ಅತ್ರಿ ಬುಕ್ ಸೆಂಟರ್

ಉತ್ತರಕ್ರಿಯೆ!

2012-02-26T18:11:00.002+05:30

ಅತ್ರಿ ಮುಚ್ಚುಗಡೆಯ ವಿಚಾರ ಸಾರ್ವಜನಿಕಕ್ಕೆ ಭಾರೀ ವಿಷಯವಾಗಬೇಕಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ತಿಳಿಸುವ ಕರ್ತವ್ಯ ನನ್ನದು. ಸುಮಾರು ಮೂರು ವರ್ಷದ ಹಿಂದೆಯೇ ನಿರೇನ್ ಈ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಏಕಾಂಗವೀರನಾಗಿ ವನ್ಯಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, “ನನಗೆ ಅರುವತ್ತಾದಾಗ ಅತ್ರಿ ಮುಚ್ಚಿ, ಪೂರ್ಣಾವಧಿ ತೊಡಗಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ” ಎಂದಿದ್ದೆ. ಮತ್ತೆ ಈಗ ಜಾಲತಾಣದ ಮೂಲಕ ನನಗೊಂದು ಸಮರ್ಪಕ ಮಾಧ್ಯಮವೂ ಇದೆ ಎಂಬ ಅರಿವಿನಲ್ಲಿ ಕೀಲಿಮಣೆ ಕುಟ್ಟತೊಡಗಿದೆ. ಆದರೆ ಇದು ದಪ್ಪ ಧ್ವನಿಯ ‘ಕ್ರೈಂ ನ್ಯೂಸ್ (ನೋಯ್ಸ್?)’ ಅಥವಾ ‘ಹೀಗೂ ಉಂಟೇ’ ಥರಾ ಅಪ್ಪಳಿಸಬಾರದು ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಮೊದಲು, ಅಂದರೆ ಹಲವು ತಿಂಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಪ್ರಕಾಶನ ಮುಚ್ಚಿದ್ದನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದೆ. ಕೆಲವರು ‘ಅಂಗಡಿಯೇ ಮುಚ್ಚಿಹೋಯ್ತು’ ಎನ್ನುವಂತೆ ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದಾಗ ಸಣ್ಣ ನಗೆಯಷ್ಟನ್ನೇ ಕೊಟ್ಟು ಸುಧಾರಿಸಿದೆ. ಇಲ್ಲೇ ನಾನು ದೇಶಕಾಲದ ಮುಚ್ಚುಗಡೆಯನ್ನು (ಅವರು ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿರಾಮ ಎಂದೇನೇ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳಲಿ) ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಸಮರ್ಥಿಸುವ ಲೇಖನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟ ಸೂಚನೆಯನ್ನೇ ಕೊಟ್ಟೆ - ‘ಮುಂದಿನ ಲೇಖನ ಅತ್ರಿ ಮುಚ್ಚುಗಡೆ.’ ಮತ್ತೆ ಅಂಗಡಿಗೆ ಬಂದ ಪರಿಚಿತರಲ್ಲಿ ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ ಸಣ್ಣದಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಲೇ ಬಂದೆ. ಆದರೆ ಅವಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವಲ್ಲಿ ಆತ್ಮೀಯರು ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚೇ ಎನ್ನುವಂತೆ ಆತಂಕಿತರಾದರು. ನನ್ನ ದೈಹಿಕ ಕ್ಷಮತೆ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶ್ವಾಸ, ವ್ಯಾಪಾರದ ಸ್ಥಿರತೆಯ ಕುರಿತು ಅರಿವು ಚೆನ್ನಾಗಿದ್ದ ಹಲವು ಆತ್ಮೀಯರು ವ್ಯಾಪಾರರಂಗದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟ (ಆಜನ್ಮ?) ಮುಂದುವರಿಕೆ ಮತ್ತೆ ನನ್ನ ಕುಟುಂಬ (ಅಂದರೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಗ - ಅಭಯಸಿಂಹ) ಮುಂದುವರಿಯುವುದನ್ನೇ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದೂ ತಪ್ಪಲ್ಲ. [ಅಭಯನ ಮಾವ - ಮಣಿಮುಂಡ ಭಾಸ್ಕರ ಉಪಾಧ್ಯಾಯರು ಕೇವಲ ತಮಾಷೆಗೆ ಹೇಳಿಯೂ ಹೇಳಿದರು. “ಮಗಳಿಗೆ ಅಭಯನ ಸಂಬಂಧ ಪರಿಗಣಿಸುವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ‘ಮಾಣಿಗೆ ಅಸ್ಥಿರ ಆದಾಯದ ಸಿನಿಮಾರಂಗ ಕೈಕೊಟ್ಟರೂ ಒಳ್ಳೆಯ ವ್ಯಾಪಾರವಿರುವ ಪುಸ್ತಕ ಮಳಿಗೆಯಿದೆ’ ಎಂದು ನಾವು ನಾವೇ ಅಂದುಕೊಂಡದ್ದು ಈಗ ಹೋಗುತ್ತಿದೆ!”]

ಡಾ| ಕಾಕುಂಜೆ ಗೋಪಾಲ ಕೃಷ್ಣ ಭಟ್ (ಅಡ್ಡಹೊಳೆ ಆಸುಪಾಸು ಭಾಗ ಎರಡು)

2012-02-20T06:37:00.000+05:30

ಕಳೆದ ಬಾರಿ ಉಲ್ಲಾಸ ಕಾರಂತರನ್ನು ಸಣ್ಣದಾಗಿ ಅಭಿನಂದಿಸಿ, ಅವರು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ವನ್ಯಾಭಿಯಾನವನ್ನೇ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ್ದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ (ಬಿಸಿಲೆ) ಅಡ್ಡಹೊಳೆ ಆಸುಪಾಸಿನ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಪೀಠಿಕೆ ಹಾಕಿದ್ದೆ. ಆದರೆ ಅದರ ಬೆನ್ನಿಗೇ ಬಂದ ಪತ್ರಿಕಾ ವರದಿಗಳಲ್ಲಿ (ಶಿರಾಡಿ) ಅಡ್ಡಹೊಳೆ ಚಾರಣಕ್ಕೆ ಹೋದ ತಂಡ ಒಂದರ ತರುಣನೋರ್ವನ ದುರ್ಮರಣದ ವಿವರಗಳನ್ನು ಕಂಡು ನನಗೆ ವಿಷಾದವಾಯ್ತು. ಅದಕ್ಕೂ ಮಿಗಿಲಾಗಿ ಆಕಸ್ಮಿಕಗಳು ಘಟಿಸಿದಾಗ ತಮ್ಮ ಚರ್ಮ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಜಾಗೃತವಾಗುವ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯ ಕಲಾಪಗಳು ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ತಮ್ಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ದುಬಾರಿ ಆದರೆ ಅದಕ್ಷ ಹೊಟೆಲ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲೋ ಅನಾವಶ್ಯಕ ಆದರೆ ಅನ್ಯಾನ್ಯ ಲಾಭಗಳ ಉದ್ದೇಶದ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಜಾಹೀರಾತು ಮತ್ತು ಭಾರೀ ಫಲಕಗಳ ಮೆರೆತದಲ್ಲೋ ಕೊನೆಗೆ ತೀರಾ ಅಪರಿಪೂರ್ಣ ‘ಪ್ರವೇಶಧನ’ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಷ್ಟೇ ತೊಡಗಿಸಿ, ಕುಂಭಕರ್ಣ ನಿದ್ರೆಗೆ ಜಾರುವುದು ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯ ಪ್ರಕೃತಿ! ಅರಣ್ಯದೊಳಗಿನ ಅಪಘಾತದ ಸುದ್ದಿಗೆ ಗಡಬಡಿಸಿ ಎದ್ದ ಇಲಾಖೆ, ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ತಂಡವನ್ನು ಪಾರುಗಾಣಿಸಿದ ಮತ್ತು ಶವಶೋಧಿಸಿದವರನ್ನು ಅಜ್ಞಾತಕ್ಕೋ (ಹೆಚ್ಚೆಂದರೆ ಎರಡನೇ ಸಾಲಿಗೋ) ತಳ್ಳಿ, ಬದುಕುಳಿದವರ ಮೇಲೆ ಅಕ್ರಮ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಕಾನೂನಿನ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಖಂಡಿತಕ್ಕೂ ಕಾನೂನು ಬೇಕು. ಆದರೆ ಆಪತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ, ಅದೂ ಕಾನೂನಿನ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನಷ್ಟೇ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತ, ಆಶಯಗಳನ್ನು ಗಾಳಿಗೆ ತೂರುವ ಇಲಾಖೆಯ ಧೋರಣೆ ಏನೇನೂ ಆರೋಗ್ಯಕರವಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ನನ್ನದೇ ಅನುಭವವನ್ನು ಪೋಣಿಸುತ್ತಾ ಬಿಸಿಲೆ-ಅಡ್ಡಹೊಳೆಯ ಕಥನವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಉಲ್ಲಾಸ ಕಾರಂತ

2012-01-29T22:10:00.002+05:30

“ಅಂವ ಶಾಲೆಗೇ ಹೋಗಲಿಲ್ಲ! ಆದರೂ ಎಸ್ಸೆಲ್ಸಿ ಪಾಸು ಮಾಡಿ, ಎಂಜಿನಿಯರೂ ಆದ. ಮತ್ತೆ ಒಳ್ಳೇ ಕಾರ್ಖಾನೆ ಕೆಲಸ ಇದ್ದರೂ ಚಿಟ್ಟೆ ಹಕ್ಕೀಂತ ಬಿಟ್ಟು ಹಳ್ಳಿ ಸೇರಿದ. ಅಲ್ಲಿ ಒಳ್ಳೇ ಧಾರಣೆ ಇದ್ದ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆಯನ್ನೇ ರೂಢಿಸಿದರೂ ಮನ್ಶಾ ಸ್ಥಿರವಿಲ್ಲ. ಮತ್ತೆ ಸಿಂಗಳೀಕ, ಹುಲೀಂತ ಭ್ರಮೆ ಹಿಡ್ಕೊಂಡು ಕಾಡುಸೇರಿದ.” ಪುತ್ತೂರಿನ ಆಸುಪಾಸಿನ ಸಾಮಾನ್ಯರ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಇಂದೂ ಹರಿದಾಡುವ ಇಂಥ (ನಂಜಿಲ್ಲದ) ಬೆರಗು ಮಿಶ್ರಿತ ಅನುಕಂಪದ ಮಾತುಗಳಿಗೆ ಈಗ ಹೊಸ ಬಾಲ ಸೇರಿಸಬಹುದು “...ರಾಷ್ಠ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯೂ ಪಡೆದ.” ಡಾ| ಕೆ. ಉಲ್ಲಾಸ ಕಾರಂತ ಇಂದು ‘ಪದ್ಮಶ್ರೀ’. ನನ್ನಜ್ಜ, ಅಪ್ಪರ ಪರಿಚಯಗಳಲ್ಲಿ ಇವರದು ನಮಗೆ ಕುಟುಂಬ ಸ್ನೇಹವೇ ಇದ್ದರೂ ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಮೂರೂವರೆ ದಶಕದ ಹಿಂದೆ, ಅದೇ ಮೊದಲು ಉಲ್ಲಾಸ್ ನನ್ನಂಗಡಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದರು. ನಾನಾಗ ಪುಸ್ತಕ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ರಜಾದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಬಾಯಿಯೊಡನೆ ಶಿಖರದ ಮೇಲೆ ಶಿಖರಕ್ಕೇರಿ ಕೀರ್ತಿಪತಾಕೆ ಏರಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ. ‘ಪರಮ ಸಾ-ಹಸಿ’ಯಾದ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲಾಸ್ ಕೇಳಿದ್ದಾದರೂ ಏನು “ಸಿಂಗಳೀಕ ಕಂಡಿದ್ದೀರಾ?” ಬಲು ನಾಚು ಸ್ವಭಾವದ ಸಿಂಗಳೀಕ ಬಿಟ್ಟು ಶತಮಾನದ ಕಾಲ ಭಾರೀ ಬೇರು ಊರಿ ನಿಂತ ಮರಗಳೂ ಕಿತ್ತೋಡುವಂತೆ ಚಾರಣಗೈಯುತ್ತಿದ್ದ ನಾನೇನೋ ದೊಡ್ಡ “ಇಲ್ಲ” ಹೇಳಿರಬೇಕು. ಆದರೆ ಛಲಬಿಡದ ಆ ತರುಣ (ನನಗೆ ಮೂರುವರ್ಷದ ಹಿರಿಯ), ಈ ವಲಯದಲ್ಲಿ ನಶಿಸಿಹೋಗಿದೆ ಎಂದು ಖ್ಯಾತ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಘೋಷಿಸಿದ್ದ ಸಿಂಗಳೀಕವನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಮುಂದುವರಿದು ಕುದುರೆಮುಖ ಶಿಖರವನ್ನು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡ ಪಶ್ಚಿಮಘಟ್ಟದ ಈ ವಲಯದ ಕಾಡನ್ನು ಪೂರ್ಣ ಸಂರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಆವಶ್ಯಕತೆಯನ್ನೂ ಸಾರಿದರು. ಹಾಗೆ ಉಲ್ಲಾಸರಿಂದ ಬೀಜಾರೋಪಗೊಂಡ ಕನಸು ಇಂದು ‘ಕುದುರೆಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ’ವಾಗಿ ವಿಕಸಿಸಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. ಅತ್ತ ಉಲ್ಲಾಸರಿಗೆ ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಘೋಷಣೆಯ ವರದಿಗಳು ಬರುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಇತ್ತ ಈ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಹುಕಾಲಾನಂತರ ಎರಡು ಮರಿಗಳನ್ನೂ ಕೂಡಿಕೊಂಡ ಹುಲಿಜೋಡಿಯನ್ನು (ಒಟ್ಟಾರೆ ನಾಲ್ಕು) ಇಲಾಖೆಯ ರಕ್ಷಕರು ಕಂಡಿರುವ ವರದಿಯೂ ಬಂದಿದೆ. ಇಲ್ಲೇ ಒಂದು ಲೇಖನದ ಆಚೆ ನಾನು ಬರೆದಿರುವ ಪಾಂಡರಮಕ್ಕಿಯ ವಲಯದ ಒಂದು ಜಲಮೂಲದ ಬಳಿ ಈ ಹುಲಿ ಸಂಸಾರ ಸಹಜ ವಿಹಾರದಲ್ಲಿತ್ತಂತೆ. “ಶುದ್ಧ ಮಾಂಸಾಹಾರಿಯಾದ (ಹಾಗಾಗಿ ಮಹಾದುಷ್ಟ ಪ್ರಾಣಿಯೆಂದೇ ಭಾವಿಸಲಾದ) ಹುಲಿಗೆ ರಕ್ಷಣೆ ಯಾಕೆ” ಎಂದವರಿಗೆಲ್ಲಾ ಉಲ್ಲಾಸ್ ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಾ ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಪರಿಸರ-ಬಂಧ ವಿವರಿಸುವಾಗ ಪಿರಮಿಡ್ಡಿನ ಚಿತ್ರ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಪಿರಮಿಡ್ಡಿನ ಕೆಳಸ್ತರದ ನೆಲನೀರು ಮುಕ್ತಗೊಂಡದ್ದು, ಮತ್ತೆ ಮೇಲಿನ ಗಾಳಿ ಹಸಿರು ಪ್ರಾಕೃತಿಕವಾಗುತ್ತ ನಡೆದದ್ದು, ಮುಂದುವರಿದು ಕಡವೆ ಕಾಟಿಗಳವರೆಗೂ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿಗಳು ವಿಕಸಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆಲ್ಲ ನಾವು ಸಾಕ್ಷಿ ಹಾಕುತ್ತಲೇ ಬಂದಿದ್ದೇವೆ. ಈಗ ಸ್ಪಷ್ಟ ಶಿಖರ ಮೂಡಿದಂತೆ ಕಾಣಿಸಿದ ಹುಲಿ ಸಂಸಾರ ಉಲ್ಲಾಸರಿಗೆ ನಿಜ ಸಮ್ಮಾನ; ಅದೆಷ್ಟು ಕಾಕತಾಳೀಯವಾದರೂ ವನವೇ ಸಂಭ್ರಮಿಸಿದ ಭಾವ.

ಅತ್ರಿ ಬುಕ್ ಸೆಂಟರ್ ಮುಚ್ಚಿ, ವಾನಪ್ರಸ್ಥ!

2012-01-20T09:30:00.000+05:30

ದೇವಕಿ ಹಾಗೂ ನಾನು

ವೃತ್ತಿ ಜೀವನದ ಸರಣಿಯೋಟದಲ್ಲಿ ನಾನು ತಂದೆಯಿಂದ (ಅಧ್ಯಾಪನದ) ಕೈಕೋಲು ಪಡೆದವನಲ್ಲ, ಮಗನಿಗೆ (ಸಿನಿಮಾ ನಿರ್ದೇಶಕ) ಕೊಡಬೇಕಾಗಿಯೂ ಇಲ್ಲ. ಮೂವತ್ತಾರು ವರ್ಷಗಳ ಪುಸ್ತಕೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ನಿರ್ವಹಣೆ ಬಗ್ಗೆ ಧನ್ಯತೆಯಿದ್ದರೂ ನನ್ನನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದ ಮತ್ತು ನನ್ನ ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕೆ ಭದ್ರತೆಯನ್ನೂ ಒದಗಿಸುತ್ತಿರುವ ಈ ವೃತ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಂತೋಷವಿದ್ದರೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತೆ ಪುಸ್ತಕೋದ್ಯಮದ ಭವಿಷ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ನಿರಾಶೆಯಲ್ಲಿ ನಿವೃತ್ತನಾಗುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಶೂನ್ಯ ಬಂಡವಾಳದಿಂದ ತೊಡಗಿದ ಈ ಮಳಿಗೆಗೆ ಡಿವಿಕೆ ಮೂರ್ತಿಯವರು ಪ್ರಧಾನ ಪ್ರೇರಕರು ಮತ್ತು ಶುದ್ಧ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕವಾಗಿ ಪೋಷಕರು. ಉಳಿದಂತೆ ನನ್ನ ತಂದೆಯ ನಾಮದ ಬಲದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಎಲ್ಲಾ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷಿನ ಕೆಲವು ಪ್ರಕಾಶಕರೂ ವಿತರಕರೂ ಬೇಕಾದ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟು, ನಾನು ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾಲಾನಂತರ ಪಾವತಿ ಕೊಟ್ಟಂತೆ ಒಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಸಹಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು, ಕರ್ನಾಟಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಯೋಚಿಸಿ ನಾನು ಮಂಗಳೂರು ಆಯ್ದುಕೊಂಡಾಗ ನೆನಪಾದ ಏಕೈಕ ಹೆಸರು ಬಿ.ವಿ ಕೆದಿಲಾಯರದ್ದು. ಅವರು ಮತ್ತು ಹಾಗೇ ಪ್ರೀತಿಯೊಂದೇ ಕಾರಣವಾದ ಪುತ್ತೂರಿನ ಅಜ್ಜನ ಮನೆಯ ಸಂಬಂಧಿಕರು, ತಂದೆಯ ಅಸಂಖ್ಯ ಗುರು, ಮಿತ್ರ ಮತ್ತು ಶಿಷ್ಯ ಬಳಗ (ತಂದೆ ಹಿಂದೆ ಇಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿಯೂ ಅಧ್ಯಾಪಕನಾಗಿಯೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ದುಡಿದಿದ್ದರು), ನನ್ನದೇ ಮಿತ್ರ ಬಳಗ, ಸಂಬಂಧಿಕರೆಲ್ಲ ನನಗೊದಗಿದ ವಿಶೇಷವರ್ಗವೆಂದೇ ಹೇಳಬೇಕು. ಇತ್ತ ಹೊರಳಿದರೆ, ನಾಲ್ಕಾಣೆ ಸ್ತೋತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಬಂಗಾಡಿ ಮೂಲೆಯಿಂದ ಅಂಗಡಿಗೆ ಧಾವಿಸಿ ಬರುವವರಿಂದ ಹಿಡಿದು, ಇಂದು ಇಡಿಯ ಅಂಗಡಿ ಕೊಳ್ಳುವವರವರೆಗೆ ವ್ಯಕ್ತಿ, ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಒಳಗೆ ನೋಡಿದರೆ ಇದ್ದು, ಬಿಟ್ಟ, ಮುರಳೀಧರ, ಮಂಜುನಾಥ, ದಿವಾಕರ, ಪ್ರಕಾಶರಾದಿ ಮಸಕು ಮುಖಗಳ ಎದುರು ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನಿಂತಿರುವ ಶಾಂತಾರಾಮನವರೆಗೆ ಸಹಾಯಕರ ಪ್ರೀತಿಯ ದುಡಿಮೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ನನ್ನಷ್ಟೇ ಅತ್ರಿಯ ಮತ್ತು ನನ್ನ ಜೀವನದ ಭಾಗವೇ ಆಗಿರುವ ನನ್ನ ಅಪ್ಪ, ಅಮ್ಮ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹೆಂಡತಿ - ದೇವಕಿ, ಮತ್ತೆ ಮಗ - ಅಭಯರ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿದರೆ ಆತ್ಮಸ್ತುತಿಯಾದೀತು, ಹೇಳದಿದ್ದರೆ ಸ್ವಾರ್ಥವಾದೀತು! ಅವರೆಲ್ಲರ ಸವಿವರ ಸ್ಮರಣೆ ಒಂದು ಉದ್ಯಮದ ಆರೋಗ್ಯಪೂರ್ಣ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ದಾಖಲೀಕರಣಕ್ಕೆ ಅವಶ್ಯವೆಂಬ ಅರಿವು ನನಗಿದೆ. ಸಮಯಾನುಕೂಲ ನೋಡಿಕೊಂಡು ಮುಂದೆಂದಾದರೂ ಇಲ್ಲೇ ಕಂತುಗಳಲ್ಲೋ ಇಡಿಯಾಗಿಯೋ ಕೊಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂಬ ಆಶ್ವಾಸನೆ ಮಾತ್ರ ಕೊಡುತ್ತಾ ೩೧-೩-೨೦೧೨ರಂದು ಅತ್ರಿ ಬುಕ್ ಸೆಂಟರ್ ಅನ್ನು ಖಾಯಂ ಮುಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.

ದೇಶಕಾಲದ್ದು ಕೊನೆಯಲ್ಲ; ವಿರಾಮ!

2012-01-14T14:42:00.000+05:30

೨೦೧೧ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಮೊದಲವಾರದಲ್ಲಿ ನಾನು ಅಂತರ್ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಮಿಂಚಂಚೆ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಿದ್ದಂತೆ ಎಡಪಕ್ಕದ ‘ದೇಶಕಾಲ’ದ ಹಸಿರು ದೀಪ ಮಿನುಗಿ, ಬಲಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಸಂವಾದ ಕಿಂಡಿ ಮೊಳೆದು ಸಾರಿತು - ‘೨೮ನೇ ಸಂಚಿಕೆಗೆ ದೇಶಕಾಲ ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ’. ಮತ್ತೆ ಎರಡನೇ ವಾರದಲ್ಲಿ ೨೭ನೇ ಸಂಚಿಕೆ ಬಂದಾಗ ಸಂಪಾದಕೀಯದಲ್ಲಿ ಚುಟುಕಾಗಿ ಬರೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರು - ಪತ್ರಿಕೆಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ಹರಹು ಹೆಚ್ಚಿದ್ದರಿಂದ ತನಗೆ ತೊಡಗಿಕೊಳ್ಳಲು ವ್ಯವಧಾನ ಸಾಲದ್ದರಿಂದ ದೇಶಕಾಲವನ್ನು ಮುಂದಿನ ಸಂಚಿಕೆಗೆ ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಅದರಲ್ಲೂ ಈಗಷ್ಟೇ ಬಂದಿರುವ ೨೮ನೇ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲೂ ತತ್ಕಾಲೀನ ನಿಲುಗಡೆ, ಅರ್ಥಾತ್ ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿರಾಮದ ಕುರಿತಷ್ಟೇ ಬರೆದಿರುವುದು ಇದ್ದುದರಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಾನದ ವಿಷಯ. ಸಂಪಾದಕ (ಮಾಲಿಕನೂ ಹೌದು) ವಿವೇಕ ಶಾನಭಾಗ ಏಳು ವರ್ಷಗಳ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ‘ತಾನು ಬಿಡುವಿಲ್ಲದ ಕೆಲಸಗಳ ನಡುವೆ ಕನ್ನಡ ಸೇವೆ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ’ ಮಾತು ಆಡಿದ್ದಿಲ್ಲ. ಚಂದಾದಾರರಿಗೆ ಸಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಂಚಿಕೆ ಮುಟ್ಟಿಸುವಲ್ಲಿ, ಅವಧಿ ಮುಗಿದದ್ದನ್ನು ಕೊನೆಯ ಸಂಚಿಕೆಯೊಡನೆ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಪತ್ರ ಹಾಗೂ ಎಂ.ಓ ಅರ್ಜಿ ಕಳಿಸುವಲ್ಲಿ ವಿಳಂಬಿಸಿದ್ದಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಮರೆವಿನಲ್ಲೋ ನಿರಾಸಕ್ತಿಯಲ್ಲೋ ಬಳಸದೇ ಉಳಿದವರಿಗೆ ಸಂಚಿಕೆಯನ್ನು ಸಾಲದಲ್ಲಿ ಕಳಿಸಿ, ಬಾಕಿ ವಸೂಲಿಗೆ ಒತ್ತಾಯಿಸುವ, ಗಿಂಜುವ ಪ್ರಸಂಗ ತಂದುಕೊಂಡದ್ದೂ ಇಲ್ಲ. ಮತ್ತೆ ಇಂಥ ಸಂಪಾದಕೀಯ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುವ ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಉಲ್ಲೇಖ, ಚಂದಾ ನವೀಕರಣದ ಕೊರತೆಯ ಕೊರಗು ಇತ್ಯಾದಿ ತೋಡಿಕೊಂಡದ್ದೂ ಇಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ, ಕೊನೆಯೆರಡೂ ಸಂಚಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಚಂದಾದಾರರಿಗೆ ತಾವೇ ಬಾಕಿಯುಳಿಸುವ ಹಣ ಮರಳಿಸುವ ಸ್ಪಷ್ಟ ಮಾತಿತ್ತು. ಇನ್ನೂ ಮುಖ್ಯವಾದದ್ದು ಮತ್ತು ಅವರು ಹೇಳದ ಉಳಿದದ್ದು - ತಾನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಹರಕೆಯನ್ನು ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಮೇಲೆ ಹೇರದ ನಿಲುವು. (“ಸಾರ್, ನೀವು ಬರ್ಬೇಕೂಂತಿಲ್ಲಾ. ನಿಮ್ಮೆಸ್ರಾಕ್ಕಂಡಿರ್ತೀವಿ” ಎನ್ನುವ ಎಷ್ಟೂ ಸಂಕಟಕರನ್ನೂ ‘ಕೀರ್ತಿಶೇಷ’ರಾಗಲು ಬಯಸುವವರನ್ನೂ ನಾನು ಕಂಡ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ.) ವಿವೇಕ ಇವರಿಗೆ ಅನ್ವರ್ಥನಾಮ!

ಪಾಂಡರಮಕ್ಕಿ ಜಾಡಿನಲ್ಲಿ

2012-01-07T07:56:00.000+05:30

[ಕಾಡಜಾಡಿನಲ್ಲಿ ಹೆಕ್ಕಿದ ಪರಿಸರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಭಾಗ ಎರಡು]

ಉಪೋಪ ಕಥೆಗಳ ‘ಕಾಟದಲ್ಲಿ’ ಭಗವತಿ ನೇಚರ್ ಕ್ಯಾಂಪ್ ದ್ವಾರದಿಂದ ಹೊರಟ ನಿಮ್ಮನ್ನು ದಾರಿ ಹೊಳೆ ಪಾತ್ರದತ್ತ ಸರಿಯುವಲ್ಲಿ, ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ತಂಭ ಸಾಲಿನ ನೆರಳಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದೆ. ಬನ್ನಿ, ಈಗ ಆ ಹೊಳೆ - ಭದ್ರಾ ನದಿಯ ಆದಿಮ ರೂಪಿಯನ್ನೇ ದಾಟಿ ಮುಂದುವರಿಯೋಣ. ಕುರಿಯಂಗಲ್ಲಿನ ಹಿಮ್ಮೈಯ ಬೆಟ್ಟಕಾಡಿನಿಂದ ಬಸಿಯುವ ಈ ಶುದ್ಧ ಸಲಿಲಕ್ಕೆ ನಮ್ಮಿಂದ ಮೇಲೆ ಎರಡು ಕಡೆ ಮಾತ್ರ ಮನುಷ್ಯ ಸಂಪರ್ಕವಿದೆ. ಮೊದಲು, ಸುಮಾರು ಒಂದು ಕಿಮಿ ಮೇಲೆ - ಕುರಿಯಂಗಲ್ಲಿನ (ಅಂದಕಾಲತ್ತಿಲೆ) ರಿಪೀಟರ್ ಸ್ಟೇಶನ್ನಿಗೆಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ಮಣ್ಣದಾರಿಯ ಅನುಕೂಲಕ್ಕೊಂದು ಗಟ್ಟಿ ಸೇತುವೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ಬಿಗಿ ಬರುವ ಮುನ್ನ ಅಲ್ಲಿವರೆಗೆ ವಾಹನ ನುಗ್ಗಿಸಿ ಹೊಳೆ ಮತ್ತದರ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಸಾಕಷ್ಟು ‘ವನವಿಹಾರಿಗಳ’ ದಾಂಧಲೆ ನಡೆಯುವುದಿತ್ತು. ಈಗ ಜನ, ವಾಹನ ಸಂಚಾರ ತೀರಾ ವಿರಳ. ಇದ್ದರೂ ವನ್ಯ ಇಲಾಖೆಯ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಯೊಡನೇ ಹಾದು ಹೋಗುವುದರಿಂದ ಮಲಿನಕಾರಕವಲ್ಲ ಎಂದು ನಂಬಬಹುದು.

ಕುಮಾರವ್ಯಾಸ ನೃತ್ಯ ಭಾರತ

2012-01-01T11:04:00.000+05:30

[ಕುಬ್ಜ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ತೋರದ ಚೌಕಟ್ಟು]

ಅದೊ೦ದು ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಅ೦ಗಡಿ ಬಾಗಿಲಡಿಯಲ್ಲಿ ತೂರಿದ್ದ ಕರೆಯೋಲೆ ಸಿಕ್ಕಿತು - ವಿದುಷಿ ಭ್ರಮರಿ ಶಿವಪ್ರಕಾಶ್ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪಡಿಸುವ ‘ಕುಮಾರವ್ಯಾಸ ನೃತ್ಯ ಭಾರತ. ಬೆ೦ಬತ್ತಿದ೦ತೆ ಭ್ರಮರಿಯವರ ದೂರವಾಣಿ ಕರೆಯೂ ಬ೦ತು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತಡ ತರುವಂತೆ ಕಾರ್ಕಳದಿ೦ದ ಪ್ರೊ| ಎ೦. ರಾಮಚ೦ದ್ರರ ದೂರವಾಣಿ ಅ೦ದು ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ ಮರುದಿನ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ. ಅವಶ್ಯ ನೋಡಿ ಕುಮಾರವ್ಯಾಸ ನೃತ್ಯ ಭಾರತ. ಅಧ್ಯಾಪಕ, ಕವಿ, ಕತೆಗಾರ, ನಾಟಕಕಾರ, ನಟ, ರಂಗನಿರ್ದೇಶಕ ಎಂಬಿತ್ಯಾದಿ ಬಹುಮುಖೀ ಆಸಕ್ತಿಗಳ ಮತ್ತು ಸದಾ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ಪ್ರೊ| ಉದ್ಯಾವರ ಮಾಧವಾಚಾರ್ಯರ ಮಗಳು ಈ ಭ್ರಮರಿ ಎನ್ನುವುದು ನನಗೆ ತಿಳಿದೇ ಇತ್ತು. ಅವೆಲ್ಲದರ ಮೇಲೆ ನನ್ನ ನೆನಪಿನಾಳದ ನೂರೊಂದು ರಮ್ಯ ಪೌರಾಣಿಕ ರಂಗಪ್ರಸ್ತುತಿಗಳೂ ಮೇಲೆದ್ದು ಪ್ರಭಾವಿಸಿದವು ಎನ್ನುವುದನ್ನೂ ಇಲ್ಲೇ ಹೇಳಿಬಿಡಬೇಕು. ಸುಮಾರು ಎರಡು ದಶಕಗಳ ಹಿಂದೆ ಪದ್ಮಾಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ ಕೊಟ್ಟ ರಾಮಾಯ ತುಭ್ಯಂ ನಮಃ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣಾಯ ತುಭ್ಯಂ ನಮಃ ಉಂಟುಮಾಡಿದ ಧನ್ಯತೆ ಚಿರಂಜೀವಿ. ಮುಂದುವರಿದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ನೀನಾಸಂ ಕೊಟ್ಟ ಕುಮಾರವ್ಯಾಸ ಭಾರತದ್ದೇ ರಂಗಪ್ರಸ್ತುತಿ - ಸೀಮಿತ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಸಮಗ್ರ ಕಥಾನಿರೂಪಣೆಗೆ ಕೊರತೆ ಬಾರದಂತೆ ಆಯ್ದ ಕಾವ್ಯ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಂದೂ ಪ್ರಕ್ಷಿಪ್ತ ತಾರದೆ ರಂಗಕ್ಕಳವಡಿಸಿದ್ದು, ನೆನೆಸಿದರೆ ಇಂದೂ ಮೈಮನ ನಲಿಯುವುದು! ‘ಇದು ರಂಗಪ್ರಯೋಗಕ್ಕಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ವತಃ ಲೇಖಕ ಕುವೆಂಪು ಘೋಷಿಸಿಯೇ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಶೂದ್ರತಪಸ್ವಿ ನಾಟಕವನ್ನು ರಂಗಸೂಚನೆಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಸಾರಾಸಗಟಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ರಂಗಾಯಣ ಕೊಟ್ಟ ಪ್ರದರ್ಶನ ಇನ್ನೊಂದೇ ಅದ್ಭುತ ಅನುಭವ. ಈಗಲೂ ನಡೆಯುತ್ತಲೇ ಇರುವ (ನನ್ನೆದುರು ಡೀವೀಡೀಯಲ್ಲಿಯೂ) ‘ಗಣೇಶ್-ಮಂಟಪ ಕಂಬೈನ್ಸ್ ಯಕ್ಷಗಾನ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರಯೋಗಗಳೂ ವಿಚಾರಪರವಾಗಿ ನೋಡುವ ಯಾರೂ ಮೆಚ್ಚಿ ಅಹುದಹುದೆನ್ನಬೇಕು. ಇನ್ನೂ ಇಂತಹ ಅನೇಕರು ಅವರವರ ಸಿದ್ಧಿಗನುಗುಣವಾಗಿ ನಾಟ್ಯ, ನಾಟಕ, ಕಾವ್ಯ, ಜಾನಪದ, ಸಂಗೀತ, ಮಟ್ಟು ಮುಂತಾದವನ್ನು ಭಾವಸಂವಹನದ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿ ಬಳಸಿ ಶಿಖರ ದರ್ಶನ ಮಾಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಸರಕ್ಕೆ ಹೊಸತೊಂದು ಮುತ್ತು ಪೋಣಿಸುವ ಉತ್ಸಾಹದಲ್ಲಿ ನಾನು ಕೆನರಾ ಹೆಮ್ಮಕ್ಕಳ ಶಾಲೆಯ ಸಭಾಂಗಣಕ್ಕೆ ಅಂದು (೧೮-೧೨-೧೧) ಹೋಗಿದ್ದೆ.

ಭಗವತಿ, ಕರಡಿಬೆಟ್ಟ...

2011-12-13T14:20:00.001+05:30

ಕಾಡಜಾಡಿನಲ್ಲಿ ಹೆಕ್ಕಿದ ಪರಿಸರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಭಾಗ ಒಂದು

ಹದಿನಾಲ್ಕು ಜನ ಸರಬುರ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕುವುದಷ್ಟೇ ಸದ್ದು. ತೆಳು ಗಾಳಿಯ ಚಳಿ ಕಳೆಯಲು ಪ್ರತಿ ಎಲೆ ಹುಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ ಕೋಟಿ ಮಣಿ ಸೂರ್ಯರು. ಭಗವತಿ ಬೋಗುಣಿಯ ಒಳಗೆ ಅಂದು ಹಿಮದ ಹೊದಿಕೆ ಹರಿದಿತ್ತು, ಆಲಸಿ ಮೋಡಗಳ ಗುಡಿ ಗುಂಡಾರ ಪೂರ್ಣ ಕಳಚಿತ್ತು. ಮಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಬಂದು ಚಾರಣಕ್ಕಿಳಿದ ನಮ್ಮ ನಾಗರಿಕ ಲೆಕ್ಕಕ್ಕೆ ಬೆಳಗ್ಗಿನ ಒಂಬತ್ತು ಗಂಟೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಬೇಗವೇ ಇರಬಹುದು. ಆದರೆ ಮುಂಬೆಳಕಿನಿಂದಲೇ ತೊಡಗುವ ಪ್ರಾಕೃತಿಕ (ಪಶುಪಕ್ಷ್ಯಾದಿಗಳ) ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ಕನಿಷ್ಠ ಮೂರು ಗಂಟೆಯಾದರೂ ತಡವಾದ ಅರಿವು ನಮಗಿತ್ತು. ದೃಶ್ಯ ನಿಚ್ಚಳವಾಗಿದ್ದು, ಗುರುತಿಸಬಲ್ಲವರಿಗೆ ಉತ್ತರ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿನ ಕುರಿಯ (ಕುರಿಯಂಗಲ್ಲಿನ, ೩೮೧೮ ಅಡಿ) ಹಿಮ್ಮಂಡೆಯಿಂದ ತೊಡಗಿ, ಗಡಿಕಲ್ಲು (೩೯೦೬), ಕಡಮಡಿ ಕಲ್ಲು (೪೯೦೦), ಕಡಕೇಜಗುಡ್ಡೆಗಾಗಿ (೫೪೦೬) ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಸರಿಯುತ್ತಾ ಕಾಣದ ಕುದುರೆಮುಖ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ (೬೨೦೭) ಅತ್ಯುನ್ನತಿಯನ್ನು ಕಾಣುವ ಸಾವಿರ ಹೆಡೆಗಳ ಪಶ್ಚಿಮಘಟ್ಟ ಮೈಚಾಚಿ ಬಿದ್ದಿತ್ತು. ಬೋಗುಣಿಯನ್ನು ಪೂರ್ತಿ ಮಾಡುವಂತೆ ನಮ್ಮ ಹಿಂದಕ್ಕೂ ಆವರಿಸಿತ್ತು ಗಂಗಡಿಕಲ್ಲಿನ ಕಿರು ಶ್ರೇಣಿ. ಅದರ ಪೂರ್ವ ಕೊನೆ ನಾವಿದ್ದ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಮರೆಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಮಾನವ ನಿರ್ಮಿತ ಗಡಿರೇಖೆ - ಲಖ್ಯಾ ಅಣೆಕಟ್ಟೆ. ಮತ್ತೂ ಬಲಕ್ಕೆ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯ ಕೇಂದ್ರ, ಅಂದರೆ ವಿದೇಶಕ್ಕೆ ಲೋಹಾಂಶ ಕಳಿಸಿ, ಹೂಳನ್ನು ಲಖ್ಯಾಕ್ಕೆ ತುಂಬುತ್ತ ನಿಂತ ಬೆಟ್ಟಸಾಲು. ಮದ್ದಿಟ್ಟು ಉಡಾಯಿಸಿ, ರಕ್ಕಸ ಕೈಗಳಿಂದ ಬಗಿದು ಮುಕ್ಕುವ ಕ್ರಿಯೆ ನಿಂತು ಮೂರು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳೇ ಕಳೆದರೂ ‘ರಕ್ತಸಿಕ್ತವಾಗಿ’ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು. ಆ ಶ್ರೇಣಿಯ ಹಿಮ್ಮೈ, ಅಂದರೆ ಪಾಂಡರಮಕ್ಕಿ ಎನ್ನುವ ವಲಯದುದ್ದಕ್ಕೆ ವನ್ಯ ವೀಕ್ಷಣಾ ಚಾರಣವಷ್ಟೇ ನಮ್ಮ ಅಂದಿನ ಲಕ್ಷ್ಯ.

ದಾಸಜನದ ನೆಪದಲ್ಲಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಜವಳಿ ನೆನಪುಗಳು

2011-12-07T06:51:00.001+05:30

ದಾಸಜನ / ಚಿತ್ರ ಕೃಪೆ: ನರಸಿಂಹ ಮೂರ್ತಿ

ದಾಸಜನ ಕೆನರಾ ಕಾಲೇಜಿನ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಮೊನ್ನೆ (೩-೧೨-೧೧) ಸಂಜೆ ಜವಳಿಯವರಿಗೆ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ ಸಭೆ ಮಾಡಿತ್ತು. ನಾನು ಜವಳಿಯವರ ಅಗಲಿಕೆಯ ಮೊದಲ ಆಘಾತಕ್ಕೆ ಹೊಳೆದ ನಾಲ್ಕು ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ೨೭ರಂದೇ ಬ್ಲಾಗಿಗೇರಿಸಿ, ಅನಿವಾರ್ಯವಾದ್ದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಷ್ಟಪಡುತ್ತಲೇ ಇದ್ದೆ. ಆದರೆ ಪ್ರತಿ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಪತ್ರಿಕೆ ತೆರೆದಾಗ ಕಾಣುವ ಸುಡೊಕು ನನಗೆ ಜವಳಿಯವರನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತಿತ್ತು. (ನಾನೂ ಅದನ್ನು ಇಷ್ಟಪಟ್ಟು ಮಾಡುತ್ತಿರುತ್ತೇನೆ.) ಜವಳಿ ಪ್ರಾಂಶುಪಾಲರಾಗಿದ್ದ ಕಾಲದ ಸ್ವಲ್ಪ ಹಿಂದೆ ಮುಂದೆ ಎಲ್ಲಾ ಪತ್ರಿಕೆಗಳೂ ಸುಡೊಕು ಪ್ರಕಟಿಸಲು ತೊಡಗಿದವು. ತಲೆಚುರುಕು ಮಾಡಲು ಒಳ್ಳೇ ಆಟ ಎಂದು ಕಂಡುಕೊಂಡ ಜವಳಿ, ಅದರ ವೈವಿಧ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ದಿನಾ ನಾಲ್ಕೈದು ಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ನನ್ನಲ್ಲಿ ಬಂದಾಗ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸುಡೊಕು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನೂ ಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಉಳಿದಂತೆ ಕಾಲೇಜು ವಾಚನಾಲಯಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ನಕಲಿಸಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಹತ್ತೆಂಟು ಖಾಲೀ ನೋಟುಬುಕ್ಕುಗಳನ್ನೂ ಕೊಂಡು ತನ್ನ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಸಮೃಧಿಗೊಳಿಸುತ್ತಲೇ ಇದ್ದರು. ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಮೊದಲ ವಿಚಾರ, ತನ್ನ ಖಯಾಲಿಗಾಗಿ ಕಾಲೇಜಿನ ಅಂದರೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಣ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೋ ಪುಸ್ತಕಕ್ಕೋ) ದುರ್ವ್ಯಯವಾಗದ ಎಚ್ಚರ. ಮುಂದಿನದು, ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನೇ ತನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಕ್ಕೊಳಪಡಿಸಿ, ಇತರರಿಗೆ ಪ್ರೇರಣೆ ಕೊಡುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸದಿದ್ದದ್ದು. ಒಂದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾತು ಹಾಕುತ್ತೇನೆ. ಜವಳಿ ಅಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದಾಗ ಸಹಜವಾಗಿ, ಪ್ರಾಂಶುಪಾಲರಾದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಎಚ್ಚರದಿಂದ ವೈಯಕ್ತಿಕತೆಯನ್ನು ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ಸ್ವಚ್ಚವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿ ನೋಡಿಕೊಂಡರು. ಅವರ ಸ್ವಂತ ಆಸಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಎಂದೂ ಕಾಲೇಜಿನ ಗ್ರಂಥಾಲಯಕ್ಕೆ ತುಂಬಲಿಲ್ಲ. ಇನ್ನೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸ್ಮರಿಸಬೇಕಾದದ್ದು ಗ್ರಂಥಾಲಯಕ್ಕೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಂಶುಪಾಲ ಪೀಠದ ಗೌರವವನ್ನು ಕಳೆಯಲಿಲ್ಲ. ಇಂದು ನಮ್ಮ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಜನನಾಯಕರಲ್ಲೂ ಕಾಣಸಿಗದ ಇಂಥ ಮೌಲ್ಯಗಳಿಂದ ನನ್ನ ಲೆಕ್ಕಕ್ಕೆ ಜವಳಿ ಅಮರ.

ಜವಳಿ ಪರವಶ!

2011-11-27T16:53:00.001+05:30

[ಅಗಲಿದ ಮಿತ್ರ ಪ್ರೊ| ನಾಗರಾಜ ರಾವ್ ಜವಳಿಯವರ ಕುರಿತು]
“ತೀರ್ಥಳ್ಳಿ ಮೂಲದ, ‘ಕಾರ್ಕಳ’ (ಅರ್ಥಾತ್ ಪ್ರೊ| ಎಂ ರಾಮಚಂದ್ರ ಅಥವಾ ಶಿಷ್ಯವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಿರುವಂತೆ ಎಮ್ಮಾರ್) ಮತ್ತು ಎಸ್ವೀಪಿ (ಮಹಾಮಾನವ ಪ್ರೊ|ಎಸ್.ವಿ ಪರಮೇಶ್ವರ ಭಟ್ಟ) ಶಿಷ್ಯತ್ವದೊಡನೆ ಅವರ ಆಶಯದ ‘ದಂಡಧಾರಿ’ (ಕ್ವೀನ್ಸ್ ಬೇಟನ್ ಹಾಗೆ) ಅಂದರೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕಲೆಗಳ ಕಿಂಕರ ಈ ನಾಗರಾಜರಾವ್ ಜವಳಿ. ಮಂಗಳೂರಿನ ಕೆನರಾ ಕಾಲೇಜಿನ ಖಾಲೀ ಕನ್ನಡ (ಇಲ್ಲಿ ಪಾಠಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಐಚ್ಛಿಕ ಕನ್ನಡ ಇಲ್ಲ) ಮೇಷ್ಟ್ರಾದರೂ ಇವರ ಆಸಕ್ತಿಗಳ ಹರಹು ಅಪಾರ. ಕನಿಷ್ಠ ವಾರಕ್ಕೊಮ್ಮೆಯಾದರೂ ನನ್ನ ಅಂಗಡಿ ಬಿಡಿ, ಊರಿನ ಎಲ್ಲಾ ಪುಸ್ತಕ ಮಳಿಗೆ ಶೋಧಿಸಿ ಪುಸ್ತಕ ಸಂಗ್ರಹ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಸಾಲದು ಎಂಬಂತೆ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಸರ್ಕ್ಯುಲೇಟಿಂಗ್ ಲೈಬ್ರೆರಿಯ ಖಾಯಂ ಸದಸ್ಯತ್ವ. ಇದ್ದ ಬದ್ದ ಆಡಿಯೋ ವೀಡಿಯೋ ಕೇಬಲ್ಲು, ವಿಡಿಯೋ ಲೈಬ್ರೆರಿಗಳು ಕೊಡುವ ಒಳ್ಳೇದೆಲ್ಲಾ ಇವರಿಗೆ ಅನುಭವಿಸಲು ಬೇಕೇಬೇಕು.

ಯಾವುದೇ ವ್ಯಂಗ್ಯಾರ್ಥವಿಲ್ಲದೇ ಹೇಳ್ತೇನೆ - ನಾದಾ (ಪ್ರೊ| ನಾ ದಾಮೋದರ ಶೆಟ್ಟಿ), ವಿದ್ವದ್ಗಾಂಭೀರ್ಯದ ಸತ್ಯ (ಪ್ರೊ| ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ ಮಲ್ಲಿಪಟ್ನ), ಸರಸಿ ನರಸಿಂಹಮೂರ್ತಿಯರ ಗೆಳೆತನದ ಬಂಧದ ‘ದಾಸಜನ’ದಲ್ಲಿ ಜವಳಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಾರ್ವಜನಿಕಕ್ಕೆ ತೆರೆದುಕೊಂಡರು. ಬಯಸದೇ ಬಂದ ಪ್ರಾಂಶುಪಾಲತ್ವವನ್ನು ಹೊಣೆಯಲ್ಲಿ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿಯೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕದಲ್ಲಿ ತೀರಾ ಹಗುರಾಗಿಯೂ (ಇವರು ಕೋಟು, ಕಂಠಕೌಪೀನ ಕಟ್ಟಿದ್ದು ನಾ ನೋಡಿಲ್ಲ!) ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಎಸ್‌ವೀಪೀ ಅಥವಾ ಎಮ್ಮಾರ್ (ಎಂ ರಾಮಚಂದ್ರ) ಬಗೆಗಿನ ಅಖಂಡ ಅನುರಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ‘ಸಮ್ಮಾನ’ ನಡೆಸಿದರು. ಇಂದೂ ಹಳೇ ಪ್ರೀತಿಗಳು ಅವರನ್ನು ಮಂಗಳೂರಿಗೆ ಎಳೆದರೆ ಬೆನ್ನುಚೀಲ, ಹೆಲ್ಮೆಟ್ ಏರಿಸಿ, ಕಿವಿಗೆ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಖಾರ್ಡ್ ತಗುಲಿಸಿ ವಿರಾಮದಲ್ಲಿ ಬೈಕರೂಢರಾಗುವುದೇ ಹೆಚ್ಚು! ಕುರಿತು ನೋಡದಿದ್ದರೆ ಜವಳಿ ಸಿಗರೇಟಿನ ಒಂದು ಕಿಡಿ, ಚಿಟಿಕೆ ಬೂದಿ. “ಅಶೋಕಾ ರಿಟೈರ್ ಆದ ಮೇಲೆ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಮನೆ ಕಟ್ಟಿಸಿ ಆರಾಮಾಗಿ ಕೂತು ಬಿಡ್ತೇನೆ. ಇರೋ ಅಷ್ಟೂ ಪುಸ್ತಕ, ಸಂಗೀತವನ್ನು ‘ಬನ್ರಯ್ಯಾ ಅನುಭವಿಸಿ’ ಎಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ತೆರೆದಿಟ್ಟು, ನನ್ನ ಪಾಡಿಗೆ ಸಂಗೀತ ಹಾಕಿ, ಪುಸ್ತಕ ಹಿಡಿದು, ಆಗೀಗ ಚಾ ಕುಡಿಯುತ್ತಾ ದಂ ಎಳೆಯುತ್ತಾ ಮಝವಾಗಿರ್ತೇನೆ’ ಎಂದದ್ದನ್ನು ತೀರ್ಥಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷರಶಃ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.”

ಇದಿಷ್ಟೂ ನಾನು ‘ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ’ (ಇಲ್ಲೇ ಹಳೇ ಕಡತದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರವಾಸ ಕಥನ) ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸಹಜವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದೆ. ಈಗಷ್ಟೇ ಅಭಯ ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ದೂರವಾಣಿಸಿ ತಿಳಿಸಿದ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರ ವಿಷಾದಗಳೊಡನೆ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಹಾಕಬೇಕಾಗಿದೆ - ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು; ಜವಳಿ ಇನ್ನಿಲ್ಲ.

Read more »

ನೆನಪಿನ ಪುಟ ಸೇರಿದ ಶಿಲಾಯುಗದ ‘ಪಾಂಡವರಕಲ್ಲು’

2011-11-23T22:49:00.001+05:30

ಪೀಠಿಕೆ

ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಶೋಧನೆಗಳ ಅಲೆದಾಟದಲ್ಲಿ ನಾನು ಕೆಲವು (ಐತಿಹಾಸಿಕವೂ ಸೇರಿದಂತೆ) ಮಹತ್ವದ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದಂತೇ ಅರಿವಿಲ್ಲದೆ ತುಳಿದು ಸಾಗಿದ್ದು ಹಲವಿರಬಹುದು. ಗುರುತಿಸಿದವನ್ನು ನನ್ನ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಬಂದ ಪರಿಣತರಿಗೆ ನನ್ನದೇ ಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿ, ಅವರು ಬಯಸಿದಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷದಲ್ಲೇ ಅಲ್ಲಿಗೊಯ್ದು ತೋರುವ ಉತ್ಸಾಹವನ್ನೂ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದದ್ದೂ ಇದೆ. ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆ ಹೇಳುವುದಾದರೆ...

ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರಯೋಗ: ವಾಮನತೆಯಿಂದ ತ್ರಿವಿಕ್ರಮತ್ವಕ್ಕೆ

2011-11-16T07:27:00.001+05:30

ಹಣ್ಣು ಬಂದಿದೆ, ಕೊಳ್ಳಿರೋ: ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಯಕ್ಷಗಾನ ಪ್ರಯೋಗಕ್ಕೀಗ ಹತ್ತು ಮೀರಿದ ಹರಯ, ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಮಿಕ್ಕ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ ದೃಢತೆ ಬಂದಿವೆ. ಸಂಶೋಧನೆ, ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಶತಾವಧಾನಿ ಡಾ| ರಾ. ಗಣೇಶರದು ಬತ್ತದ ಹೆದ್ದೊರೆ. ಅವೆಲ್ಲವೂ ಅಸಂಖ್ಯ (ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿತ) ಭಾಷಣ, ವಿಚಾರಗೋಷ್ಠಿ, ಪತ್ರಿಕಾ ಲೇಖನಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲದೇ ಎರಡು ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲು ಸಾಕಷ್ಟು ವಿವರಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿವೆ. (೧. ಶತಾವಧಾನಿ ಗಣೇಶರ ‘ಯಕ್ಷರಾತ್ರಿ’ - ಯಕ್ಷ-ಲೇಖನಗಳ ಸಂಚಯ ಮತ್ತು ೨. ಪಾದೇಕಲ್ಲು ವಿಷ್ಣು ಭಟ್ಟರ ಸಂಪಾದಕತ್ವದ ‘ಅನನ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿ’ - ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಯಕ್ಷಗಾನದ ಸಾವಿರನೇ ಪ್ರದರ್ಶನದಂದು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡ ಗೌರವ ಗ್ರಂಥ. ಎರಡೂ ರಾ.ಗೋ ಪೈ ಸಂಶೋಧನ ಕೇಂದ್ರ, ಎಂ.ಜಿ.ಎಂ ಕಾಲೇಜು, ಉಡುಪಿ-೨ ಇಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯ.) ಆದರೆ ಹೊಸ ದಿನ, ಹೊಸ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಪುನಃಸೃಷ್ಟಿಗೊಳ್ಳುತ್ತಲೇ ಬಂದ ನಿಜ ಪ್ರದರ್ಶನ ಅಂದರೆ, ಭಾಗವತ ಗಣಪತಿ ಭಟ್ಟರ ರಸಧಾರೆ, ಅನಂತಪದ್ಮನಾಭ ಪಾಠಕರ ಮದ್ದಳೆ ಹಾಗೂ ಕೃಷ್ಣಯಾಜಿಯರ ಚಂಡೆಗಳ ಅಪೂರ್ವ ಲಯವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಕ್ಕೂ ಸಾರ್ಥಕತೆ ಒದಗಿಸುವಂತೆ ಮಂಟಪ ಪ್ರಭಾಕರ ಉಪಾಧ್ಯರ ರಂಗಪ್ರಸ್ತುತಿ ಮತ್ತು ಅಭಿನಯ ವಿಲಾಸ ಸಹೃದಯರ ಭಾವಕೋಶವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸಂಪನ್ನಗೊಳಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಕಾಲದ ಹರಿವಿಗೆ ಹುಡಿಮಣ್ಣ ಕಟ್ಟೆ ಕಟ್ಟುವವರು ಅಸಂಖ್ಯ ಸ್ಥಿರ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ಹವ್ಯಾಸೀ ವಿಡಿಯೋ ತುಣುಕುಗಳಲ್ಲಿ ಅವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದೂ ಧಾರಾಳ ಸಿಗುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಇಂದು ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ದೃಶ್ಯ ಮಾಧ್ಯಮ ಬೆಳೆದು ನಿಂತ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಇವರ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ ಪರಿಪೂರ್ಣ ದಾಖಲೀಕರಣ ಆಗಿಯೇ ಇರಲಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವ ಕೊರತೆ ತುಂಬುವಂತೆ ಈಗ ಬಂದಿದೆ - ಎಂಟು ಡೀವೀಡಿಗಳ ಕಟ್ಟು. ಅದೂ ಕೇವಲ ಐದು ನೂರು ರೂಪಾಯಿಗೆ!

Read more »

ಅರಳಿದ ಗರಿ ಮುರಿಯಿತು

2011-11-08T19:43:00.000+05:30

(ಕರಾವಳಿಗೆ ಹೊಸ ಸಾಹಸ ಕ್ರೀಡೆ - ಭಾಗ ಎರಡು)

ಅಮೆರಿಕಾದ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಎಂ. ರೊಗೆಲ್ಲೋ ಎಂಬ ವೈಮಾನಿಕ ಸಂಶೋಧಕ ಹ್ಯಾಂಗ್ ಗ್ಲೈಡರ್ ಅರ್ಥಾತ್ ನೇತು ತೇಲುವ ರೆಕ್ಕೆಯ (೧೯೫೧) ಜನಕ. ಮಡಚಿದಾಗ ಒಬ್ಬನೂ ಹೊತ್ತೊಯ್ಯಬಹುದಾದಷ್ಟು ಹಗುರ, ಸರಳ ಈ ರೆಕ್ಕೆ. ಯಾವುದೇ ಮಾಲಿನ್ಯ (ಶಬ್ದ, ವಾಯು) ಉಂಟುಮಾಡದ, ನಿರ್ವಹಣಾ ವೆಚ್ಚ (ಪೆಟ್ರೊಲ್, ಬ್ಯಾಟರಿ) ಕೇಳದ, ಸುಸಂಬದ್ಧವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರೆ ಅರ್ಥಾತ್ ಆಕಾಶ ನಮ್ಮ ಮಾಧ್ಯಮವಲ್ಲ ಎಂಬ ಮಿತಿಯನ್ನು ಮರೆಯದೆ ವಿಹರಿಸಿದರೆ ಈ ‘ಹಾರಾಟ’ ನಿರಂತರ ಇಳಿಜಾರಿನ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ (ಪೆಡಲ್ ಒತ್ತುವ ಶ್ರಮವೂ ಇಲ್ಲ!) ಸೈಕಲ್ ಸವಾರಿಯಷ್ಟೇ ಸರಳ. ನಮ್ಮ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಪರಿಕರಗಳ ಮತ್ತು ಪರಿಣತಿಯ ವಿರಳತೆಯಿಂದಷ್ಟೇ ಇದು ದುಬಾರಿಯೆನಿಸಬಹುದು. ಇಲ್ಲವಾದರೆ ನಿಜಕ್ಕೂ ರೈಟ್ ಸೋದರರ ಕನಸು - ಸಾಮಾನ್ಯನಿಗೆ ಹಾರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಸಾಕಾರಗೊಳಿಸಿದ ಕ್ರೀಡೆ. ಇಲ್ಲೂ ದಾಖಲೆಯ ಬೆನ್ನು ಹತ್ತಿದವರು ತೇಲುತ್ತಲೇ ಇಪ್ಪತ್ನಾಲ್ಕು ಗಂಟೆಯ ಮಿತಿಯನ್ನು ಮೀರಿದ್ದು, ವಿಮಾನಗಳ ಹಾರಾಟದ ಔನ್ನತ್ಯವನ್ನು (ಇಪ್ಪತ್ತು ಸಾವಿರ ಅಡಿಗೂ ಮಿಕ್ಕು) ಸಾಧಿಸಿದ್ದು, ದುರ್ಗಮ ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಒದಗಿಬಂದದ್ದು ಇತ್ಯಾದಿ ಪಟ್ಟಿ ೧೯೮೦ರ ದಶಕಕ್ಕೇ ಬಲು ದೊಡ್ಡದಿತ್ತು. ಇನ್ನು ಈಗದರ ಕಥೆ ಜಾಲಾಡಲಿಳಿದರೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಪಾರಾವಾರ.

Read more »

ಹಾರೋಣ ಬಾಆಆಆಆಆಆ

2011-10-30T11:16:00.000+05:30

(ಕರಾವಳಿಗೆ ಹೊಸ ಸಾಹಸ ಕ್ರೀಡೆ - ಭಾಗ ಒಂದು)

೧೯೮೦ರ ದಶಕದ ಮೊದಲ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಕೈ ರೈಡರ್ಸ್ ಎಂಬ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸಿನಿಮಾ ನೋಡಿದಾಗ ಒಮ್ಮೆಲೇ ನನಗೆ ಬಗಲಲ್ಲಿ ರೆಕ್ಕೆ ಮೊಳೆಯುವ ನೋವು ಶುರುವಾಗಿತ್ತು. ಗಡಿಬಿಡಿಯಾಗಬೇಡಿ, ಅದು ಹ್ಯಾಂಗ್ ಗ್ಲೈಡಿಂಗ್ ಅಥವಾ ನೇತು ತೇಲಾಟದ ಹುಚ್ಚು. ಯಾವುದೇ ಕೋಡುಗಲ್ಲ ನೆತ್ತಿ, ಶಿಖರಾಗ್ರಕ್ಕೆ ಹೋದರೆ “ಹೂಪ್” ಎಂದು ಉದ್ಗರಿಸಿ, ಬಾನಾಡಿಗಳೊಡನೆ ರೆಕ್ಕೆ ಜೋಡಿಸುವ ತುಡಿತಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲಿತ್ತು ಸುಲಭ ದಾರಿ. ಕಡಲತಡಿಯ ಗಾಳಿಯ ಹೆಗಲೇರಿ ಸುಂದರ ದೃಶ್ಯ ಹೊಸೆಯುವ ಕಡಲಕ್ಕಿಗಳ ಗೆಣೆಕಾರರಾಗುವ ಅವಕಾಶ ನೇತು ತೇಲಾಟದಲ್ಲಿತ್ತು. ಸೂರ್ಯನತ್ತ ಹಾರಿದ ಮರಿ ವೈನತೇಯ ಇನ್ನು ಪುರಾಣ ಕಲ್ಪನೆಯಲ್ಲ. ಫ್ಯಾಂಟಮ್ ಸಾಹಸಗಳ ಚಿತ್ರಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಬಂದ ಗರುಡನ ಬಳಗದ ಠಕ್ಕು, ಇಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವ. ಎಲ್ಲಕ್ಕೂ ಮಿಗಿಲಾಗಿ ರೈಟ್ ಸೋದರರ ಮೂಲ ಆಶಯ - ಸಾಮಾನ್ಯನಿಗೆ ಹಾರಾಟ, ನೇತು ತೇಲಾಟದಲ್ಲಿ ನಮಗೂ ದಕ್ಕುವಂತಿತ್ತು; ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ಇಳಿಸುವುದಷ್ಟೇ ಬಾಕಿ!

ರಣಘೋಷ - ಹೀಗೊಂದು ಯಕ್ಷಗಾನ!

2011-10-11T08:25:00.000+05:30

ಶಿವರಾಮಕಾರಂತ ಪೀಠ, ಮಂವಿವಿನಿಲಯ ಈಚೆಗೆ ‘ಕಾರಂತರು ಮತ್ತು ಯಕ್ಷಗಾನ’ ಎಂಬೊಂದು ದಿನದುದ್ದದ ವಿಚಾರ ವಿಚಾರಗೋಷ್ಠಿ ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಲಿದ್ದ ಸುದ್ಧಿ ನನಗೆ ಸಿಕ್ಕಿತು. ಸಹಜವಾಗಿ ನಾನು ವಿಚಾರಿಸಿದೆ, “ಕಾರಂತ ಪ್ರಯೋಗದ ಸಮರ್ಥ ಪ್ರದರ್ಶನ ಅಥವಾ ಪ್ರಾತ್ಯಕ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಕೊಡಬಹುದಾದ ಏಕೈಕ ತಂಡ ಉಡುಪಿಯ ಎಂಜಿಎಂ ಕಾಲೇಜಿನ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕೇಂದ್ರ. ಸಹಜವಾಗಿ ದಿನಪೂರ್ತಿ ಪ್ರಬಂಧ, ಚರ್ಚೆಗಳಿಗೆ ಕಲಶಪ್ರಾಯವಾಗಿ ಅವರ ಪ್ರದರ್ಶನ ಇರಲೇಬೇಕು. ಪ್ರಸಂಗ ಯಾವುದು?” ನನ್ನದು ಉದ್ದೇಶವಿಲ್ಲದ ಅಧಿಕ ಪ್ರಸಂಗವಾಗಿತ್ತು! ಕಾರಂತ ಪ್ರಯೋಗಗಳ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರದ ಕಾನೂನು ಹೋರಾಟ ಅತ್ಯುಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯದವರೆಗೂ ಏರಿದ್ದು, ಯಕ್ಷಗಾನ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಆಂಶಿಕ ಸೋಲಾದದ್ದು ನನಗೆ ತಿಳಿಯದ್ದೇನೂ ಅಲ್ಲ. (ಆ ಪ್ರಸಂಗದಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕೇಂದ್ರ ನನಗೆ ಹತ್ತಿರವಿದ್ದಷ್ಟೇ ಎದುರು ಪಕ್ಷದ ವಕೀಲ, ಎ.ಪಿ. ಗೌರೀಶಂಕರ - ನನ್ನ ಸೋದರಮಾವ, ಆತ್ಮೀಯರು!) ನ್ಯಾಯಾಲಯವೇ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಮಿತಿಗಳ ಒಳಗೆ ಆ ಗೋಷ್ಠಿಗೆ ಏನಾದರೂ ದಕ್ಕೀತು ಎಂಬ ನಿರೀಕ್ಷೆ ನಾನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡದ್ದು ತಪ್ಪಾಗಿತ್ತು. ಕಾರಂತ ಪೀಠ ಅವಶ್ಯ ಕೇಳಿದ್ದರು ಕೂಡಾ. ಆದರೆ ಉಡುಪಿಯ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕೇಂದ್ರ ಕಾನೂನಿನ ಹೊಸ ‘ರಣಘೋಷ’ ಕೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿಚ್ಛಿಸದೆ, ವಿವಿನಿಲಯದ ಕರೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಕಾರಂತ ಯಕ್ಷಗಾನ ಗೋಷ್ಠಿ ಶುಷ್ಕ ಗದ್ಯವೇ ಆಗಿ ನಡೆದುಹೋಯಿತು.

ಚೋಕ್ರೀ ಬೆಳಗಾಂವೀ! (ದಿಬ್ಬಣದ ಎರಡನೇ ಹೆಜ್ಜೆ)

2011-10-01T18:08:00.000+05:30

ಪ್ರಿಯ ನಾರಾಯಣಾ,

ಧರ್ಮಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ತಾಳಿ, ಸೀರೆ, ಪಂಚೆ ಕೊಟ್ಟು ಉಚಿತ ವಿವಾಹಯೋಗ ಕಲ್ಪಿಸುವುದು ಯಾರಿಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಮತ್ತೆ ಯಾವುದೇ ನೋಂದಣಿ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಧರ್ಮನಿರಪೇಕ್ಷವಾಗಿ, ಕಾನೂನು ಪ್ರಕಾರ ದಾಂಪತ್ಯ ಸಂಬಂಧ ಕುದುರಿಸುವುದು ನಮಗೆ ತಿಳಿಯದ್ದೂ ಅಲ್ಲ, ತಿರಸ್ಕಾರವೂ ಇಲ್ಲ. (ಇಂಥವೇ ಆಶಯಗಳ ಒಂದು ಪರಿಷ್ಕೃತ ರೂಪ - ಕುವೆಂಪು ಪ್ರಣೀತ ‘ಮಂತ್ರ ಮಾಂಗಲ್ಯ.’ ಇದು ಮಾತ್ರ ನನಗೆ ಇಲಾಖಾ ನೋಂದಣಿಯ ಒಣಕುಂಟೆಗೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕತೆಯ ಚಿಗುರು, ಹೂ ಅಂಟಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನದ ಹಾಗೇ ಕಂಡದ್ದರಿಂದ ಅಷ್ಟು ಒಲವು ಮೂಡಲಿಲ್ಲ.) ಆದರೆ ಮದುವೆ ಹೇಗಾಗಬೇಕೆಂಬ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಗಂಡು ಹೆತ್ತವರದೊಂದೇ ಅಲ್ಲವಲ್ಲಾ. ತೋರಿಕೆಗೆ ಒಂದು ಗಂಡಿಗೆ ಒಂದು ಹೆಣ್ಣು ಅಂದರೆ ಮದುವೆ. ಸ್ವಲ್ಪ ಯೋಚಿಸಿದರೆ ನಮ್ಮಲ್ಲೊಂದು ಸಮೂಹ ಚಿಂತನೆಯಿದ್ದಷ್ಟೇ ಬಲವಾಗಿ ಹೆಣ್ಣಿನ ಹಿಂದೆಯೂ ಇರಲೇಬೇಕು. ಮದುವೆ ಎರಡರ ಸಮಪಾಕಕ್ಕೆ ಕೇವಲ ನಾಂದಿ.
Read more »

ರಾಮೂಗೆ ಮದ್ವೆಯಂತೆ - ದಿಬ್ಬಣದ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆ

2011-09-24T07:36:00.000+05:30

ಪ್ರಿಯ ನಾರಾಯಣ (-ರಾವ್, ನನ್ನ ಓರ್ವ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ)

`ರಾಮುಗೆ (ನಾರಾಯಣನ ಹಿರಿಯ ಮಗ - ರಾಮಚಂದ್ರ ರಾವ್ ದ ಸೆಕೆಂಡ್!) ಹುಡುಗಿ ನಿಶ್ಚಯವಾಯ್ತಂತೆ, ಸದ್ಯದಲ್ಲೇ ಬದ್ಧವಂತೆ, ಅಜ್ಜಿಯ ವರ್ಷಾಂತಿಕವಾಗದೇ ಮದುವೆ ಇಲ್ಲ್ವಂತೆ...’ ಹೀಗೇ ಯೋಚನೆಗಳು ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವ ಹಂತದಲ್ಲೇ (ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಂದೇಶ, ಚರವಾಣಿ, ಮುಖವಾಣಿಗಳ ಹಾವಳಿಯಲ್ಲಿ) ಟಾಂಟಾಂ ದಟ್ಟವಾಗಿರುವಾಗ ನಿನ್ನ ದೂರವಾಣಿ ಕರೆ ಬಂತು. ಅನಧಿಕೃತ ತಿಳಿಸುವವರ ಉತ್ಸಾಹದಷ್ಟೇ ಅವಸರದಲ್ಲಿ ನಾನೂ ನಿನ್ನ ಮಾತಿಗು ಮುನ್ನ “ಗೊತ್ತು ಗೊತ್ತು, ಶುಭವಾಗಲಿ” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಉದ್ದೇಶಪಡದೇ ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಆದದ್ದೂ ಆಯ್ತು! ಮತ್ತೆ ನೀನೇ “ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿಯಾದರೂ ನಾನು ಹೇಳಲೇಬೇಕು” ಎಂದು ನಯವಾಗಿ ಎಚ್ಚರಿಸಿ ಹೇಳಿದ ಮೇಲೂ ನನ್ನಪ್ಪ ಹೇಳಿದ ಮಾತನ್ನು ಮತ್ತೆ ಅವಸರದಲ್ಲೇ ನಾನು ಅನುಸರಿಸಿದ್ದಿರಬೇಕು. “ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಹನ್ನೆರಡು, ಸೋಮವಾರಾ! ನನಗೆ ಕೆಲಸದ ದಿನವಲ್ವಾ. ನನ್ನ ಶುಭಾಶಯಗಳು ನಿಮ್ಮೊಡನುಂಟು” ಎಂದೇ ಮುಗಿಸಿಬಿಟ್ಟೆ.

Read more »

ಪುಸ್ತಕ ನೀತಿಯಲ್ಲ, ನುಂಗಪ್ಪಗಳ ಪಾಕಪಟ್ಟಿ!

2011-08-30T14:04:00.000+05:30

ಈಚೆಗೆ ಪ್ರಜಾವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಸುದ್ದಿ ಬಂತು - ‘ಇನ್ನೆರಡು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಪುಸ್ತಕ ನೀತಿ.’ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ನಾನು, ‘ಬರುತ್ತಿರುವುದು ಪುಸ್ತಕ ನೀತಿ ಅಲ್ಲ, ನುಂಗಪ್ಪಗಳ ಪಾಕಪಟ್ಟಿ’ ಎಂದೇ ವಾಚಕರ ವಾಣಿಗೆ ಬರೆದ ಪತ್ರದ ಯಥಾಪ್ರತಿ: ಯಾವುದೇ ಪುಸ್ತಕದ ಚರಮಗುರಿಯಾದ ಓದುಗ ಅಥವಾ ವಿಚಾರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಕೊಳ್ಳುಗನನ್ನು ಲೆಕ್ಕಕ್ಕೇ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳದ ಈ ಪುಸ್ತಕ ನೀತಿ ನಿಜ ಅರ್ಥಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಅವಹೇಳನ. ‘ಹರನ ಜಡೆಯಿಂದ, ಋಷಿಯ ಅಡಿಯಿಂದ’ ಎಂಬಂತೆ ಇಬ್ಬಿಬ್ಬರು ಅಧ್ಯಕ್ಷರ (ಪ್ರೊ| ಸಿದ್ಧರಾಮಯ್ಯ ಮತ್ತು ಡಾ| ಸಿದ್ಧಲಿಂಗಯ್ಯ) ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಡದೆ ಸುದ್ದಿಮಾಡಿ ಬರಲಿರುವ ಈ ಭಾಗೀರಥಿ ಹೆಚ್ಚೆಂದರೆ ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕೋದ್ಯಮದ ತಟದಲ್ಲಿ ಉಕ್ಕುವ ಇಲಾಖೆಗಳ ಗಟಾರ, ಬಿಸಿ ಆರುವ ಮುನ್ನ ಬಯಲಿಗೆಳೆದ ಕರಡುಗಳು, ಅರೆ ಬೆಂದ ಬರಹಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಹೊರುವ ಪಾಪಧಾರಿಣಿಯಷ್ಟೇ ಆದಾಳು. ಪುಸ್ತಕ ನೀತಿಗೆ ಅಂಕೋಲದಲ್ಲಿ ಕಪುಪ್ರಾ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಕಮ್ಮಟದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅಂಕುರಾರ್ಪಣೆಯಿಂದ, ಈಚೆಗೆ ೨೦೧೦-೧೧ರ ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಷಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಳ್ಳಿ ಮೂಲೆಯವರೆಗೂ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಮುಟ್ಟಿಸಿದ ಪುಸ್ತಕ ಮೇಳದವರೆಗೂ ನಾನು ಪತ್ರ, ಪತ್ರಿಕೆ, ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆದವಕ್ಕೂ ಕೊಟ್ಟ ಸಂದರ್ಶನ, ಭಾಷಣಕ್ಕೂ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಒಂದು ಸಾಲು, ಸೊಲ್ಲು ಬಂದದ್ದಿಲ್ಲ. (ಕ್ಷಮಿಸಿ, ವಿವರಗಳನ್ನು ಬರೆಯಲು ಇಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶ ಸಾಲದು. ಆಸಕ್ತರು www.athree.wordpress.com ನೋಡಬಹುದು) ಈಗ ಬರಲಿರುವುದು ಪುಸ್ತಕ ನೀತಿ ಅಲ್ಲ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಣದಲ್ಲಿ ‘ನಂಗಿಷ್ಟು-ನಿಂಗಿಷ್ಟು’ ಬಳಗ ನಡೆಸುವ ಅಣಕು ಸಂತರ್ಪಣೆಯ ಬಹುವರ್ಣ ರಂಜಿತ ಪಾಕ ಪಟ್ಟಿ ಮಾತ್ರ.
Read more »

ಮರೆಯಲಾಗದ ಜಿಟಿಎನ್ - ಸಿ. ಎನ್. ರಾಮಚಂದ್ರನ್

2011-08-13T21:32:00.000+05:30

ಜಿಟಿಎನ್ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ನಾನೀಗ ಏಕೆ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ? ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಇತರರೊಡನೆ ಮಾತನಾಡುವಾಗ, ಅವರ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಓದುವಾಗ, ನಾನು ಅವರೊಡನೆ ಕಳೆದ ಅನೇಕ ಸ್ವಾರಸ್ಯಪೂರ್ಣ ಸಂದರ್ಭಗಳು ನೆನಪಿಗೆ ನುಗ್ಗಿ ಬರುತ್ತವೆ; ಅವುಗಳಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಪಡೆಯಲು ಅವನ್ನು ಮೂರ್ತ ಲಿಖಿತ ರೂಪಕ್ಕೆ ತರುವುದೇ ಮಾರ್ಗ ಎಂದೆಣಿಸಿ, ಈ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ಅವುಗಳು ಬಂದ ಹಾಗೆ ದಾಖಲಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಓದುಗರಿಗೆ (ಯಾರಾದರೂ ಓದಿದರೆ) ಇವು ‘ಬೋರಿಂಗ್’ ಎನಿಸಿದರೆ - ಕ್ಷಮಿಸಿ.

ನಾನು ಜಿಟಿಎನ್ ಅವರನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಭೇಟಿಯಾದುದು ಕೋಣಾಜೆಯಲ್ಲಿರುವ ಮಂಗಳೂರು ವಿ.ವಿ.ಯ ಕ್ವಾರ‍್ಟರ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ. ೧೯೮೭-೮೮ ಇರಬಹುದು. ಒಂದು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ, ಸುಮಾರು ೧೦ ಘಂಟೆಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಅವರು, ಅಶೋಕ್ ಕುಮಾರ್ ಎನ್ನುವವರು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದರು. ನನಗೆ ಜಿಟಿಎನ್ ಅವರ ಹೆಸರು ಗೊತ್ತಿದ್ದಿತೇ ಹೊರತು ಅವರನ್ನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ನೋಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಉಭಯಕುಶಲೋಪರಿ ಆದ ಮೇಲೆ ತಾವು ಬಂದ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ತಿಳಿಸಿದರು; ಅದೆಂದರೆ ನಾನು ಎಮ್‌ಎಸ್‌ಐಎಲ್ (Mysore Sales International Limited) ಪ್ರತಿವರ್ಷ ನಡೆಸುವ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ‘ಲೇಖಕ್’ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ತೀರ್ಪುಗಾರರ ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯನಾಗಬೇಕು. (ಆಗ, ತಮ್ಮ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದ ಅಶೋಕ್ ಕುಮಾರ್ ಕೆ.ಎ.ಎಸ್. ಅಧಿಕಾರಿಗಳೆಂದು, ಎಮ್‌ಎಸ್‌ಐಎಲ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಉನ್ನತಾಧಿಕಾರಿಗಳೆಂದು, ಕಮಿಟಿಡ್ ವರ್ಕರ್ ಎಂದೂ ತಿಳಿಸಿದರು.) ನನಗೆ ಆ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಹೆಸರಾಗಲಿ ಲೇಖಕ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಮಾಹಿತಿಯಾಗಲಿ ಏನೂ ಗೊತ್ತಿರದಿದ್ದ ಕಾರಣ ಸ್ವಲ್ಪ ಹಿಂದೇಟು ಹಾಕಿದಾಗ, ಅವರು ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷಗಳ ಪ್ರಶ್ನಾಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ನನಗೆ ತೋರಿಸಿ, ಸ್ಪರ್ಧೆ ಎರಡು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ತುಂಬಾ ‘ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ’ವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸಿದರು. ಹಾಗೆ ವಿವರಿಸುವಾಗ ಜಿಟಿಎನ್ ಅವರಿಗಿದ್ದ ಉತ್ಸಾಹವನ್ನು ಕಂಡು ನಾನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡೆ.

Read more »

ವಿದ್ವತ್ತು, ಪ್ರೀತಿ, ಶ್ರದ್ಧೆ ಮುಪ್ಪುರಿಗೊಂಡ ಆಜನ್ಮ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಸಾರದ ಕಿಂಕರ...

2011-08-09T22:17:00.000+05:30

ಪ್ರೊ| ಸಿ.ಎನ್. ರಾಮಚಂದ್ರನ್! ಆತ್ಮೀಯ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಎನ್ನಾರ್ ಎಂದೇ ಖ್ಯಾತರಾದ ಇವರ ಕಿರು ಕಾದಂಬರಿ - ಶೋಧವನ್ನು ನಾನು ಮಾರಿದವನೇ ಆದರೂ ಕನ್ನಡದ ವಿಮರ್ಶಕರಲ್ಲಿ ಇವರು ಗಣ್ಯರೆಂದು ತಿಳಿದವನೇ ಆದರೂ ಅವರು ಮಂಗಳೂರು ವಿವಿನಿಲಯಕ್ಕೆ (ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಕೇಂದ್ರದ) ಇಂಗ್ಲಿಶ್ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಹಾಗೂ ವಿಭಾಗ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ಬರುವವರೆಗೆ ನನಗೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪರಿಚಯಕ್ಕೆ ದಕ್ಕಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವರು ಮಂಗಳೂರಿಗೆ ಬಂದ ಹೊಸತರಲ್ಲೇ ಒಮ್ಮೆ ನನ್ನಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಾಗ ಮನವಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು, “ದಯವಿಟ್ಟು ಇಂಗ್ಲಿಶ್ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಬಝಾರ್ ಗೈಡ್‌ಗಳನ್ನು ತರಿಸಬೇಡಿ.” ಗಮನಿಸಿ - ಇದು ಇಂಗ್ಲಿಶ್ ವಿಭಾಗ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನ ಆಜ್ಞೆ ಅಲ್ಲ. ವ್ಯಾಪಾರಿಯೊಬ್ಬನ ಬೇಕು ಬೇಡಗಳನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸುವ, ಸ್ವಯಂ ಆರೋಪಿತ ಧರ್ಮದರ್ಶಿತ್ವದ ಗರ್ವವೂ ಅಲ್ಲ. ‘ಮಾಸ್ಟರ್’ಗಳಾಗಬೇಕಾದ ಅವರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಮೂಲ ಪಠ್ಯಗಳನ್ನು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಒಳದಾರಿ ಹಿಡಿಯಬಾರದೆಂಬ ಕಾಳಜಿ. ನನ್ನಲ್ಲಿ ‘ಇಂಗ್ಲಿಶ್ ಎಮ್ಮೆ’ (ಗೊಡ್ಡು) ಗುರುತಿಸಿದ್ದರು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಆಜನ್ಮ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಸಾರದ ಕೈಂಕರ್ಯದಲ್ಲಿ ನನಗೂ ಒಂದು ಗೌರವದ ಸ್ಥಾನ ಕಲ್ಪಿಸಿದ್ದರು, ಕಿರಿಯ ಗೆಳೆಯನಾಗಿ ವಿಶ್ವಾಸಕ್ಕೂ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರು! (ನಾನು ಮತ್ತೆ ಗೈಡ್‌ಗಳನ್ನು ತರಿಸಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಬೇರೆ ಹೇಳಬೇಕೇ?)
Read more »

ಮಾತಾಡು ಇಂಡಿಯಾ ಮಾತಾಡು

2011-07-31T10:35:00.000+05:30

ದೃಶ್ಯ ಒಂದು:
[ತೆರೆ ಸರಿಯುತ್ತಿರುವಂತೆ ಖಾಲೀ ಮುಖ ಹೊತ್ತ ತರುಣನೊಬ್ಬ ಪುಸ್ತಕ ವ್ಯಾಪಾರಿಯೊಬ್ಬನ ಗಲ್ಲಾದ ಎದುರು ಬಂದು ನಿಲ್ಲುತ್ತಾನೆ. ವ್ಯಾಪಾರಿ ‘ಏನ್ ಕೊಡ್ಲೀ’ ಎನ್ನುವಂತೆ ಹುಬ್ಬು ಹಾರಿಸುತ್ತಾನೆ. ತರುಣ ಏನೋ ಹುಡುಕುವವನಂತೆ ಆ ಈ ಕಿಸೆ ತಡಕಾಡುತ್ತಾ]
ತರುಣ: ಅತ್ರಿ ಬುಕ್ ಹೌಸ್!
ವ್ಯಾಪಾರಿ: ಹೂಂ, ಹೌಸ್ ಅಲ್ಲ ಸೆಂಟರ್. ಬಂದಾಯಿತಲ್ಲ, ಏನೀಗ?
ತ: ನಂಗೊಂದು ಪುಸ್ತಕದ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಬೇಕಿತ್ತು
ವ್ಯಾ: ಕೇಳಿ.
ತ: ಅಯ್ಯೋ ಸಾರಿ, ಸಾರಿ [ಚರವಾಣಿ ತೆಗೆದು ಕಿರು ಸಂದೇಶದ ಗುಂಡಿ ಅದುಮಿ] ಪುಸ್ತ್ಕಾ (ಓದಲು ತಿಣುಕುತ್ತಾ) ‘ಮೇಣ, ಸೂಜೀ. . .’ ಅಲ್ಲಲ್ಲಾ ‘ಮೆಣಸೂ ಜೀರಿಗೆ. . .’
ವ್ಯಾ: ಅದೇನು ಜೀನಸು ಪಟ್ಟಿ? ಇಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಇದು ಪುಸ್ತಕದಂಗಡಿ.

Read more »

ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಸಂಬಂಧಗಳ ಜಿಡುಕು

2011-07-24T11:36:00.000+05:30

[ರಕ್ತ ಸಂಬಂಧ ಅಥವಾ ಇನ್ನೂ ನಿಖರವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಜೀನುಗಳ ಬಂಧ ಹೇಳುವ ಸತ್ಯ ಏನೇ ಇದ್ದರೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮನ್ನಣೆ ಇರುವುದು ನಾವು ವಿಭಿನ್ನ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡ ಕೆಲವು ಶಾಸನಾತ್ಮಕ (ತಂದೆ, ತಾಯಿ, ಮಗ ಇತ್ಯಾದಿ) ಮತ್ತು ವಿಸ್ತೃತವಾಗಿ ಭಾವನಾತ್ಮಕ (ಕುಟುಂಬ, ಜಾತಿ, ಧರ್ಮ ಇತ್ಯಾದಿ) ಸಂಬಂಧಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ. ಇವುಗಳ ಮೂಲ ರಕ್ತ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲೇ ಇರಬಹುದಾದರೂ ಬಹುತೇಕ ಬಳಕೆಯಾಗುವುದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಅನಿವಾರ್ಯತೆಗಾಗಿ. ಈ ಗೊಂಡಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೆದ್ದಾರಿ ಕಡಿಯುವವರಿರಬಹುದು. ನನ್ನದೇನಿದ್ದರೂ ಪರಂಪರೆಯ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಅಂದಂದಿನ ಅನುಸರಣೆಗೆ ಬೇಕಾದಷ್ಟೇ ದಾರಿ ಬಿಡಿಸಿಕೊಂಡ ಅನುಭವ. ಜೀ-ವನದೊಳಗಿನ ಅದ್ಭುತ ಯಾನದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ತಿರುಗಿ ನೋಡಬಹುದು, ಮರುಪಯಣ ಅಸಾಧ್ಯ. ಪ್ರಾಯದ ಶಿಖರ ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ದಿಗಂತ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ನಾನು ಉದ್ದೇಶಪಡದೆಯೂ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳು - ಮಗ, ಗಂಡ, ಅಪ್ಪ, ಮಾವ ಎಂದಿತ್ಯಾದಿ ಪೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಕಾಲಮಾನಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಅರ್ಥ ಕಳೆದುಕೊಂಡವು, ಕಳಚಿಯೇ ಹೋದವುಗಳ ಲೆಕ್ಕ ಬಿಡಿಸಿಡುವುದು ಸುಲಭವಲ್ಲ. ಆದರೂ ಈ ಕಗ್ಗಂಟಿನಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಜೀವನಾನುಭವಕ್ಕೆ ದಕ್ಕಿದ ಒಂದು ಎಳೆಯನ್ನಷ್ಟೇ ಬಿಡಿಸಿಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದೇನೆ.]

Read more »

ಪುಣ್ಯದ ಹೊಳೆಯಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯ ಮುಳುಗು

2011-07-12T14:12:00.000+05:30

ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ತಳಹದಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ವಿಕಸನ ಶಿಬಿರದ ಅಂತಿಮ ಕಂತು
(ವನ್ಯಪುನರುತ್ಥಾನದಲ್ಲೊಂದು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಯೋಗ ಭಾಗ ೫)

ಮೂರನೇ ಬೆಳಿಗ್ಗೆಯ ಉದಯರಾಗ - ಜಲಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಮರುಪೂರಣದ ಪ್ರಾತ್ಯಕ್ಷಿಕೆ. ಇದಕ್ಕೆ ನಾಯಕತ್ವ ಎಡೆಂಬಳೆಯ ಸತ್ಯನಾರಾಯಣನದ್ದೇ. ಎಡೆಂಬಳೆ ಕೃಷಿಕ್ಷೇತ್ರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಐವತ್ತು ಎಕ್ರೆಗೂ ಮಿಕ್ಕ ನೆಲವಾದರೂ ಅಂದು ಸ್ಪಷ್ಟ ಕೃಷಿಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡ ಜಾಗ ಎರಡು ಮೂರೆಕ್ರೆ ಮಾತ್ರ. ಉಳಿದವು ಮುರಕಲ್ಲಿನ ಹಾಸು, ಮುಳಿಗುಡ್ಡೆ (ಇಂದು ರಬ್ಬರ್ ತೋಟ ಬಂದು ಇವರಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಚೈತನ್ಯ ಊಡಿದೆ). ಮನೆ ಸಮೀಪದ ಬಾವಿ, ಕೆರೆ ಒರತೆಯಿಲ್ಲದ ಕಗ್ಗಲ್ಲ ಕೋರೆಯಂತಾಗಿ ಫೆಬ್ರವರಿ ಮಾರ್ಚಿನಲ್ಲೇ ನೀರಿಗೆ ತತ್ವಾರ. ತೋಟದ ಪಾಡು ಬಿಡಿ, ಸ್ವಂತದ ಗೃಹೋಪಯೋಗಕ್ಕೂ ತೋಟದ ಇನ್ನೊಂದೇ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ದೂರದ ತೂತುಬಾವಿ ನೆಚ್ಚುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿದೆ. ತೋಟ, ಗುಡ್ಡೆ ಪೂರ್ತಿ ಓಡಾಡಿಸಿ ಮಳೆನೀರಿಗಡ್ಡಗಟ್ಟಿದ ದಿಂಡುಗಳು, ತೋಡಿದ ಇಂಗುಗುಂಡಿಗಳು ಮತ್ತವುಗಳ ಇಳಿದಿಕ್ಕಿನ ದಂಡೆಗಳ ನೆಲಹಿಡಿದಿಡುವ ಸಸ್ಯ ವೈವಿಧ್ಯ, ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಒದಗಿದ ಮಾಜೀ ಕಲ್ಪಣೆಗಳು ಮತ್ತವಕ್ಕೆ ಪದವಿನ ಹರಿನೀರನ್ನು ಒಡ್ಡಿಸಿಕೊಡುವ ಚರಂಡಿಗಳು, ಗುಡ್ಡೆಯಲ್ಲಿ ನೆಟ್ಟ ಸಸಿಗಳಿಗೆ ಬೇಸಗೆಯಲ್ಲಿ ಸೀಮಿತ ನೀರೂಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, ಗೃಹ ಬಳಕೆಯ ಕ್ರಮಗಳೊಂದೊಂದೇ ಅನಾವರಣಗೊಂಡಾಗ ನಗರದಲ್ಲಿ ನಲ್ಲಿಯ ಕೊನೆಯನ್ನಷ್ಟೇ ನೋಡುವ ಮಂದಿಗೆ ಹೊಸಬೆಳಗು ಮೂಡಿದ್ದರೆ ಆಶ್ಚರ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಪವಾಡ ಸುಳ್ಳು, ಇರುವುದೆಲ್ಲ ಯಕ್ಷಿಣಿ!

2011-07-04T19:30:00.000+05:30

ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ತಳಹದಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ವಿಕಸನ ಶಿಬಿರದ ಎರಡನೇ ಕಂತು

[ವರ್ತಮಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರಸ್ತುತವಾದ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಅಣಕಿಸುವಂತೆ ಯಃಕಶ್ಚಿತ್ ‘ಭಕ್ತಿ-ಉದ್ಯಮದ’ ಕೇಂದ್ರಗಳು (ತಿರುಪತಿ, ಶಿರ್ಡಿ, ಧರ್ಮಸ್ಥಳ, ಪುಟ್ಟಪರ್ತಿ ಇತ್ಯಾದಿ), ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು (ರಾಮದೇವ್, ರವಿಶಂಕರ್, ಪೇಜಾವರ ಮುಂತಾದವರು) ಮೆರೆಯುತ್ತಿರುವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಕಾಡ್ಮನೆಯ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ತಳಹದಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ವಿಕಸನ ಶಿಬಿರದ ಕಲಾಪಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಅದೆಷ್ಟು ಕ್ಷೀಣ ಎಂದನ್ನಿಸಿದರೂ ಒಂದು ಬೆಳಕಿನ ಕುಡಿ ಹೊಳೆಯಿಸಿದ, ವಿಚಾರದ ಕಿಡಿ ರಟ್ಟಿಸಿದ ಹೆಮ್ಮೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಕಂತಿನಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತೇನೆ]
Read more »

ಏಳಿ ಎದ್ದೇಳಿ

2011-06-28T13:47:00.000+05:30

ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ತಳಹದಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ವಿಕಸನ ಶಿಬಿರ (ವನ್ಯಪುನರುತ್ಥಾನದಲ್ಲೊಂದು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಯೋಗ ಭಾಗ ೩)

“ಸ್ವಾಮೀ ತುಂಬಾ ಒಳ್ಳೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದಿರಿ. ಇನ್ನು ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಅರ್ಜಂಟಿಗೆ ಕಾಡು ನೋಡಬೇಕೆಂಬವರನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಅಭಯಾರಣ್ಯಕ್ಕೆ ತರಬಹುದಲ್ಲಾ” ಟೂರ್ ಕಂಡಕ್ಟರ್ ಒಬ್ಬರ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಮಾತು. “ಅಶೋಕಣ್ಣಾ ಇನ್ನು ನಮ್ಮ ಧ್ಯಾನ ಬಳಗದ ಸತ್ಸಂಗಗಳು ನಿಮ್ಮ ಔಷಧೀಯ ತರುಲತೆಗಳ ನೆರಳಲ್ಲಿ” ಎಂದರೊಬ್ಬರು ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ಜೀವಿ. “ಹೌದಯ್ಯಾ ಅಲ್ಲೇನೇನು ಪ್ರಾಣಿ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದೀರಿ?” ಜನ್ಮದಲ್ಲೊಮ್ಮೆ ಯಾವುದೋ ವನಧಾಮಕ್ಕೆ ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ಬಂದವರ ಪ್ರಶ್ನೆ. “ನಿನ್ನ ಜಮೀನಿನಲ್ಲಿ ಈ ವರ್ಷ ಅಡಿಕೆ ಎಷ್ಟಾದೀತು” ಸಮೀಪದ ಕೃಷಿಕ ಬಂಧು ಒಬ್ಬರ ಕುಹಕವಿಲ್ಲದ ಕುತೂಹಲ. “ಸ್ವಲ್ಪ ನಿಮ್ಮ ಅಭಯಾರಣ್ಯದ ದಾರಿ ಹೇಳಿ. ವಾರಾಂತ್ಯದಲ್ಲೊಮ್ಮೆ ನಮ್ಮ ಶಾಲಾ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಪಿಕ್ನಿಕ್ ಮಾಡಿಸ್ತೇನೆ” ಮುಖ್ಯೋಪಾಧ್ಯಾಯ ಉವಾಚ. (ನಮ್ಮಗ) ಅಭಯ ಅವನ ಆರೇಳು ಸಹಪಾಠಿಗಳನ್ನು ಹೀಗೇ ಒಮ್ಮೆ ಅಭಯಾರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಒಯ್ದಿದ್ದ. ಮೃಗಜಲದ (ಗೊತ್ತಲ್ಲಾ, ಇದು ನಮ್ಮ ಬಾವಿಯ ಹೆಸರು!) ಕಟ್ಟೆಯಿಂದ ಇಣುಕಿ, ನಲ್ವತ್ತಡಿ ಆಳದ ನೀರು ಮೇಲೆ ತರುವ ಬಗ್ಗೆ ಒಬ್ಬ ನಾಗರಿಕಳಿಗೆ ಗಂಭೀರ ಸಮಸ್ಯೆ ಎದುರಾಯ್ತು. ಅಭಯ ರಾಟೆ, ಹಗ್ಗ ತೋರಿಸಿ “ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರ ಸೊಂಟಕ್ಕೆ ಹಗ್ಗ ಬಿಗಿದು ಇಳಿಸ್ತೇವೆ. ಅವರು ಜೊತೆಗೊಯ್ದ ಕ್ಯಾನಿನಲ್ಲಿ ನೀರು ತುಂಬಿಕೊಂಡ ಮೇಲೆ ಎಳೀತೇವೆ” ಎಂದ. ಮುಗ್ದೆ ಥಟ್ಟಂಥ “I will go this time” ಎಂದದ್ದೇ ಹಗ್ಗ ಬಿಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ತಯಾರಾಗಿಬಿಟ್ಟಳಲ್ಲಾ! ಒಮ್ಮೆ ಮಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಸುಮಾರು ಮೂವತ್ತು ಕಿಮೀ ದೂರದ ನಂದಿಕೂರಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಬಂಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಲಾರೋಹಣಕ್ಕೆ ಆಸಕ್ತರ ಹಿಂಡನ್ನು (ಅವರವರ ದ್ವಿಚಕ್ರ ವಾಹನಗಳಲ್ಲಿ) ಕರೆದೊಯ್ದಿದ್ದೆ. ಜೊತೆಗೊಟ್ಟಿದ್ದ ತರುಣ ಡಾಕ್ಟರ್ ಒಬ್ಬರು “ಫ಼ಸ್ಟ್ ಟೈಮ್ ನಾನಿಷ್ಟು ಲಾಂಗ್ ಸ್ಕೂಟರ್ ಓಡಿಸಿದ್ದು” ಎಂದು ಸಂತೋಷದಲ್ಲಿ ಬೀಗಿದ್ದರು. ಹೀಗೆ ಪಟ್ಟಿಬೆಳೆಸಿ ನಿಮಗೆ ಪುಡಾರಿ ಭಾಷಣ ನೆನಪಾಗುವ ಮೊದಲು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತೇನೆ. ನಾಗರಿಕತೆ ನಮ್ಮಲ್ಲೆಷ್ಟು ಪಾರಿಸರಿಕ, ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಬಿಡಿ, ಸಾಮಾನ್ಯಜ್ಞಾನದ್ದೂ ಅರಿವಿನ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ಕಾಣುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು. ಅದನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪಾದರೂ ತುಂಬಿಕೊಡುವಂತೆ, ಮನುಷ್ಯ ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೆಷ್ಟು ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿವೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಆಯ್ದ ಕೆಲವು ತರುಣರಿಗಾದರೂ ನಮ್ಮ ಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಿಕೊಡಬೇಕೆಂದು ಒಮ್ಮೆ ನಮಗೆ (ದೇವಕಿ, ಅಭಯ ಸೇರಿ) ಅನ್ನಿಸಿತು. (ಪ್ರಕೃತಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಲ್ಲಡಗಿಸಿದ ಹನುಮಂತತ್ವಕ್ಕೊಂದು ಜಾಂಬವ ಸನ್ನೆಗೋಲಿಕ್ಕುವ ಪ್ರಯತ್ನ!)

Read more »