uzun bir süre Gula'nın kimliği bilinmezliğini korudu. Bu süreç Taliban rejiminin 2001'de yıkılmasına kadar sürdü. Bu zaman zarfında Steve McCurry Gula'ya ulaşmak için girişimlerde bulunduysa da başarılı olamadı.

2002 yılının Ocak ayında, bir National Geographic ekibi Gula'ya ulaşabilmek için Afganistan'a gitti. Steve McCurry Gula'nın geçmişte kaldığı Pakistan'da bulunan mülteci kampını ziyaretinde, Gula'nın erkek kardeşini tanıyan birine rastladı. Böylece ekip, 1992'de mülteci kampından ayrılıp ülkesine dönen Gula'ya, Afganistan'ın ücra bir bölgesinde ulaşmayı başardı. Fotoğrafın göz irisinin biyometri teknolojisi ile incelenmesi sonucu Şarbat Gula'nın bulunan kişi olduğu kesinleşti. Daha önce ya da sonra hiç fotoğrafı çekilmeyen Gula, 1984'te mülteci kampında fotoğrafının çekilişini tüm canlılığıyla anımsıyordu. Seksenli yılların sonunda evlenen Gula üç çocuk annesidir. Gula'nın hikâyesi National Geographic'nin 2002 Nisan sayısında yayımlandı, kendisini konu alan bir belgesel de 2002'nin Mart ayında yayınlandı.

| Sabun'un Hayatımızdaki Yeri

2010-09-09T08:51:00.000+03:00

Her zaman temizliği ve saflığı hatırlatan sabun, günlük yaşantımızın önemli bir parçası Geçmişi M.Ö. altı binlere kadar uzanan sabun kullanımı, zamanla günlük yaşantımızın önemli bir parçası haline geldi, vazgeçilmez oldu. Fenikeliler sabunu bulana kadar, kül ve kil geleneksel temizlik aracı olarak kullanıyordu. M.Ö. 600′de bulunan ve kullanımı ortaçağda genişleyen sabun, tarih içinde kimi zaman değerli bir değiş tokuş aracı olarak kimi zamansa ilaç olarak kullanıldı. Geçmişte Fenikeliler ile Galyalılar arasında önemli bir takas aracı olan sabun, Roma döneminde,kadınların en gözde temizlik aracı haline geldi.

Sabun niteliği taşıyan maddelerle ilgili ilk yazılı belge ise, Mezopotamya'da M.Ö. III. bin yıldan kalma kil tabletleri Bu tabletlerde, potasyum ve yağla karıştırılarak elde edilen bir maddeden söz ediliyor.

Eski zamanlardan kalma bir Roma masalına göre, sabunu ilk defa kadınlar keşfetmiş. Hayvanların kurban edildiği Sapo Dağı'nın kıyısında bulunan Tiber Nehri'nde çamaşırlarını yıkayan kadınlar, çamaşırlarını eskiye oranla daha az çaba sarf ederek temizledikleri fark ettiler. Çünkü, hayvanların kurban edildiği Sapo Dağı'ndan Tiber Nehri'ne, yağmurla birlikte hayvan yağları ve odun külleri karışıyordu.

Bu karışım ise, bayanların çamaşır günü için hoş bir hediye oluyordu. İngiltere'nin eski halklarından Keltler de, hayvansal yağlar ve bitki küllerinden ürettikleri sabuna “Saipo” adını verdi, bu sözcük daha sonra “Soap” olarak değişti. M.Ö. 1500′e ait Ebers Papirüsinde, kişisel temizliklerine düşkün olan Mısırlılar'ın, hayvan ve sebze yağları ile alkalinli tuzdan elde edilen sabunsu bir maddeyle yıkandıkları belirtiliyor.

Yunanlılar'a bakacak olursak, onlar da en az Mısırlılar kadar temizliğe önem veriyorlardı. Sabun kullanmayan Yunanlılar, vücutlarını yağ ve killerle sıvadıktan sonra, kum ya da sünger taşı parçalarıyla fırçalıyor ve “strigil” denen kavisli metal bir aletle vücutlarında oluşan tabakayı kazıyorlardı. Bunu suya girerek yıkanma ve zeytinyağı ile yağlanma izliyordu.

Kişisel temizliği oldukça önemseyen Roma ulusunda ise, banyo kültürü oldukça yaygındı. Hamamlara aşırı düşkün olan Romalılar'da banyo yapmak en temel sosyal görevdi. M.Ö 25 yılında yüzlerce hamamın bulunduğu Roma'da banyonun altın çağı başladı. Roma'da yaşanan zengin banyo kültürünü, Erken Hıristiyan Kilisesi dini açıdan uygunsuz olduğu gerekçesiyle çok çabuk saf dışı bıraktı.

Fakat M.S. 476′da Batı Roma'nın yıkılmasıyla birlikte Avrupa'da, hamam alışkanlığı tarihe karıştı. Kişisel temizlikte gözlenen bu gerileme ve sağlıksız yaşam koşulları, Ortaçağ Avrupasında büyük sorunlara neden oldu. Temizlik, artık halk kültürünün bir parçası değildi. Yaklaşık 17. yy'a kadar yaşanan bu karanlık dönemde ihmal edilen kişisel temizlik aynı zamanda 14. yy'da büyük veba salgınını doğurdu. Eski Romalıların sabun yapımıyla ilgili bilgilerinin Avrupa'ya yayılmasıyla önemli sabun yapım merkezleri ortaya çıktı.

Sabun yapımcılığı 7. yy'da Avrupa'da meslek haline geldi. Sebze ve hayvan yağlarına bitki külleri ve güzel kokular katan sabun yapımcıları kendi ticaret ağlarını kurdular. Güzel kokuların da katılmasıyla artan sabun çeşitleri çamaşır yıkamada ve banyo yapmak için kullanıldı.

Sabuna talep arttıkça üretimi de arttı ve sabuncular bir esnaf grubu oluşturdu. 10. Yüzyılda Bizans'ta esnaf loncaları içinde sabuncu esnafı grubu da vardı. Türkler yaklaşık olarak 11. yy'a kadar sabun yerine sulardaki soda, çöven, saparma, sabun otu, süt kökü, kaşık otu, kılaya kavuğu, acı ağaç, herdemtaze, tavşankulağı, hintkestanesi gibi saponinli maddeleri ve kül kullandı. Belgelere göre bugünkü sabunun ilkel şekli ilk çağlarda Araplar tarafından yapıldı. Sabunculuk, ortaçağda İslam ülkelerinde gelişmiş bir imalat koluydu. Osmanlı'nda sabun esnafı tertip edilen törenlerde esnaf alaylarında yer alıyordu. Osmanlılarda sabun imali ve tüketiminin oldukça yaygın olduğuna arşiv vesikalarında rastlıyoruz.

Sabun üretiminin 12. yy'da başlandığı İngiltere'de ise, 1622 yılında I. King James, sabun üretim tekelini yılda 100 bin dolar karşılığında bir sabun yapımcısına verdi. Fakat, sabun lüks sayılıp yüzde yüz vergiye tabi tutulduğundan halkın banyo yapması imkansızdı. Temizlik ve su sistemleri Roma ve Girit'teki sistemlerle yarış edecek düzeye gelmiş olmasına rağmen, ülkede temizliğe karşı genel bir isteksizlik hakimdi.

Dickens dönemi, korkunç bir pislik içinde geçti. Hastalıklar iyiden iyiye yayılıyordu. 1842′de, İngiltere Fakir Yasası Komisyonu sekreteri olan Edwin Chadwick'in çabaları sonucunda, Parlamento, 1846′da “Halk Hamamlarını ve Yıkanma Evleri Hareketi”ni onayladı ve Gladstone, 1853′te sabun vergisini kaldırdı. 1860′ta Londra'da sayısı 10 olan halka açık yıkanma evleri, bir milyondan fazla sayıya yükseltildi. Bu hareket Amerika'ya da yayıldı. Amerikan Tıp Topluluğu Dergisi'nin 1892 Ekim sayısında; korunma tedaviden daha olduğu takdirde, halka açık büyük bir hamam kurmanın, hastane inşa etmekten daha ucuza mal olacağını yazmaktaydı.

Gerçek anlamda bilimsel sabun yapımı ise, 18. yy'da da Michel Eugene Chevreul'un katkılarıyla, önceden belirlenen kesin amaçların elde edilmesini sağlayan kimyasal formüllerin ortaya konmasıyla başlıyor. Buhar makinesi gibi buluşların gerçekleşmesiyle de, sabun yapımı gerçek bir sanayiye dönüşüyor. Sabunun sert sularda eritildiği zaman yeterince köpürmemesinin yol açtığı sakıncayı giderme çalışmaları, 1930′lu yıllarda ABD'de ilk deterjanların ortaya çıkmasını sağlıyor ve o tarihten bu yana deterjan yapımı da önemli bir sanayi dalına dönüşüyor.

Osmanlı İmparatorluğu sabun üretimi açısından çok zengindi. Trablus sabunu, çiçek sabunu, misk sabunu, Hünkari sabun, beyaz ve siyah paşa sabunu, alaca sabun, kara sabun, kokulu sabun, Kandiye sabunu Girit Sabunu, Arap sabunu, leke sabunu ve fes sabunu… Bunlar imparatorlukta üretilen sabun türlerinin sadece birkaçı… Osmanlılarda sabunla ilgili ilk düzenlemeler fatih sultan mehmet, İkinci Beyazıt, Yavuz Sultan Selim ve Kanuni Sultan Süleyman devri kanunnamelerinde görülür.

Fatih dönemine ait Foça sabunhanesi ile ilgili düzenlemede ve Yavuz devrine ait Trablus Sancağı kanunnamesinde sabun konusunda hukuki düzenlemeler bulunur. Sonraki dönemlerde sabunun üretimi, kalitesi, fiyatı, kontrolü, ticareti ve sabuncu esnafı konularında oldukça fazla vesika ve düzenleme bulunması dikkat çekiyor. Sabun temel olarak, zeytinyağı, prina yağı, ay çiçek yağı, yerfıstığı yağı, palmiye özü yağı, iç yağı gibi maddelerden elde edilen yağ asitleri ile sodyum tuzlarının tepkimesinden oluşuyor. Sabun üretimi, yıkama, pişirme, sıvılaştırma ve sabunlaşma olmak üzere dört evreden meydana geliyor. Yoğurma sırasında parfümler katılarak kokulu sabunlar elde ediliyor.

Kozmetik sanayinin gelişmesiyle sadece temizlik maddesi olmaktan çıkıp, özel formüller ve kokularla farklı özellikler kazanan sabun, gençlik, güzellik ve pürüzsüz bir cildin en doğal kaynağı haline geldi.

Sabun Üretimi

Çok çeşitli yöntemler bulunan sabun yapımında, en basit yöntem, soğukta yapımdır. Sodyum ya da potasyum hidroaksit çözeltilerinin gerektiği, “yağ içinde su” tipinde bir emülsiyonun hazırlanmasına dayanır. Sıvı yağ birleşenleri ve dirişik alkali çözeltisinin karışımına dayanan bu yöntem, basit olduğu için küçük tesislerde uygulanır; ürünün iyi kullanılmasını engelleyen sabunlaşmış bölümlerin, sabun kütlesi içinde kalmaları gibi önemli bir sakıncası vardır. “Marsilya”tipi diye adlandırılan klasik yöntemde, sırasıyla hamurlaştırma, tuzlama, pişirme ve arıtma işlemleri uygulanır. Sabun hamuru daha sonra soğumaya bırakılır. 35-40 kg. paralel yüzler haline getirilir ve kalıplar halinde kesilir.

Bugün sabunlar, ısıtıcı çift çeperli bir besleme haznesi içinde tutulur ve hücreli pres filtrelere benzeyen bir soğutma presine sürülür. Sürekli çalışan daha modern cihazlar sabunu hem soğutur hem de suyunu alır; böylece toz sabun elde edilir. Geleneksel usullerin yerini alan diğer usuller de vardır. Bunlardan birinde hammaddelerin hidrolizden çıkan ve düşük basınç altında damıtılarak saflaştırılan yağ asitleri kullanılır; bu asitler, alkali oksitler, alkali karbonatlar veya organik bazlarda nötürleştirilir. Bu şekilde elde edilen ürünler genellikle tuvalet sabunu yapımından kullanılır. Gerçek sürekli sabun yapımı 1934′e doğru ortaya atıldı. “Clayton” metodunda yüksek sıcaklık uygulanır ve sonra yeniden hidratlanan susuz bir sabun elde edilir.

Gunther Jacobs'un “JPC” yönteminde, yağları eritmek ve sodyum hidroksitle emülsiyon oluşturmak için etkisiz bir eritici kullanılır; elde edilen kütle,atmosfer basıncından daha düşük bir basınç altında, cm'ye 7 g'lık bir gerilimin etkisinde bırakılarak, eriticinin ve glikolin buharlaştırılması sağlanır. “Du pont de Nemours” yönteminde, Marsilya yöntemiyle aynı ilkeler uygulanır ve üretimin her aşamasında merkez kaç işlemi yapılır. “Yağ içinde su” tipinde bir emülsiyonun kullanıldığı “Monsavon” yöntemi, arı sabunda % 61 yağ asidi ve % 0.2 sodyum hidroksit fazlası olacak biçimde, düşük sıcaklıkta deriştirme alkali çözeltisiyle yapılır; sıcak bir çepere temas ederek başlayan tepkime egzotermik olduğu için kendi kendine sürer.

Sabun, kule içinde, derişikliği sınır hidroksit çözeltisine eşit olan derişik hidroksit çözeltisiyle yıkanır ve arıtma, bir miktar düz sabunun erilitildiği ve esmer bölümlerin elde edildiği hafifçe alkali bir su katılarak yapılır. Fazlar (yüzde 75 sabun, yüzde 25 esmer faz), çift zarflı kaplarda 12- 24 saat dinlendirilerek ayrılır. Esmer faz böylece, arı sabundan ve sınır hidroksit çözeltisinden, belirli bir miktar sodyum klörür katılarak ayrılır.

Tedavide Sabun

Önceleri tıpta ‘hariçten tedavi edici' olarak ele alınan sabun, zamanla vücut temizliği için kullanılmaya başlandı. Geçmişten günümüze sabun, bulaşıcı hastalıkların ortaya çıkışında dezenfekte olarak kullanılıyor. Kişisel temizliklerine düşkün olan Mısırlılar, deri hastalıklarından korunmak için, hayvan ve sebze yağları ile alkalinli tuzdan elde edilmiş sabunsu bir maddeyle yıkanıyorlardı. Bu şekilde hem kişisel temizliklerini yerine getiriyor hem de yaralarını tedavi ediyorlardı. M.S. II. yüzyılda yaşamış eski Yunan hekimi Galenos Klaudios, sabunun deri hastalıkları temizliğinde etkili olduğunu belirtiyor, hastalarına sabunu tavsiye ediyordu. Temizliğin öncüsü Musa ise, dini hükümler kadar temizlik kriterlerini de öne sürüyor ve dini arınmışlığın ifadesi olarak İsraillileri elbiselerini temiz tutmaya çağırıyordu. Musa, zarar verici boyutlara ulaşarak kavmini tehdit eden pisliğin farkına varmıştı. Ona göre temizliğin noksanlığı “öldürücü”ydü, hastalık demekti.

O zamanlarda cüzam ve pislik eş anlamlı sayılıyordu. Günümüzde de tedavide çeşitli sabunlar kullanılıyor: Bademyağı sabunu: Bademyağı ile sodyum hidroksitten elde edilir ve çeşitli ilaçlarda sıvağ olarak kullanılır. Donyağı sabunu; hayvani yağlarla sodyum hidroksitten elde edilir; alkollü çözeltisi, opedeldok balsamının temel maddesini meydana getiren bir jeldir. Arap sabunu; potas sabunu veya yumuşak sabun, bazen uyuz tedavisinde kullanılır. Potaslı Hindistan cevizi yağı sabunu; suda uygun bir şekilde çözündürülüp sterilize edilerek cerrahi sabun denen sabunu meydana getirir. (ameliyattan önce ellerin ve eldivenlerin yıkanması için kullanılır). Çeşitli ilaçlar (kükürt, ihtiyol, katran, çeşitli antiseptikler) katılmış katı sabunlar tıbbi sabunları meydana getirir ve dermatozlarda kullanılır.

Osmanlı'da Sabun

Sabun, Osmanlı Devleti'nde 'sabunhane' denilen ve şahıslara ait olan imalathanelerde geleneksel yöntemlerle üretiliyordu. Sabunun hammaddesi zeytinyağı ve içyağıydı. Ekonomik değeri olan ve tercih edilen sabunlar zeytinyağından imal edilenlerdi. Osmanlı İmparatorluğu'nda sabun üretimi yapılan yerlerin başında zeytin yağının bol olduğu yerler olan Batı Anadolu ve Adalar, Şam, Halep ve Namlus geliyordu. O dönemde en fazla sabun üreten merkezler ise Midilli ve Girit Adaları, Ayvalık, Edremit, Kemer Edremit, İzmir, Kızılcatuzla, Yunda Acası ve Urla'ydı. Buralarda imal edilen sabunun büyük bir bölümü, saray, ordu ve İstanbul halkının ihtiyacını karşılamak üzere ‘Dersaadet tahsisatı' olarak ayrılırdı.

Osmanlı Devleti'nde en kaliteli ve en çok aranan sabunlar Girit Adası, özellikle de Kandiye'de yapılanlardı. Kandiye sabunları temizlik ve iyi pişmiş olmaları ile nam salmıştı. Bu özelliklerinden dolayı Midilli ve Edremit sabunlarının üzerine ‘Girit Sabunu' damgası vurularak taklit edilmiş ve bu durum Giritli sabuncuların şikayetine sebep oldu. Hanya, Kandiye, Resmo başta olmak üzere Girit'te elde edilen zeytinyağının önemli miktarı sabun üretiminde kullanılmaktaydı. 18. yüzyılın ilk yıllarında Girit'te sabunhane sayısı birkaç tane iken, yüzyıl ortalarına doğru on misliden fazla arttı ve adadaki sabunhanelerin adedi daha sonra 45′e ulaştı. Lübnan'daki Trablusşam kenti ve çevresi de zeytinyağının bolca bulunduğu ve sabun üretiminin de o nispette fazla olduğu bir bölgeydi.

Özellikle Nablus, Kudüs, Rakka ve Şam sabunculuğunun çok geliştiği ve sabun ihraç eden şehirlerdi. Buralarda sabunun geçmişi 14. yüzyılın ortalarına kadar gidiyordu. Anadolu'nun ve Mısır'ın sabun ihtiyacı da büyük ölçüde bu bölgelerden karşılanmaktaydı. Sabunu çok meşhur olan ve sabun ihraç eden Halep'te 19. yüzyıl sonlarında 12 sabunhane mevcuttu. Halep ve civarında imal edilen sabunlar yerel ihtiyacı karşılamaları dışında, Avrupalı ticaret şirketleri ve büyük tüccarlar tarafından Suriye dışına ihraç ediliyordu. Edirne ve Kudüs'te imal edilen ‘misk sabunu' ise Osmanlı sarayına, sultanlara ve devlet ricaline sunulan değerli hediyeler arasındaydı.

Meyve Sabunları

Parfüm kokulu sabunların yeni yeni hayatımıza girdiği düşünüldüğünde, meyve kokulu sabunların bundan en az üç yüz yıl önce ülkemizde kullanılmaya başlanması sabunlara tarihi bir işlev de yüklüyor. Görenlerin plastik meyvelere benzettiği, ancak bilenlerin fark edebileceği meyve sabunları, tarihte hem temizlik hem de süs eşyası olarak kullanılırdı. Elma, armut, üzüm, şeftali, kiraz, muz, kavun, çilek, kayısı, limon şeklinde üretilen ve her birine has kokusuyla dikkat çeken meyve sabunları, 19. Yüzyılda Edirne'nin en önemli ticaret maddesiydi. Bitki ve otlardan elde edilen yağların burun, ciğer doğrudan ve deri tarafından vücuda alındığını kabul edersek bu sabunların süs olmaktan çıkıp, doğal ilaç işlevi üstlendiğini de görürüz. Meyve esanslı sabunlar, bugünkü limon, şeftali ve elma kokulu sabun ve şampuanlara temel oluşturduğunu da söyleyebiliriz. Eskiden temizlik şimdi ise sadece süs aracı olarak kullanılan meyve sabunları, bildiğimiz yeşil sabunların eritilmesinden elde ediliyor.

Sıvı haline getirilen sabun, içine birkaç damla gül yağı konulduktan sonra soğuyana kadar bekletiliyor. Daha sonra sabun hamurunun yoğrulmasına geçiliyor. Hangi meyvenin kokusu verilmişse, hamura onun şekli veriliyor. Son olarak da aslına uygun olarak boyanıp hazır hale geliyor. Üretilen sabunların hepsi piyasada satılmaz, büyük bir kısmı padişahın isteği üzerine İstanbul'a Topkapı Sarayı'na gönderilirdi. Mis kokulu meyve sabunları, aynı zamanda çok değerli bir süs eşyasıydı. Özellikle padişah kızları ve cariyeleri çeyizlerine, odalarına bu sabunları koyarlardı. Ayrıca padişahların yabancı devlet başkanlarına gönderdiği hediyeler arasına meyve sabunları da konulmasına özen gösterilirdi.