KIROL ALA ESKIROL?

Kolpeak jaso ala eman? Galdera guztiek behar omen dute erantzunik, baina gaurkoan ez ditugu erantzunak hedatuko. Bakoitzak, berea.

Pello Gutierrez boxeolari zornotzarra izan da gurean gonbidatu: boxeolari eta psikologian ikerlari, bikote santua. Ane Zabala lankideak Paulino Uzkudun “Urtain” izandakoaren inguruan taularatu duten antzerki-ikuskizuna ekarri digu; Danel Abando boxeolari ohiak kritikaz jantzi digu saioa; Aerobik irakasleek kirol-jardunaren analisia egin digute eta Maite Sarasolaren ahotan izan ditugu agur bertsoak

on egin.

Deskargatu hemen.

Bertsoaren magia zabaldu dugu (berriz ere)
Gaurko saioan, 2026ko apirilaren 18an, Meñakako Bekoabadenen izandako bertso-bazkariaren aleak izango ditugu gozagarri
Kantuan: Nerea Ibartzabal eta Aitor EtxeberriaZarraga.

Deskargatu hemen.

Ehun zuntz begetala da kotoia, kotoi landarearen hazia inguratzen duena. Jatorriz eskualde tropikal eta subtropikaletakoa. Amerikan, Afrikan eta Indian badira espezie autoktonoak. Kotoi hitza arabieratik dator, “al-qutn” hitzetik. Gaur egun, munduan ekoizten den zuntz naturalik garrantzitsuena XIX. mendean hasi zen industrializazio prozesuarekin nabarmentzen. XVIII. mendean Ingalaterran, makina berriekin (batez ere Jenny irulea) Indiatik ekarritako kotoia lantzen hasi ziren Manchester inguruan -cottonpolis ere deitu izan zioten- eta munduko lehenengo ekoizlea bilakatu zen hiri hura. XIX. mendean, Indiakoarekin nahikoa ez eta AEBetan gorakada handia izan zuen ekoizpenak, horretarako Afrikatik esklabuak ekarrita. 1861ean gerra zibila edo Sezesio Gerra hasi zen bertan eta ekoizpena eten zen. Egun, munduan, 100 milioi pertsona bizi dira kotoiaren inguruan eta guk, gaurkoan, kotoiari buruzko hainbat kantu aukeratu ditugu, batez ere herri abestiak, tradizio afroamerikarretik sortutakoak.

Deskargatu hemen.

Entzun ditugun kantuok:

1. Cottonfields (Leadbelly, 1940)
2. Cottonfields (Creedence Clearwater Revival, 1969)
3. Cottonfields (The Beach Boys, 1969)
4. I Never Picked Cotton (Johnny Cash, 1996)
5. Alas de algodón (Vainica doble, 1980)
6. Pick a Bale of Cotton (Leadbelly, 1945)
7. Mississippi Boweavil Blues (Charley Patton, 1929)
8. Song of the Cottonfields (Duke Ellington + Kentucky Club Orchestra, 1926)
9. Cotton Eyed Joe (The Chieftains, 1992)
10. Hey Mr. Cotton Picker (Eddie Cochran, 1957)
11. Low Cotton (Josh White, 1933)
12. Cotton Need a Pickin’ ( Bernice Johnson Reagon, 1965)
13. Pick a Bale of Cotton (Ray Cooder + Taj Mahal, 2022)

Argia astekariaren errepasoa egin dugu Maria Ortega kazetariarekin. Lehenik, Zuhaitzak eta arbolak Euskal Herrian liburu berria izan dugu hizpide. Euskal Herriko arbolei eta zuhaitzei buruzko entziklopedia moduko bat da, bertan egileek gogorarazten digute zuhaitzak ez direla soilik natura, baizik eta euskal kulturaren oinarrietako bat. Lanak erakusten du euskaldunek historikoki zuhaitzekin izan duten harremana. Bestetik Bernardo Agari egko elkarrizketa ere aipatu dugu. Bernardo Atxagak Enarak nobelarekin bere ibilbide oparoari kolofoia jarri diola dio, 50 urteko bidea borobilduz. Hala ere, aitortzen du idazteko gogoa bizirik badu, lanean jarraituko duela. Atxagaren ustez, literatura arrisku handiko ofizioa da, baina baita poza eta jolasa ere, nahiz eta helburua ez den entretenimendu hutsa, baizik eta irakurlearen barrura heltzea. Iranen egoeraren inguruko artikuloa ekarri du Karlos Zurutuza kazetariak. Iran gero eta presio handiagoan dago Erresuma Batuak eta Israelen aldetik. Erregimena ahultzen ari den arren, adituek ohartarazten dute arrisku handiena etor litekeela ondoren: oposizio zatitua eta aniztasun etnikoa direla medio, gerra zibila ia saihestezina izan liteke. Hau da, arazoa ez da soilik egungo boterea, baizik eta etorkizunean sor daitekeen hutsune politikoa.

Deskargatu hemen.

Euskal Herriko 100 herri ingurutan Maiatzaren 7tik 17ra gauzatuko da ekimena bete-betean, eta familiek etxean garatzeko eta herrietan antolatuko diren Eusferak 0-12 urte bitarteko gurasoak aktibatzea du asmo, haiekin elkarlanean haurren ingurunean eragiteko eta hura euskalduntzeko. Eskolatik kanpoko eremuetan zentratuko da ekimena, eta eremu ezberdinetan euskararen mesedetan pausoak emateko baliabideak, tresnak eta espazioak eskainiko dizkie gurasoei.

Deskargatu hemen.

Herri kirolen baitan animalien erabilerak sortzen duen polemikaren inguruan mitzatu gara. Leioako Animaliekiko Tratu Txarrik EZ taldeko kideek plazaratutako iritzi artikulua izan dugu hizpide, egungo araudiaren hutsuneak eta legearen ez-betetzeak salatu dituzte, bereziki arraste-proben testuinguruan. Gai horiek sakontzeko, Ruben Belandiarekin hitz egingo dugu, artikuluaren sinatzaileetako batekin.

Deskargatu hemen.

Udaberriaren borborra hurbiltzen ari den hauetan, Oñederraren “Azken batean” eta ikuspegi apurtzaileen erronka; Pasoliniren Friuliko nekazari komunisten jauregi okupazioen ametsak eta nola helmugako bidegurutzetan ikasten den bidea ez zela berria; Kirmenen isiltasun apalaren balioa eta “Elkarrekin esnatzeko ordua”-ren irakaspen inoiz ez-ikasiak berba larregi egiten dugun honetan; Fontemoura eta irakasleontzat irakurle kementsuenaren, izan, egon, ikusi eta ulertzeko modu anitzen ikasi beharreko lezio emankorra; gure Del Teso Horror All Starrek hiltzen gaitu goxoki Gaitzaren izaki eta gizakion arteko gertutasuna dastaraziz; eta Hego Koreatik uholdean, Kang nobeldunaren barazkijalearen ausardiaren eredu irmoa…

Gora bizioa! Gora irakurketa! Eta gora zoriontasuna!

Deskargatu hemen.

Sarean Zehar saioaren atal honetan, itzalaldi handiaren urteurrena gogoratuz hasiko gara. Sare konplexu horien kolapsoa domino-efektu bati zor zaio, eta ez errudun bakar bati. Programaren gai nagusia Metaren betaurreko adimendunak dira. Eskubide digitaleko hainbat erakundek aurpegi-azterketa geldiarazteko eskatu dute. Ohartarazi dute datu pertsonalak denbora errealean prozesatzen dituztela eta kalean anonimotasuna mehatxatzen dutela. Bestalde, Europar Batasuneko adina egiaztatzeko app berrian izandako akats bati buruz hitz egin dugu. Ikertzaile batek segurtasunari iseka egin zion oinarrizko fitxategi bat aldatuz. Hala ere, app-a software libreko hasierako proba bat baino ez dela argitu dute sortzaileek. Ondoren, Appleren etorkizuna aztertuko dugu, Tim Cooken ordezko John Ternus etor daitekeelako. Profil teknikoa funtsezkoa izango da adimen artifiziala eta errealitate areagotua markan integratzeko. Bukatzeko, Norvegian mugarri teknologiko handi bat nabarmendu nahi dugu. Hamar urteko garapenaren ondoren, autobus elektriko erabat autonomo bat jarri dute beren garraio publikoko sarean, segurtasun-gidaririk gabe.

Sarean Zehar Borja Arbosak eta Iñigo Sendinok egindako saioa da, teknologiaren gaineko berriak umorearekin tratazen dituena.

Deskargatu hemen.

Gaurko saioan, lehenengo geltokia Maraca Diabloren Txaskario izango da, taldearen izaera aske eta kementsua ondo erakusten duen lana; blues-rock kutsuko erreferentziekin eta ukitu zahar batzuen giroarekin dator, eta hortik abiatuta entzulea berehala sartzen du bere unibertsoan. Ondoren, Meltten Up All Night entzungo dugu, atmosferek eta melodia leunek garrantzi handia hartzen dute diskoan. Grabazio honetan, indie soinu landu eta zabalagoaren alde egiten du, gauaren eta barne-bidaiaren arteko marra horretan mugituz. Jarraian,  SYMLen Nobody Lives Here iritsiko da; Brian Fennell-en proiektu pertsonala da, Seattlekoa, eta 2025eko bere hirugarren estudioko lanean zaurgarritasuna, aldaketa eta identitatea lantzen ditu folk, piano eta giro intimoekin. Saioaren erdialdean, Deb Never iritsiko da Arcade izeneko diskoarekin. 2026an kaleratutako debuta edo lehen disko luze gisa aurkeztua; bertan, artistak lehen aldiz zerbait sentitzearen ideia landu du, tonu hauskor baina erakargarrian. Ondoren, Xabier Badiola. Saio honetan beste zenbaitetan ekarri dugu Leiho Ondoan Xori Bat bere azkenengo grabazioa. Eibarren jaiotako musikariaren folk-pop intimista; gitarra eta ahots biluziez gain, kolaborazio bereziak ere baditu, eta izenburu poetikoak berak ematen dio giro lasaia eta iradokitzailea. Segidan, Holy Fucken Even Beat etorriko da, esperimentazioari eta erritmoari begira egindako lana, elektronika bizia eta zuzeneko energiaren artean mugitzen dena; taldearen ohiko izaera askea eta instrumentala ondo islatzen du. Azken zatian, Ratboys taldea. Singing To A Empty Chair izen iradokitzailea duen grabazioa aurkeztu berri dute. Indie rockaren eta country ukitu sotilen arteko orekan dabilen taldea da, melodien indarra eta ahots hurbila bereizgarri dituena. Horren ostean, EZEZEZen Kabakriba entzungo dugu, Bilboko taldearen hirugarren estudioko diskoa; pop, punk, funk eta jazzaren arteko nahasketa libre eta ausarta eskaintzen du, letra ziztagarriekin eta Do It Yourself filosofiari oso lotuta, beren soinua are gehiago zorrozten duen lana.

Deskargatu hemen.

Ia sei hamarkadaz Euskal Herriko plazak eta bihotzak kantuz bete dituzten bi ahots izango ditugu gurean: Pantxoa eta Peio. 1960ko hamarkadaren amaieran abiatu zuten bidea, eta ordutik, kantua borrokarako, memoriarako eta transmisiorako tresna bihurtu dute, belaunaldiz belaunaldi iraun duten kantuak sortuz. “Lepoan hartu ta segi aurrera”, “Itziarren semea” edo “Azken dantza” bezalako piezek herri oso baten historia eta sentimenduak jaso dituzte. Orain, urte luzez oholtzetatik aparte egon ondoren, azken bira bati ekingo diote, agur kontziente eta duin bat emateko. Bost geldialdi izango dira, baina ez edonolakoak: esanahi berezia duten tokiak aukeratu dituzte, eta lehenengo hitzordua hemen izango da, Santutxun, maiatzaren 9an. Auzoa ez da kasualitatea: iraganeko kantaldi jendetsuen oroitzapena bizirik dute, eta herri ekimenak izan duen indarra nabarmendu nahi izan dute berriz ere. Horregatik gurekin ditugu, Santutxuko bi lagun ere, garai bateko eta gaur egungo antolakuntzaren lekuko: Marian Fernandez, 1976ko Karmelo Ikastolako hamabostaldi kulturaleko sustatzaileetako bat, eta Tasio Erkizia, orduan zein gaur egun kultur dinamikan buru-belarri aritutakoa eta aurkezpenik behar ez duen laguna. Azken bira hau ez da soilik agur bat: eskertza keinu bat ere bada, debekuen eta arriskuen gainetik kantaldiak posible egin zituzten guztientzat; eta, aldi berean, etorkizunerako gonbita, belaunaldi berriek kantuan jarrai dezaten. Solasaldi ederra izan dugu, atzoko kontuak baina gaur eguneko ausnarketa interesgarriak ekarri dizkigute.

Deskargatu hemen.