μουσικά προάστια

ΔΕΝ ΠΕΡΙΣΣΕΥΕΙ ΥΠΟΜΟΝΗ

2026-10-17T22:50:17.724+02:00

Έφτιαχνα που λέτε μια λίστα τραγουδιών του Αργύρη Κουνάδη και άκουσα ξανά στα ακουστικά την Αυγερινή Γάτση να τραγουδάει το «Δεν περισσεύει υπομονή» από τον δίσκο Μικρή μου σελήνη και άλλα 7 τραγούδια. Και ένιωσα ένα συναίσθημα που σπάνια από μια ακρόαση ξεφυτρώνει: αυτό της πλήρους υποταγής. Για τέσσερα λεπτά και σαράντα πέντε δευτερόλεπτα με βρήκα πανέτοιμο να εκτελέσω τις παροτρύνσεις και τις εντολές αυτής της φωνής. Σαν κάποιος που ακούει τη συμβουλή της κολλητής του για να γλιτώσει από το πρόβλημά του ή σαν παιδί που ακούει την οδηγία της μάνας του και φτιάχνει τη τσάντα του για αύριο ή σαν τύπος χαμένος στο διάστημα που ακούει το αντικείμενο του πόθου του και κάνει το ένα και το άλλο μπας και το κερδίσει ή σαν διαδηλωτής που ακούει τη ντιρεκτίβα της διπλανής του και κουβαλάει το πανό στην άλλη γωνία ή σαν υπάλληλος που δίνει το κάτι παραπάνω για να υπερκαλύψει τον στόχο της διευθύντριας ή σαν μαθητής που ακούει την παράδοση της δασκάλας και κάνει όπως πρέπει την άσκηση. Υποταγή σε μια φωνή, όχι επειδή φοβίζει αλλά επειδή πείθει. Χωρίς καμία εκφραστική ακρότητα, χωρίς καμία προστακτική επιβολή, ουδέτερη και αποστασιοποιημένη, αυτή η φωνή με υποχρεώνει τελεσίδικα να την ακούσω και να πράξω αναλόγως.

Και ενώ, προφανώς, η μεγάλη τέχνη είναι ένα όχημα ελευθερίας, λέω - ακούγοντας την Αυγερινή Γάτση – μήπως κάμποση από τη μεγάλη τέχνη δεν είναι παρά συνειδητή υποδούλωση και υποταγή σε κάτι πολύ μεγαλύτερο που σε υπερβαίνει. Στην υπομονή που δεν περισσεύει, ας πούμε, τη δική σου και των άλλων.

Χωρίς Ρεφρέν - Στο όνειρο ο μπάρμπα-Γιάννης

2026-09-01T10:51:17.361+02:00

Το τραγούδι "Στο όνειρο ο μπάρμπα-Γιάννης" είναι ο δικός μας φόρος τιμής στον σπουδαίο αιρετικό λογοτέχνη Γιάννη Σκαρίμπα. Γράφτηκε με αφορμή τη συμμετοχή μας στο διαγωνισμό μουσικής σύνθεσης και τραγουδοποιίας “Οι δρόμοι του Σκαρίμπα” που διοργάνωσε ο Πανελλήνιος Μουσικός Σύλλογος (παράρτημα Εύβοιας) στα πλαίσια του "έτους Σκαρίμπα" (2024 - 40 χρόνια από το θάνατο του). Στο διαγωνισμό υποβλήθηκαν 30 μουσικά έργα και το τραγούδι διακρίθηκε με το 3ο βραβείο στιχουργικής.

Στο όνειρο ο μπάρμπα-Γιάννης

Πρόγνωση για δύσκολους καιρούς·

το αίνιγμα του Ευρίπου παραμένει.

Της χώρας τα νερά μπλεχτήκανε

σε δίνες τρομερές και παραδέρνει.

Σε όνειρο αλλόκοτο, θολό

σε είδα μπάρμπα-Γιάννη να μου γνέφεις.

Ασπάστηκες γη και ουρανό

κι αρχίνησες με πάθος να χορεύεις.

Έσερνες ζεϊμπέκικο βουβό,

πάταγαν βαριά τα βήματα σου,

στο στόμα το τσιγάρο σου σβηστό

και η Χαλκίδα το ντεκόρ της μοναξιάς σου.

«Ουλαλούμ!» ακούστηκε φωνή

αντήχησε βαθιά μεσ’ το μυαλό μου

και πάνω στου χορού σου τη στροφή

μου είπες όλο το παράπονό σου.

«Κουμάντο στην ταλαίπωρη Ελλάς

νεοκοτζαμπάσηδες εκάνουν

κι οι πανηγυριστές της αγοράς

όλα τα ξεπουλούν και τα ξεκάνουν».

«Γραμματείς και φαρισαίοι

πάσας έδρας νοματαίοι

κόβουν, ράβουν και νομολογούν.

Ελλαδέμπορες, λαμόγια,

σόγια, τζάκια και σαλόνια

τα μελλούμενα μεταπρατούν».

«Είναι αλήθεια, θέλει ένα…

ένα άλλο ‘21

με επανάσταση κοινωνική.

Φέρτε του Μοριά το Γέρο,

δίπλα το Ρήγα Φεραίο,

κι άιντε πάλι όλα απ’ την αρχή!»

Μες στο χάος και τον κουρνιαχτό

νοιώθω μπάρμπα-Γιάννη σαν τρελό

πλοίο με την πλώρη στον καιρό,

δέντρο γαντζωμένο στον γκρεμό.

Αλλά…θα ψάχνω την ελπίδα για να βρω,

κι ας θάφτηκε σε μέρος σκοτεινό.

Της Λευτεριάς αντίτιμο ακριβό·

μ’ αγώνα κι αγωνία προχωρώ.

«Τίποτα πια δεν αλλάζει!»

λένε οι πολλοί κι ας μοιάζει

σκάρτη μια ζωή γονατιστή.

Λένε…

«Μην σηκώνεις το κεφάλι!»

«Το μπελά σου θα βρεις πάλι!»

«Κρύβε λέξεις!»

«Μη μιλάς πολύ!»

Θέλει…

άλλη σκέψη, άλλο τρόπο,

ζόρι, ανηφόρα, δρόμο

η εξουσία να αμφισβητηθεί.

«Φέρτε τα ανάποδ’ όλα,

τότε θα σταθούνε όρθια»

ειν’ του μπάρμπα-Γιάννη η συμβουλή.

«Είναι αλήθεια, θέλει ένα…

ένα άλλο ‘21

με επανάσταση κοινωνική.

Φέρτε του Μοριά το Γέρο,

δίπλα το Ρήγα Φεραίο,

κι άιντε πάλι όλα απ’ την αρχή!»

Γιώργος Νταλάρας: «Η Ερμούπολη είναι για μένα ένα καταφύγιο – είναι ο τόπος μου»

2026-08-29T19:03:33.888+02:00

Γιώργος Νταλάρας:

«Η Ερμούπολη είναι για μένα ένα καταφύγιο – είναι ο τόπος μου»

Ο μεγάλος ερμηνευτής μιλάει στο Syros Today με αφορμή τη μεγάλη συναυλία στην Πλατεία Μιαούλη την Κυριακή, 30 Αυγούστου.

Το ρεμπέτικο βρίσκεται στην καρδιά της καριέρας και της δισκογραφίας του Γιώργου Νταλάρα: «50 Χρόνια Ρεμπέτικο Τραγούδι», «Ρεμπέτικα της Κατοχής», «Αφιέρωμα στον Μάρκο Βαμβακάρη», «Αφιέρωμα στον Βασίλη Τσιτσάνη», «Τραγούδια με ουσίες…» και τόσες άλλες μεγάλες στιγμές. Αυτή την Κυριακή, μετά από μία θριαμβευτική πορεία στην Ευρώπη, η μουσική παράσταση «Γιώργος Νταλάρας - Ρεμπέτικο» έρχεται στην Ερμούπολη, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Ρεμπέτικου Σύρου. Λίγο πριν τη συναυλία, ο αγαπημένος μας τραγουδιστής κάνει ένα διάλειμμα από τις πρόβες για μια κουβέντα με το Syros Today.

Συνέντευξη στον Ηρακλή Οικονόμου

Η συναυλία σας εντάσσεται στον εορτασμό των 200 χρόνων από την ίδρυσή της Ερμούπολης. Ποιες είναι οι πρώτες σκέψεις σας για αυτή την πόλη και για αυτή την επέτειο;

Αισθάνομαι την Ερμούπολη, την Σύρο, σαν δικό μου τόπο. Με αυτή τη συναυλία συμμετέχουμε στον εορτασμό μιας ξεχωριστής πόλης. Κι αυτό το θεωρώ τιμή και υποχρέωση μαζί. Η Ερμούπολη έχει μια μεγάλη παράδοση και μια μεγάλη ιστορία. Στις τέχνες, στη ναυτιλία, στο εμπόριο, στη βιομηχανία αλλά και στη σπάνια αρχιτεκτονική. Μια πόλη που αναπτύχθηκε από τους γηγενείς κατοίκους της κι από τους διωγμένους, τους κυνηγημένους της Επανάστασης του 1821 από την Κάσο, τα Ψαρά, τη Χίο κι αργότερα κι από τους κατατρεγμένους πρόσφυγες από την Σμύρνη και το Αιβαλί. Αντικρύζοντας στη Σύρα ένα σπίτι, είτε είναι ένα παλιό αρχοντικό είτε μια ταπεινή κατοικία στα χωριά, ακούς τα γέλια από τις γιορτές, τις χαρές και τις λύπες των ανθρώπων. Κάθε γωνιά της είναι ζωντανά κύτταρα που μαρτυρούν τη ζωή τους. Μια πόλη - κράμα πολιτισμών που άντεξε και κοιτάζει στο μέλλον με αισιοδοξία. Εάν υπάρχει κάτι να ευχηθώ στην αγαπημένη μας Ερμούπολη είναι να μην χάσει όλα αυτά τα στοιχεία που την κράτησαν ζωντανή και μοναδική.

Πώς πρωτοήρθατε σε επαφή με την Ερμούπολη; Και τι σας ώθησε ώστε να αναπτύξετε μια τόσο έντονη σχέση μαζί της και με τη Σύρο συνολικά;

Την ερωτεύτηκα κεραυνοβόλα σε ένα ταξίδι προς την Σαντορίνη με την Άννα (σ.σ.: Νταλάρα). Μόλις αντίκρυσα τους δυο λόφους της είπα «Ώπα! Εδώ κατεβαίνουμε». Αυτό ήταν. Πάνω από 40 χρόνια είναι η σχέση μου με την πόλη και το νησί. Η μαμά της Άννας ήταν από εδώ. Δεν αισθάνθηκα ξένος και με χαρά και περηφάνια λέω πως εκτός από Πειραιώτης είμαι και Συριανός. Μας τίμησαν οι άνθρωποι εδώ με την φιλία τους, την αγάπη τους και μας έκαναν επίτιμους δημότες. Την Ερμούπολη την αγαπά όλη η οικογένειά μας, η Άννα πρώτα απ' όλα που είναι η πατρίδα της, η κόρη μας η Γιωργιάννα και τώρα και τα εγγόνια μας. Είναι για μένα ένα καταφύγιο – καταφυγή. Είναι ο τόπος μου, η χαρά μου.

Δύο κορυφαία «τέκνα» της Σύρου είναι ο Μάρκος Βαμβακάρης και ο Μάνος Ελευθερίου. Το «Αφιέρωμα στον Μάρκο Βαμβακάρη» από τον Σεπτέμβρη του 2002 είναι ένας σημαντικός δίσκος από πλευράς ερμηνειών, ήχου και ενορχήστρωσης. Τι σας έρχεται στο μυαλό όταν σκέφτεστε τον Πατριάρχη του ρεμπέτικου;

Τον Μάρκο τον έχω γνωρίσει προσωπικά και ήμουν φίλος με τα παιδιά του. Κι έχω και τα εύσημά του όταν με άκουσε να τραγουδώ τον Κάβουρα. Είναι ο Πατριάρχης του ρεμπέτικου, ο άνθρωπος από τον οποίο ξεκίνησε, και θεωρείται ο θεμελιωτής του. Μεγάλωσε με τα ακούσματα του σμυρνέικου, γνώριζε την παράδοση, έγραψε απλές καθημερινές ιστορίες κι έδωσε φωνή στους ανθρώπους του περιθωρίου.

Σχέση αμοιβαίας αγάπης και βαθιάς εκτίμησης σας συνέδεε και με τον Μάνο Ελευθερίου, τον άλλο «πρεσβευτή» της Ερμούπολης. Μου είχε κάνει εντύπωση η αναφορά σας ότι «ήταν άνθρωπος της οικογένειάς μου ο Μάνος». Τι σας λείπει από αυτόν και τι «πάντα κάτι μένει» από την κληρονομιά του;

Ο Μάνος είναι η οικογένειά μου. Ήταν μαζί μας στις γιορτές μας, στις χαρές μας, στις λύπες μας. Ήταν ο λόγος και η παρουσία του. Στάθηκε δίπλα μας προστάτης και ένας δάσκαλος που δεν μας μάλωσε ποτέ... Ο Μάνος μου έδωσε «ατράνταχτη περιουσία» όπως λέμε στη Σύρο, όχι μόνο τα τραγούδια του αλλά και την φιλία του. Η προσωπικότητά του περιείχε τον ιστορικό, τον ποιητή, τον φιλόσοφο και πάνω απ' όλα τον φίλο. Κι αν έφυγε μένουν πάντα τα τραγούδια του, τα βιβλία του, τα κείμενά του, οι αφηγήσεις του. Είναι οδηγός όλα αυτά για όποιον θέλει να δει πέρα από τις λέξεις. Ο Μάνος μού λείπει πολύ. Είχαμε καθημερινή επικοινωνία. Θα το ξαναπώ. Πέρα από την τεράστια προσωπικότητα και την προσφορά του, ήταν για μένα οικογένεια.

Βασική μέριμνα στην καριέρα σας υπήρξε η ανάδειξη νέων δημιουργών και ερμηνευτών. Στη συναυλία στην Ερμούπολη θα έχετε πλάι σας τρεις καλλιτέχνες της νεότερης γενιάς – Ασπασία Στρατηγού, Βασίλης Κορακάκης, Ανατολή Μαργιόλα - και θα ήθελα λίγα δικά σας λόγια για την καθεμιά και τον καθένα.

Η Ασπασία είναι μια πολύ σπουδαία λαϊκή τραγουδίστρια. Ένα μεγάλο ταλέντο. Ο Βασίλης δεν χρειάζεται συστάσεις. Είναι εξαιρετικός μουσικός και ξεχωριστός τραγουδιστής. Δεν χρειάζεται άλλωστε να πω πολλά λόγια, γιατί και μόνο που γυρίζουμε όλο τον κόσμο μαζί για χρόνια, αυτό δείχνει την αγάπη μου. Η Ανατολή είναι κι αυτή σπουδαία τραγουδίστρια, έχει βαθιές γνώσεις και το ηχόχρωμά της υποστηρίζει απόλυτα αυτά τα τραγούδια.

Ξέρουμε όλοι τον ερμηνευτή Νταλάρα, αλλά υπάρχει κι ένας τεράστιος μουσικός Νταλάρας. Κιθάρα, μπουζούκι, μπαγλαμάς, τζουράς, ούτι… Ποιο σαράκι σας έτρωγε με τα μουσικά όργανα; Και πόσο σας βοήθησε ως ερμηνευτή η ιδιότητα του οργανοπαίκτη;

Όχι και τεράστιος! Ένας μουσικός είμαι που παλεύει με τα όργανα, προσπαθεί ακόμη να μάθει καινούργια πράγματα και να εξελιχθεί. Δεν θα μπορούσα να τραγουδάω αν δεν έπαιζα. Γι’ αυτό λέω συνέχεια στους καινούργιους συναδέλφους πως ένας τραγουδιστής οφείλει να είναι μουσικός. Τα όργανα είναι μεγάλη αγάπη και μεράκι. Ο τίτλος που ανταποκρίνεται σε αυτό που είναι ο Νταλάρας είναι η λέξη «μουσικός». Αυτή είναι η ουσία και η αλήθεια μου. Όταν φτάνεις στο σημείο να ματώσουν τα δάχτυλά σου πάνω στις χορδές της κιθάρας τότε καταλαβαίνεις το νόημα.

Πηγή: https://www.syrostoday.gr/News/165100-Giorgos-Ntalaras--H-Ermoypoli-einai-gia-mena-ena-katafygio--einai-o-topos-moy.aspx

(φώτο: Γιώργος Τσολακίδης)

Γιώργος Νταλάρας: «Το ρεμπέτικο για μένα είναι η κληρονομιά, οι μνήμες, το βίωμά μου»

2026-08-29T18:57:35.073+02:00

Γιώργος Νταλάρας:

«Το ρεμπέτικο για μένα είναι η κληρονομιά, οι μνήμες, το βίωμά μου»

Ο αγαπημένος ερμηνευτής μοιράζεται με το Cyclades24 τις σκέψεις του για το ρεμπέτικο, λίγο πριν τη συναυλία του την Κυριακή 30 Αυγούστου στην Ερμούπολη.

Δεν χρειάζονται ιδιαίτερες συστάσεις αναφορικά με τον κορυφαίο εν ζωή Έλληνα τραγουδιστή και την παγκόσμια καριέρα του. Τις τελευταίες δεκαετίες, η Σύρος έχει εξελιχθεί σε αγαπημένο προορισμό του Γιώργου Νταλάρα και αυτή η ιδιαίτερη σχέση του τόπου με τον καλλιτέχνη θα σφραγιστεί την ερχόμενη Κυριακή με τη μουσική παράσταση «Ρεμπέτικο», στην Πλατεία Μιαούλη. Στη σύντομη συζήτηση που ακολουθεί, ο Νταλάρας αποκαλύπτει (ή μάλλον υπενθυμίζει) στο Cyclades24 την προσωπική του σύνδεση με το ρεμπέτικο τραγούδι και την ιστορία του.

Συνέντευξη στον Ηρακλή Οικονόμου

Η συναυλία σας υπάγεται στο Φεστιβάλ Ρεμπέτικου. Ποιες είναι οι σκέψεις σας για αυτόν τον θεσμό;

Χαίρομαι πολύ που υπάρχει το Φεστιβάλ Ρεμπέτικου στη Σύρο. Διαρκεί ήδη 10 χρόνια κι αυτό είναι μεγάλο κατόρθωμα. Με πρωτεργάτες τον Γιάννη Ρούσσο και τον ερασιτέχνη -με όλη τη σημασία της λέξης- μουσικό, τον Αντώνη Μαραγκό. Συγκεντρώνονται κάθε χρόνο τραγουδιστές, μουσικοί, οργανοποιοί, μελετητές του ρεμπέτικου. Πρόκειται για σημαντικό θεσμό και πρέπει να στηρίζεται από όλους μας. Και δεν είναι μόνο αυτό. Υπάρχει και το «Εν χορδαίς και Οργάνοις – Η Μεγάλη του Μάρκου Σχολή» με τον σπουδαίο φίλο, τον Αρίστο Βαμβακούση. Από αυτή τη σχολή βγαίνουν νεαρά παιδιά που παίζουν ρεμπέτικα. Δεν είναι καταπληκτικό αυτό; Μια σχολή που στηρίξαμε πολύ, κυρίως ο Σταύρος Ξαρχάκος, κι άλλοι φίλοι της Σύρου. Ένα φυτώριο νέων παιδιών.

Στην περίπτωσή σας, το ρεμπέτικο δεν είναι απλά ένα μουσικό είδος – είναι οικογενειακό περιβάλλον, είναι παιδική ηλικία και τόσα άλλα. Μοιραστείτε παρακαλώ μαζί μας κάποιες από τις εικόνες που θυμάστε, στιγμές με μεγάλους καλλιτέχνες.

Το ρεμπέτικο για μένα είναι η κληρονομιά, είναι οι μνήμες, είναι το βίωμά μου. Το αγάπησα πολύ και ήρθα σε επαφή με αυτά τα τραγούδια από παιδί. Κυρίως γιατί ο πατέρας μου και οι θείοι μου ήταν μουσικοί. Στο σπίτι μας έχω εικόνες και ήχους από τα μπουζούκια. Φίλους μουσικούς του Λουκά (σ.σ.: Νταράλα) να κάνουν πρόβες. Τον Γρηγόρη Μπιθικώτση να με κρατά μικρό παιδί στην αγκαλιά του. Τον Στράτο Παγιουμτζή, τον Μοσχονά, τον Άκη Πάνου. Ιστορίες για το πώς γραφτήκανε κάποια τραγούδια. Αλλά το ρεμπέτικο δεν συγκινεί μόνο εμένα. Είναι η πιο ζωντανή έκφραση της ελληνικής ψυχής, το πιο επαναστατικό και ζωντανό είδος της ελληνικής μουσικής. Θα εμπνέει και θα κατευθύνει πάντα τους νέους μουσικούς και τραγουδιστές κάθε γενιάς.

Να μείνουμε λίγο στην ιδέα σας ότι «το ρεμπέτικο είναι το πιο επαναστατικό και το πιο ζωντανό είδος της ελληνικής μουσικής». Γιατί ισχύει αυτό;

Ξέρετε τι είναι να ανακαλύπτω ακόμη άγνωστα πράγματα στους μουσικούς του δρόμους, στις ερμηνείες; Κάθε φορά που καταπιάνομαι με αυτό το τραγούδι, όσο βαθιά ριζωμένο κι αν είναι μέσα μου, κάθε φορά ανακαλύπτω πράγματα. Κι έχουμε πολλά ακόμη να μάθουμε... Συνεχίζει να μας συγκινεί και να μας δείχνει τον δρόμο. Το «παλιό» ρεμπέτικο δείχνει τον δρόμο με σιγουριά και περηφάνια!

Ο δίσκος «50 χρόνια ρεμπέτικο τραγούδι» σημείωσε τεράστια εμπορική επιτυχία και αποτέλεσε πόλο έλξης ώστε οι νεότερες γενιές να έρθουν κοντά στο ρεμπέτικο. Πώς προέκυψε αυτός ο δίσκος-σταθμός για την ελληνική δισκογραφία; Και γιατί συνεχίζουμε να τον ακούμε, 50 χρόνια μετά;

Μα για μένα ήταν αυτονόητο, μόλις στάθηκα στα πόδια μου, να τραγουδήσω ρεμπέτικα. Ήταν η λαχτάρα μου και η ανάγκη μου να επικοινωνήσω αυτά τα τραγούδια στους συνομήλικούς μου. Να σώσω κάποια ξεχασμένα ακούσματα, να ξαναθυμίσω αυτά τα σπουδαία τραγούδια. Ο δίσκος αυτός έδωσε το έναυσμα να ψάξουν -κυρίως οι νεότεροι- την ιστορία του ρεμπέτικου και να γνωρίσουν μετά και τις πρώτες εκτελέσεις. Γιατί κι εγώ από εκεί έμαθα. Είμαι πραγματικά περήφανος για αυτό τον δίσκο και την επιμονή μου τότε να βγουν αυτά τα τραγούδια, σε μια περίοδο που άλλα τραγούδια ήταν στη δημοσιότητα. Για αυτό τον δίσκο καθώς και για τα «Ρεμπέτικα της Κατοχής».

Στα «Ρεμπέτικα της Κατοχής» ηχογραφείτε τραγούδια του αγώνα, τραγούδια λογοκριμένα, που φέρνουν μέσα τους τον ηρωισμό αλλά και τον πόνο του πολέμου. Τι βρήκατε σε αυτό το τότε παραγκωνισμένο υλικό;

Τραγούδια που ενόχλησαν. Τραγούδια που φανέρωναν τον πόνο και την συμφορά που προκαλεί ο πόλεμος. Τραγούδια που αποκάλυπταν το μεγαλείο όσων αντιστάθηκαν και την ντροπή όσων πρόδωσαν και βασάνισαν. Ήταν η ιστορία της Κατοχής, της Αντίστασης και του Εμφυλίου. Για πολλά χρόνια παρέμεναν ακυκλοφόρητα τραγούδια που δεν μπόρεσαν να αποφύγουν την λογοκρισία. Αυτά τα τραγούδια έπρεπε να διασωθούν. Ήταν μια οφειλή, ένα χρέος τιμής. Όχι μόνο ως μουσικός αλλά και ως πολίτης.

Ανησυχείτε σήμερα που ο πόλεμος είναι και πάλι στην ημερήσια διάταξη;

Απλά ανησυχούμε; Παρακολουθούμε άφωνοι. Ποιος ενεργός κι ευαίσθητος άνθρωπος δεν ανησυχεί; Δυστυχώς όμως δεν διδασκόμαστε από τα λάθη και τις πληγές του παρελθόντος. Είμαστε στην εποχή της τεχνολογίας αλλά πολύ πίσω στην τήρηση κανόνων και αξιών που μας κάνουν ανθρώπους.

Ο Μάρκος ξεκίνησε από την Ερμούπολη για να πάει στον Πειραιά. Η δική σας πορεία σάς έφερε από την Παλιά Κοκκινιά στην Ερμούπολη. Ποιες είναι οι πιο πολύτιμες «αποσκευές» που κρατάτε από αυτό το ταξίδι;

Ε, τώρα είναι υπερβολή να με παραλληλίζετε με τον Μάρκο Βαμβακάρη! Ήρθα στη Σύρο, την αγάπησα, περνάω μεγάλο μέρος της ζωής μου εδώ και είμαι ευτυχής που ζω σε έναν τόπο που ήταν η πατρίδα του Μάρκου και που αγαπά τόσο πολύ το ρεμπέτικο.

Πηγή: https://cyclades24.gr/2026/08/giorgos-ntalaras-rebetiko-klironomia-mnimes/

Μιχάλης Τσαντίλας - Δεν Χάθηκα

2026-08-26T18:04:40.318+02:00

Μιχάλης Τσαντίλας

“Δεν Χάθηκα” (νέο digital single, 2026)

* Το τραγούδι αφιερώνεται από καρδιάς στον στιχουργό Κώστα Φασουλά *

Πάνε πια περισσότερα από δέκα χρόνια από τότε που έδωσα τελευταία φορά το δισκογραφικό παρών: ήταν Απρίλιος του 2015, όταν μέσα από το EP What You See Is Just A Lie παρουσίαζα τέσσερα αγγλόφωνα τραγούδια. Κι από τότε σιωπή.

Δεν τα σχεδίασα έτσι, απλώς έτσι τα έφερε η ζωή. Πολλά συνέβησαν σε αυτό το διάστημα, και στον κόσμο και σε εμένα -γεγονότα που έφεραν αλλαγές, ανακατατάξεις, επαναπροσδιορισμούς. Η μουσική συνέχισε, πάντως, να αποτελεί τον φακό μέσα από τον οποίο κοιτούσα, γύρω μου κι εντός μου.

Σήμερα μπορώ επιτέλους να παρουσιάσω ένα νέο τραγούδι μου· και χαίρομαι πολύ γι’ αυτό. Το “Δεν Χάθηκα” γεννήθηκε στη Σαντορίνη, αρχικά ως μελωδική ιδέα, η οποία ζητούσε επίμονα να γίνει τραγούδι. Δεν άργησε να συμβεί αυτό.

Για την ηχογράφηση απευθύνθηκα στον έμπειρο παραγωγό Νίκο Ottomo Αγγλούπα, τον οποίο παρακολουθώ από χρόνια. Εκείνος ανέλαβε εξολοκλήρου το ηχητικό κομμάτι, παίζοντας όλα τα όργανα, κάνοντας δεύτερα φωνητικά, επιμελούμενος τη μίξη και το mastering. Πιστεύω θα συμφωνήσετε ότι υπήρξε αληθινός μαέστρος.

Στο οπτικό κομμάτι, και στην αναζήτησή μου για μια φρέσκια καλλιτεχνική ματιά, είχα την τύχη να συναντήσω την ταλαντούχα ζωγράφο και γραφίστρια Βένια Κουντούρη. Το εξώφυλλο που φιλοτέχνησε, με σινική μελάνη και μεικτή τεχνική, δίνει στην κυκλοφορία μια επιπλέον διάσταση, την οποία αποζητούσα αλλά δεν ήξερα ποια ακριβώς έπρεπε να είναι. Ευτυχώς ήξερε εκείνη.

Στο “Δεν Χάθηκα” μιλάει ένας ταξιδευτής: αφηγείται τις περιπέτειές του και υπόσχεται επιστροφή, με μια διάθεση για αποδοχή και επανόρθωση. Θα μπορούσε να είναι το γράμμα ενός σύγχρονου Οδυσσέα, ο οποίος, αφού δόθηκε αληθινά στον πυρετό του ταξιδιού, πλέον αποζητά την αγκαλιά των αγαπημένων του προσώπων.

Ή, αλλιώς, θα μπορούσε να είναι απλώς η απάντηση στο ερώτημα: «Καλά, πού χάθηκες εσύ τόσον καιρό;»

Ε, λοιπόν, να ‘μαι. Δεν χάθηκα.

Μ.Τ.

Φεβρουάριος 2026

Μουσική - στίχοι: Μιχάλης Τσαντίλας

Παραγωγή - μίξη - mastering: Νίκος Ottomo Αγγλούπας (https://www.instagram.com/ottomoangloupas)

Εξώφυλλο - γραφιστική επιμέλεια: Βένια Κουντούρη (venia.kount@gmail.com)

Διαθέσιμο σε όλες τις ψηφιακές πλατφόρμες και τα διαδικτυακά καταστήματα

Ακούστε το τραγούδι στο YouTube: https://www.youtube.com/watch?v=F2YLLy6iiVM

Επίσημη ιστοσελίδα: https://mictsant.weebly.com/

Facebook σελίδα: https://www.facebook.com/michalistsantilas/

Instagram: https://www.instagram.com/arockaria/

Bandcamp: https://michalistsantilas.bandcamp.com/

Προηγούμενοι σταθμοί της ως τώρα διαδρομής:

- 2007: πρώτη εμφάνιση ως τραγουδοποιός στον τελικό του Φεστιβάλ Νέων Δημιουργών Κοζάνης, με το τραγούδι "Και Τι Μ’ Αυτό;".

- 2009: συμμετοχή στη διεθνή συλλογή Rock 4 Life International Vol. 14, της αμερικανικής εταιρείας Quickstar Productions, με το τραγούδι “Wayward Blues”.

- 2011: συμμετοχή στη συλλογή Αινίγματα Και Μυστικά 2, των Underground Tapes, με το τραγούδι “Μέσα Στον Πυρετό”.

- 2012: Σκιά Στο Μυαλό (CD/download/streaming). Ντεμπούτο άλμπουμ σε παραγωγή Κώστα Παρίσση και διανομή από τον Μετρονόμο. Δέκα ορίτζιναλ τραγούδια (τα δύο αγγλόφωνα) και μία μελοποίηση του ποιήματος “Ήθελα” του Νίκου Καββαδία.

- 2014: συμμετοχή στη συλλογή The Indie Side Of Music Vol. II, του μπλογκ Καλώς Ήρθατε Στο Γιουσουρούμ..., με το τραγούδι “Take Me Away”.

- 2015: What You See Is Just A Lie (CD/download/streaming). EP με τέσσερα αγγλόφωνα τραγούδια, σε παραγωγή Χρήστου Χριστοδούλου. Ανεξάρτητη κυκλοφορία.

- 2017: συμμετοχή στο άλμπουμ Fragrances Of Yesterdays, του ελληνικού metal συγκροτήματος Moaning Silence, με την οργανική σύνθεση “Entering The Great Night”.

- 2017-2020: ίδρυση και συντονισμός της μουσικής κολεκτίβας ΜΟΥ.Σ.ΣΑ. (Μουσική Συλλογικότητα Σαντορίνης).

Για το "Άξιον Εστί", από το 1964

2026-08-25T23:27:06.880+02:00

Πηγή: Φοίβος Ανωγειανάκης, "Η έντεχνη λαϊκή μουσική: Ένα κίνημα", Επιθεώρηση Τέχνης, τ. 118, Οκτώβριος 1964, σελ. 345.

Άγνωστα μέρη - Το καλλιτεχνικό ημερολόγιο του Σωτήρη Κακίση και του Χρήστου Κεχαγιόγλου

2025-12-24T20:48:00.000+02:00

Άγνωστα μέρη – του Σωτήρη Κακίση

μέσα στο στόμα μου βρέχει, σε τοπίο άλλων εποχών τα δόντια μου σαν στέγες θορυβώδεις για τη βροχή ακίνητα στέκονται, χωρίς φως. μέσα στο στόμα μου αυτή η βροχή χορεύει με το σάλιο μου τους πιο τρελούς χορούς, χτυπάει τα πόδια της η βροχή πάνω στη γλώσσα μου που για λίγο λιμνάζει, στα ούλα μου ανεβαίνει, τα δόντια μου τειχάκια σκηνικού υπέροχου η βροχή τα νομίζει, τα βλέπει. ο Τζιν Κέλι στο στόμα μου μέσα όλη αυτή την ώρα είναι, ξεκουράζεται.

αυτό το δάσος από μουσικές που βλέπω, που ακούω τώρα μπροστά μου, σαν κάθε δέντρο του άλλο, άλλος σκοπός, το καθένα τη δική του μελωδία, τη δική του αδυναμία σαν σε συμφωνίας την άκρη χαμηλόφωνα παίζοντας, τις νότες της δίπλα στις υπόλοιπες νότες όσο γίνεται πιο παράταιρα κρατώντας, δάσος αχανές με χίλια δέντρα το καθένα του αλλιώς, αυθύπαρκτο, σημαδεμένο. δέντρα με μουσικές που φαίνονται, στα κλαδιά τους πάνω κελαηδήματα των δέντρων για τα δέντρα.

ο Δίας ο θεός στον θρόνο του με κοιτάει, κατεβαίνει κι έρχεται προς το μέρος μου, παράξενα περπατώντας, παράξενα ντυμένος, σαν με ρούχα ολόχρυσα, σαν με περπάτημα χωρίς έδαφος από κάτω του, σαν το περπάτημα και αυτά που φοράει σαν άνθρωπος όλα μαζί, σαν άνθρωπος όσο με πλησιάζει περισσότερο, σαν ο πατέρας μου για λίγο αναστημένος. ο ίδιος ο πατέρας μου, ο άνθρωπος, με τον Δία όμως τώρα πια σ’ άγνωστα μέρη γνωστός.

εκεί στην πίσω πλευρά στην Αντίπαρο, προς το Σιφνέικο, σ’ εκείνο τον δρόμο, το φάντασμά μου σχεδόν κάθε βράδυ, όχι νύχτα, γλυκά περπατάει, όλο χαμόγελα περπατάω. εκεί, μετά την πύλη της πλατείας, νομίζω πως πολλά φαντάσματα περπατάνε, περπατάμε, χωρίς να εμποδίζουμε ο ένας τον άλλον, το ένα το άλλο. ανάμεσα το ένα φάντασμα στο άλλο, διαμέσου του, άυλα αλλά με όλα μας, με όλα μου τα αισθήματα, τις πολλές εκεί σκέψεις μου. σκέψεις μας.

***

Από την ανέκδοτη ποιητική συλλογή του Σωτήρη Κακίση Άγνωστα μέρη. Περιέχονται στο νέο Ημερολόγιο του 2026 των εκδόσεων Εν Πλώ με τα έργα του Χρήστου Κεχαγιόγλου.

Κυκλοφόρησαν "Τα Θεοδωρακικά" του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου

2025-11-30T23:06:00.001+02:00

Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος

ΤΑ ΘΕΟΔΩΡΑΚΙΚΑ

Μόλις κυκλοφόρησε το βιβλίο του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου, με τίτλο "ΤΑ ΘΕΟΔΩΡΑΚΙΚΑ" (Αθήνα 2025, σελ. 144). Το βιβλίο περιλαμβάνει κείμενα που αποτελούν σπουδή στο έργο του μεγάλου έλληνα συνθέτη Μίκη Θεοδωράκη.

Τα περιεχόμενα είναι τα ακόλουθα:

- Οι εκκλησιαστικές συνθέσεις του Μίκη Θεοδωράκη και η σχέση του με τη βυζαντινή μουσική

- Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος και Μίκης Θεοδωράκης

- Ο Νίκος Σκαλκώτας του Μίκη Θεοδωράκη

- Τετράγωνο αρ. 40: Ένα μπαλέτο του Μίκη Θεοδωράκη για το Ελληνικό Χορόδραμα

- Ο Νικηφόρος Βρεττάκος του Μίκη Θεοδωράκη

- Ο Διονύσης Καρατζάς του Μίκη Θεοδωράκη

- Κατάσταση Πολιορκίας του Μίκη Θεοδωράκη από τον Θάνο Μικρούτσικο

- Mikis Theodorakis le français

- Μίκης Θεοδωράκης στα αραβικά.

Στον πρόλογο του βιβλίου ο συγγραφέας Παναγιώτης Ανδριόπουλος σημειώνει:

«Ο Μίκης Θεοδωράκης είναι ποταμός χρυσορρόας! Ανεξάντλη- τος, ακένωτος, διαχρονικός: μελωδός, ποιητής, αγωνιστής, στοχαστής. Ο Θεοδωράκης σαρκώνει τον Αριστοτέλη: «ὁ ἄνθρωπος φύσει πολιτικὸν ζῷον». Είναι ο Διόνυσος που μας εκβακχεύει. Ο ίδιος είναι Μωυσής που οδηγεί τον λαό στη γη της Μουσικής Ποιητικής. Είναι αυτός που μας δίδαξε ότι πρέπει να είμαστε άξιοι της ελευθερίας μας.

Εύστοχα μας τοποθετεί τον Θεοδωράκη η Ιουλίτα Ηλιοπούλου:

"Δημόσιος ο ίδιος ως σύμβολο, ως κοινός τόπος αναφοράς, ως κομβικό σημείο που πάνω του τέμνονται οι πολλοί δρόμοι της σύγχρονης ιστορίας, της τέχνης, της ανθρώπινης περιπέτειας, καταφέρνει ωστόσο να παραμένει ο μοναχικός ιδιώτης ενός γλαυκού ουρανού που με την αυθορμησία παιδιού ονομάζει τα πράγματα κι αυτά τον ακολουθούν στο παιχνίδι τής κάθε λεπτού δημιουργίας".

Τα κείμενα του βιβλίου τούτου είναι αποτέλεσμα αγάπης του... αθέατου —αν είναι δυνατόν!— Μίκη Θεοδωράκη. Του Θεοδωράκη των εκκλησιαστικών συνθέσεων της εφηβείας του, της σπουδής της βυζαντινής μουσικής στην εξορία και τη φυλακή, των μεγάλων εκκλησιαστικών έργων της Μεταπολίτευσης. Του Θεοδωράκη της Γαλλίας και του Πωλ Ελυάρ. Του Θεοδωράκη του Νίκου Σκαλκώτα, της Ραλλούς Μάνου, του Νικηφόρου Βρεττάκου, του Διονύση Καρατζά, του Θάνου Μικρούτσικου, του Ρόνι Μπου Σάμπα. Του Θεοδωράκη που είπε σε ευχαριστήριο μήνυμά του προς το Πανεπιστήμιο του Βοσπόρου, όταν τον ανακήρυξε επίτιμο διδάκτορα (2009), ότι και μόνο το άκουσμα της λέξης «Βόσπορος» τον γεμίζει χαρά και τον παραπέμπει στα μέτρα και τις κλίμακες της βυζαντινής παράδοσης από την οποία εμπνεύστηκε ο ίδιος. Τόνισε, μάλιστα, ότι η Ελλάδα και η Τουρκία μοιράζονται τη μεγάλη παράδοση του Βυζαντίου και επεσήμανε ότι οι μουσικές κλίμακες στην παραδοσιακή τουρκική μουσική είναι οι ίδιες με τις μουσικές κλίμακες της ελληνικής παραδοσιακής μουσικής, ακόμα και του ρεμπέτικου.

Τα Θεοδωρακικά είναι απαύγασμα και εκδηλώσεων που πραγματοποιήσαμε με το Καλλιτεχνικό Σύνολο «Πολύτροπον» για να προβάλουμε τον Θεοδωράκη τον ατελεύτητο».

Το βιβλίο περιλαμβάνει αρχειακό υλικό από την Μουσική Βιβλιοθήκη «Λίλιαν Βουδούρη» στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, όπου φυλάσσεται το Αρχείο του συνθέτη, καθώς και άλλα σημαντικά, ανέκδοτα τεκμήρια. Την έκδοση «Τα Θεοδωρακικά» του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου σχεδίασε και επιμελήθηκε ο φιλόλογος Δημήτρης Καραδήμας, ενώ το εξώφυλλο επιμελήθηκε ο Ιωάννης – Πορφύριος Καποδίστριας.

Chronographies + Entre Ruidos της Ρωξάνης Χατζηδημητρίου: Μια ακρόαση

2025-11-30T01:42:00.003+02:00

Roxani Chatzidimitriou, an award – winning Greek composer and pianist, presents her debut album “Chronographies” that features nine instrumental compositions. Τhese pieces draw inspiration from the synergy of three abstract, non – verbal art forms that move in time: music, contemporary dance and moving images. Through melodic lines, different instrumental colors and contemporary music techniques she creates “drawings” of choreographies and images that narrate a story. The concept of “transition” resides in each piece, as every composition could be seen as a path for self-exploration, a journey into our mind and soul, a reflective process towards a goal for transformation and personal freedom.

released January 19, 2021

Roxani Chatzidimitriou (composition,piano), Porfyris Michalis II (cello), Sergiu Nastasa (violin), Amalia Kountouri (flute), Merkurio Karalis (clarinet), Guido De Flaviis (saxophone).

Σκηνή 1^η (Tempus Fugit): Δεν χρειάζεται κάποια τεράστια αναπόληση για να αισθανθείς τον χρόνο που φεύγει. Υπάρχουν στιγμές που κάθε δευτερόλεπτο βαραίνει σαν αιώνας μέσα σου, ακόμα και το να περάσεις τον δρόμο – αν ας πούμε αυτός ο δρόμος σε οδηγεί επιτέλους σε εκείνην ή σε διώχνει οριστικά από αυτήν. Δεν είναι ο χρόνος ο ιστορικός που φεύγει εδώ, ούτε καν ο χρόνος μιας ή μισής ζωής, παρά μόνο δευτερόλεπτα άπιαστα, αγωνιώδη, μεγάλης έντασης για αυτό που πρόκειται να συμβεί ή για αυτό που συνέβη και δεν πρόκειται, τελεσίδικα, να ξανασυμβεί ποτέ. Τα 20 δευτερόλεπτα σιωπής στο τέλος εξίσου σημαντικά με τα πέντε λεπτά μουσικής που προηγήθηκαν.

Σκηνή 2^η (El Viento): Φυσάει στα σταυροδρόμια του κόσμου, και το δικό μου σταυροδρόμι βρίσκεται σε ένα παραλιακό χωριουδάκι του Βορρά. Μια γωνία γης που μπαίνει στη θάλασσα, χορταριασμένα ερείπια από κάστρα, και κάπου ανάμεσα δύο σώματα καθισμένα. Κι ένας αέρας που αλλάζει σχήμα σε ό,τι μπορεί να αλλαχθεί, στα κλαδιά των δέντρων, στην υδάτινη επιφάνεια, στις ανθρώπινες φιγούρες που περπατάνε βιαστικά κάπου στο βάθος. Είναι όμως μέτρια η έντασή του, διαχειρίσιμη, σαν το άγγιγμα του φλάουτου – πού είναι η ανεμοθύελλα όταν τη χρειάζεσαι, να κόψει τη γη, να την κάνει νησί ή ακόμα καλύτερα καράβι, να φύγεις στα βαθιά;

Σκηνή 3^η (Desires): Ένα μελαγχολικό πιάνο, νωθρό, βροχερό, διστακτικό. Σιγά-σιγά, η διστακτικότητα μετατρέπεται σε απόφαση, με την πολύτιμη βοήθεια του βιολοντσέλου που εισβάλλει στη σκηνή. Αλλά είναι απόφαση λόγω προσμονής ή λόγω απόγνωσης; Είναι απόφαση για έκθεση σε κίνδυνο, είναι τρωτότητα, είναι επερχόμενη απόρριψη και καταστρόφα. Και κάπως έτσι το Desires ολοκληρώνεται, με την υποψία όμως ότι οι επιθυμίες πίσω του έμειναν ανολοκλήρωτες, μόνο και μόνο για να μετουσιωθούν σε μελωδία.

Σκηνή 4^η (Heart): Δεν είναι για την καρδιά αυτό το κομμάτι, ή τέλος πάντων δεν είναι μόνο για την καρδιά. Είναι για ένα απόγευμα στην άκρη μιας πόλης, για ένα περπάτημα χέρι-χέρι, για ένα βλέμμα που κοιτάει άφωνο την προοπτική μιας ζωής πρωτόγνωρης. Είναι για μια διαφάνεια στην ατμόσφαιρα, για μια και μοναδική κατάσταση σαφήνειας όταν όλα φαντάζουν στη θέση τους, όταν όλα βγάζουν νόημα. Είναι για τη συμπόρευση και την ευγνωμοσύνη, για κάθε βήμα μαζί, για κάθε χτύπο που το συνοδεύει. Μια ματιά στις μακρινές πολυκατοικίες, μια ματιά στη φιγούρα πλάι, και σταδιακά αυτά τα δύο γίνονται ένα, άνθρωπος και αστικό τοπίο. Σαν τις Αόρατες Πόλεις του Καλβίνο όπου κάθε πόλη φέρνει κι από ένα γυναικείο όνομα.

Σκηνή 5^η (Scent of Rain): Περπατάς, νύχτα, αρχίζει το γνώριμο ψιλόβροχο, ανοίγεις την πόρτα και μπαίνεις σε ένα τζαζ κλαμπ πλάι στο ποτάμι. Τα θολωμένα παράθυρα σού μεταφέρουν λίγη από την ομίχλη τους. Το μπαρ είναι πολύβουο, σώματα περνάνε πλάι, δεν κατασταλάζεις εδώ, δεν παγιώνεσαι, εντός κι εκτός ταυτόχρονα. Βγαίνεις έξω εκτεθειμένος, βρέχει στ’ αλήθεια, μα το απλωμένο μπράτσο πλάι σου σε επαναφέρει σε μια οικεία τροχιά, σε έναν ρυθμό αγαπημένο. Μουσική για μια κατάφαση, για μια μικρή νίκη, καθώς στροβιλίζεσαι περπατώντας υπό βροχή γρήγορα, παιχνιδιάρικα, μέσα στην υγρή νύχτα.

Σκηνή 6^η (Choreographing Feelings): Μα χορογραφούνται τα αισθήματα; Μόνο τα σώματα χορογραφούνται, ανεξέλεγκτα, μπερδεμένα, ατίθασα. Σε ένα μικρό δωμάτιο που διαστέλλεται σαν ξεκινάει ο χορός τους, ένα μικρό δωμάτιο που μεγαλώνει σαν το σύμπαν όταν ακούμπησε πάνω του το άγγιγμα της αγάπης και φτιάχτηκε ο κόσμος. Έτσι φτιάχτηκε ο κόσμος, από ένα μικρό δωμάτιο κι από δύο σώματα που έλκονται και απωθούνται και έγιναν πλανήτες και άπειρο όταν ακούμπησε πάνω τους το άγγιγμα της αγάπης. Εν τέλει, έχει δίκιο η συνθέτρια. Δεν χορογραφούνται, τελικά, τα σώματα, αλλά η αγάπη που φύσηξε μέσα τους.

Σκηνή 7^η (Nostalgia): Υπάρχει η νοσταλγία για κάτι που έγινε. Και υπάρχει και η νοσταλγία για ό,τι μπορούσε να γίνει και δεν έγινε. Νοσταλγία όχι δηλαδή για το παρελθόν, αλλά για το μέλλον όπως ξεφύτρωνε σαν πολλαπλή δυνατότητα στο παρελθόν. Εκεί με πάνε αυτά τα πεντέμισι λεπτά, σε μια νοσταλγία για μια στιγμή μέσα στον χρόνο όπου τα ενδεχόμενα ήταν όλα ανοιχτά, για μια στιγμή όπου όλα παίζονταν, δίχως την βαριά κι ασήκωτη σκιά της πραγματικότητας, της φθοράς, της απώλειας.

Σκηνή 8^η (Wave): Τα παλιά επιβατικά πλοία στο Αιγαίο είχαν ένα περβάζι κάτω από τη γέφυρα όπου μπορούσες να πας και να αράξεις και να βγει το πλοίο από το λιμάνι και να έρθει μια παρέα από τη Βόρεια Ευρώπη δίπλα σου και να βλέπεις το κύμα και να μπαίνει ενδιάμεσα το προφίλ ενός προσώπου που κοιτάει το κύμα και εσύ να κοιτάς μια το κύμα και μια το πρόσωπο και το κύμα να δυναμώνει καθώς το πλοίο ξεμακραίνει στα ανοιχτά και να έρχεται η στιγμή που να πρέπει να αποφασίσεις με ποιο θα πας και ποιο θα αφήσεις, το άγνωστο πρόσωπο ή το κύμα, κουβέντα ή σιωπή. Και μπορεί τώρα να μην θυμάμαι τι διάλεξα αλλά δεν έχει και καμία σημασία καθώς η μουσική δεν αφήνει πολλά περιθώρια, έχει ήδη κάνει την επιλογή της – παρά τον τίτλο της, ζητάει απαιτητικά τη γνωριμία.

Σκηνή 9^η (Dancing with A Dream): Πόσο θαυμάζω τα όμορφα όνειρα, τα γαλήνια, τα παραμυθένια. Δεν τα είχα ποτέ μου, παρά μόνο σαν μια υποψία, σαν μια αφετηρία ελάχιστης διάρκειας, σαν μερικά δευτερόλεπτα νηνεμίας πριν την καταιγίδα, πριν δηλαδή η τρυφερή ιστορία του ονείρου μετατραπεί σε εφιάλτη. Ποτέ μου δεν κατάλαβα πώς γίνεται να πέφτω να κοιμηθώ με μια όμορφη εικόνα στο νου, μια χαμογελαστή συνάντηση, μια γοητευτική πλάτη, και να καταλήγω σε ένα αεροδρόμιο όπου δεν προλαβαίνεις ποτέ την πτήση σου κι αν την προλάβεις και φτάσεις στον προορισμό σου δεν βρίσκεις ποτέ σου το διαβατήριο και σε βάζουν στην επόμενη πτήση της επιστροφής. Να, κι εδώ το ίδιο, ωραίοι χρωματιστοί χαρταετοί πετάνε στο κομμάτι αλλά εγώ ως συνήθως ονειρεύομαι την πτώση τους και τη συντριβή τους.

Σκηνή 10^η (Entre Ruidos): Δεν ξέρω ποιος δημιούργησε ποιον, οι μουσικές τις ιστορίες ή οι ιστορίες τις μουσικές, γιατί όσο περισσότερο ακούω τόσο περισσότερο μου γεννιέται μια τρομακτική υποψία στο νου: ότι δεν μου θυμίζει η μουσική κάτι που έζησα αλλά ότι αυτό που ζω αρχίζει να μου θυμίζει τη μουσική. Να ζεις, δηλαδή, όπως επιτάσσει η μελωδία, να καθορίζει η μουσική τη ζωή και όχι η ζωή τη μουσική. Αυτή είναι η πανίσχυρη έλξη της μουσικής της Ρωξάνης Χατζηδημητρίου – δεν επιστρέφει στη ζωή αλλά σε αναγκάζει η ζωή να επιστρέφει στη μουσική, μιλάμε για τέτοια τέλεια αποδιοργάνωση, για εκ νέου ορισμό των πραγμάτων, όπου δεν ξέρεις εν τέλει αν αυτό που ακούς είναι το σάουντρακ αυτού που βιώνεις ή αν αυτό που βιώνεις είναι απλά το βίντεο-κλιπ αυτού που ακούς.

Ηρακλής Οικονόμου

«Έφυγε» χθες ο σημαντικός συνθέτης Μιχάλης Γρηγορίου

2025-10-12T14:53:00.010+02:00

Πέθανε χθες, Σάββατο, σε ηλικία 78 ετών ο συνθέτης Μιχάλης Γρηγορίου. Υιός του σκηνοθέτη Γρηγόρη Γρηγορίου και της ποιήτριας Μαρίας Παπαλεονάρδου, γεννήθηκε στην Αθήνα το 1947. Άρχισε μαθήματα πιάνου με την Καίτη Παπαλεονάρδου σε ηλικία 5 ετών. Σπούδασε Αρχιτεκτονική στο Ε.Μ.Π., απ’ όπου έλαβε το πτυχίο του το 1973. Παράλληλα μελέτησε θεωρητικά και σύνθεση με τον Γ.Α. Παπαϊωάννου. Έγραψε πλήθος έργων για σύνολα μουσικής δωματίου, για ορχήστρα και χορωδία, για πιάνο, για synthesizers, κύκλους τραγουδιών, καθώς και μουσική για το θέατρο, τον κινηματογράφο, την τηλεόραση και τον χορό. Η δισκογραφία του περιλαμβάνει την καντάτα Ανεπίδοτα γράμματα σε ποίηση Α. Αλεξάνδρου, τους κύκλους τραγουδιών Η αγάπη είναι ο φόβος σε ποίηση Μ. Αναγνωστάκη, Ο Οδυσσέας στο ποτάμι και Αποχαιρετισμοί της θάλασσας σε ποίηση Τ. Σινόπουλου, Μπλε σε ποίηση Ρ. Παπανικόλα, Κόκκινη κλωστή σε ποίηση Κ. Καρτελιά, το ορατόριο Σκοτεινή πράξη σε ποίηση του Τ. Λειβαδίτη, κ.ά.

Ο Μιχάλης Γρηγορίου ξεκίνησε την συνθετική του δραστηριότητα το 1971. Τα πρώτα του έργα, επηρεασμένα από τα ευρωπαϊκά ρεύματα της πρωτοπορίας, περιλαμβάνουν χρήση γραφικής παρτιτούρας, μουσική ηχητικών μαζών και μορφικές δομές τύπου Πεντερέτσκυ, Λουτοσλάφσκυ κ.ά. (Από ένα έργο του Luigi Nonno, Κομμάτι για πιάνο και τρομπέτα, Septet, Leitmotiv κ.ά.). Στην πορεία, εγκατέλειψε πολλούς από τους μύθους που περιέβαλλαν την έννοια της πρωτοπορίας, στάση που φάνηκε χαρακτηριστικά στο έργο του για δύο πιάνα Ανεπιστρεπτί αλλά και στην καντάτα Ανεπίδοτα γράμματα σε ποίηση Άρη Αλεξάνδρου. Το συγκεκριμένο έργο δημιούργησε αίσθηση καθώς επιχειρούσε να μεταφέρει στο ελληνικό τραγούδι μορφές και τεχνικές της έντεχνης μουσικής, σπάζοντας τα στεγανά ανάμεσα σε μια μουσική που απευθύνεται σε «ειδικούς» και σε μια μουσική που θέλει να απευθυνθεί σ’ ένα πλατύτερο κοινό.

Το 1982, ο Γρηγορίου στράφηκε στα synthesizers, που του επέτρεψαν να ελέγχει ένα ευρύτατο φάσμα νεότερων ηχητικών αλλά και συμβολικών αναφορών, γράφοντας τα επόμενα χρόνια πλήθος έργων που τα εκτελούσε ο ίδιος σε πολλά κλαβιέ (Καλοκαίρι κι η ζωή περνά…, Το παράσημον του Λουτρού Ι, Maha, Σελεφαΐς, Όταν πήγαμε να δούμε το τέλος του κόσμου, Αποχαιρετισμοί της θάλασσας κ.ά.). Αν και ασχολήθηκε και με τις πιο σύνθετες μορφές οργανικής μουσικής, επέστρεφε πάντα στο τραγούδι ως πρώτη πηγή έμπνευσης, έχοντας ως αφετηρία του την ποίηση (Τραγούδια της Χριστίνας σε ποίηση Μ. Παπαλεονάρδου, Ανεπίδοτα γράμματα σε ποίηση Α. Αλεξάνδρου, Ντοάνα σε ποίηση Τ. Σινόπουλου, Η αγάπη είναι ο φόβος σε ποίηση Μ. Αναγνωστάκη, Μεσούρανα του Αυγούστου σε ποίηση Α. Αλεξάνδρου, Ο Οδυσσέας στο ποτάμι σε ποίηση Τ. Σινόπουλου, Amor σε ποίηση Π. Νερούδα κ.α.).

Ο Γρηγορίου έδωσε πολλές ατομικές συναυλίες, στις περισσότερες από τις οποίες συμμετείχε ως πιανίστας, αλλά και ως εκτελεστής synthesizers, τα οποία αντιμετώπισε ανέκαθεν ως όργανα με ερμηνευτικές αξιώσεις. Εκπροσώπησε την Ελλάδα σε εκδηλώσεις στο εξωτερικό, όπως το Διεθνές Βήμα Συνθετών της UNESCO με το έργο του Septet, το International Dance Course for Professional Composers and Choreographers στο Surrey της Αγγλίας, καθώς και ως μέλος της κριτικής επιτροπής απονομής του διεθνούς βραβείου σύνθεσης Valentino Bucchi στη Ρώμη. Υπήρξε επί 20 χρόνια συνεργάτης του Τρίτου Προγράμματος, όπου εγκαινίασε και τη σειρά εκπομπών «Το Μουσικό Εργαστήρι του Τρίτου» που έδωσε την ευκαιρία σε πλήθος Ελλήνων μουσικών να παρουσιάσουν πρωτότυπη δουλειά τους. Το 1982 ήταν επικεφαλής της πενταμελούς επιτροπής που ανέλαβε την διεύθυνση του Τρίτου Προγράμματος (μαζί με τους Β. Φιδετζή, Α. Κοντογεωργίου, Ε. Καραϊνδρου, Τ. Μπαντή). Υπήρξε επίσης επικεφαλής του τμήματος σοβαρής μουσικής της ΕΡΤ 1 και παραγωγός προγραμμάτων κλασικής μουσικής της ΕΡΤ 2. Το 1984 συνίδρυσε και ανέλαβε την καλλιτεχνική διεύθυνση της μη κερδοσκοπικής Εταιρείας Μουσικής και Θεάματος που οργάνωσε σειρά σεμιναρίων και workshops. Την ίδια χρονιά συμμετείχε (μαζί με τους Γ. Κουρουπό, Δ. Μαραγκόπουλο και Ν. Κυπουργό) στην ομάδα που συνέταξε την «Πρόταση για τη Μουσική Εκπαίδευση στα Δημοτικά Σχολεία» για λογαριασμό του Υφυπουργείου Νέας Γενιάς. Συνέβαλε καθοριστικά στην ίδρυση του Πρότυπου Μουσικού Κέντρου Πειραιά, του οποίου υπήρξε καλλιτεχνικός διευθυντής. Διετέλεσε μέλος του Δ.Σ. της ΕΡΤ και αναπληρωτής διευθύνων σύμβουλος.

Εκτός από τη σύνθεση, ο Μιχάλης Γρηγορίου ασχολήθηκε συστηματικά με την κοινωνική ιστορία της τέχνης, την ψυχολογία της αισθητικής αντίληψης και την κοινωνιολογία του αισθητικού γούστου. Το 2007 ανακηρύχθηκε διδάκτωρ του Ιόνιου Πανεπιστημίου στους τομείς της σύνθεσης και της μουσικολογίας. Δίδαξε κοινωνική ιστορία της μουσικής και στοιχεία ψυχολογίας της μουσικής αντίληψης στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. Παρέδωσε επίσης σειρά μαθήματων για μεταπτυχιακούς φοιτητές του Παιδαγωγικού Τμήματος του Πανεπιστημίου Αθηνών. Μετέφρασε στα ελληνικά θεωρητικές μελέτες ξένων συγγραφέων, ενώ συνέγραψε το δίτομο εκπαιδευτικό βιβλίο Μουσική για παιδιά και για έξυπνους μεγάλους, καθώς και το θεωρητικό σύγγραμμα Μουσική αντίληψη και δημιουργία.

Μαζί με την Άννα Γρηγορίου απέκτησαν έναν υιό, τον Γρηγόρη Γρηγορίου, ο οποίος είναι συνθέτης.

Ο Γιάννης Κονταράτος γράφει για το "Χρονοτριβείο"

2025-09-22T15:47:00.002+02:00

Χρονοτριβείο

Ο δίσκος Χρονοτριβείο βασίστηκε πάνω σε ποιήματα του Ναπολέοντα Λαπαθιώτη με το κύριο θέμα του να είναι ο χρόνος, ή αλλιώς το πέρασμα του χρόνου, η νοσταλγία, οι αναμνήσεις, και όχι μόνο. Η ιδέα του δίσκου γεννήθηκε από την επιθυμία μου να φτιάξω ένα μουσικό έργο πάνω σε αυτή τη θεματολογία, καθώς με βασάνιζε πολύ εκείνη την περίοδο. Κάπως ήθελα να ξορκίσω αυτά τα συναισθήματα. Διαβάζοντας μια ποιητική συλλογή του Λαπαθιώτη, συνειδητοποίησα ότι υπήρχαν ποιήματα που με εκφράζαν απόλυτα στιχουργικά σε αυτό το θέμα. Έτσι άρχισα να τα βάζω ένα-ένα στην άκρη μέχρι που κατέληξα σε ένα αριθμό ποιημάτων όπου θα μπορούσε να στηθεί ένας δίσκος. Μου άρεσε εξ αρχής η ιδέα ενός "concept" δίσκου και έτσι τα έβαλα σε μία σειρά ώστε να υπάρχει, κατά κάποιο τρόπο, μια αρχή, μέση και τέλος.

Ύστερα μπήκε η μουσική. Κάποια κομμάτια στέκονται καλύτερα άμα τα ακούσει κανείς μέσα στη ροή από ότι ξεχωριστά. Έχεις μπει μέσα σε αυτό συναισθηματικά και λειτουργεί καλύτερα ως μέρος ενός συνόλου. Όπως επίσης και τα διαφορετικά μουσικά στοιχεία του δίσκου, κουαρτέτο εγχόρδων μαζί με πνευστά, παραδοσιακά όργανα, πιο ηλεκτρονικά-ambient καθώς και ένα λαϊκό, αποκτούν μια συνοχή το ένα δίπλα στο άλλο. Τουλάχιστον έτσι λειτουργεί σε εμένα. Σε όλα αυτά προσπάθησα όσο μπορούσα να ακολουθήσω τα λόγια.

Το όνομα του δίσκου προέκυψε από μια μικρή φράση που είχα σημειώσει στο σημειωματάριό μου από ένα βιβλίο. "Χρονοτριβείο εποχών και ονείρων", σαν να λέμε το απόσταγμα του χρόνου. Στο δίσκο έχω τη χαρά να συμμετέχουν επίσης η Ασπασία Στρατηγού, ο Παντελής Νικηφόρος, από το συγκρότημα Λάμδα, και ο Θοδωρής Κρητικός, παρέα με 20 μουσικούς πάνω κάτω. Ο δίσκος κυκλοφόρησε από την εταιρία Μετρονόμος σε όλες τις ηλεκτρονικές πλατφόρμες καθώς και σε φυσική μορφή 24 σελίδων με πολύ όμορφο φωτογραφικό υλικό από τις ηχογραφήσεις.

Γιάννης Κονταράτος

Greek Music Express - Στάση "Μουσικά Προάστια" | Αντιπολεμικά τραγούδια για την Παγκόσμια Ημέρα Ειρήνης

2025-09-21T20:29:00.004+02:00

Greek Music Express - Στάση "Μουσικά Προάστια" | Αντιπολεμικά τραγούδια για την Παγκόσμια Ημέρα Ειρήνης

Κυριακή, 21.09.2025, 00:00 - 01:00, Φωνή της Ελλάδας

Η 21^η Σεπτεμβρίου είναι η Παγκόσμια Ημέρα Ειρήνης του ΟΗΕ - μια στιγμή αναστοχασμού και δέσμευσης προς την ανώτερη των αξιών: την ειρήνη. Στη στάση «Μουσικά Προάστια» του Greek Music Express, τιμούμε την ημέρα αυτή ακούγοντας αντιπολεμικά τραγούδια από μια ευρεία γκάμα καλλιτεχνών. Από τον Γιάννη Κούτρα στη Τζόαν Μπαέζ, από τη Μαρία Φαραντούρη στον Φίλιππο Πλιάτσικα, από τους Magic de Spell στον Πάνο Τζαβέλλα, το μήνυμα του τραγουδιού δεν θα μπορούσε να είναι σαφέστερο: θέλουμε ειρήνη!

Greek Music Express - Στάση "Μουσικά Προάστια" | Ο μελοποιημένος Μανόλης Αναγνωστάκης

2025-09-20T14:17:00.004+02:00

Greek Music Express - Στάση "Μουσικά Προάστια" | Ο μελοποιημένος Μανόλης Αναγνωστάκης

Σάββατο, 20.09.2025, 00:00 - 01:00, Φωνή της Ελλάδας

Το Greek Music Express, η καθημερινή αγγλόφωνη εκπομπή της Φωνής της Ελλάδας, κάνει στάση στα «Μουσικά Προάστια». Θα μεταδίδεται κάθε Σάββατο και Κυριακή στις 12 το βράδυ και θα μιλάει ελληνικά. Με την ίδια λογική - αφιερώματα σε πρόσωπα, ρεύματα και θεματικές του ελληνικού τραγουδιού -, με την ίδια αγάπη για τη μουσική και τους ανθρώπους της, και με τον Ηρακλή Οικονόμου στο μικρόφωνο. Αρχή αυτό το Σάββατο, 20 Σεπτεμβρίου, με ένα αφιέρωμα στη μελοποιημένη ποίηση του Μανόλη Αναγνωστάκη. Δύο οι αφορμές: η συμπλήρωση φέτος 100 χρόνων από τη γέννηση του ποιητή, και η έκδοση του τόμου «Ο μελοποιημένος Αναγνωστάκης: Όμως εγώ δεν παραδέχθηκα την ήττα» από τις εκδόσεις Μετρονόμος.

Πες, η αγάπη τι έχει γίνει - Maria Firligu

2025-08-12T09:21:00.004+02:00

Ενιωθε μελαγχολία. Ήμουν δεκαπέντε όταν τον διάβασα και είπα: «κι εγώ». Καθρεφτίστηκα στα ποιήματά του και τα έκανα μουσική, τότε που τα συναισθήματα δεν έβγαιναν με λέξεις. Είκοσι χρόνια μετά, το σπίτι έγινε το στούντιό μου. Ο θόρυβος από το δρόμο, την πολυκατοικία, το ρολόι — όλα είναι εδώ. Ίσως γι’ αυτό είναι αληθινά.

Μαρία Φιρλίγκου

***

Note for International Listeners

This album is based on the poetry of Kostas Karyotakis (1896–1928). His work is marked by a deep existential melancholy, irony, and lyrical intensity that resonate even a century later. All lyrics appear in their original Greek, as written by Karyotakis. No English translations are included, in order to preserve the original tone. Even if you don’t understand the language, we invite you to experience the poetry through the music — to feel the emotion, the mood and the atmosphere.

New exhibition: Stefanos Rokos & Kleopatra Tsali at Kythera

2025-08-05T10:22:00.009+02:00

«Τα πέντε ζωγραφικά έργα που θα παρουσιαστούν φέτος το καλοκαίρι στη γκαλερί της Γεωργίας Τσέρη στα Κύθηρα, δίπλα στα εξαιρετικά κεραμικά γλυπτά της εικαστικού Κλεοπάτρας Τσαλή, είναι μια επιλογή από τις πρόσφατες μεγάλες ενότητες έργων μου «50.000.000 τόνοι τοπίων» (2025) και «Οι δύο ναοί» (2022). Τα δύο «Ενθύμια» και τα δύο στιγμιότυπα από το ταξίδι μου στην Ιαπωνία το 2019 τα συνδέει εννοιολογικά και χρωματικά το «Είμαστε κλωστές Ι». Το έργο αυτό, που εκτίθεται για πρώτη φορά στο κοινό, δημιουργήθηκε αμέσως μετά την ολοκλήρωση της ατομικής μου έκθεσης το 2022 και καθορίζει τη μεταβατική φάση από το πέρας της μιας θεματολογίας στην εύρεση της επόμενης, έχοντας τον ρόλο του συνδετικού κρίκου ανάμεσα σε δύο διαφορετικά σύνολα υπαρξιακών προβληματισμών.

Παρέα με τα γλυπτά της Κλεοπάτρας, δημιουργείται ένα συμπαγές περιβάλλον, το οποίο ως θεατής παρατηρώ με συγκίνηση ότι περικλείει μια κοινή αισθητική προσέγγιση και μια ιδιαίτερη ευαισθησία, σαν να είναι κομμάτια από το ίδιο δύσκολο παζλ».

Στέφανος Ρόκος

“The five paintings that will be presented this summer at Georgia Tseri’s gallery in Kythera, alongside the exceptional ceramic sculptures of the visual artist Kleopatra Tsali, are a selection from my recent major series 50,000,000 Tons of Landscapes (2025) and The Two Temples (2022). The two Keepshakes and the two snapshots from my trip to Japan in 2019 are conceptually and chromatically connected by We Are Threads I. This work, which is being shown to the public for the first time, was created immediately after the completion of my solo exhibition in 2022 and marks the transitional phase from the conclusion of one thematic cycle to the discovery of the next, acting as a bridge between two different sets of existential concerns.

Together with Kleopatra’s sculptures, they form a cohesive environment, which, as a viewer, I observe with emotion, noticing that it encloses a shared aesthetic approach and a distinct sensitivity, as if they are pieces of the same difficult puzzle.”

Stefanos Rokos

Συνέντευξη με τον Γιώργο Σταθόπουλο (με αφορμή την αναδρομική έκθεσή του στην Ερμούπολη)

2025-08-01T18:56:00.006+02:00

Γιώργος Σταθόπουλος:

«Πάντα υπάρχουν άνθρωποι άξιοι στην τέχνη – αλλά σήμερα ο κόσμος δεν τους χρειάζεται»

Ξεκινήσαμε να κουβεντιάζουμε όταν ήμουνα στο Δίφωνο, 16-17 χρόνια πίσω. Συνεχίσαμε τον διάλογο παρέα με τον Μάκη Γκαρτζόπουλο, αυτή τη φορά για τα blogs μας, το Άρωμα του Τραγουδιού και τα Μουσικά Προάστια. Τελευταία φορά, αν θυμάμαι καλά, τα είπαμε για τις ανάγκες της ραδιοφωνικής εκπομπής Greek Music Express στη Φωνή της Ελλάδας. Η «Ατλαντίδα», η αναδρομική έκθεσή του στην Ερμούπολη από τις 2 έως τις 24 Αυγούστου, έδωσε την αφορμή που έψαχνα για άλλη μια συζήτηση. Είναι προφανές ότι δεν ξεμπλέκεις εύκολα από τα χρώματα, τις φιγούρες, τα μοτίβα και, εν τέλει, τα συναισθήματα των έργων ενός εκ των μεγαλύτερων εν ζωή Ελλήνων ζωγράφων. Και είναι τεράστια χαρά που η επανεκκίνηση των Μ.Π. μετά από δύο χρόνια επιβεβλημένου σιωπητηρίου συμπίπτει με άλλη μια συνέντευξη μαζί του. Ο κύριος Γιώργος Σταθόπουλος!

Τη συνέντευξη έλαβε ο Ηρακλής Οικονόμου

Με τέτοια καριέρα πίσω σας, πώς και δεν θελήσατε να γίνετε καθηγητής; Δεν γουστάρετε να είστε …γκουρού;

Μα εγώ δεν μπορώ να είμαι δάσκαλος για τον εαυτό μου… θα διδάξω άλλους;

Υπήρξαν δάσκαλοι στη δική σας ζωή; Υπήρξαν άνθρωποι που φώτισαν κάποιους δρόμους;

Υπήρξαν και τους θαύμαζα και τους θαυμάζω. Εγώ μπορεί να μην γράφω, να μην είμαι ποιητής, αλλά γνώρισα τον μεγαλύτερο – μια τεράστια προσωπικότητα και έναν σοφό άνθρωπο. Γνώρισα τον Νίκο Γκάτσο. Λοιπόν, αυτός ήταν από άλλο πλανήτη. Ήταν μια ξεχωριστή φυσιογνωμία. Κι αυτός δεν πήγαινε πουθενά! Όχι μόνο δεν πήγαινε αλλά και από το σπίτι του στο καφενείο όπου πήγαινε, στο Φλόκα που συναντούσε τους φίλους του εκεί, τον Χατζιδάκι και τον Ελύτη και όλους αυτούς, δεν άλλαζε ούτε δρόμο! Από τον ίδιο δρόμο πήγαινε! Ξέρεις τι θα πει αυτό; Από την Κυψέλη που έμενε σε μια μονοκατοικία, πήγαινε από το σπίτι αυτό στην Πανεπιστημίου, στου Φλόκα, από τον ίδιο δρόμο.

Γιατί ξεχωρίζετε τον Νίκο Γκάτσο;

Ε, τι να σου πω τώρα; Μου λέει ένας «εντάξει, έγραψε πολύ ωραία τραγούδια». Όχι, δεν ήταν ποιητής, ήταν θεός. Μια θεότητα ήταν ο Γκάτσος, δεν ήταν ένας κοινός άνθρωπος. Γι’ αυτό και όλοι στον Γκάτσο αναφερόντουσαν. Από τον Σεφέρη μέχρι τον Χατζιδάκι και τον Ελύτη, όλοι ερχόντουσαν στο Γκάτσο. Για τον Γκάτσο ρωτούσανε.

Πάρα πολύ ενδιαφέρον. Όπως πολύ ενδιαφέρουσα είναι η συνύπαρξή σας με αυτούς τους ανθρώπους στους δίσκους του ελληνικού τραγουδιού, τους δίσκους του Χατζιδάκι, του Θεοδωράκη, του Ξαρχάκου. Δεν είναι μικρό πράγμα το να σας επιλέγουν όλοι αυτοί για να φιλοτεχνήσετε τα εξώφυλλα των δημιουργιών τους.

Κοίτα, με τιμάει αυτό, αλλά το εξώφυλλο δεν είναι τίποτε. Είναι απλά ένα εξώφυλλο, μια εικόνα. Για να μην είναι σκέτο το βιβλίο ή ο δίσκος, έχει μια ζωγραφιά. Δεν σημαίνει τίποτα αυτό, μην το μεγαλοποιούμε.

Ναι, αλλά εκτός από το εξώφυλλο υπήρξε και μια συνύπαρξη σε επίπεδο καθημερινής ζωής, διαλόγου, επικοινωνίας.

Είχα την τύχη να με συμπαθεί ο Γκάτσος και μου είπε «όποτε θες μπορείς να έρχεσαι στου Φλόκα χωρίς να τηλεφωνείς». Και το θυμάμαι αυτό. Τότε πρέπει να είχα μόλις τελειώσει τη Σχολή Καλών Τεχνών.

Βλέπετε στις μέρες μας να υπάρχει μια αντίστοιχη παρέα, ένας αντίστοιχος κύκλος που να μπορεί να εμπνεύσει, να μπορεί να τροφοδοτήσει μια δημιουργία;

Θα σου πω κάτι και άμα θες κράτησέ το. Πάντα υπάρχουν άνθρωποι άξιοι και σπουδαίοι στην τέχνη, σε όλα τα επίπεδα. Και στην ζωγραφική και στη γλυπτική και στη μουσική. Παντού. Αλλά σήμερα ο κόσμος δεν τους χρειάζεται. Ο λαός, οι πολίτες δεν τους χρειάζονται, και γι’ αυτό δεν βγαίνουν ούτε δίσκοι, ούτε βιβλία. Κι αν βγει ένα βιβλίο, το πληρώνει ο ίδιος ο ποιητής.

Ποια αλλαγή συνέβη στο κοινό, στον κόσμο, για να μην χρειάζεται τους ποιητές, τους ζωγράφους και τους άλλους μεγάλους δημιουργούς; Τι έγινε;

Αυτά δεν μπορώ να σου τα πω. Εκείνο που ξέρω είναι ότι δεν ενδιαφέρεται ο κόσμος. Δεν ενδιαφέρονται οι πολίτες, δεν ενδιαφέρονται οι νέοι, ούτε οι σπουδαστές, ούτε οι διανοούμενοι, ούτε οι μορφωμένοι, ούτε οι εκπαιδευμένοι. Δεν ενδιαφέρονται. Και γι’ αυτό δεν υπάρχουν τα ονόματα… τα ονόματα τα κάνει ο πολίτης, ο λαός τα κάνει. Τα ονόματα δεν γίνονται μόνα τους. Δεν βγαίνει ένας Χατζιδάκις και παίζει ένα ωραίο πιάνο, γράφει ένα σπουδαίο τραγούδι στο σπίτι του και τ’ ακούνε πέντε φίλοι… Αυτοί οι πέντε φίλοι που τ’ ακούνε, το ακούνε και το μεταδίδουν. Αλλά σήμερα η φάση είναι στου κουφού την πόρτα όσο θέλεις βρόντα. Τώρα υπάρχουν και σημαντικοί ζωγράφοι, πιο σημαντικοί από αυτούς που δοξάσαμε μετά την απελευθέρωση, το ‘40, το ‘50, το ‘60, που είχαμε ζωγράφους που ήταν σπουδαίοι και φτιάξανε την νεότερη φυσιογνωμία της Ελλάδος. Και σήμερα υπάρχουν πιο σημαντικοί.

Πότε είδατε να αλλάζει το κοινό και να πηγαίνει προς την κατεύθυνση της αδιαφορίας, της έλλειψης ανάγκης για τέχνη;

Τι να σου πω… αυτό δεν γίνεται μέσα σε μια βδομάδα. Έχει αρχίσει να γίνεται εδώ και χρόνια, πολλά χρόνια, και θα συνεχίσει να γίνεται. Περιμένεις κάτι από τους νέους ανθρώπους. Κι όταν λέω νέους δεν εννοώ δεκαπέντε χρονών παιδιά, εννοώ νέους τριάντα, σαράντα, πενήντα χρονών που είναι εν δράσει. Ε, η αγωνία τους είναι τα χρήματα, η μόδα γενικά, τα ταξίδια, όλα αυτά, να κάνουν εντύπωση με υλικά αγαθά. Αυτό είναι το όραμά τους, ένα ακριβό αυτοκίνητο, και όσο πιο ακριβό αυτοκίνητο τόσο το καλύτερο. Να πάει ένα ταξίδι για να κάνει εντύπωση. Αυτό το φαινόμενο δεν είναι τοπικό, είναι παγκόσμιο. Και αυτά τα ονόματα που ζουν ακόμα ζουν επειδή υπάρχει ένα κοινό μικρό που ακόμα θα βάλει να ακούσει το Χαμόγελο της Τζοκόντας του Χατζιδάκι, αλλά αυτό το κοινό είναι πολύ λίγο.

Ευτυχώς, εκτός από αυτά τα άσχημα, έχουμε την ομορφιά της επερχόμενης έκθεσής σας στη Σύρο.

Μην κοροϊδεύεσαι. Θα γίνει η έκθεση. Θα περάσουν ορισμένοι κάποια στιγμή που δεν έχουν τι να κάνουν το απόγευμα πριν πάνε σε ένα εστιατόριο βραδινό σε μία παραλία. Θα κάνουν μια βόλτα. Θα περάσουν 50, 100 άνθρωποι σε ένα μήνα. Θα κοιτάξουν τα έργα όπως τα κοιτάνε όλοι και μετά θα πάνε να πιούν μπύρες, να πιούν τσίπουρα, ό,τι προσφέρει η παρέα τους. Μην έχετε ψευδαισθήσεις! Η έκθεση θα επηρεάσει μόνον αυτούς που το έχουν μέσα τους και δεν το χρειάζονται κιόλας. Δεν το χρειάζονται, το έχουνε ήδη. Ένας μεγάλος σοφός ξέρεις τι είχε πει μία φορά; Ο Κομφούκιος νομίζω. «Μπορείς να γνωρίσεις όλο τον κόσμο χωρίς να βγεις από την πόρτα του σπιτιού σου». Όλα αυτά που λες δεν διορθώνουν τον κόσμο. Μην έχεις ψευδαισθήσεις! Και ο Χατζιδάκις, που ήταν σοφός άνθρωπος, έλεγε «κι ένας άνθρωπος να καταλάβει αυτό που έχω κάνει, θα είμαι ευτυχής. Δικαιώθηκε η ζωή μου». Καταλαβαίνεις;

Έχω κολλήσει σε αυτό που είπατε πριν… ποιες είναι οι αιτίες που οι άνθρωποι δεν χρειάζονται πια τους δημιουργούς;

Οι πολίτες σήμερα δεν ενδιαφέρονται για αυτά, για την τέχνη. Δεν χρειάζεται να πούμε τις αιτίες. Το ποτάμι έτσι κυλάει. Αυτοί που είναι 30-40 χρονών… το όραμά τους είναι η απόκτηση εύκολου χρήματος και η καλοπέραση. Δίνουν το βάρος σε αυτό που κάνει εντύπωση. Δεν τους ενδιαφέρει τίποτα άλλο.

Αισθανθήκατε δηλαδή εσείς σε δεκαετίες και σε εποχές που ήταν πολύ πιο δύσκολα τα πράγματα, ότι η σχέση των ανθρώπων με την τέχνη ήταν διαφορετική;

Ε, βέβαια. Το βλέπω κάθε μέρα και το έβλεπα και πριν. Ήταν πιο σεμνός ο άνθρωπος απέναντι στα προβλήματα του, απέναντι στη ζωή. Τώρα δεν υπάρχει κανένας σεβασμός. Υπάρχει μια αναίδεια διάχυτη. Εξαιρέσεις υπάρχουν, αλλά οι εξαιρέσεις θα υπάρχουν πάντα.

Υπάρχει τρόπος να ανέβει το μέσο πολιτιστικό επίπεδο σε αντιπαράθεση προς αυτή την υλική ευμάρεια και την κυριαρχία αυτών των αξιών;

Τώρα με ρωτάς εμένα πράγματα τα οποία δεν μπορώ να στα πω. Δεν το συμμερίζομαι αυτό. Ο κόσμος έτσι πρέπει να πηγαίνει, όπως πάει. Δεν αλλάζει. Αν ήμουν εγώ προφήτης… κανείς δεν είναι προφήτης. Και όσοι κάνουν τους προφήτες ψέματα λένε στον κόσμο.

Αλλά ως καλλιτέχνης δεν γίνεται να μην σας απασχολεί η κατάσταση του κοινού σας, η κατάσταση της κοινωνίας στην οποία απευθύνεστε.

Όχι, δεν με απασχολεί καθόλου. Εγώ έχω ανθρώπους που κάνω παρέα, που είναι σε άλλο επίπεδο. Αυτά που σου είπα πριν είναι σαν να μην τα άκουσες και αυτό με ανησυχεί!

Τα άκουσα όλα με προσοχή!

Τίποτα δεν άκουσες! Δεν είναι στο χέρι σου… σε κανενός δεν είναι στο χέρι να αλλάξει την κοινωνία. Αυτά είναι ψεύδη. Αυτοί που κοροϊδεύουν τον κόσμο λένε ότι είναι στο χέρι τους. Στη Βουλή μπορεί να ακούσεις αυτές τις ανοησίες. Δεν αλλάζει κανείς τον κόσμο. Ούτε ο Χριστός άλλαξε τον κόσμο, ούτε κανένας, ούτε ο Σωκράτης, ούτε ο Πλάτωνας - μιλούσαν σε ανθρώπους που τους καταλάβαιναν. «Ο έχων ώτα ακούειν ακουέτω». Γι’ αυτό σου είπα, τίποτα δεν άκουσες! Κανείς δεν είναι σε θέση να αλλάξει τον κόσμο. Προφήτες δεν υπάρχουν, ούτε υπήρξαν ποτέ. Και ευτυχώς που δεν υπάρχουν, για μας τουλάχιστον. Για τους αφελείς υπάρχουν. Άλλος σταυροκοπιέται, άλλος προσκυνάει… Τι άλλη απορία έχεις;

Πώς βλέπετε την κατάσταση της ελληνικής ζωγραφικής;

Οι καλοί ζωγράφοι πάντα υπήρχαν και υπάρχουν. Τότε που δοξάστηκαν ο Μόραλης, ο Τσαρούχης, ο Εγγονόπουλος, τους χρειαζόταν η κοινωνία και τους δόξασε. Σήμερα έχουμε καλύτερους ζωγράφους από αυτούς. Είναι νέοι. Δεν ενδιαφέρεσαι ούτε εσύ ούτε κανένας να τους δοξάσει.

Σωτήρης Κακίσης: Καθόλου μέσα σε όνειρο (τρία ποιήματα)

2024-12-27T22:22:00.002+02:00

1. μα τόσα όνειρα κι η Σελήνη τόσο νεκρή! μόνο τόσα βλέμματα αν πάνω της μένανε, μόνο τόσα μάτια τη ματιά τους χιλιάδες χρόνια κι εκατομμύρια, δισεκατομμύρια, δισεκατομμύρια δισεκατομμυρίων φορές εκεί ακουμπώντας, με τόση όλων των πλανητών, όλου του Σύμπαντος νοσταλγία για εκείνη, θα έφταναν για να γυρίσει ο χρόνος ανάποδα, από το τέλος να ξαναρχίσει προς την αρχή, να ανασταίνονται όλοι αυτοί οι άνθρωποι, σε μια βραδιά μέσα στην αρχαία Αθήνα τραγούδια σαν τα σημερινά να ξαναρχίσουν να ξανακούγονται, τα κορίτσια στις ταράτσες με φωνές υπέροχες, οι καλύτερες ίσως κι απ’ όλες τις γενιές τους ως σήμερα.

2. από τη Σελήνη στη Γη, τι ωραίο κι αυτό το παράξενο ταξίδι, εγώ στο διαστημόπλοιο με τον Ιούλιο Βερν μαζί μου, με τις μορφές μας να μοιάζουν, γενειοφόροι, εγώ Γάλλος, εκείνος Έλληνας, να βλέπουμε τη Μεσόγειο να σχηματίζεται, να λάμπει ολόκληρη χωρίς το Αιγαίο σε πόλεμο, τη Μασσαλία πρωτεύουσα κι από τις Συρακούσες, την Κατάνια διπλοτυπία στην Αθήνα πάνω για μια στιγμή. κι ήρωες, ήρωες πολλοί, χιλιάδες σιλουέτες, κι από τα έργα του κάποιοι, μα προπαντός από την Ελλάδα οι συγγενείς μου όλοι. ως τον Αρίμνηστο.

3. όλο νυχτώνει πιο νωρίς, μερικές φορές κι από πριν την ανατολή του ήλιου. παράξενο μοιάζει, αλλά δεν είναι. γιατί το μέσα πια είναι πολύ πιο δυνατό από το έξω, οι λαβύρινθοι των σκέψεών μου πολύ πιο σκοτεινοί, ανακατεμένοι με αισθήματα που το φως ανάγκη ποτέ δεν το είχαν, ανακατεμένοι με εικόνες που χωρίς φως το ίδιο έντονες στην ψυχή μου πάνω στέκονται, την προστατεύουν, με προστατεύουν από των πολλών τη σύγχρονη αδιακρισία, σε σκοτάδι μέσα ωραίο πολύ με κρατάνε, μου συμπαραστέκονται.

Τα ποιήματα είναι από την ανέκδοτη ποιητική συλλογή του Σωτήρη Κακίση «Καθόλου μέσα σε όνειρο» και περιλαμβάνονται στο νέο Ημερολόγιο για το 2025 με πίνακες του Χρήστου Κεχαγιόγλου των εκδόσεων Εν Πλω.

Πηγή: https://www.andro.gr/empneusi/sotiris-kakisis-katholou-mesa-se-oneiro/

Μια κουβέντα με την Χρυσούλα Κεχαγιόγλου

2024-10-27T21:10:00.003+02:00

Χρυσούλα Κεχαγιόγλου: "Η κέλτικη μουσική είναι πολύ γοητευτική και πολύ κοντινή σε εμάς"

Ξεκινώντας το Σάββατο, 9 Νοεμβρίου, η Χρυσούλα Κεχαγιόγλου γιορτάζει τα 30 χρόνια παρουσίας της στο τραγούδι, μέσα από πέντε μουσικές παραστάσεις που επιχειρούν να συνθέσουν τον πολύπλευρο χαρακτήρα της καλλιτεχνικής της πορείας. Πρώτο κομμάτι αυτού του μουσικού puzzle αποτελεί το μακροβιότερο σχήμα κέλτικης μουσικής στην Ελλάδα, οι Ιέρνις. Με αφορμή αυτή την παράσταση, είχαμε μια σύντομη κουβέντα με την εκφραστική ερμηνεύτρια.

τη συνέντευξη έλαβε ο Ηρακλής Οικονόμου

- The Puzzle Project, μαζί με τους Iernis, στο Aθηνά live, το Σάββατο 9 Νοεμβρίου. Τι ακριβώς θα ακούσουμε εκεί;

The Puzzle Project όντως, αλλά όχι μόνο με τους Iernis! Όπως προδίδει το όνομά του, το project θα αποτελείται από μικρά κομμάτια – εμφανίζομαι στη μουσική σκηνή Αθηνά Live με τα σχήματα με τα οποία συνεργάζομαι αυτόν τον τριακοστό τραγουδιστικό χρόνο. Το Puzzle είναι μια αποτύπωση της μουσικής μου πραγματικότητας την περίοδο που διανύουμε. Σε αυτήν την πρώτη παρουσίαση, το κοινό θα ακούσει παραδοσιακή κέλτικη μουσική. Τραγούδια και σκοπούς από την Ιρλανδία, τη Σκωτία, τη Βρετάνη, ακόμα και από τα Απαλάχια Όρη των ΗΠΑ.

- Για τους μη …μυημένους, μιλήστε μας για τους Iernis και για τη συνεργασία σας μαζί τους.

Οι Iernis είναι δημιούργημα δύο αδερφών που έχουν μοιράσει τη ζωή τους ανάμεσα στην Ελλάδα και την Αυστραλία, των αδερφών Γαλιάτσων από τα Χανιά. Η γνωριμία τους με Ιρλανδούς και Σκωτσέζους μετανάστες στη Μελβούρνη, τους έφερε σε επαφή με αυτή τη θαυμάσια μουσική. Έφερε, επίσης, σε επαφή τους Κέλτες ακροατές με την ελληνική κουλτούρα, καθώς για χρόνια άκουγαν οι μεν τους δε στα μουσικά μαγαζιά της Μελβούρνης. Εδώ και πάρα πολλά χρόνια, οι Γαλιάτσοι ζουν στην Αθήνα, όπου είχα την τύχη να συναντηθώ μαζί τους για να ηχογραφήσω δυο τραγούδια ρεμπέτικα, για ένα άλλο τους σχήμα, την Απόδημη Κομπανία. Θεώρησαν ότι η φωνή μου θα ταιριάζει στα κέλτικα και είπαμε να το προσπαθήσουμε. Αυτό το ραντεβού στα τυφλά εξελίχθηκε σε μεγάλο έρωτα, τόσο με τη μουσική όσο και με τους ανθρώπους του σχήματος. Πάνε πια σχεδόν 15 χρόνια που συνεργαζόμαστε.

- Αλήθεια, πώς έγινε η πρώτη σας συνάντηση με την παραδοσιακή κέλτικη μουσική; Και ποιοι είναι οι βασικοί σταθμοί αυτής της …συμπόρευσης;

Οι πρώτες μου συναντήσεις έγιναν μέσω… Αμερικής! Οι γονείς μου ήταν μετανάστες στον Καναδά τα χρόνια της δικτατορίας. Επέστρεψαν με δυο παιδιά και πάρα πολλούς δίσκους βινυλίου! Ανάμεσά σε άλλες μουσικές, υπήρχαν δίσκοι folk καλλιτεχνών, όπως η Joan Baez, ο Bob Dylan και άλλοι τραγουδοποιοί της γενιάς τους. Η αμερικάνικη folk ήταν τότε επηρεασμένη κυρίως από την κέλτικη μουσική, οπότε η πρώτη επαφή έγινε έμμεσα. Αργότερα, συνεργαζόμενη με τους Iernis, ήρθα σε πιο άμεση επαφή με το παραδοσιακό τραγούδι των Κελτών και τα τελευταία χρόνια το ζω καθώς εξελίσσεται, μέσω της συνεργασίας μου με Ιρλανδούς κυρίως καλλιτέχνες που είναι τώρα στα πράγματα. Είναι μια πολύ γοητευτική κουλτούρα και πολύ κοντινή σε εμάς!

- Αν δεν κάνω λάθος, έχετε καιρό να εμφανιστείτε στην Αθήνα σε δικό σας live. Πώς νοιώθετε; Και πώς προέκυψε η ανάγκη για επανένωση με το αθηναϊκό σας κοινό;

Έχω πράγματι καιρό να εμφανιστώ στην Αθήνα σε εμφάνιση όπου εγώ είμαι το κεντρικό πρόσωπο. Νομίζω ότι μόνη μου δε θα το σκεφτόμουν καν, ζω στη Σύρο τα τελευταία 3 χρόνια και το κεφάλαιο της μεγαλούπολης φαινόταν να έχει κάνει κάπως «τον κύκλο του» για μένα. Η πρόταση ήρθε από τον ραδιοφωνικό παραγωγό Μπάμπη Χριστόγλου, που δραστηριοποιείται στο χώρο του Αθηνά Live και με τον οποίο γνωριστήκαμε όταν οργανώθηκε εκεί το 6ο Φεστιβάλ Κέλτικης Μουσικής Αθηνών το 2023. Ήταν μια θαυμάσια συνεργασία την οποία θέλησε να συνεχίσει, αν ήμουν κι εγώ σύμφωνη. Ο χώρος είναι όαση για τους μουσικούς, έχει καλό ήχο, φωτισμό, είναι φτιαγμένος για να φιλοξενεί μουσικές παραστάσεις – κάτι που συναντάμε όλο και πιο σπάνια! Αποφάσισα να το κάνω με αφορμή τα 30 μου χρόνια στο τραγούδι. Σκέφτηκα ότι είναι μια ευκαιρία να ευχαριστήσω επί σκηνής όλους αυτούς τους ανθρώπους με τους οποίους συνεργάζομαι εδώ και καιρό και οι οποίοι είναι για μένα μια οικογένεια. Αν είναι να αποτύχεις, καλύτερα να αποτύχεις με τους φίλους σου, γιατί έτσι μετριάζεται η αποτυχία. Αν επιτύχεις μαζί με τους φίλους σου, η επιτυχία πολλαπλασιάζεται. Και στις δύο περιπτώσεις, βγαίνεις κερδισμένος!

- Με τις αθηναϊκές συναυλίες σας γιορτάζετε 30 χρόνια παρουσίας σας στο τραγούδι. Κοιτώντας πίσω, ποιες είναι οι πιο φορτισμένες στιγμές αυτής της πορείας; Και ποια είναι τα όνειρά σας, τα «απωθημένα» σας για τα επόμενα 30;

Όσοι ασχολούνται με το χώρο, ξέρουν ότι στα 30 χρόνια πιθανότατα είναι φορτισμένα τα… 29! Είναι ένας χώρος δύσκολος, ανασφαλής, επαγγελματικά είσαι μονίμως ξεκρέμαστος, οικονομικά περνάς το μεγαλύτερο μέρος της ζωής σου αγωνιώντας για τα …πάγια. Δεν έχω διάθεση να παραπονεθώ όμως γιατί υπάρχει μια τεράστια ανατροπή της πλοκής στη δική μου περίπτωση. Μέσα από τη συνεργασία μου με τους Γαλιάτσους (Iernis – Απόδημη Κομπανία), ταξίδεψα στην Αυστραλία για πρώτη φορά, το 2013. Εμφανιστήκαμε σε φεστιβάλ με ομογενείς, αλλά και σε φεστιβάλ όπου δεν υπήρχαν Έλληνες επί σκηνής ή στο κοινό. Στα διεθνή φεστιβάλ πολλοί από τους συμμετέχοντες ήταν Ιρλανδοί, με συνεργάτες από όλον τον κόσμο και με ενδιαφέρον για άλλες κουλτούρες. Τους άρεσε ο τρόπος που τραγουδάω, ταίριαξε και η ιδιοσυγκρασία μας και ξαφνικά βρέθηκα μέσα σε ένα κύκλο ανθρώπων από διάφορα μέρη της γης που ήθελαν να συνεργαστούμε. Αυτό ήταν ένα σημείο καμπής για εμένα. Μου έδωσε αυτοπεποίθηση, με ενέταξε σε κύκλους με καλύτερη συμπεριφορά και σεβασμό για αυτό που είμαι και μου έδωσε ένα στόχο: Να ζω στην Ελλάδα και να δουλεύω ως τραγουδίστρια κυρίως εκτός. Είμαι πολύ μεγάλη για να ξενιτευτώ, αλλά πολύ νέα για να περιοριστώ στον μικρόκοσμο των νυχτερινών μαγαζιών.

Δέσποινα Ραφαήλ: «Το σμυρνέικο τραγούδι είναι η κλασική μας μουσική»

2024-09-07T14:31:00.002+02:00

Δέσποινα Ραφαήλ: «Το σμυρνέικο τραγούδι είναι η κλασική μας μουσική»

Μια κουβέντα με τη νέα ερμηνεύτρια με αφορμή τη συμμετοχή της στη συναυλία «Σμύρνη μου αγαπημένη».

Τι σημαίνει για σας η συνεργασία με τον Ανδρέα Κατσιγιάννη και με μια ορχήστρα όπως η Εστουδιαντίνα;

Η συνεργασία μου με την Εστουδιαντίνα είναι ένα από τα όνειρα, που είχα την ευλογία, να γίνει πραγματικότητα. Θεωρώ, μάλιστα, ότι ειδικά για έναν νέο καλλιτέχνη, είναι παράσημο και μεγάλο μάθημα, το να συμπράττει με μία τόσο σπουδαία ορχήστρα. Εκτιμώ πολύ και θαυμάζω τον Ανδρέα Κατσιγιάννη για τον επαγγελματισμό του, τα τραγούδια του και συνολικά το έργο του στη μουσική. Κατά την άποψη μου, ο ίδιος αποτελεί έμπνευση για πολλούς και παράδειγμα καλλιτέχνη, ο οποίος δημιούργησε κάτι μοναδικό μέσα από πολλή δουλειά και επιμονή, κατάφερε να γράψει και συνεχίζει να γράφει ιστορία.

Με καλλιτεχνικούς όρους, γιατί το σμυρνέικο τραγούδι συνεχίζει να μας αφορά και να μας συγκινεί;

Γιατί είναι αληθινό, ανθρώπινο και περήφανο. Φέρει μέσα του όλον εκείνο τον πόνο του έρωτα, του πολέμου και του ξεριζωμού, τις εικόνες μιας Ελλάδας διαφορετικής από αυτή που γνωρίζουμε σήμερα. Είναι η παράδοσή μας, η ιστορία μας. Μέσα από τα σμυρνέικα τραγούδια, το αίμα και οι ρίζες μας βρίσκουν ξανά τη μνήμη τους και την φωνή τους, οι τόποι και τα πρόσωπα ζωντανεύουν για να μας αφηγηθούν τις μικρές, καθημερινές τους ιστορίες∙ τις χαρές, τις πίκρες και τα βάσανα. Κι έτσι, ουσιαστικά, δεν ξεχνάμε ποτέ!

Και πόσο σημαντική θεωρείτε την κληρονομιά του σμυρνέικου για την εξέλιξη του ελληνικού τραγουδιού συνολικά;

Θεωρώ ότι το σμυρνέικο τραγούδι και εν γένει το παραδοσιακό, είναι η «κλασική μας μουσική». Η βάση πάνω στην οποία χτίστηκε το ελληνικό τραγούδι από την πιο πρώιμη περίοδό του μέχρι και σήμερα. Ο στίχος, η θεματολογία, οι κλίμακες, τα γλωσσικά και τα μουσικά μοτίβα του, αποτέλεσαν για τους μετέπειτα δημιουργούς μία πολύ πλούσια πηγή έμπνευσης και υλικού. Και φυσικά, δεν μπορούμε να παραλείψουμε να αναφέρουμε τον ζωτικό ρόλο που έπαιξαν οι σπουδαίοι τραγουδιστές-δάσκαλοι του είδους στην εξέλιξη των διαδόχων τους, όσον αφορά στην τεχνική, την ερμηνεία και την έκφραση. Δημιούργησαν ένα μοναδικό στυλ και ύφος, το οποίο, κατά τη γνώμη μου, θα αποτελεί πάντα σπουδή για τις σύγχρονες και τις επόμενες γενιές. Χρωστάμε πολλά στο σμυρνέικο τραγούδι, αλλά και στον πολιτισμό της Σμύρνης γενικότερα. Αν δεν υπήρχε αυτός, δε θα μπορούσαμε να μιλάμε με τους ίδιους όρους για την μουσική και την παράδοσή μας. Θα ήμασταν άλλη χώρα, άλλη κουλτούρα, άλλοι άνθρωποι.

Πώς είναι να κάνεις πρόβες και να τραγουδάς πλάι στην παγκόσμια πρέσβειρα της ελληνικής μουσικής, τη Γλυκερία; Σας έχει πει κάτι για σας, για το σμυρνέικο ή για την τέχνη του τραγουδιού που θα θέλατε να μοιραστείτε μαζί μας;

Είναι μία εμπειρία που δε συγκρίνεται με τίποτα στον κόσμο. Να τραγουδάς, δηλαδή, πλάι στο πρότυπό σου, να παρατηρείς πώς δουλεύει, πόσο αγαπά και σέβεται αυτό που κάνει. Η Γλυκερία, δεν είναι μόνο πρότυπο ερμηνεύτριας και επαγγελματία. Είναι επίσης παράδειγμα ανθρώπου, ευγένειας και ανοιχτοσύνης∙ στοιχεία που σπάνια συναντάς. Σπάνια βρίσκεις άτομα στον χώρο αυτό, που σε κάνουν να νιώθεις τόσο ζεστά και οικεία, που σου μιλούν με τόσο ενθαρρυντικά και υποστηρικτικά λόγια.

Θα ήθελα να μοιραστώ μαζί σας μία συμβουλή της, η οποία ήταν πολύ σημαντική και πολύ διαφωτιστική για μένα. Ένα βράδυ, μετά τη συναυλία μας, συζητούσαμε και τη ρώτησα: «Ο αμανές διδάσκεται;» (ποια άλλη θα ήταν η καταλληλότερη άλλωστε για να λύσει την απορία μου…). Μου απαντά: «Όχι. Για να τραγουδήσεις αμανέ, πρέπει αρχικά να έχεις αυτά τα ακούσματα, να έχεις ακούσει πολλή μουσική τέτοιου είδους. Με τον καιρό, λοιπόν, δοκιμάζεις, ξεσηκώνεις κάποια μοτίβα, μαθαίνεις να πατάς στους μουσικούς δρόμους κι έπειτα προσπαθείς όλα αυτά που έχεις αποκομίσει, να τα κάνεις δικά σου, ώστε να μπορείς να αυτοσχεδιάζεις. Το σημαντικό στον αμανέ είναι να μιλάει η ψυχή. Κι αυτό το αποκτάς σταδιακά. Γι’ αυτό, αν σε ενδιαφέρει να τραγουδάς αμανέ, αρχικά άκου και παρατήρησε, έπειτα, νιώσε».

Όπως επισημαίνει ορθά και το δελτίο τύπου της συναυλίας, η Σμύρνη είναι συνδεδεμένη με την μικρασιατική καταστροφή αλλά παράλληλα το σμυρνέικο τραγούδι γεννήθηκε από την ειρηνική συνύπαρξη διαφορετικών εθνοτικών κοινοτήτων. Πώς μπορεί να επιτευχθεί αυτή η συνύπαρξη στις κοινωνίες μας σήμερα, σε μια εποχή όξυνσης του ρατσισμού και της βίας;

Βία, φυλετικές διακρίσεις και ρατσισμός υπήρχαν πάντα. Μπορεί στη Σμύρνη οι διάφορες εθνότητες να ζούσαν αρμονικά μεταξύ τους, αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι κατά καιρούς δεν εμφανίζονταν συγκρούσεις και εντάσεις∙ κάτι που προφανώς συνέβαινε, γιατί δεν είχαν όλοι την ίδια, ενωτική νοοτροπία. Και σήμερα ακόμα, μπορούμε να παρατηρήσουμε ότι οι κοινωνίες μας είναι πολυπολιτισμικές και ότι οι άνθρωποι μπορούν να συνυπάρχουν ειρηνικά. Υπάρχουν, για παράδειγμα, περιοχές της Αθήνας, όπως η Κυψέλη, όπου η πολυπολιτισμικότητα είναι ολοφάνερη και μάλιστα αποτελεί ένα από τα χαρακτηριστικά της που την κάνουν ξεχωριστή και πολύ πιο ενδιαφέρουσα. Και πάλι, ωστόσο, τα περιστατικά βίας και ρατσιστικών επιθέσεων δε λείπουν.

Γενικώς, είμαι της άποψης, ότι οι λαοί από μόνοι τους δεν είχαν και δεν έχουν να μοιράσουν τίποτα. Ξέρουμε ότι στη Σμύρνη, Έλληνες, Τούρκοι, Αρμένιοι, Εβραίοι, ζούσαν χρόνια μαζί, αγαπημένοι και μεγαλουργούσαν. Είχε μάθει ο ένας τον άλλον, εκτιμούσε ο ένας τον άλλον, σεβόταν ο ένας τα ήθη και τα έθιμα του άλλου. Πότε κομματιάστηκε όλο αυτό; Όταν κάποιοι αποφάσισαν να ρίξουν τον σπόρο του διχασμού. Κι αυτός ο σπόρος, δυστυχώς, βρίσκει πάντα έδαφος να ανθίσει, διότι υπάρχουν μέσα στις κοινωνίες και εκείνοι οι άνθρωποι, που δεν αγαπούν τον άνθρωπο και που θεωρούν τη διαφορετικότητα κατωτερότητα.

Δεν είμαι σίγουρη, αν τελικά, έχουν αλλάξει και πολλά από τότε. Αυτό που πιστεύω, όμως, είναι ότι η σωστή παιδεία και η έμφαση στον σεβασμό της διαφορετικότητας, οποιουδήποτε είδους , μπορεί να ενισχύσει την ανθρωπιά στις κοινωνίες και να εξαλείψει σε μεγάλο βαθμό τις νοσηρές, ρατσιστικές και διχαστικές ιδεολογίες. Ελπίζουμε πάντα στο καλύτερο!

ΣΩΤήΡΗΣ ΚΑΚίΣΗΣ | ΒίΟΙ ΠΑΡάΛΛΗΛΟΙ Ι

2024-09-04T17:35:00.002+02:00

Ο Μανόλης Χατζηγιακουμής (φωτ. Σ.Κ.)

ΒίΟΙ ΠΑΡάΛΛΗΛΟΙ Ι

Όταν πέθανε ο Στέφανος Κουμανούδης κάπως ξαφνικά, ήταν καλοκαίρι, Αύγουστος, νομίζω. Πήρα για την κηδεία να του το πω μόνο τον Μανόλη τον Χατζηγιακουμή.

Στο Πρώτο Νεκροταφείο ήταν ελάχιστος ο κόσμος, κι ο Χατζηγιακουμής μου είπε: —Πεθαίνει ένας Κουμανούδης κι είναι ο κόσμος τόσο λίγος… Του είπα: —Σημασία έχει πως είσαι εσύ εδώ.

(Αργότερα, θυμάμαι την κηδεία του μέγιστου βαρύτονού μας, του Κώστα Πασχάλη, πάλι στο Πρώτο Νεκροταφείο, που ο τότε Πρωθυπουργός δεν παρέστη, αλλά ήρθε μισή ώρα μετά, για την κηδεία που ακολουθούσε ενός κομματικού του στελέχους. Όταν το σχολίασα αυτό δημόσια στην Αγνή Μπάλτσα, εκείνη μου απάντησε: —Νομίζετε, κύριε Κακίση, πως είχε ανάγκη ο Πασχάλης από κανένα πρωθυπουργό;).

Ο Κουμανούδης με τον Χατζηγιακουμή δεν γνωρίζονταν προσωπικά ιδιαίτερα, δεν κάνανε παρέα. Όμως, ο ένας μου έλεγε για τον άλλον την ίδια φράση: —Λαμπρός επιστήμων!

Ο Χατζηγιακουμής, όπως κι ο Κουμανούδης, είχαν επιλέξει μετά λόγου γνώσεως την Ιδιωτική Οδό, μακριά από της Ελλάδας τα εχθροπολεμικά ιδρύματα, στο έργο τους δίνοντας σημασία μόνο, ο Στέφανος και στην Επιγραφική Εταιρεία, ο Μανόλης και στη γιγαντιαία μουσική κιβωτό του, ακόμα και στου Ασφενδιού του την ανάσταση.

Πεθαίνοντας ο Μανόλης Χατζηγιακουμής φέτος κατευοδώθηκε από τους μαθητές του, αλλά και από των πραγματικά ουσιαστικών συναδέλφων του τον πραγματικά ουσιαστικό λόγο.

( Από το ανέκδοτο βιβλίο Νουάρ στιγμές )

Σωτήρης Κακίσης

Πηγή: Χάρτης #69, Σεπτέμβριος 2024.

https://www.hartismag.gr/hartis-69/stigmata/vioi-paralliloi-i

ΣΩΤήΡΗΣ ΚΑΚίΣΗΣ | ΠόΤΕ Θ' ΑΡΧίΣΕΙ ΤΟ έΡΓΟ ?

2024-09-03T17:38:00.008+02:00

Ο Γιώργος Πανουσόπουλος με τον Γιώργο Τσεμπερόπουλο (φωτ. Σ.Κ.)

—Πότε θ' αρχίσει το έργο;

Θυμάμαι σαν τώρα να βρισκόμαστε με τον Γιώργο Πανουσόπουλο σ’ ένα θεωρείο στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης, με τον Ταχτσή ανάμεσά μας, να παίζεται μια ταινία από τις γνωστές τότε πολλές πολύ αργές και πολύ κουλτουριάρικες, να έχει προχωρήσει σχεδόν μισή ώρα, και να στρεφόμαστε κι οι τρεις ταυτόχρονα και να λέμε την ίδια ακριβώς φράση: —Πότε θ' αρχίσει το έργο;

Οπωσδήποτε ο Πανουσόπουλος με τον Περάκη και τον Τσεμπερόπουλο, από τον Αβδελιώδη ακολουθούμενοι, είναι από εκείνους που δεν «οδήγησαν μια γενιά σε βαθιά χασμουρητά». Αντίθετα, αντιθέτως. Κατάφεραν να κάνουν κινηματογράφο ζωντανό, ταινίες με αρχή, μέση και τέλος, με το ύφος του καθενός τους ευδιάκριτο και πάντα παρόν, με την αξία τους, με τις αξίες τους.

Ο Πανουσόπουλος, μάλιστα, που μαζί του κι εγώ έγραψα δύο σενάρια, για το «Μ’ αγαπάς;» και για το «Μια μέρα τη νύχτα», είχε πάντα, και στη διάρκεια των γυρισμάτων, το μυαλό του ανοιχτό στης ζωής τον συχνά ανώτερο από τα σχέδια των ανθρώπων τρόπο, ώστε να μη νοιώθει ποτέ κανείς στις ταινίες του τις καλές πράγματα αφύσικα κι από τη ζωή λιγότερα να υπάρχουν.

Θυμάμαι τώρα και κάτι άλλο: όταν γύριζε το «Μ’ αγαπάς;» —το έχω άραγε κι αυτό ξαναγράψει; —, στο επεισόδιο με τον Αργύρη Μπακιρτζή οδηγό, στην κηδεία με τον έρωτα στο λεωφορείο, με πήρε μια μέρα από ’κει στο τηλέφωνο να μου πει: —Σωτήρη, έκανα ένα ζουμ στα χωράφια στο τέλος να σβήσω τη σκηνή, και, χωρίς να το ’χω δει από πριν, η κάμερα έδειξε ένα τάφο έξω από το νεκροταφείο, μόνο του στα χωράφια! Τι κάνουμε τώρα, το κρατάμε, ή θα φανεί φτιαχτό, ψεύτικο;

Του είπα τη γνώμη μου. Να το κρατήσει. Γιατί τ’ αληθινά πράγματα και στο σινεμά, πιστεύω κι εγώ, αληθινά μοιάζουν.

(Από το ανέκδοτο βιβλίο Νουάρ στιγμές )

Σωτήρης Κακίσης

Πηγή: Χάρτης, #69

https://www.hartismag.gr/hartis-/stigmata/pote-th-arkhisei-to-ergho

ΣΩΤήΡΗΣ ΚΑΚίΣΗΣ | ΜΙΣή ΠΑΤΡίΔΑ

2024-09-02T13:51:00.017+02:00

Βάσος Φτωχόπουλλος, Κύριλλος Σαρρής, Σωτήρης Κακίσης (ανέκδοτη φωτογραφία της Έλενας Κωνσταντινίδου, αρχείο Σ. Κ.)

ΣΩΤήΡΗΣ ΚΑΚίΣΗΣ | ΜΙΣή ΠΑΤΡίΔΑ

Αν χανόταν η μισή Ελλάδα ξαφνικά, μέσα σε λίγες μέρες, κι ο ελλαδικός χώρος έφτανε πια —όπως μια φορά κι έναν καιρό— ως τη Λάρισα, αν όπως χάθηκε η μισή Κύπρος πριν πενήντα χρόνια —κι ας πολέμησες κι εσύ, κι ας έκανες ό,τι μπορούσες—, αν το σπίτι σου, το ιατρείο του πατέρα σου κοβόταν στη μέση, πάνω ακριβώς στην πράσινη μετά γραμμή, αν τόσων φίλων σου γκαρδιακών οι τόποι ήσαν πια αλλού, αιχμάλωτοι, με τι κουράγιο θα μπορούσες να συνεχίσεις, να υπάρχεις;

Κι όμως. Γιατρός πια στην Αθήνα, σώζοντας εκατοντάδες ασθενείς από την ασθένεια που κι εσύ θα έφευγες μια μέρα, ταυτόχρονα ζωγράφος ιδιαίτερος, απόρρητος, συγκινητικός, στα βιβλία, στην τέχνη, στην ένωση όλων των τρόπων τους αφιερωμένος, θα έβρισκες τη δύναμη να συνεχίσεις, να υπάρξεις στην πρώτη πάλι γραμμή αυτού του άλλου πολέμου, με τον εαυτό σου όπλο πάντα πανίσχυρο, τρομερό.

Κι η μισή πατρίδα έτσι διπλή, πολύ παραπάνω από γεωγραφικά όρια και φρικτά κόκκινα σύνορα, πολύ πιο στέρεη, πολύ πιο φωτεινή, πολύ πιο πλήρης.

Η Ρωμιοσύνη εν φυλή συνότζιαιρη του κόσμου,
κανένας δεν ηβρέθηκεν για να την ιξηλείψει [...]
Η Ρωμιοσύνη εν να χαθεί όντας ο κόσμος λείψει.

Κύριλλος Σαρρής (1950-2024)

(Από το ανέκδοτο βιβλίο Νουάρ Στιγμές)

Πηγή: Χάρτης, #67, Ιούλιος 2024.

https://www.hartismag.gr/hartis-67/stigmata/kyrillos-sarris-1950-2024

Πέθανε ο σημαντικός συνθέτης Σπύρος Βλασσόπουλος

2024-05-13T14:10:00.001+02:00

ΣΠΥΡΟΣ ΒΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ & ΑΛΕΚΑ ΚΑΝΕΛΛΙΔΟΥ

GRACIAS ALA VIDA-ΑΓΑΠΗ ΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΚΑΡΔΙΑ- ΑΝΑΚΤΟΡΙΑ

Σωτήρης Κακίσης - Χρήστος Κεχαγιόγλου: Η γεωγραφία των ονείρων (Ημερολόγιο 2024)

2024-01-09T15:51:00.005+02:00

ΚΡΟΝΟΣ (ΧΡήΣΤΟΣ ΚΕΧΑΓΙόΓΛΟΥ)

Σωτήρης Κακίσης

Η γεωγραφία των ονείρων

εδώ το απόγευμα το δάσος χάνει το χρώμα του. φαίνεται κάπως κι απέξω σαν να ’ναι μέσα του, τα δέντρα γίνονται πολύ πιο επίσημα, πολύ πιο απειλητικά. δεν τα φοβάμαι ούτε το βράδυ, ούτε αργά τη νύχτα, ομολογώ. χωρίς να μπαίνω μέσα του, στο δάσος και τη νύχτα υπέροχα βλέπω και κυκλοφορώ, πρωϊνές σκιές άλλων παραμένουν παντού, όμως στα δέντρα από πίσω κρύβονται, προσπαθούν να εξαφανιστούν. όσοι δεν βλέπουν και το σκοτάδι σαν φως, θέλω να πω.

έχει παράξενο καιρό. σαν σε ταινία. σαν κάπως έξω από τη ζωή, από τη ζωή μου. ο καιρός αυτός όταν βρέχει, το νερό του πουθενά δεν ακουμπάει, δεν βρέχει, δεν βρίσκεται. όταν χιονίζει, το χιόνι από μέσα εδώ φαίνεται σκοτεινό, καθόλου άσπρο, καθόλου ευτυχισμένο όπως παλιά. προς τα κάτω το νερό και το χιόνι, το βλέπω, κατευθύνονται, αλλά όχι πουθενά κοντά εδώ, κάπου πολύ μακριά, σε πολύ άγνωστα μέρη, τελικά, βρίσκονται. σαν σε ταινία σε κάθε μέρα της προηγούμενής μου ζωής.

νυχτώνει ωραία τώρα πια, σχεδόν ιδανικά. μ’ ένα φως ήρεμο, φιλικό, τρυφερό σχεδόν. σαν στο Σούνιο όλη η Αθήνα κάθε απόγευμα να κυκλοφορεί, να στέκεται και να θαυμάζει, να μη χορταίνει της ζωής τα ωραία, της θάλασσας δίπλα της το βλέμμα, τα μάτια τα μαγικά. στο Σούνιο μπορεί κι άλλων πολλών πόλεων ο κόσμος κάθε μέρα πια να πλησιάζει, να βρίσκεται, να σταματάει. να κολυμπάει αν θέλει κιόλας, να είναι όλοι εκεί.

[Από την ανέκδοτη ποιητική συλλογή του Σωτήρη Κακίση «Ο αετός σηκώνει τον αέρα». Περιλαμβάνονται στο Ημερολόγιο 2024 με έργα του Χρήστου Κεχαγιόγλου (εκδ. Εν Πλω)].

Η ΓΕΩΓΡΑΦίΑ ΤΩΝ ΟΝΕίΡΩΝ

Η Ατθίδα στο Ηρώδειο

2023-11-09T11:37:00.003+02:00

Αλέκα Κανελλίδου | Ατθίδα | Ωδείο Ηρώδου του Αττικού (14-10-2023)

Σαπφώ | Μετάφραση: Σωτήρης Κακίσης | Μουσική: Σπύρος Βλασσόπουλος