– Cụ làm thế nào mà giữ được sức khỏe tốt như vậy?

– Tôi thường xuyên đi bộ.

– Bác giỏi quá !

– Không phải, tại tôi với vợ tôi có một thỏa thuận nếu cãi nhau thì người thua bị phạt đi bộ 10 cây số.

– Thú vị đấy. Nhưng còn bí quyết của sự minh mẫn?

– Đó là vì suốt 50 năm qua, lúc nào tôi cũng ở ngoài đường cả.

Bảo Huân

Đỗ t. Ngọc Diệp  (sưu tầm)

Bài viết Bí quyết đã được đăng trong TRE Magazine.

– Anh ơi, đêm qua em mơ thấy một giấc mơ tuyệt vời!

– Gì cơ?

– Em thấy anh tặng em một chiếc nhẫn kim cương nhân kỷ niệm ngày cưới. Anh có biết giấc mơ đó có ý nghĩa gì không?

Anh chồng mỉm cười bí ẩn:

– Tối nay em sẽ biết ngay mà.

Tối hôm đó, anh chồng tặng vợ một hộp quà được gói vô cùng kiểu cách. Cô vợ hồi hộp mở ra. Bên trong là cuốn sách tựa đề: “Cẩm nang giải mã các giấc mơ”.

Bảo Huân

Trần Thật  (sưu tầm)

Bài viết Mơ và thật đã được đăng trong TRE Magazine.

– Nghe đây, vợ anh đang bị chúng tôi giam giữ. Anh phải nộp vào account ZZZZ 1 triệu đô la ngay tức thì. Nếu không có nội trong ngày hôm nay, ngày mai bà ấy chỉ còn một chân thôi !

Cúp máy xong, con trai hỏi:

– Ai gọi vậy bố?

– À, có người báo là ngày mai mẹ mầy phải dùng nạng.

Bảo Huân

Diệp Đỗ  (sưu tầm)

Bài viết Hy sinh đã được đăng trong TRE Magazine.

Tôi vẫn nhớ như in cảm giác hào hứng khi lần đầu tiên bắt đầu chụp ảnh. Mọi thứ đều mới mẻ, hoàn toàn lạ lẫm. “Ôi chu choa, cái gì thế này? Thấy đẹp không?” Bất kể tôi chụp gì, tôi đều cảm thấy một luồng cảm xúc phấn khích tột độ. Ngay cả bây giờ, 45 năm sau, tôi vẫn vui mừng nói rằng mình vẫn cảm nhận được luồng cảm xúc ấy.

Không thể phủ nhận rằng nhiếp ảnh, cũng như hầu hết mọi thứ, vô cùng bổ ích khi bạn mới bắt đầu. Khi những bức ảnh đẹp đầu tiên hiện lên màn hình máy tính, không khí tràn ngập tiếng cười và niềm vui. Nhưng, cũng như hầu hết các sở thích khác, sẽ có một giai đoạn chững lại. Chính trong thời gian này, bản lãnh của bạn sẽ thực sự được thử thách.

Tôi đã gặp rất nhiều người bắt đầu chụp ảnh nhưng cuối cùng lại bỏ nó xuống như một vật chận giấy đắt tiền. Theo kinh nghiệm của tôi, điều đó không phải do thiếu tài năng. Mà là do họ nhầm lẫn quá trình chuyển đổi tự nhiên từ việc thành thạo kỹ thuật sang phát triển nghệ thuật (tầm nhìn cá nhân) với sự thất bại về khả năng. Họ quyết định bỏ cuộc ngay khi công việc trở nên khó khăn hơn, ý nghĩa hơn và đang ở ngưỡng cửa của một bước đột phá.

Hãy cùng xem tại sao điều này lại xảy ra. Nếu bạn là người mới bắt đầu đọc bài viết này, tôi hy vọng nó sẽ có ý nghĩa và giúp bạn tiếp tục cầm máy ảnh trên tay. Chúng ta sẽ cùng khám phá tâm lý của hiện tượng chững lại, sự khác biệt giữa luyện tập và luyện tập có chủ đích, sự cần thiết của “thất bại sáng tạo”, và cách điều chỉnh các số liệu để duy trì động lực lâu dài.

Tâm lý học về giai đoạn bình ổn: Sự thất vọng tức thì

Hiệu ứng chững lại xuất hiện trong nhiều lãnh vực – từ giảm cân đến học ngoại ngữ – nhưng trong nhiếp ảnh, đó là trở ngại lớn đầu tiên. Một khi bạn hiểu được các yếu tố chính của giai đoạn này, việc nhận biết và vượt qua chúng sẽ trở nên dễ dàng hơn nhiều.

Hành trình khởi đầu: Rào cản gia nhập vào lãnh vực nhiếp ảnh khá thấp, điều này khiến nó trở thành một sở thích tuyệt vời để theo đuổi. Ban đầu, quá trình học hỏi đầy thử thách và thú vị. Tôi nhớ có những lúc trong hành trình của mình, tôi nhìn vào màn hình phía sau máy ảnh và hoàn toàn bị choáng ngợp. Tôi đã dùng băng dính dán một đồng xu vào nút chụp vì không đủ tiền mua điều khiển từ xa, hoặc chụp ảnh phơi sáng cực dài cảnh biển lúc hoàng hôn vì chưa có kính lọc ND. Cảm giác phấn khích khi học cách khẩu độ, tốc độ màn chập và ISO hoạt động cùng nhau mang lại phản hồi tức thì và rõ ràng. Chất lượng hình ảnh của bạn cải thiện rõ rệt mỗi tuần.

Gặp phải bức tường: Khi bạn đã có hiểu biết cơ bản về cách chụp một bức ảnh “đúng kỹ thuật”, bạn sẽ bước vào giai đoạn tiếp theo: gặp phải bức tường. Bức tường này có nhiều hình thức. Bạn bắt đầu cảm thấy thiếu sáng tạo. Bạn lo lắng rằng hình ảnh của mình sao chép hoặc, nói thẳng ra, nhàm chán về mặt thị giác. Bạn không thể rũ bỏ cảm giác rằng ảnh của mình trông giống như ảnh của mọi người khác. Nhưng nếu bạn nhìn chằm chằm vào bức tường này đủ lâu, bạn sẽ bắt đầu nhận thấy những điểm nhỏ giúp bạn vượt qua.

Vấn đề của việc bắt chước: Nhiều người mới bắt đầu bỏ cuộc ở đây vì họ đã nắm vững các kỹ thuật nhưng chưa phát triển được những điều cốt lõi. Có một sự trống rỗng kỳ lạ khi trở thành một người bắt chước giỏi. Nếu không có tầm nhìn cá nhân, bạn và hai mươi người khác cùng nhìn ra một khung cảnh cũng chẳng khác gì đang chụp cùng một bức ảnh. Sự trống rỗng này thể hiện ở cảm giác rằng bạn không tạo ra bất cứ điều gì thực sự “mới mẻ”.

Sự luyện tập vs. luyện tập có chủ đích

Việc hiểu rõ tầm quan trọng của việc luyện tập có chủ đích chính là điều đã giúp tôi vượt qua giai đoạn trì trệ của bản thân, không chỉ riêng trong lãnh vực nhiếp ảnh.

Xác định điểm yếu: Khi bạn đạt đến giai đoạn trung cấp, việc chỉ đơn thuần ra ngoài và chụp ảnh sẽ không còn mang lại sự tiến bộ nữa. Nếu bạn chỉ tiếp tục làm những gì mình đã giỏi, bạn thực chất đang tự rèn luyện những hạn chế của bản thân. Để phát triển, bạn phải xác định điểm yếu mà mình đang gặp phải.

Sự cần thiết của tính chủ động: Luyện tập có chủ đích là một thuật ngữ trong tâm lý học về hiệu suất. Nó có nghĩa là chọn một yếu tố cụ thể — chụp cận cảnh, phơi sáng lâu, độ sâu trường ảnh nông – và tập trung toàn bộ ý định của bạn vào đó. Đó là một tiến trình nỗ lực được thiết kế để đẩy điểm yếu của bạn ra khỏi vùng an toàn.

Xây dựng cấu trúc cho tiến trình sáng tác của bạn: Khi chuyển đến miền Đông tiểu bang Florida, tôi có một sự tôn trọng sâu sắc đối với biển cả, nhưng tôi biết mình muốn khám phá sâu hơn về cảnh biển. Tôi đã dành nhiều tuần lang thang dọc bờ biển, không chỉ chụp ảnh, mà còn cố tình thử nghiệm các tốc độ màn trập khác nhau để xem chúng thay đổi tâm trạng của Đại Tây Dương như thế nào. Tôi buộc mình phải nhìn vượt ra ngoài ống kính góc rộng 16mm và tìm kiếm sự gần gũi trong những cơn sóng.

Bài tập cô lập và những hạn chế bắt buộc: Hãy thử bài tập cô lập. Chỉ mang theo một ống kính trong một giờ. Hoặc, nếu bạn có bộ lọc ND, hãy chỉ sử dụng một bộ lọc và tìm hiểu chính xác cách nó ảnh hưởng đến thời gian phơi sáng. Sẽ có cảm giác thỏa mãn vô cùng khi có thể tính toán độ phơi sáng 10 stop trong đầu mà không cần dùng đến ứng dụng. Những hạn chế này buộc bạn phải giải quyết vấn đề một cách sáng tạo.

Vòng lập phê bình: Hãy chủ động tìm kiếm những lời phê bình – càng khắc nghiệt càng tốt. Dù có thể đau đớn, điều quan trọng là đừng để nó ảnh hưởng đến bản thân mà hãy tìm ra bài học kinh nghiệm để phát triển. Sử dụng phản hồi đó để thiết kế buổi luyện tập có chủ đích tiếp theo của bạn. Cho dù đó là trên mạng xã hội hay trong một câu lạc bộ địa phương, hãy tìm những người sẽ nói cho bạn sự thật, chứ không chỉ đơn thuần là “thích” bức ảnh của bạn.

AN

Bài viết Vì sao từ bỏ? đã được đăng trong TRE Magazine.

“Bẫy” trên không gian mạng

Mở các trang web (ngay cả những trang dành riêng cho tuổi mới lớn) hiện nay dễ dàng bắt gặp vô số hình ảnh, bài viết mang nội dung dung tục, thậm chí khiêu dâm và phản giáo dục. Thế nhưng đây lại là những địa chỉ được giới trẻ, đặc biệt là các em học sinh nhỏ tuổi thường xuyên truy cập. Thông tin càng giật gân, dung tục bao nhiêu thì lượng truy cập càng lớn và số người theo dõi (follow) càng nhiều bấy nhiêu.

Anh Hậu (42 tuổi, Thủ Đức) bức bối nói: “Tôi có hai đứa con, đứa trai đang học lớp 8 và đứa gái học lớp 11. Đã thành lệ, sau khi bài vở xong, hai đứa được phép lên mạng (bằng máy tính) hoặc chơi điện tử chừng một tiếng rưỡi đồng hồ. Tôi nghĩ nếu cấm không cho chúng dùng máy tính cũng không phải cách hay, vì sử dụng máy tính thành thạo cũng như biết lên mạng để tìm hiểu thông tin trong thời đại công nghệ 4.0 như hiện nay cũng là điều tất yếu. Song vợ chồng tôi thấy lo lắng lắm. Bởi khi vào mạng chỉ cần vài cú click chuột là đủ những trang web đen, những bộ game oline bạo lực, clip phim và chuyện bậy bạ cứ phô ra mời gọi. Những lúc đó, tôi khuyên nhủ: “Các con chỉ chơi, xem và đọc những cái lành mạnh thôi nhé. Nói vậy chứ khi vắng mặt mình, chúng xem gì, nghe gì, đọc gì chắc chỉ có trời mới biết!”.

Hào hứng chơi game online

Nỗi lo của anh Hậu nêu trên cũng là mối quan tâm của hầu hết các bậc phụ huynh hiện nay. Lý do vì rất nhiều thông tin rác rưởi, vô bổ, độc hại trên mạng thường được ngụy trang bằng câu chữ “chỉ dành cho 18+ trở lên” (nhiều khi cũng chẳng thấy note này!) được đưa liên tục trên các trang web với tốc độ chóng mặt chính là “cái bẫy” mà giới trẻ vì tánh hiếu kỳ, tò mò đã nhanh chóng trở thành những nạn nhân của chúng. Có thể dẫn chứng: không ít trang mạng đăng tải những tin tức với từ ngữ thô thiển kiểu như: 1,001 lý do làm gái mại dâm, cô gái bán mình để đánh bạc, những bộ ngực khủng nhất VN… Hoặc nhằm “câu like” người đọc, trang T…com.vn cho đăng những thông tin với tít giật hết sức dung tục, như: Thiếu nữ lên mạng khoe chiến tích săn  trai, Chồng dẫn về nhà người đàn ông quyến rũ ở chung với vợ, Kiểu “tự sướng” mới của gen Z thời nay, Phong cách sống của các nàng Gen Z, Tại sao em thích khoe hàng?… Một trang thông tin giải trí khác là af…vn cũng phong phú các nội dung loại này như: Thầy giáo nhắn tin gạ tình học sinh, cuộc chiến vợ chồng teen, Khỏa thân 100% cùng phụ kiện, Khi tôi là cave, Nữ sinh thích cãi tay đôi với thầy giáo… Kể cả những bài viết khai thác khá sâu chuyện “giường chiếu” để thu hút sự tò mò của người xem và mang tính kích dục như ở trang g…vn: Cha dượng quỳ gối nói lời yêu thương con vợ, Gen Z với xu hướng kết hôn khi rất trẻ… Hệ lụy của những thứ văn hóa độc hại này là đã góp phần hình thành và tạo ra ngày càng nhiều những thói hư tật xấu trong giới trẻ. Rõ ràng, không chỉ thuốc lá, rượu bia, ma túy mới làm hư hỏng giới trẻ mà ngày nay cùng với sự phát triển của công nghệ thông tin, những thứ văn hóa “đen” kiểu này trên mạng cũng đang len lỏi vào từng ngóc ngách đời sống. Đặc biệt với lứa tuổi thiếu niên, những điều nêu trên không khác nào những “liều thuốc độc” khiến nhiều em ngày càng trở nên hung hăng, ưa bạo lực, sống vô cảm và tiêm nhiễm nhiều những thói hư tật xấu khác.

Xem clip phim “đen”

Môi trường mạng lắm rủi ro

Số liệu từ cuộc khảo sát “Tiếng nói trẻ em Việt Nam 2026” do Viện Nghiên cứu quản lý phát triển bền vững (MSD United Way Viet Nam) thực hiện cho biết có tới 98% trẻ em tham gia khảo sát đang sử dụng internet. Điều này cho thấy môi trường mạng có tác động tới hầu hết hoạt động thường ngày của trẻ, từ học tập, giải trí cho tới giao tiếp và thể hiện bản thân. Tuy nhiên, mức độ tiếp cận cao ấy cũng kéo theo những rủi ro đáng kể khi có 9/10 thiếu niên được khảo sát cho biết các em từng trực tiếp hoặc gián tiếp gặp những vấn đề không hay trên môi trường mạng! Chẳng hạn các em rất dễ dàng tiếp cận các thông tin xấu, độc hại (hình ảnh bạo lực, khiêu dâm, những clip, video, trò chơi kích động bạo lực, cổ vũ hành vi sai lệch…); Tình trạng bắt nạt trực tuyến (Cyberbullying) khi trẻ bị chế giễu, miệt thị, chửi bới hoặc nhận lấy những bình luận ác ý từ bạn bè và người lạ trên mạng;  Nguy cơ xâm phạm đời tư cá nhân: Một số thông tin do trẻ đăng tải tưởng chừng vô hại (hình ảnh, dòng trạng thái hay trường lớp, địa chỉ nơi ở) có thể bị kẻ xấu lợi dụng để tung tin giả, lừa đảo, bôi nhọ danh dự thậm chí để truy tìm, đe dọa và uy hiếp các em kể cả chuyện dụ dỗ và xâm hại tình dục qua mạng khi kẻ xấu lợi dụng sự ngây thơ của trẻ để làm quen, tán gẫu, từng bước gạ gẫm, khuyến khích các em chia sẻ hình ảnh, tin nhắn hay video nhạy cảm. Sau đó, chúng sử dụng chính những thông tin này để khống chế, tống tiền hoặc buộc trẻ phải làm theo những yêu cầu khác. Cuối cùng: Việc trẻ sử dụng internet không kiểm soát sẽ làm cho các em dễ dàng bị lọt vào “cái bẫy” của không gian mạng từ đó ngày càng bị lệ thuộc rồi dẫn đến tình trạng nghiện game, nghiện mạng xã hội, khiến các em xao lãng dần việc học tập, giảm khả năng giao tiếp trực tiếp và hình thành lối sống thụ động….

Trẻ lên mạng cần được phụ huynh giám sát, hướng dẫn

Bài và hình NS

Bài viết Trẻ em & những “cái bẫy” trên mạng đã được đăng trong TRE Magazine.

Ôi, bạn giờ này đang ở đâu? Sáng nay, 12 tháng 11. 2010, bưng ly trà nóng, nhìn tuyết phủ trắng thành phố Amarillo ở bắc Texas, lại nhớ Tuyết Xưa và nhớ tới bạn…Nhớ một lần, khi gợi lại những kỷ niệm với Nguyễn Phan Thịnh, Nguyễn đã viết cho bạn: “Bạn Thịnh, nếu tình cờ đọc được hoặc nghe ai nói tới bài viết này thì xin hãy ngừng công việc trong giây lát, rót đầy ly rượu rồi uống một nửa còn một nửa tưới lên những ngọn cỏ quê nhà để gọi là tưởng nhớ tới nhau và những ngày tháng cũ.” Hỡi ôi, nay bạn Thịnh không còn nữa, lấy ai rót rượu tưới lên cỏ đây? Bạn ra đi đã ngoài ba năm. Ba năm trôi qua, bài thơ Tuyết Xưa vẫn còn trong trí nhớ của Nguyễn…”

Tưởng niệm Nguyễn Phan Thịnh, hôm nay xin giới thiệu đến độc giả bài viết chân tình của nhà thơ Trần Hữu Dũng hiện ở trong nước. NGUYỄN & BẠN HỮU

Trần Hữu Dũng

Trong giới văn nghệ thành phố, nhà thơ Nguyễn Phan Thịnh và họa sĩ Rừng có mối giao tình gắn bó keo sơn từ thuở tuổi trẻ dong ruổi cho đến khi vào Sài Gòn lập nghiệp vẫn không rời. Truyện ngắn Mùa xuân vĩnh cửu của Kinh Dương Vương (bút hiệu của họa sĩ Rừng) đăng ở tạp chí Văn năm 1971, ghi lại những kỷ niệm đẹp của hai người: “Buổi sáng cuối thu ở cao nguyên trời lành lạnh…Người bạn vừa từ mặt trận biên giới Miên Việt về phép, ghé lại ở chơi mấy hôm nay. Chúng tôi dậy sớm, cảnh vật hãy còn chìm trong màn sương mù trắng đục…Những cánh nước phù du. Và đó thật là một hình ảnh thơ đẹp. Tôi âu yếm nhìn bạn đang mơ màng. Anh nhìn qua bên kia bờ sông, khe khẽ ngâm, mắt dịu vợi dõi theo một hình bóng nào: Dakbla nước ngược chia dòng / Lòng em biết mấy ngả hòng anh theo… (Thơ Nguyễn Phan Thịnh). Đó là tâm sự của anh, theo lời anh kể.”

Nhà thơ Nguyễn Phan Thịnh, sinh năm 1943, tại Hà Nam, có những ngày tháng phiêu bạt, gian nan trong thời chiến tranh và cuộc sống ẩn nhẫn của nhà giáo Anh văn lúc đất nước thống nhất. Năm 26 tuổi nhà thơ cho trình làng tập thơ Hư ngôn, in typo ở Huế năm 1969, lần lượt ra mắt Mơ một sớm mai hồng, in ronéo ở Phan Rang tháng 1/1975, Tình ca mưa (NXB Thanh Niên) năm 2002. Ngoài công việc dạy Anh Văn ở Đại học Mở, các Trung tâm Sinh ngữ ở Thành phố để kiếm sống, anh còn miệt mài dịch thơ, truyện, tiểu luận… đăng các báo, tạp chí như Thế Giới Mới, Kiến thức Ngày nay, Tri Thức, Văn Nghệ Tp. HCM… Khi viết báo anh thường dùng các bút hiệu khác là Thăng Trầm, Nguyễn Phan, Sơn Ca, Quyên Quyên.

Anh viết sớm nhưng đăng rải rác trên các báo, thất lạc lung tung, nhớ năm 2001, anh được thân hữu động viên ra mắt tác phẩm mới, bèn tìm đến tôi nhờ đưa đến NXB Thanh Niên xin giấy phép tập Tình ca mưa. Dáng cao gầy gò khắc khổ, ăn nói nhỏ nhẹ mực thước, anh chậm rãi bảo: “Mỗi bạn góp một ít tiền đưa cho, nay phải cố tập hợp lại in một tập, Dũng cố gắng giúp mình…”. Thật ra là bạn vong niên văn nghệ, anh lớn hơn tôi hẳn một con giáp, nên tôi chỉ loáng thoáng biết qua cuộc sống gia đình, những ngày anh lang bạt, hẩm hiu khốn khó của anh ở miền Trung trong năm tháng chiến tranh. Nhiều lần có dịp gặp nhau trong buổi tiệc, góc quán cà phê vắng bàn chuyện văn chương, anh lặng lẽ ngồi nghe, uống chậm từng ngụm rượu, có cái cười vô ưu đến nao lòng. Gánh vác một gia đình có đến “ngũ  long công chúa”, anh miệt mài dạy học, cày cả ngày lẫn đêm để mong tạo dựng một mái ấm đàng hoàng cho các con. Đến lúc cuộc sống tạm ổn, mấy đứa con lớn lập gia đình ra riêng, có công việc đàng hoàng, anh Nguyễn Phan Thịnh hớn hở báo tin vui, bảo rằng năm tới xin nghỉ dạy dồn sức vào việc viết lách, dịch thuật, hưởng chút nhàn nhã cuộc đời, hương vị văn chương! Nào ngờ giai đoạn này anh lại vướng vào bệnh ung thư gan, loét bao tử nặng nằm bẹp dí ở bệnh viện Trưng Vương nửa tháng rồi chuyển sang bệnh viện Chợ Rẫy. Thời gian nầy tôi thường nhờ anh dịch thơ truyện, thơ của Dana, R. Frost…đăng báo Văn Nghệ Tp. HCM nên liên lạc trao đổi thường xuyên, cách 5 ngày trước khi anh mất, anh nhắn tin qua điện thoại: “Đau quá, nó hành suốt ngày. Xin lỗi không gửi tiếp bài cho bạn được”. Vội vã tôi nhắn lại : “Cố gắng sống, yêu đời đi. Còn nhiều việc phải làm lắm…”. Không ngờ sáng chủ nhật ngày 27.05 anh Ngô Nguyên Nghiễm gọi điện thoại báo tin: “Anh Nguyễn Phan Thịnh mất lúc 7 giờ 15’ ngày 27/05/2007. Lễ động quan an táng tại Bình Hưng Hòa lúc 7giờ 30’ ngày 30/05/2007, Dũng nhớ báo tin cho các anh chị em khác đến viếng, chia buồn cùng gia đình”.

Lận đận kiếm sống, chăm lo gia đình, anh Nguyễn Phan Thịnh không bao giờ nguôi ngoai trăn trở với văn chương. Hết sức ủng hộ họa sĩ Rừng “tái xuất giang hồ” sau bao năm cầm cọ với triển lãm “Bình Minh Mới”, gây tiếng vang khá tốt trong giới mỹ thuật Tp., lo kiếm phụ bản tranh cho tập thơ Tổ Ấm của Ngô Nguyên Nghiễm…Các buổi tiệc thân hữu khi có các anh Lâm Chương, Phạm Nhã Dự ở Mỹ về thăm quê nhà, anh luôn có mặt vui vẻ đọc thơ, bàn luận sôi nổi, làm một chiếc cầu nối tình nghĩa giữa các thế hệ làm văn nghệ.

Nhà thơ Nguyễn Phan Thịnh

Lúc đến thắp nhang viếng anh lần cuối, chị Thịnh có đưa cho tôi xem bài thơ Tuyết Xưa, do một thân hữu lục đăng lại trên tờ Phố Văn, bảo rằng trước đây anh từng đi tu nghiệp ở Oklahoma, có làm bài thơ tình này:

Xưa lắm rồi, bên cầu gỗ ở Indian Park

Chúng ta rình xem đàn vịt trời

Bỡ ngỡ quang quác dưới mưa tuyết

Và trên lưng ngựa cười lãnh lót không thôi

…

Quê tôi nắng gắt và quê em tuyết rơi

Nhưng đã có lần em hát với tôi, xưa lắm rồi

(Tuyết Xưa)

Bây giờ nhà thơ Nguyễn Phan Thịnh đi xa, độc hành lặng lẽ, bỏ cả xứ sở nắng ấm chứa chan miền Nam, lẫn những cánh rừng phong lá đỏ xa xôi với những kỷ niệm tình yêu trong sáng, bao nhiêu dự tính dở dang trong đời. Đâu đó câu thơ anh nhắc nhớ: “Em mong sinh con ra đời / Như bài thơ anh ao ước viết xong /Sau những ngày đêm chúng mình cưu mang trăn trở / Có ngọn đèn của Prô-mê-tê soi cho chúng ta sống làm người” (Ngọn lửa Prô-mê-tê, 1982).

Anh Nguyễn Phan Thịnh ở cõi vĩnh hằng nào khác, chắc hẳn anh vẫn làm thơ? Tôi vẫn tin như thế!

THD

*Nguồn: Phovanblog

Bài viết Nhà thơ Nguyễn Phan Thịnh Độc Hành Lặng Lẽ Với Xa Xôi* đã được đăng trong TRE Magazine.

Robot được làm bằng silicone mềm và an toàn. Không cần pin, không có dây dẫn hay mạch điện bên trong. Bác sĩ sẽ ngồi bên ngoài và dùng nam châm để điều khiển nó từ xa một cách chính xác. Tuy hiện tại mới chỉ thành công trong phòng thí nghiệm (trên gan gà), nhưng hứa hẹn giúp ích rất lớn cho y học. Thay vì phải mổ hở hay dùng nhiều dụng cụ cồng kềnh, các bác sĩ chỉ cần một robot tí hon vừa khám bệnh, lấy mẫu, vừa chữa bệnh mà không gây đau đớn cho bệnh nhân.

Bài viết Robot phẫu thuật tí hon đã được đăng trong TRE Magazine.

Loại màn hình này giúp tiết kiệm không gian, hai người ngồi đối diện nhau có thể cắm hai máy tính riêng biệt vào chung chiếc màn hình này để làm việc cùng lúc, giúp tiết kiệm diện tích bàn làm việc. Mỗi màn hình rộng khoảng 24 inch, có tính năng chống nhấp nháy và giảm ánh sáng xanh giúp đỡ mỏi mắt khi nhìn lâu.

Màn hình này sẽ được bán trước tiên tại châu Âu với giá khoảng $460 trước khi được bán ở Hoa Kỳ.

Bài viết Màn hình hai mặt đã được đăng trong TRE Magazine.

Mahia Palace – Marrakesh Morocco

Ghislaine, cô bạn thân người Ả Rập làm cùng phòng giải thích:

– Mỗi người có một tên khác nhau, người vẽ sẽ dựa vào tên, ngày sinh và tính cách của mình mà tạo hình, do vậy ý nghĩa khác nhau, cái biểu tượng cho niềm vui, tình yêu, sự sung túc và câu chúc phúc. Ví dụ hình vẽ tròn gọi là mandala nói lên sự trọn vẹn; những đường con ngoằn ngoèo như những sợi dây leo, nói lên hy vọng và dẫn đến sự thành công. Con mắt theo lối hình học gọi là henna để trừ khử sự xấu, xui xẻo… Phụ nữ Ả Rập rất tin vào nét vẽ henna này, họ xem như bùa hộ mệnh của mình. Nó không chỉ là văn hóa, tín ngưỡng mà còn là thời trang nữa.

Tôi ngẩn người lắng nghe. Ghislaine tiếp tục giải thích về ý nghĩa của những hình vẽ trông như những ma trận bí hiểm trên mu bàn tay kéo dài lên cổ tay của nàng. Nàng còn tặng tôi một chai dầu nhỏ, màu vàng đậm của hạt argan, mỉm cười:

Mandala

– Người ta lấy trái argan, tách lấy hạt, ép bằng cỗ máy đá để lấy dầu, dầu này giúp tóc mềm, bóng, thậm chí mọc tóc, nó còn giúp da dưỡng ẩm, làm biến mất nét nứt nẻ ở da bụng cho phụ nữ mới sanh con,  vì nó rất giàu vitamin E và chống oxy hóa. Ai đến Morocco cũng mua về làm quà. Bạn dùng rồi cho mình biết kết quả nhé.

Tôi tròn mắt nghe Ghislaine kể về Casablanca, Rabat- Morocco, ở một đất nước nằm ở phía Tây Bắc Châu Phi, sát với Đại Tây Dương và biển Địa Trung Hải cứ như những điều huyền bí đang tồn tại giữa thế giới hiện đại này.

Tôi mơ được đến nơi này để tận mắt nhìn thấy vùng sa mạc rộng lớn với những con lạc đà rảo bước trên nền cát nóng như trong những câu chuyện thần thoại đã đọc, những ngôi nhà làm bằng lá, đất, vôi và nước để giữ nguồn mát giữa khí nóng lên đến 40 độ C vào mùa hè. Tôi chợt hào hứng:

– Mình sẽ đến thăm đất nước của bạn!

– Thật không?

Hassan II mosque

Morocco

Morocco là một trong những đất nước đã thôi miên tôi ngay giây phút đầu tiên, từ khi quen những người bạn Ả Rập, hay trong phim Gladiator, cảnh sa mạc và đấu trường được quay ở đất nước này; The Mummy (xác ướp) nổi tiếng với đoàn lạc đà, đền cổ Ai Cập, cũng mượn sa mạc Morocco, đặc biệt hơn cả là khu Ait Ben Haddou, của Ouarzazate được gọi là Hollywood của Morocco.

Tôi muốn tận mắt nhìn ngắm thành phố cổ màu đỏ ở Marrakesh, Fes; màu xanh cobalt của Chefchaouen, những con hẻm màu xanh lơ da trời mát mắt; màu vàng chói của sa mạc với những cồn cát cháy bỏng của Erfoud.

Đã có rất nhiều bài ca ngợi về Casablanca, về Marrakech, Fes, cái nôi của du lịch, giữa hiện đại và cổ xưa hòa nhịp trong một thành phố; về Chefchaouen đầy thơ nằm trong vùng núi Rif, phía Bắc Morocco, gần biển Địa Trung Hải… về Sahara, sa mạc nóng lớn nhất thế giới, rộng lớn tưởng như vô tận, ban ngày nóng bốc lửa, ban đêm lạnh tê người, gió thổi từng cơn làm cát đổi hình thay dạng đầy mê hoặc.

Một người lính canh gác cung điện

Những điều khác thường

Trong cùng một đất nước Morocco mà mỗi thành phố có đặc điểm riêng, khác biệt nhau rõ nét. Khi máy bay đáp xuống Casablanca-Morocco vào 7:00 giờ sáng của một ngày tháng Năm, tôi đinh ninh trời sẽ mát mẻ như ở Orange County, nhưng câu giải đáp là một cơn gió nóng hừng hực phà vào mặt khiến tôi không thở nổi, tưởng mình đang ở trong lò nướng bánh mì mà ngọn lửa đang để mức cao nhất. Tôi chợt nhớ đến bộ phim mang cùng tên Casablanca, với câu chuyện tình lãng mạn, ngang trái nhưng đầy lý tưởng giữa chàng Rick và nàng Ilsa trong bối cảnh Đệ nhị Thế chiến đã chạm đến chiều sâu cảm xúc của khán giả đô thị miền Nam trước 1975, những người cũng đang sống trong bầu không khí thời chiến và những cuộc chia ly.

Bước vào Hassan II mosque, một nhà thờ Hồi giáo đẹp và lớn nhất thế giới, nằm sát bên bờ Đại tây dương, với những ngọn sóng nhẹ nhàng nhấp nhô bên dưới, lãng mạn, hùng vĩ. Quanh đây san sát những quán café cho mọi người ngắm cảnh, đẹp  nhất là khi hoàng hôn xuống.

Chefchaouen – thành phố màu xanh

Rabat, thủ đô của Morocco, yên tĩnh, sạch sẽ, có cơ quan chính phủ, có cung điện hoàng gia với lính canh thay đổi theo giờ, mặc quân phục, ngồi trên ngựa trông rất oai phong. Nhà cửa ỏ đây xây theo kiểu Châu Âu, trồng nhiều hoa dưới những cây dừa cao ngất nghễu hai bên đường.

Tangier ngay cửa ngõ của Đại Tây Dương và Địa Trung Hải, thành phố của gió biển, không khí mát mẻ, càng gây cảm giác mát mẻ hơn với những ngôi nhà sơn bằng màu xanh lơ dịu mắt.

Xe đi tiếp đến Chefchaouen, thành phố xanh màu cobalt của bầu trời, nằm giữa lòng núi Rif, quang cảnh thật thanh bình.

Ouazzane hiện ra với những đồi núi trùng trùng xanh rì cây olive, chà là và những ngôi nhà thờ với những chiếc loa treo bốn hướng chuẩn bị cho những buổi cầu nguyện của đạo Hồi. Nơi đây ai cũng che khăn chỉ thấy hai con mắt, tôi hiếm thấy khách du lịch ở đây. Buổi trưa nắng chói chang, mọi người cũng rút vào nhà tránh nóng. Đặc biệt nơi đây rất nhiều mèo con, các con chó thì hiền khô nằm lim dim phơi nắng, không buồn nhướng mắt khi thấy khách lạ lội ngang bước dọc.

Xe jeep nhảy cẫng

Thời gian ngừng trôi

Ngừng lại đặc biệt ở Fez hai đêm mới nhận thấy được thành phố cổ này có vẻ chưa bao giờ chạm đến bước chân thời đại, tất cả toàn thủ công. Mới ở đầu ngoài thị trấn đã ngửi thấy mùi hôi thối của nước ngâm da thuộc,  cả trăm thùng to, vuông tròn đầy ắp nước đủ màu, những người thợ vẫn làm việc giữa trưa nắng hừng hực. Họ xắn quần nhảy vào thùng nước nhuộm. Người chủ phát cho khách một nhánh cây rau thơm bạc hà, để xua bớt mùi hôi, ông giải thích:

– Ở đây chúng tôi dùng phân chim bồ câu để thuộc da vì phân có chứa ammonia và chất kiềm, giúp làm mềm da, loại bỏ lông và mỡ còn sót lại. Đầu tiên da được ngâm trong nước và vôi, sau 3 ngày thì trộn phân bồ câu vào để  làm da mềm và tách lông. Sau đó phải rửa sạch phân, rồi mới nhuộm màu. Chúng tôi chỉ dùng màu từ cây lá và khoáng chất thiên nhiên chứ không dùng màu hóa học….

Ông cũng chỉ cho chúng tôi cách phân biệt da thật, giả ra sao, da nào mềm, cứng tùy độ giặt, ngâm trong phân bồ câu nhiều hay ít ngày.

Mồ hôi chảy nhễ nhại khi bước ra khỏi xe có máy điều hòa, Erfoud nóng như lò lửa với sa mạc Sahara, những cồn cát đỏ au, ngút ngàn, tua cưỡi lạc đà và những chiếc xe jeep nhảy cẫng, quăng khách từ trái qua phải hay đập đầu ình ình lên trần xe. Nơi đây là một thành phố hóa thạch cổ xưa, rất nhiều khung đá bằng marbre “ngâm” cách sinh vật hóa thạch hàng triệu năm.

Todgha Gorge

Tôi cảm thấy ái ngại khi tiếp xúc với những người làm việc trong sa mạc, nhất là khi biết đời sống họ rất thấp, nghèo đói, có những gia đình sống ở làng bên cạnh gần sa mạc Sahara cả mấy chục năm chưa từng bước chân ra khỏi nơi này. Họ không cần thiết phải ra ngoài làng, vả lại cũng không có phương tiện để đi, họ sống bằng nghề dắt lạc đà, bán những đồ trang sức lặt vặt, nhà không có điện, không đủ ăn, sống nhờ vào tiền tips của du khách chứ không có lương tháng ổn định.

Đi tiếp nữa, đến vùng Todgha Gorge, với những hẻm núi sâu, vách đá cao hàng trăm thước nhìn muốn gãy cổ, nhiều người ví như Grand Canyon tại Bắc Phi. đường đèo uốn lượn ngoằn ngoèo ngoạn mục, cây cọ mọc xen giữa núi đá làm giảm bớt sự khô khan, hai bên đường người địa phương bày bán những khăn quàng cổ, vòng đeo tay, mũ nón bằng da, đồ trang trí… tạo nên một cảnh tượng nhộn nhịp hiếm có giữa núi đồi hoang vu.

Thủ phủ phim sa mạc lớn nhất Châu Phi, được gọi là Hollywood của Morocco là vùng Ouarzazate, nơi đây có Atlas studios, các phim quay tại sa mạc và thành cổ đất đỏ Ait Benhaddou như Games of Thrones, Lawrence of Arabia, Stars Trek… Thành phố cổ này là di sản Unesco. Trên núi cao nhìn xuống là một lòng chảo rộng lớn bát ngát vùng đất đỏ, tưởng tượng đến cảnh những vó ngựa phi tung bụi đất, những màn đấu súng của nhiều phim đã được quay tại nơi đây.

Kết thúc ở Marrakesh, một thế giới kiểu cổ tích sa mạc, với những chợ đêm nhiều màu sắc, người thổi sáo rắn, vẽ bói kiểu henna, nửa thành phố với khu chợ souks cổ, truyền thống, treo đầy đồ da, đèn bằng đồng, quần áo, ồn ào náo nhiệt và nửa thành phố mới hiện đại, kiến trúc màu đất nung đỏ cam khi ánh nắng rọi, nhìn từ trên cao như một thành phố sa mạc cổ đại.

Marrakesh

Nếu có ai hỏi tôi vài nét đặc biệt về Morocco, tôi xin tóm tắt như sau:

Nếu Chefchaouen là màu xanh lãng mạn, mộng mơ, Sahara màu vàng cát huyền bí của ngàn lẻ một đêm, Fes cổ xưa truyền thống, Casablanca hiện đại tân thời, Gorges Valleys hùng vĩ mê hoặc, Ouarzazate thành phố điện ảnh, thì Marrakesh là ánh mặt trời đêm sôi động, huyền ảo.

Ghislaine gặp tôi sau chuyến thăm đất nước quê hương của cô ta:

– Cám ơn bạn đã đến thăm đất nước tôi, bạn đã tận mắt nhìn cuộc sống, con người và sinh hoạt của mọi người rồi đấy! Tôi hãnh diện đã được sanh ra nơi đó, đất nước tôi tài nguyên thiên nhiên phong phú lắm, nhưng vẫn nằm bất động, chưa được khai thác. Dân tôi khổ và nghèo lắm, vì vậy chúng tôi phải di cư qua Âu Châu, bắc Mỹ… chúng tôi chỉ có thể về thăm nhà khi thấy nhớ cha mẹ già, nơi mình sanh ra thôi.

Tôi nắm lấy tay bạn:

– Đất nước mình cũng vậy thôi. Giàu tài nguyên nhưng nghèo lãnh đạo. Mình là những người may mắn, đang được sống ở đất nước tự do và nhiều cơ hội. Chúng ta sẽ không bao giờ quên cội nguồn, nhưng cũng không bao giờ phụ lòng quê hương thứ hai này.

SN – Montreal, Mai’26

Trước 1975, người miền Nam rất chuộng cá đóng hộp nhập từ Maroc “cá sardine Maroc” bán tràn lan ở các cửa tiệm. Hương vị sốt cà chua rất hợp khẩu vị người Việt, là món ăn quen thuộc trong quân đội, ký túc xá sinh viên, gia đình công chức.

Đến nay Morocco vẫn là một trong những nước xuất cảng cá mòi đóng hộp lớn nhất thế giới nhờ sản lượng cá dồi dào và kỹ thuật đóng hộp do Pháp thành lập.

Vương quốc Maroc  là một quốc gia tại Bắc Phi, giáp Algérie về phía đông, giáp Địa Trung Hải và Đại Tây Dương về phía bắc và Đông, giáp Sahara về phía Nam, đối diện với Tây Ban Nha qua Eo biển Gibraltar.

Trước kia, từ năm 1912 đến năm 1956, Maroc là thuộc địa của Pháp và Tây Ban Nha. Nên có 2 tên gọi Morocco theo cách người Anh và Maroc lối Pháp.

Diện tích 446.550 km2, lớn hơn Việt Nam 35%.  Thủ đô là  Rabat, thành phố chính là Casablanca. Tuy diện tích lớn hơn Việt Nam nhưng dân số chỉ bằng 1/3, tầm 28 triệu. Mặc dầu bị Pháp và Tây Ban Nha đô hộ nhưng ngôn ngữ chính ở Maroc  vẫn là tiếng Ả Rập, với 99.68% dân số theo đạo Hồi.

GPD $424  tỉ. Bình quân đầu người $11,250 đô la /năm.

Bài viết Morocco huyền bí & nỗi nhớ đã được đăng trong TRE Magazine.

May mắn là có nhiều biện pháp hữu ích để cải thiện tình trạng này. Dưới đây là 6 vấn đề phổ biến của bàn chân cùng những giải pháp được các chuyên gia khuyến nghị. Kỳ 1 đã đề cập tới vấn đề móng chân khó cắt.

NHIỀU KỲ – KỲ 2

Đau vòm bàn chân hoặc gót chân

Nếu bạn bị đau ở vòm bàn chân (arch) hoặc gót chân, đặc biệt là khi vừa thức dậy hoặc sau khi vận động, có thể bạn đang bị viêm cân gan chân (plantar fasciitis) – tình trạng viêm dải mô chạy dọc lòng bàn chân.

Nếu cơn đau lan từ gót lên bắp chân, nguyên nhân có thể là viêm gân Achilles (Achilles tendinitis). Ngoài ra, sự mỏng đi của lớp đệm dưới gót chân do tuổi tác cũng có thể gây đau.

TRƯỚC HẾT, HÃY THỬ

Các bài tập kéo giãn mỗi ngày có thể giúp giảm đau.

Đối với viêm cân gan chân, hãy ngồi trên ghế, đặt một chai nước đông lạnh xuống sàn và lăn lòng bàn chân qua lại trên chai để kéo giãn cân gan chân.

Đối với viêm gân Achilles, hãy thực hiện động tác kéo giãn cơ bắp chân kiểu vận động viên chạy bộ mỗi ngày.

Bạn cũng có thể tìm thấy các sản phẩm hỗ trợ tại tiệm thuốc:

– Miếng đệm gót giúp hấp thụ lực khi đi bộ.

– Miếng lót chỉnh hình (orthotics) hỗ trợ vòm chân và giảm đau gót.

– Nẹp đeo ban đêm (night splint) giúp kéo giãn bàn chân nhẹ nhàng trong lúc ngủ.

KHI NÀO CẦN GẶP BÁC SĨ

Nếu cơn đau gót chân dữ dội xuất hiện đột ngột, hãy liên lạc với bác sĩ ngay để chắc là không có nguy cơ rách gân (torn tendon).

Nếu đau kéo dài dù đã áp dụng các biện pháp trên, bác sĩ chuyên khoa bàn chân có thể đề nghị vật lý trị liệu, chích cortisone hoặc làm riêng miếng lót chỉnh hình theo khuôn chân.

Đối với các trường hợp đau dai dẳng ở lòng bàn chân, một số bác sĩ còn áp dụng liệu pháp huyết tương giàu tiểu cầu (platelet-rich plasma – PRP), trong đó tiểu cầu (platelets) của chính bệnh nhân được chích vào vùng tổn thương nhằm thúc đẩy tiến trình lành mô. Một lựa chọn khác là cấy ghép lớp đệm mỡ để phục hồi khả năng giảm chấn (cushioning). Tuy nhiên, hai phương pháp này thường không được bảo hiểm chi trả.

Bài viết Chăm sóc bàn chân (kỳ 2) đã được đăng trong TRE Magazine.