Blog o elearningu i nowoczesnej edukacji

Elektroniczne talizmany

noreply@blogger.com (Piotr Peszko) — Fri, 27 Jan 2012 11:34:05 PST

Spędziłem dzisiaj prawie cały dzień na konferencji Mobile Trends. Przyznam szczerze, że zaskoczyła mnie ilość prezentacji, ich profesjonalizm, zakres podejmowanych działań i ogromna wiedza prelegentów, a także słuchaczy. Jestem pod wrażeniem, ale...

Najpierw włącz proszę muzykę...

Doszedłem też do dość prostego wniosku, że telefony stały się talizmanami, które ozdobione w szkło gorilla, szczotkowany metal, wysokiej jakości tworzywa sztuczne, mają chronić nas przed pustką nowoczesności.

Z racji stania w ogromnym korku moja pesymistyczna wizja poszła kilka kroków dalej. Telefon stają się źródłem zabawy, miejscem pracy, narzędziem do kontaktowania się z bliskimi, ale czy bliscy nie stają się przez to dalecy, a zabawa nie ma nic wspólnego z poczuciem szczęścia, które wymaga poświęceń, a nie kilku euro w AppStore? Idę poczytać córce do snu... także swojego :)

Bardzo ludzka gra - Recenzja Grywalizacji Pawła Tkaczyka

noreply@blogger.com (Katarzyna Mitschke) — Fri, 27 Jan 2012 03:37:05 PST

Refleksja nad grywalizacją, wyraźnie obecna w branży marketingowej, nie objęła jeszcze swoim zasięgiem innych środowisk. Po lekturze książki Pawła Tkaczyka mam pewność, że powinna do nich trafić - pojęcie grywalizacji okazuje się bowiem tak nośne, że da do myślenia każdemu, kto jest zainteresowany działaniem człowieka we współczesnym świecie.

"… do aktywności, w którą wcześniej zakradała się nuda, wróciła radość i zaangażowanie. To właśnie jest grywalizacja".

To krótkie podsumowanie grywalizacji - zjawiska, któremu autor poświęca ponad sto lekko napisanych, wciągających stron, trafia w sedno moich pedagogicznych marzeń. Lektura książki Pawła Tkaczyka przekonała mnie, początkowo sceptyczną, że mechanizmy kierujące zachowaniami gracza mogą pomóc w ich spełnieniu. Wniosków z tej lektury jest sporo, zatem - do rzeczy.

Bardzo ludzka gra

Grywalizacja w ujęciu Pawła Tkaczyka jest... bardzo ludzka. Autor pozbawił mnie bezboleśnie wielu stereotypowych przekonań na temat gier: aby grać w grę, nie musimy się godzić na dyktaturę komputerów i bezduszne zasady. W centrum grywalizacji stoi człowiek, jego potrzeby i upodobania.

Przykład. Tkaczyk znakomicie charakteryzuje znaczenie luki informacyjnej w grach i w edukacji. Aby podjąć działanie, rozpocząć poszukiwania, trzeba sobie uświadomić jakiś brak - czegoś nie wiemy, dlatego chcemy się nauczyć. Autor stawia niezwykle celne w kontekście edukacji szkolnej pytanie: “Jak powiedzieć dziecku, że się myli, nie karząc jednocześnie pomyłki?” (s. 107) Mamy prawo nie wiedzieć, nie umieć. Mamy prawo do błędu. Szkoła musi dawać uczniom poczucie kompetencji i bezpieczeństwa, budować zdrowe poczucie własnej wartości, które pozwala przyznać się do niewiedzy. Czy pomyślelibyście, że grywalizacja może dotyczyć tak subtelnych i ważnych spraw? W wydaniu Pawła Tkaczyka - tak.

Stworzeni, by grać?

Im więcej się dyskutuje o edukacji, tym bardziej trzeba uważać na śmiertelną powagę, jaka tej dyskusji towarzyszy. Nauka może się jawić jako nudny obowiązek. Bardziej postępowi postrzegają ją jako drogę do zaspokojenia ciekawości, co może z pewnością sprawiać przyjemność. Jednak i tej postawie towarzyszy czasem lekko nabożny stosunek do edukacji. W świetle grywalizacji zaś nauka może być po prostu zabawą, mało tego - nasza fizjologia zdaje się wskazywać, że to podejście jest najbliższe naszej naturze. Bowiem, jak podkreśla Tkaczyk “… gry bazują na emocjach, które uaktywniają się w najstarszych, gadzich częściach naszego mózgu, a części te są wspólne dla wielu, nawet prymitywnych gatunków”. Dobrym grom towarzyszy uczucie błogosławionej produktywności. Być może dzięki wykorzystaniu grywalizacji może ono towarzyszyć również nauce?

Dajmy uczniom możliwość wyboru

Spędzamy na nauce zbyt wiele czasu, by pozwolić sobie na traktowanie jej jak przykrego obowiązku. Mamy prawo czerpać z nauki przyjemność, tak, jak czerpiemy ją z gier.

Co zabija przyjemność gry w szkołę? Według Tkaczyka szkoła posiada niemal wszystkie cechy gry: współzawodnictwo, niepewność losową, wcielanie się w role, mocne doznania zmieniające rzeczywistość, ciekawość i nagrody. Brakującym ogniwem jest autonomia gracza. Szkoła nie jest grą dobrowolną. Możemy jednak tak aranżować warunki nauki, by wprowadzić element autonomii ucznia - na przykład na poziomie wyboru metod opracowania materiału, tempa lub kolejności realizacji kolejnych celów dydaktycznych. Gra musi być interaktywna - a zatem “wciągnięcie” w nią uczniów jest koniecznością.

“Gry nagradzają eksplorację, przyjemność z odkrywania nowego świata, a zaangażowanie budują poprzez danie graczom autonomii. Jeśli chcemy, by szkoła angażowała uczniów tak samo, jak aktywności pozaszkolne, dajmy im autonomię. Musimy pozwolić im samodzielnie odkrywać świat, najlepiej poprzez interakcję z innymi” (s. 106).

Bezcenne umiejętności poznawcze

Edukacja obejmuje kształtowanie umiejętności poznawczych oraz nabywanie wiedzy. Stopień, w jakim uczniowi uda się przyswoić wiedzę, oraz poziom stresu, jaki temu towarzyszy, zależą od poziomu umiejętności poznawczych ucznia.

Grywalizacja dostarcza idealnych mechanizmów, które pomogą kształtować te umiejętności w sposób lekki i przyjemny. To kapitał, którego nie sposób przecenić, i zarazem - w moim przekonaniu - największy potencjał grywalizacji w edukacji. O tym, jak te mechanizmy wykorzystać, pisze autor w sposób jasny i przystępny - odsyłam do lektury książki.

Potęga narracji

Jednym z elementów każdej gry jest zestaw reguł, które tworzą coś w rodzaju kodeksu gracza. Sygnalizuję tylko ten temat jako wart przemyślenia, jeśli stwierdzimy kiedyś, że naszym uczniom i podopiecznym obce są wszelkie kodeksy honorowe - warto pamiętać, że kodeks gracza rodzi się na bazie określonej narracji. Narracja jest elementem gry. Może też z powodzeniem być narzędziem pracy mądrego pedagoga. Wypróbowaliście siłę tworzenia historii, które intrygują, ciekawią i motywują uczniów?

Stworzone na miarę

Jedną z kluczowych zasad wszelkich gier jest odpowiednie stopniowanie wyzwań, z którymi mierzy się gracz. Nie za łatwe, nie za trudne - zadania stawiane przed uczniem mają być dla niego angażującym wyzwaniem, pozostającym jednak koniecznie w sferze jego możliwości. “Gry uczą (...), że w wirtualnym świecie zawsze jest coś do zrobienia, że warto spróbować czegoś nowego, a co najważniejsze, że to zadanie nie przekracza ich - graczy - możliwości. To gry, a nie szkoła, uczą dziś nagradzania za wysiłek, nie karząc przy tym za porażkę. (...) Drugim elementem, który kształtuje zaangażowanie i ‘pilny optymizm’ w graczach, jest poczucie mistrzostwa. Zadania, które gra przed nimi stawia, choć wydają się epickie, zawsze są do zrealizowania” (s. 106).

Ilu graczy, tyle gier

Autor wskazuje również (i znakomicie charakteryzuje) różne typy graczy - to ważne w kontekście indywidualizacji kształcenia. Gra nie musi być taka sama dla wszystkich - w zależności od typu gracza (ucznia) akcentujemy jej inne aspekty lub modyfikujemy cele i sposoby ich osiągania.

Z ogromną przyjemnością poświęciłabym więcej miejsca mechanizmom gry, omawianym przez autora. Odsyłam jednak do lektury. Zapowiem jedynie, że odnalazłam wśród nich zasady, które stanowią podstawę jednego z najpopularniejszych obecnie systemów edukacji alternatywnej - Montessori. Wybitna pedagożka, żyjąca na początku XX wieku, z pewnością nie kojarzy się współczesnym z grami. Cechy gier wskazane przez Tkaczyka wykazują jednak zdumiewające podobieństwo ze spostrzeżeniami Montessori.

Zamiast zakończenia

“Do aktywności, w którą wcześniej zakradała się nuda, wróciła radość i zaangażowanie”. Czy można życzyć czegoś lepszego szkole i edukacji w ogóle?

Książka Pawła Tkaczyka jest dobrym krokiem w kierunku spełnienia tych marzeń. Systemu edukacji nie uzdrowią bowiem wyłącznie pedagodzy ani politycy, potrzebna jest mentalna rewolucja i wszechstronna, multidyscyplinarna dyskusja o szkole. “Grywalizacja” jest w tej dyskusji znakomitym głosem.

Szkolenia z perspektywy kieszeni - prezentacja z Mobile Trends Conference

noreply@blogger.com (Piotr Peszko) — Fri, 27 Jan 2012 00:48:38 PST

Telefony stały się kompanami każdego dnia. Budzimy się z nimi i zasypiamy. Telefony, a w zasadzie mobilne komputery ułatwiają nam myślenie, a oprócz tego czynią nas coraz bardziej efektywnymi. Telefony wzmacniają naszą wydajność, a jak mogą pomagać nam w uczeniu się?
Zapraszam do obejrzenia prezentacji.

Zobacz inne moje prezentacje.

Jak nie dać się prawu autorskiemu?

noreply@blogger.com (Piotr Maczuga) — Thu, 26 Jan 2012 00:16:11 PST

Ostatnie zawirowania w temacie praw autorskich w Internecie wyraźnie pokazują, że podstawowa wiedza na ten temat nie jest już wartością dodaną, ale podstawową kompetencją, jeśli chcemy komunikować się ze światem za pomocą multimediów.

Nie ma formalnego znaczenia czy produkujemy multimedia na potrzeby edukacji, przemysłu, handlu, czy innych sektorów. W pewnym zakresie nie ma też znaczenia czy wykorzystujemy je w sposób komercyjny, czy nie. Niewielkie znaczenie ma wreszcie to, czy jesteśmy przeciwnikami ACTA, jej fanami, czy może sprawa jest dla nas obojętna. Tak czy inaczej, pewne przepisy i narzędzia funkcjonują od lat i warto je znać, aby uniknąć przykrych niespodzianek.

§ Prawo autorskie, czyli czyje?

Prawo autorskie jest w Polsce chronione głównie w oparciu o ustawę o prawie autorskim i prawach pokrewnych z 1994 roku (z ostatnią nowelizacją w 2010). Czasem posiłkujemy się też na przykład Konwencją Berneńską (Berne Convention for the Protection of Literary and Artistic Works), której historia sięga roku 1886 (nie, to nie literówka).

Samo prawo chroni nas jako twórców (podmiot prawa autorskiego) i nasze dzieła (przedmioty prawa autorskiego). Mimo, że ustawa jest niewielkich rozmiarów, to interpretacja jej wymaga osobnego szczegółowego podejścia. My zajmiemy się głównie tym, co dotyczy produkcji multimediów na potrzeby edukacji. Postawimy się więc w nieco schizofrenicznej roli twórcy niezależnego, który sam tworzy, ale też niejednokrotnie korzysta z utworów innych podmiotów, aby realizować swoją twórczość.

Musimy tylko wiedzieć, że nie wszystko podlega ochronie z tytułu praw autorskich. Wyłączone są choćby znaki towarowe czy wzory przemysłowe, które chronione są innymi aktami prawnymi (choć z Polsce wszystko to należy do sfery ochrony własności intelektualnej).

Czy się to komuś podoba, czy nie, pewne regulacje prawne funkcjonują. Zdarza się, że w ramach sprzeciwu ktoś komuś zablokuje stronę internetową, ale w większości przypadków działając oficjalnie (często w imieniu jakiejś organizacji) zmuszeni jesteśmy tego prawa przestrzegać. Poza kwestiami moralnymi i ewentualnymi karami, pozostają jeszcze sprawy wizerunku, który może ucierpieć, gdy czegoś nie zrozumiemy lub zbagatelizujemy.

Dodatkowo, prawo autorskie chroni twórców niezależnie od tego, czy sobie tego życzą, czy nie. Nie musimy naszych utworów rejestrować w żadnym urzędzie ani zamieszczać na nich notki „Wszystkie prawa zastrzeżone”, która ma tylko znaczenie ostrzegawcze, ale zerową moc prawną. Twórcy chronieni są przez właściwe organizacje ochrony praw autorskich (np. ZAiSK czy ZPAV w naszej branży, ale nie tylko), co czasem powoduje nieporozumienia, szczególnie gdy kilka organizacji na raz chce nam wystawić fakturę pozornie za to samo.

I jeszcze jedna ważna rzecz, którą warto zapamiętać: o ile prawa majątkowe podlegają obrotowi (np. sprzedaż licencji), tak prawa osobiste są niezbywalne, nawet gdyby autor bardzo tego pragnął. Autor zawsze pozostanie autorem i koniec. Jeśli bardzo nie chce, może co najwyżej występować pod pseudonimem.

§ W multimediach nie jest łatwo

Dlaczego? Odpowiedź poniekąd kryje się w słowie „multimedia”. Produkując wideo, z reguły łączymy w całość różne przedmioty prawa autorskiego. Nawet w samej warstwie wideo przedmiotem ochrony mogą być: reżyseria, zdjęcia, scenariusz, wystąpienie itd. A na etapie montażu dochodzą do tego jeszcze grafiki, animacje, ścieżka muzyczna. Wykorzystujemy logotypy (jak wspominałem, są one wyłączone z ochrony prawami autorskimi, ale chronią je inne dokumenty), fotografie, wizerunki osób itd. Również sam montaż może nosić znamiona pracy autorskiej i staje się przedmiotem prawa autorskiego. Trzeba sporo uwagi i precyzji, żeby nie narobić sobie kłopotów.

Jednoosobowa ekipa filmowa to częste zjawisko w małych firmach, i skoro twój szef zatrudnia reżysera, operatora i montażystę w jednej osobie, to ciężko mu będzie uzasadnić dodatkowe koszty. A jednak multimedia to „multi” + „media”. Rezygnując z któregokolwiek z członów wypaczamy zupełnie sens.

Nie wszystko też możemy zrobić sami. Nie zawsze też ma to sens. Nawet jeśli coś tam potrafimy przygotować w Photoshopie, a z programami do tworzenia muzyki też mieliśmy styczność, to zastanówmy się, ile warta jest godzina naszej pracy w przeliczeniu brutto-brutto. Na samodzielności często można więcej stracić, niż zyskać.

Inny problem to korzystanie z wizerunku osób. Jeśli nagrywamy z kimś wywiad (nawet do celów dydaktycznych), to potrzebujemy zgody na pokazanie wizerunku tej osoby. Nie ma znaczenia czy to nasz kolega, czy przypadkowy przechodzień, który pewnie i tak nie zgłosi się z roszczeniami. Jeśli nie mamy pod ręką stosownego formularza wystarczy, że osoba ta wyrazi zgodę przed kamerą.

Często w reportażach stosuje się ujęcia ludzi spacerujących po ulicach, miejskiego ruchu, itd. Jeśli skupimy się na wizerunku konkretnej osoby, to może się ona do nas zgłosić z uzasadnionym żalem. Wyjątek stanowi sytuacja, gdy osoba ta jest jedynie częścią większej całości (np. widownia podczas festiwalu) lub występuje w ramach pełnionych obowiązków (na tej podstawie możemy jawnie nagrywać policjanta, chyba, że w ten sposób utrudniamy czynności operacyjne). W innych przypadkach warto uważać.

Chroniony może być z osobna utwór jako taki, jego wykonanie czy poszczególne elementy itd. Każdy pewnie zna mistrzowską interpretację „Śpiewać każdy może…” Jerzego Stuhra wykonaną w 1977 roku na opolskim festiwalu. Chronione są tu zarówno tekst Jonasza Kofty, muzyka, aranżacja (bo przecież można utwór wykonać a capella lub z udziałem instrumentów), jak i samo wykonanie. A przecież mówimy tylko o wyśpiewanym przez aktora limeryku. Z czym dopiero byśmy mieli do czynienia, gdyby przyszło nam pod tym kątem zanalizować normalny film fabularny?

Polskie prawo autorskie nie uwzględnia też utworów, które jeszcze nie powstały. To niby jest oczywiste, ale może utrudnić życie tym producentom, którzy chcieliby podpisać z autorami stosowne umowy na cały cykl z góry. Umowa na wykonanie to jedna rzecz, ale przekazanie autorskich praw majątkowych może nastąpić, gdy utwór już istnieje i został ustalony. W naszym przypadku problem ten może dotyczyć np. twórców wideo e-learningu współpracującymi z twórcami scenariuszy, ale tylko wtedy, gdy któraś ze stron postanowi się kierować złą wolą, a nie wspólnym interesem.

Pamiętajmy też, że o ile nasze utwory są chronione, to w przypadku pomysłów czy idei sprawa nie jest taka prosta. Idee jako takie nie są chronione prawem autorskim w ogóle (jak wiadomo są tysiące ludzi mających dobre pomysły, ale nic nie robiących), ale jeśli będziemy zbytnio chwalić się publicznie naszymi pomysłami i nie zadbamy o sposób na udowodnienie pierwszeństwa, to możemy się mocno rozczarować.

§ Nie za wszystko musisz płacić…

W pewnych przypadkach utwory udostępniane są bezpłatnie. Warto jednak uważnie czytać licencje, bo oznaczenia typu Creative Commons nie oznaczają automatycznie, że możemy wykorzystywać czyjąś pracę jak chcemy. Istnieje obecnie sześć wersji polskich licencji Creative Commons, które się znacząco różnią między sobą. Na przykład licencja oznaczona jako CC 3.0 BY NC SA pozwala na rozpowszechnianie, przedstawianie i wykonywanie utworu jedynie w celach niekomercyjnych, a CC 3.0 BY ND również komercyjnie, ale pod warunkiem zachowania utworu w oryginalnej postaci. Na najwięcej pozwala licencja CC 3.0 BY, jednak nawet w tym wypadku potrzebne jest oznaczenie autorstwa, co w przypadku wideo zazwyczaj ma miejsce w napisach końcowych.

Trzeba też pamiętać, że CC nie zastępują polskiego czy międzynarodowego prawa, a są jedynie próbą standaryzacji jego zapisów mającą ułatwić nam legalne korzystanie z utworów czy ich udostępnianie. Korzystamy z nich w takich serwisach jak vimeo.com, wikipedia.org czy youtube.com, często nawet o tym nie wiedząc. Warto poczytać więcej o tym narzędziu na http://creativecommons.pl.

Aby nie płacić, trzeba wcześniej wiedzieć, za co się nie płaci i dlaczego. Utwory są zazwyczaj chronione przez 70 lub 50 lat od śmierci ostatniego ze współtwórców, co może mieć zastosowanie w przypadku muzyki, ale może też być zwodnicze. Ścieżka muzyczna w postaci etiudy Szopena? Bardzo proszę, ale pamiętajmy, że płacimy nie tylko autorowi, ale i wykonawcom, a szczerze wątpię czy ci są równie martwi. Dodatkowo istnieje jeszcze coś takiego jak Fundusz Promocji Twórczości, na który musimy płacić 5% wpływów brutto ze sprzedaży egzemplarzy utworów literackich, muzycznych, plastycznych, fotograficznych i kartograficznych, niekorzystających z ochrony autorskich praw majątkowych.

Anegdota mówi o polskim filmie „Yesterday” (1985) Radosława Piwowarskiego, w którym wykorzystano oryginalne nagrania The Beatles. Twórcy filmu kupili prawa do tych piosenek, ale nie do ich oryginalnych wykonań. Mogli więc wynająć kogoś do nagrania tych utworów, ale nie skorzystać z oryginałów, co jednak nieopatrznie zrobili. Były to czasy zamierzchłe, jeśli chodzi o ochronę praw autorskich i świadomość w tym zakresie, niemniej jednak ten drobny błąd uniemożliwił im swobodny pokaz na wielu międzynarodowych festiwalach, gdzie sprawy prawne traktuje się skrupulatnie. Może to prawda, może anegdota z korytarzy szkół filmowych, jednak pokazuje, że prawa autorskie nie powinny być odgrzewane tylko przy okazji takich wydarzeń jak ostatnie.

§ …lub płacisz niewiele…

Warto myśleć ekonomicznie i celowo. Czy nagrywając kolejne wideo, potrzebujemy oryginalną ścieżkę dźwiękową w najpopularniejszej płyty roku? Jeśli zgłosimy się z takim zapotrzebowaniem do właściwej organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi, to zapewne koszt uzyskania licencji nie będzie dla nas satysfakcjonujący. Jeśli jednak nie zadowalają nas darmowe źródła, warto postawić na tanie rozwiązania. W serwisach typu FootageFirm.com możemy bez trudu kupić tanią muzykę z odpowiednimi prawami. Wydatek kilku dolarów za kilkadziesiąt utworów nie powinien nas przytłoczyć.

Oczywiście to tylko jeden z przykładów. Na AudioJungle.net kupimy całe paczki muzyczne czy pojedyncze jingle, a na VideoHive.net czeka na nas kilkanaście tysięcy czołówek, animacji, efektów wideo (wraz z plikami źródłowymi) już od 1$. Jak widać, między piractwem a drogimi licencjami jest jeszcze sporo innych rozwiązań, o których często nie pamiętamy, stawiając sprawy na ostrzu noża.

§ …ale wiara w mity może cię sporo kosztować

No więc właśnie. Pokutuje ciągle kilka mitów, które mogą nas wpędzić w kłopoty. Tak jak kilka lat temu w sieci pojawiła się opinia o tym, że możemy ściągać utwory mp3 na własny użytek pod warunkiem, że skasujemy je w ciągu 24 godzin (ty padały różne okresy czasu), tak obecnie można się z mitem, że wykorzystywanie czyichś utworów we własnych nie jest zabronione, jeśli robimy to niekomercyjnie. Przykład: montuję film z wakacji. W tle warto zamieścić jakąś ścieżkę dźwiękową. Może jakiś letni przebój? Jeśli film pozostanie do mojego własnego użytku (mojej rodziny, grupy najbliższych) to sprawa nie jest problemowa. Jednak nie jest wykluczone, że wrzucę go na YouTube, bo obecnie sieć jest popularniejszym nośnikiem niż klasyczna płyta DVD, szczególnie w przypadku rozproszonych społeczności, które komunikują się właśnie on-line. W tym momencie upubliczniam mój utwór (w którym wykorzystałem utwory innych artystów) i sprawa robi się potencjalnie groźna. Tłumaczenie, że nie miałem zamiaru zarabiać na tym utworze, nie podważa samego zaistnienia znamion przestępstwa (w myśl ustawy), a jedynie jest okolicznością, która może wpłynąć na wymiar kary.

Inny mit, z którym się spotkałem, mówi, że wykorzystanie utworów, które powstały w krajach mało rozwiniętych lub z raczkującym prawodawstwem w zakresie praw autorskich jest bezpieczne, bo trudno spodziewać się pozwu z małego afrykańskiego państewka, które w swoich kodeksach nie ma ochrony praw autorskich. Problem polega na tym, że utwór wykorzystywany na terenie Polski jest również chroniony polskim prawem autorskim, bez względu na to skąd pochodzi.

Mit trzeci: wystarczy, że podpiszę źródło (skąd wziąłem np. obrazek wykorzystany w filmie) i sprawa będzie „czysta”. Otóż tylko w wypadku, gdy na taką formę zgadza się właściciel wykorzystywanego utworu. Często tak jest, szczególnie w licencjach Creative Commons (i to może być przyczyna nadużywania tego rozwiązania), ale z pewnością nie jest to reguła. Czasem spotykam się też z myśleniem, że dana organizacja wykorzystując utwory innych autorów w ramach działalności edukacyjnej, robi to legalnie. Nic bardziej błędnego. Rzeczywiście, istnieje prawo do cytatu czy możliwość wykorzystania utworów w celach dydaktycznych (dzięki temu możemy np. kserować notatki z wykładów czy rozdziały książek). Niemniej jednak szczególnymi przywilejami chronieni są tylko wyjątkowi przedstawiciele edukacji, głównie szkoły i uczelnie. Firmy szkoleniowe - nie! Ba, nawet szacowny blog.2edu.pl nie jest tu wyjątkiem. To czy zarabiamy na edukacji, czy na hodowli owiec albo wydobyciu węgla nie ma tu bezpośredniego znaczenia.

I coś, co również jest mitem, a wynika częściowo z wcześniejszego przykładu: to, że produkt jest bezpłatny, nie oznacza, że możemy w nim wykorzystywać czyjeś utwory (tylko dlatego, że sami na tym nie zarabiamy). Tak więc autorzy blogów powinni mieć się na baczności.

§ Warto się rozwijać

Choć ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych pochodzi z 1994 roku (ze znacznymi zmianami w 2002), to interpretacja prawa się zmienia, bo zmieniają się bardzo warunki, w których jest ono wykorzystywane. Twórcy ustawy pracowali w warunkach kamer wideo w formatach VHS, braku Internetu i raczkujących dopiero prywatnych telewizji. Gdy poprawiali ustawę 10 lat temu, nie było jeszcze YouTube i nikt nie marzył takim zjawisku jak streaming wideo w sieci WWW. Filmy ściągało się z torrentów albo wymieniało między znajomymi na płytach CD. Już nie wspomnę o wejściu Polski do UE, co również miało skutki prawne.

Dziś można w sieci (oby legalnie) znaleźć sporo źródeł na temat ochrony własności intelektualnej. Można się doskonale dokształcić we własnym zakresie. W ramach ciekawostki dodam, że w połowie marca odbędą się w Warszawie warsztaty dotyczące właśnie praw autorskich w multimediach. Udział jest niestety odpłatny, jednak jeśli produkujecie media zawodowo (nawet w ograniczonym zakresie), to warto się zastanowić: http://www.filmpro.com.pl/warsztaty/. Szczególnie polecam Michała J. Zabłockiego, który zna prawo autorskie w filmie i telewizji nie tylko z teorii, ale z praktyki, i potrafi otworzyć oczy na wiele aspektów.

P.S. To nie kryptoreklama, nic z tego nie mam, ale polecam, bo warto.

§ Czy to w ogóle ma sens?

Odkąd w okolicach 2005 roku trafiłem na kultową już dziś „Wolną kulturę” Lawrence'a Lessiga mój sposób myślenia zaczął się diametralnie zmieniać. To, o czym dziś mówi się powszechnie, jako nieuchronny znak czasów (koniec klasycznych modeli biznesowych, w których użytkownik końcowy płaci za produkt tak samo w klasycznym sklepie jak w Internecie), wtedy wydawało się jednym z możliwych scenariuszy przyszłości. Nie był on jednak w ścisłej czołówce moich oczekiwań. A jednak po kilku latach jestem skłonny zmienić zdanie.

Z pewnością jesteśmy świadkami i mimowolnymi uczestnikami procesu zmian w pojmowaniu kultury i owoców jej monetyzacji. Choćbyśmy rozumieli stanowisko grupy twórców, którzy – czemu trudno się dziwić – nie chcą rezygnować z modelu zapewniającego im pewny dochód uzależniony od popularności ich utworów, to jednak nie wierzę w to, że całość da się objąć ramami prawa, które niewiele wyewoluowało w tej materii od lat 90. Wartość prawa, polskiego czy międzynarodowego, zależy od tego, na ile służy społeczeństwu, czy jest sprawiedliwe i możliwe do egzekwowania. W innym wypadku wszelkie pakty, ustalenia, rewolucje będą tylko martwymi zapisami.

P.P.S. Nie jestem prawnikiem, a o prawach autorskich piszę jedynie z punktu widzenia własnych doświadczeń i dwóch przypadków, kiedy miałem okazje te zagadnienia studiować. Moim celem było zwrócenie wam uwagi na fakt, że te kilka frazesów, które nieustannie powtarzają media przy okazji ACTA, to zdecydowanie za mało, aby problem zrozumieć. Nie chcąc być ignorantami, musimy mieć do powiedzenia znacznie więcej niż „jestem za” czy „przeciw”.

zdjęcie: copperhorse

Demotywator - Zabronione w szkole

noreply@blogger.com (Piotr Peszko) — Wed, 25 Jan 2012 23:54:38 PST

Przygotowując dzisiaj prezentację o mobile learningu, zacząłem się zastanawiać, czy za moich szkolnych lat też było coś, co w szkole było zabronione. No i oczywiście. Telefony komórkowe były raczej rzadkością, bo dopiero stawały się popularne, ale przecież nie wolno było korzystać z kalkulatora, ani pisać kolorowymi długopisami. Wniosek jest prosty - każde pokolenie uczniów ma coś, czego używać nie wolno i to nie wolno dla zasady. Nie wolno, bo nie.

Kolorowych długopisów nie wolno, bo czerwony zarezerwowany jest dla nauczyciela, kalkulatorów nie wolno, bo... (ciężko mi wpaść na pomysł dlaczego) obniżają poziom zawiłości rachunków, a telefonów, bo... dzwonią, bo mają Internet, bo można na nich grać?

Tuż po tym, jak zrobiłem ten demotywator (mój pierwszy), przypomniała mi się dość zabawna sytuacja, której byłem uczestnikiem w wagonie restauracyjnym PKP. Okazuje się, że we wspomnianym wagonie nie można korzystać z laptopów. Zajmując w nim miejsce i zamawiając porcję pierogów, nie wiedziałem o tym fakcie, ale zaraz po tym, jak włączyłem komputer zostałem o tym poinformowany. Grzecznie schowałem laptopa i czekałem na kolejowy przysmak.

Po chwili jednak wpadłem na pomysł, że skoro nie wolno korzystać z laptopa, to pobawię się iPadem. Nie jest przecież większy od gazety. Sytuacja się powtórzyła. Zostałem poproszony o schowanie, bo to jest niezgodne z regulaminem. Z mojej wrodzonej przekory i chęci zabicia nudy w opóźnionym pociągu poprosiłem o regulamin, w którym ani słowa nie było o tabletach.

W tak zwanym miedzyczasie zrobiło się dość spore zamieszanie i miałem przyjemność spotkać się z kierownikiem pociągu, który w sposób dość niegrzeczny zwrócił mi uwagę sprowadzając całą dyskusję do poziomu: "Ciesz się Pan, że jedziesz". Dałem za wygraną, wyciągnąłem telefon i zapytałem kierownika oraz obsługę, czy jeśli zmniejszę rozmiar świecącego ekranu do niecałych 4 cali to sprawa się rozwiąże. Okazało się, że nie, bo wagon WARS służy jedynie do spożywania posiłków, a zakaz jest wprowadzony dlatego, że obsługa może przez przypadek coś wylać na sprzęt i wtedy kolej będzie odpowiadała za szkody. Odpowiedź dość groteskowa, bo sprzęt tanieje, a na przykład jedwabne krawaty, czy garnitury niekoniecznie. I tutaj wracamy do punktu wyjścia, czyli nie wolno, bo nie.

Cyfrowa szkoła – odsłona pierwsza

noreply@blogger.com (Roman Lorens) — Wed, 25 Jan 2012 01:25:30 PST

Ministerstwo Edukacji Narodowej przesłało 20 stycznia do konsultacji międzyresortowych i społecznych projekt uchwały Rady Ministrów w sprawie Rządowego programu rozwijania kompetencji uczniów i nauczycieli w zakresie stosowania technologii informacyjno-komunikacyjnych (TIK) „Cyfrowa szkoła" oraz projekt rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie warunków, form i trybu realizacji przedsięwzięcia, dotyczącego rozwijania kompetencji uczniów i nauczycieli w zakresie stosowania TIK. UWAGA!! Konsultacje trwają CAŁY tydzień (sic!) i zakończą się 27 stycznia!

Rządowe wizje

Realizację tego projektu, traktowanego jako program pilotażowy planuje się w okresie od marca 2012 r. do czerwca 2013 r. Wnioski wynikające z jego wdrożenia mają stanowić podstawę wieloletniego programu, który ma na celu osiągnięcie przez szkoły funkcjonalności szkoły cyfrowej. Działania mają dotyczyć czterech obszarów:

e-nauczyciel - przygotowanie nauczycieli do nauczania, komunikowania się z uczniami i rodzicami oraz prowadzenia dokumentacji szkolnej z wykorzystaniem TIK,
e-zasoby edukacyjne, w tym e-podręcznik - uzupełnienie oferty publicznych elektronicznych zasobów edukacyjnych, w tym zapewnienie dostępu do nieodpłatnych e-podręczników,
e-szkoła - zapewnienie szkołom niezbędnej infrastruktury, w szczególności nowoczesnych pomocy dydaktycznych,
e-uczeń - zapewnienie uczniom, w szczególności zagrożonych cyfrowym wykluczeniem, dostępu do nowoczesnych pomocy dydaktycznych.

Głównym celem programu pilotażowego, skierowanego do uczniów klas IV szkoły podstawowej, jest wypracowanie optymalnego modelu realizacji programu wieloletniego w sprawie rozwijania kompetencji uczniów i nauczycieli w zakresie stosowania TIK w edukacji. Realizację takiego programu planuje się na lata 2013-2016. Uczniowie i nauczyciele, dzięki rozwojowi kompetencji cyfrowych, nabędą niezbędne kwalifikacje do funkcjonowania w społeczeństwie informacyjnym.

Na realizację programu pilotażowego przewidziano w budżecie państwa rezerwę celową w wysokości 50 mln zł.

W ramach programu pilotażowego organy prowadzące publiczne szkoły podstawowe będą mogły składać wnioski o wsparcie finansowe na zakup nowoczesnych pomocy dydaktycznych, umożliwiających realizację programów nauczania z wykorzystaniem TIK (lista tych pomocy, obejmująca m.in. przenośne urządzenia komputerowe dla uczniów i nauczycieli, jest określona w programie). Nauczyciele szkół zakwalifikowanych do udziału w programie przez wojewodów będą zobowiązani do doskonalenia i samokształcenia w ramach organizowanych przez e-moderatorów międzyszkolnych sieci współpracy nauczycieli stosujących TIK w nauczaniu, wykorzystywania TIK na zajęciach lekcyjnych oraz przeprowadzenia w okresie trwania programu pilotażowego lekcji otwartych z wykorzystaniem TIK.

Przewiduje się, że programem pilotażowym będzie objętych około 400 publicznych szkół podstawowych ze wszystkich województw. Organy prowadzące tych szkół dostaną dotację celową na zakup nowoczesnych pomocy dydaktycznych, w tym przenośnych komputerów, tablic interaktywnych i urządzeń umożliwiających budowę bezprzewodowej sieci komputerowej. Decyzje zakupowe będą podejmowane swobodnie na szczeblu szkół i ich organów prowadzących, które będą mogły wystąpić do wojewodów z wnioskiem o udzielenie wsparcia finansowego w ramach programu, zapewniając co najmniej 20% wkładu własnego. Procedura wyboru szkół do pilotażu przewiduje ich losowanie w sytuacji, gdy wnioskowana kwota wsparcia w danym województwie będzie większa od kwoty przyznanej w ramach programu.

Realizmu czar

Przeczytałem kilka razy wszystkie materiały udostępnione na stronie MEN. Na pierwszy rzut oka wszystko wygląda pięknie. Szkoły dostaną sprzęt, nauczyciele zostaną przeszkoleni – a nawet zgodnie z zapisami projektu: będą zobowiązani do doskonalenia i samokształcenia , uczniowie dostana nowoczesny sprzęt do nauki, a w czerwcu 2013 roku zostanie ogłoszony sukces.

Czego się zatem czepiam?

Projekt przewiduje, że każda szkoła będzie musiała wnieść wkład własny w wysokości 20% wsparcia finansowego. W przypadku szkół powyżej 300 uczniów wkład własny będzie musiał wynieść 40 tysięcy złotych. To sporo kwota do wyłożenia w niełatwej sytuacji finansowej szkół, tym bardziej, że zasady projektu ogłoszone zostały w chwili, gdy każda szkoła swój budżet już ma. Ustawodawca przewiduje co prawda możliwość „udowodnienia” przez wnioskodawcę, że kwotę powyższa od dnia 1 stycznia 2010 roku do chwili złożenia wniosku wydał na infrastrukturę TIK w szkole, ale zapewne zbyt wiele takich inwestycji nie było.
Nastąpi dalsza rozbudowa / czytaj „pompowanie pieniędzy”/ w portal Scholaris. Pisaliśmy już o nim na naszym blogu. Jest to bardzo mocne ograniczenie możliwości rozwoju „Cyfrowej szkoły” i ostateczne potwierdzenie dominacji Scholarisa.
Zostaną opracowane e-podręczniki do klas IV-VI i udostępnione na otwartym publicznym portalu. Doświadczenie uczy, że monopol i w tym temacie jest bardzo zły. Wystarczy przypomnieć sobie przykład Norwegii, gdzie właśnie następuje odwrót od monopolu państwa na ofertę e-podręczników. Doskonale zostało to przedstawione podczas ostatniej debaty o e-podręcznikach w Agorze z udziałem zresztą Pani Minister Szumilas i Pana Ministra Boniego.
Projekt bardzo mocno foruje rozwój bezprzewodowego internetu w szkole i ścisłe jego powiązanie z prowadzeniem lekcji. I znów odwołać się musze do wspomnianej wyżej debaty i przykładu Katalonii- o dziewiątej wszystko padało, kiedy cała szkoła naraz próbowała się podłączyć z siecią.
Projekt pilotażowy ma zakończyć się w czerwcu 2013 roku, a od września ma już być wdrożony we wszystkich szkołach. To kiedy będą wyciągane i analizowane wnioski? Czyżby już można ogłosić sukces?
A może zamiast wydawać 50 mln złotych na pilotaż lepiej wykorzystać wnioski z programu, który już funkcjonuje? Wszak w Ostrowie Wielkopolskim jest wdrożony największy w Polsce pilotażowy program dotyczący wykorzystania w nauczaniu zdigitalizowanych wersji podręczników - e-booków. Projekt realizowany jest przez trzech zewnętrznych partnerów: Wydawcy podręczników MAC Edukacja, który zapewnił zdigitalizowane wersje podręczników: „Przygoda z czytaniem”(j.polski), „Nie tylko wynik”(matematyka), „W tym cała sztuka” (plastyka) oraz „Muzyczny świat”(muzyka), spółki Mobile Box, która zapewniła czytniki oraz spółki Polkomtel, która zapewniła łączność. W projekcie bierze udział 645 uczniów klas pierwszych, uczęszczających do 4 gimnazjów z Ostrowa Wielkopolskiego. Uważam, że wnioski z realizacji tego projektu byłyby wystarczająca podstawą do wdrożenia rządowego projektu.

W pogoni za marzeniami

Żeby nie było: cieszę się bardzo, że wreszcie się udało rządowi przejść od słów do czynów. Tym bardziej, że świat edukacyjny oddala się od nas z prędkością światła: Urugwaj- wszyscy uczniowie mają mieć laptopy, USA – Amazon uruchomił wypożyczalnię cyfrowych podręczników dla studentów, a uczniowie na swoich iPadach znajdą e-podręczniki, indyjski stan Tamil Nadu przekazał 6,8 mln laptopów uczniom…

Patrząc na polską szkołę i zazdroszcząc tym, którzy potrafią zadbać o rozwój nowoczesnej edukacji, dopadła mnie melancholia. I jakże smutna konstatacja: pozwólmy całemu światu wpaść o ten technologiczny obłęd! Niech opętają ich nowe i jeszcze nowsze technologie. A my… damy sobie radę!

zdjecie: Jeff the Trojan

Czy szkolenia nadążają za technologią?

noreply@blogger.com (Piotr Peszko) — Tue, 24 Jan 2012 05:22:00 PST

Pamiętam, gdy pierwszy z moich kolegów dostał od wujka z USA telefon komórkowy – było to kilkanaście lat temu, a jego komórka żywcem przypominała „cegłę” – monochromatyczny wyświetlacz, monofoniczne dzwonki, tylko dwie funkcje: dzwonienie i SMSy (ta ostatnia była wtedy nowością), bateria wytrzymująca dwa dni… Kilka lat później sam kupiłem swój pierwszy telefon: kształt i waga były zdecydowanie przyjaźniejsze, choć wyświetlacz i dzwonki pozostały bez zmian; pojawiło się jednak kilka nowych opcji, w tym radio i pełna klawiatura! Prawdziwe szaleństwo.

Gdy zacząłem studia,powszechne stawały się kolorowe wyświetlacze, a raptem dwa lata później - aparaty fotograficzne. W ten oto sposób nastała era bezsensownego fotografowania wszystkiego, co popadnie. Pod koniec studiów dowiedziałem się o bezprzewodowym przesyłaniu danych pomiędzy telefonami i zacząłem oglądać w tramwaju filmy na ekranie komórki. Dzisiaj mogę na niej zrobić niemal wszystko – kwestia odpowiedniego narzędzia. A gdy brak mi tego narzędzia, to mogę je w prosty sposób samodzielnie sporządzić. Kosmos! Nie sposób jednak nie zadać sobie pytania...

...w jakim kierunku będzie się rozwijać technika i jak to wpłynie na naszą codzienność?

Daleko mi do futurologa, ale w tym miejscu chciałbym pozwolić sobie na niewielkie prognozowanie, powiedzmy w perspektywie najbliższych 10 lat. Obserwując współczesność można przyjąć, że mobilny dostęp do Internetu będzie powszechny, łatwy i szybki, zatem sprzęt komputerowy będzie rozwijać się w kierunku jego wykorzystania – komputery (nawet laptopy) będą bardziej stacjonarne i przeznaczone do pracy, a ich miejsce w pozostałych obszarach będą zajmować tablety i smartfony, traktowane jako typowe multimedialne kombajny. Trójwymiarowe wyświetlacze o wysokiej rozdzielczości będą standardem, a gdzieś w niezbyt dużej odległości będą majaczyć prawdziwe, przestrzenne hologramy. Nastanie era Web 3.0 (w skrócie i najprościej jest to „spersonalizowana sieć”), która w pełni będzie czerpać z olbrzymich zasobów dostępnych w Internecie.

A gdzie w tym wszystkim odnajdzie się e-learning?

Pierwszą i najważniejszą zmianą będzie całkowita i pełna swoboda uczenia się, zarówno ze względu na czas i miejsce jak i dostęp do olbrzymiej masy darmowych szkoleń. Co prawda, będą one w ogromnej większości bardzo ogólne, lecz to przy (zdawałoby się) najprostszych sprawach mamy najwięcej problemów. Powstaną całe społeczności skupione wokół otwartych, globalnych, wirtualnych uniwersytetów, gdzie internauci będą swobodnie tworzyć, modyfikować i prowadzić szkolenia. Nauka nie będzie się wiązać z uzyskaniem jakiegoś „papierka”, a raczej będzie wynikać z wewnętrznej motywacji do rozwoju.

Szkolenia komercyjne prawdopodobnie będą dynamicznie personalizowane. I mam tu na myśli bardzo swobodne dostosowanie: chcesz, by agentem był Papa Smerf? A może wolisz Alberta Einsteina? Lubisz scenerię jaskini, Księżyca czy sali lekcyjnej? Odpowiada Ci język precyzyjny i naukowy, czy swobodny i pełen metafor? To wszystko, a nawet więcej będzie można określić na samym początku szkolenia, a system automatycznie wygeneruje odpowiadającą nam treść. Gdy trafisz na jakąś trudność, interaktywny, automatyczny e-mentor pomoże przebić się przez najtrudniejszy materiał.

Jak widać, przyszłość może być świetlana. Zależy to jednak w ogromnej mierze od naszej gotowości i reaktywności - zatem już teraz warto rozważyć zainteresowanie się tym obszarem kształcenia.

zdjęcie: Kalexanderson

Treść pochodzi z bloga firmy Eminus Knowledge Management Sp. z o.o. http://blog.eminus.pl/, lidera wdrożeń e-learningu w szkolnictwie i eksperta w metodyce e-nauczania.

Marek Hyla do tablicy! Część 2

noreply@blogger.com (Piotr Peszko) — Sun, 22 Jan 2012 23:00:04 PST

Do Tablicy to nowa seria na blogu, w której każdemu dajemy możliwość zadania dowolnego pytania ekspertowi. Pierwszą zaproszoną osobą jest Marek Hyla. Zapraszam więc do podzielonego na dwie części (część 1, część 2) (żeby ograniczyć TLDR) wywiadu, z którego dowiemy się jak to jest chodzić do szkoły w Algierii, skąd w życiu Marka wziął się elearning, na czym polega jego nowa inicjatywa o nazwie XY Learning i jakie ma plany na przyszłość.

Co ciekawego, istotnego według Ciebie wydarzyło się w branży w czasie ostatnich dwóch lat?

Myśląc o branży nowoczesnych form rozwojowych nie przychodzi mi do głowy jakieś przełomowe zdarzenie. Nie znaczy to, oczywiście, że na rynku nic się nie dzieje. Chcę raczej przez to powiedzieć, że metodą ewolucyjną podążamy, moim zdaniem, w dobrym kierunku - adaptując te trendy, pomysły biznesowe i technologie, które mają sens na rodzimym podwórku.

Jeśli jesteśmy w obszarze firm, czy mógłbyś wskazać 5 największych graczy branży szkoleniowej na polskim rynku?

Mogę dokonać subiektywnej oceny - ale lepsze są w tym oficjalne statystyki. Na rynku szkoleń (zapomnijmy teraz o edukacji) największą firmą jest Altkom Akademia, potem House of Skills (po zmianie nazwy - Konsorcjum doradczo-szkoleniowe, którego częścią jest e-learning.pl, będące pod moją menedżerską pieczą), a potem kilka kolejnych firm (Door, GFKM, itp.).
Póki co - firmy stricte e-learningowe nie mieszczą się jeszcze w pierwszej piątce. Sądzę jednak, że w ciągu najbliższych 3-5 lat ten stan może się zmienić.

Powiedzmy, że mam dużo pieniędzy i chcę do swojej organizacji wprowadzić super metody szkoleniowe. Nie znam tej branży. Wszyscy mówią o sobie, że są najlepsi i pokazują logotypy klientów. Jak rozpoznać firmę, która da radę?

Internet i foldery reklamowe firm pełne są frazesów o tym, że “jesteśmy pierwsi”, “najlepsi”, “jesteśmy liderami”. To trochę żałosne, jeśli sam o sobie musisz mówić takie rzeczy. Albo rynek o tym wie, i wtedy nie musisz tego komunikować, albo tego nie wie - i żaden komunikat tego nie zmieni.
Nim spróbuję odpowiedzieć na Twoje pytanie - krótka anegdota. Kilka lat temu miałem okazję brać udział w konkursie ofert. Jednym z kryteriów oceny była liczba e-szkoleń, którą opracował oferent. W rozmowie z potencjalnym klientem zadałem pytanie “czy nie byłaby lepszym kryterium liczba e-szkoleń, którą osoby zaangażowane w proces tworzenia treści PRZESZŁY, a nie WYKONAŁY?”. Widać było, że pytanie, które zadałem, wygenerowało dość intensywny proces myślowy u mojego rozmówcy. No bo ile wart jest projektant, który wyłącznie projektuje, a nigdy nie doświadcza? Nie korzysta z produktów, nie wyciąga z nich wniosków, nie obserwuje co jest fajne, a co nie, nie używa?
Przy wybieraniu firmy można kierować się twardymi kryteriami - najczęściej, niestety, brana jest pod uwagę cena. Te jednak nie dają gwarancji sukcesu.
Ja w tej sytuacji szukałbym podmiotów, w których pracują ludzie z pasją. Domagałbym się, aby tacy właśnie ludzie pracowali nad moim projektem. Szukałbym podmiotów, które są rzetelne - spełniają obietnice. To kryterium akurat dość łatwo sprawdzić poprzez “żywe” referencje. Szukałbym też firm, które potrafią na trudną materię, jaką jest rozwój ludzi, patrzeć interdyscyplinarnie - z perspektywy sztuki, jaką jest skuteczne uczenie innych, z perspektywy wyzwań, jakie mogą wykreować nowe technologie, oraz z perspektywy potrzeb biznesowych. Są więc kompetentne w tych właśnie 3 dziedzinach.

Kiedy organizacja nadaje się do tego, żeby wdrożyć w niej jakieś nowe narzędzia szkoleniowe?

W zasadzie w każdym momencie, w którym takie nowe narzędzie może przynieść korzyść biznesową. Niestety - osoby decyzyjne w organizacjach, nie rozumiejąc specyfiki e-learningu, często przesypiają te właściwe momenty.
Nieraz zdarzyła mi się rozmowa, podczas której Klient mówił mniej więcej tak: “Nie jesteśmy teraz w stanie zająć się e-learningiem, gdyż skupiamy wszystkie nasze siły na procesie zmiany związanej z…”. Moje argumenty, iż nowe rozwiązania szkoleniowe właśnie są po to, aby zoptymalizować ten proces, sprawić by był łatwiejszy, tańszy, efektywniejszy, itd., rzadko trafiają do rozmówców. Ten syndrom świadczy o niedojrzałości rynku, braku świadomości, zrozumienia. Także o dość skostniałych strukturach decyzyjnych u niektórych z Klientów.
Oczywiście, te wdrożeniowe momenty nie muszą być związane z tak masywnymi projektami jak procesy zmiany. Znacznie częściej dobrym momentem wdrożenia nowego narzędzia są punktowe potrzeby biznesowe. Potrzeby, które da się zaspokoić w drobnym budżecie i w krótkiej interakcji projektowej. Sukces takich drobnych projektów wytycza czasem ścieżki dla dalszych, znacznie śmielszych działań.

Przejdźmy teraz do Twojej nowej inicjatywy. Czym jest XY Learning?

To właściwie nie jest moja inicjatywa - iskrą do powstania XY Learning Team było spotkanie w Restauracji Europa w Madrycie, do której doszło podczas wizyty studyjnej w Obserwatorium E-learningu, organizowanym przez Polską Izbę Firm Szkoleniowych. Podczas tego właśnie spotkania jeden ze współzałożycieli, Tomek Hoffmann, rzucił pomysł, który w ciągu kilku kolejnych miesięcy został obudowany konkretnymi założeniami.

XY Learning Team to nieformalny alians, założony przez 4 osoby, stawiające sobie za cel zrównoważony rozwój nowych form szkoleniowych. Zrównoważony - czyli projakościowy, bez marketingowej ściemy, wyważony, mądry. Ten cel brzmi trochę górnolotnie, ale chcemy właśnie na polu budowania świadomości wywrzeć największy wpływ na rynek.

Co konkretnie robicie i po co?

Chcemy wspólnie budować coś, co nazwaliśmy “produktami intelektualnymi”. W tym kontekście bliżej nam do think tanku, niż do firmy, fundacji, czy innych form współpracy. Obecnie pracujemy nad trzema takimi produktami.
Pierwszym z nich jest XY Learning Perspectives - produkt, które celem jest dokonywanie pewnych diagnoz rynku nowoczesnych technologii w Polsce. Czasem będą to punktowe działania, czasem działania znacznie bardziej kompleksowe. Kończymy aktualnie badania jakościowe, których celem jest identyfikacja barier, szans i zagrożeń wdrożenia e-learning w korporacjach w Polsce.
Drugim projektem jest Shifts4Learning. To produkt uświadomiająco-inspiracyjny. Jego celem jest zwrócenie uwagi na zmiany, jakie następują w środowisku zawodowym oraz na konsekwencje, jakie z tych zmian wynikają. Naszym celem jest także zwrócenie uwagi na to, jak powinno się na takie zmiany przygotować.
Trzecim rozwiązaniem jest Learning Battle Cards. Tu naszym celem jest próba skatalogowania i opisania wszelkich form rozwojowych oraz okołorozwojowych, gromadząc dane za pomocą społecznościowych i grywalizacyjnych mechanizmów. Tak opracowane karty chcemy udostępnić branży do różnych celów - inspiracji, projektowania procesów rozwojowych, itp.

Co planuje Marek Hyla na 2012 rok?

Tak się składa, że jestem osobą, która rzeczywiście planuje. Nie potrafię działać z dnia na dzień, więc moje plany, które można czasami nazwać “marzeniami” z uwagi na ich długofalowość i niedookreśloność są dość bogate...
W 2012 roku chciałbym z naszymi Klientami z sukcesem rozpędzić 2 arcyciekawe projekty. W jednym z nich docieramy z e-learningiem do grupy docelowej, jaką tworzy między inymi 1450 pracowników hali produkcyjnej. Wiąże się z tym projektem mnóstwo nietypowych wyzwań, z którymi musimy sobie poradzić. W ramach drugiego projektu budujemy społecznościowe środowisko rozwojowe dla grupy 7.000 pracowników i współpracowników naszego Klienta. Niezwykle ciekawa jest kultura organizacyjna, do której musimy dostosować rozwiązanie, a także długofalowość projektu oraz jego krytyczny wpływ na strategię szkoleniową firmy.
W ramach XY Learning Team chcę skończyć Learning Battle Cards oraz wyjść z tym produktem w świat.
A w wymiarze osobistym? Narty z dziećmi pod koniec lutego w austriackich Alpach - tu mam nadzieję trochę poprawić technikę jazdy, a także mieć furę zabawy. Potem na początku kwietnia rodzinny wyjazd do Paryża - to za dobre wyniki w szkole poprzedniego roku... W długi, majowy weekend - tygodniowy wyjazd z rodziną na Kretę, by poznać to miejsce... A jesienią - wyjazd do Egiptu na nurki, gdzie w końcu muszę ukończyć kurs nitroxowy. Jak więc widzisz - nawet te osobiste plany zawsze zawierają jakiś pierwiastek rozwojowy...

Marek Hyla do tablicy! Część 1

noreply@blogger.com (Piotr Peszko) — Tue, 24 Jan 2012 08:09:19 PST

Do Tablicy to nowa seria na blogu, w której każdemu dajemy możliwość zadania dowolnego pytania ekspertowi. Pierwszą zaproszoną osobą jest Marek Hyla. Zapraszam więc do podzielonego na dwie części (żeby ograniczyć TLDR) wywiadu, z którego dowiemy się jak to jest chodzić do szkoły w Algierii, skąd w życiu Marka wziął się elearning, na czym polega jego nowa inicjatywa o nazwie XY Learning i jakie ma plany na przyszłość.

Marku, bardzo się cieszę, że przyjąłeś zaproszenie do pierwszego odcinka nowej serii blogowej.

Też się cieszę... Co chwilę zaskakujesz nowymi pomysłami - fajnie, że mogę jeden z nich zainaugurować.

Zacznijmy trochę prywatnie. Gdzie dorastałeś? Jakie jest Twoje pierwsze wspomnienie związane z edukacją?

Mam multum różnych wspomnień. Jest wśród nich szkoła muzyczna, która wpłynęła na moją obowiązkowość i umiejętność wyrzeczeń. Jest pół roku nauki w polskiej szkole w Annabie, w Algierii, gdzie pracował mój Ojciec - to doświadczenie dało mi poczucie, że pasją i zaangażowaniem nauczycieli można wiele więcej zdziałać niż funduszami, narzuconymi z góry pomysłami i rygorystycznie przestrzeganym programem. Wreszcie jest “zderzenie się” z pierwszymi komputerami w Polsce w połowie lat 80-tych, kiedy w zasadzie wyłącznie samodzielnie, trochę metodą prób i błędów dało się nad tą materią zapanować.

Dla mnie Marek Hyla = ewangelista e-learningu w Polsce. Zawsze byłem więc ciekawy, kiedy się to zaczęło?

E tam, ewangelista. Zwykłem mówić o sobie raczej “realista”. Mam świadomość tego, że e-learning nie jest ani lepszy, ani gorszy od innych form rozwojowych. Jest po prostu inny. Niektóre działania szkoleniowe, realizowane w określonym kontekście są lepszą okazją do skutecznego zastosowania form e-learningowych, a inne - nie...
Staram się też unikać słowa “e-learning” - wolę raczej “nowe formy szkoleniowe”. Pod pojęciem e-learningu zbyt wiele osób rozumie e-szkolenia, czy kursy e-learningowe, spłycając w ten sposób dyskusję. A więc - ani ewangelista, ani e-learningu... :)
Reszta się zgadza - nazywam się Marek Hyla i na poważnie zacząłem się interesować formami szkoleniowymi opartymi o nowoczesne technologie w 1999 roku. Pracowałem wtedy w ComArchu i przyszedł mi do głowy pomysł na webowo-mobilne środowisko do uczenia się, oparte o metodę SuperMemo. Dziś środowisko to funkcjonuje pod nazwą supermemo.net - mam więc satysfakcję, że, wprawdzie od 2002 roku już bez mojego udziału, ale idea znalazła swoją przestrzeń na rynku.
A gdyby pogrzebać jeszcze głębiej to okazałoby się, że pierwszą edukacyjną grę stworzyłem w 1986 roku. Wysłałem ją na konkurs, jaki ogłosiło wtedy czasopismo Bajtek. To było cenne doświadczenie, mimo że gra nie odniosła sukcesu.

No tak, co do definicji, to się zgodzę, ale co do tytułu, to chyba wszystko wina jednego bestselleru. Twój “Przewodnik po e-learningu” ma już chyba 3 lata, a ciągle nie doczekał się godziwego konkurenta. Jak się pisze taką książkę?

“Przewodnik po e-learningu” liczy już, o ile dobrze pamiętam, 6 lat. Pierwsze wydanie ukazało się chyba pod koniec 2005 roku. Z tej perspektywy - zaczyna trącić myszką. W tak dynamicznym świecie, jakim jest e-learning, warto byłoby uzupełnić książkę o nowe rozwiązania, modele, trendy. Póki co, wolę to jednak robić w formie bloga, niż pisać kolejną książkę.
Książkę pisałem ze sporym mozołem. Jednym z powodów było to, iż polityką wydawcy (WoltersKluwer) jest publikowanie książek opartych o weryfikowalne konkrety. Dlatego musiałem wykonać kawał analitycznej roboty, by publikacja nabrała właściwego kształtu. Wyzwaniem samym w sobie było zdobycie zgód (na piśmie!) na umieszczenie w książce wszystkich zrzutów z ekranów oraz schematów i rycin autorstwa podmiotów trzecich.
Z drugiej strony uskrzydlało mnie to, że przelewam swoje myśli na papier i dzielę się swoją pasją z innymi. Cieszy mnie, że książka dotarła do chwili obecnej do prawie 3.000 osób.
Co do “godziwego konkurenta” - pokazało się kilka ciekawych pozycji na rynku. Faktem jest, że skupiają się na trochę innych zagadnieniach, ale nie czyni im to żadnej ujmy. Moja publikacja ze względu na fakt, że jest dość kompleksowa, wiele zagadnień jedynie sygnalizuje. Chcąc więc wniknąć głębiej w niektóre tematy, należy sięgnąć do innych książek, które będą bardziej pomocne w tym zakresie.

No tak, faktycznie - przygotowując się do wywiadu, sprawdziłem datę ostatniego wydania. Czytając informację o Tobie na blogu, zatrzymuję się przy zdaniu, z którym trudno mi się zgodzić, a mianowicie: “To, oczywiście, nie moja zasługa, że rynek nowoczesnych technologii edukacyjnych w Polsce dojrzał.” Jeśli nie Twoja, to czyja?

Jeśli patrzeć na to pytanie w kategoriach personalnych - to mnóstwa osób, które czy to z pasji, czy z powodów swojej odpowiedzialności zawodowej od kilkunastu lat angażują się w to dojrzewanie.
W ciągu ostatnich kilku lat nastąpił prawdziwy boom na rynku polskim, jeśli chodzi o liczbę osób, które działają w tej branży. Pamiętam, że gdy 7 i pół roku temu zatrudniałem się w e-learning.pl powiedziałem na rozmowie rekrutacyjnej, iż szacuję liczbę osób orientujących się w dziedzinie e-learningu w Polsce na ok. 100. Dziś osób orientujących się na takim poziomie, jaki wtedy miałem na myśli, jest pewnie ze 100 razy więcej. A ekspertów w tej dziedzinie też trzeba liczyć w setkach. Każda z tych osób ma swój udział w rozwoju rynku...
Ale na to pytanie można spojrzeć też z innych perspektyw. Na dojrzałość, o której mówimy, wpłynęło także mnóstwo innych czynników: rozwój technologii, zmiany społeczne, kryzys 2008 roku, nowe modele biznesowe, itp...

Jaki jest polski rynek szkoleniowy? Jak zmienił się na przestrzeni ostatnich, powiedzmy 10 lat?

Nie czuję się na siłach, by pisać o całym rynku szkoleniowym - chociażby dlatego, że nie ogarniam go w całości. Nie działamy we wszystkich jego segmentach, niszach, itd. Mogę opowiedzieć o tym co zaobserwowałem w obszarach, w których sam działam.
Pierwsza rzecz, która przychodzi mi do głowy, to duży wpływ funduszy unijnych na rynek. W pewnym momencie około 40% nakładów na szkolenia realizowane było przy udziale środków unijnych. Rzeczą ciekawą i korzystną dla rozwoju e-learningu w Polsce było “punktowanie” tych mechanizmów w projektach EFS. Niewątpliwie przyczyniło się to do rozwoju nowych form szkoleniowych na naszym rynku.
Rynek szkoleniowy niezwykle mocno rozwinął się ilościowo. Niestety - niekoniecznie jakościowo... W domenie szkoleń tradycyjnych, na fali dużych potrzeb konsumpcji środków unijnych, powstało mnóstwo firm szkoleniowych - głównie jednoosobowych. W domenie e-learningowej również nastąpił wysyp podmiotów oferujących swoje usługi. Niestety - stosunkowo niewiele firm e-learningowych może pochwalić się backgroundem w świecie szkoleń. Mam wrażenie, że większość z nich wyrosła z przestrzeni IT lub webowej, co tworzy pewną barierę w branży szkoleniowej - brak im zaplecza w postaci dobrego rozumienia specyfiki uczenia ludzi.

Pozostańmy jeszcze na moment w okolicy Twojego bloga “Szkolenia XXI wieku”. Otwarty dla wszystkich (wymaga jedynie rejestracji), pełen Twoich przemyśleń i rekomendacji. Czemu ma służyć? Jaka jest jego rola - to bardziej poradnik, czy Twój upubliczniony notatnik?

Raczej to drugie. Nigdy nie starałem się nadać mu jakiejś “uczesanej” struktury, która pozwoliłaby traktować go jako poradnik. Oczywiście, sama struktura bloga, z tagami, wyszukiwarką, pozwala w zakresie tej tematyki traktować go w pewnym sensie jako poradnik. Ale nie ten cel mi przyświeca. Stąd też znaleźć można na nim szereg postów “z okolic” szkoleń XXI wieku - moich przemyśleń, wakacyjnych doświadczeń, obserwacji.
To, co staram się konsekwentnie realizować w ramach bloga, to trzymanie się na tyle, na ile wydaje mi się to sensowne, zagadnienia rozwoju ludzi. Nawet pisząc o moich ostatnich wakacjach staram się przemycać w treści informacje, które mogą ten rozwój stymulować, zachęcać do czegoś, czy pokazywać jakieś interesujące zależności.

Część 2 wywiadu

Darmowe kursy online od Uniwersytetu Stanforda

noreply@blogger.com (Piotr Peszko) — Sun, 22 Jan 2012 11:34:32 PST

Uniwersytet Stanforda przygotował cały pakiet darmowych kursów online. Pierwsze z nich startują już 23. stycznia, są to np. Przedsiębiorczość Technologiczna i Uczenie Maszynowe.
Każdy z kursów ma swoją dedykowaną stronę, gdzie znajduje się video, gdzie prowdzący zachęca do udziału w kursie, oprócz tego znajdziemy tam informacje na temat samego szkolenia i najczęściej zadawane pytania.
Wszystko, co trzeba zrobić, aby zapisać się na szkolenie to podać swoje imię, nazwisko i e-mail.

Lista dostępnych szkoleń

The Lean Launchpad (luty 2012)
Technology Entrepreneurship (23 stycznia 2012)
Model Thinking (23 stycznia 2012)
Machine Learning (23 stycznia 2012)
Natural Language Processing (23 styczeń 2012)
Probabilistic Graphical Models (23 styczeń 2012)
Cryptography (23 styczeń 2012)
Design and Analysis of Algorithms I (23 styczeń 2012)
Anatomy (styczeń 2012)
Making Green Buildings (styczeń 2012)
Information Theory (marzec 2012)
Computer Science 101 (luty 2012)
Software Engineering for Software as a Service (20 luty 2012)
Human - Computer Interaction (30 styczeń 2012)
Game Theory (luty 2012)
Computer Security (luty 2012)

Darmowe kursy to promocja uczelni
Z mojego punktu widzenia bardzo ciekawe w całej akcji prowadzenia darmowych szkoleń są dwie kwestie:

właściwe informowanie o tym co jest treścią kursu - każda ze stron informujących o szkoleniu jest dobrym przykładem tego, w jaki sposób informować internetowych studentów o tym co będzie treścią szkolenia. Prosta strona, brak zakładek, krótki opis, pytania i odpowiedzi oraz materiał video. Okazuje się, że wystarczy.
ogólnoświatowa akcja promocyjna uczelni - nie ma chyba co się łudzić, że nie jest to akcja promocyjna, a jedynie altruizm prowadzących i chęć dbania o wykształcenie obywateli świata. Udostępnienie materiałów z wykładów na youtube (kanał zawiera prawie 1500 filmów), co Stanford robi już od dawna jest oczywiście wielkim plusem, ale też rewelacyjnym kanałem promocji. Ponad 36 milionów wyświetleń nagrań, ponad 100 tysięcy subskrybentów to liczby potwierdzające, że wiedza jest w cenie. Może nie tak bardzo jak internetowi celebryci ale zawsze.
Oprócz tego na każde stronie są linki do portali społecznościowych.

Nauczyciel z pasją - Edyta Czernecka - Don't School Me

noreply@blogger.com (Piotr Peszko) — Sun, 22 Jan 2012 02:32:38 PST

Świetni nauczyciele są wszędzie i pokazujmy ich! Dziś wywiad z Panią Edytą Czernecką z Młodzieżowego Domu Kultury nr 3 w Poznaniu. Oczarowała mnie swoim zaangażowaniem promieniującym na dzieciaki, które uczy śpiewu, gry na instrumentach i… współpracy :-)

W odcinku
0:00 – o nauce gry na flecie
1:30 – o różnicach między MDK, a tradycyjną szkołą
3:00 – o motywacji uczniów
5:10 – o hindusach chcących kupić uczniów Pani Edyty za stado słoni ;-)
6:50 – o roli tradycyjnych szkół w edukacji artystycznej
9:15 – o charakterze nauczycieli MDK
11:15 – o dzieciach, które zmieniły się pod wpływem MDK
13:45 – o tym kim zostają uczniowie Pani Edyty gdy już dorosną
16:25 – problemy MDK nr 3 w Poznaniu

Nagranie zrealizowane w ramach projektu Don't school me

Autor
Bartłomiej Rycharski - współwłaściciel studia filmowego Filmpoint.pl i autor bloga Dontschool.me. Kiedyś chciał zmieniać szkolnictwo - dzisiaj woli tworzyć dla niego alternatywę. Fan dobrego i łatwo dostępnego contentu.

Rapid e-learning, czyli szybko, łatwo i oszczędnie

noreply@blogger.com (Piotr Peszko) — Fri, 20 Jan 2012 02:38:06 PST

Tym, czego najbardziej brakuje współczesnemu światu, jest czas. Dlatego codziennie szukamy prostych, optymalnych rozwiązań. A gonimy najczęściej za pieniądzem - toteż oczekujemy, że to co efektywne i sprawne, będzie jednocześnie tanie i opłacalne. W tym współczesnym obrazie naszego życia idealnie odnajduje się rapid e-learning.

Rapid e-learning
Szkolenia rapid e-learning wykorzystywane są tam, gdzie trzeba szybko stworzyć materiał edukacyjny i dotrzeć z nim do odbiorów. Łatwo sobie wyobrazić sytuację, w której firma potrzebuje bardzo szybko przeszkolić pracowników działu obsługi klienta, handlowców (przy wprowadzaniu na rynek nowej oferty usług, promocjach, zmianach w ofercie, nowych produktach itp.). Rapid e-learning pozwala na natychmiastowe przeszkolenie pracowników, a w razie pojawiających się problemów (np. feedback od klientów, na który pracownicy nie potrafią odpowiednio zareagować) na szybką reakcję – aktualizację wiedzy, doprecyzowanie informacji.

Jak powstaje?
Szkolenia rapid e-learning z reguły tworzone są bezpośrednio przez samego eksperta. Autor korzysta z prostych narzędzi (generatorów), których obsługa nie wymaga specjalistycznej wiedzy. W szkoleniu wykorzystywane są gotowe materiały (szablony, grafiki, dźwięki), co ma istotny wpływ na czas realizacji. Zawartość stworzonych w ten sposób szkoleń może być łatwo i szybko aktualizowana. Co równie ważne, odbiorca otrzymuje wiedzę wprost od eksperta i ma możliwość bezpośredniego kontaktu z nim.

Szybko i poprawnie
Szybko i oszczędnie w formie nie oznacza, że byle jak. Szkolenia rapid e-learning mogą zawierać różnego rodzaju interakcje, quizy, testy oraz każdy inny element, który nie stwarza bariery technologicznej. Dbałość o jakość i atrakcyjną formę jest tu równie ważna jak w pozostałych formach e-learningu. Konieczność szybkiej reakcji na potrzeby szkoleniowe i elastyczność tej formy nauczania musi iść w parze z zachowaniem odpowiednich standardów na każdym etapie projektu.

Zdjęcie: sBerna
Treść pochodzi z bloga firmy Eminus Knowledge Management Sp. z o.o. http://blog.eminus.pl/ lidera wdrożeń e-learningu w szkolnictwie i eksperta w metodyce e-nauczania.

Edukacyjne tsunami od Apple

noreply@blogger.com (Piotr Peszko) — Thu, 19 Jan 2012 11:34:50 PST

Wczoraj dość sceptycznie podszedłem do tekstu Przemysława Pająka na temat przełomowej oferty, którą miał dzisiaj przedstawić Apple. No i cóż - dziś pozostaje mi przyznać mu rację. Apple wywołało swoimi produktami takie wstrząsy, że ich wynik można nazwać edukacyjnym tsunami. Dzisiaj światło dzienne, a w zasadzie swoich użytkowników końcowych zobaczyły 3 nowe produkty: iBooks 2, iTunes U i zmieniający kompletnie perspektywę tworzenia ePodręczników iBooks Author.

iBooks 2
Gdy tylko dowiedziałem się, że jest nowa wersja iBooks, nie było innego wyjścia - tylko pobrać aktualizację i czekać, co się będzie działo. W samym wyglądzie zmieniło się niewiele.

Tak to już jest z Apple, że niespecjalnie zmieniają rzeczy, do których ludzie się przyzwyczaili, i chwała im za to. Zmiany są wewnątrz. Pobrałem książkę pokazową pt. "Life on Earth" i przeżyłem szok! Książka prezentuje takie podejście do ePodręcznika, jakiego można sobie było życzyć. Wszystko w książce działa bez zarzutu. Filmy ładują się bardzo szybko, strony przewracają płynnie. Minusem jest czas pobierania książki, ale zapewne pośrednią przyczyną jest duże zainteresowanie, a przez to obciążenie serwerów Apple.

Aktualnie w nowym wyglądzie jest jedynie 7 książek , z których każda kosztuje 14.99 $, więc nawet na polskie realia wcale nie jakoś drogo. Jedynym mankamentem jest ich wielkość: najmniejsza ma 750 MB, a największa 3 GB, więc użytkownicy z iPadów o pojemności 16 GB wielu książek raczej nie pobiorą. Ale pewnie za chwile wyjdzie iPad 3 o pojemności 500 GB (to jedynie przypuszczenie) i problemu nie będzie.

iTunes U
Do tej pory materiały video i podcasty edukacyjne dostępne były poprzez aplikację iTunes. Od dzisiaj użytkownicy iPadów mają do dyspozycji dedykowaną aplikację na iPada i iPhone'a.

Eddy Cue z Apple zaprezentował dzisiaj iTunes U. Aplikacja wygląda bardzo podobnie do iBooks 2 i jest dedykowaną aplikacją do udostępniania materiałów edukacyjnych. Mogą być one prostymi syllabusami, mogą być notatkami do wykładów, podcastami czy nagraniami. Ponadto Apple wykonało ruch w kierunku uczniów i iTunes U ma zawierać materiały nie tylko dla studentów, ale także dla ich młodszych kolegów.

iBooks Author - wydaj sobie książkę
Ostatnia fala tsunami, którą wywołało dzisiaj Apple, jest szczególnie dotkliwa. Niszczy bezlitośnie próby tworzenia dedykowanych podręczników na iPada. Jeśli ktoś już zaczął to robić, lepiej niech wciśnie pauzę, obetnie finansowanie i zamknie projekt.

Tak to już z Apple jest, że kiedy chce coś spopularyzować, to po prostu to robi. Tym razem dało narzędzie do tworzenia ePodręczników, które obsługiwane jest przez najlepszy tablet na rynku. Wystarczy pobrać darmową aplikację iBooks Author, uruchomić ją i... voila! Mamy profesjonalne narzędzie do tworzenia ePodręczników i to kompletnie za darmo.

Świetnie dopracowane szablony, edycja łatwiejsza niż w Wordzie, a do tego możliwość umieszczania interaktywnych galerii zdjęć, materiałów video, aplikacji w HTML5 i elementów 3D. Jeśli komuś mało, może dołożyć sobie prezentację.

Nie siląc się w tej chwili na jakieś głębsze rozważania na temat potencjału edukacyjnego, szybkości adaptacji rozwiązań, czy możliwości ich wdrożenia w naszych szkołach, mogę powiedzieć jedno: Apple po raz kolejny dostarczyło rozwiązań, które kompletnie zmieniają perspektywę. Tak jak iPhone zmienił definicję telefonu i wyznaczył zupełnie nowy trend, tak iBooks Author na nowo definiuje tworzenie podręczników, iTunes U ich dystrybucję, a iBooks 2 - sposób ich czytania.

W kilku kolejnych tekstach przedstawimy dokładną analizę wymienionych programów, pokusimy się także o trochę wizjonerstwa i realną ocenę możliwości wykorzystania.

Kij w mrowisko, czyli o karaniu i nagradzaniu

noreply@blogger.com (Katarzyna Mitschke) — Thu, 19 Jan 2012 09:04:14 PST

Odkąd pracuję z dziećmi, temat karania i nagradzania wraca jak bumerang. Staję w jego obliczu, ilekroć dziecko lub grupa dzieci, z którymi właśnie przebywam, okazuje zbyt daleko idącą niefrasobliwość, która podejrzanie przypomina złą wolę. Mierzę się z nim, kiedy rodzic/ciocia/babcia/czytelniczka zwracają się z prośbą o radę, alarmując rozpaczliwie: nie radzę sobie z moim dzieckiem. Kiedy uczniowie w szkole sprawdzają moje granice. Kiedy na uczelni toczy się burzliwa dyskusja na temat "karnego jeżyka", zalecanego przez Supernianię. Ale także wtedy, kiedy dziecko koleżanki na wieść o tym, że jego mama przejechała na rowerze wyjątkowo długi dystans, rutynowo, z profesjonalnym spokojem odpowiada: "Mamo, to wspaniale! Jestem z ciebie dumny".

Coś jest nie tak z tym karaniem i nagradzaniem. Wszechobecne, a wciąż nie na miejscu. Posiadające sporą siłę, na pewno szkodliwe, kiedy stosowane nieumiejętnie. Czy jednak wiedza o tym, jak karać i nagradzać, rozwiązuje problem?

Co ważnego trzeba sobie powiedzieć o karach i nagrodach

1. Karanie i nagradzanie to dwie strony tego samego medalu: obydwie są sposobem pracy z motywacją ucznia, bazującym na psychologicznym behawioryzmie.

2. Postawy psychologów i pedagogów wobec nagród i kar coraz mocniej się polaryzują: wystarczy wspomnieć wypromowaną przez psycholog Dorotę Zawadzką metodę “karnego jeżyka”, czyli time-out. Psychologowie związani z nurtem rodzicielstwa bliskości zdecydowanie krytykują tę metodę (argumenty można znaleźć np. tutaj).

3. Kara i nagroda jako sposób pracy wychowawczej cieszą się szczególną, niegasnącą popularnością w szkole. Powodów może być kilka:

stanowiący wciąż podstawę funkcjonowania szkoły system testów, punktów i ocen, które same w sobie są formą nagrody i kary (pozytywny trend można zaobserwować w edukacji wczesnoszkolnej, gdzie kładzie się nacisk na to, by ocena opisowa stanowiła formę jasnej i czytelnej informacji zwrotnej - na tym etapie jeszcze dla rodzica, nie dla samego ucznia);
w dużej grupie dzieci, przy ograniczonym czasie i możliwości indywidualnego kontaktu z poszczególnymi uczniami, kara wydaje się najszybszą i skuteczną metodą dyscyplinowania;
przez lata w szkole stosowano kary, dawniej zostawało się w “kozie” (przymusowy pobyt w szkole po lekcjach), stawiano do kąta; wciąż karzemy uczniów złymi ocenami lub uwagami w dzienniku (warto rozważyć malejącą skuteczność negatywnych ocen w motywowaniu uczniów do nauki).

4. Od paru lat, pod wpływem szeroko rozpowszechnianego mitu o zbawiennym wpływie pochwał na zachowanie dziecka, dąży się do równoważenia kar nagrodami. Warto zadać sobie pytanie, jakie są tego konsekwencje, i co się zmienia w wyniku przeniesienia akcentu z karania na nagradzanie... Ja zaznaczę tylko, że uczniowie pełni pasji, cechujący się zdrową ambicją, czerpiący radość ze swoich osiągnięć, niezmiennie stanowią mniejszość w polskiej szkole. Trudno uwierzyć, że jest to statystyczna konieczność...

Żeby mi się tak chciało, jak mi się nie chce, czyli czy można kogoś zmotywować na siłę?

Motywacja, decydująca o podjęciu i wykonaniu danej czynności, to złożony proces. W najprostszym rozróżnieniu, które zarazem najbardziej interesuje pedagogów i trenerów, motywację dzielimy na zewnętrzną i wewnętrzną.

Motywacja wewnętrzna - impuls do działania, będący wynikiem ciekawości, zainteresowań czy potrzeby dziecka. Osoba kierująca się motywacją wewnętrzną działa z własnej woli, ma jasną wizję celu lub przynajmniej silne odczucie potrzeby, która wzbudziła motywację.

Człowiek kierujący się motywacją wewnętrzną: wewnątrzsterowny, czerpie przyjemność z działania, jest odpowiedzialny za własne działanie, ponosi jego konsekwencje, ma poczucie sprawczości i wolności, ma chęć działania do czasu, aż kierująca nim potrzeba zostanie zaspokojona.

Motywacja zewnętrzna - najprościej rzecz ujmując, ma miejsce, kiedy robimy coś z przymusu lub dlatego, że jest to jedyny sposób osiągnięcia celu, o którym decydują czynniki zewnętrzne (takim czynnikiem jest np. decyzja nauczyciela czy zewnętrzne kryteria oceniania).

Człowiek kierujący się motywacją zewnętrzną: ma nastawienie zadaniowe, jest silnie zorientowany na korzyści ze swoich działań, przestaje działać, kiedy ustaje czynnik motywujący (na przykład nie wykonuje zadanych ćwiczeń, kiedy nauczyciel wyjdzie z klasy), źródłem satysfakcji jest dla niego uzyskana korzyść, a nie samo działanie.

Kiedy warto odwołać się do motywacji zewnętrznej:

kiedy musimy wykonać zadanie, na które nie mamy ochoty, ale trzeba (w rzeczywistości szkolnej - na przykład przymus rozwiązywania określonego typu zadań do egzaminu gimnazjalnego / matury, etc.),
kiedy brak nam energii, motywacja wewnętrzna wyemigrowała na długie wakacje, a działać trzeba,
kiedy ważny jest czas wykonania danego zadania.

Przykładem odwoływania się do motywacji zewnętrznej jest stosowanie mechanizmów grywalizacji.

Tyle z współczesnej psychologii poznawczej. Dalsza część artykułu stanowi moją interpretację podejścia do kar i nagród, które staje się coraz popularniejsze w skandynawskiej myśli o wychowaniu (np. koncepcja Jespera Juula). Moje osobiste doświadczenia, związane ze stosowaniem kar i nagród, skłaniają mnie do uznania tego stanowiska za wartościowe i warte uwzględnienia we własnej praktyce pedagogicznej.

Zasada zachowania motywacji

Omówione powyżej zagadnienia łączy prawo, które można sformułować następująco: kary i nagrody odwołują się zawsze do motywacji zewnętrznej człowieka. W przypadku stosowania ich w odniesieniu do motywacji wewnętrznej możemy uzyskać dwa efekty:

1. w przypadku silnej osobowości dziecka i silnej motywacji wewnętrznej, nasze działania w zasadzie pozostaną bez echa;
2. w przypadku dużej wrażliwości dziecka i nie dość mocno ukształtowanego poczucia własnej wartości, przekształcimy motywację wewnętrzną w zewnętrzną. Skutek: dziecko bardziej podatne na nasze wpływy i manipulację, pozbawione zarazem swojej największej siły napędowej, jaką stanowi dla każdego motywacja wewnętrzna.

Co w zamian?

Czy zatem należy zrezygnować całkiem z kar i nagród? Jaka jest alternatywa?

Zamiast kary:

zadbajmy o warunki, które nie będą zachęcały do zachowań, których nie akceptujemy: jasno informujmy o swoich oczekiwaniach, ustalmy wspólnie z grupą zasady, jakimi będziemy się kierować;
eksponujmy naturalne konsekwencje działania, które uznajemy za niewłaściwe;
pozwólmy dziecku doświadczyć tych konsekwencji;
informujmy dziecko o swoich uczuciach w związku z jego zachowaniem;
postawmy zdecydowanie granicę, kiedy zachowanie dziecka narusza nasze potrzeby i krzywdzi nas;
interweniujmy bez wahania, kiedy zachowanie dziecka jest zagrożeniem dla innych w jego otoczeniu.

Zamiast nagrody:

pokażmy dziecku, że dostrzegamy jego uczucia, potrzeby, zainteresowania i problemy;
rozmawiajmy z nim o tym, co dla niego ważne;
stopniowo zwiększajmy obszar samodzielności i decyzyjności dziecka;
korzystajmy z umiejętności i talentów dzieci, pokażmy, że mogą one być cenne dla osób z otoczenia.

Uwaga: pochwała jest formą nagrody. Psycholog dziecięcy Agnieszka Stein na łamach dziecisawazne.pl proponuje “(...) zamiast warunkowych nagród, gdy dziecko jest grzeczne, okazywanie mu zainteresowania, obdarzanie niewartościującą uwagą, spędzanie wspólnego czasu na co dzień. (...) Te sposoby nie dają może tak szybkich efektów, ale kiedy te efekty się już pojawią, są dużo bardziej trwałe”.

foto: John Shawler

Chmurami zatańczy MEN

noreply@blogger.com (Roman Lorens) — Wed, 18 Jan 2012 12:26:37 PST

Kiedy zastanawiałem się nad tytułem tego felietonu, przypomniał mi się kawałek Stana Borysa, który zaczyna się od tekstu: Ciemno już, zgasły wszystkie światła... Ciemno już, noc nadchodzi głucha... Okazuje się bowiem, że po wielu tygodniach milczenia stało się: 11 stycznia 2012 roku Pani Minister Krystyna Szumilas na posiedzeniu sejmowej Komisji Edukacji, Nauki i Młodzieży przedstawiła kierunki działań Ministerstwa Edukacji Narodowej. Po dokładnej analizie całego wystąpienia pokusiłem się o kilka wniosków, chociaż nie wiem, czy nadałbym im aż tak konkretną definicję.

„Chcę, aby najbliższy okres był dla polskiej szkoły czasem stabilizacji i spokojnego wdrażania zainicjowanych wcześniej działań. Dzisiaj najważniejsza jest pomoc nauczycielom i dyrektorom we włączaniu do praktyki szkolnej wprowadzanych projektów. Na tym zamierzam się skupić. Ważny jest również dialog ze środowiskiem, wsłuchiwanie się w głosy rodziców i nauczycieli oraz reagowanie na ich potrzeby. Natomiast nadrzędną wartością musi być zawsze dobro uczniów, bo to oni są najważniejsi.”

Te, bardzo istotne dla mnie słowa, Pani Minister już raz wypowiedziała, obejmując stanowisko.

Czas przyszły, niedokonany
Przeczytałem całe wystąpienie, i to nie jeden raz. Uwzględniwszy fakt, że Pani Minister jest już 5 rok w resorcie, szukałem w nim konkretnych działań, które byłyby wyznacznikiem ministerialnej wizji polskiej szkoły. Co znalazłem?

Jedno wielkie rozczarowanie. Zostałem wręcz zdruzgotany stopniem ogólnikowości zadań do realizacji:

„W średnich i zasadniczych szkołach zawodowych trzeba wprowadzić zmiany wynikające z ostatniej nowelizacji ustawy o systemie oświaty”.
„W najkrótszym możliwym terminie ustalę i przedstawię opinii publicznej informacje o kształcie i zasadach, które będą obowiązywać w 2015 roku na egzaminie maturalnym a także na sprawdzianie po szóstej klasie”.
„Potrzebne jest położenie nacisku na eksperymentowanie i przeprowadzanie doświadczeń, stosowanie metod aktywizujących i realizowanie projektów edukacyjnych”.

Oczywiście to tylko przykłady tej szczególnej deklaratywności. Niestety, nie padły ŻADNE konkretne pomysły, jak to zrobić. Nie wiem zatem, czy jako nauczyciel ma się cieszyć, czy raczej zacząć się bać. Jak znam życie, to raczej to drugie.

Głucha cisza
Nie usłyszałem tak naprawdę nic na temat największych problemów szkoły: ogromnego niżu demograficznego, rosnącego bezrobocia wśród nauczycieli, chaosu w stanowieniu prawa oświatowego, nierozwiązywalnego problemu czasu pracy nauczyciela, statusu dyrektora…..
„Chcę, aby najbliższy okres był dla polskiej szkoły czasem stabilizacji i spokojnego wdrażania zainicjowanych wcześniej” – osobiście uważam, że w czasach szalonego postępu technologicznego chociażby takie słowa nie wróżą dobrze polskiej oświacie.
Polska edukacja potrzebuje nie trwania w bezruchu, lecz wizji, jak ma wyglądać za 5, 10 czy 15 lat! Szkoda, że zabrakło tego w wystąpieniu Pani Minister.

Cyfrowa szkoła za mgłą
Czekałem na ten moment z ogromnym zaciekawieniem, i nie ukrywam, moje rozczarowanie jest równie duże! Nie usłyszałem nic, co nie zostało już do tej pory powiedziane, chociażby podczas debaty w Agorze. Sądzę, że tak naprawdę pani Minister nie wie jeszcze, co zamierza w tej materii zrobić.

W najbliższym czasie przedstawię do konsultacji społecznych program pilotażowy (będzie to program rządowy), którego celem jest przetestowanie różnych rozwiązań technicznych i sposobu wspomagania nauczycieli korzystających z technologii informacyjno - komunikacyjnych na zajęciach oraz wybranie tych, które najlepiej sprawdzają się w praktyce szkolnej

Dowiedziałem się zatem, że „w najbliższym czasie” rząd wyda 50 mln złotych tak naprawdę nie wiadomo na co oraz, że zostanie uruchomiony projekt systemowy dotyczący e-podręczników, współfinansowany z europejskiego funduszu społecznego.

I już! Czekajcie, a będzie wam dane… Tylko co?

Casus Pinokia

Konieczne jest jak najszybsze podpisanie rozporządzeń, określających zasady organizacji pracy w szkołach ponadgimnazjalnych, tzw. ramowych planów nauczania oraz rozporządzenia o kwalifikacjach. Zamierzam to zrobić już w przyszłym tygodniu.

Uwzględniwszy fakt, że słowa te wypowiedziała Pani Minister 11 stycznia, do 20 stycznia rozporządzenie powinno być podpisane. Ciekaw jestem zatem, co zobaczy Pani Minister w lustrze 21 stycznia…

Wikipedia zamknięta na dzień, to nie jest dobry czas na pisanie zadań

noreply@blogger.com (Piotr Peszko) — Wed, 18 Jan 2012 12:21:40 PST

SOPA, PIPA czy inne zwierzę próbuje czaić się na i tak już inwigilowany, sprawdzany i kontrolowany Internet. Jej jarzące się ślepia tak bardzo zdenerwowały twórców Wikipedii, że postanowili w ramach protestu zablokować do niej dostęp na cały dzień.

Trzeba będzie iść do biblioteki, ba - trzeba będzie ją znaleźć, a co jeśli wyłączą Google i nie będzie jak znaleźć? Oczywiście zapytamy znajomych na Facebooku czy Twitterze. Co jednak jeśli ci też będą protestować? Trzeba będzie porozmawiać z kimś żywym... To wizja doprawdy tragikomiczna, ale żarty na bok - popieram protest twórców Wikipedii!

Co na to Adek?

Popieram bo...
SOPA PIPA brzmi prawie jak grzbietorodowata Pipa Pipa, z której wyłażą mniejsze pipy, z których każda będzie ograniczała wolność słowa w sieci. Każda mała pipa, idąc za przykładem amerykańskiej mamuśki da prawo lokalnym państwowym władzom do wyłączenia jakiejś strony. Oczywiście wyłączenie to sytuacja ekstremalna, ale patrząc na polskie realia - wystarczy zawiesić stronę na okres postępowania administracyjnego.

Ciekawym elementem jest jednak walka tą samą bronią, czyli zamykaniem dostępu. Miecz (obusieczny) jest więc jeden, może do niego podejść każdy i sobie pomachać... Chociaż może miecz to złe słowo; pstryczek do włączania jest jeden, tylko do tej pory dostęp do niego mieli tylko twórcy i zarządzający serwisami.

BETT 2012 czyli 7 nowości edukacyjnych, jakie czekają nas w tym roku

noreply@blogger.com (Piotr Peszko) — Tue, 17 Jan 2012 08:02:40 PST

W zeszyłym tygodniu odbył się BETT SHOW 2012 w Londynie. To największe wydarzenie dotyczące technologii edukacyjnych. Tegoroczna edycja przyniosła zapowiedź kolejnych nowinek z tej branży. Ponieważ ogrom tego, co można było zobaczyć, jest w zasadzie nie do opisania, postaraliśmy się o to, żeby wyznaczyć trendy i tendencje, które w tym roku będą rządziły. Zapraszamy więc!

1. Grywalizacja – nauka za pomocą gier komputerowych
Każdy materiał, który wymaga nauczenia, można już przedstawić za pomocą gry - bez względu na to, czy chodzi o naukę języków, czy matematyki lub innych treści. Zamiast testów możemy więc pozwolić uczniom pograć, zdobywać odznaczenia zamiast ocen, ścigać się z rówieśnikami. Dzięki temu uczniowie grając na komputerze będą przygotowywać się do klasówki lub odrabiać zadanie domowe.

2. Ultrabooki – jeszcze fajniejsze notebooki
Po raz pierwszy dla edukacji zaproponowano Ultrabooki™, czyli ultralekkie, ultracienkie komputery. Ich istotną zaletą dla edukacji jest to, że mogą pracować na baterii do 7-8 godzin, co pozwala na ich codzienne wykorzystanie w klasie. Są przy tym znacznie szybsze i wydajniejsze od netbooków.

3. Aplikacje mobilne
Coraz więcej uczniów ma smartfony. Trudno, by tej okazji nie wykorzystali projektanci aplikacji. Jak grzyby po deszczu wyrosły nie tylko aplikacje do indywidualnej nauki, np. powtarzania słówek z języka obcego, ale także do nauki w klasie, np. pomiarów fizycznych.

4. iPady i tablety jako mobilne pracownie
Jak co roku sporo uwagi przyciągnęło stoisko firmy Apple, gdzie pełni pasji pracownicy prezentowali, jak można wykorzystać iPada w szkole - na przykład do tworzenia filmów, muzyki oraz korzystania z Internetu. Zaprezentowano też urządzenie w formie małej szafki, służące do ładowania kilkunastu tabletów na raz.

5. Tworzenie animacji komputerowych i gier przez uczniów
Okazuje się, że tworzenie animacji i gier może być proste. Na tyle proste, że nawet młodzież może się tym zainteresować. Składanie prostych animacji, programów, a nawet gier umożliwiają specjalne programy do zainstalowania na każdym komputerze. Zaprezentowano też gadżety, dzięki którym ilustracje i zabawki można łatwo zamienić w animowane filmy.

6. Stoły dotykowe
Płaskie, dotykowe powierzchnie osiągnęły cenę akceptowalną przez szkoły. Zalety tych urządzeń można wykorzystać już w pracy z 3-latkami. Niskie stoliki z kolorowymi grami przyciągnęły tłumy nauczycieli. Te większe można zastosować do dowolnych prezentacji dla starszych uczniów.

7. Nauka WF z komputerem
Fala nauczycieli przewinęła się też przez stanowisko z prezentacjami mat interaktywnych, które fenomenalnie sprawdzają się do ćwiczenia fitnessu i tańca dla młodzieży. Wciąż jednak trudno znaleźć ich zastosowanie dla całej klasy na lekcjach WF-u, bez konieczności kupowania kilkunastu urządzeń.

Autorem tekstu jest

Krzysztof Wojewodzic - 4-krotny stypendysta Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz stypendysta British Psychological Society za badania w dziedzinie edukacji. Współautor 3 książek i kilkunastu artykułów. Był kierownikiem metodycznym słownika diki.pl – edukacyjnej strony roku 2010. W latach 2010-2011 stworzył funenglish.pl , wykorzystywany obecnie w ponad 500 szkołach i 700 bibliotekach w całej Polsce.

zdjęcia: Mr Ush

Tapety dla EduPunków #1

noreply@blogger.com (Piotr Peszko) — Sun, 15 Jan 2012 23:44:26 PST

Nowy rok, nowe wyzwania i nowe działania. Myślę, że bloga czyta na tyle dużo edupunków, edu-entuzjastów, nauczycieli, szkoleniowców i pasjonatów wszystkiego, co ma w sobie edu, że cykl się spodoba. Postaramy się co miesiąc dać Wam paczkę tapet na Wasze monitory. Oto pierwsza.

Limbo, czyli umrzyj sto razy i naucz się jak przeżyć

noreply@blogger.com (Piotr Peszko) — Sat, 14 Jan 2012 15:51:27 PST

Limbo, znaczy mniej więcej tyle, co otchłań. Ciemna, przygnębiająca, szara, czarna, brudna. Przygotuj się na nią, bo właśnie zbudziłeś się w ciemnym lesie. Nie wiesz gdzie jesteś, jest noc. Słychać tylko wiatr, szumi trawa, a Ty wiesz, że musisz biec, że całe otoczenie patrzy Ci w oczy i wcale nie jest bezpiecznie. Mniej więcej tak zaczyna się przygoda, którą chcę Ci dziś polecić.
Jeśli masz do wydania kila euro, w przypadku makówki 7.99, w przypadku PC - 9.99 i chcesz, żeby komputer zmarnował Ci jeszcze więcej czasu, szczerze polecam.

Niesamowity klimat
Ciekawe operowanie głębią ostrości. Filtry jak w stylizowanym holywoodzkim kinie, zero muzyki za to efekty dźwiękowe dopracowane w najdrobniejszym szczególe. To wszystko sprawia, że na blogu dotyczącym edukacji zapraszam Cię do recenzji gry, ale za to jakiej gry.

Gra bardzo prosta w obsłudze, ale wymagająca jeśli chodzi o rozwiązywanie kolejnych zagadek. Limbo wciągnie Cię w swój świat szarości i czerni tak bardzo, że będziesz czekać na kolejną zagadkę, a kamieniami milowymi będą kolejne śmierci.

Bez spoglądania na pasek energii, ilość amunicji, gadżety w plecaku, połączenie z internetem, wytyczne misji i tym podobne, po prostu zgniesz. Tysiąc sposobów na to jak Cię uśmiercić spowoduje, że znajdziesz wyjście z wymyślnych pułapek. Będziesz się wspinać, bujać, zjeżdżać skakać, a wszystko oczywiście poddane będzie wspaniałej fizyce.

Jeśli przystaniesz na moment, a cień przypominający zęby Cię zaciekawi, Twoje życie potrwa pewnie kilka sekund. Na tyle długo, aby można było zauważyć, że pewien etap musisz zacząć od nowa.

Wszystko, co będzie na Ciebie czekało, a jest większe, zabije Cię. Twoim zadaniem będzie dać się zabić określoną ilość razy, a potem wymyślić jak zginąć po raz ostatni i przejść dalej. Oczywiście, żeby zginąć.

Czasami wystarczy uciec, a czasami trzeba się nie dać nabrać. Niekiedy pomaga intuicja, a niekiedy właśnie odwrotnie, przypuszczenie staje się karą śmierci. Na szczęście wymierzaną natychmiast.

Kolejne zadania są na tyle wymyślne, że przed naszkicowaniem ram tego tekstu przeszedłem połowę gry, zażyłem wieczornego joggingu i wróciłem dokończyć.

Niestety. Wśród całego zachwytu. Jest wada. Gra jest po prostu za krótka.

Do Tablicy! - czyli sam zapytaj eksperta

noreply@blogger.com (Piotr Peszko) — Fri, 13 Jan 2012 11:31:04 PST

Do Tablicy to nowa akcja na blogu, którą wstępnie zaplanowaliśmy na cały rok. Będzie to seria odważnych wywiadów, w których zmusimy naszych "uczniów" do szczerych odpowiedzi na temat szkoleń, nowoczesnej edukacji, branży szkoleniowej, oświaty i wszystkiego, co się z tym łączy.
Zajmiemy się na poważnie poszukiwaniem odpowiedzi na pytania, które niekiedy stanowią tabu. Nie zawahamy się zadać ważnych pytań. Czy e-learning działa? Czy branża szkoleniowa jest zastała? Czy szkoła to zło konieczne? Co można zrobić już, teraz, dzisiaj?

W kolejnych odsłonach - przynajmniej co miesiąc - będziemy zadawać wiele niewygodnych pytań. Wezwiemy ekspertów do tablicy i przepytamy. Dzięki temu dowiemy się, co tak naprawdę dzieje się w branży szkoleniowej, w polskich szkołach i w firmach z branży.

Pierwszy do odpowiedzi zostanie wywołany Marek Hyla. Ale żeby nie było tak, że to tylko my zadajemy pytania i jemy sobie z dzióbków, korzystając z poniższego formularza możecie przesłać pytania, które będą dla nas jasną sugestią, o co zapytać.

Zapraszam więc każdego z Was do wcielenia się chociaż na chwilę w belfra, który może zadać niewygodne i wywołujące paniczny strach pytanie.

&lt;p&gt;&amp;amp;amp;amp;amp;lt;p&amp;amp;amp;amp;amp;gt;&amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;lt;p&amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;gt;&amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;lt;p&amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;gt;&amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;lt;p&amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;gt;Ładowanie...&amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;lt;/p&amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;gt;&amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;lt;/p&amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;gt;&amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;lt;/p&amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;gt;&amp;amp;amp;amp;amp;lt;/p&amp;amp;amp;amp;amp;gt;&lt;/p&gt;
Marek Hyla

Dyrektor Zarządzający Centrum Technologii i Innowacji. Jest odpowiedzialny m.in. za politykę wdrażania innowacyjnych technik, metod i rozwiązań szkoleniowych w House of Skills. Studiował informatykę, zarządzanie i marketing oraz bankowość. Występował na wielu seminariach i konferencjach, m.in. Techno Business Forum (Tokio/Fukuoka 2001), na Kongresie HR (Warszawa 2004, 2005), OnLineEduca (Berlin 2005) i Learning 2006 (Orlando 2006). Od 2007 roku odpowiedzialny w House of Skills za pozyskiwanie środków na projekty szkoleniowe z funduszy unijnych.

Autor książek:

"E-learning - od pomysłu do rozwiązania",
"Przewodnik po e-learningu"

oraz wielu innych tekstów publikowanych w prasie IT oraz HR.

„fot: zelaznastudio.pl” zdjęcie z nagłówka: kharied

Dzień Domeny Publicznej w Krakowie.

noreply@blogger.com (Piotr Peszko) — Fri, 13 Jan 2012 04:55:45 PST

Domenę publiczną tworzą utwory, które nie podlegają już ochronie prawnej (70 lat po śmierci autora). Zasoby domeny publicznej gwarantują nieograniczony dostęp do utworów, które stają się "własnością publiczną" i można je wykorzystać w dowolnym celu. W naszym wspólnym interesie leży podtrzymywanie i stałe poszerzanie zasobów domeny publicznej. By pokazać ważność tego procesu organizowany jest Dzień Domeny Publicznej w Krakowie.
W tym roku do domeny publicznej trafiły utwory ponad 900 twórców zmarłych w 1941 roku m.in. twórcy "Ulissesa" Jamesa Joyce'a, twórcy nowoczesnej antropologii Jamesa Frazera, najsławniejszego poety Indii Rabindranatha Tagore, Maryny Cwietajewej, Virginii Woolf, Roberta Baden-Powella, Henri'ego Bergsona, Ignacego Jana Paderewskiego, Tadeusza Boya-Żeleńskiego, Emila Zegadłowicza i św. Maksymiliana Marii Kolbego

Gdzie i kiedy
Data: 20 stycznia 2012 roku (piątek)
Miejsce: Kolanko No.6, ul. Józefa 17, Kraków

O czym

20:00
Wystawa grafik akcji Wolni Pisarze Wolne Pisarki pt. "Jestem wolny. Spotkajmy się w internecie".

Wieczór Pecha Kucha
- Jarosław Lipszyc "Domena publiczna jako fundament kultury"
- Urszula Dobrzańska "Blog a domena. Strategie pisania w sieci"
- Łukasz Mesek "Cyfrowe zbiory Biblioteki Jagiellońskiej"
- Ziemowit Szczerek „Domena publiczna – błogosławieństwo historyka”
- Kamila Kozyro "Literacki Dom Publiczny. Prezentacja akcji 'Wolni
pisarze. Wolne pisarki'."

21:00
- Slam inspirowany twórczością z domeny publicznej

Formuła slamu jest wzbogacona o nową wartość: każdy z poetów w ramach swojego występu w pierwszej rundzie powinien zaprezentować przynajmniej jeden utwór inspirowany twórczością z domenty publicznej. Dowolne remiksowanie, przeinaczanie i korzystanie z tych tekstów dozwolone i wskazane! Oczywiście może też starczyć czasu na własny, autorski tekst.

Biblioteki cyfrowe udostępniające utwory w domenie publicznej:

Za ile

wstęp: 5 zł / na nagrodę dla zwycięzcy Slamu

Kto za tym stoi
Organizator:

Fundacja Liternet,
Koalicja Otwartej Edukacji,
Nowa Mina Kultury,
Magazyn Kultury

zdjęcie: radziu

Richard Feynman - nie taki zwykły geniusz (video)

noreply@blogger.com (Piotr Peszko) — Thu, 12 Jan 2012 04:37:58 PST

Jeśli uczyliście się kiedyś fizyki na poziomie trochę wyższym niż licealny lub mieliście ambitne plany pogłębienia tej dziedziny wiedzy, pewnie spotkaliście się z serią podręczników "Feynmana wykłady z fizyki". Porywająca lektura, niesamowicie interesujący człowiek.

Czym jest nauka:

In the case of the chess game, the rules become more complicated as you go along, but in the physics, when you discover new things, it looks more simple. It appears, on the whole, to be more complicated because we learn about a greater experience — that is, we learn about more particles and new things — and so the laws look more complicated again. But if you realize all the time, what’s kind of wonderful is as we expand our experience into wilder and wilder regions of experience, every once in a while we have these integrations in which everything is pulled together in a unification, which turns out to be simpler than it looked before.”

Pokolenie XD w szkole, czyli co poza e-podręcznikami

noreply@blogger.com (Katarzyna Mitschke) — Wed, 11 Jan 2012 23:48:22 PST

Miało być o tym, co dla praktyki edukacyjnej wynika z wiedzy, w jaki sposób młodzież używa Facebooka. Po drodze wzięły górę truizmy, bo przecież:

różne dzieci używają Facebooka w sposób skrajnie różny, a wiodące trendy, które da się wyabstrahować, w zasadzie są oczywiste (część z nich można sobie przypomnieć tutaj albo tutaj, ja dodam jeszcze garść: malejąca zdolność do czytania dłuższych tekstów, uzależnienie od niewiele znaczących informacji, rosnące znaczenie grywalizacji, duży nacisk na autopromocję i powierzchowne kontakty społeczne...)
na obecnym etapie problem szkoły jest inny - nie chodzi bowiem o to, jak korzystać tej wiedzy, ale o to, żeby w ogóle podejmować takie próby. Masowo.

Dlaczego nas to obchodzi - pokolenie XD

Disney, startując ze swoim kanałem w telewizji cyfrowej, przeprowadził badania pokolenia cyfrowo świadomego, które określono jako pokolenie XD. Wprawdzie opublikowane w styczniu 2010 roku wyniki badań były już dość szeroko komentowane w sieci, ponadto odnoszą się w większym stopniu do rozwoju społeczno-moralnego dzieci niż poznawczego, jednak przywołajmy kilka faktów.

Victoria Hardy, kierująca zespołem badawczym Disney XD, mówi:

„Wchodzimy właśnie w nowe dziesięciolecie, a nasze badanie europejskie identyfikuje cyfrowo świadome pokolenie. Cieszymy się, że raport ten obala niektóre negatywne mity dotyczące wpływu cyfrowej ery na życie dzieci i jednocześnie pokazuje, że są one generacją pozytywnie nastawionych do społeczeństwa i koncentrujących się na nim osób. Dodatkowo, korzystają z dostępnych im technologii po to, aby poprawić swoje życie oraz przyszłość naszej planety”.

Wybrane fakty, wynikające z badań (badano dzieci w wieku 8-14 lat):

95% europejskich nastolatków uważa, że Internet oraz serwisy społecznościowe są dla nich ważne,
60% uważa, że Internet i komputery są dla nich tak ważne, że nie wyobraża sobie bez nich życia,
wśród głównych zastosowań Internetu gry komputerowe (77%) są tylko nieznacznie bardziej popularne niż pomoc w odrabianiu pracy domowej (75%), dopiero na trzecim miejscu znajduje się możliwość komunikowania się z przyjaciółmi poza szkołą (71 proc.),
65% polskich młodych XD czuje dumę, gdy idzie im dobrze w grach komputerowych.

(za www.egospodarka.pl)

Wniosek - dzieci korzystają z Internetu w sposób świadomy. Najwyższa pora wymienić nauczycieli, którzy nie lubią się z Facebookiem i Internetem w ogóle, a na słowa “gra komputerowa” wiedzą (tylko), że coś się dzieje.

Pokolenie XD w szkole 2011

Na szczęście sądzę, że do wymiany z tego powodu trafi nie tak znowu wielu nauczycieli. Sytuacja na tym froncie poprawia się znacznie z roku na rok. Intuicja podpowiada, że wciąż jednak wyprzedzają nas w tym względzie nauczyciele amerykańscy. Potwierdza to wrażenie podsumowanie trendów w amerykańskiej edukacji w 2011 roku, opublikowane przez GOOD.is. Zgodnie z nim “edukacja w tym roku skoncentrowała się na technologii, przywództwie i kreatywnym myśleniu”.

Parę konkretów:

nauczyciele zainteresowali się technologią gier i zjawiskiem grywalizacji i zaczęli je włączać do swojej pracy;
social media na dobre zagościły w salach lekcyjnych - zaczęto szeroko wykorzystywać blogi do edukacji literackiej dzieci i zachęcania ich do własnej twórczości, Twitter służył jako platforma dyskusyjna, która umożliwiła nieśmiałym dzieciom włączenie się w życie klasy, zaś na wyższych szczeblach edukacji Google+ posłużył do koordynacji projektów zespołowych;
Twitter sprawdził się też jako platforma wspierająca współpracę naukową i wymianę doświadczeń - korzystając z tagów #edchat i #edtech nauczyciele wymieniają się doświadczeniami i pomysłami, również na Twitterze zorganizowała się grupa protestujących przeciwko fali zamykania szkół w USA w marcu ubiegłego roku;
Położono nacisk na rozwój elementarnych umiejętności programistycznych (w Polsce ciekawym przejawem tego trendu jest projekt Code:Girls);
Wzrasta znaczenie rozwijania umiejętności myślenia kreatywnego i koncepcyjnego, szeroko upowszechnia się i wdraża myśl sir Kena Robinsona o potrzebie radykalnych zmian w szkole na rzecz uwolnienia kreatywności;
Nauczyciele w coraz większym stopniu stają się przedsiębiorczymi przywódcami.

Co ciekawe, większość z tych trendów zaczyna już być widoczna w polskiej praktyce edukacyjnej - z tym, że obszary “zajęte” w Stanach przez Twittera u nas obsługuje raczej Facebook oraz (w dużo mniejszym stopniu) NK.pl.

Co jeszcze, czyli o tym GOOD nie napisało

Guy Sorman, francuski publicysta i eseista, w rozmowie z Romanem Pawłowskim podkreśla ogromne znaczenie społeczno-kulturowe Facebooka:

“Szczególną rolę odegrała tu kultura młodych, która dzięki internetowi stała się dzisiaj uniwersalna. Nazywam ją kulturą generacji Facebooka. To pokolenie odgrywa kluczową rolę w zmianach w Afryce Północnej. Będąc w Egipcie, rozmawiałem z młodymi ludźmi, którzy zainicjowali tamtejszą rewolucję. Opowiadali mi, że to właśnie Facebook był miejscem, w którym od początku wymieniali poglądy, organizowali się. Młoda kultura powstała na Zachodzie w latach 60., dzięki Internetowi dotarła dzisiaj do krajów arabskich. Jest zbudowana wokół tych samych wartości co na Zachodzie: prawa do indywidualnej ekspresji, prawa do wolności słowa, wolności wyboru, jak chcesz żyć, jak się ubierać, z kim się spotykać. Bez młodej kultury i dostępu do niej za pomocą Internetu tak zwana arabska wiosna nie mogłaby się wydarzyć”.

Słowa Sormana przykuły moją uwagę ze względu na to, że moje priorytety w obszarze edukacji w dużej mierze kształtowały się pod wpływem... przerażenia kierunkiem, jaki usiłował nadać polskiej edukacji były minister, Roman Giertych. W tym kontekście Facebook to ogromna szansa dla rozwoju nowoczesnego, otwartego i pluralistycznego myślenia. Fakt, że każdy może dotrzeć ze swoimi przekonaniami i inicjatywami do niezwykle szerokiego grona odbiorców, ma niebagatelny wpływ na kształtowanie się postawy demokratycznej. Facebook nie tylko daje swoim użytkownikom poczucie wpływu, ale także - a może przede wszystkim - uświadamia ogromny pluralizm istniejących poglądów, postaw, sposobów na życie. To niezbędne składniki demokratycznej świadomości, która jeszcze nie tak dawno była w polskiej szkole poważnie zagrożona.

Podsumowanie, czyli każdy medal ma dwie strony, ale nosić go trzeba

Zdaję sobie sprawę, że przywołane tutaj trendy i zjawiska to jedynie wierzchołek góry lodowej. Jednak, odpowiadając na tytułowe pytanie, stwierdzam, że niezależnie od tego, jak szybko będą ewoluowały media społecznościowe i kiedy staniemy w obliczu całkiem nowego Internetu, nauczyciel potrzebuje konta na Facebooku. Zmiany zachodzące w świadomości jego użytkowników, nie tylko te światopoglądowe, ale także (a może przede wszystkim) poznawcze, muszą stać się również udziałem nauczycieli.

Co powinno różnić świadomego nauczyciela od przeciętnego użytkownika Internetu?

Po pierwsze, musimy uruchomić w sobie tak zwanego idealnego obserwatora - zdobyć się na obserwację uczestniczącą, korzystając razem z uczniami z Internetu, pielęgnować w sobie metarefleksję. Po drugie, trzeba pamiętać, że każde z zasygnalizowanych w tym tekście zjawisk może mieć dobry i zły wpływ na praktykę edukacyjną i samych uczniów. Dobry nauczyciel powinien swobodnie żonglować tymi medalami, które, jak w każdym przypadku, mają dwie strony. W przeciwnym razie wśród nauczycieli będzie narastać polaryzacja postaw - będziemy mieli znakomitych, nowoczesnych edukatorów, działających świadomie i twórczo w oparciu o znajomość mechanizmów myślenia pokolenia XD, oraz tradycjonalistów, których najlepsze nawet pomysły mogą spalić na panewce, jeśli zignorują nową, cyfrową świadomość swoich uczniów.

zdjęcie: flickingerbrad

Co w e-podręcznikach piszczy? aktualizacja (screencast)

noreply@blogger.com (Piotr Peszko) — Wed, 11 Jan 2012 12:12:07 PST

Aktualizacja: Do prezentacji został dodany oryginalny dźwięk.

Przygotowując się do debaty, na którą zostałem zaproszony przez Gazetę Wyborczą, zacząłem się zastanawiać, co tak naprawdę jest ważne w materiałach edukacyjnych. A że mamy grudzień - pomyślałem sobie o kilku życzeniach. Jasnym jest, że chcielibyśmy mieć skuteczne podręczniki, znaleźć rozwiązanie dla ciężkich plecaków, wyświetlać coś ciekawego na tablicach multimedialnych i w końcu - dać na zadanie domowe jakiś e-learning.

Pokusiłem się więc o krótką i subiektywną analizę tego, jak wygląda polski rynek ogólnodostępnych materiałów edukacyjnych. Wiedząc, że firmy z branży e-learningowej miały ostatnio sporo pracy nad tymi produktami, a wydawnictwa prezentowały je podczas educampów, odniosłem wrażenie, że wszystkie te błyskotki schowane są gdzieś za murami i "szary" rodzic czy nauczyciel nie ma do nich dostępu.

Pokaż kotku, co masz w środku
Całą zabawę zacząłem więc od stron internetowych i przeglądania udostępnionych materiałów. Później wysyłałem e-maile z prośbą o udostępnienie tego, co schowane, a jednocześnie opracowałem prosty model tego, co jest potrzebne, aby e-materiały miały sens. Potrzebujemy więc, po pierwsze, samych materiałów w różnych formach. Produktów dostosowanych do różnych zastosowań, urządzeń i odbiorców, które technicznie podzieliłem na e-booki, czyli elektroniczne wersje przeznaczone na czytniki oraz multimedia, czyli wszystko co jest wersją wzbogaconą i wychodzi poza format książki. Ponadto z całą konsekwencją dołożyłem element związany ze wsparciem odbiorcy, czyli cały szereg usług, aplikacji i systemów, których założeniem jest dostarczenie treści odbiorcy, wspieranie go podczas korzystania z treści i co najważniejsze - stworzenia warstw interakcji, które rozumiem z jednej strony jako wsparcie techniczne, a z drugiej - umożliwienie np. kontrolowania postępów w nauce, czyli po części wyjście poza schemat.

Sie ist ein Model
Kiedy zestawiłem mój model z tym, co jest dostępne na rynku, okazało się, że ani jeden z dostępnych serwisów nie oferuje tego wszystkiego. Na szczególną uwagę zasługuje jednak to, co udostępniają serwisy: wolnelektury.pl (treść, serwis internetowy, aplikacja na telefony), Włącz Polskę, pozwalający na tworzenie zindywidualizowanych podręczników, i platforma firmy ZamKor - za pomysł uzupełniania podręczników multimediami.

Niestety, zestawiając pozostałe materiały z modelem, musiałem go znacznie uszczuplić i w zasadzie e-materiały, które znajdziemy w ogólnodostępnej ofercie wydawnictw, sprowadzają się do multibooków, które są standardowymi podręcznikami z dodanymi multimediami, oraz systemu ich sprzedaży. Przypomina to sytuację z początków telewizji, która w zasadzie była audycją radiową z transmitowanym obrazem. Okazało się jednak, że nowy format jest dużo bardziej pojemny, można zaangażować więcej sprzętu i aktorów i np. stworzyć pierwszy sitcom, który spodoba się ludziom, odpowie na potrzeby, których wcześniej nie mieli.

Otwórz oczy
Podobnie jest z e-materiałami edukacyjnymi. To, co oglądamy w tej chwili, jest w porządku, ale nowe medium daje dużo większe możliwości. Właściwie wykorzystane może ono spełnić nasze oczekiwania. Podręczniki mogą być bardziej efektywne, bardziej dostępne i tańsze. Z technicznego punktu widzenia, mogą być dostępne na różnych urządzeniach i odpowiadać na nasze osobiste zapotrzebowanie. A co ważniejsze - mogą dawać mnóstwo zabawy i radości...
(Wnioski - po debacie)

E-materiały edukacyjne w ofercie polskich wydawnictw: przegląd ofert oczami praktyka

View more presentations from Piotr Peszko

Fizycy przy tablicy (video)

noreply@blogger.com (Piotr Peszko) — Wed, 11 Jan 2012 09:50:05 PST

W ramach relaksu zapraszam do obejrzenia najznamienitszych fizyków, których wywołaliśmy do tablicy. Niech teraz cwaniaczki pokażą, na co ich stać.