Hızlı değişimlerin zamanındayız. 10 yıl evvelki alışkanlıklarımız bile kulağa tarih öncesi gibi geliyor artık. Sinemanın üretim biçimleri değişiyor. Tüketilen mecralar değişiyor. Film izleme alışkanlıklarımız değişiyor. Haliyle filmler de değişiyor.

Orta bütçeli, hikâyenin başrol olduğu filmler iyice azaldı. Dijital mecralardaki yenilenmiş star sistemi, insanları basit makine yerine koyan algoritmalar, süper güçlü karakterlerin kostümlerini giyip dünyayı defaatle kurtardığı sinema evrenleri derken belli film tiplerinin ağırlığı diğer filmleri ezecek noktaya kadar geldi. Sınırlı nefes alma alanlarımızdan biri olan bağımsız filmler de bazen ayağımızın altındaki halıyı o kadar fazla ve lüzumsuz çekiyor ki ayakta durmakta zorlanıyoruz.

Hayatta da filmlerde de başrolde göremeyeceğimiz tipte karakterleriyle, kendi halinde insanların olağanüstü yerlere gitmeyen hikayelerini anlatan Alexander Payne tarzı filmler artık geride kaldı diyorduk ki, taptaze bir tanesi bizzat Alexander Payne’in kendisinden geldi: The Holdovers.

The Holdovers’ın Cazibesi

Her şey değişiyorsa biz de aynı kalmıyoruz. Bu siteye ilk yazımı yazalı tam 15 sene (siteyi 15 yıldır ayakta tutanlara büyük saygılar bu arada) olmuş. Öncesinde daha bir ayran gönüllüydüm. Biraz övülen her yönetmen favorimdi. Filmlere çok daha kolay tav oluyor, özellikle muteber olarak görülen filmlere gönlümü hemen kaptırıveriyordum. Geçen yıllar beni sinema konusunda müşkülpesent biri olarak değiştirdi. Artık bir filmi sağa kaydırmam için yalnızca güzel görünmesi yetmiyor. Bana özellikle hitap edecek başka bir cazibe içermesi gerekiyor.

The Holdovers’ın benim için cazibesi karakterlerinde ortaya çıktı. Filmde Barton Academy’de bulunan bir grup öğrenci, bir öğretmen ve bir müstahdem; gidecekleri başka bir yer olmadığı için Noel tatilini okulda geçirmek durumunda kalıyorlar. Bunlar, filmin ismiyle müsemma, geride bırakılanlar. Esas film ise, öğrencilerden biri hariç hepsinin alternatif bir tatil olanağı yakalamasıyla başlıyor. Geriye kalan üçlü, gerçek anlamda geride bırakılanlar. Angus, babasının ulaşılamayacak durumda olması ve annesinin başka biriyle yeni bir hayat kurması nedeniyle dağılan ailesi tarafından geride bırakılmış. Müstahdem Mary’nin ise oğlu genç yaşta Vietnam’da yaşamını yitirmiş ve onu dünyada evlat acısıyla bir başına bırakmış. Hikâyenin esas taşıyıcısı ise kıdemli öğretmen Paul. Gençlik yıllarında Barton Academy’nin ümit vaat eden öğrencilerinden biriyken, geçen yıllarla birlikte potansiyeline ulaşamamış. Okuldan arkadaşları başarıdan başarıya koşarken, o yıllar sonra okuluna öğretmen olarak geri dönmüş. Başladığı yere sıkışıp kalmış. Hayatın ilerleyişine ayak uyduramamış. Herkes iyiye doğru değişirken o geride kalmış.

Tanıdık ve Yeni

Film bu üçlünün etrafında ilerliyor. İlerliyor dediysek yüksek hızda değil, daha bir tıngır mıngır, etraftaki manzaraları izleye izleye ilerliyor. Yer yer alışıldık sularda tatlı tatlı yüzerek ilerliyor. Yani bu ekibin bir arada yaşadıkları size tanıdık gelebilecektir. Filmde duyduğunuz müzikleri veya gördüğünüz bazı sahneleri daha önce tecrübe etmiş hissine kapılabilir ya da filmden çıkarılacak derslere bakıp “biz bu konuyu önceki senelerde işlemiştik” diyebilirsiniz. Ancak sade hikâye arayanların ve bazen sadece hikâye arayanların da sinema dünyasında geride bırakılmadığını, sinemanın onlara da paketini heyecanla açacakları yeni hediyeler getirebildiğini gösteren bir film oldu The Holdovers; ya da geride bırakılanların sandığımız kadar yalnız olmadığını…

Kolay cümlelere sığmayan karakterleri, özellikle Paul Giamatti ve Da’Vine Joy Randolph’un ödüle layık oyunculukları ve zarif ufak twistlere tutunan berrak hikayesiyle bu yılın iddiasız filmlerinin en iddialısı olmasını hak ediyor The Holdovers. Alexander Payne’i de özlediğimize değiyor.

Gözlerden Irak

Son olarak bir parantez de Paul Giamatti’nin gözündeki işçiliğe açalım. Kendisini uzun bir süredir dikkat çeken bir filmde görmemiştik. The Holdovers fragmanında ilk gördüğümde oyuncunun gerçekten göz tembelliğinden mustarip olduğunu ve bundan böyle yalnızca göz tembelliği olan karakterleri oynayabileceğini düşünmüştüm. Neyse ki böyle bir durum yokmuş. Filmin akışında önemli bir rol oynar hale gelen lens işçiliği de gözlerden kaçmasın.

Aseneth Suarez Ruiz ve Patrick Alexander ile tanıştığım günü net bir şekilde hatırlıyorum. 2008 yılının ortalarında İstanbul, Gümüşsuyu’nda ortak arkadaşlarımızın evinde bir araya geldiğim bu yarı Kolombiyalı yarı ABD’li çift, ülkemize dil öğretmeye gelmiş expatlardı. Türkiye’de kaldıkları bir seneyi aşan ama iki seneyi bulmayan süre zarfında henüz tamamlayamadıkları film projesi Parador Hungaro’dan bahsetmişlerdi. Parador Hungaro’nun vatan, vatansızlık, yeni bir vatan bulmak, göçmen ya da göçer olmak kavramlarını derinlemesine irdeleyen bir belgesel olacağını daha film tamamlanmadan öğrenme şansına erişmiştim. Patrick ve Aseneth, İstanbul’dan sonra Budapeşte’ye taşındılar. Ben filmi, yıllar sonra Mubi’ye yayınlanmaya başlayınca izleyebildim. Filmin herhangi bir galasına ya da festival gösterimine gitme fırsatım olmadı. Parador Hungaro’yu izleyince elbette çok sevdim. Eski bir sinema yazarı olarak vakti zamanında bir çok galaya basın gösterimine festivale katılmıştım. Bir dünya sektör insanıyla tanışmıştım. Hatta Joshua Oppenheimer gibi birkaç elit sınıfa sokabileceğimiz yönetmenle röportaj yapmaya bile haiz olmuştum ama ilk defa Patrick Alexander gibi naif bir yönetmenle (bu aralar Kolombiya’nın sinema ve televizyon piyasanın aranan sound recordistlerinden biri) ilk filmini tamamlamadan bir ahbaplık kurarak sinefillik kariyerimde özel bir anıya sahip olmuştum.

Parador Hungaro’yu -2015 ya da 2016’ydı sanırım- izlediğimde filmin tıpkı benim Patrick ve Aseneth ile tanışmama benzeyen bir tesadüfün ürünü olduğunu gördüm. Film, çok iyi derecede Macarca bilen, Amerikan Ordusu’nda görev yapan babası sayesinde Almanya’da doğmuş, bu sayede Avrupa’nın bir çok noktasını daha çocuk yaşlarda seyahat etme fırsatını bulmuş nev-i şahsına münhasır Amerikalı Patrick’in kendi hikayesiydi. Batı Almanya’da geçen yıllarda doğu blokunu merak eden ve 90’lı yıllarında başında bir öğrenci değişim programı ile Macaristan’a giden bir Amerikalı’nın zaten sıradan bir hikayesi olması beklenemez.

Amerika’daki Üniversite eğitimi tamamlayıp tekrar Macaristan’a giden Patrick, 4 sene kaldığı Macaristan’da dilini neredeyse anadil seviyesine çıkarmış ve Macaristan’ı ikinci vatanı olarak bellemiş bir Amerikalı olarak Kolombiya’da çalışırken Bogota şehir merkezinin ortasında Macar usulü sosis yapan bir dükkan keşfeder. Dükkanın sahibi Gyuri bácsi (yani türkçesi Gyuri Amca, İspanyolcası Don Jorge) ile tanışır. Gyuri, eşi ile 1950’li yılların başında 2. Dünya savaşı sonrası badirelerden kaçmak için kendileri Kolombiya’ya atmışlardır. Gyuri amca 50 yıl boyunca bırakın Macaristan’ı ziyaret etmeyi, Bogota’dan bile hiç dışarı çıkmamıştır. Hem Gyuri’ye hem de Gyuri’nin bir sürü çocuk ve torundan oluşan geniş ailesine kendisini sevdiren Patrick artık evin bir bireyi gibidir. Mango’dan yapılma palinkalarını içerken evin yaşlı çifti ile Macar şarkıları söyler. Patrick’in filmi bitirmek için Gyuri ile Macaristan’a seyahat yapmayı planlar. Fakat bir türlü onu ikna edemez ve filmi bitirmek için tek başına Macaristan’a gider.

Parador Hungaro, göçmen olmak, yeni bir vatana entegre olmak, nomadik bir hayat tarzı benimsemek gibi bir çok zorlu konuya olabildiğinde objektif yaklaşan bir belgesel. Özellikle Macaristan’da Gyuri’nin ailesi ile yapılan görüşmelerde genç aile bireylerinden birinin söylemlerinde, Avrupa’da genelinde yükselmekte olan milliyetçilik akımını ortaya seren gerçek diyaloglara şahit olursunuz. Filmi izlemek isteyenler Mubi’den izleyebilirler.

Bu basit ama derdi derin filmi izledikten sonra Kolombiya’ya gitmek konusunda içimde büyük bir arzu oluşmuştu fakat mesafeler hatırı sayılacak derecede uzaktı. Pandemi yasaklarının henüz daha tam bitmediği 2022 Şubat’ında pandemi başlamadan hemen önce ailemle aldığımız Bangkok biletlerini, Bogota destinasyonu ile değiştirmek hayatımızda verdiğimiz en iyi kararlardan biri oldu. Seyahate çıkmadan önce hala Budapeşte’de yaşadığını düşündüğüm Aseneth’e Facebook’tan bir mesaj atıp Bogota hakkında biraz tavsiye almak istedim. Uzun yıllardır görüşme fırsatı bulamadığım ve çocuksuz bir çift olarak kalacaklarını düşündüğüm Patrick ve Aseneth meğerse Bogota’ya geri dönmüşlerdi. Görüşmeyeli sadece lokasyonları değil hayatları da değişmişti. Aseneth, küçük yaştaki öz yeğenlerinden birini evlat edinmiş, evde Patrick ve Aseneth dışında evin kızı Melania Sophia, abisi Alejandro ve ismi Japonca kendisi Çinli chow chow cinsi köpekleri Kuma ile beraber yaşıyorlardı. Her ne kadar küçük çocuklu (4.5 yaş) bir aile olarak, onlara rahatsızlık vermek istemediğimizi belirtsek de Aseneth’in ısrarlarıyla yaklaşık 3 ay sürecek Güney Amerika seyahatine bu misafirperver yönetmen çiftin evinde başlamak bizim için büyük bir avantaj oldu.

Misafirliğimiz sırasında Aseneth’in Clara isminde yeni bir belgesel filmi tamamladığını ve galasına hazırlandığını öğrendik. Kıtadaki seyahatimizi detaylı bir şekilde planlamamıştık. Sadece Arjantin’in Mendoza’sından yakın arkadaşım Miguel Angel Carminati’ye uğrayıp sonra Buenos Aires’ten İstanbul’a döneceğimiz biliyorduk. Bogota’dan ilk 5 günlük misafirliğimizi boyunca Kolombiya ve Kolombiyalılar bizi deyim yerindeyse büyüledi. Meğerse edebiyat ve sanat akımı olan büyülü gerçekçiliğin ana vatanı Kolombiya gerçekten sihirli bir ülkeymiş. 20 yıldır yurtdışına çıkan biri olarak Güney Afrika’dan Tayland’a, Lübnan’dan Hollanda’ya kadar bir sürü ülkeye gitmiş ama şimdiye kadar gittiğim yerlerin hiçbirinden Kolombiya kadar etkilenmemiştim. Kolombiya 1950’li yılların sonundan 2010’lu yılların başına kadar o kadar tehlikeli bir ülkeymiş ki diğer Latin Amerikalıların bile gelmeye çekindiği bir ülkeymiş.

Clara’nın Bogota’daki galası yaklaşık bir ay vardı. Bogota’dan ayrılıp Cali’ye geçtik. Arkadaşımızın arkadaşı, kaldığımız hostelin sahibi Tonyo abi 60 yaşlarına merdiven dayamış, uzun beyaz saçlı, bazı günler bisikletine atlayıp uzun süre pedal çevirebilen fit bir Kolombiyalı’ydı. Oğlu Martin, oğlunun sevgili Manuela ile hostelin hemen arkasındaki evlerinde, maddi olarak biraz fakir ama hayat keyfi olarak gayet zengin bir hayat yaşıyorlardı. Daha çok Netflix’te yayınlanan Narcos dizisinden tanıdığımız Cali’de ömür çoğunlukla açık havada, dışarda geçiyordu. Hayatın canlılığı ve tropikalliği, biz eski dünyalıların bildiği tarzda değildi. Cali, dünyanın en tehlikeli şehirlerinden biriydi belki ama aynı zamanda insanları oldukça kalender ve neşeliydiler. Cali’den Karayipler kıyısındaki Santa Marta’nın Taganga kasabasına geçtik. Burası otuz yıl önce sessiz ve sakin bir balıkçı kasabasıymış ama daha sonra sınırsız eğlence arayan Avrupalıların-Amerikalıların doluştuğu bir hippi cehennemi dönüşmüş. O kadar uzaklardan gelince bu bozulmuşluk bizi çok rahatsız etmedi. Başı boş köpeklerin yer yer boklarıyla süslediği güzel plaja girerken yanınıza gelen Santa Marta’lı torbacılar, Kolombiyalı misafirperverliğiyle size ülkenin yerli ve milli ürünleri olan kokain ve esrarın yanı sıra ithal ürünler olan LSD, MDMA ve benzerlerini kibarca satmaya çalışıyorlardı. Beş günlük bir okyanus tatilinden sonra dağa doğru tırmandık. Santa Marta sınırları içindeki Sierra Nevada dağının eteklerinin biraz üstündeki Minca’da kaldığımız orman içi Glamping’deki konaklama da bizi gayet memnun etti. Glamping’in sahiplerinden biri olan İngiliz Edward, bizi havaalanına bırakırken, dağlardaki gerillalardan, sokakta daima şekerli bir şekilde satılan ucuz Kolombiya kahvesine, Kolombiya’da bir yabancı olmanın zorluklarından, pandeminin ülke üstünde yarattığı sosyo-ekonomik tahribata kadar bir çok farklı konuyu konuştuk. Santa Marta’dan sonra belki de kokain ve Pablo Escobar yüzünden dünyanın en tanımış şehirlerden biri olan Medellin’e vardık. İstanbul’daki hispanik çevrem sayesinde tanıştığım arkadaşım, 13 senen İstanbul’da yaşadığından ötürü akıcı ve iyi bir Türkçe konuşan, gerçek bir paisa olan Marcos Osorio’nun mihmandarlığında Medellin’i gezmek bu tek dilli ülkede herkese nasip olmaz. Bu gayet bilgilendirici Kolombiya turundan sonra Aseneth’in yeni filmi Clara’nın Cinemateca Bogota’daki galasına katılıp Peru Amazonların’da yaşayan arkadaşlarımızın yanına gitmeye karar verdik.

Clara’nın gala günü Alexander ve Ruiz aileleri, Cinemateca’nın antresindeki yerlerini almıştı. Gala için Amerika’dan gelen Patrick’in annesi babası, Aseneth’in ailesi, eş-dost-arkadaş ve festival izleyicileri beraber hatırı sayılır bir kalabalık toplanmıştı. Orta seviye İspanyolcam ile İngilizce altyazısız bir şekilde izlediğim Clara’nın konusu Aseneth’in annesi hakkında olduğu için Parador Hungaro’dan daha kişiseldi. Belgeselciler bilirler. Duygusal olarak ilişki kurmadığınız konular ya da kişiler hakkında yaptığınız belgesel filmler, eğer konuya tarafsız bir bakış açısıyla yaklaşılmışsa bir haber filmini, aktüel bir görüntüler bütünü andırır ama eğer duygusal olarak bağlı olduğunuz bir kişi ya da konu hakkında film yapıyorsanız ve bu kişi gerçekten yakınınızsa bu artık sadece bir film değil aynı zamanda filmi yapan kişinin karakterinin ve ruhunun derinliklerine yapılan bir iç yolculuktur. Aseneth’in, bekar bir anne olarak 8 çocuğunu sokakta sigara satarak büyütebilmiş annesi Clara’nın ve kendisinin annelik yolculuğunu gözler önüne serdiği sade ama yoğun filmi hakkında bir şeyler karalamak için bir seneden uzun süre bekledim. Filmin bazı az bilinen festivallerde takdir toplamasına okyanus ötesinden baktım. Clara’yı izlemeden önce Kolombiya sinemasının belli başlı filmlerini izlemeye başlamıştım. Ortalama bir Kolombiyalının keder ve talihsizlikle dolu hayatını, uzun soluklu gözlemlerle anlatan Miguel Salazar’ın Ciro y yo filmini, Kolombiya’nın en sükseli yönetmenlerinden Ciro Guerra’nın Kolombiya’da çektiği tüm filmleri ve tabi ki ülke sinemasının en sevilen filmlerinden La Estrategia del Caracol’u (türkçesiyle Salyongoz Stratejisi) hatmettim.

Hem izlediğim bu belli başlı Kolombiya sineması filmleri hem de Clara, bana ‘el realismo magico’ yani büyülü gerçekçilik akımının sadece edebiyatta sınırlı kalmadığını filmlere hatta hayatın kendisine sirayet ettiğini anladım. Türkiye’de ve çoğunlukla orta doğu ülkelerindeki insanların ‘coğrafya kaderdir’ tanımlaması Kolombiya içinde geçerliydi. İklimin bulunduğun rakıma göre değiştiği bu tropikal ülkenin kaderi de tıpkı bizimkisi gibi bol kederliydi. Hatta daha da kederli daha da vahşi denilebilirdi. FARC, ELN, Paramiliterler ve Kolombiya Devleti kolluk kuvvetlerini bir yana bırakırsak %13’ü amazon, neredeyse yarısından çoğu farklı tropikal ormanlarla kaplı Kolombiya’da her şey benzersiz bir renkliliğe ve canlılığa sahipti. Bu ülke, sokakta gezerken elma gibi ısıra ısıra avokado yiyen, Chontadura adını verdikleri üstüne bal dökülerek yenilen ve afrodizyak etkilere sahip olduğu söylenen tropikal meyveyi minik çatallarla ağzına atan, libidosu yüksek, seksi ve güzel insanların ülkesiydi ama aynı zamanda elleri çok hızlı silaha giden, hemen hemen her aileden birinin bir gasp ya da soygun sırasında öldüğü/öldürüldüğü bir yerdi Kolombiya. Aynı Aseneth’in büyük kardeşlerinden Adolfo’nun 20’li yaşının soyguna uğrayıp hayatını kaybetmesi gibi…

Clara, çoğu Kolombiyalı anne gibi bekar bir anne olarak hayatını güçlükler içinde geçirmiş ama çocuklarının büyük bir kısmının hayatta bir yer sahibi olmalarını sağlamıştı. Mücadeleci kişiliğini hem geçirebildiği kadar çocuklarına geçirmiş hem de yaşlanmasına rağmen kendi içinde bu ruhu koruyabilmişti. Clara Inez Ruiz, bu kaderi paylaşan tek Kolombiyalı kadın değildi. Yüzbinlerce kadın aynı zorluklar içinde yaşamış ve aynı yalnızlık içinde çocuklarını büyütebilmişlerdi. Kadınların mücadelesi Kolombiya’nın bel kemiğiydi.

Bu yazı vesilesiyle Ase ve Patrick’e bir kez daha teşekkür etmek istiyorum. Filmleriniz çok güzel ama ülkeniz daha da güzel. Viva Colombia!

Her insanı yaşamdan ölüme kadar aileleri şekillendirir. Çocukluk travmalarından doğan korkularımız, bizi defolu insanlar topluluğuna dönüştürür. Yaşamlarımız karanlık bir girdabın içine sürüklenir. Yönetmen Ari Aster da bu çıkış noktasından ana karakterinin oudipus sendromunu bizlere abartılı görsel imgelerin yardımıyla biçimsel seçimlerle olarak sunuyor.

Henüz ilk sahnesinde karşımıza ebeveyn koruyuculuğunun depresif yüzünü çıkartıyor. Kutsal anne figürünü lanetleyerek, doğum sahnesini bir korku filmi sahnesi gibi tasarlayarak korku filmine dönüşecek olan hayatlarımıza ilk adımı atıyor. Annelerin korumacı tutumlarını eleştirirken, insanın dünyasındaki distopik korku krallığını metaforik olarak karşımıza çıkartıyor. Sokaklardaki şiddetin vahşeti, televizyondaki haberlerin toplumsal korkuyu tetikleyen paranoyası ve hayatımıza doğduğumuz andan beri koyulan kurallar silselesi… İnsanların korkularının temelleri işte bu yüzden ailelerimizde yatıyor. İnsanın birey olma yolundaki adımlarını yönlendiren bu telkinler sayesinde korkularımız beslenerek güçleniyor.

Ana karakterimizin beklenti baskısıyla bir hayalkırıklığına dönüşen hayatı ve yaşamı boyunca annesine kendini beğendirme çabası hep bu yüzden hüsranla sonuçlanıyor. Bir onaylanma hissi ve bize öğretilen yanlış doğrular yüzünden daha çok hata yapıyoruz. Ailelerimiz ise işimizi hiç kolaylaştırmıyorlar. Her hatamızda korumacılıklarıyla “hata yaparken öğrenme” ve “tecrübe kazanma” yetimizi elimizden alıyorlar. Beau da böyle insanların tezahürü olmasından kaynaklı, bir kabusun içinde yan karakter olmaktan öteye gidemiyor. Ne kadar hayat bizim olsa da, dönüm noktaları bizi şekillendiriyor.

Annesine bağımlı yaşantısında karşı cinsle ilişki kurarken bile annesinin onayına ihtiyaç duyuyor. Doğru insanın kim olduğunu bilmeden ailesinin gölgesi altında hayallerine sığınmak zorunda kalıyor. Çocukluk aşkının beklentisiyle hayata devam ediyor. Hatta annesinin evinde ve hatta yatağında çocukluk aşkıyla ilişkiye girmesi bile, bunun anneye karşı bir başkaldırısı olduğunu söyleyebiliriz.

Peki Travmalarımız Ne Zaman Ortaya Çıkar?

Beau annesinin ölümüyle beraber hayatını sorgulamaya başlıyor. Annesinin ölümüyle beraber travmatik anılarıyla yüzleşmek zorunda kalıyor. Kendini bir yas sürecinde buluyor. Yasın aşamalarıyla yüzleşmesi gerekiyor. Aster filminde hayatı boyunca annesiyle yüzleşmekten korkan bir adamı betimlerken; onu içsel bir yolculuğa çıkartıyor. Zaten filmin başında dahi bir terapi seansında olduğumuzun altı kalın çizgilerle çiziliyor.

Annesinin ölümünün onun hayatına vurduğu şok etkisi, trafik kazası metaforuyla karşımıza çıkartılıyor. Onu kurtaran ailenin kafasındaki ilgili ve şefkat gösteren aile profili çıkması bu açıdan tesadüf değil. Oğlunu kaybeden yaslı bir ailenin, sokaktan buldukları hiç tanımadıkları bir insanı alıp iyileştirme istekleri kendilerini iyileştirme çalışmasından başka bir şey değil. Hayatını şekillendiremedikleri oğullarının yerine koydukları Beau’yu; ailelerimizin kendilerinin prototiplerini yaratma sevdası şablonu içinde konumlandırabiliriz. Zaten evin kızının Beau’yu iyileştirme çabasını evlat edinme gibi yorumlamasının tek sebebi de bu. Ailenin yanlarına aldıkları oğullarının donanmadan arkadaşını iyileştirme çabasını da, aslında yas döneminin içindeki öfke aşamasıyla paralel bir ilerleyiş gösterdiğini söyleyebiliriz.

Filmin orta bölümündeki hayatımızın tiyatrosu ise her insanın kendi benliğini sorguladığı klasik bir sorgulama sahnesi denilebilir. Her içsel çöküşün bir yüzleşme anı vardır. Beau’nun annesiyle yüzleşmesi de net bir şekilde söylenemeyenlerin açığa vurulduğu bir kabullenme süreci olarak son darbeyi vuruyor. Mahkeme sahnesi vasıtasıyla hayatın içinde ailelerin bizi dibe çeken etkilerinin anotomisini izliyoruz.

Bilinmezlikler ve Yas Süreci…

Biri öldüğü zaman insanı esas kahreden genelde sorulamayan sorular ve bilinmezlikler oluyor. Beau’nun babası hakkında pek bilgisinin olmaması ve baba figürünü arayışa geçmesi hep bu yüzden denilebilir. Hatta yıllarca bu konuyu annesine açmamasından dolayı da pişmanlıklar duyuyor. Yıllarca babası üzerine farklı anlamlar yüklese de, annesi için babası sadece bir penisten ibaret. Kim olduğunun hiçbir önemi yok. Annesi bunu oğlunun belleğine bu şekilde yerleştirerek baba imgesini canavarlaştırıyor. Bilinçaltındaki yansıması da bu yüzden dev bir canavar penis oluyor. İçimizdeki öfke hep bu belirsizlikler yüzünden hayatımızda bir tümöre dönüşüyor. Ailelerimizin şekillendirdiği labirentlerde kaybolmamızın tek sebebi ebeveynlerimizin önemli görmediği yıkıcı ayrıntılardan başka bir şey değil.

Filmin adı da bu yüzden filmin özeti gibi. Beau korkuyor. Hayatımızın içine eden ailelerimizden, istemdışı olsa da dahil edildiğimiz hayali ya da gerçek dünyanın içindeki psikolojik şiddetten korkuyor. Bu korkularımızdan dolayı dışavuruma dönüşen takıntılar, çekinceler ve kullanamadığımız potansiyelimizin hayalkırıklığından korkuyor. Özgür bir birey olamamanın varoluşsal ağırlığından korkuyor. Çünkü ne yaparsak yapalım hayatımız boyunca bu kambur beynimizden silinmeyecek ve mahvolan hayatlarımızı hiç düzeltemeyeceğiz. Neden korkmayalım ki?

42. İstanbul Film Festivali Ödül Töreni 18 Nisan Salı gecesi Soho House İstanbul’da yapıldı. Törende Uluslararası ve Ulusal Altın Lale ödüllerinin yanı sıra,Ulusal Yarışma En İyi Yönetmen, Jüri Özel Ödülü, En İyi Kadın Oyuncu, En İyi Erkek Oyuncu, En İyi Senaryo, En İyi Görüntü Yönetmeni, En İyi Kurgu, En İyi Sanat Yönetmeni ve En İyi Özgün Müzik ödüllerini kazananlar açıklandı. Ödül töreninde ayrıca Ulusal Belgesel Yarışması, Ulusal Kısa Film Yarışması ödülleri, Genç Usta Ödülü, Seyfi Teoman En İyi İlk Film Ödülü ve Uluslararası Sinema Eleştirmenleri Federasyonu (FIPRESCI) Ödülleri takdim edildi.

Uluslararası Yarışma Ödülleri

Yönetmen João Canijo başkanlığındaki 42. İstanbul Film Festivali’nin Uluslararası Yarışma jürisinde yapımcı Dora Bouchoucha, yönetmen Teona Strugar Mitevska, yönetmen Alexandre O. Philippe ve oyuncu Maeve Jinkings yer aldı.

İKSV eski yönetim kurulu başkanı ve İstanbul Film Festivali kurucularından Şakir Eczacıbaşı anısına verilen Uluslararası Altın Lale Ödülü için bu yıl “sinemaya yeni bakışlar” temasını izleyen 10 film yarıştı. Altın Lale’yi bu yıl, Houman Seyyedi’nin yönettiği Jang-e jahani sevom / World War III / Üçüncü Dünya Savaşı kazandı. Ödülü Eczacıbaşı Topluluğu Kurumsal İletişim ve Doktor Nejat Eczacıbaşı Vakfı Direktörü İlkay Yıldırım Akalın takdim etti.

Uluslararası Yarışma’da Jüri Özel Ödülü, Dmytro Sukholytkyy-Sobchuk’un yönettiği Pamfir adlı filme verildi. Ödülü filmin oyuncusu Oleksandr Yatsentyuk aldı.

Uluslararası Yarışma’da Atlantic Barfilmine Mansiyon verildi. Ödülü filmin yönetmeni Fanny Molins aldı.

Eczacıbaşı Topluluğu tarafından para ödülleriyle desteklenen Uluslararası Yarışma’da, büyük ödül Altın Lale’yi kazanan yönetmen 10.000 Avro, filmin Türkiye’deki dağıtımını üstlenen firma 150.000 TL, Jüri Özel Ödülü’nü kazanan filmin yönetmeni ise 5.000 Avro ile ödüllendiriliyor.

Ulusal Yarışma Ödülleri

Ulusal Yarışma’daen iyi filme verilen Altın Lale Ödülü için, yapımı 2022-2023 sezonunda tamamlanan 11 film yarıştı. Ulusal Yarışma jürisinin başkanlığını yönetmen Emin Alper üstlendi. Ulusal Yarışma Jürisi’nindiğer üyeleri oyuncu Farah Zeynep Abdullah, görüntü yönetmeni A. Emre Tanyıldız, kurgucu Aylin Zoi Tinel ve yazar Seray Şahiner.

Ulusal Yarışma kapsamında En İyi Film, En İyi Yönetmen, Jüri Özel Ödülü, En İyi Kadın Oyuncu, En İyi Erkek Oyuncu, En İyi Senaryo, En İyi Görüntü Yönetmeni, En İyi Kurgu, En İyi Sanat Yönetmeni ve En İyi Özgün Müzik olmak üzere toplam 10 dalda ödül verildi.

Ulusal Yarışma’da en iyi filme verilen Altın Lale’yiAyşe Polat’ın yönettiği Im Toten Winkel / Kör Noktada kazandı. Ödülü filmin yapımcısı Mehmet Aktaş’a jüri başkanı yönetmen Emin Alper takdim etti. Ulusal Yarışma’da Altın Lale Ödülü İKSV tarafından 250 bin TL para ödülüyle destekleniyor.

Festivalin kurucularından Onat Kutlar anısına verilen Jüri Özel Ödülü’ne Fikret Reyhan’ın yönettiği Cam Perde layık görüldü. Geçen yılın kazananı Ali Kemal Güven’in açıkladığı ödül, Sami Kariyo tarafından takdim edildi. Jüri Özel Ödülü, Kariyo & Ababay Vakfı tarafından 150 bin TL para ödülüyle destekleniyor. Ödül filmin yapımcısı ve yönetmeni arasında eşit bölüşülüyor.

En İyi Yönetmen ödülünü, Ayna Ayna filmiyle Belmin Söylemez kazandı. Geçtiğimiz yılın kazananı yönetmen Tayfun Pirselimoğlu’nun açıkladığı ödül, Anadolu Efes Türkiye Genel Müdürü Onur Altürk tarafından sunuldu. En İyi Yönetmen ödülü, Türkiye Sineması Yüksek Katkıda Bulunan Tema Sponsorluğunu üstlenen Anadolu Efes tarafından 75 bin TL para ödülüyle destekleniyor.

En İyi Kadın Oyuncu Ödülü Ayna Ayna filmindeki rolüyle Manolya Maya, Şenay Aydın, Laçin Ceylan’ın oldu. Ödülü oyuncu Ahmet Rıfat Şungar takdim etti. En İyi Kadın Oyuncu ödülü 15 bin TL para ödülü ile destekleniyor.

En İyi Erkek Oyuncu Ödülü Cam Perde filmindeki rolüyle Alper Çankaya’nın oldu. Ödülü oyuncu Farah Zeynep Abdullah takdim etti. En İyi Erkek Oyuncu ödülü 15 bin TL para ödülü ile destekleniyor.

En İyi Senaryo Ödülü’nü Kör Noktada filminin senaristi Ayşe Polat kazandı. Yazar Seray Şahiner’in açıkladığı ödülü, Alametifarika Kurucu Ortak ve Tasarım Direktörü Uğurcan Ataoğlu takdim etti. En İyi Senaryo Ödülü Alamet Holistic tarafından 15 bin TL para ödülüyle destekleniyor.

En İyi Görüntü Yönetmeni Ödülü Bir Tutam Karanfil filmiyleBarış Aygen’everildi. A. Emre Tanyıldız’ın açıkladığı Ulusal Yarışma En İyi Görüntü Yönetmeni ödülü Hüseyin Şemdinoğlu tarafından 15 bin TL para ödülüyle destekleniyor.

En İyi Kurgu Ödülü Kör Noktada filmiyleSerhad Mutlu ve Jörg Volkmar’e verildi. Ödülü BMI Business School Akademik Direktörü Emirhan Altunkayatakdim etti. Aylin Zoi Tinel’in açıkladığı En iyi Kurgu Ödülü BMI Business School tarafından 15 bin TL para ödülüyle destekleniyor.

En İyi Sanat Yönetmeni Ödülü’nü Iguana TokyofilmiyleMeral Efe Yurtseven ve Emre Yurtseven kazandı. Ödül, Milliyet Sanat Dergisi Genel Yayın Yönetmeni Filiz Aygündüz tarafından takdim edildi. En İyi Sanat Yönetmeni Ödülü Milliyet Sanat tarafından 15 bin TL para ödülüyle destekleniyor.

En İyi Özgün Müzik Ödülü Iguana Tokyo filmiyleKazuya Nagaya, Sound Walk Collective’inoldu. Ödülü yönetmen Burak Çevik takdim etti. En İyi Özgün Müzik Ödülü 15 bin TL para ödülüyle destekleniyor.

Jüri ayrıca Umut Subaşı’nın yönettiği Sanki Her Şey Biraz Felaket’e Mansiyon vermeyi uygun gördü.

Ulusal Kısa Film Yarışması

İstanbul Film Festivali’nin kısa film yapımını özendirmek, bu alanda gelişimi desteklemek ve nitelikli filmleri izleyiciyle buluşturmak amacıyla başlattığı Ulusal Kısa Film Yarışması’nda bu yıl 11 film yer aldı. Jüri üyeleri, yönetmen Volkan Güney Eker, yönetmen ve çizgi roman sanatçısı Yorgos Goussis ve fotoğrafçı ve yönetmen Aylin Kızıl.

En İyi Kısa Film Ödülü’nü Aram Dildar’ın yönettiği Navnîşan / Adres kazandı. En İyi Kısa Film ödülü Anadolu Efes tarafından 20.000 TL para ödülü ile destekleniyor.

Ulusal Kısa Film Yarışması’nda Charles Emir Richards’ın yönettiği Suriyeli Kozmonotadlı filme Mansiyon verildi.

Ulusal Belgesel Yarışması

Türkiye’de belgesel sinemacılığa uzun yıllardır katkıda bulunan İstanbul Film Festivali’nin, belgesel üretimini ve sinemacıları desteklemek amacıyla başlattığı Ulusal Belgesel Yarışması’nda bu yıl 8 film yarıştı. Ulusal Belgesel Yarışma Jürisi’nde yönetmen Cem Kaya, yönetmen Etna Özbek ve akademisyen Lalehan Öcal yer aldı.

En İyi Belgesel Ödülü, Somnur Vardar’ın yönettiği Boşlukta filmineverildi. Ödülü, Ulusal Belgesel Yarışması Jürisi takdim etti. En İyi Belgesel ödülü 20.000 TL para ödülü ile destekleniyor.

Ulusal Belgesel Yarışması’nda Düet’e Mansiyon verildi. Ödülü filmin yönetmenleri İdil Akkuş ile Ekin İlkbağ aldı.

Seyfi Teoman En İyi İlk Film Ödülü

İstanbul Film Festivali’nde, 2012 yılında kaybettiğimiz yönetmen ve yapımcı Seyfi Teoman anısına En İyi İlk Film Ödülü veriliyor. Bu yıl, Seyfi Teoman En İyi İlk Film Ödülü’ne Türkiye yapımı dört kurmaca ilk film aday oldu. Jüride Berlin Uluslararası Film Festivali idari direktörü Mariëtte Rissenbeek, yönetmen ve yapımcı M. Tayfur Aydın ve yönetmen Nazlı Elif Durlu yer aldı. Seyfi Teoman En İyi İlk Film Ödülü’nü kazanan Bars filminin yönetmeni Orçun Köksal, İKSV Lale Kart üyelerinin desteğiyle 40.000 TL para ödülünün de sahibi oldu. Nazlı Elif Durlu’nun açıkladığı ödülü İKSV Lale Kart üyesi Faruk Buyru takdim etti.

FIPRESCI Ödülleri

Uluslararası Film Eleştirmenleri Federasyonu FIPRESCI İstanbul Film Festivali kapsamında Ulusal Yarışma, Uluslararası Yarışma ve Ulusal Kısa Film Yarışması kategorilerinde üç ödül veriyor. Başkanlığını Klaus Eder’in yaptığı FIPRESCI jürisinde Bojidar Manov, Ekrem Buğra Büte, Marietta Steinhart, Jose Solís ve Yeşim Burul yer aldı.

Uluslararası Yarışma’da Jung July’ın yönettiği Next Sohee / Da-eum-so-hee / Sıradaki Kız “kapitalizm baskısı altındaki gençlerin maruz bırakıldıkları sistematik yozlaşma ve istismara sert, içgörülü ve şefkatli bir bakış sunduğu” için FIPRESCI ödülüne layık bulundu.

Ulusal Yarışma’da Ayşe Polat’in yönettiği Im Toten Winkel / Kör Noktada “insanların gündelik davranışlarındaki ahlaki çatışmaya ve en önemli kişisel değerlerine odaklandığı için” FIPRESCI ödülüne layık bulundu.

Ulusal Kısa Film Yarışması’nda Fırat Yücel’in yönettiği 8 Mart 2020: Bir Günce “Beklenmedik görme biçimlerindeki belgesel özünü keşfettiği ve insanların politik bilincini yansıtma şekli için…” FIPRESCI ödülüne layık bulundu.

Genç Usta Ödülü

İstanbul Film Festivali’nin geleneksel bölümlerinden, genç yönetmenlerin çektikleri ilk veya ikinci filmlerin yer aldığı Genç Ustalar bölümündeki 15 film, bu yıl yine 18-25 yaş arası sinema öğrencilerinden oluşan Nespresso Genç Jürisi tarafından değerlendirildi.

Festivalin bu yılki Nespresso Genç Jürisi’nde Malik Badalov, Aşkım Berberoğlu, Fidan Çaça, Kaan Kavas, Fikret Başar Kaya, Sude Özçalı ve Elif Melisa Özhan yer aldı.

Genç Usta Ödülü’nü Sígurno mjesto / Safe Place / Güvenli Bir Yer filmiyle Juraj Lerotić kazandı. Nespresso Genç Jüri’nin açıkladığı ödülü Nespresso Türkiye İnsan Kaynakları Lideri Hülya Melis Aktaş takdim etti. Genç Usta ödülü Nespresso tarafından 3.000 avro para ödülüyle destekleniyor.

Yüzleşme: Vasat oyunculukları, televizyon filmini andıran kadrajları ve kötü yazılmış senaryosuyla ulusal yarışmanın akmayan filmlerinden biri olmuş. Filmdeki bulunan çatışma zenginleştirilememiş, ezbere yazılmış repliklere sahip. Belki de yönetmenin kendisiyle yüzleşmesi gerekiyor. Kadro olarak iyi oyuncuları nasıl kullanamadığını anlamak mümkün değil.

Ölüler İçin Yaşam Kılavuzu: Ölüler İçin Yaşam Kılavuzu’na suçlu zevk olarak bakarsak, fazla geveze olduğunu söyleyebiliriz. Deniz Işın abartıya kaçmasa daha iyi oyun verebilirmiş, böyle fazla gösterişçi duruyor. Filmin görüntü yönetmenliği en iyi kısmı diyebiliriz. Karakterlerini ve senaryosunu film derinleştirememiş. Dizi estetiğinde saplanıp kalmış. Vizyona girse daha çok kitlesine ulaşabilir gibi.

Boğa Boğa:  Boğa Boğa’yı kara mizah olarak tanımlarsak, fazla göze parmak hamleleri olduğunu söyleyebiliriz. Oyuncu performanslarında defolar var. Çiftlik bank meets John Wick 3 gibi kaba bir benzetmeye girebiliriz. Finalini bir sahne önce kesse daha etkili olurmuş. Daha göndermesi hoş bir detay. Funda Eryiğit ve Hayat van Eck yine filmin öne çıkan oyuncuları olmuş. Diğer karakterlerin yapısı biraz karikatür kalıyor. İnandırıcılıktan yoksun sahnelere rağmen yine de ortalama üstü bir Netflix filmi olmuş. Onur Saylak’ın ise yönetmenlik kariyerinin maalesef dip noktası oluyor.

Bars: Anadolu Parsı peşindeki ikilinin hikayesi defolarına rağmen gayet akıcı şekilde ilerlerken, son 30 dakikada film aniden vitesi düşürüp, sanki 80 dakikayı boşuna izlemişiz gibi seyirciyi aptal yerine koyarak hikayenin bir metafor olduğunu gözümüze sokarak dini propaganda filmine dönüşüyor. Bu durum filmin merak uyandıran hikayesini bir anda kandırılmışlık duygusuna evrilmesine neden oluyor.

Sanki Her Şey Biraz Felaket: Belli yaş gruplarının döneminden olan kişiler için yerinde tespitler yapan ve ülkenin durumunu, insanların bakış açısını iyi yansıtan bir film ortaya çıkmış. Sanki Her Şey Biraz Felaket yarattığı durum hikayeleriyle yüzümüzde tebessüm bırakmayı başarıyor. Filmdeki yabancı düşmanlığı, torpil pazarlıkları, işsizlik gibi meselelere teatral oyunculuklarla yaklaşsa da kendi dünyasında tutarlı bir mizansenler topluluğu kuruyor. Böylelikle tek düzeleşen yerli sinema için az da olsa nefes almasını sağlıyor.

Kör Noktada: Politik açıdan önemli bir konuya temas etse de, hikaye anlatımı bakımından sorunlu bir yoldan giden bir film diyebiliriz. Üç bölüme ayırdığı filmin ilk kısmında belgeselimsi bir bakış açısıyla olayın orijinal karakterlerine ve derdine açıklık getiriyor. İkinci bölümde nefret duyulan karakterlerle empati kurmamızı isterken, son bölümünde hikayeyi cinli bir detektiflik hikayesine dönüştürüyor. Kağıt üzerinde şaşırtıcı bir bakış açısı diyebilirsiniz. Ancak film bu konuda tam yetkin bir yönetmenlik sunmuyor. Çocuk karaktere anlamsız mistik unsurlar yükleyerek, hikayesini anlatmak adına çok yanlış seçimlerde bulunuyor. Kurgu oyunları denemesi ise takdiri hak ediyor. Sonuç olarak farklı bir deneme olsa da, yarışmayı kazanabilecek nitelikte olup olmaması tartışılabilir.

Bir Tutam Karanfil: Klişe bir hikayeyi iyi bir görüntü yönetimi ile sunan Bir Tutam Karanfil, yolun yıpratıcı etkisini vermek için seyirciyi de yıpratma seçeneğini seçerek zorlu yolculuğun sancılarını bize de çektiriyor. Seyirci dostu bir film diyemem. Kendi içinde iyi anlara sahip olsa da başından itibaren belli senaryosu heyecan vermiyor. Final anlamında filmin doğru finali seçmesine rağmen dede – torun ilişkisini pek ayrıntılandırmıyor.

Cam Perde: Cam Perde toksik erkekliğin travmatik etkisini güçlü bir kadın karakter hikayesiyle seyirciye sunuyor. Toplum baskısı, muhafazakar yapının yıldırıcılığı filmin her noktasına siniyor. Fikret Reyhan’ın akıllıca finali ne yaparsak yapalım bitmeyen bir kabusta olduğumuzu resmeder gibi bir etkide bulunuyor. Toplumda erkekler tarafından tacize uğrayan tüm kadınların bir türlü uyanamadıkları bir kabus gibi yorumlanabilir.

Rheingold: Fatih Akın’ın belli ki gişeye yönelik yaptığı yeni filmi köklerine dönüşünü müjdeliyor. İlk döneminde gördüğümüz suç hikayelerine, bu filmde daha uluslararası bir genişlikte hikayeyle dahil oluyor. Film bir rapçi bio filmi gibi başlayıp suç dünyasının içlerinde bir hikayeye yoğunlaşıyor. Ancak bunu yaparken de kendini pek ciddiye almıyor. Rheingold hikaye itibariyle ciddi bir konu beklentisine soksa da, elimizde daha çerez bir hikaye kalıyor. Bir yere kadar eğlenceli vakit geçirebilirsiniz ama süresini hissettirmesi eksi puan hanesine yazılan bri darbe denilebilir.

16 Ans: Günümüz toplumunda Romeo ve Juliet nasıl olurdu sorusunu soran 16 Ans, bir yandan da Fransa’nın ırkçılık ve gelir dengesizliği konularına da parmak basıyor. Muhafazakarlığın kadınların hayatını zehir eden etkisi ve burjuvazinin güvenli alandan çıkıp kabusa dönüşen süreci sunuluyor. Günümüz Fransa’sında bu tip dengesizlerin vuku bulması üstten bakan zengin kesimin kibrine adeta darbe indiren bir film olmuş. Filmde Fırat Çelik de konuk oyuncu olarak yer alıyor. Genel hatlarıyla çarpıcı finali ve eli yüzü düzgün senaryosuyla şans verilmesi gereken filmlerden biri oluyor. Toplum baskısı ve önyargının hayatları zindana çeviren etkisi basit hamlelerle etkili olmayı başarıyor.

Karaoke: Kendini yeniden bulmak üzerine tatlı, küçük bir film. Karaoke hayatımızı nasıl devam ettirdiğimiz ve var olan değerlerimize dair düşündüren ama hafif bir komedi sunuyor. Gibi’nin bu sezonundaki “övgü” bölümünde olduğu gibi sizi birileri özel hissettirirse onun kölesi olabilirsiniz mesajının altını çiziyor. İnsanın evlendikten sonra kendinden ödün vererek yaşadığı mutsuz dünyaya dair eleştirileri ise gündelik yaşamın bilinen ama pek dile getirilmeyen noktasıdır. Her eskisi gibi özgür ve başarılı olmak ister.

Fools: Her anında diken üstünde oturtan, filmin ortasında salon terk ettiren, finalinde de şoka sokan bir film… Film bittiğinde salonda bir avuç kişi kaldık. Boğucu atmosferi ve başroldeki Dorota Kolak nefis performansı görülmeye değerdi. Bu yıl festivaldeki en tatmin edici filmlerden biri oldu. Filmin bilhassa aile ilişkilerini istismar eden yapısı ve mutlak sona doğru giden yolda rahatsız edici tarafta kalması, filmin belki de en büyük gücü oluyor. Kan ve şiddete başvurmadan rahatsız edici bir film yapmak ustalık istiyor.

Blanquita: Politikacıların ve din adamlarının karıştığı bir çocuk istismar davası ve hukukun işlemekten yoksun adalet sistemi bu filmden yüz kızartıcı şekilde açıklıkla karşımıza çıkıyor. Blanquita rahatsız edici ayrıntılarla dolu cinsel istismar skandalını soğukkanlılıkla izleyicisine sunmaya çalışırken, ana karakterinin çıkışsızlığını moral bozucu bir şekilde yüzümüze vuruyor. Bu tip filmlerde katharsis noktasına ulaşmayı beklerken, film size gerçek hayatta katharsis noktası yoktur. Çünkü hep kötüler kazanır mesajını veriyor.

Blue Jean: Güçlü bir karakter filmi olarak başlayıp sonrasında sosyal sorumluluk projesi olarak biten Blue Jean, 80lerin LGBTi karşıtı atmosferinde doğruyu yapmaya çalışıp tıkanan bir kadını anlatıyor. Filmin soft hamleler yaparak ilerlemesi, potansiyelini kısıtlamış diyebiliriz. Ana karakterin mentor olarak öğrencisine yardım etmeye çalıştığı sahneler, karakterlerin cinsel gerilimi neticesinde biraz kafa soru işaretleri bırakıyor. Ancak sonunda filmin niyetinin bu ilişkilere bakış açısı getirmek değil, dayanışma ruhunu öne çıkartmayı tercih ettiğini görüyoruz. Ancak dayanışmanın ana hikaye olması biraz hayal kırıklığı yaratıyor.

Atlantic Bar: Bu küçük dayanışma ve bar hayatı romantizmi belgeseli meraklısının ilgisini çekecektir, kendini sevdirecektir. Ama bence çok bir özelliği olmayan bir iş. Kısa belgesel olarak da yapılandırılabilirmiş ama belli ki yönetmen için bu barın hikayesi epey mühim bir konu olarak dikkat çekiyor. Müdavimlik olgusunu insanlara atması açısından değerli ama sadece  o kadar… Atlantic Bar anlatılmasa da olurmuş.

Next Sohee: Güney Kore sinemasının iyi örneklerinden Next Sohee de ülkenin eğitim sisteminin ve stajyerleri istismar eden taşeron şirketlere dair önemli sözler söyleyen bir film diyebiliriz. Sosyal adalet konusuna dem vuran yapım, sistemi eleştirirken bir yandan devlet kurumlarını da eleştiriyor. Son bölümü keşke kamu spotuna kaçmasaydı da, filmden büyük haz ile ayrılsaydık. Buna rağmen seyir zevki olan bir film olması filmi değerli kılıyor.

Animalia: Pek türüne rastlamadığımız müslüman bilim kurgusuna örnek Animalia çok sıradışı bir iş diyebiliriz. Harika bir atmosfer kurup, gerçekliğimizle hayal dünyası arası bir dünyaya sürüklerken, finalindeki akıl almaz mesaj kaygılı bitiriş filmin raydan kaymasına neden oluyor. Yakın dönemdeki Semih Kaplanoğlu’nun bilim kurgu denemesi Buğday filmine benzetebiliriz. Maneviyat konusunu anlatmak anlamında bilim kurguya girmek bana göre biraz sahtekarlık gibi geliyor. Harika imgeler bulup, gizemi son dakikaya sürükleyip gelinen nokta bu olmamalıydı. Oryantizmin cazibesi belli ki Sundance’in gözdesi olmasını sağlamış. Toplum baskısı, ataerkil toplumlardaki kadının geri planda kalan yeri, zengin – fakir çatışması, sınıflar arası farklı bakış açıları filmi değerli kılan noktalardı. Özellikle kendi içindeki din tartışması ilginçti ama yine bu konuda finali bizi hayalkırıklığına uğratan nokta oldu!

Disco Boy: Bu yılın en özgün işlerinden biri diyebileceğim Disco Boy, Refn ile Denis sinemasının birleşiminden doğan bir melez gibi. Göçmenlik, gerilla, lejyonerlik gibi meselelere insani bakışı ve bunu ruhani bir ritüele dönüştürmesi filmi değerli kılıyor. Rogowski’nin dönüşümü ve milliyetçilik kavramını, insani mevzularla iç içe anlatması filmin kendi içinde değerli olmasını sağlıyor. Ancak filmin dönüşümü ani kılan sahneleri beklenen vurucu finali verememiş.

A Love Story: A Love Story duyguları harekete geçiren leziz bir gişe filmi olmuş. Fransız filmlerinin klişelerini alıp rollerden birini de üstlenen yönetmen Michalik becerikli kalemiyle ilgi çekici hale getirmiş. Ritmik kurgusu ve başarılı görüntü yönetimiyle tatmin edici bir dram ortaya çıkmış. Filmin duygusal bağlamda ilk yarısında bir aşk hikayesi anlatırken, ikinci yarısında yıkıcı bir yas hikayesi olması filmin çift katmandan seyirciyi etkilemesini sağlıyor.

Kobenhavn Findes Ikke: Tükenmenin filmi olsa sanırım adı Kopenhag Diye Bir Yer Yok olurdu. Boğucu atmosferi, yıkıcı görselleriyle çaresiz romantikleri yerden yere vuran ve göğüslerine yumru indiren bir film ortaya çıkmış. Dağılan duygu akışını, savruk kurgusuyla etrafa dağıtmış. Vurucu ve başarılı olmayı başarıyor. Filmin atmosferi nedeniyle her izleyiciye uygun olmadığını söyleyebiliriz.

When You Finish Saving The World: Z kuşağı ile Boomer kuşağının çatışmasının eğlenceli yansıması diyebiliriz. Günümüz gençlerinin ilgi odaklı bakış açısını iyi yansıtan When You Finish Saving The World basit çıkış noktasını maalesef derinleştiremiyor. Kendimize benzemedi diye hayıflandığımız çocuklarımızı öyle kabul etmeliyiz diyor. Çünkü yeni nesil artık onlar ve uyum sağlamamız gerekiyor. Bizim dünyamız geride kaldı diyor.

En Los Margenes: Sosyal sorumluluk projesini andıran senaryosunda Luis Tosar’lı bölüm akarken, Penelope Cruz’lu kısım aksıyor. Yürek burkan 3. kısım ise final bağlantısı için kullanılan zorlama bir karakter gibi. Hikaye şablonu fazla basit, kurgu oyunuyla ayakta tutulmaya çalışılmış ama zayıf kalmış. Kesişen hayatlar filmi olarak lanse edilse de, kesişmeye kendini zorlayan bir film olarak görünüyor.

The Survival of Kindness: Bazı açılardan kamu spotunu andıran The Survival of Kindness mesaj verme ihtiyacını post apokaliptik bir serüven üzerinden karşımıza sunuyor. Sömürgecilik düzeni, insanlığın ne kadar geçerse geçsin bitmeyen kıyameti alt metni üzerine basılarak karşımıza çıkıyor. Filmin finalindeki sözde sürpriz ise ucuz numaralardan öte değil.

L’envol: L’envol toplum baskısı ve ötekileştirme üzerine romantik bir dönem hikayesi olarak elinden geleni yapsa da, yönetmenlik anlamında biraz yavan kalıyor. Karakterlerin duyguları seyirciye geçmiyor. Tahmin edilebilir finaliyle de vasat sularda nefes alıyor. Edebiyat uyarlaması olarak başarılı diyebiliriz ama genel sinema söz konusu olduğundan hantal ve duygusal anlamda zayıf bir dramaturji mevcut diyebiliriz.

6-9 Silence: Yunan tuhaf akımının yeni üyesi 6-9 Silence karmaşık hikaye akışı ve kurgusuna rağmen, açıldıkça melankolik bir veda hikayesinin içinde olduğumuzu fark etmemizi sağlıyor. Dogtooth filminin oyuncusu ve bu filmin yönetmeni Passalis kişisel hayatındaki detaylardan esinlerek, bir arafta kalma hikayesi anlatıyor. Hikayedeki tüm tuhaflıklar mantıklı yere otururken, özgün ama hikaye anlamında sınırlı kalıyor. Fena değil ama birkaç tuhaf sahne dışında bütünlük olarak sorunlar yaşıyor.

Inside: Willem Dafoe’nun ne kadar harika bir oyuncu olduğunun altını çizmek için üretilen Inside filmi, tek mekanda hayatta kalma filmi olarak yorumlanabilir. Ancak kendimizi arındırdığımız zaman sanatın özgürleştirici etkisini yaşayacaksınız temalı filmi, maalesef ne kadar çabalasa da ölü doğan bir proje gibi. Filmin vermek istediği mesajı tek cümleye indirgemesi yorucu bir deneyime dönüşmesine neden oluyor.

Pamfir: Değişen dinamikleriyle bir sıkışmışlık hikayesi, ancak bu kadar özgün anlatılırdı. Yer yer çok iyi sinematografik kareler de yakalayan Pamfir, festivalin en iyilerinden biri olarak adlandırılabilir. Toplum baskısı, gücün kötüye kullanımı, frekansı bozulan aile ilişkileri… Tamamına baktığımızda iyi iş çıkmış dersek yanılmayız.

Eismayer: Asker klişelerini hiçe sayan son derece seksi bir aşk filmi. Gerçek olaylara dayanması ve optimist bakış açısıyla karamsar lgbti filmlerinden sıkılanlar için ilaç gibi gelebilecek bir film. Gerhard Liebmann’ın performansı harika! Yönetmenin gerçek olaylardan esinlenmesi ve askerlik dönemindeki duyduğu bilgilerden yararlanması enteresan bir filmin ortaya çıkmasını sağlamış.

World War III: Kusursuz senaryosu ve yakaladığı çarpıcı karelerle World War III sizi farklı duygulara sürükleyerek tüylerinizi diken diken yapıyor. Başrol oyuncusu Mohsen Tanabandeh muhteşem performans veriyor. A Separation’dan beri gördüğüm en iyi İran filmi!

Mon Crime: Ozon muzip diyalogları, kendisiyle dalga geçen olay örgüsü ve takır takır işleyen senaryosuyla ağızda tatlı bir tat bırakıyor. Huppert sahneye girdiği an ışık gibi parıldıyor. Festivalin keyifli vakit geçireceğiniz, büyük beklentilere girmediğiniz takdirde sizi üzmeyecek filmi diyebiliriz. Kadın karakterlerin başrolde olup dayanışması da harika bir unsur olmuş.

Till The End of the Night: Bilindik gizli polis klişelerini saplantılı bir ilişki filmine eviren Till The End of the Night merak duygusunu finale kadar taşıyor. Film noir havasında ilerleyen ve tekinsizliği her daim hissedebileceğiniz enteresan bir film. Thea Ehre aurasıyla filmi tek başına izletiyor. Aradaki Türkçe küfürler biraz yapay kalsa da, onlar gereksiz ayrıntılar diyebiliriz. Filmin içindeki soru işaretleri barındıran aşk hikayesi, tutkunun esiri olmak gibi yorumlanabilir.

Regra 34: Cinsel özgürlük, BDSM’nin sınırları ve şiddet yasası üzerinden bir grup hukuk öğrencisinin hikayesi anlatılıyor.  Online seks kültürü de filme dahil edilerek günümüz normlarına bağlı kalarak sınırlarını beyin jimnastiğini görselliğe dökerek sunuyor. Karakterin akıllarının karmaşık yapısı ve geleceğe dair ikilemleri filmin omuriliği konumunda olduğundan bu tarafını önemseyebiliriz. Ancak filmin bütünlük sorunları çektiği ve olayı derinleşmeden kaba taslak inceliyor. Psikolojik boyutlarını geri planda bıraktığını fark ediyoruz. Hikayeyi provakatif olmak için kullanılıyor. Seyirciyi durumun içinde tutarak empati kurmasını bekliyor. Yetersiz kalıyor.

God’s Creatures: God’s Creatures gece karanlığında evde duyduğunuz tıkırtı gibi bir film. Işığı açtığınızda aslında orada bir şey olmadığını görüyorsunuz. Filmin başından beri bildiğimiz noktayı tüm film hesaplaşma için izliyorsunuz. İyi oyunculuklar dışında çok vaatkar bir film değil maalesef.

Mal Viver: Canijo filmlerinin ilki Mal Viver keskin ve travmatik bir aile draması. Film tempo sorunları nedeniyle yorucu bir etkiye sahip. Uzun planların hikayenin finaline hazırladığını söyleyebiliriz. Dozunda oyunculukları bir kenara ayırırsak, hikaye fazla Brezilya dizisi tadında kalıyor.

Viver Mal: Hikaye anlamında Viver Mal daha zengin içeriğe sahip diyebiliriz. Farklı müşterilerin yine sorunlu ilişkilerine kulak vermek, tempo sorununu çözüyor. Ancak bu sefer de kısa öykülerin oluşturduğu bir seçki izlenimi veriyor. Bütünlük anlamında sorunları olduğu için Berlin ana yarışmaya alınmamış belli ki. Sonuç olarak iki filmi birleştirirsek elimizde daha sağlam bir film olabilirdi. Hem hikaye – yan hikaye anlamında katmanlaşır, hem de temposu kurguda daha iyi ayarlanabilirdi. Tek tek bakınca vasat kalıyorlar ne yazık ki…

Super 8: Annie Ernaux’nin geçmişinden, gezilerinden görüntüler eşliğinde kendince yorumlarını yer yer politik olarak sunması harika şey. Bu bakımdan arşiv niteliğinde kalacaktır. Ancak film olarak bakarsak sanki evde ailesine izletecekken Cannes’da gösterim yapan bir film haline gelmiş izlenimi veriyor. Festivaldeki sinema yazarlarından birinin yorumu da filmi özetlemek için yeterli olabilir: “Bir gün Instagram Story’lerinden film yaparsam bu filmden farklı olmayacaktır.”

El Agua: Küçük yerleşim yeri dedikoduları, toplum baskısı ve gençlik hayalleri içeriğini, şehir efsaneleri ile dirsek temasına sokan yapım, kehanetin gerçekleşmesine benzer metafor kurarak, tüm olayları doğa felaketlerine bağlayan pek yenilik içermeyen, vasat bir film. Filmin belli ki doğal felaket üzerine yazılmış bir film olması, filmin doğal seleksiyon ile inandırıcılığına kavuşamamasına neden oluyor.

Falcon Lake: Yine bir yaz tatili, yaz aşkları, hayalkırıklıkları ve çocukluktan ergenliğe geçiş dönemi hikayesi… Bu kadar klişe bir hikayeden Charlotte Le Bon ruhu olan harika bir film çıkartmayı başarmış. Falcon Lake özlediğimiz masumiyet dönemine bizi götürüyor, bir parçamız orada kalıyor. Çocukluktan ergenlik dönemine geçişin şaşkınlığı filmin atmosferinin tamamında hissediliyor.

Roter Himmel: Petzold harika bir hikaye anlatıcısı olduğunu yeniden gösteriyor. İnsanın bencil doğası ve doğanın insana karşı haykırışı bu filmde birleşiyor. İlgi çekici imgelemeler yakalıyor. Senaryosu çok yenilikçi olmasa da, finalinde ektiği tohumları biçmesi çok zarif olmuş. Filmin mzüiklerinin de bu yıl boyunca dillere dolanacağı kuşkusuz.

Historias para no Contar: İlişkiler üzerine birbirinden muzip durum komedisi hikayesi sunan Historias para no Contar, iyi bir yönetmen olan Cesc Gay’in gişeye yönelik ürettiği hafif seyirliklerden biri. İzlenirken eğlendiren ama kalıcı olmayan işleri sevenlere tavsiye. Beklentisiz izlenebilir. Filmin skeçlerden oluşan yapısı televizyon dünyasında popüler olan Güldür Güldür’e benzetilebilir.

Omcaine: Maçoluk kodlarını bir milyonuncu kez yepyeni bir tespit gibi sunan Omcaine, maalesef ne zekice bir senaryoya sahip, ne de yenilikçi bir yapım. Ana karakterinin daha ne kadar kendini rezil edebileceğini izlemek için 108 dakikanızı feda ediyorsunuz. Erkek olmanın zorlayıcı maço etkisi üzerinize çöküyor. Ülkemizde pek çok benzer davranışı yüzlerce gördüğümüz için pek etkileneceğimizi sanmıyorum.

Ararat: Bu yılın ana yarışmaya dahil edilmemesi en doğru karar olan filmi Ararat; 90’ların sonundan kalma kabız uzun planlı, bol sessizlikli, kötü oyunculuklu ve derdi erkek egemen toplumlarda herkes köledir mesajı gibi bir milyon kez verilmiş mesajı baya göze parmak anlatan bir film olarak sınıfta kalıyor. Yönetmenin kendini yenilemesi şart.

The Happiest Man in the World: Harika bir fikirden yola çıkan film, hikayesinin tıkandığı noktalarda hamle yapmakta kararsız kalınca maalesef kaçırılmış bir potansiyel olarak akıllarda kalıyor. Balkanlarda yaşamak için önce savaş travmalarıyla yüzleşmek lazım mesajı ve gerçek hikayeye dayanması ürkütücü unsur olarak akıllarda kalıyor. Filmin yer yer abartıya kaçan tonu, finalindeki naiflikle pek uyuşmuyor.

Autobiography: Autobiography baskıcı rejimlerin yavaş yavaş canavara dönüştürdüğü insanları bu sefer baba – oğul kamuflajında, sahip – köle ilişkisindeki normuyla izliyoruz. İlk film için oldukça vurucu ve gerilim düzeyini iyi ayarlıyor. Filmin finali film boyunca vaat ettiği gerilimi karşılayamasa da, gerçekten de tartışmasız bir şekilde harika bir film. Keşke son 2 sahnede daha çok yükselebilseymiş. Yine de çok iyi!

20.000 Species of Bees: Son dönemde fazlaca İspanyol sinemasından gördüğümüz çocuk gözünden bir yaz tatilinin bu sefer, cinsiyet sendromlu versiyon karşımıza çıkıyor. Kimliğin küçük yaşta yarattığı çelişkiler bence iyi gözlemlerle seyirciye iyi aktarılıyor. Ailenin bunu kabullenme süreci etkileyici olarak karşımıza sunulmuş. Filmin yakın dönemde izlediğimiz Alcarras tonunda olduğunu söyleyebiliriz.

Music: Berlin’den aldığı senaryo ödülünü sonuna kadar hak etmeyen bir yapım olarak karşımıza çıkıyor. Çünkü hikayesi bağımsız görsel betimlemelere dayansa da, iç dinamiğinde mantık hatalarıyla dolu bir senaryo gözümüze batıyor. Yönetmenin anti-sinema provakatif bakış açısı bu filmde de devam ediyor. Her seyircinin bünyesine uygun değil. Filmdeki müzikal anlar bile sıradanlığın vücut bulmuş hali gibi.

Scrapper: Scrapper mizah duygusunu hiç eksik etmeden, temel aile duygularına sarılan tatlı bir dramedi… Başrol oyuncusu Lola Campbell harika performans sergilerken, ileride adından çok söz edileceğini söyleyebiliriz. Çocuğun bakış açısından bakılan sahnelerdeki rüya ve oyunla karışık sahneler filmin en marifetli anları olarak akılda kalırken, finalde mektup sahnesinde duygusallık Aftersun’ın verdiği etkiyle karşılaştırıldı ama alakası yok tabii ki…

Saint Omer: Saint Omer aile içi psikolojik şiddetin, sevgisizliğin ve iç buhranların anatomisi sunuluyor. Buhranı andıran atmosferi karabasan gibi üzerinize çöküyor. Karakterlerin bunalımını içinize işliyor. Geçmişten gelen aile içi sevgisizlik teması yorucu olmasına rağmen yıkıcı bir psikolojik baskı kurmayı başarmış. Ancak sinematografik kaygılardan uzak olması filmin eksi yönü diyebiliriz. Bu sebeple de filmin her kesimi yakalayamaması normal.

A Man: A Man sürprizli senaryosuyla öne çıkan bir film. Yer yer çok iyi sinematografik kareler yakalıyor. Filmin polisiyesi bir noktaya kadar sürüklese de, merak unsurunu daha da derinleştirebilirlermiş. Yine de genel olarak eli yüzü düzgün bir film ortaya çıkmış. Karakterinin motivasyonu ve avukatın araştırma tutkusu filmi diri tutmaya yetiyor. Görsel anlamda da iyi kareler yakalanması filmi cazip hale getiriyor.

Passages: Şu ana kadar tek taraflı toksik ilişki hikayeleri izlemiştim. Passages ise bu toksiklik seviyesini iki ile çarparak yoluna devam etmiş. Bir noktadan sonra hikaye gülünç olmaya başlasa da, kendini izleten bir yapı kurulmuş. Çok yüksek beklentiyle izlenmezse kabul edilebilir. Rogowski tek başına filmi sürüklerken, filmin ateşli sevişme sahneleri gerçekçilik açısından dikkat çekiyor.

Joyland: 3. Dünya ülkelerinde yeni bir şey yok filmi diyebiliriz. Yine trans bireyler dışlanıp, tüm sorunların ceremesini kadınlar çekiyor. Ama evet Pakistan için inanılmaz ileri görüşlü bir film. Sonunda 80’lere gelebilmişler. Yerli film Zenne’yi hatırlatıyor. Muhtemelen Pakistan’da geçmese filmin bu kadar sansasyonel olacağını sanmıyorum. Ancak bu durum bile yeterli olmuş.

Jeanne Dielman: Tüm zamanların en iyi filmi yorumuna katılmayacağım ama filmin hipnotize edici monotonluğu, seyirciyi 70’lerde kadın olmaya götürmesi ve özgürleşmenin bile kölelikten geçtiğini sindire sindire seyircinin yüzüne vurması etkileyici olmasını sağlıyor. Aynı vuruculuk daha kısa sürede de verilebilirdi gerçeği ise filmin neden en iyi filmi olmadığını özetler gibi.

Slow: Slow ilişki filmleri normlarına yeni bir konu eklerken, cinsel özgürlüğü destekleyen bakışıyla başarılı film. Özellikle başrol oyuncularının iyi uyuşan kimyalarıyla seyri arttırıyor. Filmin temel sorunu kendi çatışmasını derinleştirememesi diyebiliriz. Hafif romantik komedi olmakla yetiniyor. Aseksüelliği biraz daha etraflıca filme yedirebilirlerdi.

Lie with Me: Unutulmayan bir aşk hikayesi ve mendilsiz izlenmeyecek Fransız draması… Flashbacklerle örülü senaryosu filmin dozunda temposuyla baya uyumlu şekilde ilerlediğinden, seyir zevki yüksek bir lgbti filmi ortaya çıkmış. Yer yer şablona düşen geçişleri bilindik olsa da, görmezden geliyoruz. Filmin kabullenememe üzerine oluşturduğu metni ise dokunaklı bir seyir sunmasına vesile olmuş.

Ingeborg Bachmann: Yazmak üzerine her anında değerli kelimeler sarf eden Ingeborg Bachmann, hikayesindeki ilişkiler anlamında seyirciye duyguyu geçiremiyor. Bir yazarın ait olma hikayesi ve zihnini özgür kılma mücadelesi kağıt üstünde işlese de, film olarak aksayan bir seyre dönüşüyor. Hayalkırıklığı olarak yorumlanabilir. Filmin edebiyat üzerine teorileri için izlenebilir. Aksi takdirde yüzeysel ilişki bakış açısı etkisiz denilebilir.

Safe Place: Yılın depresyon bombası Safe Place, en başından tahmin edilebilir hikayesiyle izleyiciyi bir kabus nöbetine davet ediyor. Ancak sinematografik anlamda çok eksikleri var. Film bittiğinde elimizde çaresizlik dışında bir şey kalmıyor. Seyir zevkinden bizi mahrum bırakıyor. Ben bu filmi biraz da kısa mesafe koşucusuna benzetiyorum. Atmosfer anlamında beklentinizi kısa mesafede karşılıyor. Ancak filmin kendi içinde konu anlamında zengin bir altmetni yok, daha çok duygularla inşa edilmiş bir film ortaya çıkmış.

Subtraction: Mani Haghighi hiç dinmeyen yağmurlu şehri, kopyalanmış ailesi ve zengin – fakir, iyi – kötü dengesizliği üzerine bir zamansızlık hikayesi anlatıyor. Subtraction karakterlerin birbirine geçtiği İran usülü bir yanlış olasılıklar üzerinden yaradılış kurgusu sunuyor. Harika! Filmin adının da basit ölçekte filmin niyetini ortaya sunması da çok iyi bir detay olarak düşünebilir. Filmin içindeki ağdalı dram öğeleri çok fazla göze batmıyor.

Property: Latin Amerika’daki sınıf ayrımına dair bırakılan saatli bomba gibi bir film. Her anında patlayacak bombanın etkisini düşünüyorsunuz. Ancak o bomba patlamak yerine zaman zaman sönen bir fitile dönüşüyor. Toplum – burjuva ilişkisine dair sert ve tavizsiz bir eleştiri sunuyor. Filmin çoğunluğunun bir arabanın içinde geçmesi ve fakir kesimin kini, filmin bir survive filmine evrilmesine neden oluyor. Zengin kesimi eleştirmek istesek de, Brezilya kırsallarındaki vahşi tutum taraf tutmamızı zorlaştırmış.

Here: İnsan – doğa ilişkisi üzerine küçük ayrıntılara kafa yoran bir sadeleşme hikayesi… Hayatı önemli kılan nedir, varoluşumuz önem verdiğimiz şeyler midir gibi beyin egzersizine olanak tanıyan yapısı var. Festivalin daha demlenmeye uygun filmlerinden biri, ağır temposu nedeniyle üzebilir. Filmin ayrıca Avrupa’da yaşayan azınlık kesimin duygularına dair ve topluma katkılarına dair de ufak notlarla seyirciyi beslediğini söylemek mümkün.

1- HAYATIN TÜM ACILARI VE GÜZELLİKLERİ / ALL THE BEAUTY AND THE BLOODSHED

Laura Poitras’ın Venedik’i kazanıp Oscar’a aday olan belgeseli, ülkemize ne yazık ki biraz geç iştirak etti. Yılın en çok beklenen filmlerinden biri olmasının yanı sıra, ABD’nin son dönemde en çok canını sıkan opioid krizine dair sözlerini de sakınmayan bir belgesel olması, bir yandan değerli bir fotoğrafçının çığır açan tarzını görmeniz açısından, hem de toplumsal bir problemin içinden bilgiler edinmeniz için büyük şans kabul edilebilir.

2- REN ALTINI / RHEINGOLD  

Fatih Akın uzun süreli sessizliğinin ardından karşımıza ilginç bir bio-film ile çıkıyor. Kürt-Alman gangsta rapçi Giwar Hajabi’nin hayatını suç ve müziğin asi tınılarıyla gözler öneüne seriyor. Hikaye olarak Fatih Akın’ın ilk döneminin hissini veren yapım, yönetmenin sinemasını sevenler için kaçırılmaması gereken bir film oluyor.

3- SENDİKACI / LA SYNDICALISTE

Politik sinemayı seviyorsanız ve Fransız işçi filmlerinin gücüne inanıyorsanız bu film sizler için olabilir. Venedik Film Festivali Ufuklar bölümünde gösterilen Sendikacı, festivalde tuzaklara takılmak istemeyenler için garantör bir film diyebiliriz. Hem usta oyuncu Isabelle Huppert’ın canlandırdığı güçlü kadın karakterin mücadelesi, hem de toplumun iradesinin sistemi nasıl zorlayabileceğine dair önemli doneler sunması açısından göz önünde olmayan ama şans verilmesi gereken bir film olarak söz edilebilir.

4- LCV (Lütfen Cevap Veriniz)

Tüm programa baktığınızda zaten yeterince yerli film var diyebilirsiniz. Ancak Erdi Işık tarafından akıllıca yazılan senaryosu, tek mekanda geçen bir filmi nasıl ayakta tutuyor bunu görmek isteyebilirsiniz. Bu kadar travmatik bir filmi nasıl bu kadar eğlenceli kılabildiğini anlamak mümkün değil. Türkiye’nin halı altına örtbas edilmiş gerçekleri de göz önüne çıkıyor. Kendinizi diyaloglara bırakarak keyifli vakit geçirebilirsiniz.

5- KAPR KODU / KAPR CODE

Festival demek deneyimler yaşamak demektir. Her programdaki popüler filmleri daha sonradan pek çok mecrada bulabilecekken Kapr Code gibi bir belgeseli bir daha başka bir yerde bulamayabilirsiniz. Tamamı opera şeklinde hazırlanan bu belgesel, bir yandan müzisyenin sanatını sunarken, öte yandan içeriğini özgün bir şekilde sunmayı başarıyor. Böyle bir deneyimi bir daha sinemada yaşayamayabilirsiniz.

6- GÜVENLİ BİR YER / SAFE PLACE (SÍGURNO MJESTO)

Bu yılın Hırvatistan Oscar adayı olan Safe Place, izleyen herkesin kalbinde derin yaralar bırakıyormuş. Bu yılın gözde filmi Aftersun ile uzaktan akraba olduğu da söyleniyor. Yıl sonu listelerinde bolca övgüyle söz edilecek – öte yandan nefret eden kişilerin sayısı da fazla olacaktır. Film alev almış bir şekilde seyircinin duygularıyla oynarken, sonra ben bu filmi nereden bulabilirim telaşına düşmeyin diye listede kendine yer verdim.

7- ÇIKARMA / TAFRIGH

İran’ın aykırı yönetmeni Mani Haghighi “A Dragon Arrives!” ve “Pig” filmlerinden sonra karşımıza Çıkarma ile geliyor. Kopyalanan hayatlar temalı son derece ilginç bir double hikayesi karşımıza çıkartıyor. İran sinemasını hep tek taraflı gören taraftaysanız, bir de yaratıcılık sınırlarını zorlayan bu filmle tanışmanızı öneririm. Şablon itibariyle biraz “Ben O Değilim” ya da “Us” filmlerini anımsatan yapım, programda değerlendirilmesi gereken filmlerden biri diyebiliriz.

8- ÜÇÜNCÜ DÜNYA SAVAŞI / WORLD WAR III

İran’da geçen bir Nazi filmi izlemek her zaman karşımıza çıkan bir durum değil. İlk gösterimini Venedik’te yapan bu bol ödüllü film, aynı zamanda film içinde film formülünü uyguluyor. Genel hatlarıyla bir kara mizah örneği de diyebileceğimiz Üçüncü Dünya Savaşı bu yılın ayrıksı duran işlerinden biri olarak listenize alabilirsiniz.

9- KÖR NOKTADA / IM TOTEN WINKEL

Berlin Film Festivali’nde sessiz sedasız gösterilen Kör Noktada izleyiciler tarafından beğeniyle karşılandı. Alman – Türk yönetmen Ayşe Polat, ülkemizin her döneminde tartışılan Kürt meselesine farklı bir bakış açısı getirmeye çalıştığı söyleniyor. Hem uluslararası yarışma, hem de ulusal yarışmada yarışan film, bu yılın öne çıkan filmlerinden biri olabilir. Gözden kaçmasın diye listede yer verdim.

10- KIZIL GÖKYÜZÜ / ROTTER HIMMEL / AFIRE

Christian Petzold söz konusu olduğunda genelde çok da fazla bir şey söylemeye gerek yok. Kurduğu muhteşem atmosferi ve gerçeküstücü hikayeleriyle seyircisi düşündürmeye ve duygusal olarak boşluğa sürüklemeye geliyor. Yeni filmi Afire da beklendiği gibi festivalde en çok sevilen filmlerden biri oldu. Yönetmenin sinemasıyla daha önceden tanışmadıysanız, önceki filmlerine göz atmanızı tavsiye ederim.

Festival Filmleri Altı Salonda Sinemaseverlerle Buluşacak

İstanbul Film Festivali’nin bu yılki gösterimleri Beyoğlu’nda Atlas 1948 ve Fransız Kültür Merkezi, Şişli’de CineWAM Premium+ City’s Nişantaşı (Salon 3 ve Salon 7) ve Kadıköy’de Kadıköy Sineması ile Kadıköy Belediyesi Sinematek/Sinema Evi olmak üzere 6 salonda yapılacak. 

Gösterimler her yıl olduğu gibi 11.00, 13.30, 16.00, 19.00 ve 21.30’da yapılacak.

Festivalin Açılış Filmi Sundance ödüllü Scrapper / Hırçın 

42. İstanbul Film Festivali bu yıl, Sundance Film Festivali‘nde Dünya Sineması-Dram kategorisinde Büyük Jüri Ödülü’nü kazanan Scrapper / Hırçın ile açılıyor. Charlotte Regan’ın yönettiği sıcak, esprili, yaratıcı, tatlı, duygusal bir baba-kız hikâyesi olan Hırçın’da baba rolünü Triangle of Sadness / Hüzün Üçgeni‘nin başrolündeki Harris Dickinson canlandırıyor.

42. İstanbul Film Festivali Sinema Onur Ödülleri 

Festival tarafından sinemaya gönül ve emek veren isimlere takdim edilen Sinema Onur Ödülleri bu sinema ve tiyatro oyuncuları, Kayhan Yıldızoğlu ile Nevra Serezli’ye verilecek.

Ödüller, 6 Nisan gecesi düzenlenecek Açılış Töreni’nde sunulacak.

18. Köprüde Buluşmalar 

Anadolu Efes’in ana destekçisi olduğu, her yıl Türkiye ve komşu ülkelerden yapımcı, yönetmen ve senaristleri uluslararası sinema profesyonelleriyle buluşturan ortak yapım, eğitim, networking platformu Köprüde Buluşmalar, 12-13-14 Nisan tarihlerinde çevrimiçi düzenlenecek.

Türkiye’de bu alanda yapılan ilk etkinlik olma özelliğini taşıyan Köprüde Buluşmalar kapsamındaki Film Geliştirme, Work in Progress ve Komşular atölyeleri, Türkiye’den ve komşu ülkelerden sinemacılara uzun metraj kurmaca ve belgesel projeleriyle post-prodüksiyon aşamasındaki filmlerinin uluslararası çapta ilk sektörel sunumlarını yapmak için olanak yaratırken artistik ve finansal ortak yapımlar için de zemin hazırlıyor. 

OGM Pictures’ın sponsorluğundaki Köprüde Buluşma: Dizi atölyesi, geliştirme aşamasındaki dizi projelerinin sektör profesyonellerine sunulmasını sağlıyor. Köprüde Buluşmalar, atölyede seçilen bir projeye, 50.000 TL değerindeki OGM Pictures Özel Ödülü’nü veriyor.

İlk ve ikinci kısa filmini çekecek genç sinemacılara yönelik olarak 2017’de düzenlenmeye başlayan, bu yıl da kasımda gerçekleştirilmesi planlanan Nespresso sponsorluğundaki Kısa Film Atölyesi, kısa filmlerin sinema sektöründeki önemine dikkat çekmeyi ve uluslararası seviyede yapımların artmasına katkıda bulunmayı amaçlıyor. Atölye seçkisinde yer alan proje ekipleri, projelerini geliştirmek üzere senaryo, yapım, görüntü yönetimi, casting gibi konularda eğitim alıyor. Atölyeler sonunda seçilen projeye, 30.000 TL değerinde Nespresso Özel Ödülü veriliyor.
Atölye ödülleri, 14 Nisan akşamı yapılacak ödül töreniyle sahiplerini bulacak.

Festival Yarışmaları

ULUSLARARASI YARIŞMA

Festivalin Uluslararası Yarışma jürisinin başkanlığını Portekizli yönetmen João Canijo üstlenecek. Uluslararası Yarışma jürisinde yapımcı Dora Bouchoucha, yönetmen Teona Strugar Mitevska, yönetmen Alexandre O. Philippe ve oyuncu Maeve Jinkings yer alıyor. 

Uluslararası Yarışma bölümünde yer alan filmler:

• Aramızdalar / Animalia / Sofia Alaoui / Fas, Katar, Fransa 
• İnsanlık Ölmedi / The Survival of Kindness / Rolf de Heer / Avustralya 
• Sıradaki Kız /  Next Sohee / Jung July / Güney Kore 
• Su / The Water / Elena López Riera / İspanya, İsviçre, Fransa 
• Al Yelkenler / Scarlet / Pietro Marcello / Fransa, İtalya, Almanya 
• Atlantic Bar / Fanny Molins / Fransa 
• Kör Noktada / Im Toten Winkel / In the Blind Spot / Ayşe Polat / Almanya 
• Üçüncü Dünya Savaşı / World War III / Houman Seyyedi / İran 
• Kopenhag Diye Bir Yer Yok / Copenhagen Does Not Exist / Martin Skovbjerg / Danimarka 
• Pamfir / Dmytro Sukholytkyy-Sobchuk / Ukrayna, Fransa, Polonya, Şili, Lüksemburg 

ULUSAL YARIŞMA

Festivalin Ulusal Yarışma kategorisinin jüri başkanlığını yönetmen Emin Alper üstlenecek. Ulusal Yarışma jürisinde oyuncu Farah Zeynep Abdullah, görüntü yönetmeni A. Emre Tanyıldız, kurgucu Aylin Zoi Tinel ve yazar Seray Şahiner yer alıyor.

Ulusal Yarışma’da Altın Lale En İyi Film, Jüri Özel Ödülü, En İyi Yönetmen, En İyi Kadın Oyuncu, En İyi Erkek Oyuncu, En İyi Senaryo, En İyi Görüntü Yönetmeni, En İyi Kurgu, En İyi Sanat Yönetmeni ve En İyi Özgün Müzik olmak üzere toplam 10 dalda ödül veriliyor. 

Ulusal Yarışma’da Altın Lale En İyi Film İKSV tarafından 250.000 TL, Onat Kutlar anısına verilecek Kariyo & Ababay Vakfı Jüri Özel Ödülü’nü kazanan film 150.000 TL ile ödüllendirilecek. Anadolu Efes, En İyi Yönetmen ödülüne layık görülen isme 75.000 TL verecek. En İyi Senaryo Ödülü‘nü kazanana Alamet Holistic tarafından 15.000TL, En İyi Sanat Yönetmeni Ödülü’nü kazanana Milliyet Sanat tarafından 15.000 TL verilecek. En İyi Özgün Müzik, En İyi Kadın Oyuncu, En İyi Erkek Oyuncu, En İyi Görüntü, En İyi Kurgu ödüllerini kazananlara 15.000’er TL verilecek.

Ulusal Yarışma bölümünde yer alan filmler:

• Bir Tutam Karanfil / Bekir Bülbül 
• Ölüler İçin Yaşam Kılavuzu / Barış Fert 
• Bars / Orçun Köksal
• Yüzleşme / Filiz Kuka 
• Iguana Tokyo / Kaan Müjdeci 
• Kör Noktada / Im Toten Winkel / Ayşe Polat 
• Cam Perde / Fikret Reyhan 
• Boğa Boğa / Onur Saylak 
• Suna / Çiğdem Sezgin 
• Ayna Ayna / Belmin Söylemez 
• Sanki Her Şey Biraz Felaket / Umut Subaşı 

ULUSAL KISA FİLM YARIŞMASI

42. İstanbul Film Festivali Ulusal Kısa Film Yarışması jürisinde yönetmen Volkan Güney Eker, yönetmen ve çizgi roman sanatçısı Yorgos Goussis ve fotoğrafçı ve yönetmen Aylin Kızıl yer alacak. Jürinin seçtiği En İyi Kısa Film, Anadolu Efes tarafından 20.000 TL ile ödüllendirilecek.

Ulusal Kısa Film yarışmasında yer alan filmler:

• Avrupa Fatihi / Fatih le Conquérant / Onur Yağız 
• Aforoz / Yılmaz Özdil 
• Suriyeli Kozmonot / The Syrian Cosmonaut / Charles Emir Richards 
• Birlikte, Yalnız / Kasım Ördek 
• Diyet / Handan İpekçi 
• Ben Tek Siz Hepiniz / Barış Kefeli, Nükhet Taneri 
• Charette / Sara Pınar Önder 
• Yüzler / Zeynep Demirhan 
• Evcil / Deniz Uymaz 
• Adres / Navnişan / Aram Dildar 
• 8 Mart 2020: Bir Günce / Fırat Yücel 

ULUSAL BELGESEL YARIŞMASI

42. İstanbul Film Festivali Ulusal Belgesel Yarışması jürisinde yönetmen Cem Kaya, yönetmen Etna Özbek ve akademisyen Lalehan Öcal yer alacak. Jürinin seçtiği En İyi Belgesel, 20.000 TL ile ödüllendirilecek.

Ulusal Belgesel yarışmasında yer alan filmler:

• Fatma’dan Sonra 40 Yıl / Sezer Ağgez 
• Düet / İdil Akkuş, Ekin İlkbağ 
• Anqa / Helin Çelik 
• Kim Mihri / Berna Gençalp 
• Dinamo Mesken / Ahmet Karanfil, Yusuf Anavatan 
• Turkish Delight / Pınar Öğrenci 
• Kavur / Fırat Özeler 
• Boşlukta / Somnur Vardar 

Yarışma Dışı:

• Deutschlandlieder / Almanya Türküleri / Nedim Bora Hazar
• Gök Kubbenin Sevdaları / Mesut Tufan
• Tavuri / Derviş Zaim

SEYFİ TEOMAN EN İYİ İLK FİLM ÖDÜLÜ 

Türkiye yapımı uzun metrajlı kurmaca ilk filmlerin aday olduğu Seyfi Teoman En İyi İlk Film Ödülü jürisinde Berlin Uluslararası Film Festivali idari direktörü Mariëtte Rissenbeek, yönetmen ve yapımcı M. Tayfur Aydın ve yönetmen Nazlı Elif Durlu yer alıyor.

Seyfi Teoman En İyi İlk Film Ödülü, 2012 yılında kaybettiğimiz yönetmen, senarist ve yapımcı Seyfi Teoman anısına 2013 yılından bu yana veriliyor. Ödül, kazanan filmin yönetmenini sonraki çalışmalarını teşvik etmek üzere 40.000 TL para ödülüyle destekleniyor. Seyfi Teoman En İyi İlk Film Ödülü, üç yıldır bireysel bağışçıların desteğiyle İKSV’nin Lale Kart Üyelik Programı tarafından veriliyor.

Seyfi Teoman En İyi İlk Film için yarışacak filmler:

• Ölüler İçin Yaşam Kılavuzu / Barış Fert 
• Bars / Orçun Köksal
• Yüzleşme / Filiz Kuka 
• Sanki Her Şey Biraz Felaket / Umut Subaşı 

FIPRESCI – Uluslararası Sinema Eleştirmenleri Birliği Ödülü

Uluslararası Sinema Eleştirmenleri Birliği (FIPRESCI) jürisi Ulusal Yarışma, Uluslararası Yarışma ve Ulusal Kısa Film Yarışması’ndan birer filme FIPRESCI Ödülü verecek. Başkanlığını Klaus Eder’in yapacağı jüride Bojidar Manov, Ekrem Buğra Büte, Marietta Steinhart, Jose Solís ve Yeşim Burul yer alacak.

Hollywood’da Bir Asi: William Friedkin 

Festival polisiyeden korkuya, maceradan drama pek çok farklı türde başyapıtlara imza atan usta yönetmen William Friedkin’i bu yıl özel bir bölümle beyazperdeye getiriyor. Cesur hikâyeleri, ikonik aksiyon filmleri, zamanının ötesinde ve çoğu kült yapıtıyla 1970’lerdeki “Yeni Hollywood” akımının öncülerinden William Friedkin festivalin retrospektif bölümünde yer alıyor. Friedkin’in bu yıl 50. yılını kutlayan “Şeytan” dahil, korku ve polisiyeden gerilim-macera ve drama farklı türlerden dokuz filmi festivalde gösterilecek. 

William Friedkin retrospektif bölümündeki filmler ABD’nin Türkiye Temsilciliği desteğiyle gösterilmektedir.

•     The Boys in the Band /1970
•     Kanunun Kuvveti / The French Connection / 1971
•     Şeytan / The Exorcist / 1973
•     Dehşetin Bedeli / Sorcerer / 1977
•     Devriye / Cruising / 1980
•     Yaşamak ve Ölmek / To Live And Die In LA / 1985
•     12 Kızgın Adam / 12 Angry Men / 1997
•     Böcek / Bug / 2006
•     Katil Joe / Killer Joe / 2011

İstanbul Film Festivali’nin Bu Yıl Restore Ettireceği Film:
İntikam Meleği – Kadın Hamlet

İstanbul Film Festivali, Zurich Sigorta işbirliğiyle Türk sinemasının önemli yapıtlarını restore ettirerek gün ışığına çıkarmaya ve bu klasiklerin yeni kopyalarını Türk sinemasına kazandırmaya devam ediyor. Sinemaseverler Dünden Bugüne Türk Klasikleri bölümünde bu yıl Metin Erksan‘ın senaryosunu yazıp yönettiği, Hamlet rolünü Fatma Girik‘in üstlendiği, 1976 yapımı İntikam Meleği – Kadın Hamlet‘i Atlas Post Production tarafından restore edilmiş kopyasından izleyebilecek.

Zaman içinde kült mertebesine ulaşan İntikam Meleği – Kadın Hamlet, 42. İstanbul Film Festivali kapsamında geçen yıl hayatını kaybeden Fatma Girik anısına gösterilecek. İntikam Meleği – Kadın Hamlet, 11 Nisan Salı günü saat 19.00’da Cinewam City’s Nişantaşı’ndaki gala gösteriminde seyirciyle buluşacak. 

Genç Ustalar bu yıl da ödüllü

İstanbul Film Festivali‘nin geleneksel bölümlerinden Genç Ustalar’da genç yönetmenlerin çektikleri ilk veya ikinci filmlerin alıyor. Türkiye’de ikâmet eden 18-25 yaş arası sinema öğrencilerinden oluşan Nespresso Genç Jürisi, Genç Ustalar bölümündeki filmleri değerlendirecek ve bir filmin yönetmenine yine Nespresso’nun katkılarıyla Genç Usta Ödülü verilecek. Nespresso‘nun 3.000 Avro para ödülüyle desteklediği Genç Usta Ödülü, festivalin 18 Nisan akşamı yapılacak kapanış ve ödül töreninde, kazanan yönetmene verilecek.

Festivalin bu yılki Nespresso Genç Jürisi üyeleri Malik Badalov, Aşkım Berberoğlu, Fidan Çaça, Kaan Kavas, Fikret Başar Kaya, Sude Özçalı ve Elif Melisa Özhan.

Genç Usta Ödülü için yarışacak filmler:

• Lanetliler Ağlamaz / The Damned Don’t Cry / Fyzal Boulifa / Fas, Fransa, Belçika 
• Tanrının Yarattıkları / God’s Creatures / Saela Davis, Anna Rose Holmer / İrlanda, İngiltere, ABD 
• Amerika / America / Ofir Raul Graizer / İsrail, Almanya, Çekya 
• Yavaş / Slow / Marija Kavtaradze / Litvanya, İspanya, İsveç 
• Ağrı / Ararat / Engin Kundağ / Almanya 
• Falcon Lake / Charlotte Le Bon / Kanada, Fransa 
• Güvenli Bir Yer /  Safe Place / Juraj Lerotić / Hırvatistan 
• Kömür / Carvão / Charcoal / Carolina Markowicz / Brezilya, Arjantin 
• Elektrikli Düşlerim / I Have Electric Dreams / Valentina Maurel / Belçika, Fransa, Costa Rica 
• Otobiyografi / Autobiography / Makbul Mubarak / Endonezya, Polonya, Almanya, Singapur, Fransa, Filipinler, Katar 
• Harka / Lotfy Nathan / Fransa, Lüksemburg, Tunus, Belçika 
• 6-9 Sessizlik / Silence 6-9 / Christos Passalis / Yunanistan 
• İç Bölge / Inland / Fridtjof Ryder / İngiltere 
• Hissiz / Numb / Amir Toodehroosta / İran 
• 20.000 Arı Türü / 20,000 Species of Bees / Estibaliz Urresola Solaguren / İspanya 

Festivalin Yenisi: Heyula 

42. İstanbul Film Festivali film seçkilerinden Heyula‘nın amacı, sinemada yeni anlatım olanaklarına yer açan ve sinematik dili genişleten filmleri seyirciyle buluşturmak. Yönetmen Burak Çevik’in küratörlüğünü yaptığı seçki, yeni anlatım olanaklarını deneyen, risk alan filmlerden oluşuyor.

• De Humani Corporis Fabrica / Lucien Castaing, Taylor Verena Paravel / Fransa, İsviçre, ABD 
• Çok Erken/Çok Geç / Too Early/Too Late / Danièle Huillet, Jean-Marie Straub / Fransa, Mısır 
• Herbaria / Leandro Listorti / Arjantin & Çiçek Toplamak İçin / To Pick a Flower / Shireen Seno 
• Etten Çiçekler / Human Flowers of Flesh / Helena Wittmann / Fransa, Almanya 
• Burada / Here / Bas Devos / Belçika 
• Suyun İçinde / In Water / Hong Sang-soo / Güney Kore 
• Heyula-Specter Kısa Program 1
  • Başlangıçta Kadın Güneşti / In the Beginning, Woman Was the Sun / Sylvia Schedelbauer 
  • Serçenin Rüyası / The Sparrow Dream / Robert Beavers 
  • Renate / Ute Aurand 
  • Mesai Sonrası / After Work / Ben Rivers, Céline Condorelli 
  • Labirent Sekansı / Laberint Sequences / Blake Williams 
• Heyula-Specter Kısa Program 2
  • Hafıza Labirentleri / Labyrinths of Memory / Esra Tanrıverdi 
  • Uzun Günler / Long Days / Selen Solak 
  • Sergi / Exhibition / Mary Helena Clark 
  • Bana Bakacak Mısın / Will You Look At Me / Shuli Huang 
  • Aradaki Dünya / In-between World / Cana Bilir-Meier 
  • Küllerin Adı İnsandır / Ashes by Name is Man / Ewelina Rosinska