Bảo tàng Ký ức Xã hội

Sài Gòn với người Pháp

2014-06-17T07:40:00.001+07:00

Sang đến thời kỳ “một trăm năm đô hộ giặc Tây” Việt Nam nói chung và Sài Gòn nói riêng đã trở thành thuộc địa của Pháp. Cũng vì thế, tiếng Pháp đã có ảnh hưởng sâu rộng đến đời sống văn hóa, xã hội của người Việt. Tiếng Pháp được sử dụng trong các văn bản, giấy tờ của Chính phủ Bảo hộ và trong giảng dạy ở nhà trường, bên cạnh đó là các loại sách báo thâm nhập đời sống thường ngày của người dân.

Chữ Quốc ngữ, vốn được tạo ra bởi một số nhà truyền giáo Tây phương, đặc biệt là linh mục Alexandre de Rhodes (tác giả cuốn Từ điển Việt-Bồ-La năm 1651), với mục đích dùng ký tự Latinh làm nền tảng cho tiếng Việt. “Latinh hóa” chữ Việt ngày càng được phổ biến để trở thành Quốc ngữ, chịu ảnh hưởng bởi những thuật ngữ, từ ngữ mới của ngôn ngữ Tây phương, chủ yếu là từ tiếng Pháp.
Khi nắm được ba tỉnh Nam Bộ, người Pháp đã nắm trong tay một công cụ vô cùng hữu hiệu để truyền bá văn hoá đồng thời chuyển văn hoá cũ theo hướng văn hoá Pháp. Tờ Gia Định Báo là tờ báo đầu tiên được phát hành bằng chữ Quốc ngữ vào năm 1865, khẳng định sự phát triển và xu hướng của chữ Quốc Ngữ như là chữ viết chính thức của nước Việt Nam sau này.
Đối với người bình dân, việc tiếp nhận tiếng Pháp đến một cách rất tự nhiên. Người ta có thể nói “Cắt tóc, thui dê” để chỉ ngày Quốc khánh Pháp 14/7, Quatorze Juliet. Người ta có thể dùng tiếng Tây “bồi” nhưng lại không cảm thấy xấu hổ vì vốn liếng tiếng Pháp của mình chỉ đếm được trên đầu ngón tay. Để tả con cọp, người ta có thể dài dòng văn tự: “tí ti giôn, tí ti noa, lủy xực me-xừ, lủy xực cả moi”. Diễn nôm câu này là một chút màu vàng (jaune), một chút màu đen (noir), nó ăn thịt ông (monsieur), nó ăn thịt cả tôi (moi).
Nhân đây cũng xin nói thêm về những đại danh từ nhân xưng như toa (anh, mày -toi), moa hay mỏa (tôi, tao- moi), en hay ẻn (cô ấy, chị ấy – elle), lúy hay lủy (anh ấy, hắn – lui), xừ hay me-xừ (ông, ngài – monsieur)… Học trò trường Tây, những nhà trí thức khoa bảng hay cả những kẻ tỏ ra “thời thượng” ngày xưa thường dùng những đại từ này. Cũng vì thế có một câu mang tính cách châm chọc: “Hôm qua moa đi xe lửa, buồn đái quá nên moa phải đái trên đầu toa” (toa ở đây có 2 nghĩa: toa xe lửa nhưng cũng có ý là toi (anh) trong tiếng Pháp).
Người Pháp xây dựng đường xe lửa đầu tiên ở Việt Nam tại Sài Gòn từ năm 1881. Đây là đoạn đường ray (rail) từ Cột cờ Thủ Thiêm đến bến xe Chợ Lớn, dài 13km. Mãi đến năm 1885 chuyến xe lửa đầu tiên mới được khởi hành và một năm sau, tuyến đường Sài Gòn-Mỹ Tho dài 71km bắt đầu hoạt động. Sau đó, mạng lưới đường sắt được xây dựng trên khắp lãnh thổ Việt Nam, dùng kỹ thuật của Pháp với khổ đường ray 1 mét. Tính đến năm 1975 miền Nam có khoảng 1.240km đường ray nhưng vì chiến cuộc nên chỉ được sử dụng khoảng 60%.
Nhà ga cũng có xuất xứ từ tiếng Pháp gare. Ga là công trình kiến trúc làm nơi cho tàu hoả, tàu điện hay máy bay đỗ để hành khách lên xuống hoặc để xếp dỡ hàng hoá. Từ sự vay mượn này ta có thêm những từ ngữ như sân ga, trưởng ga, ga chính,ga xép… Nhân nói về ga tưởng cũng nên nhắc lại động từ bẻ ghi (aiguiller) tức là điều khiển ghi (aiguille) cho xe lửa chuyển sang đường khác. Trong tiếng Việt, bẻ ghi còn có nghĩa bóng là thay đổi đề tài, chuyển từ chuyện mình không thích sang một đề tài khác.
Có những từ ngữ xuất xứ từ tiếng Pháp nhưng vì lâu ngày dùng quen nên người ta cứ tưởng chúng là những từ “thuần Việt”. Chẳng hạn như cao su (caoutchouc), một loại cây công nghiệp được người Pháp du nhập vào Việt Nam qua hình thức những đồn điền tại miền Nam. Ngôn ngữ tiếng Việt rất linh động trong cách dùng từ ngữ cao su qua các biến thể như giờ cao su (giờ giấc co dãn, không đúng giờ), kẹo cao su (chewing-gum), bao cao su (còn gọi là “áo mưa” dùng để tránh thai hoặc tránh các bệnh lây nhiễm qua đường tình dục)…
Nhà băng (banque) là một chữ quen dùng trong ngôn ngữ hàng ngày còn xà bông cũng là loại chữ dùng lâu ngày thành quen nên ít người để ý xuất xứ của nó là từ tiếng Pháp, savon. Ở miền Bắc, xà bông được cải biên thành xà phòng, là chất dùng để giặt rửa, chế tạo bằng cách cho một chất kiềm tác dụng với một chất béo. Nổi tiếng ở Sài Gòn xưa có xà bông Cô Ba của Trương Văn Bền, dùng dầu dừa làm nguyên liệu chính.
Chúng ta thấy ngôn ngữ Việt vay mượn từ tiếng Pháp trong rất nhiều lãnh vực. Về ăn uống, tiếng Việt thường mượn cả cách phát âm đến tên của các món ăn có xuất xứ từ phương Tây. Vào nhà hàng, người phục vụ đưa ra mơ-nuy (thực đơn – menu) trong đó có những món như bít-tết (chữ bifteck của Pháp lại mượn từ nguyên thủy tiếng Anh- beefsteak), những thức uống như bia (rượu bia- bière, được chế biến từ cây hốt bố hay còn gọi là hoa bia – houblon), rượu vang (rượu nho- vin)…
Về thịt thì có xúc-xích (saucisse), pa-tê (paté), giăm-bông (jambon), thịt phi-lê (thịt thăn, thịt lườn – filet). Các món ăn thì có ra-gu (ragout), cà-ri (curry)… Khi ăn xong, khách xộp còn cho người phục vụ tiền puộc-boa (tiền thưởng – pourboire). Ngày nay từ boa hay bo được dùng phổ biến với ý nghĩa cho tiền thưởng, hay còn gọi là tiền phong bao hoặc tiền phục vụ.
Từ rất lâu, ở Sài Gòn xuất hiện các loại bánh mì theo kiểu Pháp, miền Bắc lại gọi là bánh tây với hàm ý du nhập từ Pháp. Có nhiều loại bánh đặc biệt như bánh mì ba-ghét (loại bánh mì nhỏ, dài – baguette), bánh pa-tê-sô (một loại bánh nhân thịt, ăn lúc nóng vừa dòn vừa ngon – pathé chaud), bánh croát-xăng (hay còn gọi là bánh sừng bò – croissant
Người Sài Gòn thường ăn sáng với bánh mì kèm theo nhiều kiểu chế biến trứng gà như ốp-la (trứng chỉ chiên một mặt và để nguyên lòng đỏ – oeuf sur le plat), trứng ốp-lết (trứng tráng – omelette) hoặc trứng la-cóc (trứng chụng nước sôi, khi ăn có người lại thích thêm một chút muối tiêu – oeuf à la coque).
Món không thể thiếu trong bữa ăn sáng là cà phê (café). Cà phê phải được lọc từ cái phin (filtre à café) mới đúng điệu. Người miền Bắc ít uống cà phê nên sau năm 1975 vào Sài Gòn đã mô tả cái phin cà phê một cách rất “gợi hình”: “cái nồi ngồi trên cái cốc”.
Ngôn ngữ về trang phục cũng chịu ảnh hưởng rất nhiều từ tiếng Pháp. Bình thường hàng ngày người ta mặc áo sơ-mi (chemise), cổ tay có cài khuy măng-sét (manchette). Khi đi tiệc tùng hoặc hội họp thì mặc áo vét (vest) hay bộ vét-tông (veston) kèm theo chiếc cà-vạt (cravate) trên cổ áo sơ mi. Trời hơi lạnh có thể mặc bên trong áo vét một chiếc gi-lê (gilet) và hai tay mang găng (gants) cho ấm.
Ngay cả quần áo lót bên trong cũng mượn từ tiếng Pháp. Phụ nữ trên thì mang xú-chiêng (nịt ngực- soutien-gorge) dưới thì có xì-líp (slip). Nam giới thì mặc áo may-ô (maillot) bên trong áo sơ-mi. Mặc quần thì phải có xanh-tuya (dây nịt – ceinture) và khi trời nóng thì mặc quần sóc (quần ngắn, tiếng Pháp là short được mượn từ tiếng Anh shorts).
Trang phục có thể được may từ các loại cô-tông (vải bông – coton) hoặc bằng len (làm từ lông cừu – laine). Trên đầu có mũ phớt (feutre, một loại mũ dạ), mũ be-rê (béret, một loại mũ nồi)… dưới chân là đôi dép săng-đan (sandales), sau này người Sài Gòn lại chế thêm dép sa-bô (sabot nguyên thủy tiếng Pháp là guốc).
Đi lính cho Tây thì được phát đôi giày săng-đá (giày của lính – soldat). Loại lính nhảy dù, biệt kích (ngày nay là đặc công) gọi là còm-măng-đô (commando). Một đoàn xe quân sự có hộ tống được gọi là công-voa (convoi, trông cứ như con voi trong tiếng Việt!). Thuật ngữ quân sự chỉ những công sự xây đắp thành khối vững chắc, dùng để phòng ngự, cố thủ một nơi nào đó được gọi là lô-cốt có xuất xứ từ blockhaus. Ngày nay, chữ lô cốt còn được dùng chỉ những nơi đào đường, thường được rào chắn, vây kín mặt đường, cản trở lưu thông.
Xưa kia cảnh sát được gọi qua nhiều tên: mã-tà (xuất xứ từ tiếng Pháp matraque, có nghĩa là dùi cui), sen đầm (gendarme), phú-lít (police), ông cò (commissaire)… Lực lượng thuế quan được gọi là đoan (douane), lính đoan còn có nhiệm vụ đi bắt rượu lậu là một mặt hàng quốc cấm thời Pháp thuộc.
Nông phẩm thì có đậu cô-ve (còn gọi tắt là đậu ve – haricot vert), đậu pơ-tí-poa (đậu Hòa Lan có hột tròn màu xanh – petits-pois), bắp sú (bắp cải – chou), súp-lơ (bông cải – chou-fleur), xà lách (salade), cải xoong (còn gọi là xà lách xoong cresson), cà-rốt (carotte), ác-ti-sô (artichaut)…
Tiếng Tây cũng đi vào âm nhạc. Từ điệu valse, tango… đến đàn piano (dương cầm), violon (vĩ cầm), kèn harmonica (khẩu cầm)… Ở các đăng-xinh (khiêu vũ trường – dancing) luôn có ọc-két (ban nhạc- orchestre) chơi nhạc và xuất hiện một nghề mới gọi là ca-ve (gái nhẩy – cavalière). Ngày nay người ta dùng từ ngữ ca-ve với ý chỉ tất cả những cô gái làm tiền, khác hẳn với ý nghĩa nguyên thủy của nó. Người phương Tây dùng nhiều sữa và các sản phẩm của sữa nên đã đưa vào ngôn ngữ tiếng Việt những từ ngữ như bơ (beurre), pho-mát (fromage), kem (crème)… Nổi tiếng ở Sài Gòn có hai nhãn hiệu sữa Ông Thọ (Longevity) và Con Chim (Nestlé) như đã nói ở phần trên.
Có người cắc cớ thắc mắc, đàn ông mà lại là ông già thì làm sao có sữa? Xin thưa, hình tượng “Ông Thọ chống gậy” trên hộp sữa chỉ muốn nói lên tuổi thọ (longévité) của người dùng sữa. Trường hợp của Nestlé cũng vậy. Con Chim thì làm gì có sữa? Thực ra thì logo của Nestlé là một tổ chim (gồm chim mẹ và 2 chim con) nhưng người Việt mình cứ gọi là sữa Con Chim cho tiện. Cũng vì thế mới có nhiều câu chuyện khôi hài về sữa Con Chim. Chú Ba Tàu, chủ tiệm “chạp phô”, giải thích vì sao sữa Con Chim lại bán với giá mắc hơn những sữa khác: “Sữa con bò vì có nhiều vú nên rẻ, sữa mẹ chỉ có 2 vú nên đắt nhưng Con Chim nhỏ chút xíu, vắt được 1 lon sữa là quý lắm thì phải mắc tiền nhất chớ!”. Các ông lại giải thích khi các bà thắc mắc Con Chim làm gì có sữa: “Tại mấy bà không để ý đấy thôi, con chim khi hứng chí cũng tiết ra một thứ sữa màu trắng đục, đó không phải là sữa thì là gì?”.
Thế mạnh của Nestlé là các sản phẩm sữa bò khác như Núi Trắng (Lait Mont-Blanc) và sữa bột Guigoz. Ngày xưa, những gia đình trung lưu đều nuôi con bằng sữa bột Guigoz. Tôi vẫn còn nhớ cảm giác khi ăn vụng một thìa Guigoz của em út: vừa bùi, vừa béo, những hạt sữa nhỏ ly ty như tan ngay trong miệng. Guigoz được chứa trong một cái lon bằng nhôm, cao 15cm, có sọc ngang, bên trong lại có sẵn thìa để giúp người pha dễ sử dụng. Khi dùng hết bột, các bà nội trợ không vứt lon như những loại sữa khác vì lon Guigoz có nắp đậy rất kín nên được “tái sử dụng” trong việc đựng đường, muối, tiêu, bột ngọt…
Những người thiết kế lon Guigoz chắc hẳn chưa bao giờ nghĩ cái lon lại có nhiều công dụng sau khi sữa bột ở bên trong đã dùng hết. Lon Guigoz lại còn theo chân những tù nhân cải tạo như một vật “bất ly thân”. Những người “tưởng đi học có 10 ngày” mang theo lon Guigoz để đựng các vật dụng linh tinh như bàn chải, kem đánh răng, vài loại thuốc cảm cúm, nhức đầu để phòng khi cần đến.
Lon Guigoz thường được chúng tôi gọi tắt là “lon gô”. Học tập càng lâu lon gô càng tỏ ra “đa năng, đa hiệu”. Muốn múc nước từ giếng lên thì dùng gô làm gàu, buổi sáng thức dậy dùng gô làm ly đựng nước súc miệng, nhưng gô còn tỏ ra đặc biệt hữu ích khi dùng như một cái nồi để nấu nước, thổi cơm, luộc măng (lấy ở trên rừng), luộc rau, luộc khoai mỳ (“chôm chỉa” khi đi “tăng gia sản xuất”)… nghĩa là làm được tất cả mọi công việc bếp núc.
Chúng tôi ở trong một căn cứ cũ của Sư đoàn 25 tại Trảng Lớn (Tây Ninh) nên có cái may là còn rất nhiều vỏ đạn 105 ly. Người cải tạo săn nhặt những vỏ đạn về và chế thành một cái lò “dã chiến” và lon gô để vào trong lò vừa khít, tưởng như 2 nhà thiết kế vỏ đạn và lon gô đã ăn ý với nhau “từng centimét” ngay từ khâu thiết kế ban đầu! Ai chưa có lon gô thì nhắn gia đình tìm để đựng đồ ăn mỗi khi được vào trại “thăm nuôi”. Sau 30/4/75 lon gô trở nên hữu dụng vì công nhân, sinh viên, học sinh dùng lon gô để đựng cơm và thức ăn cho bữa trưa. Người Sài Gòn thường đeo một cái túi đựng lon gô khi đi làm, một hình ảnh không thể nào quên của “thời điêu linh” sau 1975.
Tình cờ tôi bắt gặp trang web (http://www.teslogos.com/.html) của Pháp quảng cáo bán lon sữa Guigoz cho những người sưu tầm, giá lên tới 15 euro cho một lon Guigoz xưa, dĩ nhiên là chỉ có lon không, không có sữa! Người Pháp khi đến Việt Nam mang theo cả chiếc ô-tô (xe hơi – auto, automobile). Xe xưa thì khởi động bằng cách quay ma-ni-ven (manivelle) đặt ở đầu xe, sau này tân tiến hơn có bộ phận đề-ma-rơ (khởi động – démarreur). Sau khi đề (demarrer), xe sẽ nổ máy, sốp-phơ (người lái xe – chauffeur) sẽ cầm lấy vô-lăng (bánh lái-volant) để điều khiển xe… Về cơ khí thì người Sài Gòn dùng các từ ngữ như cờ-lê (chìa vặn-clé), mỏ-lết (molete), đinh vít (vis), tuốc-nơ-vít (cái vặn vít- tournevis),công-tơ (thiết bị đồng hồ – compteur), công tắc (cầu dao – contact)…
Bây giờ nói qua chuyện xe đạp cũng có nhiều điều lý thú. Chiếc xe đạp trong ngôn ngữ Việt mượn rất nhiều từ tiếng Pháp. Trước hết, phía trước có guy-đông (thanh tay lái – guidon), dưới chân có pê-đan (bàn đạp- pedale), săm (ruột bánh xe -chambre à air) và phía sau là bọc-ba-ga (để chở hàng hóa- porte-bagages). Chi tiết các bộ phận trong xe đạp cũng… Tây rặc. Có dây sên (dây xích – chaine), có líp (bộ phận của xe đạp gồm hai vành tròn kim loại lồng vào nhau, chỉ quay tự do được theo một chiều – roue libre), rồi phanh (thắng – frein) ở cả bánh trước lẫn bánh sau. Thêm vào đó còn có các bộ phận bảo vệ như gạc-đờ-bu (thanh chắn bùn – garde-boue) và gạc-đờ-sên (thanh che dây xích – garde-chaine).
Mỗi chiếc xe đạp xưa còn trang bị một ống bơm (pompe) để phòng khi lốp xe xuống hơi. Bên cạnh đó người ta gắn một chiếc đy-na-mô (dynamo – bộ phận phát điện làm sáng đèn để đi vào ban đêm). Tôi còn nhớ khi tháo tung một cái dynamo cũ thấy có một cục man châm gắn vào một trục để khi trục quay sẽ sinh ra điện.
Hồi xửa hồi xưa, đi xe đạp không đèn vào ban đêm rất dễ bị phú-lít thổi phạt nên nếu xe không đèn, người lái phải cầm bó nhang thay đèn! Sài Gòn xưa có các nhãn hiệu xe đạp mổi tiếng như Peugoet, Mercier, Marila, Follis, Sterling… Đó là những chiếc xe đã tạo nên nền “văn minh xe đạp” của những thế hệ trước và một nền “văn hóa xe đạp” còn lưu lại trong ngôn ngữ tiếng Việt của người Sài Gòn xưa.
(Sưu tầm)

Ký ức xe đạp một thời gian khó

2014-03-07T09:26:00.000+07:00

Mấy chục năm trước, chiếc xe đạp trị giá cả cây vàng, được cấp giấy chứng nhận sở hữu, có biển số và được giữ gìn như vật báu trong nhà.

Cũng như cầu Long Biên (Hà Nội) chứng kiến bao thăng trầm lịch sử, xe đạp là phương tiện gợi nhắc người Việt ký ức về những năm chiến tranh ác liệt và gắn với một thời bao cấp khó khăn. Xe đạp là phương tiện lưu thông chính trên đường phố thời bấy giờ.

Chiếc xe là tài sản mơ ước của nhiều gia đình. Xe các hãng nước ngoài như Peugeot, Aviac hay Mercie... giá bằng cả cây vàng. Vì thế, những chiếc xe đạp còn có giấy chứng nhận sở hữu, không khác gì đăng ký xe máy hay ôtô hiện nay.

Chiếc xe Thống Nhất (Việt Nam sản xuất) được khóa cẩn thận trước cửa rạp chiếu phim. Trong nhà, xe đạp được để ở vị trí trang trọng, có gia đình còn đặt nó trên một cái giá đỡ bằng gỗ. Nhiều người phải dành dụm vài năm mới mua được một chiếc xe.

Xe có số khung và được đăng ký, cấp biển số.

Những góc phố, ngã tư Hà Nội gắn liền với bao thăng trầm của thời gian. Đường Hoàng Diệu rộng thênh thang với những bóng cây cổ thụ tỏa mát, người dân thong dong đạp xe trên phố.

Khu vực ngã tư Tràng Tiền - Hàng Bài chưa có đèn xanh đèn đỏ. Lực lượng công an trực tiếp tham gia điều hành giao thông.

Hồ Gươm với Tháp Rùa, cầu Thê Húc, đền Ngọc Sơn soi bóng. Dù bận rộn lao động, người Hà Nội vẫn không thể quên thú vui dạo chơi quanh hồ Gươm bằng xe đạp mỗi khi rảnh rỗi.

Những lúc tắc đường, chen chúc, người dân phải vác xe Thống Nhất lên vai. Có câu chuyện truyền tai rằng nếu trời đổ mưa, đố ai tìm được một chiếc Peugeot ngoài đường vì người ta sợ xe bị rỉ sét và nhanh hỏng.

Những nữ sinh trong tà áo dài giờ tan trường. Nhiều người nhận xét con gái thời xưa đi xe đạp bao giờ cũng khép chân, đầu gối gần sát vào khung xe, đầu ngón chân đặt trên bàn đạp, không khuỳnh tay dạng chân, không phóng nhanh. Người ngồi sau không đặt tay vào đùi hoặc bụng người đằng trước vì cho là không đứng đắn.

'Một yêu anh có Sen-kô (đồng hồ đeo tay hiệu Seiko) / Hai yêu anh có Pơ - giô cá vàng (xe đạp Peugeot màu cá vàng) / Ba yêu anh có téc gang (quần vải téc) / Bốn yêu hộ tịch rõ ràng Thủ đô'. Xe đạp trở thành một trong những tiêu chí chọn chồng của các cô gái thời đó. Những thanh niên mới lớn coi xe đạp là thứ đồ hàng hiệu, việc được ngồi sau cũng là một niềm hãnh diện lớn.

Đám cưới thời bao cấp có mốt rước dâu bằng xe đạp.

Tập đi xe đạp là ký ức tuổi thơ khó quên của nhiều người. Những đứa trẻ nhỏ thó, chân còn ngắn nên không ngồi hẳn lên yên được mà cứ nhấp nhổm theo những vòng quay của bánh xe. Thậm chí, các em còn phải vẹo hẳn lưng sang một bên để đạp xe nhưng vẫn hăng say tập.

Những năm chiến tranh, Hà Nội, Hải Phòng và một số tỉnh miền Bắc phải chịu tổn thất nặng nề của bom đạn bắn phá. Người dân phải di tản về các vùng nông thôn, tài sản lớn nhất mà nhiều gia đình còn giữ là chiếc xe đạp.

Chiếc xe đạp thồ được gọi là ngựa sắt chiến trường. Nhiều đội quân xe đạp thồ được thành lập, vượt mưa bom bão đạn đem gạo, muối, thuốc men... ra tiền tuyến, góp phần không nhỏ vào chiến thắng của dân tộc. Những tên tuổi được nhắc đến nhiều nhất như kiện tướng xe đạp thồ Cao Văn Tỵ chuyển 320 kg hàng mỗi chuyến, Ma Văn Thắng chở được 352 kg hàng.

Anh thương binh cùng đồng đội đi dạo phố. Trong chiến tranh, câu chuyện gắn với chiếc xe đạp được các cựu binh kể cho nhau nghe nhiều nhất là về liệt sĩ Lang Sỹ Thủy. Anh bị đạn súng máy của địch bắn gãy cánh tay phải, được đưa về hậu phương điều trị, sau đó mượn chiếc xe đạp Thống Nhất của chị gái đạp hơn 600 km từ Thanh Hóa vào Quảng Trị chiến đấu tiếp. Anh hy sinh chỉ 4 ngày trước khi Hiệp định Paris có hiệu lực. Chiếc xe đạp hiện nay còn được trưng bày tại Bảo tàng Quân sự Việt Nam.

Những ánh mắt ngây thơ mở to sau giá ngồi theo mẹ đi làm, đi sơ tán trong chiến tranh. Tuổi thơ cứ thế lớn lên theo những vòng quay đều đều của bánh xe. Bức ảnh được nhiếp ảnh gia người Đức Thomas Bill Hardt ghi lại.

Khi xe đạp là tài sản lớn thì bơm, vá xe đạp trở thành một nghề kiếm ra tiền.

Những chiếc bơm tay hầu như không còn xuất hiện trên đường phố Hà Nội ngày nay.

Một cửa hàng sửa chữa xe đạp ở phố Hai Bà Trưng với tấm biển đơn giản và cách quảng cáo phổ biến là treo những chiếc lốp xe ngoài cửa.

Xe đạp trở thành phương tiện vận chuyển hàng hóa trên những con phố Hà Nội. Những chiếc sọt đầy hàng luôn được buộc chắc chắn phía sau và hai bên xe.

Đạp xe dạo chơi gần khu vực lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Nụ cười trong trẻo của một em bé Hà Nội xưa.

Cả gia đình bốn người chở nhau trên xe đạp.

Qua thời gian, con người phát minh nhiều phương tiện hiện đại hơn phục vụ cuộc sống. Xe đạp không còn giữ được vị trí độc tôn trên bản đồ giao thông nữa. Nhưng những kỷ niệm gợi nhắc về một thời gian khổ vẫn còn đọng lại trong ký ức nhiều thế hệ người Việt Nam.

Theo Vnexpress: Hoàng Phương
Ảnh tư liệu

Những kỷ vật một thời

2014-02-03T21:03:00.000+07:00

Non nửa thế kỷ sau chiến tranh, những vật dụng gắn với đời sống trong thời bom đạn, rồi cùng ta đi qua những tháng ngày bao cấp đã dần tuyệt chủng. Nếu còn chăng, chỉ trong những bộ sưu tập của giới chơi kỷ vật chiến tranh, hay lẻ tẻ trong góc tủ những người ưa hoài niệm.

Lon Guigoz

Nhà văn Đồng Sa Băng quê gốc Quảng Ngãi. Ông viết ít. Những truyện ngắn của ông không thật sắc sảo cá tính, nhưng đầy hồn hậu và nhân cảm về thân phận người bình dân nhập cư Sài Gòn giữa thời loạn lạc.

Những kỷ vật một thời.

Ông có truyện ngắn Lon Ghi-gô kể về bi kịch của hai cha con nghèo miền Trung vào Sài Gòn làm thuê kiếm sống trong những năm tháng chiến tranh tàn khốc. Một hôm, tai họa đến với họ: người cha bị tai nạn phải nằm viện; Du, cậu con trai nhỏ đã phải tìm cách xoay sở kiếm tiền nuôi cha nằm bịnh. Chỉ với “vốn liếng” là một chiếc lon Ghi-gô trong tay, cái khó ló cái khôn, cậu bé nhanh trí nghĩ ra cách dùng nó nấu nước sôi ở hành lang nhà thương để chào bán cho những thân nhân đi nuôi bệnh. Truyện ngắn kết thúc như một tiếng thở dài, khi đứa trẻ không đủ tiền mua vé máy bay theo cha về quê, nó đánh rơi cái lon Ghi-gô trống, hắt hiu nhìn cha mình đi vào cõi chết.

Lon Ghi-gô, có người gọi là lon gô, hay có nơi đọc trại đi, là mi-gô, bi-gô... cũng đã gắn bó nặng tình nặng nghĩa với đời sống người bình dân, kẻ sa cơ thất thế trước, và chừng chục năm sau chiến tranh cũng theo cái nghĩa “xoay sở” đó.

Người thiết kế ra chiếc lon thon dài, có những đường viền nổi, có nắp đậy kín là ai, không ai biết. Nhưng chắc rằng, khi sáng tạo ra loại lon đặc biệt này cho nhãn sữa Guigoz, ông (bà) ta cũng không thể ngờ được rằng, nó hữu dụng, đa năng đến như vậy với người dân ở một thị trường xa xôi đang đắm chìm trong khói lửa thời chiến tranh và giai đoạn tái thiết hậu chiến đến vậy.

Nghe kể, trước 1975 tại Sài Gòn, những đứa trẻ xuất thân từ những gia đình trung lưu đều có may mắn thụ hưởng nguồn dinh dưỡng từ một loại sữa bột mang họ của một gia đình sống tận bên Thụy Sỹ. Nhưng giới bình dân, người nghèo khó tỉnh lẻ như cậu bé Du trong truyện ngắn trên, lại cũng được hưởng sái những chiếc lon tốt để sử dụng trong công việc hàng ngày như: đựng thức ăn, gia vị, cau trầu, tiền bạc, thậm chí, có thể nấu nướng vô tư thay cho chiếc soong nhỏ.

Trong một bức ảnh tư liệu chụp quán cháo lòng lề đường Sài Gòn trước 1976 mà chúng tôi tìm được, có thể thấy trên bàn của chị chủ hàng, có hai chiếc lon Ghi-gô đựng đũa, muỗng trông rất vệ sinh. Hẳn là vệ sinh hơn các ống đũa bằng nhựa sản xuất hàng loạt mà ta vẫn thấy ở những quán sá vỉa hè nhếch nhác vừa bán vừa canh công an giải tỏa thời buổi này. Nếu sữa Ghi-gô thì chỉ dành cho con cái những nhà có tiền thì cái lon nhôm lại đạt tới sự đại đồng rất sớm, nó không câu nệ người dùng và không hạn chế sự sáng tạo trong cách dùng.

Trong hồi ký của những người đi cải tạo sau 1975, có thể thấy nói nhiều đến cái lon Ghi-gô. Trong hoàn cảnh thiếu thốn và khắc nghiệt, chiếc lon Ghi-gô sống với người tù như vật bất ly thân, đơn giản vì gọn nhẹ dễ xoay sở (lại “xoay sở”), sử dụng được cho nhiều việc, từ đựng bàn chải đánh răng, thuốc men, cho đến thay ca múc nước, thay nồi nấu cơm, luộc rau, khoai, mì... Lúc đó, bên ngoài xã hội đang nhá nhem bao cấp, những vùng khó khăn, chiếc lon Ghi-gô cũng kiêm nhiệm những việc đó. Chiếc lon ghi-gô theo những gia đình xê dịch, li tán để rồi tiếp tục trở thành vật bất ly thân của họ trong hoàn cảnh thiếu thốn trăm bề.

Lon Guigoz.

Chiếc lon nhôm gầy có nắp đậy kín xuất hiện khắp nơi, từ hàng nước bà già quê dùng đựng mớ tiền bạc lẻ cho đến chạn bếp bảo quản mấy tán đường cho đỡ ruồi, kiến. Nhà khó khăn quá, con cái bệnh tật, dùng cái lon nhôm mỏng đó mà nấu miếng cháo muối thiệt gọn gàng. Mấy ông già ghiền thuốc rê kỹ tính còn dùng cái lon Ghi-gô để đựng nào giấy vấn, nào lá thuốc nào bật lửa, khư khư trong tủ, có khách quý, ngày lễ tết mới dọn ra bàn rồi cẩn thận mở nắp như cướp biển khoe kho báu. Cái lon Ghi-gô cũng từng giúp mấy gia đình địa chủ, khá giả giấu vàng bạc tiền của một cách an toàn trong thời kỳ “đánh tư sản”, “vô sản hóa bằng mọi giá”.

Chuyện cũ qua rồi. Sức sống của một đồ vật là tại ở công năng của nó và một phần ở sự thói quen, ký ức gắn bó của người sử dụng. Có lẽ vì cũng quá đa năng, đa dụng mà những chiếc lon nhôm đã cùng chúng ta kinh qua lửa đạn cuộc chiến, cùng lăn tăn trôi nổi với ta trong những ngày khốn khó đầu hòa bình đã trở thành thứ đồng nát toàn diện chỉ có thể gom đổi cà rem trong thời buổi trẻ con còn thiếu thốn quà vặt.

Và như thế, anh bạn mang cái gốc gác Thụy Sỹ đã vẫy chào ta vĩnh viễn trong thời đầu đổi mới, thời hàng nhựa tái chế lên ngôi.

Sữa Guigoz vẫn được nhập sang Việt Nam cho tới hôm nay, nhưng không nổi danh như trào cũ.

Còn nhớ, có ông già ở làng quê nọ trước khi tắt thở, chẳng trối trăng gì, chỉ dặn con cái nhớ cho cha mang theo chiếc lon Ghi-gô mới nhất còn lại trong nhà. Một chiếc lon Ghi-gô quen thuộc và đa dụng chắc sẽ giúp người ta yên tâm hơn trong một hành trình đi từ thế giới này sang thế giới khác, mà nào ai chắc đích đến là đâu.

Ca inox US

Chiếc ca làm theo khối hình ô van được nắn lỏm một bên, xét về đặc điểm tạo hình, phải nói là không lẫn vào đâu. Và muốn xác minh là “con nhà nòi” bước ra từ máu lửa chiến trường, cần nhận diện thêm, trên chiếc đai sắt của ca có in dập chữ US W.C.W rất sắc nét. Cái đai sắt vuông được thiết kế khớp vào chỗ lượn của hình khối tạo ra thế kềm chắc chắn, rất tiện cho lính tráng đeo lên mình như một vật bất ly thân trong những cuộc chinh chiến dài ngày.

Ca inox US.

Sau chiến tranh, dấu tích chiến trường có khi còn hằn lên trên bề mặt những chiếc ca US được Mỹ sản xuất và đưa vào chiến trường trong giai đoạn khoảng 1964-1975. Đó là những vết khắc bằng mũi dao lên đáy ca tên một cô Linda, Sophia hay Anna nào đó mà chủ nhân cái ca mang theo hình bóng đi vào khói lửa chiến trường, có khi là một đường “sẹo” do va đập mạnh trên đường hành quân, cũng có khi là một câu chửi F*** bâng quơ khắc vụng vào ánh thép. Tất cả xuất phát từ tâm trạng tham chiến, tâm lý ức chế về sự vô nghĩa của cuộc chiến. Tất cả những thông điệp hằn lên chiếc ca sắt đó lại được vô tình gửi tới tương lai, vào tay những chủ nhân xa lạ chỉ quan tâm tới chức năng sử dụng, ngoài ra, đã quá mệt mỏi để tái hiện hay suy diễn những tình huống chiến tranh. Những cái ca US đường hoàng đi vào đời sống người dân Việt Nam như chưa hề bị phân biệt là vật dụng của bên này hay bên kia chiến tuyến.

Xét về độ bền và khả năng kinh qua phong trần thì các loại ca, bình inox hiện đại sau này phải gọi ca US bằng sư cụ.

Thời bao cấp, chiếc ca US quen thuộc với những gia đình người dân miền Trung, miền Nam, đặc biệt những vùng ngày trước từng hứng chịu chiến sự khốc liệt. Thời chưa có nước đá, ở mấy vùng quê, người ta cho nước giếng vào ca US đựng một lúc, có cảm giác nước mát hơn, có vị ngọt hơn. Và cũng nhờ chất liệu inox giữ nhiệt tốt, nên mấy bà già quê vẫn dùng ca US để đựng nước chè xanh, lâu ngày bợn chè quánh vàng đáy ca, vậy mà chỉ cần mang ra chà rửa lại một nước là sáng bóng như mới.

Bây giờ, khi phong trào sưu tầm kỷ vật thời chiến và bắt chước lối sống bụi bờ của lính tráng đang lên trong giới trẻ mê phượt ở đô thị, thì mấy ông Trung Quốc xứng danh là bậc thầy hàng chế khi đã luộc, nhái những sản phẩm ca US thời chiến tranh Việt Nam để tung ra thị trường. Nhưng dân nhà nghề trên mạng bảo nhau rằng, ngó qua nước màu, nhìn độ sắc sảo của chữ in, cái vẻ ngụy quân tử của mấy thằng bã khựa lộ ra ngay.

Với dân sành chơi, anh hùng đoán giữa trần ai mới già.

Bình toong, mũ cối và nón sắt

Mới đây, trên mạng kienthuc.net.vn có đăng loạt ảnh chủ đề “Lính Mỹ lỉnh kỉnh quân trang trong chiến tranh Việt Nam”. Trong 18 bức thì cường độ xuất hiện cao nhất là... súng. Dĩ nhiên. Và tiếp theo là những chiếc bình toong (bidon US Irro) và mũ cối mà người lính mang theo trong chiến trường khắc nghiệt.

Bình toong U.S 1969

Bình toong đựng nước uống được người Mỹ mang qua Việt Nam cơ bản có hai loại. Một, bằng nhựa tốt, nhẹ, có màu xanh ôliu và một, bằng inox trắng. Bình được thiết kế dáng mềm mại, có bao, đai đeo. Loại bình inox phần lưng cũng hơi móp như ca US, có một viền nổi trên thân bình, phần cổ bình có khoen cài một sợi xích nhỏ nối với nắp, trông chắc chắn. Loại bình này, cũng như số phận của ca US, được tận dụng trong những ngày tháng đầu hòa bình. Có thể thấy nó đồng hành với người dân nhiều nơi trên dải đất chữ S. Nó theo mấy bác nông dân ra đồng, theo bác đưa thư đi rong ruỗi khắp nơi đến một lúc, ngược trở lại vào quân đội chính quy và khoác áo chiến lợi phẩm... Thậm chí, ở vài vùng quê khó khăn trong thời bao cấp, có khi học trò cấp một cũng phải mang bình toong nước lủng lẳng trên đường đến trường xa xôi.

Dạo gần đây, bình toong lính Mỹ một thời trở thành món trang sức được ưa chuộng của những tay chơi xe cổ. Diện đồ lính, quần rằn ri lủng gối, đội nón cối, cưỡi chiếc Honda 67, móc lủng lẳng bên hông một chiếc bình toong vừa đấu giá được trên mạng... vậy là đủ sức “lên màu hầm hố”. Khi đô thị đang ướp con người ta thơm tho trong sự chật chội và khuôn khổ, thì việc trình diễn chút phong trần lơ láo đôi khi cũng giải quyết được phần nào cái ẩn ức bị đè nén, vùng lên giành quyền được phá phách bụi bặm chút đỉnh.

Cái bình toong của mấy tay chơi giả cầy này như râu của ông diễn viên, không biết đâu là thật đâu là giả, có khi chỉ dùng cho mục đích trình diễn không chừng. Đa phần thì... không có đựng nước.

Một thứ vật dụng khác rất quen thuộc là chiếc nón cối của lính Mỹ làm bằng một loại bố, màu xanh cũng được những tay trình diễn đường phố ưa sử dụng thay cho nón bảo hiểm. Mặc dù, qua thời gian, quai đeo “gin” bên trong của những chiếc nón cối này cũng đã hỏng, thường cải thiện bằng hàng độ.

Bây giờ, thứ nón này rất quý, có cái mới toanh thấy rao bán trên mạng đến gần 3 triệu đồng, chứ vào thời hợp tác xã tăng gia sản xuất ở thôn quê, nhiều vô kể. Thời hợp tác xã, những chiếc nón cối Mỹ có độ trủng sâu, được bà con mình tận dụng làm gàu múc nước giếng, tát nước mương. Phải công nhận là thứ vải dù nón cối rất bền. Chúng từng được đem vào chiến trường để bảo vệ cho những cái đầu đa phần bấn loạn mệt mỏi, và khi cuộc chiến kết thúc, chúng là vật dụng để đựng một vốc nước sạch cho những con người bị đày ải bởi chiến tranh lâu năm có dịp nhìn lại chân dung mình được phản chiếu sóng sánh, vẹo vọ, méo mó ra sao. Mặt người chắc chi còn ra cái mặt người.

Lại nhớ, có một bài hát dành tặng lính miền Nam tử trận, có chi tiết rất đắt: vào mùa mưa, con ễnh ương đã trú ngụ trong chiếc nón sắt để gọi tên người đã khuất.

Zippo & sự vô tri

Nhiều, nhiều lắm những vật dụng trong thời chiến mà tới hôm nay vẫn còn xuất hiện, hay đồng hiện trong đời sống chúng ta, sau gần nửa thế kỷ hòa bình. Từ cái ca US, chiếc nón cối hay bình toong, thường được làm ra cho chiến trường, nên bản thân mỗi vật dụng đã sẵn tính đa năng. Và đương nhiên, tính đa năng đó có ích trong mọi hoàn cảnh.

Có những món đồ khác có thể kể ra đây: như chiếc mâm nhôm, nhẫn mỹ US. Army, mùng mền dù, thẻ bài hay một vật dụng quá phổ biến như quẹt Zippo, xin phép không được nhắc đến trong bài viết này. Nhiều người mê tiếng cò đánh “tíc” của chiếc quẹt Zippo mà không cho phép ai được luận về nó ở góc độ hiện tượng luận. Có người đã công khai nâng chiếc bật lửa này lên hàng siêu hình học về cuộc chiến. Và xét về tính khoa học, đã có hàng chục công trình trong ngoài nước nói về nó, đó là chưa kể hết những diễn đàn trao đổi nảy lửa về cái vật dụng gần như biểu trưng văn hóa một từ một cuộc chiến khiến người viết hậu sinh như tôi khôn hồn thì phải tính đường chuồn sớm.

Điều đáng nói là, trong lịch sử chiến tranh Việt Nam hàng ngàn năm nay, mỗi khi kết thúc một triều đại, một chế độ chính trị, thường xảy ra không ít cảnh tàn sát nợ máu, quật mồ cuốc mã, san lấp lăng tẩm chùa chiền để xóa đi những di chỉ của hào quang quyền lực đối kháng.

Nhưng, chẳng ai bận tâm đi dập tắt thứ ký ức của cộng đồng dưới dạng thức phân mảnh được ghi lại qua những đồ vật vô tri. Chúng trôi nổi trong dân gian và kể với ngày sau từng câu chuyện khốc liệt về cuộc chiến, về một lai lịch, tiểu sử nào đó trong quá vãng, kể cả những điều không còn ai muốn nhớ.

Làm những vật dụng vô tri đầy thương tích mà trôi dạt xuyên thời, đôi khi còn lưu giữ, lay động ký ức cộng đồng chân thực hơn nghìn trùng trang sử dối.

Nguyễn Vĩnh Nguyên/ motthegioi.vn

Việt Nam năm 1989 qua ống kính nhiếp ảnh gia Mỹ

2013-07-28T21:32:00.002+07:00

David Alan Harvey - người Mỹ, thành viên của tổ chức nhiếp ảnh quốc tế nổi tiếng Magnum - chụp những bức ảnh màu này trong một lần đến thăm Việt Nam.

Hà Nội chụp từ trên cao với hồ Hoàn Kiếm nằm ở phía trên, bên phải.

Sau một ngày làm việc, những người lao động trở về trên cầu Long Biên.

Bò chạy rông phía trước khu tập thể Giảng Võ.

Trang phục mùa đông của em bé Hà Nội.

Hội rước pháo ở Đồng Kỵ, Từ Sơn, Bắc Ninh.

Cô dâu về nhà chồng.

Trên một cánh đồng ở Hà Nội.

Những con thuyền tồi tàn của nhiều cư dân xóm vạn đò, Huế.

Những người nghiện ma túy tại một trung tâm điều trị ở TP HCM.

Người nông dân tại trại nuôi vịt.

Thuyền chở gốm trên một con kênh.

Cựu phi công chiến đấu thời chiến và con trai mình.

Vũ Khanh

Hà Nội xưa qua ống kính John Ramsden

2013-07-28T21:30:00.002+07:00

Ngày đặc biệt - Sinh nhật Bác trong mắt người trẻ

2013-05-19T19:36:00.002+07:00

19-5-2013, Ngày sinh của Bác Hồ kính yêu

Tham quan ngôi nhà cổ nhất Sài Gòn

2013-05-09T13:14:00.000+07:00

Được xây dựng theo kiến trúc truyền thống Việt Nam, nhà nguyện nằm trong khuôn viên tòa giám mục Tổng giáo phận tại quận 3 được xem là ngôi nhà cổ nhất TP HCM hiện nay.

Nằm trên đường Nguyễn Đình Chiểu, quận 3, TP HCM, ngôi nhà cổ khá khuất trong nhiều khu cao tầng bên cạnh. Nhà được xây từ đời vua Gia Long, thế kỷ 18 sát kênh Thị Nghè (nay là Thảo Cầm Viên). Theo linh mục Trần An Hiệp, từ vị trí ban đầu, nhà nguyện được chuyển chỗ 2 lần trước khi về đây.

Ngôi nhà xây dựng theo lối kiến trúc truyền thống, với ba gian hai chái. Hệ thống rường ngắn, hoa văn tinh xảo trên vách tất cả đều làm bằng gỗ.

Gian trước cửa chính là nơi làm lễ cầu nguyện.

Năm 1962, Đức Tổng giám mục Phaolô Nguyễn Văn Bình cho xây tường gạch thay vách ván và cửa vào chính được làm bằng gỗ xếp cho thuận tiện khi sử dụng.

Qua trùng tu nền nhà được nâng lên để chống ngập.

Mái được lợp ngói âm dương với những họa tiết hoa văn viền tinh xảo.

Chính diện gian giữa là nơi đặt án thờ cầu nguyện, hầu hết chi tiết bên trong được giữ nguyên từ hơn 200 năm trước.

Năm 1980, cột kèo mái ngói bị mối mọt làm hư hại, phải cưa đi và dùng cốt sắt đổ đá, xi măng bên trong để giữ cho ngôi nhà cổ như nguyên trạng. Toàn bộ tường, nền cũng được thay lại từ gỗ sang xi măng để kiên cố.

Hệ thống vách là những thanh gỗ mỏng, xếp vuông góc.

Toàn bộ ngôi nhà nằm trong khuôn viên Tòa Giám mục, xung quanh là tường rào bao bọc. Đến nay ngôi nhà vẫn được nguyên vẹn kiến trúc cổ, tuy nhiên, một số chi tiết đang bị xuống cấp.

Theo kiến trúc sư Nguyễn Trường Lưu (giữa), Phó chủ tịch thường trực Hội kiến trúc sư TP HCM, ngôi nhà sắp được trùng tu, tập trung ở mái ngói âm dương bị hư, một số kết cấu bị mối mục... nhưng cơ bản vẫn giữ nguyên trạng kiến trúc cổ.

Theo VnExpress

Những tên tuổi còn mãi với thời gian

2013-05-02T16:34:00.000+07:00

SGTT.VN - Có thể nói Sài Gòn là cái nôi, nơi sản sinh rất nhiều thương hiệu Việt. Trải qua nhiều biến cố lịch sử, nhiều thương hiệu đã mất đi hoặc bị thâu tóm, sóng sau đùa sóng trước, rồi lại nảy nòi những thương hiệu mới. Nhưng dù có mất đi hay còn tồn tại, thay tên, đổi chủ, những dấu ấn thương hiệu cũ, mới vẫn đọng lại với những bài học luôn còn nguyên giá trị trong công cuộc hội nhập kinh tế hiện nay.

Cho dù hiện nay có rất nhiều thương hiệu nổi tiếng, hàng chất lượng cao, nhưng những bậc cao niên sinh sống ở Sài Gòn cho đến nay vẫn nhắc hoài xà bông Cô Ba, kem Hynos, kem Perlon, nước tương Nam Dương Con Mèo Đen, nước mắm Liên Thành, càri Việt Ấn… Những thương hiệu có xuất thân từ Sài Gòn một thời nổi tiếng khắp cả nước ấy, có thương hiệu được tiếp nối sản xuất đến bây giờ, có thương hiệu đã đi vào dĩ vãng, chỉ còn trong ký ức người cao tuổi và những hình ảnh còn lưu lại.

Hiện vật của hãng xà bông Trương Văn Bền. Ảnh:

Vì sao người tiêu dùng nhớ

Ông Nguyễn Văn Đắc, 73 tuổi, hiện sống ở đường Cách Mạng Tháng Tám, quận Tân Bình vẫn cứ yêu cầu con cháu mình mua nước mắm là phải hiệu Liên Thành, còn nước tương phải đúng Con Mèo Đen. Các con ông cho biết, năm xảy ra vụ những sản phẩm nước tương có chứa chất 3-MCPD bị người tiêu dùng từ chối, ông Đắc vẫn một mực không đổi sang ăn nước tương hiệu khác. Mỗi ngày, ông theo dõi thời sự, xem xí nghiệp Nam Dương thay đổi công nghệ thế nào.

Ông bào chữa thay cho nhà sản xuất “vì chất 3-MCPD là một phát hiện mới của khoa học, chứ họ vẫn sản xuất nước tương chất lượng, họ biết mình tin dùng thì họ sẽ thay đổi công nghệ để sản xuất cho phù hợp tiêu chuẩn chất lượng mới thôi”. Ở đây, có bài quý giá xây dựng được niềm tin, sẽ có sự chung thuỷ nơi người tiêu dùng. Giữa hàng trăm nhãn hiệu xà bông, mỹ phẩm ngoại nhập hay được sản xuất sau này, một số thương hiệu Việt Nam vẫn tiêu thụ được.

Xà bông Cô Ba (nay đã thuộc sở hữu nước ngoài) vẫn được bán sỉ trong chợ Kim Biên và bán lẻ ở một số chợ tại TP.HCM. Năm 1930, hãng xà bông Trương Văn Bền được thành lập tại khu vực chợ Kim Biên bây giờ. Nhiều người nói ông Trương Văn Bền sản xuất xà bông Cô Ba từ dừa, nhưng quan trọng là công thức sản xuất của ông tạo nên xà bông có mùi thơm không lẫn lộn với hiệu khác và khiến người ta không cần nhìn, chỉ nghe mùi đã biết đó là xà bông Cô Ba của hãng Trương Văn Bền.

Thế nhưng, tiểu thương cho rằng xà bông Cô Ba để lại ấn tượng lâu bền chính là gương mặt người phụ nữ Việt Nam phúc hậu in trên bao bì, nên thuở xưa khi xà bông Cô Ba – xà bông thơm đầu tiên của Việt Nam ra đời, Cô Ba gần gũi đã đánh bạt xà bông thơm của Pháp, nhập cảng từ Marseille nhờ phẩm chất tốt, giá thấp, thậm chí còn xuất sang Hương Cảng, qua châu Phi và Tân Đảo. Và cái gì ban đầu tạo ấn tượng mạnh mẽ thì khiến người ta nhớ lâu và chưa muốn quên. Sài Gòn, nơi đất lành chim đậu, dân tứ xứ đổ về mang theo ý chí lập nghiệp, làm nảy nòi những thương hiệu cha truyền, con nối.

Những người sống ở khu vực Chợ Lớn rất quen với hiệu giày Long Thành có trên 50 năm.
Ông Trần Văn Sái, rời Hà Nam di cư vào Sài Gòn, làm nghề sửa, ráp xe, tình cơ ông gặp người anh con bác ruột làm nghề thợ giày nên theo học. Rành nghề, ông mở tiệm năm 1939 và chăm chỉ lập nghiệp bằng nghề làm giày. Cụ bà Bùi Thị Thơ đã cùng các con chung tay bồi đắp cho cơ sở giày dép da Long Thành. Ông Trần Hữu Thành tiếp quản sự nghiệp từ cha mẹ, đã lập tức đăng ký nhãn hiệu độc quyền nhằm bảo vệ thương hiệu.

Nay ông Thành đã mở rộng mạng lưới tiêu thụ ra nhiều tỉnh, thành. Một thương hiệu “cha truyền con nối” khác rất quen thuộc vời các bà nội trợ là càri Việt Ấn.

Ông Châu Tư tức Chu Vinh Cơ và gia đình nhà họ Châu đã tìm tòi những cây hương liệu quý để sản xuất bột càri, ngũ vị hương, bột hồi, quế, nghệ, bột điều màu... và sáng lập ra một cơ sở sản xuất gia vị Việt Ấn – VIANCO vào năm 1958. Sau năm 1975, xưởng sản xuất có tạm ngưng và bắt đầu hoạt động lại vào năm 1985 với nhiều khó khăn ban đầu vì thương hiệu bị lãng quên sau một thời gian. Sau đó ba năm, Việt Ấn đã hợp tác liên doanh với công ty Chinavico (của Úc) và thành lập xí nghiệp liên doanh VIANCO. VIANCO phát triển thêm nhiều nhóm sản sản phẩm, đặc biệt, nhiều gia vị có chứa tinh dầu tốt cho sức khoẻ. Càri Việt Ấn được người tiêu dùng “mẹ truyền con nối”. Bà mẹ dùng càri Việt Ấn rồi truyền tình yêu gia vị đó cho con gái, hay con dâu.

Gia vị truyền thống của VIANCO vẫn tràn đầy sức sống trong thời đại mới. Hiện nay, ông Châu Thinh Lân, con út ông Châu Tư, đang nhận lấy trách nhiệm phát triển liên doanh VIANCO.

Chuyện xưa nhưng thời sự nay

Cuộc vận động “Người Việt Nam dùng hàng Việt Nam” không phải mới mấy năm gần đây. Thế hệ doanh nhân xưa đã ý thức tinh thần này qua cái tên họ đặt cho công ty hay qua những chương trình quảng bá. Với doanh nhân Trương Văn Bền, khi đã định hình được tên tuổi sản phẩm và thị trường tiêu dùng, ông đặc biệt chú trọng vào khâu quảng cáo, khuếch trương thương hiệu.

Những người sinh sống lâu năm ở Sài Gòn nhớ trong suốt thời gian dài hầu hết báo chí thời đó đều đăng mục quảng cáo “Người Việt Nam nên xài xà bông Việt Nam” của hãng Xà bông Trương Văn Bền. So với nhiều thương hiệu có tên tuổi của đất Sài Gòn xưa, Vinabico có thâm niên ngắn hơn vì chỉ mới xây dựng từ năm 1974. Thế nhưng “con thiên nga Vinabico” vẫn được người ta nhớ vì cái tên doanh nghiệp là “Việt Nam bánh kẹo công ty” mà ông Trương Hy – người sáng lập – đặt như sự khẳng định năng lực sản xuất và chất lượng hàng Việt Nam. Khi ông bàn giao công ty cho Nhà nước vào năm 1978, đã có ý kiến thay đổi tên công ty.

Nếu ông Nguyễn Văn Khá, giám đốc công ty lúc đó không kiên quyết thuyết phục giữ lại tên thì chưa chắc công ty phát triển và khi liên doanh với tập đoàn Kotobuki (Nhật), đối tác đã thừa nhận thương hiệu Vinabico không thể mất trong liên doanh. Sau này, mỗi thương hiệu dù có lối đi riêng để tồn tại và phát triển, nhưng giá trị vô hình của hai chữ Việt Nam là điều đáng để nhớ trong xây dựng thương hiệu.

Các Ngọc

Nguồn Sài gòn tiếp thị

Ba miền Bắc - Trung - Nam và một mặt tương đồng

2013-04-27T22:08:00.000+07:00

Câu hỏi mà lần này nhóm Tiếng Nói Việt đặt ra cho chương trình V7 khiến không ít người dân được phỏng vấn đắn đo suy nghĩ. Vì để tìm ra được những điểm giống nhau nhất về tính cách của người dân ba miền Bắc - Trung - Nam, với cách hỏi rất "cắc cớ" của chúng tôi trong không gian đường phố, có lẽ không phải là điều dễ dàng. Thế nhưng Tiếng Nói Việt nghĩ rằng, chính độ sâu của câu hỏi này lại giúp chúng tôi nhận được những ý kiến có chiều sâu. Và qua đó tạo ra một không khí hết sức đặc biệt cho số lần này của V7: không khí của số đông, của cộng đồng, của dân tộc. Tiếng Nói Việt xin gửi đến quý khán giả số 20 của V7 như một lời chúc mừng nhân dịp lễ 30/4 - ngày Việt Nam thống nhất đất nước. Hy vọng quý vị và các bạn có một kì nghỉ nhiều niềm vui, nhiều tiếng cười.

Phạm Duy & Sự nghiệp sáng tác

2013-04-12T19:16:00.000+07:00

NHẠC SĨ PHẠM DUY : Cây đại thụ của âm nhạc - người đặt lời hay nhất của nền tân nhạc VN đã " nhẹ nhàng đi vào hư vô " ở tuổi 93 ( 5 tháng 10 năm 1921 - 27 tháng 1 năm 2013 )

Người nhạc sĩ đã bước vào tuổi xưa nay hiếm, vẫn mang trong trái tim mình niềm rộn ràng, tươi mới của những bản tình ca sâu lắng. Mỗi ca khúc ông viết ra, đều chất chứa tình yêu tha thiết trước rung động với con người, với cuộc đời.

Người bác sĩ đã chết để nhân loại được sống

2013-03-28T17:19:00.000+07:00

Ngày này 10 năm về trước, cả thế giới hoảng loạn về đại dịch SARS. Bác sĩ Carlo Urbani (người Italy) đã đến Việt Nam, dành trọn tâm sức, trí tuệ để đẩy lùi căn bệnh đang đe dọa sự sống toàn cầu. Ngày 29/3/2003, bác sĩ Carlo trút hơi thở cuối cùng.
Nói về sự ra đi của ông, Tổng thư ký Liên Hợp Quốc khi đó là Kofi Annan đã viết: Carlo ra đi trong niềm tiếc thương vô hạn của đại gia đình Liên Hợp Quốc. Ông đã dành trọn đời mình cho sự nghiệp bảo vệ sức khỏe, cứu sống người bệnh.
Carlo là người đã có công trong việc phát hiện sớm dịch SARS. Trớ trêu thay, khi Carlo đang nỗ lực giành giật từng bệnh nhân khỏi lưỡi hái tử thần thì chính căn bệnh quái ác ấy đã cướp đi mạng sống của ông... Bà Pascale Brudon, đại diện Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ở Việt Nam nhấn mạnh: “Carlo là một con người tuyệt vời, nếu không có ông có lẽ tất cả chúng ta đều bị dịch SARS tàn phá”.

Bác sĩ Carlo Urbani. Ảnh: thefamouspeople.com

Carlo Urbani - người đầu tiên nhận diện Hội chứng hô hấp cấp nặng (SARS)
Ngày 26/2/2003, bác sĩ Carlo Urbani được mời đến Bệnh viện Việt Pháp (Hà Nội) để khám cho một bệnh nhân viêm phổi. Ông đã sớm nhận ra sự bất thường và ngay lập tức cảnh báo cho WHO, đồng thời cùng Bộ Y tế Việt Nam thúc đẩy việc lập hàng rào cách ly ngăn chặn dịch bệnh lây lan.
Dịch khởi phát từ Hong Kong, nhưng ở thời điểm đó các chuyên gia y tế đang nghi là cúm gia cầm. Chỉ trong thời gian ngắn, SARS vượt khỏi biên giới Hong Kong lan tới 37 quốc gia. Người nhiễm bệnh nhanh chóng suy hô hấp, suy đa phủ tạng và tử vong. Sau khi nhận được sự cảnh báo của bác sĩ Carlo từ Việt Nam, nỗi hoảng loạn bao trùm thế giới.
Ở những quốc gia có dịch SARS, khẩu trang y tế bán chạy nhất, trường học đóng cửa, nhà hàng đóng cửa, các trung tâm mua sắm vắng hoe, sản xuất bị đình trệ, người nước ngoài bỏ về nước... Bác sĩ Carlo cũng được cảnh báo sự nguy hiểm, ông hoàn toàn có quyền và có lý do để về nước. Nhưng Carlo không bận tâm, ông thường xuyên túc trực bên giường bệnh, an ủi động viên và tìm cách chữa trị cho bệnh nhân. Là một chuyên gia bệnh truyền nhiễm, bằng những nghiên cứu đầu tiên của mình ở Việt Nam, Carlo đã giúp các đồng nghiệp nhanh chóng xác định virus gây bệnh.

Bệnh SARS được phát hiện đầu tiên vào tháng 3 năm 2003, khi Bệnh viện Việt - Pháp (Hà Nội) tiếp nhận một bệnh nhân nước ngoài mắc bệnh lạ. Kể từ đó, SARS đã giết chết 774 người trong tổng số hơn 8.000 ca nhiễm trên toàn thế giới. Ở Việt Nam, dịch đã hoành hành trong 45 ngày, gây nhiễm 65 người, làm 5 người tử vong.

Tạp chí y khoa danh tiếng The Lancet viết: Biết rằng công việc của mình đang làm là nguy hiểm, nhưng Carlo Urbani nói với vợ “Nếu không làm những công việc này thì chúng ta đến đây để làm gì? Chẳng lẽ ngồi đọc thư điện tử, ký văn bản giấy tờ, đi dự tiệc? Chúng ta không được ích kỷ, mà phải suy nghĩ và hành động vì sự sống của người khác”.

Trung tuần tháng 3/2003, bác sĩ Carlo đi dự hội nghị khoa học ở Thái Lan. Vừa đặt chân xuống sân bay, ông thấy người mệt mỏi và sốt. Là người tiếp xúc trực tiếp và đối phó với căn bệnh SARS, Carlo hiểu rất rõ điều gì đang đến với mình. Một đồng nghiệp là bạn thân của ông đã lao đến ôm. Nhưng Carlo gạt đi, yêu cầu người bạn tránh xa, rồi ông kiên nhẫn đợi xe cứu thương đến.

Cuối tháng 3/2003, cả thế giới báo động vì căn bệnh bí ẩn sau được gọi tên là SARS, khắp nơi khẩu trang bán chạy như tôm tươi, nhiều nước đã phải ra lệnh cấm xuất nhập cảnh. Ảnh: AP.

Bà Giuliani Chiorrini đưa các con đến Bangkok, qua cửa kính, Carlo kịp nhìn mặt vợ con lần cuối, trong đó có đứa con út vừa tròn 4 tuổi.
Trong một khoảnh khắc tỉnh táo, đồng nghiệp thông báo cho Carlo cơn sốt của ông đã hạ. Nhưng Carlo không hề ảo tưởng, ông biết SARS đã không tha mạng sống cho ông. Tâm nguyện trước khi nhắm mắt, Carlo đề nghị các bác sĩ cắt lá phổi của mình để lại làm tiêu bản nghiên cứu.
Và ông mãn nguyện: “Công việc liên quan đến tôi, dù nguy hiểm nhưng tôi thấy thoải mái, giờ đây tôi đã có tất cả”. Sau khi Carlo mất 2 tuần, virus Corona đã được chỉ mặt vạch tên, đại dịch SARS được khống chế.
“Nhiệm vụ của bác sĩ là đến bên người bệnh”
Đó là câu nói giản dị của bác sĩ Carlo khi ông đại diện cho Tổ chức Bác sĩ Không biên giới lên nhận giải Nobel hòa bình tại Stockholm (Thụy Điển) năm 1999.
Câu nói này đã trở thành triết lý cho tất cả những nhân viên y tế đang khoác trên mình tấm áo choàng trắng. Bác sĩ Carlo là người yêu cái đẹp, ông dành tình cảm đặc biệt cho âm nhạc, yêu thích hầu hết các bộ môn nghệ thuật.
Nhưng trong sâu thẳm trái tim, bác sĩ Carlo còn có một tình yêu vĩ đại khác:
đó là tình yêu thương vô bờ dành cho con người. Tuổi trẻ của bác sĩ Carlo gắn với công việc từ thiện, nhất là những người bị tật nguyền. Khi trở thành bác sĩ, những kỳ nghỉ hè thay vì đi du lịch hưởng thụ, Carlo tranh thủ khoác ba lô đầy thuốc đến Châu Phi.
Ông nhận thấy, ở những quốc gia nghèo đói như Châu Phi, nguyên nhân tử vong chính lại đến từ những căn bệnh hoàn toàn có thể chữa khỏi một cách đơn giản. Ông thất vọng mỗi khi chứng kiến bệnh nhân không phải chết vì bệnh lạ, mà chết vì những căn bệnh thông thường như tiêu chảy cấp hay viêm phổi, bởi không ai chịu mang thuốc đến cho người bệnh. Sau bao ngày trăn trở, Carlo quyết định rời bệnh viện để trở thành chuyên gia của Tổ chức Y tế Thế giới mang thuốc đến cho người bệnh nghèo.
Bạn bè coi việc Carlo gia nhập các bác sĩ WHO giống như việc ông từ bỏ cuộc sống giàu sang để quay lại thế giới của người nghèo. Trong thời gian ở Việt Nam, bác sĩ Carlo tập trung nghiên cứu và điều trị bệnh giun đũa, một căn bệnh trở thành nỗi ám ảnh với ông. Carlo luôn băn khoăn tự hỏi: Chỉ cần vài nghìn tiền thuốc, mỗi năm uống 2 lần là tất cả trẻ em đều hết bệnh giun, cơ thể không bị hao mòn, vậy mà tại sao rất ít người chịu làm? Một đồng nghiệp của Carlo, bác sĩ Palmer nhận xét: "Giun đũa không có gì hấp dẫn, nhưng hầu hết trẻ em xứ nhiệt đới đều mắc, còn bác sĩ Carlo là kẻ chống giun đũa quá khích".
Ở Hà Nội, bác sĩ Carlo tự đi xe máy. Thỉnh thoảng ông đưa vợ con về các làng quê, sống cùng những người nông dân chân lấm tay bùn. Tưởng nhớ đến ông, Tổng thống Italy Azeglio Ciampi từng nói: Ngành y tế thế giới có bổn phận ghi nhớ một vị bác sĩ anh hùng, một công dân can đảm, một người cha gia đình, một người chồng gương mẫu đã bị cướp đi bởi một căn bệnh kinh khủng do chính ông đang lần tìm ra nguyên nhân...

Trần Văn Phúc (Tổng hợp từ The Lancet; UN News Centre; WHO)

Nguồn :VN EXPRESS

Ký ức thời chiến: “chiến tranh đặc biệt” tại Sông Bé (phần III)

2013-03-20T21:08:00.001+07:00

Trong công cuộc chiến đấu của lực lượng Cách mạng, trận đánh giải phóng miền Nam lan từ Sài Gòn đến Bình Dương, quân ta chuẩn bị cho trận đánh quyết định trước một tháng, đào địa đạo ở khắp nơi, chuẩn bị mọi thứ, do không phải là đấu tranh chính trị như Cách mạng tháng Tám năm 1945, mà đây là chiến tranh vũ trang, súng đạn rất nguy hiểm.

>>> Ký ức thời chiến: “chiến tranh đặc biệt” tại Sông Bé (phần I)
>>> Ký ức thời chiến: “chiến tranh đặc biệt” tại Sông Bé (phần II)

Ngoại nói trong nhà dân ai cũng có đào hầm địa đạo sẵn như ở quê mình, mà hầm rộng hơn, sâu hơn nhiều, vì ở quê chỉ để nấp thôi, còn đây thì hầm là nơi sinh hoạt mọi thứ. Trước trận đánh quyết định, mọi người ai cũng chuẩn bị mọi thứ, bà ngoại kể, bà chuẩn bị lương thực để những ngày diễn ra giao tranh, cả gia đình phải trốn xuống hầm sống, ở trên rất dễ bị đạn pháo bắn chết, ngoại phơi khô bánh mì, dự trữ rất nhiều ăn đủ trong vòng nhiều ngày, được người trong nhà thông báo là Việt Cộng sẽ tràn về giải phóng, việc chuẩn bị thức ăn kéo dài cả tuần.
Khu vực ông ngoại đang bị giam được giải phóng trước, ông ngoại chạy về nhà cùng gia đình. Bắt đầu trận đấu, pháo cả hai bên bắn nhau dữ dội, người dân phải nhanh chóng nấp suốt dưới hầm, tiếng pháo, mặt đất rung chuyển suốt ngày đêm và kéo dài đến 3 ngày. Tất cả mọi người trong gia đình ông cố, công bà ngoại, 2 cậu đều ở hầm sinh hoạt. Ngoại nói, trong hầm rất tối, khó nhìn thấy, rất cực khổ, khó khăn.

Lúc ngoại kể đến đây, mẹ em liền hỏi vậy hai cậu còn nhỏ mà không sợ tối, không khóc à, bà ngoại nói lúc đó không ai biết sợ gì hết, phải ráng chịu chứ sao. Em nghe mà nể phục ý chí sống kiên cường của mọi người trong thời buổi gian khổ, mưa bom đạn lạc. Pháo của quân ta bắn vào thành công binh, lúc trước là chốt của giặc, nhưng lại bắn lạc đạn, bay rất nhiều vào nhà dân, còn quân Nhà nước thì bắn 2 bên đường nhằm ngăn chặn quân ta tiến công với quan niệm “Thà giết lầm còn hơn bỏ sót” và như vậy, người dân phải chịu hai luồng pháo nữa, rất nhiều người dân chạy không kịp phải bỏ mạng. Xác người chết nằm la liệt khắp mọi con đường,mọi ngóc ngách: quân địch, quân ta và dân thường. Mỹ-Ngụy cho xe ủi toàn bộ xác người xuống sông Bạch Đằng. Ngoại nói: “Xác người mà như gì vậy, ủi xuống hết, ghê rợn”.
Sau 3 ngày chiến đấu,nghe tin quân ta giành thắng lợi, mọi người đều vui mừng, từ trong nhà, dân ta đổ ra đường mít tinh, hưởng ứng chiến thắng của Cách mạng. Ngoại kể ngoại thấy nhiều người chạy vào kho lương thực của địch lấy gạo về, nhiều lính Ngụy cởi đồ lính, áo lính, quăng súng vì sợ bị bắn. Lúc sau khi Việt Cộng vào tiếp quản thì ngăn mọi người lại, không cho lấy gạo nữa. Có nhiều người rủ ngoại đi lấy, mà ngoại không biết trong đó như thế nào, không dám đi lấy. Khi em hỏi cảm nghĩ của ngoại như thế nào về khoảng thời gian đó, ngoại nói lúc đó khó khăn, trận chiến đấu vô cùng ác liệt, đạn pháo bay vào nhà người dân, giết người không thương xót, vậy mà lúc đó ai cũng có ý chí vượt qua mạnh mẽ, không thấy sợ gì, giờ nhớ mà thấy sợ, rồi lúc biết tin thắng lợi, mọi người đều rất vui mừng, đánh đuổi được giặc ngoại xâm, chấm dứt chiến tranh, thoát khỏi những trận mưa bom, mưa đạn khủng khiếp.
Riêng em, đó giờ, học trong sách sử, em được học về những trận đánh của quân dân ta,nhưng chủ yếu là khái quát, nên khó mà có thể hình dung được hết những hình ảnh chiến tranh khốc liệt như bây giờ được tận tai nghe ngoại kể, giờ thì được nghe bà ngoại kể rất rõ cuộc sống đời thường của người dân trong trận đánh, và còn biết tâm lý của người đã từng trải, từng sống trong chiến tranh, em thực sự rất khâm phục đức tính chịu thương, chịu khó, vượt qua tất cả, dù giữa chiến trường bom đạn, xác người chất núi, khoảng cách giữa sự sống và cái chết rất mong manh, nhưng nhân dân ta đều kiên trì vượt qua, chiến đấu anh hùng, đặt niềm tin vào Đảng, vào Cách mạng, và vì miềm Nam ruột thịt. Sau khi giải phóng, lực lượng Cách mạng vào tiếp quản, ông ngoại được thả tự do và trở về nhà.
Tiếp tục ở Thủ Dầu Một một thời gian, mặc dù không còn chịu sự cai trị của Mỹ-Ngụy nhưng miền Nam nước ta mới giành độc lập hoàn toàn, với bàn tay trắng phải xây dựng lại cuộc sống sau những mất mát, hư hại do chiến tranh tàn phá, ngoại nói: “nói giải phóng vậy chứ, mới được độc lập mà, còn khổ lắm”. Ông ngoại ra tù, đi làm thuê ở xưởng gạo, bà ngoại thì tiếp tục đi làm công chánh, nhưng cuộc sống cũng phần nào tốt hơn, không còn chiến tranh, không phải hồi hộp vì sợ bom đạn như trước nữa, yên tâm hơn, có thêm ông ngoại giúp đỡ trong việc kiếm thêm thu nhập.

Ở Thủ Dầu Một được một năm kể từ khi giải phóng, năm 1976, ông ngoại lo lắng cho phần đất ông bà để lại ở quê nhà nên gia đình quay trở về Chánh Phú Hòa. Miền Nam mới giành độc lập, ở quê còn nghèo hơn, đất đai thưa thớt, đời sống nhân dân còn khó khăn. Đất hoang và rừng còn nhiều, bao phủ một vùng rộng lớn, đất canh tác ruộng thì ít.
Nhưng không nhiều người dám đi khai phá, những tàn tích chiến tranh, bom đạn trong chiến tranh vẫn còn đâu đó dưới lòng đất, nên ít người đi khai phá đất làm ruộng. Do lúc trước Mỹ-Ngụy đô hộ, phần lớn mọi người đi làm thuê, làm mướn, không có đất riêng của nhà, ông bà ngoại cũng không ngoại lệ. Ban đầu về nhà, gia đình không có đất canh tác, phải đi mướn của người ta, do nhà còn nghèo, không có trâu bò để cày, kéo xe. Ông bà ngoại cũng phải đi mướn trâu về cày đất, nếu không có trâu thì phải lao động hoàn toàn bằng chân tay. Bà ngoại nói đất ruộng lúc đó phèn nhiều khó trồng lúa, đất lầy chiếm phần lớn diện tích.
Lúc này, bà ngoại đã sinh mẹ em là cô Nguyễn Thị Kim Liên và dì Út em nên gia đình càng đông, càng có nhiều miệng ăn, cần nhiều lương thực hơn. Mẹ em đã chứng kiến tình cảnh lúc đó, mẹ nói: “Dưới ruộng đất lầy đi mà lún tới cổ, đỉa thì nhiều quá chừng, lúc nhúc, dài dài mà nhiều nhìn y như bánh canh vậy, ớn lắm”. Em nghe mẹ nói mà không khỏi rùng mình, những con đỉa bám vào chân mình mà hút máu, ông ngoại nói nhất là mấy con đỉa trâu, cắn vô là không nhả, nếu không cẩn thận mà bứt ra thì mất miếng thịt luôn chứ chẳng chơi, phải lấy muối hay xà bông mà tách nó ra, không là đứt thịt, máu chảy không ngừng lại được là chết như chơi, bị đỉa cắn là máu không tự cầm được. Từ trước đến giờ em chưa thấy con đỉa ngoài đời, mà nghe vậy cũng thấy sợ. Bình thường cấy lúa thì khom người, do lầy nhiều, lún xuống nên phải ngồi mà cấy lúa.
Về sau, gia đình mua được đất và biết được đất ông bà tổ tiên để lại nữa, nhà có đất riêng cũng thuận tiện hơn. “Là nông dân cực khổ lắm, mà lúc đó còn khó khăn hơn nữa, khoa học – kĩ thuật không có, không phổ biến như bây giờ, mọi thứ đều tất cả làm bằng sức người, công cụ thô sơ giống như trong phim con coi vậy đó”, bà ngoại kể em nghe.
Sáng 3 giờ, bà ngoại thức dậy nấu cơm, ông ngoại dậy nấu nước nóng pha cà phê uống cho đỡ buồn ngủ, và uống cà phê dần trở thành như một thói quen của những người già ở vùng nông thôn, sáng dậy là phải uống cà phê cho đỡ buồn ngủ, đỡ “ghiền”.
Ăn sáng xong rồi bà ngoại đem cơm theo ra đồng, đủ cho mọi người ăn cả ngày, vì nhà cách ruộng, rẫy khoảng 10 kilômet, sáng ông bà ngoại đi bộ ra đồng, làm việc quần quật đến 12 giờ trưa mới ngừng tay nghỉ ngơi, ăn cơm, lấy sức để chiều khoảng 1 giờ lại tiếp tục công việc, làm việc đến 7 giờ tối thì về đến nhà. Hồi đó hoàn toàn không có điện, chỉ thắp sáng bằng dầu hôi. Một ngày làm việc mệt mỏi, vất vả, hầu như nhà chỉ là nơi nghỉ ngơi, ai cũng đều mệt nên ngủ rất sớm, ăn cơm xong là nhà ai cũng tắt đèn đi ngủ.
Đến giờ em còn thấy ông bà ngoại còn thói quen ngủ sớm nhưng không sớm bằng lúc trước vì giờ có nhiều chuyện gia đình phải lo hơn nhưng ông bà ngoại không thể bỏ thói quen ngủ sớm được. Cậu hai, cậu ba cũng lớn nên ở nhà giữ mẹ và dì Út em, cậu hai là anh cả nên lo hết việc trong nhà từ nấu cơm, quét nhà, giặt đồ, mẹ nói lúc đó thấy thương cậu hai lắm, ông bà ngoại cũng yên tâm đi làm. Gia đình rất nghèo, không có tiền cho con trong nhà đi học, không biết được con chữ.
Ngoại nói nhà cửa cũng không phải xi măng, gạch đàng hoàng như bây giờ, cũng như trước giải phòng, mái nhà lợp bằng tranh, vách đất, đất bùn ông ngoại tự đi lấy về rồi trộn với rơm, tự xây vách nhà,cột nhà bằng cây tự đào lỗ chôn, xem đơn giản vậy chứ nhưng kiên cố, ít nhất cũng có nơi che nắng che mưa cho cả gia đình.

Việc đồng áng cũng gặp nhiều gian khổ, sâu hại nhiều tràn lan, chưa có thuốc trị sâu bệnh, phải ráng mà chịu, sâu đục thân làm chết rất nhiều lúa, hay bám lên thóc mà hút lấy sữa, mất hết chất dinh dưỡng của gạo, không thu hoạch được.
Mùa màng thất bát, còn gặp lũ lụt. Tháng 10 là tháng thu hoạch lúa mà năm đó lại gặp lụt, lúa bị cuốn trôi hết, mọi năm thu hoạch được 30 – 35 vạ lúa, nhưng năm đó lại thu chỉ được 3 vạ lúa, nhà ai cũng vậy, thiếu thốn lương thực. Đói kéo dài day dẵng, nhà ngoại phải ăn cơm độn với khoai mì, khoai lang, củ nần ông ngoại đi đào trong rừng. Mẹ nói trong bữa cơm, ông bà ngoại lựa cơm cho hai cậu và mẹ với Út ăn, ông bà ngoại ăn củ, luôn nói “đủ gạo ăn mà” hay “ba má no rồi, mấy con ăn đi”, mẹ rưng rưng nước mắt mà kể em nghe, “thấy thương ông bà ngoại lắm”.
Cuộc sống khó khăn nhưng trong nhà luôn nhiều tiếng cười, đầm ấm, yên bình, ông bà luôn cố gằng làm việc, động viên các cậu, mẹ và dì. Mọi người trong xóm cũng không hơn gì, ai cũng xanh xao, gầy ốm. Được một thời gian, theo chỉ định của Nhà nước ta, địa phương lập tập đoàn, thu hồi đất ruộng của mọi nhà, sau đó chia đất theo đầu người, cho từng gia đình, lúc trước ai không có ruộng nay đã có ruộng, mỗi người khoảng một ha, nhưng chia đất tốt xấu thì không đều, nhà nào đất màu mỡ thì thu hoạch được nhiều lúa gạo hơn, nhà nào đất khó canh tác thì có ít gạo, đi mua gạo,còn vải thì tập đoàn bán cho từng gia đình, nhưng là vải không tốt, cả xóm chỉ có một loại vải. Nhà ông bà ngoại còn trồng đậu, tỉa đậu, tập đoàn mua rẻ, có tiền mua thêm gạo.
Sau một thời gian do không mang lại hiệu quả nhiều nên tập đoàn bị giải thể, mọi người trở về ruộng đất nhà mình canh tác như cũ. Về bệnh tật thì chính quyền bán thuốc, mà thời đó thuốc chưa được tốt, không trị được dứt bệnh, uống thuốc một thời gian không hết thì trị bằng những phương thuốc dân gian, làm việc quá sức, mắc nhiều bệnh. Để mở rộng thêm diện tích đất, mọi người đi khai phá rừng, chiếm đất riêng cho gia đình, nhưng chiến tranh đi qua, để lại nhiều vết tích chiến tranh, nhiều người đi phá rừng đạp phải mìn nổ tung người, chết không toàn thây. Nếu may mắn thì phát hiện ra “mìn ximo”, bom B40, báo cho chính quyền xuống gỡ ra đem về khu lưu trữ bom đạn tránh gây nguy hiểm cho người dân.
Còn nhiều trường hợp, muốn lấy sắt để bán thêm tiền, đã cưa bom, nổ chết nhiều người, và đến bây giờ vẫn còn nhiều trường hợp như vậy. Ba, bốn năm sau ông bà ngoại bán được bớt ruộng đất, mượn tiền thêm của bà con trong gia đình, mua được một cặp trâu, cuộc sống ngày càng tốt hơn, có trâu cày bừa, năng suất, hiệu quả tăng cao. Trả lời câu hỏi của em, bà ngoại nói cảm xúc của mình về cuộc sống trong thời kì hòa bình lập lại, sau năm giải phóng miền Nam. “Lúc đó cũng đỡ khổ hơn rồi, thoát khỏi cảnh chiến tranh, không còn thấp thỏm lo sợ chiến tranh, bom đạn. Mà cuộc sống vẫn còn nhiều khó khăn, đất nước mới thành lập lại mà, phải xây dựng lại từ đầu, cũng như con thấy đó, mấy tàn tích, bom đạn chiến tranh còn làm chết nhiều người dân mình, y tế, trạm xá đồ chưa nhiều, bệnh tật hoành hành, không sướng như bây giờ. Bởi vậy, giờ con phải ráng học tốt để có công việc làm đàng hoàng, cuộc sống sau này đỡ khổ, phải biết thương ba mẹ, thương em con, mai mốt lớn chăm sóc ba mẹ, còn ông bà thì già rồi sống nay chết mai. Con phải biết tự chăm sóc mình nữa”.

Nguyễn Trọng Nghĩa.

Học sinh lớp 12

Trường PTTH Chuyên Hùng Vương, Bình Dương

Bắn trực tiếp người chống thi hành công vụ: Nên hay không?

2013-03-20T20:42:00.001+07:00

Phần lớn các ý kiến mà Tiếng Nói Việt ghi nhận được cho số này bày tỏ sự ủng hộ sử dụng biện pháp mạnh với những người chống thi hành công vụ bằng hành vi gây nguy hiểm. Tuy nhiên sự ủng hộ đó luôn kèm theo các chi tiết như "chỉ bắn bị thương", "bắn để bắt cho pháp luật xử lý".

Đề xuất mới của Bộ Công an về việc cho phép người thi hành công vụ bắn trực tiếp người chống thi hành công vụ không phải là hoàn toàn vô lý. Tuy nhiên chính sự mù mờ, thiếu căn cứ pháp luật của nội dung trong đề xuất đã khiến dư luận hết sức băn khoăn. Bởi dù sao, những gì có thể quyết định tính mạng con người luôn cần được cân nhắc thật kỹ lưỡng.

Theo VnExpress hôm 15/3/2013, Bộ Tư pháp cho biết sẽ lưu ý nghị định đề xuất cho bắn người chống cán bộ thi hành công vụ. Khi Bộ Công an gửi dự thảo sang để thẩm định, Bộ sẽ kiểm tra chặt chẽ, nếu thấy không phù hợp sẽ yêu cầu hủy bỏ hoặc chỉnh sửa.

Ký ức về trận chiến Gạc Ma năm 1988

2013-03-14T18:17:00.000+07:00

Sáng 14/3/1988, trung úy Trần Văn Phương cùng các chiến sĩ đứng thành vòng tròn quanh lá cờ Tổ quốc giữa đảo Gạc Ma (Trường Sa). Tàu Trung Quốc tiến gần, những tên lính cầm AK ào lên đảo, nã đạn.

Theo thượng tá Hoàng Hoan, Chỉ huy phó chính trị Trung đoàn Công binh 83 giai đoạn 1988-1997, cuối năm 1987 Trung Quốc đơn phương đưa tàu chiến hoạt động ở vùng biển Trường Sa thuộc chủ quyền của Việt Nam. Bộ Quốc phòng Việt Nam chỉ đạo Bộ Tư lệnh Hải quân tăng cường khả năng bảo vệ quần đảo Trường Sa, bao gồm việc củng cố, xây dựng thêm các hạng mục công trình chiến đấu, sinh hoạt cho bộ đội.

Tàu HQ 604 khi nhận lệnh ra Gạc Ma. Ảnh tư liệu Lữ đoàn 125

Sau Tết Nguyên đán, các chiến sĩ Trung đoàn công binh 83 (Quân chủng Hải quân) nhận lệnh từ Sơn Trà (Đà Nẵng) vào Cam Ranh (Khánh Hòa) cùng với lực lượng bảo vệ đảo của Lữ đoàn 146 (Vùng 4 Hải quân) ra Trường Sa cắm mốc chủ quyền và xây dựng đảo chìm ở Trường Sa theo chiến dịch CQ-88. 20h ngày 11/3/1988, tàu 604 của thuyền trưởng Vũ Phi Trừ nhổ neo từ Cam Ranh chở theo lính công binh của Trung đoàn 83 và lực lượng giữ đảo của lữ đoàn 146 ra xây dựng cụm đảo Gạc Ma, Cô Lin (thuộc cụm đảo Sinh Tồn) - cách đất liền khoảng 500 km. Đảo chìm Gạc Ma lúc đó chỉ là những bãi san hô nổi lên giữa biển, có tên trong Bản đồ Việt Nam. 2h sáng ngày 12/3, nhận thấy nhiều diễn biến bất thường, Tư lệnh quân chủng điều thêm tàu HQ 605 cùng HQ 604 tăng cường xây dựng đảo Gạc Ma và Len Đao.
Tàu 505 đang làm nhiệm vụ trực tại Trường Sa nhận lệnh chuyển đến Cô Lin. Sau hai ngày đêm, HQ 604 và HQ 605 có mặt tại Gạc Ma vào chiều tối 13/3. Đêm đó, Sở chỉ huy Quân chủng lệnh cho bộ phận giữ đảo quyết tâm phải giữ vững các mục tiêu đã xác định là Cô Lin, Len Đao và Gạc Ma. "Xuồng vận tải chở vật liệu xây dựng được chuyển xuống đảo. Một nhóm chiến sĩ gồm trung úy Trần Văn Phương và 4 đồng chí khác nhận lệnh vào đảo cắm cờ Tổ quốc khẳng định chủ quyền", ông Hoàng Hoan nhớ lại. Lội xuống nước chừng 5 phút, các chiến sĩ tiếp cận bãi san hô đang lộ dần khi thủy triều rút. Phía xa, 3 tàu Trung Quốc bắt đầu di chuyển đội hình áp sát đảo. Binh nhất Nguyễn Văn Lanh mặc chiếc quần đùi đỏ cùng nhiều chiến sĩ khác bơi vào bãi Gạc Ma theo lệnh của chỉ huy cụm đảo Trần Đức Thông. Các chuyến vật liệu được hối hả chuyển lên đảo.

Anh Lanh (bên trái) ôn lại ký ức trận chiến Gạc Ma với ông Hoàng Hoan. Ảnh: Nguyễn Đông

6h30 ngày 14/3, tàu Trung Quốc thả xuồng máy chuyển từng tốp lính lên Gạc Ma. "Tôi đếm có 49 lính Trung Quốc mang AK và một tên chỉ huy dáng người cao to mang súng ngắn. Chúng bao vây theo thế vòng cung men theo bãi san hô, những chỗ vòng vây gần nhất, hai bên cách nhau chỉ chừng một mét. Các chiến sĩ hải quân Việt Nam đứng thành vòng tròn quanh lá cờ Tổ quốc", trung sĩ Lê Hữu Thảo nhớ lại. Sau một hồi giằng cờ và uy hiếp tinh thần, tên sĩ quan chỉ huy lính Trung Quốc bắn súng chỉ thiên phát lệnh rồi chĩa thẳng vào bụng trung úy Phương, bóp cò. Anh Phương ngã xuống, tay vẫn giữ chặt cán cờ tổ quốc. Một tên khác xông lên chĩa thẳng súng vào đầu trung úy Phương nhả đạn. 3 tàu chiến Trung Quốc tăng tốc áp sát đảo, cách tàu HQ 604 chừng 300 mét. Giữa vòng vây quân thù, binh nhất Nguyễn Văn Lanh vừa đỡ lá cờ trên tay trung úy Phương vừa đá văng khẩu súng trên tay tên sĩ quan Trung Quốc.
Một tên lính gần đó đâm lưỡi lê vào binh nhất Lanh. Anh gục xuống nhưng tay vẫn ghì chặt cán cờ. Liền sau đó, tiếng đạn nổ chát chúa, lính Trung Quốc dùng AK bắn xối xả vào các chiến sĩ trên đảo. Cùng lúc, tàu chiến Trung Quốc nã pháo vào tàu HQ 604 tại Gạc Ma, tàu HQ 505 phía đảo Cô Lin cách đó 5 km và HQ 605 phía đảo Len Đao cách 12 km. Vì ở gần, HQ 604 hứng trọn làn đạn 12 ly 7, thuyền tưởng tàu HQ 604 Vũ Phi Trừ vừa chỉ huy chiến sĩ xuống các xuồng dùng súng chiến đấu tự vệ, vừa băng bó cho đồng đội bị thương. Thuyền trưởng Trừ đứng ở mũi tàu dùng AK và B40 đánh trả kẻ địch. Khi thấy HQ 604, rồi HQ 605 chìm hẳn, thuyền trưởng tàu HQ 505 Vũ Huy Lễ quyết định lao thẳng con tàu bị bắn cháy phần đuôi lên bãi cạn Cô Lin, cắm cờ chủ quyền. "Ba tàu của ta lúc đó tạo thành hình tam giác trên biển. Anh em muốn quay lại Gạc Ma nhưng không thể vì tàu HQ 505 khi đó bị hư hỏng nặng", đại tá Lễ kể. Ông lệnh hạ xuồng máy ra cứu hộ đồng đội ở tàu 605 và 604. Trời sáng, lính Trung Quốc rút khỏi Gạc Ma. Trung sĩ Thảo bơi ngược lại đảo tìm xác đồng đội và cấp cứu chiến sĩ bị thương, xé áo nút lại chiếc xuồng vận tải bị đạn địch bắn thủng, dùng báng súng làm chèo chở thi thể trung úy Phương và thương binh Lanh về hướng tàu HQ 505.

Tàu HQ 931 đưa các thương binh và chiến sĩ trong trận Gạc Ma về đất liền. Ảnh tư liệu

12h trưa 14/3, máy bay của Việt Nam bay trên bầu trời Gạc Ma. Chiếc xuồng của anh Thảo vừa nhích từng mét nước, vừa cứu thêm những đồng đội đang đuối sức trên biển. Đầu giờ chiều, xuồng của HQ 505 đến nơi ứng cứu đưa các chiến sĩ về tàu, sau đó về đảo Sinh Tồn. Binh nhất Lanh được chuyển bằng trực thăng vào đất liền cấp cứu và may mắn giữ được tính mạng. Trong trận chiến rạng sáng 14/3, 64 chiến sĩ trên tàu HQ 604 đã hy sinh, 9 người bị Trung Quốc bắt giữ đưa về Quảng Đông. Từ năm 1988 đến nay, Trung Quốc đã xâm chiếm Gạc Ma. Việt Nam bảo vệ được Cô Lin và Len Đao. Nhớ về ngày 14/3/1988, ông Lê Văn Xuân (bố liệt sĩ Lê Văn Xanh, Đà Nẵng) kể, đứng dưới loa phóng thanh, nghe tin con hy sinh, ông chết lặng. “Về nhà, tôi lấy hết can đảm nói với vợ con: 'Xanh đã hiến trọn tuổi thanh xuân của mình quyết giữ chủ quyền, đó là niềm tự hào của gia đình mình", mắt người cha già ngấn lệ. Hằng năm, những chuyến tàu vẫn đều đặn chở đoàn công tác từ đất liền ra Trường Sa. Mỗi lần đi qua Gạc Ma, những người con đất Việt không quên thả vòng hoa tưởng niệm. "Các anh đã dâng hiến tuổi 20 cho Tổ quốc, nhân dân cả nước sẽ đời đời ghi nhớ công ơn của các anh", thượng tá Nguyễn Văn Thư, phó chính ủy Lữ đoàn 146, vùng 4 Hải quân nói.

Nguyễn Đông

Nguồn: VNexpress.net

Ký ức thời chiến: “chiến tranh đặc biệt” tại Sông Bé (phần II)

2013-03-14T18:12:00.001+07:00

Với nước mắt ứa trong khóe mắt, đôi mắt ngoại đỏ ngầu, ngoại chia sẻ: “Cuộc sống chật vật lắm con ơi, khổ lắm”, rồi ngoại lấy áo chùi nước mắt, kể tiếp.
>>> Ký ức thời chiến: “chiến tranh đặc biệt” tại Sông Bé (phần I)
Thức ăn thì vô cùng thiếu thốn, không có lương thực để ăn, gạo thì không đủ, phải ăn cao lương, khoai mì, bà ngoại còn kể ngoại ăn cao lương không được, bị đau bụng, không dám ăn, phải nhịn đói, và nhiều người gần nhà cũng bị vậy.
Lúc nhìn bà ngoại nghẹn ngào, em cũng ngạc nhiên, không hiểu tại sao ngoại khóc, nói chuyện một lát mới hiểu được sự khổ cực mà gia đình đã trải qua, nhắc lại ngoại cảm thấy xót xa, không kiềm được nước mắt, cũng như bao hoàn cảnh sống khác của nhân dân ta thời bấy giờ giúp em cảm nhận rõ hơn về nỗi đau mà ông bà ngày xưa phải gánh chịu.
Không những vậy, cuộc sống đã khó khăn, quân Mỹ-Ngụy còn thường xuyên đi tuần tra, dẫn chó theo đánh hơi khắp nơi, tìm mọi ngóc ngách, có cố vấn của Mỹ theo hướng dẫn, giám sát, ức hiếp nhà dân. Quả thật giống như những bộ phim chiến tranh mà em thường xem trên truyền hình, không ngờ lại có thật và gia đình em từng trải qua.

Dù giặc kiểm soát chặt chẽ thế nào, quân Cách mạng của ta cũng tìm cách vào được, sống chung với dân. Cán bộ Cách mạng, giao liên đào đường hầm từ bên ngoài rào vào trong tới nhà dân, “địch xây rào ở trên, bộ đội đi dưới lòng đất”, để bám, theo dõi giặc, tuyên truyền trong nhân dân, những đồng chí đó được gọi là “cửa khẩu” và trong ấp chiến lược khu vực nhà ngoại là các đồng chí cửa khẩu Chánh Phú Hòa, ông bà ngoại nhớ rõ tên rất nhiều anh bộ đội giao liên, một trong những anh bộ đội đó là em của ông ngoại, cho thấy Cách mạng ta sống cùng dân, sống trong lòng dân, và theo cách nói của ông bà ngoại, em thấy ông bà rất kính trọng các anh.
Ngoại nói, mọi người ai cũng thương các anh “cửa khẩu”, mang lại một niềm tin sẽ có ngày đất nước được yên bình, khi có giặc lùng, mọi người đề tận tâm che chở, bảo vệ các anh. Và như chúng ta biết thì nhờ Cách mạng ta từ trong làng dân mà chiến lược “Chiến tranh đặc biệt” đi đến phá sản. Nhưng bên cạnh đó, chiến tranh không thể tránh khỏi những đau thương, khó khăn, “quân chiêu hồi” (những người đầu hàng đi theo giặc) chỉ hầm bí mật của Việt Cộng cho Mỹ-Ngụy, chúng không thương xót liền tử hình bằng cách cắt cổ hay bắn chết, còn nếu nấp dưới hầm không chịu lên thì chúng ném mìn cho nổ chết.
Những nhà mà bị phát hiện nuôi Việt Cộng cũng không được tha, chúng bắt rồi đánh, tra tấn dã man, kể cả phụ nữ đang mang bầu, chúng cũng tàn nhẫn hành hạ.
Bà ngoại kể lại, một lần cùng với 7 người khác qua nhà máy Xóm Xoài mua gạo về cho đem bán cho Việt Cộng kiếm thêm tiền, đã bị máy bay Mỹ phát hiện,chúng “quánh trái cay” (ném bom cay), làm cho mọi người đều bị cay mắt, không thấy đường đi nữa, nhưng ai cũng kịp giấu gạo vào gốc cây, vào mương không cho chúng lấy. “Nhờ giấu gạo đi kịp nên lần đó chúng bắt tay không, không có tang chứng, không kết tội được”, ngoại nói thêm. Sau đó chúng cho ‘máy bay sâu đo” ở Lai Khê chở mọi người đi, tra tấn để cho mọi người khai ra, ngoại diễn tả cách chúng tra tấn là cho từng người đưa bàn tay ra, bàn tay ai mà chai sần thì là nông dân, không đánh, còn tay ai mà trắng trẻo, không bị chai thì bị chúng nghi là theo Việt Cộng nên chỉ ghi sổ sách, bị chúng đánh đập, nhưng không chỉ tra tấn ở một nơi, mà chúng chở mọi người qua nhiều chốt, tra khảo nhiều lần, cuối cùng chứng minh không phải Việt Cộng, chúng mới tha về.

Bà ngoại kể chuyện của ông ngoại, dù chỉ đi tải đạn, tải thương nhưng ông cũng phải tránh địch, chúng biết chúng sẽ bắt, ông ngoại đi suốt ngày, chỉ buổi tối mới dám về lấy lương thực. Bà ngoại nhớ, trong một lần ông ngoại về, bất ngờ địch đi tuần tra, dẫn chó đi đánh hơi khắp nơi, ông ngoại phải xuống hầm nấp, ở trên bà ngoại lấy đất, cát, thậm chí phân bò để lấp lại, che cái hầm không cho chúng phát hiện, lấp phân để không cho chó đánh hơi được, lúc ông ngoại trốn xuống, có 2 người kế bên nhà do quá gấp rút, cũng xin xuống nấp với ông ngoại, do cái hầm quá nhỏ, chỉ chứa đủ một người, mà lần này lại có 3 người, thiếu oxi, ông ngoại suýt nữa mất mạng vì không thở được nhưng may mắn là địch không đi tuần đến.
Trong một lần khác, bị chúng phát hiện, chúng đã tra tấn ông ngoại rất dã man, chúng lấy khăn bịt miệng rồi đổ nước vào mũi, rồi bịt mũi đổ nước vào miệng, làm nhiều lần như vậy, nước không thoát ra ở đâu, ông ngoại không chịu nên ngất đi, chúng không chịu tha, đạp vào bụng cho nước trào ra từ miệng rồi chúng lấy nước tạt vào mặt ông ngoại, khi tỉnh dậy, chúng lại tiếp tục tra tấn. Sau đó chúng bắt ông về tiểu khu Bến Cát, ông ngoại phải đi lao công, sáng giặc chở đi chặt phá cây vườn của dân ở suối Ông Thiềng, chiều chở về khám đường, do bị tình nghi là Việt Cộng, ông ngoại phải ở tù. Bà ngoại ở nhà phải đi làm một mình, kiếm tiền nuôi 2 cậu, vừa đi thăm nuôi ông ngoại. Nghe ngoại nói đến đây, ông ngoại nói thêm: “tụi nó dã man lắm”.
Đây cũng là lần đầu tiên em nghe về chuyện ông ngoại bị tra tấn một cách chi tiết như vậy, vừa khâm phục, vừa thương ông. Bà ngoại nói: “Không nhờ ngụy trang, không biết trốn giặc là ông ngoại không sống đến bây giờ đâu.

Ảnh. Sài gòn giải phóng

Bao nhiêu bạn của ông ngoại đã mất, ông còn sống là may mắn lắm. Mà hồi đó không hiểu sao bà sống được nữa, khổ vậy mà sống cũng được, giờ mà quay lại khi đó chắc bà chết quá, giờ mà nếu nghe có lính Tây đi ngoài đầu đường chắc bà ngoại sợ chết, vậy mà hồi đó sống được”.
Em nghe thật thán phục, hiểu được khó khăn, và đặc biệt là sự tàn ác, dã man của quân Mỹ-Ngụy đã mang lại nỗi đau cho nhân dân ta.
Nỗi đau của con người không những thế, nghe bà ngoại nói, bọn Mỹ-Ngụy gài mìn, găng ngang dây trên đường buổi tối, sáng 7, 8 giờ mới gỡ cho người dân đi lại, nhưng có người nhà nghèo quá, đi trồng rau lang sớm, biết có mìn nhưng quá khổ nên đành liều đi, vấp phải dây mìn, nổ chết không toàn thây. Năm 1969, do ông ngoại đi tù ở Thủ Dầu Một nên bà ngoại dời nhà cho gần để dễ thăm nuôi ông ngoại, nhờ ông cố ngoại đi theo trông 2 cậu, lúc đầu không có nhà nên ở đậu rồi sau đó ông cố ngoại mua được nhà, gia đình có nhà riêng ở thì thoải mái hơn.
Trong năm 1975, ông ngoại bị bắt đi trong đoàn lính Nguyễn Tri Phương của Mỹ-Ngụy, là lính dự bị nằm trong danh sách bị tình nghi là Việt Cộng, nếu có giao chiến là đoàn lính đi “lãnh đạn” trước. Bà ngoại đi làm kiếm tiền nuôi gia đình, thăm nuôi ông ngoại, lúc đầu được chia lại một xe bánh mì, bà ngoại bán bánh mì trang trải cho gia đình, ngoại nói ngày đầu tiên bán chưa có kinh nghiệm bị toán “quân chiêu hồi” lừa mua bánh mì mà không trả tiền, qua ngày sau, bà báo với chỉ huy của toán lính đó, và được hồi tiền lại. Ngoại nói ông làm chỉ huy dù là làm cho Mỹ-Ngụy nhưng cũng giỏi lắm, biết giữ nguyên tắc.
Còn ông cố ngoại làm nghề chạy xe ôm, hằng ngày đứng nhiều nơi để tìm chở khách kiếm thêm tiền phụ cho bà ngoại, gặp nhiều loại người về kể cho bà ngoại nghe. Có người giàu cho, trả tiền mà không lấy tiền thừa, mà chủ yếu những người đó làm cho Mỹ-Ngụy, hay là những người đầu hàng. Còn người dân mình dù ở thị xã nhưng vẫn nghèo, phải làm việc vô cùng gian khổ để kiếm tiền, lại còn bị chính quyền tay sai ức hiếp. Về sau thì ông cố ở nhà chăm cậu hai và cậu ba. Mà lúc đó, cậu ba lại bị bệnh ban, nhà nghèo nên không chữa trị đàng hoàng, bà ngoại nói lúc đó là thương ông cố lắm, ông cố lo cho cậu ba nhiều lắm, ông cố cực lắm.
Một thời gian sau, ông cố nhờ người quen xin cho bà ngoại đi làm công chánh là công việc đi sửa chữa các đoạn đường bị hư hại, dù rất cực khổ nhưng được trả nhiều tiền hơn, và cũng có công việc ổn định hơn, bán bánh mì thì có lúc bán được, có lúc không. Không chỉ làm một việc mà bà còn làm rất nhiều việc khác, kiếm thêm thu nhập. Giờ kể lại ngoại còn đùa là bà còn rành những công việc đó lắm. “Cuộc sống lúc đó cũng rất vất vả, không phải đất quê nhà mình, phải làm lụng suốt ngày mới đủ tiền mua mọi thứ”. Dù cuộc sống khốn khổ nhưng trong nhân dân luôn ủng hộ Cách mạng, vô cùng căm thù bọn cướp nước, bán nước tàn ác.

Nguyễn Trọng Nghĩa. Học sinh lớp 12

Trường PTTH Chuyên Hùng Vương, Bình Dương

Lịch sử qua lời kể: Ký ức chiến tranh trong nhận thức của học sinh

2013-03-12T19:45:00.000+07:00

BTKUXH: Nghiên cứu lời kể là dạng nghiên cứu đặt trọng tâm nghiên cứu thông qua tường thuật, tức là bắt đầu với các trải nghiệm, được bộc lộ trong những câu chuyện mà các cá nhân đã từng sống qua và được họ kể lại.
Người làm nghiên cứu lời kể sẽ cố gắng tạo dựng các sự kiện trong quá khứ sao cho càng hoàn thiện và chính xác càng tốt. Tuy vậy, nghiên cứu những sự kiện trong quá khứ cũng giống như công việc của các nhà khảo cổ học. Người ta phải “khai quật” những dữ liệu lịch sử vốn đã bị những bức màn thời gian che khuất.
Vì vậy, những thông tin từ nghiên cứu lời kể thường không đầy đủ và có nhiều sai lệch do nhiều biến động xã hội. Nhưng điều quan trọng hơn hết trong nghiên cứu lời kể, là người ta không chỉ đi truy nguyên về sự thật lịch sử, mà còn lý giải vì sao điều đó xảy ra.

nghiên cứu những sự kiện trong quá khứ cũng giống như công việc của các nhà khảo cổ học. Người ta phải “khai quật” những dữ liệu lịch sử vốn đã bị những bức màn thời gian che khuất.

Ở khía cạnh nào đó, tường thuật được hiểu như là một tài liệu bằng văn bản hoặc được kể lại bằng lời nói về một (hoặc một chuỗi) sự kiện liên kết với nhau theo thứ tự thời gian hoặc theo các giai đoạn của đời sống [life course stages].
Các nghiên cứu lời kể có thể bắt đầu bằng tư liệu vật chất (hình ảnh, vật dụng cá nhân.v.v.) để gợi mở các thông tin bằng ký ức của người trả lời. Nghiên cứu lời kể có các dạng thức như: Nghiên cứu tiểu sử cá nhân [biographical study], Tự truyện [autobiography], Lịch sử đời sống [life history], Lịch sử qua lời kể [oral history].
Bởi ai cũng có những câu chuyện để kể. Các nhà nghiên cứu lịch sử qua lời kể là những người lắng nghe câu chuyện của tất cả mọi người chứ không chỉ riêng những người nổi tiếng. Vì để tìm hiểu quan điểm về một sự kiện lịch sử thì ký ức của những người bình dân cũng quan trọng không kém những người có danh tiếng.
Nếu chúng ta không thu thập thì một ngày nào đó chúng sẽ biến mất mãi mãi và người ta sẽ vĩnh viễn không hiểu được vấn đề đó một cách toàn diện. Lâu nay, môn lịch sử chỉ được biết đến là môn học thuộc lòng chứ không làm bài tập, không giúp cho học sinh trí tưởng tượng để nhận thức các sự kiện lịch sử với những tầng ý nghĩa của lịch sử.
Tuy nhiên, chúng tôi rất hân hạnh được biết có một giáo viên cấp ba dạy môn lịch đã ứng dụng phương pháp lịch sử vào việc học của học sinh và đã mang lại hiệu ứng tích cực .
Sau đây Bảo tàng ký ức xã hội xin trân trọng giới thiệu một câu chuyện về ký ức chiến tranh do một học sinh lớp 12 ghi lại lời kể của bà ngoại của mình.
>>> Ký ức thời chiến: “chiến tranh đặc biệt” tại Sông Bé (phần I)
>>> Ký ức thời chiến: “chiến tranh đặc biệt” tại Sông Bé (phần II)

Ký ức thời chiến: “chiến tranh đặc biệt” tại Sông Bé (phần I)

2013-03-12T19:39:00.001+07:00

Ngày mùng một Tết, gia đình em về thăm ông bà ngoại, Bà ngoại em là bà Nguyễn Thị Sớt, quê quán xã Chánh Phú Hòa, huyện Bến Cát, tỉnh Bình Dương, cũng là nơi ở hiện nay của bà cùng với ông ngoại em là ông Nguyễn Văn Tấn, qua tết năm nay bà ngoại đã được 71 tuổi nhưng còn rất khỏe, mọi chuyện trong nhà đều do bà ngoại lo hết, rất chu đáo, hai vợ chồng già đã trải qua bao khó khăn trong thời chiến, bây giờ đã về hưu, sống yên bình hưởng tuổi già.
>>>> Lịch sử qua lời kể: Ký ức chiến tranh trong nhận thức của học sinh
>>>> Ký ức thời chiến: “chiến tranh đặc biệt” tại Sông Bé (phần II)
Mùng một Tết, gia đình dì, cậu em đều về thăm ông bà ngoại, lúc bà ngoại kề chuyện, ai cũng ngồi để nghe, để hiểu hơn về cuộc sống lúc trước, lúc mọi người chưa sinh ra đời, chỉ có ông bà ngoại là những người từng trải, thỉnh thoảng trong lúc kể, bà ngoại cũng quay sang hỏi ông ngoại, gợi lại những kí ức lúc đó.

Chánh Phú Hòa không phải là nơi tập trung nhiều dân như các tỉnh,thị khác ở trung tâm Bình Dương, hiện nay cũng còn là một thôn quê với nhà cửa thưa thớt, xung quanh còn nhiều cây cối, không khí không ô nhiễm như các thành phố, đủ cho em hình dung được lúc chiến tranh đây là một vùng nông thôn như trong bao trang sử sách mô tả, và đúng như vậy, bà ngoại cũng đã mô tả cuộc sống vô cùng khó khăn của một vùng thôn quê như em hình dung.

Tượng đài bến cát. Ảnh: binhduong.org

Thời bị đế quốc xâm lược mà nơi nào trên đất nước ta cũng nghèo khổ, nhưng ở đây cũng xứng đáng được xem như là vùng nông thôn yên bình, một vùng đất anh hùng chiến đấu vì quê hương xứ sở Bà ngoại kể hồi còn con gái đôi mươi, bà ngoại cũng đã cùng với những người bạn đi khai thông đường cho xe tăng, xe bọc thép của Mĩ lưu thông, cuộc sống vô cùng cực nhọc, khó khăn. Không được thoái mái như bây giờ, đi phát cây, mở đường cho xe mà cũng phải theo hình, đường hình chữ U, chữ S, chữ E…rồi sau này khi cưới ông ngoại rồi, ông ngoại về sống chung với gia đình vợ là ông bà cố ngoại em.

Em thật sự ngưỡng mộ trí nhớ tốt của ông bà ngoại, bà ngoại kể chuyện cách đây mấy chục năm như là chuyện mới xảy ra hôm qua, những khó khăn, cực khổ, nhắc đến lịch sử Việt Nam là không khỏi nhắc đến những thời kì chiến tranh ác liệt, bao xương máu, khổ đau. Giai đoạn 1954 – 1975, thời kì Pháp đã rút khỏi nước ta sau Hiệp định Giơ-ne-vơ,chính quyền Mỹ-Diệm đang nắm quyền, thực hiện các kế hoạch chiến tranh ở miền Nam, ông ngoại em đi dân công, tải đạn, tải thương, mang vác thuốc men, súng đạn, đưa bộ đội bị thương về nhà y tế dã chiến, hỗ trợ chiến tranh, bà ngoại ở nhà đi làm thuê, làm mướn, người ta mướn gì làm đó(đi cấy, tỉa đậu, ban đêm thì đi cạo mủ) kiếm tiền về nuôi 2 người cậu em còn nhỏ là cậu hai Nguyễn Văn Thành và cậu ba Nguyễn Văn Lũy, 2 cậu ở nhà được ông ngoại chăm sóc.

Bộ đội kháng chiến . Ảnh sưu tầm

Lời đầu tiên kể lại chuyện lúc trước, cả ông và bà ngoại đều nói thời Mỹ-Ngụy là khổ lắm, cuộc sống khó khăn, cơ cực, đói khổ, không đủ gạo mà ăn, không giống như bây giờ sung sướng, no đủ. Bà ngoại nói nghe tiếng bom đạn riết mà quen, nghe tiếng như thế nào là biết nổ ở xa hay gần. Trước khi Mỹ-Ngụy thực hiện chiến lược “Chiến tranh đặc biệt”, chưa lập ấp chiến lược, địch thường xuyên đi lùng xục, dẫn chó đi tìm kiếm khắp nơi trong nhà dân coi có quân Cách mạng trong nhà không, cuộc sống chưa bị gò bó nhiều, nhưng vẫn rất cực khổ, gia đình nghèo khó, phải đi làm việc cực lực mà chưa đủ ăn.
Sau nhiều thất bại, chính quyền Mỹ-Diệm đã chuyển sang chiến lược “Chiến tranh đặc biệt”, bà ngoại kể cuộc sống ngày càng khó khăn hơn, quân Mỹ-Ngụy cho xây ấp chiến lược khắp nơi, ở chỗ nhà ngoại là ấp chiến lược Chánh Phú Hòa rộng từ bìa cầu Độn kéo dài tới giáp ranh tới xã Vĩnh Tân, địch cho tập trung rất đông người dân từ các vùng (Bào No, Hòa Thuận, Xóm Xoài, Vĩnh Tân, Đập Lớn, Suối Tre, Bông Trang, Tân Bình và nhiều nơi khác nữa), chúng cho đào đê sâu, xây dựng rào kẻm gai rất nhiều bao quanh kĩ càng xung quanh nơi dân làng sống, không ai có thể ra vào tự tiện được, cách li hoàn toàn với các nơi khác, cuộc sống hoàn toàn do quân Mỹ-Ngụy kiểm soát, chúng xây lô cốt ngay cửa ra vào và chỉ có một cửa duy nhất là có thể đi ra ngoài, việc này giúp chúng dễ quản lý người dân, không cho Cách mạng vào sống cùng dân.

Nhân dân miền Nam trong thời kì chiến tranh đặc biệt. ảnh: Vi.wikimedia

Trong một ấp chiến lược có nhiều ông quản lý, theo trí nhớ của bà ngoại thì có ông Nguyên, ông Phó, ông Be là 3 người bà ngoại đã từng gặp mặt, còn nhiều người khác. Giờ giấc ra vào ấp chiến lược khi đi làm đều bị chúng kiểm soát, sáng 8 giờ mở cửa, mọi người mới được ra ngoài đi làm, khi đi làm thì chỉ được mang cơm đủ cho một người ăn, chúng lục soát nghiêm ngặt, khắp trên người, nếu thấy dư ra thì chúng kiên quyết giữ lại.”Nó sợ mình đem cơm nuôi Việt Cộng sao”, bà ngoại nói. Còn chiều 5 giờ là phải đóng cửa, không ai được đi ở ngoài nữa, ngoại kể nếu ai về trễ thì bị chúng làm khó, không cho vào, kêu khai công việc, hôm nay làm gì, đi đâu, hỏi nhiều lần, tại sao lại về trễ, không cho vào nhà một cách dễ dàng, nhưng người dân năn nỉ mãi thì cũng được cho vào.
Còn nếu chúng thấy ai bị tình nghi thì lập tức gọi lại tra xét, nếu chạy thì chúng bắn vào chân để bắt về tra khảo. Nhà ở trong ấp chiến lược càng thể hiện sự túng khó, nhà thì san sát nhau, bà ngoại nói rất chật chội, có những nhà chung một vách tường, nhà tranh, cột được làm bằng cây, rất nhiều người mà sống trong một khu vực rất nhỏ, chật hẹp.
Mấy chục người mà chỉ sử dụng, lấy nước từ một cái giếng. Trong mỗi nhà ai cũng tự đào một hầm bí mật, ngoại nói hầm như là một vũ khí giúp cho cuộc sống nhân dân ta rất nhiều, bảo vệ cho tính mạng rất hữu ích, hầm được giữ hoàn toàn bí mật, được ngụy trang kĩ không để bị phát hiện dùng khi nguy cấp, những lúc có giao tranh giữa quân Nhà nước (cách gọi quân Mỹ-Ngụy của ông bà ngoại) và Việt Cộng, bắn súng, pháo bom đạn nguy hiểm, mọi người đều xuống hầm trú.
(Còn tiếp..)

Nguyễn Trọng Nghĩa. Học sinh lớp 12

Trường PTTH Chuyên Hùng Vương, Bình Dương

Sửa đổi Hiến pháp 1992: Người dân có quan tâm?

2013-03-11T07:59:00.001+07:00

Đợt lấy góp ý của nhân dân cho Dự thảo sửa đổi Hiến pháp 1992 có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Ngoài việc là sự kiện báo hiệu những thay đổi quan trọng của pháp luật Việt Nam thời gian tới, đợt góp ý này còn là dịp để mọi tầng lớp nhân dân thể hiện quyền làm chủ của mình. Nhiều vấn đề quan trọng được dư luận đem ra bàn thảo, nổi bật những vấn đề liên quan đến Đảng cầm quyền, sở hữu đất đai, nhân quyền hay tổ chức Nhà nước.
Ngày 6/3/2013 chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng đã ký công văn về việc Tiếp tục triển khai Nghị quyết của Quốc hội lấy ý kiến nhân dân về Dự thảo sửa đổi Hiến pháp, theo đó kéo dài thời hạn góp ý đến 30/9/2013 thay vì 31/3/2013 như trước. Qua đó càng thể hiện rõ tầm quan trọng to lớn của sự kiện này. Với phong cách "đường phố" quen thuộc, Tiếng Nói Việt đã có một buổi làm phỏng vấn thú vị với chủ đề về sửa đổi Hiến pháp ở một số địa điểm công cộng tại TP.HCM. Kết quả chúng tôi thu được ra sao? Người dân quan tâm thế nào đến vấn đề trọng đại này?

Ngày 8/3, nói về phụ nữ Việt Nam hiện đại.

2013-03-08T19:48:00.001+07:00

Nhân ngày Quốc tế Phụ nữ 8/3, mời quý khán giả cùng Tiếng Nói Việt và Bảo tàng ký ức xã hội chia sẻ những suy nghĩ về những người phụ nữ Việt Nam ngày nay. Họ có điểm gì nổi bật nhất và khác như thế nào so với ngày xưa? Hay nói như một ông cụ lớn tuổi mà chúng tôi phỏng vấn được là phụ nữ Việt Nam ngày nay "good, very" :)
Xin chúc các bà, các cô và chị em phụ nữ thật nhiều niềm vui trong ngày 8/3. Mong rằng quý khán giả sẽ có những phút giây thư giãn với chương trình V24 của Tiếng Nói Việt.

Đậu đại học vẫn nhập ngũ: "Khi Tổ quốc cần..."

2013-03-03T00:24:00.000+07:00

Một thông tư mới do Bộ Giáo dục - Đào tạo cùng Bộ Quốc phòng ban hành và có hiệu lực từ 7/3/2013 đã dấy lên nhiều tranh luận xoay quanh, Một mặt bởi quy định này thể hiện thay đổi quan trọng trong chiến lược quốc phòng của Việt Nam, mặt khác nó ảnh hưởng khá nhiều đến "lộ trình" tương lai của những công dân độ tuổi thanh niên. Đậu đại học vẫn phải ưu tiên nhập ngũ khi có giấy gọi. Khi Tổ quốc cần, bạn sẽ làm gì?

Nếu được sống lại lịch sử...

2013-02-23T22:48:00.000+07:00

Tuần qua diễn ra một sự kiện liên quan đến lịch sử được dư luận quan tâm, là việc các cơ quan báo chí chính thống của Việt Nam lần đầu tiên xác nhận việc "Trung Quốc đem 60 vạn quân nổ súng xâm lược Việt Nam" (theo Thanh Niên) vào ngày 17/2/1979.
Qua đó tạo nên diễn đàn tranh luận về việc đề cập sự kiện này một cách cụ thể hơn trong sách giáo khoa của giáo dục phổ thông. Chọn lịch sử làm chủ đề cho số trở lại sau Tết của V7, Tiếng Nói Việt muốn thể hiện đề tài này theo một cách riêng, khác biệt qua một câu hỏi "lạ".

Tết Hà Nội 1973

2013-02-10T11:14:00.001+07:00

"Tết Hà Nội 1973", 40 năm trước, khi mà thủ đô nước Việt Nam DCCH vừa kiên cường đánh tan không lực Hoa Kỳ để bảo vệ đất tổ trong chiến dịch 12 ngày đêm Điện Biên Phủ trên không. Một cái Tết nghèo, giản dị, nhưng thật ấm cúng.

Chỉ tiếc là ngày nay, nụ cười có vẻ ít hơn, và thiếu tế nhị hơn. Người ta cười nhiều khi không đúng lúc và lại không cười khi rất cần một sự thân thiện trìu mến trong giao tiếp, trong làm ăn buôn bán. Năm mới rồi, chúc tất cả các bạn của Bảo tàng ký ức một xuân Quý Tỵ tràn đầy nụ cười, để chúng ta cùng đón một năm rất nhiều thành công, hạnh phúc, sức khỏe, không chỉ đến với riêng chúng ta mà còn đến với cả đất nước.

Qúy Tỵ ơi mơ gì?

2013-02-09T16:40:00.000+07:00

Chọn ước mơ làm góc tiếp cận cho số V24 nhân dịp Tết 2013, Tiếng Nói Việt mong muốn quý khán giả nói riêng và người dân Việt Nam nói chung sẽ khởi động năm mới trong một không khí vui tươi, đầy hy vọng. Mong quý vị sẽ cảm nhận được không khí ấy sau khi xem clip này. “Qúy Tỵ ơi mơ gì?” là nỗ lực của Tiếng Nói Việt khi những người thực hiện cố gắng mang đến cho khán giả chia sẻ của người dân ở nhiều vùng miền khác nhau. Thử xem quê bạn có xuất hiện trong clip không nhé. Một trong những ngày cuối cùng của năm, hãy để ước mơ được tự do bay bổng…

Thưởng Tết Quý Tỵ 2013: Kém vui?

2013-02-03T21:38:00.000+07:00

Một năm khó khăn của kinh tế Việt chắc chắn đã để lại những dấu lặng trong đời sống của người dân. Tất nhiên tiền thưởng Tết không thể bao quát, nhưng ít nhiều vẫn thể hiện được bộ mặt nền kinh tế, theo một cách rất đặc biệt. Và trên hết, chúng tôi vẫn tìm thấy những chia sẻ lạc quan. Lạc quan cho một năm mới theo sau cái Tết đang tràn về. Bạn nghĩ gì sau khi nghe người lao động nói về tiền thưởng Tết năm nay?

Áo dài trên phố Sài Gòn nửa thế kỷ trước

2013-02-02T12:38:00.000+07:00

Phóng viên ảnh của tạp chí Mỹ ghi lại được những hình ảnh đẹp của phụ nữ Việt Nam với tà áo dài thướt tha trên đường phố Sài Gòn những năm 1960.
> Ảnh gây chấn động về cuộc chiến ở Việt Nam

Phóng viên của tạp chí LIFE chụp bộ ảnh phụ nữ Việt và tà áo dài trên đường phố Sài Gòn năm 1961.

Áo dài và nón lá gắn liền với phụ nữ Việt Nam trong những hoạt động thường ngày của cuộc sống.

Áo dài là loại trang phục truyền thống của Việt Nam, dành cho cả nam lẫn nữ. Thời hiện đại, áo dài thường dùng cho phụ nữ và nhắc đến phụ nữ Việt Nam thì không thể không nhắc đến áo dài.

Chiếc áo dài được thiết kế ôm khít từng đường cong của thân hình người phụ nữ, tạo nên tính thẩm mỹ mà vẫn rất kín đáo.

Cô gái xinh đẹp trong chiếc áo dài cổ cao truyền thống.

Chất liệu may áo dài thường nhẹ, được ưa chuộng nhất là lụa tơ tằm. Màu sắc thì phong phú, từ đơn sắc đến rực rỡ hoa văn.

Các cô gái chụp ảnh trong vườn hoa với trang phục đẹp mắt.

Tà áo dài của các cô gái nhẹ bay trong gió.

Hình ảnh phụ nữ Việt Nam với chiếc áo dài truyền thống đã được nhiều nhà nghệ sĩ ghi lại, nổi bật nhất là trong nhạc và thơ.

Hình ảnh quen thuộc một thời trên đường phố Sài Gòn.

Ngoài kiểu áo dài truyền thống như trong ảnh, thời kỳ này cũng bắt đầu thịnh hành kiểu áo dài cách tân với cổ thuyền, được cho là phù hợp với khí hậu nóng bức của miền nam.

Các thiếu nữ Sài Gòn dạo bước trên phố, những ngày cách đây hơn 50 năm.

Vũ Hà (Ảnh: LIFE)