มูลนิธิชีววิถี(BioThai)

จีนวางเป้าเลิกใช้พาราควอท พร้อมเพิ่มพื้นที่เกษตรอินทรีย์

admin — Thu, 24 May 2012 10:56:28 +0000

ล่าสุด กระทรวงเกษตรของจีน ร่วมกับกระทรวงอุตสาหกรรมและเทคโนโลยีสารสนเทศ และหน่วยงานบริหารการควบคุมคุณภาพ การตรวจสอบ และกักกันสินค้า มีประกาศแผนการยกเลิกการใช้สารเคมีกำจัดวัชพืช พาราควอท (กรัมม็อกโซน) โดยตั้งแต่วันที่ 24 เมษายน 2555 เป็นต้นมา

เอกสารประกอบการประชุมสมัชชาความมั่นคงทางอาหารปี 2555

admin — Wed, 16 May 2012 14:56:10 +0000

รวบรวมเอกสารประกอบในงานสมัชชาความมั่นคงทางอาหารประจำปี 2555 วันที่ 16 - 17 พ.ค. 2555

การแย่งชิงที่ดินกับความมั่นคงทางอาหารโลก

admin — Wed, 16 May 2012 14:27:58 +0000

ดาวน์โหลดที่นี่

รมช.เกษตรและสหกรณ์สั่งระงับขึ้นทะเบียนเคมีเกษตร 4 ชนิด

admin — Wed, 04 Apr 2012 07:41:59 +0000

รมช.เกษตรและสหกรณ์ สั่งกรมวิชาการเกษตร เปิดโอกาสให้เครือข่ายภาคประชาชน มีส่วนร่วมเสนอความเห็น และตรวจสอบการขึ้นทะเบียนสารเคมีเพื่อการเกษตร พร้อมระงับการขึ้นทะเบียนสารเคมีเกษตรมีพิษร้ายแรง 4 ชนิด

ข้อเสนอทางนโยบายและมาตรการต่อรัฐบาล ในประเด็นพันธุกรรม

admin — Tue, 03 Apr 2012 04:25:14 +0000

พันธุกรรมเป็นปัจจัยการผลิตที่สำคัญ ถูกคัดเลือกและปรับตัวให้เข้ากับภูมิเวศโดยบรรพบุรุษชาวนา แต่สถานการณ์ปัจจุบันได้ถูกครอบครองและผูกขาดโดยบรรษัทการเกษตรขนาดยักษ์ไม่กี่บริษัท บรรษัทและกลุ่มธุรกิจกำลังพยายามผลักดันอย่างหนักให้เกิดการยอมรับการใช้เมล็ดพันธุ์ข้าวลูกผสมซึ่งจะหมายถึงการผูกขาดตลาดเมล็ดพันธุ์

สถานะการพึ่งพาตนเองด้านอาหารของชุมชน จังหวัดลำปาง

admin — Mon, 26 Mar 2012 05:32:16 +0000

ข้อมูลสถานะการพึ่งพาตนเองด้านอาหารของชุมชน จังหวัดลำปาง ได้จากการเก็บข้อมูลรายละเอียดเกี่ยวกับค่าใช้จ่ายและประเภทของค่าใช้จ่ายจากตัวแทนของชุมชนต่างๆ ในจังหวัดลำปาง โดยจำแนกชุมชนตามพฤติกรรมการใช้ทรัพยากร ได้แก่ (1) ชนบทบ้านอยู่ติดป่า เป็นชุมชนที่มีการพึ่งพาทรัพยากรจากป่าสูงมาก มีวิถีชีวิตที่ผูกพันกับป่า มีป่าที่สมบูรณ์ (2) กึ่งเมืองกึ่งชนบท เป็นชุมชนที่ยังมีทรัพยากรป่าไม้แต่ไม่สมบูรณ์มาก แต่ยังหากินกับป่าเป็นระยะๆ และ (3) เขตเมืองชั้นนอก เป็นชุมชนที่ในอดีตชุมชนเคยมีป่าแต่ปัจจุบันมีน้อยมาก จึงไปหากินกับป่าบ้านอื่น รายได้หลักมาจากการรับจ้างในเมือง

กรมวิชาการเกษตรกลับลำ ไม่เปิดเผยข้อมูลการขึ้นทะเบียนยาฆ่าแมลงร้าย 4 ชนิด เครือข่ายประชาชนเรียกร้องให้ณัฐวุฒิแสดงบทบาท

admin — Wed, 07 Mar 2012 04:12:56 +0000

กรมวิชาการเกษตรกลับลำไม่เปิดเผยข้อมูลขึ้นทะเบียนยาฆ่าแมลงตามที่ได้รับปากต่อหน้าตัวแทนรมช.เกษตรฯ อ้างว่าเป็นความลับของบริษัท เครือข่ายประชาชนตั้งข้อสังเกตความไม่โปร่งใสในกระบวนการ พร้อมเดินหน้ารณรงค์ให้ความรู้กับประชาชน และผลักดันฝ่ายการเมืองให้แสดงความรับผิดชอบในการยกเลิกขึ้นทะเบียนยาฆ่าแมลงร้าย

เครือข่ายประชาสังคมบุกเกษตรอีกครั้ง ตอกย้ำรัฐแบนยาฆ่าแมลงร้าย

admin — Wed, 08 Feb 2012 11:24:15 +0000

เครือข่ายภาคประชาสังคมเคลื่อนขบวนเข้าพบ รมช.เกษตรฯ ยื่นข้อเรียกร้องไม่ให้ขึ้นทะเบียนสารเคมีกำจัดศัตรูพืชมีพิษร้ายแรง 4 ชนิด ได้แก่ คาร์โบฟูราน ไดโครโตฟอส เมโทมิล และอีพีเอ็น จี้ถ้าภายใน 3 เดือนไม่มีความคืบหน้าจะเคลื่อนขบวนใหญ่ และฟ้องศาลปกครองกรณีมีผลประโยชน์ทับซ้อนของหน่วยงานและบุคคลที่เกี่ยวข้อง ด้านอธิบดีกรมวิชาการเกษตรยืนยันปัจจุบันยังไม่มีการขึ้นทะเบียนสารเคมีทั้ง 4 ชนิดนี้ รับลูกเตรียมเสนอแบนสารเคมีทั้ง 4 ชนิด แต่เผยการตัดสินใจสุดท้ายอยู่ที่คณะกรรมการวัตถุอันตราย

ข้อมูลสนับสนุนการระงับการขึ้นทะเบียนสารเคมีกำจัดศัตรูพืชที่มีพิษร้ายแรง 4 ชนิด

admin — Tue, 07 Feb 2012 10:22:44 +0000

ตามที่พระราชบัญญัติวัตถุอันตราย ฉบับปรับปรุง พ.ศ.2551 ได้กำหนดให้ทะเบียนวัตถุอันตรายทางการเกษตรทั้งหมดกว่า 27,000 รายการ ต้องขึ้นทะเบียนใหม่ทั้งหมด เพื่อควบคุมการนำเข้าและการใช้สารเคมีกำจัด ศัตรูพืชมิให้ส่งผลกระทบต่อเกษตรกร ผู้บริโภค และสร้างความเสียหายทางเศรษฐกิจต่อประเทศ การดำเนินการตามกฎหมายดังกล่าวเปิดโอกาสให้กรมวิชาการเกษตร ซึ่งเป็นหน่วยงานหลักในการควบคุมวัตถุอันตรายทางการเกษตร สามารถปฏิเสธการขึ้นทะเบียนสารเคมีที่มีความอันตรายสูงและมีผลกระทบเป็นวง กว้าง เพื่อปกป้องสุขภาวะของเกษตรกรและประชาชนไทยโดยรวม โดยเฉพาะอย่างยิ่งสารเคมีกำจัดศัตรูพืชจำนวน 4 ชนิดได้แก่ คาร์โบฟูราน (ฟูราดาน) เมโทมิล (แลนเนท) ไดโครโตฟอส และอีพีเอ็น ซึ่งมีพิษร้ายแรงและหลายประเทศทั่วโลกห้ามใช้และปฏิเสธการขึ้นทะเบียน

อย่างไรก็ตาม ขณะนี้กรมวิชาการเกษตรกำลังพิจารณาอนุญาตให้มีการขึ้นทะเบียนสารเคมีอันตรายร้ายแรงดังกล่าว โดยไม่มีการเปิดเผยข้อมูลที่ใช้ประกอบการพิจารณาใดๆที่จะสามารถยืนยันความปลอดภัยของสารเคมีกำจัดศัตรูพืชต่อสุขภาพของเกษตรกร ผู้บริโภค และสิ่งแวดล้อม ดังจะเป็นการขัดต่อมติเห็นชอบของคณะรัฐมนตรี ณ วันที่ 10 มีนาคม พ.ศ.2552 ซึ่งพิจารณาให้ “ก่อนการประกาศขึ้นทะเบียนวัตถุอันตรายทางการเกษตรทุกประเภท ให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องเปิดเผยขั้นตอนการขึ้นทะเบียนและข้อมูลที่ใช้ประกอบการพิจารณา ก่อนประกาศกำหนดรายละเอียดตามมาตรา 20 แห่งพระราชบัญญัติวัตถุอันตราย พ.ศ. 2535 ให้ผู้มีส่วนได้เสียทราบก่อนการพิจารณาอนุญาต และให้นำความคิดเห็นและข้อเสนอแนะจากผู้มีส่วนได้เสียไปประกอบการพิจารณาเพื่อรับฟังความคิดเห็นเพิ่มเติม ก่อนประกาศในราชกิจจานุเบกษา”

ในการนี้ การดำเนินการของกรมวิชาการเกษตรจึงมีความไม่โปร่งใสและเอื้อประโยชน์ต่อบริษัทสารเคมีเพียงบางบริษัท ไม่รับฟังความคิดเห็นของประชาชนและนักวิชาการ ไม่คำนึงถึงการคุ้มครองสุขภาพของเกษตรกร ผู้บริโภค และไม่ตระหนักถึงผลกระทบทางเศรษฐกิจอันเนื่องมาจากการปนเปื้อนของสารเคมีอันตรายทั้ง 4 ชนิดนี้เป็นจำนวนมากในผลผลิตส่งออก

เครือข่ายเกษตรกรรมทางเลือก เครือข่ายผู้บริโภค และภาคีที่เกี่ยวข้อง จึงได้รวบรวมข้อมูลด้านสถานการณ์ทางนโยบายและผลกระทบของคาร์โบฟูราน เมโทมิล ไดโครโตฟอส และอีพีเอ็น ซึ่งเกี่ยวพันกับทั้งเกษตรกรผู้ผลิต ผู้บริโภค ฐานทรัพยากรทางอาหาร และเศรษฐกิจการส่งออก โดยหวังเป็นอย่างยิ่งว่าข้อมูลเหล่านี้จะถูกใช้เพื่อปกป้องผลประโยชน์ของสังคมไทยต่อไป

สถานการณ์ที่ผ่านมา

ตั้งแต่ปี 2547 เป็นต้นมา คาร์โบฟูราน ไดโครโตฟอส เมโทมิล อีพีเอ็น และสารเคมีกำจัดศัตรูพืชที่มีพิษร้ายแรงอีก 7 ชนิด ได้รับการบรรจุให้อยู่ในบัญชีวัตถุอันตรายที่กรมวิชาการเกษตรเฝ้าระวัง แต่จวบบัดนี้ยังไม่มีมาตรการในการควบคุมการนำเข้า การตลาดและโฆษณา และการใช้สารเคมีที่มีความอันตรายใดๆทั้งสิ้น ยิ่งไปกว่านั้น ในขณะที่ทะเบียนสารเคมีกำจัดศัตรูพืชทั้งหมดจะหมดอายุลงในวันที่ 22 สิงหาคม 2554 กรมวิชาการเกษตรได้มีคำสั่งอนุโลมให้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชทั้งหมด รวมถึงสารเคมีเฝ้าระวัง สามารถวางจำหน่ายได้จนถึง สิงหาคม 2556 ซึ่งทำให้การนำเข้าวัตถุอันตรายทางการเกษตรในช่วง 6 เดือนแรกของปี 2554 มีปริมาณเพิ่มขึ้นอย่างก้าวกระโดด (รายละเอียดในภาคผนวก ก.) พร้อมกับการตั้งคำถามจากภาคประชาชนว่าการไหลเทของสารพิษเหล่านี้เข้าสู่ ประเทศจะก่อให้เกิดผลกระทบต่อสุขภาพของเกษตรกรผู้ใช้และผู้บริโภคมากน้อย เพียงใด

นโยบายของประเทศอุตสาหกรรมและประเทศที่กำลังพัฒนาหลายแห่งได้กำหนดให้คาร์โบฟูราน เมโทมิล ไดโครโตฟอส และอีพีเอ็น เป็นสารเคมีต้องห้าม ไม่สามารถผลิต นำเข้า ใช้ และตกค้างในพืชผลทางการเกษตรได้ เนื่องจากมีความเป็นพิษสูง มีการใช้ที่ไม่เหมาะสมอย่างแพร่หลาย และยังสามารถปนเปื้อนในแหล่งน้ำเพื่อการอุปโภคบริโภค

การเพิกถอนทะเบียนหรือห้ามใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชเฝ้าระวัง 4 ชนิด[1]

ชื่อสารเคมี	ชื่อการค้า	ตัวอย่าง ประเทศที่ห้ามผลิต/ใช้
คาร์โบฟูราน	ฟูราดาน, เอ็กซตร้าฟูราน 3 จี,คูราแทร์, ค็อกโคได 3 จี	-สหภาพยุโรป, สหรัฐอเมริกา, จีน, จาไมก้า -คาร์โบฟูรานอยู่ใน PIC list (การแจ้งข้อมูลล่วงหน้า) ของสนธิสัญญารอตเทอร์ดาม (Rotterdam Convention)
เมโทมิล	แลนเนท, แลนน็อค, เอมิล, ทรีโทมิล	-สหราชอาณาจักร, เยอรมนี, ฟินแลนด์, สิงคโปร์ -อินเดียห้ามใช้ส่วนผสม (formulation) Metyomyl 24% L และ Methomyl 12.5% L แล้ว
ไดโครโตฟอส	ไดครอน, ดีฟอส 33, ดรายรัน 33, ฮุยครอน	-อินเดีย ปากีสถาน สิงคโปร์ สหภาพยุโรป แคนาดา ออสเตรเลีย นิวซีแลนด์ ไต้หวัน
อีพีเอ็น	คูมิฟอส	-สหรัฐอเมริกา ออสเตรเลีย เนเธอร์แลนด์ สหราชอาณาจักร สหภาพยุโรป นิวซีแลนด์ แคนาดา อินเดีย เวียดนาม และพม่า

จากรายงานการขึ้นทะเบียนสารเคมีกำจัดศัตรูพืชของสำนักควบคุมพืชและวัสดุการเกษตร กรมวิชาการเกษตร ณ วันที่ 15 พฤศจิกายน 2554 พบว่าบริษัทสารเคมีเกษตร 13 แห่งกำลังขอขึ้นทะเบียน คาร์โบฟูราน เมโทมิล และไดโครโตฟอส รวมทั้งสิ้น 23 ทะเบียนโดยสารเคมีเหล่านี้กำลังอยู่ในขั้นตอนการพิจารณาขั้นสุดท้าย ซึ่งเป็นการเรียกข้อมูลจากผู้ประกอบการและพิจารณาผลกระทบของสารเคมีและพิษเรื้อรังต่อสัตว์ทดลองในระยะเวลา 2 ปี สำหรับสารอีพีเอ็นนั้น ยังไม่มีรายงานการขึ้นทะเบียนในปัจจุบัน

จากข้อมูลการขึ้นทะเบียนดังกล่าว เป็นที่น่าสังเกตว่า 1) มีการขอขึ้นทะเบียนเมโทมิลมากที่สุดในกลุ่มสารเคมีเฝ้าระวัง เป็นจำนวน 12 ทะเบียน โดยบริษัทแห่งหนึ่งขึ้นทะเบียนเมโทมิลถึง 4 รายการ 2) การขอขึ้นทะเบียนสารไดโครโตฟอสทั้งหมดมีแหล่งผลิตจากประเทศไต้หวันซึ่งได้ยกเลิกการใช้สารเคมีชนิดนี้แล้ว[2] 3) การที่จีนได้ประกาศยกเลิกการผลิตและใช้คาร์โบฟูรานไปเมื่อต้นปีที่ผ่านมา[3] ควรส่งผลต่อการระงับการขึ้นทะเบียนคาร์โบฟูรานที่มีแหล่งผลิตจากจีนเช่นกัน 4) นอกเหนือจากจีน แหล่งผลิตคาร์โบฟูรานหลักอีกแห่งคือที่สหรัฐอเมริกา ซึ่งได้ห้ามให้มีการผลิตและจำหน่ายคาร์โบฟูรานเพื่อใช้ในประเทศ[4] แต่มีการขยายฐานการผลิตมาสู่ภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้เพื่ออาศัยประโยชน์จากประเทศที่มีการควบคุมสารเคมีที่อ่อนแอ

ผลกระทบทางสุขภาพของสารเคมีกำจัดศัตรูพืชเฝ้าระวัง 4 ชนิด

คาร์โบฟูราน ไดโครโตฟอส เมโทมิล และอีพีเอ็น นับว่าเป็นสารพิษร้ายแรงในกลุ่ม 1a และ 1b ตามการจัดลำดับโดยองค์การอนามัยโลก (WHO) ซึ่งหมายความว่ามีความเป็นพิษเฉียบพลันสูง มีความอันตรายถึงชีวิตแม้จะได้รับสารพิษเพียงเล็กน้อย จากการประมวลข้อมูลของ นพ.ปัตพงษ์ เกษสมบูรณ์ และคณะ (2554) พบว่าสารเคมีดังกล่าวมีผลกระทบทางสุขภาพดังต่อไปนี้[5]

คาร์โบฟูราน มีพิษเฉียบพลันคือ พิษต่อระบบประสาทและหัวใจ หลอดเลือด โดยทำให้เกิดอาการคลื่นไส้ อาเจียน ปวดเกร็งที่ท้อง เหงื่อออก ท้องเสีย น้ำลายมาก อ่อนหล้า เสียการทรงตัว มองเห็นไม่ชัด หายใจลำบาก ความดันโลหิตสูงขึ้น กลั้นปัสสาวะไม่อยู่ เกษตรกรที่หว่านคาร์โบฟูรานในพื้นที่เกษตรมักจะมีอาการเจ็บป่วยมากจนต้องหยุดงานในวันต่อๆมา

พิษเรื้อรังจากการสัมผัสคาร์โบฟูรานเป็นระยะเวลายาวนานได้แก่ การเสื่อมของเซลล์หรือการแบ่งตัวผิดปกติของเซลล์ตับ พิษต่อระบบสืบพันธุ์ ความผิดปกติและการตายของอสุจิ ซึ่งความผิดปกตินี้พบว่ามีผลต่อเนื่องแม้ว่าการสัมผัสสารเคมีจะหยุดลง ทำลายระบบต่อมไร้ท่อที่เกี่ยวกับระบบสืบพันธุ์ เกิดกาลวิรูปในทารกซึ่งมีผลต่อการเจริญเติบโตในระยะยาว ทำให้เป็นเบาหวานในขณะตั้งครรภ์ ก่อเกิดการกลายพันธุ์ ก่อพิษต่อยีน เป็นพิษต่อเซลล์สมอง เมื่อถูกกระบวนการสันดาปในกระเพาะอาหารหรือภายใต้สภาวะที่เป็นกรด และเปลี่ยนเป็น N-nitrosocarbofuran จะมีฤทธิ์เป็นสารก่อการกลายพันธุ์และสารก่อมะเร็งที่รุนแรง

เมโทมิล มีพิษเฉียบพลันคือ ตาพร่า ปวดศีรษะ วิงเวียน คลื่นไส้ อาเจียน ปวดเกร็งที่ท้อง แน่นหน้าอก เหงื่อออกมาก ชีพจรเต้นช้าลง หาดเกิดพิษเฉียบพลันร้ายแรงจะมีอาการชักกระตุก สับสนมึนงง ความดันต่ำ หัวใจเต้นไม่เป็นจังหวะ การหายใจล้มเหลว และทำให้เสียชีวิต เป็นสารเคมีที่คนไทยนิยมใช้กินฆ่าตัวตาย

หากเป็นพิษเรื้อรังที่ไม่รุนแรงมากนักอาจมีอาการคล้ายเป็นหวัด อ่อนล้า เบื่ออาหาร และปวดเมื่อยกล้ามเนื้อ เมโทมิลยังมีฤทธิ์ทำลายในระดับ DNA และมีผลต่อปอด ผิวหนัง ลำไส้ ไต ม้าม และอวัยวะที่สร้างเลือด โดยความรุนแรงขึ้นอยู่กับวิธีการได้รับสารเคมี ระยะเวลา และปริมาณ แม้ว่าสารเคมีชนิดนี้จะไม่สะสมในร่างกาย (หากหยุดใช้หรือไม่บริโภคอาหารที่มีสารปนเปื้อน) แต่เมโทมิลอาจก่อความผิดปกติต่อเอนไซม์ชนิดอื่นนอกเหนือจากเอนไซม์โคลีนเอสเตอเรสที่เกี่ยวกับระบบประสาท

ไดโครโตฟอส มีอาการของพิษเฉียบพลันได้แก่ ปวดหัว เหลื่อออกมาก คลื่นไส้ ท้องเสีย อาเจียน กล้ามเนื้อกระตุก สูญเสียการทรงตัว ตาพร่า เป็นอันตรายต่อผิวหนังอย่างรุนแรง ในรายที่ได้รับพิษมากจะมีอาการเช่น หายใจลำบาก สั่น ชัก ล้มหมดสติ โคม่า ระบบหายใจล้มเหลว ส่วนใหญ่พิษเฉียบพลันจะเกิดขึ้นภายใน 12 ชั่วโมงหลังได้รับพิษ

พิษเรื้อรังของไดโครโตฟอสจะเกี่ยวกับการลดลงของน้ำหนักตัวและ ความอยากอาหาร มีผลต่อพัฒนาการของตัวอ่อนในครรภ์ มีผลต่อระบบสืบพันธุ์ ระบบประสาทส่วนกลางได้รับความเสียหาย ทำให้มีอาการชา เจ็บเหมือนถูกเข็มแทง เกิดพิษเรื้อรังต่อระบบประสาทที่ควบคุมการทำงานของกล้ามเนื้อ อ่อนล้าที่มือและเท้า ก่อเกิดความผิดปกติต่อยีนและก่อเกิดการกลายพันธุ์ และมีหลักฐานว่าอาจก่อให้เกิดมะเร็ง

ทั้งนี้ สารที่เกิดจากการสลายตัวของไดโครโตฟอสคือ โมโนโครโตฟอส ซึ่งมีความอันตรายร้ายแรงยิ่งกว่าและถูกยกเลิกการใช้แล้วในประเทศไทย

อีพีเอ็น มีความเป็นพิษสูงสุดในสารเคมีเฝ้าระวัง 4 ชนิด (อยู่ในกลุ่ม 1a) อาการพิษเฉียบพลันคือ คลื่นไส้ อาเจียน ปวดหัว เหงื่ออกมาก แน่นหน้าอก กล้ามเนื้อกระตุก สูญเสียการทรงตัว เกิดการระคายเคืองที่ปอด ไอ หายใจสั้น การได้รับสารในปริมาณมากทำให้มีการหลั่งของเหลวที่ปอด เกิดการบวม (pulmonary edema) และหยุดการหายใจ

หากได้รับพิษเรื้อรังตั้งแต่ก่อนการตั้งครรภ์ อาจก่อให้เกิดผลกระทบต่อการพัฒนาทางสมอง ระบบรีเฟล็กซ์ในระยะแรกเกิดผิดปกติ อาจทำให้ไขสันหลังผิดปกติ กระตุก อัมพาต กระดูกสันหลังคด เดินเซ เสียการทรงตัว ได้ยินเสียงผิดปกติ มีการบวมอย่างรุนแรง น้ำหนักสมองลดลง

การตกค้างในอาหาร

เมื่อกลางปี 2554 มีการตรวจพบสารเคมีกำจัดศัตรูพืชตกค้างเกินค่ามาตรฐาน (MRLs) มากถึง 40% และที่สำคัญ 33% เป็นคาร์โบฟูราน เมโทมิล ไดโครโตฟอส และอีพีเอ็น[6] ล่าสุด สำนักงานมาตรฐานสินค้าเกษตรและอาหารแห่งชาติ (มกอช.) เปิดเผยเมื่อกลางเดือนธันวาคม 2554 ว่า จากการตรวจตัวอย่างผักและผลไม้ จำนวน 164 ตัวอย่าง พบว่ามีสารพิษตกค้างเกินค่ามาตรฐานเป็น 20% โดยพบสารเคมีอันตรายร้ายแรงหลายประเภทรวมถึงไดโครโตฟอส อีพีเอ็น และโมโนโครโตฟอส[7] ข้อมูลเหล่านี้สอดคล้องกับการแจ้งเตือนของสหภาพยุโรป (อียู) ในระบบ Rapid Alert System for Food and Feed (RASFF) ซึ่งชี้ชัดถึงปัญหาจากสารเคมีเฝ้าระวังที่มีการตรวจพบมากถึง 32% จากผักส่งออกที่ไม่ผ่านมาตรฐานความปลอดภัยทั้งหมดในระยะเวลา 3 ปี (2552-54)[8] ปัญหาจากสารเคมีตกค้างจึงกำลังทำให้ประเทศสูญเสียผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจการส่งออกเป็นจำนวนมาก และเป็นปัญหาสำคัญต่อชื่อเสียงและภาพลักษณ์ของไทยในการพัฒนาไปสู่การเป็นครัวของโลกที่สามารถผลิตอาหารอย่างเพียงพอ ได้มาตรฐาน และปลอดภัย

สรุปข้อมูล การตกค้างของสารเคมีกำจัดศัตรูพืชเกินค่ามาตรฐานความปลอดภัย (MRL) จากระบบ RASFF[9]

	ปี 2554	ปี 2553	ปี 2552
การแจ้งเตือนสารเคมีเกษตรตกค้างทั้งหมด (ครั้ง)	14	55	18
การแจ้งเตือนเฉพาะสาร 4 ชนิด (ครั้ง)	8	13	7
สัดส่วนที่เป็นสารเฝ้าระวัง (รวม 3 ปี)	32.18%
ผักที่ตกค้างมากที่สุด	ถั่วฝักยาว 10 ครั้ง (carbofuran และ EPN) มะเขือและมะเขือม่วง 7 ครั้ง (methomyl และ carbofuran) บร็อคโคลี่ 4 ครั้ง (carbofuran และ dicrotophos)
สารเคมีเฝ้าระวังที่พบบ่อยที่สุด	1. carbofuran 12 ครั้ง (เกิน MRL มากที่สุด 45.5 เท่า) 2. methomyl 8 ครั้ง (เกิน MRL มากที่สุด 15 เท่า) 3. EPN 7 ครั้ง (เกิน MRL มากที่สุด 83 เท่า) 4. dicrotophos 4 ครั้ง (เกิน MRL มากที่สุด 124 เท่า)

ผลกระทบต่อความหลากหลายทางชีวภาพและสิ่งแวดล้อม

ผลการศึกษาล่าสุดของนักวิทยาศาสตร์ไทย ยืนยันผลจากงานวิจัยอื่นๆทั่วโลกว่า คาร์โบฟูราน ไดโครโตฟอส อีพีเอ็น และเมโทมิล เป็นสารเคมีกำจัดศัตรูพืชที่สมควรยกเลิกห้ามใช้โดยเร่งด่วน เพราะนอกเหนือจากที่มีระดับความเป็นพิษสูงมากแล้ว ยังมีผลกระทบต่อความหลากหลายทางชีวภาพ ตกค้างในสิ่งแวดล้อมและตกค้างในพืชปลูกเกินระดับที่จะสามารถยอมรับได้

ผลการวิจัยเมื่อกลางปี 2554 โดย ดร.สุภาพร ใจการุณ และคณะ จากมหาวิทยาลัยราชภัฎอุบลราชธานี ชี้ว่า การฉีดสารเคมีทั้ง 4 ชนิดดังกล่าวในแปลงผักทดลองได้ฆ่าแมลงศัตรูพืชในสัดส่วนเพียง 28% แต่กลับฆ่าแมลงที่มีประโยชน์ซึ่งเป็นตัวห้ำตัวเบียนถึง 72% การใช้สารเคมีเหล่านั้นทำให้ความหลากหลายของแมลง[10] ลดลง ซึ่งแสดงว่าในระยะยาวจะทำให้เกิดการระบาดของแมลงศัตรูพืชมากยิ่งขึ้นและทำให้เกิดความเสียหายกับพืชผักมากกว่าจะเป็นประโยชน์ ในการเก็บตัวอย่างดินจากแปลงทดลองไปตรวจสอบหลังการใช้ 30 วัน[11] ยังพบว่ามีสารเคมีกำจัดศัตรูพืชทั้ง 4 ชนิด[12] ตกค้างเกินมาตรฐานของระดับความเข้มข้นที่ยอมรับได้สูงสุด (Maximum Allowable Concentration) ของสำนักงานสิ่งแวดล้อมของสหรัฐอเมริกา (US EPA) และเมื่อเก็บเกี่ยวผักไปตรวจสอบในห้องปฏิบัติการ ได้พบการตกค้างเกินมาตรฐานของห้องปฏิบัติการกลางที่กำหนดไว้สำหรับผักที่จะ ส่งไปยังกลุ่มประเทศยุโรปถึงประมาณ 10 เท่า[13] แม้ว่าได้ใช้สารฆ่าแมลงทั้ง 4 ชนิดในแปลงปลูกคะน้าตามฉลากของผลิตภัณฑ์และตามคำแนะนำของนักวิชาการเกษตรอย่างเคร่งครัด

ทางเลือกของการยุติการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชร้ายแรง 4 ชนิด

ดั่งที่หลายประเทศได้ห้ามใช้คาร์โบฟูราน เมโทมิล ไดโครโตฟอส และอีพีเอ็น จึงมีการพัฒนาสารเคมีทดแทนหรือวิธีกำจัดศัตรูพืชทางอื่น ดังต่อไปนี้

สารเคมีเฝ้าระวัง	สารเคมีที่ทดแทนได้ในการป้องกันกำจัดแมลงศัตรู
ไดโครโตฟอส คาร์โบฟูราน เมโทมิล อีพีเอ็น	สปินโนแซด บาซิลลัส ทูริงเยซิส (Bt) ไดอะเฟนไธยูรอน คลอฟลูอาซูรอน แลมดา-ไซฮาโลทริน เดลตาเมทริน โครมาฟิโนไซด์

จากตัวอย่างผักที่มีการตกค้างบ่อยครั้ง คือ คะน้า มีรายงานว่าสารป้องกันการจัดศัตรูพืชที่เกษตรกรใช้ในการเพาะปลูกผักคะน้าอย่างเดียวมีมากถึง 34 ชนิด เป็นสารป้องกันกำจัดแมลง 19 ชนิด สารป้องกันกำจัดโรคพืช 9 ชนิด และสารป้องกันกำจัดวัชพืช 6 ชนิด และพบว่าสารเคมีป้องกันกำจัดศัตรูพืชที่ใช้ในการเพาะปลูกผักคะน้าที่หน่วยงานที่เกี่ยวข้องควรมีการเฝ้าระวังเป็นพิเศษ ได้แก่ ไดโครโตฟอสและเมโทมิล (เพ็ญนภา และคณะ, 2553)[14] ส่วน คาร์โบฟูราน และอีพีเอ็น ไม่พบว่ามีการแนะนำ แต่กลับพบการตกค้างในผลผลิตที่ส่งออก เนื่องจากเกษตรกรได้พบเห็นประสิทธิภาพในการป้องกันกำจัดแมลงศัตรูของคาร์โบ ฟูรานในพืชชนิดอื่น จึงนำมาใช้กับผักที่ต้องการปลูกในลักษณะหว่านในแปลงก่อนปลูก อีกทั้งสารฆ่าแมลงดังกล่าวมีราคาไม่แพงมากนักทำให้เกษตรกรหาซื้อได้ง่าย จนเรียกได้ว่าเป็นสารเคมีสามัญประจำร้าน

หากต้องการใช้สารเคมีที่มีประสิทธิภาพสูง มีความปลอดภัยหรือฤทธิ์ตกค้างสั้น (ระยะเก็บเกี่ยวหลังการพ่นสารสั้น) และมีรายงานว่าเป็นพิษต่ำกับสิ่งมีชีวิตนอกเป้าหมาย (ตัวห้ำและตัวเบียน) สามารถใช้สารเคมีทดแทน เช่น อะเซทามิพริด และคลอร์ฟีนาเพอร์ หรือใช้สารที่มีความเฉพาะเจาะจงกับแมลง มีผลต่อการเจริญเติบและทำให้แมลงตายเนื่องจากการลอกคราบไม่สำเร็จ เช่น ไดอะเฟนไทยูรอน คลอฟลูอาซูรอน ฟลูเฟนนอกซูรอน และไตรฟลูมูรอน รวมถึงสารชีวภัณฑ์ต่างๆ เช่น เชื้อ Bt เชื้อไวรัส NPV เชื้อราไตรโคเดอร์มา เชื้อราบิวเวอเรีย หรือการใช้สมุนไพรไล่แมลง เป็นต้น

สรุป สถิติการนำเข้าสารเคมีกำจัดศัตรูพืชเฝ้าระวัง 4 ชนิด

	ปี 2553	ปี 2554 (ม.ค. - ส.ค.)
	ปริมาณนำเข้า (กก.)	ปริมาณนำเข้า (กก.)	สารออกฤทธิ์ (กก.)	มูลค่า (บาท)
คาร์โบฟูราน	5,301,161	10,412,292	405,784	256,774,577
เมโทมิล	1,550,200	2,367,628	1,038,415	367,145,285
ไดโครโตฟอส	356,908	255,936	86,747	37,706,945
อีพีเอ็น	144,001	168,000	151,200	59,546,512
รวม	7,352,270	13,203,856	1,682,145	721,173,319

สารเคมีกำจัดศัตรูพืชเฝ้าระวังที่อยู่ในขั้นตอนพิจารณาขึ้นทะเบียน 3 ชนิด

ข้อมูล ณ วันที่ 15 พฤศจิกายน 2554

ที่	ชื่อสาร (สูตร, ชนิดทะเบียน)	ชื่อการค้า	บริษัท	แหล่งผลิต
1	คาร์โบฟูราน (3% GR)	Furadan 3G	เอฟเอ็มซี เคมิคัล (ประเทศไทย) บจก.	PT Bina Guna Kimia (an FMC Joint Venture Company), Indonesia
2	คาร์โบฟูราน (3% GR)	Furadan 3G	เอฟเอ็มซี เคมิคัล (ประเทศไทย) บจก.	FMC Corporation, USA
3	คาร์โบฟูราน (3% GR)	Carbofuran 3 G	ไดนามิค อะโกร เซอวิส บจก.	Yueyang Anta Chemical Industry, PRC
4	คาร์โบฟูราน (3% GR)	เอ็กซตร้าฟูราน 3 จี	เอ็กซตร้า อโกรเคมีคอล	Yueyang Anta Chemical Industry, PRC
5	คาร์โบฟูราน (3% GR)	Carbofuran	เอ็กซตร้า อโกรเคมีคอล	Yueyang Anta Chemical Industry, PRC
6	เมโทมิล (40% SP)	Calsonate 40	ไฮพลัส บจก.	Qingdao Audis Bio-Tech, PRC
7	เมโทมิล (40% SP)	Treethomyl (ทรีโทมิล)	ทรีเทค บจก.	Qingdao Audis Bio-Tech, PRC
8	เมโทมิล (40% SP)	Lannate	ดูปองท์ (ประเทศไทย) บจก.	E.I. du Pont de Nemours and Company, USA; PT.DuPont Agricultural Products Indonesia, Indonesia
9	เมโทมิล (40% SP)	แลนเนท	ดูปองท์ (ประเทศไทย) บจก.	E.I. du Pont de Nemours and Company, USA; PT.DuPont Agricultural Products Indonesia, Indonesia
10	เมโทมิล (18% W/V SL)	แลนเนท-แอล	ดูปองท์ (ประเทศไทย) บจก.	E.I. du Pont de Nemours and Company, USA
11	เมโทมิล (98% min Tech.)	Methomyl Tech.	ดูปองท์ (ประเทศไทย) บจก.	E.I. du Pont de Nemours and Company, USA
12	เมโทมิล (40% SP)	Methomyl 40	เอ็กซตร้า อโกรเคมีคอล บจก.	Qingdao Audis Bio-Tech, PRC
13	เมโทมิล (40% SP)	LANNOX	โกลบอล ครอปส์ บจก.	Qingdao Audis Bio-Tech, PRC
14	เมโทมิล (40% SP)	Richnock	เคมแฟค บจก.	Qingdao Audis Bio-Tech, PRC
15	เมโทมิล (40% SP)	Methomyl	อินเตอร์ คร็อพ บจก.	Bailing Agrochemical, PRC
16	เมโทมิล (40% SP)	Methomyl	เคมแฟค บจก.	Bailing Agrochemical, PRC
17	เมโทมิล (40% SP)	Amyl	ลัดดา อินเตอร์เทรด บจก.	Taishan Agriculture Technology, PRC
18	ไดโครโตฟอส (33% W/V SL)	Dicrotophos	แอ็กโฟรีแพ็กซ์ อินดัสตรีส์ บจก.	Huikwang Corporation, Taiwan
19	ไดโครโตฟอส (33% W/V SL)	ดรายรัน 33	แอ็กโฟรีแพ็กซ์ อินดัสตรีส์ บจก.	Huikwang Corporation, Taiwan
20	ไดโครโตฟอส (33% W/V SL)	Dicrotophos	ยูนิพรีมา บจก.	Huikwang Corporation, Taiwan
21	ไดโครโตฟอส (33% W/V SL)	ดีฟอส 33	ยูนิพรีมา บจก.	Huikwang Corporation, Taiwan
22	ไดโครโตฟอส (33% W/V SL)	Dicrotophos 33	อินเตอร์ คร็อพ บจก.	Huikwang Corporation, Taiwan
23	ไดโครโตฟอส( 33% W/V SL, import)	Huicron 33	ฮุยกวง (ประเทศไทย)	Huikwang Corporation, Taiwan

[1] ข้อมูลจากการสำรวจเว็บไซต์ของหน่วยงานควบคุมสารเคมีกำจัดศัตรูพืชในแต่ละประเทศ เอกสารการวิจัย หนังสือพิมพ์และข่าวออนไลน์ ณ วันที่ 28 มกราคม 2555

[2] ใบอนุญาตจากแหล่งผลิตในไต้หวันระบุว่า “สำหรับการส่งออกเท่านั้น”

[3] http://www.reach24h.com/en/news-a-events/item/439-production-ban-on-22-highly-toxic-pesticides.html

[4] แต่ไม่ได้มีการควบคุมการผลิตเพื่อส่งออก

[5] เอกสารประกอบการประชุมวิชาการเพื่อการเฝ้าระวังสารเคมีทางการเกษตร, 16-17 มิถุนายน 2554

[6] จากการสัมภาษณ์นักวิชาการในกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ โดยนสพ. คม ชัด ลึก, “แฉธุรกิจยาพิษฆ่าแมลงหมื่นล้าน(2) : ผักปลอดสาร...อันตรายกว่า!!”, 17 ส.ค. 2554

[7] เป็นอนุพันธ์ของไดโครโตฟอส และเป็นสารเคมีที่ถูกระงับการขึ้นทะเบียนในประเทศไทย

[8] อย่างไรก็ตาม ในภาพรวมมีการแจ้งเตือนที่ลดลงจาก 55 ครั้งในปี 2553 เป็น 14 ครั้งในปี 2554

[9] http://ec.europa.eu/food/food/rapidalert/rasff_portal_database_en.htm

[10] จากการวัดโดยใช้ “ค่าดัชนีความหลากหลายทางชีวภาพ (biodiversity index)”

[11] โดยใช้เทคนิค HPLC และ GC-MS

[12] มีค่าสารตกค้าง เท่ากับ 0.590+0.285 mg/kg, 0.300+0.142 mg/kg, 0.317+0.060 mg/kg, และ 0.150+0.053 mg/kg ตามลำดับ

[13] โดยพบสารเคมี carbofuran ตกค้างในตัวอย่างคะน้า เท่ากับ 0.223+0.162 mg/kg, สารเคมี dicrotophos 0.176+0.095 mg/kg, สารเคมี methomyl 0.140+0.075 mg/kg และสารเคมี EPN 0.153+0.102 mg/kg

[14] ปัจจัยที่ทำให้เกิดปัญหาการใช้สารป้องกันกำจัดศัตรูพืชอย่างไม่เหมาะสมในการปลูกผักคะน้า. วารสารพิษวิทยาไทย 25(2): 133-143.

call for papers

admin — Mon, 16 Jan 2012 03:44:30 +0000

ชาวโคลงโยงต้องการสนับสนุนเมล็ดพันธุ์

admin — Fri, 06 Jan 2012 06:03:25 +0000

ชุมชนกับการปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ บทเรียนจากพื้นที่และข้อเสนอเชิงนโยบาย

admin — Fri, 06 Jan 2012 04:27:49 +0000

การเปลี่ยนแปลงของภูมิอากาศที่ส่งผลกระทบต่อเกษตรกรและชุมชนท้องถิ่นปรากฏ เห็นชัดเจนมากยิ่งขึ้นทุกที โดยเฉพาะอย่างยิ่งผลกระทบที่เกิดขึ้นอันเนื่องมาจากปัญหาอุทกภัย ความแห้งแล้ง การเปลี่ยนแปลงของอุณหภูมิที่ส่งผลต่อการทำการเกษตร และการระบาดของโรคแมลง

ผ้าป่าเมล็ดพันธุ์ช่วยเหลือน้ำท่วมครั้งที่ 3

admin — Tue, 27 Dec 2011 14:12:01 +0000

สรุปรายการระดมเมล็ดพันธุ์ฟื้นฟูหลังน้ำท่วม

admin — Wed, 21 Dec 2011 11:53:20 +0000

งานผ้าป่าเมล็ดพันธุ์ จ.นครสวรรค์ วันที่ 12-13 ธันวาคม 2554

รายการเมล็ดพันธุ์
รายการต้นกล้า
เงินบริจาค
ทะเบียนพันธุ์ข้าว
สรุปรายการเมล็ดพันธุ์และกล้าพันธุ์

จาไมก้าล้ำหน้าไทย! แบนคาร์โบฟูรานและยาฆ่าแมลงอีก 5 ชนิด

admin — Wed, 21 Dec 2011 03:38:05 +0000

หน่วยงานควบคุมสารเคมีกำจัดศัตรูพืชของจาไมก้า (PCA) ได้ออกคำสั่งยกเลิกการใช้ยาฆ่าแมลงและยาฆ่าหญ้า 6 ชนิดได้แก่ คาร์โบฟูราน, เอ็นโดซัลแฟน, คลอโรดิโคน, ลินเดน, ทีบีที, และเอ็มเอสเอ็มเอ หลังมีผลการวิจัยที่ชี้ชัดถึงความแพร่หลายของการใช้สารเคมีอย่างผิดวิธีและผลกระทบอันร้ายแรงต่อสุขภาพ

ระดมเมล็ดพันธุ์พืชผักฟื้นฟูหลังน้ำท่วม

admin — Mon, 28 Nov 2011 09:09:23 +0000

ภาวะน้ำท่วมขังยาวนาน บางพื้นที่เช่น จ.นครสวรรค์ ท่วมนานกว่า 3 เดือน ส่งผลกระทบอย่างหนักต่อพื้นที่การเกษตร ทั้งในที่นา ที่สวน ตลอดจนสวนรอบบ้าน นาข้าว ไม้ผล และพืชผักสวนครัว ได้รับความเสียหายเกือบทั้งหมด เกษตรกรไม่สามารถเก็บพันธุ์ไว้ปลูกเพื่อการผลิตในรอบต่อไปได้

เพื่อสนับสนุนเกษตรกรในระยะฟื้นฟู จึงมีความต้องการพันธุ์พืช-ผักจำนวนมากโดยเฉพาะอย่างยิ่งเมล็ดพันธุ์ที่เกษตรกรสามารถเก็บและขยายพันธุ์ไปปลูกต่อได้ รวมถึงสามารถตอบสนองต่อความจำเป็นเฉพาะหน้า เช่น พืชผักสวนครัว เมล็ดพันธุ์ที่จะปลูกเพื่อเป็นรายได้ช่วงหลังน้ำท่วม

จึงส่งข่าวมายังเพื่อนมิตรทุกท่าน สามารถร่วมกันบริจาคเมล็ดพันธุ์ผัก-ข้าว กิงพันธุ์ผัก-ผลไม้หรือบริจาคเป็นเงินสำหรับดำเนินกิจกรรมครั้งนี้ได้

เมล็ดพันธุ์ ส่งมาได้ที่
มูลนิธิชีววิถี 125/356 ม.3 หมู่บ้านนราธิป ถ.รัตนาธิเบศร์ ต.ไทรม้า อ.เมือง จ.นนทบุรี 11000

หากเป็นกิ่งพันธุ์ หรือต้นกล้า
จะขนมาส่งที่ีมูลนิธิฯ ตามที่อยู่ข้างบน หรือไม่สะดวกจะให้เราไปช่วยขนก็สามารถแจ้งมาได้ที่ 02-9853837-8
หรือ คุณสุบิน 086-9194868,คุณนนทวรรณ 086-1828423

หากท่านไม่มีเมล็ดพันธุ์ ไม่จำเป็นต้องไปซื้อมาบริจาค เพราะเมล็ดพันธุ์ที่ขายในท้องตลาดโดยมากเป็นพันธุ์ปรับปรุงเก็บเมล็ดพันธุ์ไว้ปลูกต่อไม่ได้ มีการกลายพันธุ์ และราคาแพง มีการผู้ขาดเฉพาะผู้ผลิตเมล็ดพันธุ์ไม่กี่ราย ท่านสามารถบริจาคเงินโดนเราจะไปหาซื้อเมล็ด กิ่งพันธุ์ ต้นกล้าที่มีคุณภาพ ราคาสมเหตุผล

บริจาคเงินสนับสนุน
ธนาคารกรุงไทย สาขางามวงศ์วาน ประเภทออมทรัพย์
เลขที่บัญชี 141-0-25261-2
ชื่อบัญชี น.ส.แก้วตา ธัมอิน และนางสายฝน อมรแมนนันท์
(โอนแล้วกรุณาแจ้งทางโทรศัพท์ 02-9853837-8 หรือทาง biothai@biothai.net ด้วยนะคะ)

บทบาทของบรรษัทเกษตรและอาหาร กับการเปลี่ยนแปลงชนบทและสังคมไทย

admin — Fri, 25 Nov 2011 06:50:09 +0000

ระบบการเกษตรแบบพันธะสัญญาได้ถูกพัฒนาขึ้นเพื่อรองรับการผลิตที่บริษัทเป็นผู้ครอบครองพันธุ์พืชพันธุ์สัตว์ อาหาร สารเคมี และเทคโนโลยีการผลิต เกษตรกรเป็นผู้ใช้แรงงานกู้เงินจากสถาบันการเงินและถูกผลักให้เป็นผู้รับภาระจากความเสี่ยงในกระบวนการผลิตที่เกิดขึ้น

สมาชิกกลุ่มศึกษาข้อตกลงเขตการค้าเสรีภาคประชาชน เครือข่ายเกษตรกรรมทางเลือก เครือข่ายความมั่นคงทางอาหารผนึกกำลังช่วยพี่น้องชาวนาจังหวัดนครสวรรค์ที่ได้รับภัยพิบัติจากน้ำท่วม

admin — Thu, 13 Oct 2011 02:16:36 +0000

หลังจากได้รับทราบความเดือดร้อนของพี่น้องชาวนาจังหวัดนครสวรรค์ที่ได้รับความเดือดร้อนจากน้ำท่วมนานเกือบ 2 เดือน และความช่วยเหลือจากหลายฝ่ายยังไม่สามารถเข้าไปถึงพื้นที่ได้ สมาชิกกลุ่มศึกษาข้อตกลงเขตการค้าเสรีภาคประชาชน เครือข่ายเกษตรกรรมทางเลือก เครือข่ายความมั่นคงทางอาหาร ได้ร่วมกันระดมเงินบริจาคและอาหาร สิ่งของจำเป็นเพื่อให้ความช่วยเหลือพี่น้องที่ได้รับความเดือดร้อนอย่างเร่งด่วนโดยความช่วยเหลือแรกคือข้าวสาร และอาหารแห้งได้ถูกขนไปช่วยพี่น้องในพื้นที่ดังกล่าวแล้ว จำนวน 1 คันรถหกล้อเมื่อวันที่ 8 ตุลาคม 2554 โดยผ่านมูลนิธิการจัดการความรู้และเครือข่ายโรงเรียนชาวนา จ.นครสวรรค์เป็นผู้ดำเนินการกระจายให้กับพี่น้องในพื้นที่

เครือข่ายเกษตรเหนือเอาด้วย จี้รัฐยกเลิกนำเข้าสารเคมี 4 ชนิดทันที

admin — Mon, 26 Sep 2011 10:38:43 +0000

เวทีเสวนา ผลกระทบด้านสารเคมีเกษตร 4 ชนิด ที่จัดโดยเครือข่ายเกษตรกรรมทางเลือก วันที่ 26 ก.ย. 2554 ณ จ.แพร่ นายวิฑูรย์ เลี่ยนจำรูญ ผู้อำนวยการมูลนิธิชีววิถีได้ชี้ให้เห็นถึงสถานการณ์ของสารเคมีอันตราย 4 ชนิด ได้แก่ คาร์โบฟูราน ไดโครโตฟอส เมทโทมิลและอีพีเอ็น ว่าประเทศไทยมีการนำเข้าสารเคมีกำจัดศัตรูพืชที่มากสุดในเอเชีย รองจากประเทศจีนเพียงประเทศเดียว การใช้สารเคมีดังกล่าวข้างต้นอย่างเข้มข้น เช่นกรณีการทำนาข้าวในภาคกลางสูงที่สุดเมื่อเทียบกับประเทศในแถบเอเชียด้วยกันไม่ว่าจะเป็นจีน เวียดนาม อินโดนีเซีย และฟิลิปปินส์ ในขณะที่ผลผลิตที่ได้ถือว่าอยู่ในเกณฑ์ที่ต่ำ ซึ่งปัญหาดังกล่าวนอกจากส่งผลกระทบต่อเกษตรกรโดยตรงจากการใช้สารเคมี ยังส่งผลกระทบต่อภาพลักษณ์และการส่งออกผักและผลไม้ของไทยในไปยังต่างประเทศโดยเฉพาะกลุ่มประเทศอียู โดยล่าสุดมีการเจรจากับกระทรวงเกษตรของไทยว่าหากพบสารเคมีตกค้างเกิน 5 ครั้งในรอบหนึ่งปีจะยกเลิกการนำเข้าผักและผลไม้จากประเทศไทย เป็นต้น นายวิฑูรย์ได้รายงานสถานการณ์ว่าขณะนี้มีโอกาสที่กระทรวงเกษตรจะไม่ให้ขึ้นทะเบียนไดโครโตฟอสกับอีพีเอ็น ซึ่งสองในสี่สารเคมีกำจัดศัตรูพืชที่หลายประเทศห้ามใช้แล้ว แต่มีโอกาสมากที่จะอนุญาตให้คาร์โบฟูรานกับเมทโทมิลได้รับการขึ้นทะเบียนต่อ ซึ่งเครือข่ายเกษตรกรและผู้บริโภคในภาคเหนือต้องร่วมกันขับเคลื่อนให้มีการยกเลิกการขึ้นทะเบียนสารอันตรายทั้งสี่ชนิดโดยทันที

ด้าน ดร.พีระยศ แข็งขัน อาจารย์จากมหาวิทยาลัยมหาสารคามได้ให้ความกระจ่างในเรื่องของกฎหมาย โดยเฉพาะพระราชบัญญัติวัตถุอันตราย พ.ศ. 2535 ที่ออกมาแต่เกษตรกรไม่เคยได้ใช้กฎหมายให้สามารถป้องตนเองได้อย่างแท้จริง ซึ่งหนึ่งในข้อบัญญัติที่กล่าวไว้ คือ ไม่เป็นอันตรายต่อผู้ใช้ แต่ในความเป็นจริงสารเคมีทั้ง 4 ชนิด แม้ใช้ในปริมาณที่น้อยแต่สามารถทำให้เสียชีวิตได้ ข้อที่น่าสังเกตคือแม้ว่าสารเคมีทั้ง 4 ชนิดจะมีอันตราย แต่ยังมีมีการรับขึ้นทะเบียน แต่สารสกัดจากพืชเกือบทุกชนิดยกเว้นสะเดากลับถือว่าเป็นวัตถุอันตราย หากใช้เพื่อการค้าต้องแจ้งและมีเอกสารทางวิชาการรับรองจากห้องปฏิบัติการ ข้อกฎหมายดังกล่าวดูเหมือนขัดแย้งกับการปฏิบัติจริงของเกษตรกร แต่เอื้อต่อบริษัทสารเคมี

ดร.สุภาพร ใจการุณ อาจารย์จากมหาวิทยาลัยราชภัฎอุบลราชธานีได้ยกตัวอย่างการทดลองในแปลงผักคะน้าที่ฉีดสารเคมีสี่ชนิดที่ถูกเสนอให้ห้ามใช้ พบว่าก่อนการฉีดพ่นสารจะพบศัตรูคะน้ามีจำนวนน้อยกว่าตัวห้ำและตัวเบียน แต่หลังการฉีดพ่นสารผลที่พบกลับตรงกันข้าม เพราะศัตรูคะน้ามีจำนวนมากกว่าตัวห้ำและตัวเบียน ทำให้เกิดความไม่สมดุลตามธรรมชาติ ทั้งนี้ผลการศึกษายังพบว่า การฉีดสารเคมีในแปลงผักคะน้านอกจากส่งผลให้แมลงตายแล้ว ยังส่งผลให้เกิดสารเคมีตกค้างในผลผลิตด้วย โดยสารเคมี 4 ชนิด ได้แก่ คาร์โบฟูราน ไดโครโตฟอส เมทโทมิลและอีพีเอ็น ถือเป็นสารเคมีที่มีปริมาณการตกค้างของสารพิษสูงกว่าการยอมรับได้ของหน่วยงานด้านสิ่งแวดล้อมของสหรัฐอเมริกา หรือ USEPA ถึงสิบเท่า

ด้านดร.สังวาลย์ สมบูรณ์ อาจารย์จากมหาวิทยาลัยราชภัฎอุบลราชธานีได้เสนอแนวคิดการลด เลือก ละ เลิก สารเคมีการเกษตรอันตรายเพื่อคุณภาพชีวิตที่ดี โดยชี้ให้เห็นว่า การฉีดสารเคมีในนา โดยเฉพาะการระบาดของเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล จะมีเพียง 1% ที่โดนตัวแมลง แต่อีก 99% ฟุ้งกระจายไปตามอากาศ ซึ่งส่งผลต่อเกษตรกรโดยตรง โดยจากการศึกษาพบว่าหากหน่วยงานรัฐยกเลิกการขึ้นทะเบียนสารเคมีกำจัดศัตรูพืชทั้งสี่ชนิดก็ยังมีทางเลือกอื่น เช่น ใช้สารเคมีที่มีความปลอดภัยกว่า และใช้สมุนไพรจากพืชหลายชนิด เช่น หนอนตายอยาก ข่า หางไหล ตะไคร้หอม เป็นต้น

บทสรุปเสียงสะท้อนของเกษตรกรจากพื้นที่จังหวัดแพร่ น่าน ลำปาง พะเยา เชียงใหม่ เชียงราย แม่ฮ่องสอน และพิษณุโลกที่เข้าร่วมประชุมครั้งนี้สะท้อนว่า สื่อมีผลต่อการจูงใจของเกษตรกรอย่างมาก และนโยบายภาครัฐเอื้อประโยชน์ต่อการใช้สารเคมีกรณีเกิดการระบาดของโรคและแมลง ซึ่งเกษตรกรมีข้อเสนอเบื้องต้นให้ระงับการนำเข้าและขึ้นทะเบียนสารเคมี 4 ชนิดดังกล่าว นอกจากนั้นกลุ่มเกษตรยังเสนอให้หน่วยงานภาครัฐส่งเสริมการลด ละ เลิกการใช้สารเคมี รวมถึงควบคุมการโฆษณาชวนเชื่อ อีกทั้งควรมีการจัดตั้งกองทุนส่งเสริมเกษตรอินทรีย์ สนับสนุนภูมิปัญญาท้องถิ่น และทิศทางของการกำหนดนโยบายควรถูกกำหนดจากชุมชน

จดหมายเปิดผนึก ถึง นายกรัฐมนตรี นางสาวยิ่งลักษณ์ ชินวัตร

เรื่อง ให้ระงับการขึ้นทะเบียนสารเคมีการเกษตร 4 ชนิด และตรวจสอบการทำงานของหน่วยงานราชการและนักการเมืองที่เกี่ยวข้อง

วันที่ ๒๖ กันยายน ๒๕๕๔

จากกรณีที่กรมวิชาการเกษตร กระทรวงเกษตรและสหกรณ์กำลังจะอนุญาตให้มีการขึ้นทะเบียนสารเคมีเกษตรอันตรายร้ายแรงอย่างน้อย 3 ชนิด คือ คาร์โบฟูราน (Carbofuran) ไดโครโตฟอส(Dicrotophos) และเมโทมิล (Methomyl) (ส่วนอีพีเอ็น (EPN) ยังไม่พบรายงานการขอขึ้นทะเบียน) ซึ่งสารเคมีเหล่านี้จัดเป็นสารพิษร้ายแรงระดับ 1 เอ และ 1 บี จากการจัดชั้นขององค์กรอาหารและเกษตรแห่งสหประชาชาติ และอยู่ในรายชื่อวัตถุอันตรายที่กรมวิชาการเกษตรเฝ้าระวังจากการศึกษาทางวิชาการพบว่าสารเคมีการเกษตร 4 ชนิดนี้มีพิษร้ายแรง ส่งผลกระทบต่อสุขภาพและสิ่งแวดล้อมอย่างมาก เช่น เป็นสารก่อมะเร็งรุนแรง เป็นพิษต่อหัวใจ พิษเรื้อรังต่อระบบประสาท ทำลายดีเอ็นเอ ทำให้โครโมโซมผิดปกติ เป็นพิษต่อยีน ชักนำให้กลายพันธุ์

กระบวนการในขณะนี้เหลือเพียงการพิจารณาขั้นสุดท้าย คือ ขั้นตอนการประเมินผลเพื่อรับขึ้นทะเบียนวัตถุอันตราย ซึ่งคาดว่าจะมีการอนุญาตให้ขึ้นทะเบียนได้ในเร็วๆ นี้ ทั้งๆ ที่สารเคมีเกษตรร้ายแรงทั้ง 4ชนิด ในหลายประเทศทั่วโลกได้ดำเนินการห้ามใช้ไปแล้ว เช่น สหรัฐอเมริกา สหภาพยุโรป รวมถึงประเทศเพื่อนบ้านเช่น มาเลเซีย เวียดนาม และพม่า เป็นต้น ทำให้เห็นว่าขั้นตอนการดำเนินการและพิจารณาเรื่องนี้เป็นไปโดยไม่โปร่งใสและไม่มีการเปิดเผยข้อมูลแก่ประชาชน

เครือข่ายภาคประชาชนและเครือข่ายองค์กรประชาชนในภาคเหนือ เห็นว่าการอนุญาตให้ขึ้นทะเบียนสารเคมีเกษตรร้ายแรง 4 ชนิดต่อไปได้ จะก่อให้เกิดปัญหาผลกระทบต่อสุขภาพ และสิ่งแวดล้อม ทั้งต่อเกษตรกรและผู้บริโภค ดังนั้น เครือข่ายฯ จึงขอเรียกร้อง ให้ท่านนายกรัฐมนตรีดำเนินการดังต่อไปนี้

เรียกร้องให้นายกรัฐมนตรี ดำเนินการกำกับและตรวจสอบหน่วยงานและข้าราชการที่เกี่ยวข้องกับการขึ้นทะเบียนสารเคมีการเกษตร อันมีกรมวิชาการเกษตร คณะกรรมการวัตถุอันตราย ฝ่ายการเมืองที่มีหน้าที่เกี่ยวข้องอย่างเข้มงวด
ให้ยุติการนำเข้าและการขึ้นทะเบียนสารเคมีกำจัดศัตรูพืช 4 ชนิด คือ คาร์โบฟูราน เมโทมิล ไดโครโตฟอส และอีพีเอ็น โดยทันที
ให้กรมวิชาการเกษตรเปิดเผยข้อมูลเอกสารข้อมูลการยื่นขอทะเบียน ข้อมูลและผลการทดลองที่เกี่ยวกับประสิทธิภาพ การเกิดพิษทั้งระยะสั้นและระยะยาว ผลตกค้าง และอื่นๆ และให้เปิดเผยรายชื่อของคณะกรรมการอนุกรรมการ หรือคณะทำงานที่เกี่ยวข้องกับการพิจารณา รวมทั้งผลการพิจารณาของคณะกรรมการอนุกรรมการ หรือคณะทำงานต่อสาธารณชน
ให้มีการควบคุมการใช้สารเคมี การผลิตและการจำหน่าย การโฆษณาและการส่งเสริมการขายของบริษัทสารเคมีการเกษตรอย่างเข้มงวด
ให้รัฐมีการจัดตั้งกองทุนส่งเสริมเกษตรกรรมอินทรีย์ พร้อมทั้งกำหนดนโยบายสนับสนุนหลักการดำเนินชีวิตตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง และสนับสนุนทายาทเกษตรกรในการฟื้นฟูภูมิปัญญาท้องถิ่นในการทดแทนการใช้สารเคมี ในการกำหนดแนวทางการดำเนินงานต้องผ่านการรับฟังความคิดเห็นจากภาคประชาชน และผ่านมติคณะรัฐมนตรี
ให้รัฐ กำหนดให้บริษัทผู้จำหน่ายสารเคมีทางการเกษตรดูแลรับผิดชอบผู้ที่ได้รับผลกระทบจากการใช้สารเคมีทางการเกษตร ไม่ว่าจะเป็นทางตรงหรือทางอ้อม

ด้วยความเคารพ

ณ ห้องประชุมสถาบันผู้นำท้องถิ่นจังหวัดแพร่ อ.สูงเม่น จ.แพร่

1. เครือข่ายเกษตรกรรมยั่งยืนภาคเหนือตอนบน

2. เครือข่ายเกษตรกรรมทางเลือก

3. เครือข่ายเกษตรยั่งยืนจังหวัดแพร่

4. สภาคนแพร่

5. สภาเด็กเยาวชนจังหวัดแพร่

6. วิทยุชุมชนพระหลวงธาตุเนิ้ง

7. เครือข่ายธนาคารต้นไม้จังหวัดแพร่

8. เครือข่ายหมอเมืองจังหวัดแพร่

9. ประชาคมแพร่

10. เครือข่ายสวัสดิการชุมชนแพร่

11. เครือข่ายสภาองค์กรชุมชนแพร่

12. เครือข่ายปราชญ์เกษตร สปก.แพร่

13. คณะทำงานขับเคลื่อนการเมืองภาคพลเมืองจังหวัดแพร่

14. ศูนย์กสิกรรมธรรมชาติท่าม้าพัฒนา จังหวัดแพร่

15. ศูนย์ประสานงานเครือข่ายองค์กรชุมชน จังหวัดแพร่

16. ศูนย์กิจกรรมเยาชนโกศัยนครเพื่อการพัฒนา จังหวัดแพร่

17. เครือข่ายกลุ่มเกษตรอินทรีย์ จังหวัดแพร่

18. สำนักข่าวทีนิวส์

19. กลุ่มอนุรักษ์บนพื้นที่สูง อ.จอมทอง จ.เชียงใหม่

20. มูลนิธิเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืนภาคเหนือ

21. สถาบันชุมชนเกษตรกรรมยั่งยืน (ISAC)

22. เครือข่ายเกษตรกรจังหวัดน่าน

23. ศูนย์การเรียนรู้โจ้โก้ จังหวัดน่าน

24. เครือข่ายเกษตรที่สูง จังหวัดน่าน

25. กลุ่มเกษตรอินทรีย์ทำนาปลอดสารพิษ จังหวัดน่าน

26. เครือข่ายเกษตรกรรมทางเลือกลำปาง

27. เครือข่ายทรัพยากรและเกษตรยั่งยืนจังหวัดพะเยา

28. เครือข่ายเกษตรกรรมทางเลือก จังหวัดแม่ฮ่องสอน

29. เครือข่ายเกษตรกรรมทางเลือก จังหวัดเชียงราย

30. สมาคมสร้างสรรค์ชีวิตและสิ่งแวดล้อม (ม่อนแสงดาว)

31. กลุ่มเกษตรปลอดสารพิษหาดเชียงราย

32. กลุ่มเมล็ดพันธุ์พื้นบ้าน จังหวัดพิษณุโลก

เครือข่ายเกษตรอีสานออกจดหมายเปิดผนึกถึงนายกฯ ให้ยุติการขึ้นทะเบียนสารเคมีกำจัดศัตรูพืชอันตราย 4 ชนิด

admin — Thu, 22 Sep 2011 09:29:31 +0000

เครือข่ายเกษตรกรรมอีสานออกจดหมายเปิดผนึกถึงนายกรัฐมนตรีจี้รัฐยุติให้ยุติการนำเข้าและขึ้นทะเบียนสารเคมีกำจัดศัตรูพืช 4 ชนิด คือ คาร์โบฟูราน เมโทมิล ไดโครโตฟอส และอีพีเอ็น โดยทันที ชี้ถ้าปล่อยให้ขึ้นทะเบียนต่อไปได้จะเป็นการเอื้อประโยชน์บริษัทสารเคมีเกษตรบนความสูญเสียของประชาชนและเกษตรกร และเรียกร้องนายกฯ ตรวจสอบการทำงานของกรมวิชาการเกษตร คณะกรรมการวัตถุอันตราย และฝ่ายการเมืองที่เกี่ยวข้องกับการขึ้นทะเบียนสารเคมีเกษตรอย่างเข้มข้นเพื่อปกป้องประโยชน์สาธารณะ พร้อมกับเดินขบวนในเมืองมหาสารคามเพื่อสร้างความตระหนักถึงพิษภัยของสารเคมีเหล่านี้