Wszystko o Kosmosie

Stop ACTA !!! Polska nie dla ACTA !!!

2012-01-29T11:25:00.000+01:00

Czym jest ACTA ?

ACTA jest “wielostronna” umowa handlowa, ktora obecnie jest przedmiotem negocjacji miedzy USA, Kanada, Japonia, Unia Europejska, Korei Poludniowej, Meksyku, Szwajcarii, Australii i Nowej Zelandii.
ACTA oznacza Anti-Counterfeiting Trade Agreement i ma w teorii za zadanie chronic rynek przed zalewem podrobionych towarow oraz piractwa internetowego czy praw autorskich. Pod tym, jak zawsze,niewinnym plaszczykiem kryje sie jednak ogormne ogranicznie wolnosci dzialan w sieci, a takze jej cenzura.

Prace na swiecie nad podpisaniem ACTA i przystepowaniem do porozumienia do ostatniej chwili byly ukrywane przed swiatlem dziennym. O ile o SOPA/PIPA w ostatnich dniach bylo glosno o tyle to,jeszcze bardziej zagrazajace obywatelom porozumienie, bylo utrzymywane w tajemnicy. Brak informacji na temat ACTA jest nie tylko wsrod opinii publicznej ale rowniez politykow, z ktorych wielu nadal nie wie czym jest ACTA i jakie sa konsekwencje porozumienia.

Kraje podpisujace ACTA nabeda nowe prawa inwigilacji swoich obywateli wlacznie z odlaczaniem ludzo od internetu i przyjmowania srodkow karnych tylko na podstawie oskarzenia o naruszneie praw autorskich [poprzez np. sciagniecie mp3 z sieci lub umieszczenie linka na stronie do zrodla zewnetrznego!].
ACTA ma przeniesc odpowiedzialnosc za dzialania uzytkownikow internetu na providerow internetu. Dostawcy internetu beda zmuszeni sledzic WSZYSTKIE dzialania swoich uzytkownikow by w razie potrzeby moc wychwycic te nielegalne i szybko zareagowac.

ACTA to pelna CENZURA INTERNETU duzo bardziej rozlegla niz SOPA, ktora przez brak naglosnienia jest bliska wprowadzeniu!

Polska ma podpisac to kontrowersyjne, ograniczajace wolnosc i prywatnosc polskich uzytkownikow internetu porozumienie juz 26 stycznia w Tokio.
To ostatni moment by wyrazic sprzeciw i zaregowac.

Chcesz pomoc, masz uwagi, potrzebujesz pomocy – info[at]stopacta.pl

STOP ACTA – STOP CENZURZE INTERNETU Uzytkowniku!Strona powstala w oparciu o zrodla zagraniczne, ukazuje subiektywne spojrzenie autora na temat i nie moze byc traktowana jako zadnego typu podstawa prawna.Strona ma charakter informacyjno/swiatopogladowy i jest strona prywatna-niekomercyjna.Nalezy rozpatrywac jej tresci wylacznie pod katem estetycznym. Jesli nie zgadzasz sie z jej tresciami lub uwazasz za niestosowne, prosimy bys ja opuscil i zapomnial o jej istneniu.

Jak powstają gwiazdy w mgławicy

2012-01-09T12:06:00.000+01:00

Europejskie Obserwatorium Południowe (ESO) opublikowało nową fotografię burzliwego rejonu gwiazdotwórczego - Mgławicy Omega.

Zdjęcie, które ukazuje szczegóły nowo narodzonych obiektów oraz obłoków pyłu i gazu jest jednym z najostrzejszych obrazów tego kosmicznego żłobka, jakie udało się dotychczas uzyskać z powierzchni Ziemi.

Fotografia ukazuje materiał, z którego powstają kolejne generacje gwiazd - kolorowe obłoki gazu i przypominające chmury dymu ciemne skupiska pyłu. Prezentowany na zdjęciu obszar mgławicy jest rozświetlany przez nowo narodzone obiekty, dające biało-niebieskie światło. Dominujące na zdjęciu różne odcienie czerwieni pochodzą od gazu wodorowego, świecącego pod wpływem intensywnych, ultrafioletowych promieni młodych, gorących gwiazd.

Mgławica Omega znana jest pod wieloma nazwami, które przez kolejnych obserwatorów tego obszaru były proponowane w zależności od ich skojarzeń - od Łabędzia czy Podkowy po Homara. Obiekt jest skatalogowany jako Messier 17 (M17) oraz NGC 6618. Mgławica znajduje się około 6500 lat świetlnych od Ziemi, w kierunku gwiazdozbioru Strzelca. Omega uznawana jest za jeden z najmłodszych i najaktywniejszych w Drodze Mlecznej żłobków dla masywnych gwiazd.

Nowa fotografia M17 została wykonana przez instrument FORS (akronim od angielskiej nazwy FOcal Reducer and Spectrograph) pracujący na Antu wchodzącym w skład Bardzo Dużego Teleskopu (ang. Very Large Telescope - VLT), znajdującego się w Obserwatorium Paranal, w Chile. Zdjęcie jest jednym z pierwszych opracowanych w ramach programu "Kosmiczne Klejnoty ESO" - inicjatywy, w której teleskopy Obserwatorium wykorzystywane są do uzyskiwania na potrzeby popularyzacji i edukacji spektakularnych obrazów kosmosu.

"Kosmiczne Klejnoty" wykorzystują niewielką ilość czasu obserwacyjnego dostępnego na teleskopach ESO oraz czas, który w harmonogramach obserwacyjnych pozostawał niezagospodarowany - tak, aby nie zakłócać realizowanych na tych instrumentach programów naukowych. Dane zebrane w ramach nowej inicjatywy mogą być również wykorzystywane naukowo - dla astronomów i innych zainteresowanych są one dostępne publicznie, poprzez archiwum naukowe ESO.(PAP)

cza/ agt/

Nowe astrobazy w woj. kujawsko-pomorskim

2012-01-09T12:01:00.001+01:00

Dziewięć przyszkolnych obserwatoriów astronomicznych, zwanych astrobazami, rozpocznie działalność w tym roku w województwie kujawsko-pomorskim. W zeszłym roku powstało pięć takich obiektów.

Program astrobaz jest autorskim przedsięwzięciem samorządu województwa, mającego siedzibę w Toruniu, który słynie jako gród Mikołaja Kopernika i ważny ośrodek badań astronomicznych. Projekt jest realizowany we współpracy z samorządami lokalnymi, przy wsparciu środków unijnych.

Jako pierwsze w tym roku, w poniedziałek, zostanie oddane do użytku przyszkolne obserwatorium w Inowrocławiu, a wszystkie pozostałe mają być gotowe najpóźniej wiosną. Kolejne astrobazy powstaną: w Golubiu-Dobrzyniu, Gostycynie, Kruszwicy, Rypinie, Świeciu n. Wisłą, Unisławiu, Złejwsi Wielkiej i Żninie.

Wszystkie obserwatoria są zbudowane według jednego projektu. Budynki astrobaz mają kształt typowego obserwatorium astronomicznego. Zbudowane są na planie koła o średnicy 10 metrów, a ich wysokość wynosi osiem metrów. Obiekty są zwieńczone kopułami o średnicy czterech metrów, które są zautomatyzowane, tzn. można je zdalnie otwierać i zamykać. Znajdują się też tarasy obserwacyjne.

Bazy są wyposażone m.in. w teleskop automatyczny, teleskop słoneczny, lornetkę z dużym powiększeniem, astronomiczną kamerę i sprzęt informatyczny.

Opracowanie programów obserwacyjnych, szkolenie lokalnych koordynatorów opiekujących się obserwatoriami i prowadzenie nadzoru merytorycznego powierzono Pracowni Astronomii Kujawsko-Pomorskiego Centrum Edukacji Nauczycieli w Toruniu. Zadaniem lokalnych samorządów jest realizowanie programów obserwacyjnych, stworzenie odpowiednich warunków do funkcjonowania obserwatoriów oraz wynagradzanie lokalnych koordynatorów.

Koszt projektu budowy astrobaz w województwie kujawsko-pomorskim wynosi 4,2 mln zł. Budowa i zakup wyposażenia jednej bazy kosztuje prawie 300 tys. zł. Inwestycje są realizowane przy wsparciu środków unijnych, w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego.

W zeszłym roku oddano do użytku przyszkolne obserwatoria w Gniewkowie, Radziejowie, Jabłonowie Pomorskim, Brodnicy i Dobrzyniu n. Wisłą. (PAP)

Czy Księżyc stanie się niezależną planetą?

2012-01-09T11:59:00.000+01:00

Każdego roku Księżyc oddala się od Ziemi o ok. 4 cm. Za 100 tys. lat oddali się więc o ok. 4 km. Czy to wystarczy, aby „zerwał się” z uwięzi grawitacyjnej Ziemi i stał się niezależną planetą? Czy Ziemia wtedy stanie się pustynną planetą? Co na to naukowcy?

Giennadij Rajkunow, dyrektor Centralnego Instytutu Budowy Maszyn, partnera Roskosmosu (rosyjskiej agencji kosmicznej), przedstawił sensacyjną teorię, zgodnie z którą Księżyc może opuścić orbitę Ziemi i stać się niezależną planetą. A gdyby tak się stało, to, według niego, Ziemia zamieni się w martwą pustynię. Naukowiec zasugerował, by tym zagadnieniem zajęły się wyspecjalizowane ośrodki naukowe na całym świecie.

Garść faktów na temat Księżyca

Księżyc porusza się po nieznacznie eliptycznej orbicie w średniej odległości od Ziemi 384.600 km z prędkością 3700 km/h. Najdalej od Ziemi jest w apogeum (najdalszy od Ziemi punkt orbity Księżyca): 406.740 km, najbliżej w perygeum (najbliższy Ziemi punkt orbity): 356.410 km.

W ciągu 20 minut przemierza dystans równy odległości między Szczecinem a Rzeszowem. Odległość i prędkość obiegu Księżyca wokół Ziemi nie jest stała i zmieniała się na przestrzeni ostatnich 4,5 mld lat, czyli od momentu, kiedy Księżyc powstał.

Na początku swojej historii Księżyc był znacznie bliżej Ziemi - współczesne badania szacują tę odległość na 250 tys. km. Ziemia kręciła się wtedy dużo szybciej niż dziś.

Grawitacja obu ciał dąży do zsynchronizowania czasu obrotu z czasem obiegu. Efektem tego jest zwrócona ku nam wciąż ta sama strona Srebrnego Globu.

Księżyc utrzymywany jest na orbicie ziemskiej w wyniku wzajemnego oddziaływania na siebie dwóch sił: grawitacyjnej i odśrodkowej. I te dwie siły pozostają w równowadze. Jednak jej konsekwencją jest układ Ziemia-Księżyc, który powinien być niezmienny.

Księżyc jednak oddala się od Ziemi. Dlaczego tak się dzieje?

75% powierzchni Ziemi pokrywa woda, która jest przyciągana przez grawitację Księżyca, powodującą pływy. Pływowe siły grawitacyjne, wzmocnione przez zjawiska zachodzące w ziemskich oceanach, „rozciągają” je, nadając im kształt elipsy. Powstają wówczas dwa „wybrzuszenia” – obszary podwyższonego poziomu morza – po dwóch stronach Ziemi: zwróconej ku Księżycowi i przeciwnej, a obniżenie w miejscach prostopadłych do nich.

Powyższe „deformacje” okrążają Ziemię w rytm wschodów i zachodów Księżyca, jednocześnie będąc ciągniętymi przez obrót Ziemi, w wyniku czego wyprzedzają trochę Księżyc. Przesunięcie deformacji Ziemi względem Księżyca „przyspiesza” ruch Księżyca, a spowalnia ruch obrotowy Ziemi, w związku z czym doba ziemska wydłuża się w ciągu stulecia o 2 tysięczne sekundy (jest to główna przyczyna wydłużania się doby). „Przyspieszenie” ruchu orbitalnego Księżyca sprawia, że promień jego orbity rośnie o 3,8 cm na rok i Księżyc oddala się od Ziemi.

Czy Księżyc może oddalić się na tyle od Ziemi, aby się „zerwać ze smyczy”?

Nie ma pewności, że zjawisko oddalania się Księżyca od Ziemi utrzyma się także w przyszłości. Część naukowców przypuszcza, że „ucieczka” Księżyca może być coraz wolniejsza, a z czasem proces ten może się odwrócić i Księżyc zacznie się zbliżać do Ziemi. Sądzi tak np. Włodzimierz Surdin, pracownik Instytutu Astronomicznego Uniwersytetu Moskiewskiego. Według niego, za około 5 mld lat orbita Księżyca osiągnie maksymalną wartość – 463.000 km oraz wydłuży się czas obiegu Ziemi przez Księżyc do 870 godzin.

Siergiej Popow, naukowiec z tego samego Instytutu Astronomicznego, stwierdził, że oddalanie się Księżyca odZiemi jest zjawiskiem bardzo powolnym. Do tego stopnia, że w okresie kilku miliardów lat orbita Księżyca wzrośnie maksymalnie o 150 procent (w stosunku do obecnej). Nie wydarzy się nic więcej, ponieważ Księżyc nie może całkowicie uniezależnić się od Ziemi, gdyż „nie ma źródeł energii do ucieczki”.

Czy układ Ziemia-Księżyc jest podobny do układu Wenus-Merkury?

Rajkunow uważa także, że Ziemię może spotkać podobny los jak Wenus, której księżycem, według tego naukowca, był kiedyśMerkury. Po tym jak Merkury „uciekł”, Wenus, pomimo że jest podobna do Ziemi, utraciła warunki niezbędne do utrzymania życia.

Nie ma jednak dowodów na to, że Merkury był kiedyś księżycem Wenus. Koledzy Rajkunowa nie zgadzają się z tym stwierdzeniem. Aleksander Bazylewski – szef Laboratorium Planetologii Porównawczej w Instytucie Geochemii i Chemii Analitycznej Rosyjskiej Akademii Nauk - powiedział, że są pewne obliczenia, które mogłyby wskazywać na taki scenariusz, jednak brak jest dowodów potwierdzających tę hipotezę. Dodał także, że „Rozwój Ziemi i Wenus nie przebiegał tak samo, ponieważ atmosfera Wenus jest wzbogacona o ciężki izotop wodoru – deuter”.

Ponadto nie ma pewności, że w przeszłości na powierzchni Wenus istniała woda w stanie ciekłym, a nie tylko jako para wodna w górnych warstwach atmosfery, jak ma to miejsce teraz. Tym samym porównywanie Ziemi i Wenus nie ma sensu.

Czy potencjalne uniezależnienie się Księżyca zamieniłoby Ziemię w pustynię?

Aleksander Bazylewski mówi, że gdybyśmy nawet wyobrazili sobie, że Księżyc nie jest satelitą Ziemi, to byłby daleki od porównywania naszej planety do Wenus. Warunki na powierzchni Księżyca mają niewielki wpływ na Ziemię. Co najwyżej nie byłoby przypływów i odpływów (najbardziej straciliby na tym surferzy) oraz wszystkie noce byłyby bezksiężycowe (straciliby kochankowie i poeci). Ale ludzkość by przetrwała.

Przy czym wcale nie ma pewności, że nie byłoby zjawiska pływów, ponieważ za przypływy i odpływy mórz na Ziemi odpowiedzialny jest nie tylko nasz naturalny satelita, ale także oddziaływanie grawitacyjne Słońca. O ile oddziaływanie Księżyca wywołuje 54-centymetrowe fale, to samo Słońce powoduje fale wysokości 25 cm.

Krótko mówiąc, nawet gdyby zaszło najgorsze i Księżyc nam „uciekł”, nasza planeta nie stanie się pustynią, a morza, chociaż trochę mniej, wciąż będą się „bujały”. A ponieważ Księżyc nie szykuje się do „ucieczki”, to możemy spodziewać się jego obecności nad naszymi głowami przez najbliższe pięć miliardów lat.

PZG/mnd

Podbój kosmosu po chińsku

2012-01-02T11:29:00.000+01:00

W ciągu następnych 5 lat Chiny chcą wystrzelić laboratoria kosmiczne, satelity, statki załogowe i przygotować się do budowy stacji kosmicznej – poinformowały media, przedstawiając chiński plan podboju kosmosu.

Jak twierdzi BBC powołując się na ujawniony 29 grudnia plan, głównymi celami chińskiego programu kosmicznego jest załogowy lot na Księżyc oraz budowa stacji kosmicznej. W tym celu już w 2012 roku ma nastąpić przyspieszenie w programie badań kosmicznych oraz lotów orbitalnych.

Do końca 2016 roku Chiny wystrzelą przestrzeń kosmiczną laboratoria kosmiczne, zarówno bezzałogowe,satelitarne, jak i znajdujące się na pokładach statków załogowych. Opracowana, wdrożona i przetestowana ma być także technologia bezzałogowych kosmicznych statków transportowych, co ma stanowić pierwszy stopień do „stworzenia technologicznych możliwości konstrukcji stacji kosmicznej” – stwierdza dokument. Kontynuowana ma być także eksploracja Księżyca przy użyciu próbników bezzałogowych; dokonywane mają być przy tym pobierania próbek skał i gruntu księżycowego i ich przesyłanie przy użyciu „modułów powrotnych na Ziemię”. Monitorowane będą także obszary gromadzenia się kosmicznych śmieci.

Agencja AP, powołując się na ten sam dokument dodaje, iż chińskie plany są jeszcze bardziej ambitne – chińska nauka chce „posunąć naprzód eksplorację planet, asteroidów i badania Słońca”. Na satelitach i statkach załogowych będą montowane instrumenty badające właściwości czarnych dziur i leżących blisko Ziemi ciał niebieskich. Zostanie tez wdrożony system ochrony statków przed kosmicznymi śmieciami.

Jak wynika z dokumentu, tak szeroko zakrojone zadania wymagać będą modyfikacji i ulepszeń rakiet kosmicznych, silników rakietowych i systemu komunikacji. Planowane jest także stworzenie nowego systemu satelitów nadawczych oraz meteorologicznych, a także rozwój własnego systemu nawigacji satelitarnejmającego stanowić konkurencję zarówno dla amerykańskiego GPS jak i rosyjskiego Glonass czy europejskiego Galileo. Będzie to nowa wersja budowanego obecnie systemu Compass.

Agencja AP zauważa, że chiński plan podboju kosmosu nie zmienił się wiele od czasu stworzenia poprzednich dokumentów tego typu w 2000 i 2006 roku. W 2003 roku Chiny, zgodnie z wcześniejszymi planami, wysłały człowieka w kosmos. W tym samym roku nastąpiła udana operacja automatycznego połączenia na orbicie okołoziemskiej statku Shenzhou 8 i modułu Tiangong 1. W 2007 roku pierwszy chiński próbnik Chang'e-1 dotarł na orbitę wokółksiężycową i wykonał kartografowanie powierzchni Księżyca. W 2008 roku chiński "taikonauta" wyszedł ze statku kosmicznego. Według źródeł chińskich od 2006 podstawowa chińska rakieta kosmiczna Long March została odpalona 67 wynosząc na orbitę 79 statków i satelitów.

Jednak, zauważa agencja, w chińskim programie podboju kosmosu widoczne są wyraźnie elementy militarne. Pierwszym z nich było odpalenie pocisków rakietowych z bazy naziemnej w celu zniszczenia nie działającego satelity pozostającego na orbicie. Próba zakończyła się powodzeniem, ale USA i Unia Europejska ostrzegły Chiny przed próbą militaryzacji przestrzeni kosmicznej.

Obecny dokument podkreśla, że Chiny sprzeciwiają się militaryzacji kosmosu i „jakiemukolwiek wyścigowi zbrojeń w przestrzeni”. Zaznacza także, iż Chiny chcą „wzmocnić” i „zwiększyć wartość” współpracy z krajami rozwijającymi się. Jako partnerzy podane zostały Rosja, Brazylia, Francja i W. Brytania, podczas gdy USA jest krajem „ z którym kontynuowany jest dialog na polu badań przestrzeni”. (PAP)

mmej/ tot/

Słońce też hucznie wkroczy w nowy rok

2012-01-02T11:25:00.000+01:00

Nowy i aktywny obszar na powierzchni Słońca już popisał się wybuchem klasy M i daje spore szanse na kolejne - informuje serwis NASA o nazwie SpaceWeather.

Zza wschodniego brzegu tarczy Słońca wyłoniła się właśnie duża i aktywna grupa plam, która oznaczona została numerem 1389. Prawie od razu po pojawieniu, popisała się ona wybuchem klasy M, do którego doszło 29 grudnia o godzinie 22:51.

Naukowcy szacują, że w ciągu najbliższych 24 godzin mamy 40 proc. szans na dojrzenie kolejnego błysku typu M i 5 proc. szans na najbardziej energetyczny błysk typu X.

Grupa nr 1389, na razie, znajduje się na południowo-wschodnim brzegu tarczy naszej dziennej gwiazdy. Z czasem będzie się jednak przesuwać bliżej środka tej tarczy. Gdy wtedy pojawią się silne wybuchy typu M lub X, materia w nich wyrzucona ma szanse dotrzeć do Ziemi i spowodować silne zorze polarne. (PAP)

aol/ tot/

Planety swobodne odkryte przez Polaków - wydarzenie roku 2011

2012-01-02T11:24:00.000+01:00

Odkrycie "planet swobodnych" zostało wymienione przez prestiżowe czasopismo "Science" wśród 10 najważniejszych wydarzeń 2011 r. W ich odnalezieniu duży udział mieli naukowcy z projektu OGLE prowadzonego przez Obserwatorium Astronomiczne Uniwersytetu Warszawskiego.

O nowej klasie planet pozasłonecznych międzynarodowy zespół astronomów poinformował w pracy, która w połowie maja 2011 roku ukazała się w tygodniku naukowym "Nature".

Swobodne planety były przez lata przedmiotem spekulacji teorii naukowych, ale ich istnienie pozostawało niepewne. Odkrycie z udziałem Polaków pokazało jednak, że obiekty tego typu nie tylko istnieją, ale także, że ich liczba może być znacznie większa od oczekiwanej.

Ciała nowego typu, o masach rzędu masy Jowisza, zostały znalezione podczas fotometrycznego przeglądu nieba prowadzonego w kierunku centrum Galaktyki w ramach w poszukiwania zjawisk mikrosoczewkowania grawitacyjnego. Astronomowie przypuszczają, że nowo odkryte obiekty to planety, które z formujących się układów planetarnych zostały wyrzucone przez siły grawitacyjne.

Poza naukowcami z prowadzonego w Obserwatorium Astronomicznym Uniwersytetu Warszawskiego pod kierownictwem prof. dr hab. Andrzeja Udalskiego wielkoskalowego przeglądu nieba OGLE (ang. Optical Gravitational Lensing Experiment), w skład zespołu, który dokonał odkrycia wchodzą astronomowie z japońsko-nowozelandzkiej grupy MOA (ang. Microlensing Observations in Astrophysics).

To właśnie w oparciu o dane fotometryczne zebrane przez ten ostatni zespół w latach 2006-2007 w obserwatorium Mt. John w Nowej Zelandii udało się znaleźć dziesięć przypadków krótkotrwałych zjawisk mikrosoczewkowania grawitacyjnego, które najprawdopodobniej zostały wywołane przez obiekty o masach porównywalnych z masą Jowisza.

Te prowadzone z dużą rozdzielczością czasową obserwacje kilku obszarów nieba udało się uzupełnić przez znacznie lepsze dane obserwacyjne zebrane przez korzystniej w tym wypadku położone obserwatorium Las Campanas (Chile) polskiego projektu OGLE, i dzięki temu potwierdzić mikrosoczewkowy charakter zaobserwowanych zjawisk.

Brak sygnału mikrosoczewkowania od centralnych gwiazd w zarejestrowanych zjawiskach świadczył o tym, że najprawdopodobniej są to swobodne planety, uwolnione z układów planetarnych lub planety krążące na bardzo odległych orbitach. Badania wskazują jednak, że te ostatnie przypadki są bardzo rzadkie.

Wstępne oszacowania wskazują, że planet swobodnych o masie większej niż masa Jowisza, na wykrycie których pozwalają analizowane w pracy dane, może być nawet dwukrotnie więcej niż zwykłych gwiazd w Galaktyce. Co więcej, liczba swobodnych planet o masach mniejszych, może być dużo większa niż swobodnych Jowiszów - zarówno teoria, jak i obserwacje planet związanych z gwiazdami pokazują, że małomasywnych planet jest znacząco więcej niż planet masywnych.

Dotychczas astronomom udało się znaleźć kilka samodzielnych obiektów planetopodobnych o masach kilku mas Jowisza, w okolicach powstających gromad gwiazdowych. Astronomowie sądzą jednak, że obiekty takiego typu powstają w sposób analogiczny do gwiazd, z kurczących się sferycznych obłoków pyłu i gazu, przez co są raczej podobne do tzw. brązowych karłów - niedoszłych gwiazd, których masa jest zbyt mała by stabilnie wytwarzać energię w procesach reakcji termojądrowych.

Z kolei przypuszcza się, że planety swobodne powstają w dyskach protoplanetarnych, z których zostają wystrzelone i oderwane od macierzystych układów planetarnych przez siły grawitacyjne. Dzieje się tak na skutek ich zbliżania do sąsiednich masywnych planet lub w rezultacie zbliżenia się do układu planetarnego sąsiednich gwiazd. Oderwane wówczas planety krążą na stabilnych orbitach wokół środka Galaktyki, podobnie jak inne gwiazdy, przez co pozostają niedostępne obserwacjom prowadzonym innymi niż mikrosoczewkowanie metodami.

Liczba zaobserwowanych przez OGLE i MOA swobodnych planet wydaje się potwierdzać scenariusz wystrzeliwania planet. W przeciwnym razie zaobserwowano by dużo mniej tych obiektów. Astronomowie przypuszczają, że systemy planetarne w fazie formowania często pozostają niestabilne i ucieczka z nich planet jest zjawiskiem częstym. Wystrzeliwanie planet mniej masywnych niż Jowisz jest przy tym prawdopodobnie powszechniejsze i ich liczba będzie dużo większa niż liczba masywnych planet swobodnych.

Wyniki, które zostały opublikowane w "Nature" stanowiły dopiero bardzo wstępne oszacowanie powszechności występowania planet swobodnych. Obecnie projekt OGLE, w swojej czwartej fazie (OGLE-IV), rozpoczętej w marcu 2010 roku, odkrywa rocznie prawie 2000 zjawisk mikrosoczewkowania, wśród których zjawiska krótkotrwałe, wywołane przez planety swobodne, stanowią bardzo liczną próbkę.

Rekordowe, najkrótsze zarejestrowane w 2011 roku zjawisko mikrosoczewkowania ma charakterystyczny czas trwania zaledwie 2,5 godzin i zostało najprawdopodobniej wywołane przez obiekt o masie zbliżonej do masy Ziemi. Kilka innych, nieco dłuższych zjawisk - przez ciała o masach kilku mas Ziemi - tzw. super Ziemi. (PAP)

Lovejoy - prawdziwa 'gwiazda" wśród komet

2011-12-29T16:43:00.002+01:00

Publikowane są kolejne fotografie komety Lovejoy, która niespodziewanie stała się prawdziwym obserwacyjnym hitem ostatnich tygodni bieżącego roku. Jedno z najnowszych zdjęć C/2011 W3 zostało wykonanych w chilijskim obserwatorium Paranal należącym do Europejskiego Obserwatorium Południowego.

Kometa C/2011 W3 (Lovejoy) została odkryta pod koniec listopada 2011 roku przez australijskiego astronoma, Terry'ego Lovejoya. Ciało zaliczane jest do grupy Kreutza, a więc komet muskających Słońce, których peryhelium orbity znajduje się tuż przy fotosferze naszej dziennej gwiazdy. Oznacza to, że zdecydowana większość obiektów tego typu przy zbliżeniu do Słońca ulega całkowitemu wyparowaniu.

Astronomowie spodziewali się, że w połowie grudnia podobnie stanie się z C/2011 W3, jednak ku ich zaskoczeniu kometa przetrwała przelot koło gwiazdy, a więc musiała być znacznie większa, niż początkowo zakładano. Po takim szczęśliwym minięciu Słońca Lovejoy można dalej obserwować z Ziemi.

Najpopularniejszymi jak dotąd wynikami obserwacji komety są jednak fotografie uzyskane nie z powierzchni naszej planety, a z orbity - spektakularny, poklatkowy film, który powstał z setek zdjęć wykonanych przez astronautów znajdujących się obecnie na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej robi furorę na portalu YouTube oraz w internetowych serwisach społecznościowych.

Poklatkowe wideo z obserwacji komety opublikowała również jedna z największych na świecie organizacji astronomicznych - Europejskie Obserwatorium Południowe (ESO).

Gabriel Brammer, astronom pracujący w jednej z chilijskich dostrzegalni ESO, Paranal, uwiecznił C/2011 W3 w kompozycji z Drogą Mleczną, Księżycem oraz laserową gwiazdą-przewodnikiem, która wykorzystywana jest przez system optyki adaptatywnej działający na instrumentach VLT (ang. Very Large Telescope - Bardzo Duży Teleskop).

- Warkocz komety można tutaj dostrzec nawet gołym okiem - wyjaśnił Brammer. - Lovejoy to taki prezent dla tych obserwatorów, którzy w Paranal zostają na Boże Narodzenie - powiedział Yuri Beletsky, jeden z fotograficznych ambasadorów ESO, wspominając obserwacje C/2011 W3 wykonane 22 grudnia.

Film wykonany w Paranal można obejrzeć pod adresem http://www.eso.org/public/news/eso1153/ (PAP)

ast/ tot/

Czy kosmici byli kiedyś na Księżycu?

2011-12-29T16:41:00.000+01:00

Czy na Księżycu swoją stopę lub mackę postawiła kiedyś obca forma życia? Naukowcy uważają, że tak i planują do poszukiwania śladów pozaziemskiej cywilizacji zaangażować każdego chętnego internautę!

Ciągle istnieje grupa naukowców uważających, że istoty pozaziemskie mogły już dawno temu odwiedzić naszą galaktykę. Chcą znaleźć oznaki bytności obcych na naszym Księżycu.

Problemem jednak przy wszelkich projektach, mających na celu znalezienie obcej inteligencji w kosmosie, są... pieniądze. Rządy państw często nie chcą finansować takich przedsięwzięć, ponieważ szansa znalezienia pozaziemskich form życia jest bardzo niska i nie ma pewności, że takowe w ogóle istnieją.

Aby projekt był tani, naukowcy postanowili udostępnić wszystkie dotychczas zrobione zdjęcia naszego naturalnego satelity. Każdy internauta będzie mógł się przyłączyć do poszukiwań śladów obcych na powierzchni Księżyca.

Pomysł ten nie jest jednak tak innowacyjny, jak by się mogło wydawać. Istnieje już projekt SETI@home, który udostępnia dane zebrane przez Instytut SETI (z ang. Search for Extra-Terrestrial Intelligence). Każdy, kto zarejestruje się w projekcie, udostępnia moc obliczeniową swojego komputera, gdy ten jest w stanie hibernacji. W zamian za to internauta otrzymuje zapisy szumów pochodzących z kosmosu, które sam może przeanalizować i tym samym pomóc naukowcom z SETI.

Projekt zakładający analizowanie zdjęć Księżyca przez amatorów ma jednak sporo przeciwników. Głównym argumentem przeciw wdrożeniu pomysłu w życie jest fakt, że przeciętny internauta nie posiada na tyle specjalistycznej wiedzy, aby jego opinia lub znalezisko mogły być brane na poważnie przez naukowców. Dodatkowo, wielu uczonych nie chce udostępnić swoich zdjęć, które mozolnie analizowali i wykorzystywali do napisania swoich prac naukowych.

Oczywiście wiele głosów sprzeciwu wiąże się po prostu z niskim prawdopodobieństwem znalezienia czegokolwiek. Szansa, że w ogóle gdziekolwiek we wszechświecie poza Ziemią istnieją jakieś formy życia, jest minimalna, a prawdopodobieństwo, że ich inteligencja i technologia są bardziej zaawansowane niż nasze, jest jeszcze mniejsze. Nie mówiąc już o tym, że mielibyśmy znaleźć ich ślady tuż pod swoim nosem.

Zdaniem naukowców przeznaczenie nawet niewielkiej sumy pieniędzy na te badania, będzie równoznaczne z wyrzuceniem ich w błoto. Powołują się na wspomniany już w artykule Instytut SETI, z którym wiązano wielkie nadzieje.

Celem działania SETI było wyszukiwanie w szumie docierającym do nas z kosmosu informacji wysłanych przez istoty pozaziemskie. Nic jednak nie udało im się znaleźć i w efekcie po 50 latach badań, ośrodkowi drastycznie obcięto budżet. Z braku pieniędzy naukowcy musieli wyłączyć główny teleskop oraz ograniczyć działalność obserwatorium. Teraz Instytut SETI na swojej stronie internetowej apeluje o pomoc i darowiznę.

Istnieje jednak grupa mocno popierająca projekt powszechnego udostępnienia zdjęć Księżyca. Entuzjaści pomysłu uważają, że nawet jeśli prawdopodobieństwo znalezienia czegokolwiek jest małe, to nie powinno się takich badań zaniedbywać, a zaangażowanie pasjonatów z całego świata znacznie ograniczy koszt projektu.

Wśród milionów zdjęć, które znajdują się w bazach danych instytutów naukowych na całym świecie, bardzo łatwo coś przeoczyć. Każda dodatkowa para oczu do analizy może się przydać, nawet jeśli ich właściciel nie będzie specjalistą w tematach astronomicznych. W końcu co milion par oczu to nie jedna, a projekt zakłada zaangażowanie ogromnej grupy ludzi z całego świata.

Nawet jeśli wielu naukowców nie udostępni swoich zdjęć, to projekt i tak ma szansę wejść w życie. Pomysłodawcy skupiają się na wykorzystaniu ujęć Księżyca wykonanych przez Lunar Reconnaissance Orbiter (LRO). Jest to amerykańska sonda kosmiczna, której głównym celem jest m.in. wykonanie szczegółowych map topograficznych powierzchni Księżyca. Pierwsze zdjęcie LRO zrobił 30 czerwca 2009 roku.

Początkowo misja sondy miała trwać jedynie rok, jednak NASA zdecydowała przeznaczyć dodatkowe środki pieniężne na wydłużenie eksperymentu. LRO do dzisiaj znajduje się na orbicie i fotografuje kolejne wycinki powierzchni Księżyca.

NASA dotychczas udostępniła już 340 000 zdjęć zrobionych przez sondę. Jest to jednak jedynie ułamek wszystkich fotografii, jakie będą oddane do użytku publicznego. Gdy LRO skończy fotografować, w systemie NASA w sumie znajdować się będzie około miliona ujęć powierzchni naszego naturalnego satelity.

Czas pokaże, czy rację mają przeciwnicy, czy zwolennicy projektu. Nawet jeśli analiza zdjęć nie potwierdzi istnienia w kosmosie inteligencji pozaziemskiej, to być może przyczyni się do dokonania wielu innych cennych odkryć na powierzchni Księżyca. Wszak na kartach historii zapisanych jest wiele odkryć dokonanych przez przypadek.

AB/amo

Przełomowy rok dla polskiej astronautyki

2011-12-29T16:39:00.000+01:00

Rok 2011 w lotach kosmicznych jest z polskiej perspektywy przełomowy: mamy pierwsze polskiesatelity oraz rozpoczęliśmy negocjacje akcesyjne z Europejską Agencją Kosmiczną (ESA). W światowej astronautyce końcem pewnej epoki są ostatnie loty amerykańskich wahadłowców.

W dziedzinie lotów kosmicznych mieliśmy do czynienia z dwoma przełomowymi momentami dla polskich badań kosmicznych. Pierwszym są projekty zbudowania pierwszych polskich satelitów – i to dwa osobne. Pierwszy z nich to minisatelita zbudowany przez studentów z Politechniki Warszawskiej (nazwa projektu: PW-Sat).Został już przewieziony do Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA), gdzie dokonywane są dalsze prace, a potem zostanie zamontowany na rakiecie Vega, która wyniesie go na orbitę. Ma zostać wystrzelony na początku 2012 roku.

Dużo większym projektem są polskie satelity naukowe z serii BRITE. Polska zbuduje dwa z sześciu satelitów, które będą wspólnie działać na orbicie. Pierwszy z satelitów będzie nazywać się Lem i zostanie wystrzelony pod koniec 2012 roku za pomocą rosyjsko-ukraińskiej rakiety Dniepr.

Do historycznych wydarzeń, które zaszły w roku 2011, należy zakończenie przez NASA eksploatacji wahadłowców. Era promów kosmicznych trwała od 1981 roku, gdy po raz pierwszy w kosmos poleciał prom Columbia. W sumie Stany Zjednoczone eksploatowały pięć wahadłowców, z których dwa zostały stracone w katastrofach (Challenger i Columbia). W mijającym roku odbyły się ostatnie misje wahadłowców Discovery, Endeavour i Atlantis. Promy kosmiczne będą teraz przekazane do muzeów, a NASA pracuje nad ich następcami, coraz więcej prac przekazując sektorowi prywatnemu.

Zakończyła się też symulowana wyprawa na Marsa. Projekt Mars-500 polegał na zamknięciu załogi w izolowanym kompleksie w Instytucie Problemów Biomedycznych w Moskwie – aż na 520 dni, tle bowiem potrwa załogowy lot na Marsa i z powrotem na Ziemię. Załoga wykonywała zadania i prowadziła tryb życia podobny do tego, jaki będą mieć astronauci lecący na Marsa. Przy projekcie współpracowały Rosja, Europejska Agencja Kosmiczna oraz Chiny.

Nastąpiło kilka startów nowych misji kosmicznych. 26 listopada na Marsa poleciała amerykańska misja Mars Science Laboratory z łazikiem Curiosity. Lądowanie na czerwonej Planecie ma nastąpić w sierpniu 2012 roku.

Z kolei Rosja wystrzeliła 8 listopada sondę mającą zbadać Fobosa, jeden z księżyców Marsa, a nawet na nim wylądować. Niestety na skutek awarii krótko po starcie sonda Fobos-Grunt została utracona. Na jej pokładzie znajdował się przyrząd polskiej konstrukcji – penetrator gruntu Chomik.

W kierunku Jowisza wystartowała amerykańska sonda Juno. Start nastąpił 5 sierpnia, a do celu sonda dotrze w 2016 roku.

Kolejnych kilka misji badających Układ Słoneczny dotarło do swoich celów. 15 lutego amerykańska sonda Stardust-NExT przeleciała koło jądra komety Tempel 1, tej samej, do której w 2005 „strzelała” sonda Deep Impact.

18 marca amerykańska sonda MESSENGER weszła na orbitę wokół Merkurego. Wcześniej trzykrotnie dokonała przelotów koło planety. Z kolei inna amerykańska sonda, Dawn, 16 lipca weszła na orbitę planetoidy Westa. Będzie wokół niej krążyć przez rok, po czym uda się w kierunku planety karłowatej Ceres, do której dotrze w 2015 roku.

Na orbicie okołoksiężycowej znalazły się dwie amerykańskie sondy ARTEMIS. Jest to przesłużenie misji THEMIS, która składała się początkowo z konstelacji pięciu satelitów do badania ziemskiej magnetosfery

Dla europejskich lotów kosmicznych ważnym wydarzeniem było wystrzelenie dwóch satelitów z projektu Galileo, czyli europejskiego odpowiednika amerykańskiej systemu nawigacji satelitarnej GPS i rosyjskiego GLONASS. W roku 2012 mają do nich dołączyć kolejne dwa. (PAP)

ast/ tot/

Jądro Jowisza się topi

2011-12-22T15:28:00.002+01:00

Naukowcy z University of California dokonali zadziwiających obliczeń, z których wynika, że jądro tej planety się rozpuszcza. Może to doprowadzić to rozpadu Jowisza, a to będzie miało poważne konsekwencje również dla Ziemi - czytamy w prestiżowym czasopiśmie naukowym "Science".

Grupa naukowców z University of California wykonała kwantowe obliczenia prognozujące "zachowanie" tlenku magnezu (MgO), kluczowego związku występującego w jądrze Jowisza, w obecności mieszaniny ciekłego wodoru i helu z płaszcza planety. Według nich temperatura, która panuje we wnętrzu Jowisza wynosi około 16 tysięcy stopni Kelwina. W takich warunkach skała tworząca jądro planety ulega stopniowemu rozpuszczaniu. Najprawdopodobniej w przeszłości jadro Jowisza było większe niż obecnie, a proces jego rozpuszczania zachodzi od dłuższego czasu. Oznacza to, że planecie grozi zagłada. Nastąpi to dopiero za wiele milionów lat, jednak nie zmienia to faktu, że zdarzenie to będzie miało drastyczne skutki dla całego Układu Słonecznego.

Jowisz to największa planeta Układu Słonecznego. Cała planeta, poza stałym jądrem, składa się z mieszaniny gazów. Jej całkowita masa przekracza 300-krotnie masę Ziemi. Samo jądro Jowisza waży 10 razy tyle, co Ziemia. Powoduje to powstanie bardzo silnych oddziaływań grawitacyjnych. Na skutek silnego przyciągania, wokół Jowisza powstały pierścienie zbudowane głównie z asteroid, które planeta uwięziła w swoim polu grawitacyjnym.

Dodatkowo Jowisz zapewnia równowagę w całym Układzie Słonecznym. Bez tej planety najprawdopodobniej zmienią się orbity wszystkich pozostałych planet. Dodatkowo deszcz odłamków skalnych, pochodzących z pierścieni wokół Jowisza, mógłby zniszczyć pobliskie planety.

Bez względu na to jak czarny scenariusz przewidują najnowsze badania i tak stanowią źródło wielu nowych informacji na temat tej największej planety Układu Słonecznego, o której ciągle tak mało wiemy.

Jednak nawet na podstawie tej szczątkowej wiedzy naukowcy są w stanie stworzyć model wielu procesów zachodzących na Jowiszu. Jednym z najciekawszych jest powstawanie w jowiszowej atmosferzeciemnobrązowych i białych pasów. Ta niezwykła kolorystyka planety wynika z wiejących na niej wiatrów, które rozdzielają od siebie chmury zbudowane z różnych gazów.

Innym fenomenem, występującym w atmosferze Jowisza, jest huragan zwany Wielkim Czerwonym Punktem. Ma on średnicę trzykrotnie większą od średnicy Ziemi, a wiatry w nim wiejące osiągają prędkość około 360 km/h.

Na szczęście mamy jeszcze dużo czasu na zaobserwowanie nowych, niezwykłych zjawisk zachodzących na Jowiszu. Być może zanim jądro tej planety zupełnie się roztopi uda nam się opracować technologię, która ją uratuje lub znajdziemy sobie "drugą Ziemię", z dala od Układu Słonecznego, na której będziemy mogli się schronić.

AB/amo

Ziemię czeka zagłada poprzez wessanie przez czarną dziurę?!

2011-12-22T15:21:00.000+01:00

Astronomowie zaobserwowali gazową chmurę, która zmierza w sam środek supermasywnej czarnej dziury znajdującej się w centrum naszej galaktyki. Nikt nie potrafi do końca przewidzieć zachowania olbrzyma podczas spotkania z obłokiem. Może jednak zdarzyć się tak, że czarna dziura się przebudzi i zacznie wciągać pobliskie obiekty, w tym m.in. Ziemię.

Czarne dziury to tajemnicze obiekty astronomiczne. Jak dotąd nie udało się ustalić co dokładnie znajduje się w ich wnętrzu. Istnieje wiele teorii: jedne mówią, że obiekty te „połykają” materię i przez to rosną, inne zakładają istnienie odmiennych wszechświatów, do których można się dostać właśnie poprzez czarne dziury.

Naukowcom udało się jednak ustalić parę faktów na temat tych tajemniczych obiektów. W wyniku wieloletnichobserwacji stwierdzono, że czarne dziury mogą tworzyć się na skutek ewolucji masywnych gwiazd. Częściej jednak spotykamy supermasywne czarne dziury, które powstają razem z galaktykami i „żyją” z nimi w symbiozie. Wszelkie zmiany zachodzące w galaktyce mają więc wpływ na znajdującego się w jej centrum czarnego olbrzyma, a np. zwiększenie się aktywności czarnej dziury będzie miało wpływ na rozwój galaktyki.

W centrum naszej galaktyki również znajduje się supermasywna czarna dziura nazwana Sagittarius A* (symbol gwiazdki w nomenklaturze czarnych dziur wziął się stąd, że, zgodnie z obecną wiedzą, powstały one w wyniku zapadnięcia się gwiazdy właśnie). Olbrzym ma masę równą 4,3 milionom mas naszego Słońca i znajduje się 27 000 lat świetlnych od naszej planety. Jest to najbliższa nam supermasywna czarna dziura.

Jak dotąd z obserwacji astronomów wynika, że jest ona uśpiona. W porównaniu do innych czarnych dziur, nasz gigant wykazuje minimalną aktywność. Naukowcy nie znają przyczyny takiego dziwnego zachowania, ale wiedzą jedno: gdyby olbrzym mocniej oddziaływał z obiektami w naszej galaktyce, życie na Ziemi nigdy by nie powstało.

W 2011 roku astronomowie dokonali przerażającego odkrycia. Okazało się, że poruszająca się po naszej galaktyce chmura gazowa zmierza bezpośrednio w sam środek uśpionej czarnej dziury. Wcześniej takie obiekty jedynie przepływały w pobliżu olbrzyma, który „połykał” zaledwie minimalną ich część. Teraz „jedzenie” samo zmierza bezpośrednio do niego i być może zbudzi go ze snu.

Według naukowców czarne dziury powiększają się właśnie na skutek wciągnięcia chmur gazowych znajdujących się w ich pobliżu. Podczas takiego zjawiska następuje zwiększenie aktywności czarnej dziury, czyli obiekt zaczyna mocniej oddziaływać grawitacyjnie z materią. Oznacza to, że po pochłonięciu przez Sagittarius A* dostatecznie dużej ilości gazu może on zacząć „zjadać” obiekty znajdujące się w naszej galaktyce, czyli m.in. Ziemię.

Chmurę obserwowano już od 2003 roku. Jest ona trzykrotnie większa od Ziemi i początkowo poruszała się zprędkością około 1200 km/s. Przez lata przyspieszała i w tej chwili jej prędkość wynosi 2350 km/s. Obłok kieruje się bezpośrednio w sam środek Sagittariusa A*. Aktualnie gaz jest zimny, ma około 280 st. Celsjusza, ale gdy dotrze do czarnej dziury, jego temperatura gwałtownie wzrośnie.

Naukowcy twierdzą, że chmura osiągnie cel w ciągu dwóch lat. Ich zdaniem Ziemi nie grozi niebezpieczeństwo, a zjawisko da nam możliwość lepszego poznania tajemniczego obiektu, którym jest czarna dziura. Ponieważ olbrzym znajdujący się w sercu naszej galaktyki jak dotąd zachowywał się nadzwyczaj spokojnie, badacze nie są w stanie jednoznacznie stwierdzić, jak się on zachowa. Astronomowie utrzymują jednak, że prawdopodobieństwo zbudzenia się tego giganta jest bliskie zeru i już cieszą się na myśl o zaobserwowaniu zachowania czarnej dziury w trakcie „spożywania obiadu”.

AB/mnd

Woda na Marsie obecna na 100 procent!

2011-12-22T15:18:00.000+01:00

W końcu udało się znaleźć niepodważalny dowód na istnienie wody na Marsie - donosi NASA. Czy uda nam się skolonizować czerwoną planetę?

Mars to planeta, która znajduje się prawie tak samo blisko Słońca jak Ziemia. Oznacza to, że mogły na niej kiedyś panować podobne warunki atmosferyczne, jak na naszej planecie. Gdyby okazało się, że na Marsie istnieją warunki umożliwiające nam życie, moglibyśmy go skolonizować. Niepodważalnym dowodem byłoby odkrycie wody na tej planecie.

NASA już w 2004 roku odebrała pierwsze dane od łazików, które wcześniej zostały wysłane na Marsa. Nosiły one nazwy Spirit i Opportunity. Zbierały dane na temat skał tworzących planetę. Niestety w 2009 roku Spirit popsuł się, a w rok później zerwała się jego łączność z Ziemią. Na szczęście jego bliźniak do dzisiaj działa bez zarzutu.

Pierwszym zadaniem łazików było zbadanie krateru Victoria. Naukowcy wiązali z tą misją wielkie nadzieje, niestety przez niemal 4 lata roboty nie dostarczyły niepodważalnych dowodów na istnienie wody na Marsie. W sierpniu 2008 roku opuściły ten krater i ruszyły w stronę kolejnego, nazwanego Endeavour, oddalonego o 20 km. Niestety Spiritowi nie dane było nigdy do niego dotrzeć. Opportunity osiągnął cel dopiero w sierpniu 2011 roku. Od tego momentu naukowcy trzymali kciuki, aby robot nie stracił z nimi łączności, tak jak to się stało w przypadku jego bliźniaka.

Łazik okazał się być nadspodziewanie odporny na marsjańskie burze i nierówny teren - do dzisiaj jest w pełni sprawny. Co więcej, dzięki niemu dokonano przełomowego odkrycia. Opportunity już na krawędzi krateru natknął się na niecodzienne znalezisko. 7 listopada 2011 roku przesłał na Ziemię informację o odkryciu minerałów gipsu na powierzchni planety.

Naukowcy pospadali z krzeseł, gdy odczytali komunikat. Gips jest również znany pod nazwą uwodniony siarczan wapnia. Jak sama nazwa wskazuje, jest to minerał, który powstaje przy udziale wody!

Opportunity został wyposażony w spektrometr APXS (z ang. Alpha Particle X-ray Spectrometer), który pozwala na dokładne zbadanie składu chemicznego odnalezionej skały. Analizie poddano minerał o szerokości 2 cm i długości około 50 cm. Badanie potwierdziło, że w strukturze materiału uwięzione są cząsteczki wody.

W miesiąc po dokonaniu odkrycia NASA podało oficjalną wiadomość do mediów, zapewniając o prawie 100-procentowej pewności, że na Marsie mogły kiedyś istnieć warunki potrzebne do pojawienia się na planecie życia.

Opracowali kilka hipotez, jak mógł powstać znaleziony gips. Minerał znaleziono na styku płaszcza skał wulkanicznych ze skałami wapiennymi, wiec najbardziej prawdopodobnym jest, że najpierw powstał siarczan wapnia w wyniku złączenia się bogatej w siarkę marsjańskiej lawy z podłożem wapiennym. Następnie wody głębinowe obmyły skałę, uwadniając ją i tworząc gips. Po miliardzie lat minerał wydostał się na powierzchnię i znalazł go Opportunity.

Naukowcy chcą poddać szczegółowemu badaniu także inne rodzaje minerałów znalezione przez robota. Przypuszczają, że mogły one powstać również w wodnym środowisku.

Być może wcale nie trzeba szukać „drugiej Ziemi” setki lat świetlnych stąd – wystarczy tylko zagospodarować Marsa.

AB/mnd

Gwiazda, która zachowuje się jak wampir

2011-12-22T15:15:00.000+01:00

Astronomowie sfotografowali układ dwóch gwiazd, z których jedna, niczym wampir, pobrała dużą ilość materii od swojej towarzyszki. Do obserwacji użyto teleskopów Europejskiego Obserwatorium Południowego (ESO), które pracując razem utworzyły wirtualny teleskop dający obraz ostrzejszy niż Kosmiczny Teleskop Hubble’a.

Astronomowie korzystający z Obserwatorium ESO Paranal w Chile dokonali obserwacji nietypowego układu podwójnego SS Leporis widocznego w konstelacji Zająca. Układ ten składa się z dwóch gwiazd okrążających się z okresem 260 dni. Gwiazdy są odległe od siebie o dystans mniejszy niż Ziemia od Słońca.

W celu uzyskania obrazu układu podwójnego wykonano obserwacje za pomocą Interferometru Bardzo Dużego Teleskopu (VLTI). Światło z kilku teleskopów obserwujących ten sam obiekt umożliwiło powstanie wirtualnego teleskopu odpowiadającemu instrumentowi o średnicy aż 130 metrów. Uzyskany obraz jest 50 razy ostrzejszy niż zdjęcia z Kosmicznego Teleskopu Hubble’a (HST) – rozdzielczość HST to około 50 milisekund łuku, a rozdzielczość wirtualnego teleskopu VLTI osiąga 1 milisekundę łuku. To tak jakby z powierzchni Ziemi dostrzec astronautę znajdującego się na Księżycu.

W układzie podwójnym SS Leporis jedna z gwiazd ma bardzo duże rozmiary, rozciąga się na obszar równy prawie orbicie Merkurego. To jednak mniej niż sądzono do tej pory – astronomowie przypuszczali, że gwiazda jest jeszcze większa.

Mniejsza średnica gwiazdy powoduje problem w wyjaśnieniu przepływu materii między składnikami układu. Być może zamiast przepływu strumienia materii jest ona wyrzucana z czerwonego olbrzyma przez wiatr gwiazdowy i przechwytywana przez gorętszego towarzysza.

- To co odkryliśmy, to fakt, że sposób transferu masy najprawdopodobniej zachodził w zupełnie inny sposób niż wskazywały dotychczasowe modele tego procesu. +Ugryzienie+ gwiazdy-wampira jest bardzo delikatne, ale niezmiernie efektywne - powiedział Henri Boffin z ESO, będący w składzie zespołu badawczego.

Wyniki badań francusko-chilijskiego zespołu naukowców ukażą się w czasopiśmie „Astronomy & Astrophysics”. (PAP)

ast/ tot/

Polowanie na "drugą Ziemię"

2011-12-22T15:13:00.000+01:00

W ciągu 20 lat poszukiwania planet poza Układem Słonecznym, zwanych planetami pozasłonecznymi lub egzoplanetami, znaleziono i potwierdzono istnienie 707 takich obiektów. Czy którykolwiek z nich okaże się „drugą Ziemią”, na którą będziemy mogli się przenieść?

Teleskop kosmiczny Kepler obserwuje stale ponad 150 tysięcy gwiazd, znajdujących się w gwiazdozbiorach Lutni oraz Łabędzia. Wykorzystuje przy tym tzw. metodę tranzytową, tzn. bada jednocześnie jasność wszystkich obiektów w poszukiwaniu niewielkich, regularnych zaburzeń ich jasności, które mogą świadczyć o obecności planety pozasłonecznej. W przypadku zaobserwowania takich zaburzeń, dana gwiazda staje się „podejrzana” i po wyeliminowaniu innych możliwości, zostaje dodana do listy jako KOI (Kepler Object of Interest). Następnie rozpoczyna się długi proces weryfikacji, w wyniku którego ostatecznie potwierdza się lub zaprzecza istnieniu takiej planety.

5 grudnia międzynarodowy zespół naukowców współpracujących w ramach misji kosmicznej Kepler opublikował spis kolejnych kandydatów i rozwiązał się worek z egzoplanetami. Zespół Keplera zidentyfikował i potwierdził 2326 kandydatów na planety pozasłoneczne. Wśród nich wymienia się między innymi:
- 207 kandydatów o wielkości zbliżonej do Ziemi, z czego 10 obiektów posiada wielkość odpowiadającą Ziemi oraz znajduje się w ekosferze, czyli w odpowiedniej odległości od gwiazdy, aby mogło się na nich rozwinąć życie typu ziemskiego,
- 680 kandydatów mieszczących się w definicji "Super-Ziemi", czyli skalistej planety o masie max. do 10 mas Ziemi i średnicy do 3 średnic Ziemi. (co nie oznacza, że panują na niej zbliżone do ziemskich warunki)
- 1181 kandydatów wielkości Neptuna,
- 203 kandydatów wielkości Jowisza,
pozostałe 55 kandydatów posiada wielkość przekraczającą średnicę Jowisza., W sumie daje nam to 3033 znane planety znajdujące się poza Układem Słonecznym.

Astronomowie z Planetary Habitability Laboratory (PHL) z University of Puerto Rico w Arecibo stworzyli katalog planet pozasłonecznych, zawierający ocenę wszystkich nowych światów pod kątem ich potencjalnej możliwości zasiedlenia. Znalazło się w nim 16 wyjątkowych obiektów – 8 wielkości Ziemi oraz 8 Super-Ziemi.

Sześć z nich jest bardzo obiecujących jako potencjalne „drugie Ziemie”. Na ich powierzchni panują bowiem temperatury od 0 do 50 stopni Celsjusza. Pięć dalszych to mroźne światy z temperaturami od –50 do 0 stopni Celsjusza, wśród których można wyróżnić odkrytą cztery lata temu Gliese 581 d. To właśnie z tą planetą uczeni wiążą wielkie nadzieje na istnienie życia. Reszta to gorące lub zimne globy z temperaturami sięgającymi +100 lub –100 stopni Celsjusza.

Sporą szansę na bycie „drugą Ziemią” ma planeta Kepler-22b, która już otrzymała nieoficjalny przydomek: Ziemia 2.0. Można o niej powiedzieć, że jest już „gwiazdą medialną”, ponieważ pisały o niej wszystkie ważniejsze portale. Jej promień wynosi około 2,4 promienia Ziemi lub 0,25 promienia Jowisza. Masa obiektu jest w tej chwili nieznana. Istnieje jednak możliwość, że Kepler-22b jest planetą skalistą lub wodno-skalistą. Jej rok, czyli czas potrzebny na okrążenie macierzystej gwiazdy, wynosi 290 dni. Średnia temperatura wynosi 22 stopnie Celsjusza, co oznacza, że może znajdować się na niej płynna woda. I prawdopodobnie znajduje się w ekosferze swojej gwiazdy macierzystej, która jest tego samego typu, co nasze Słońce, ale nieco mniejsza i chłodniejsza od niego.

Największym minusem tej planety jest jej odległość od Ziemi, ponieważ Układ Kepler-22 (czyli gwiazda i egzoplaneta Kepler-22b) oddalony jest od nas o ok. 600 lat świetlnych, co oznacza, że gdybyśmy posiadali środek transportu poruszający się z prędkością światła (299 792 km/s) lecielibyśmy do niego ok. 600 lat.

Okrycie planety Kepler-22b to ważny krok w poszukiwaniu planet pozasłonecznych podobnych do Ziemi, czyli skalistych i znajdujących się w ekosferze globów, które w przyszłości mogłyby zostać skolonizowane przez ludzi.

Stephen Hawking powiedział: „Musimy skolonizować kosmos, żeby przetrwać”. Ale zanim ruszymy w kosmos, musimy znaleźć odpowiednie do kolonizacji planety. Jednak to nie koniec rewelacji. Astronomowie zapowiadają, że mają na oku ponad dwieście kolejnych planet, które mogą okazać się podobne do Ziemi. Być może już niedługo odkryjemy tę, którą faktycznie będziemy mogli nazwać Drugim Domem.

Dla zainteresowanych:
Pełen katalog potencjalnych egzoplanet możecie znaleźć tutaj.

PZG/mnk/amo

Najszybciej obracająca się gwiazda

2011-12-22T15:11:00.002+01:00

Astronomowie korzystający z Bardzo Dużego Teleskopu (VLT) znaleźli najszybciej obracającą się dookoła swojej osi gwiazdę. Znajduje się ona w sąsiedniej galaktyce – Wielkim Obłoku Magellana. O odkryciu poinformowało Europejskie Obserwatorium Południowe (ESO).

Międzynarodowy zespół astronomów korzystał z VLT w Obserwatorium ESO Paranal w Chile na pustyni Atakama. Celem projektu obserwacyjnego był przegląd najmasywniejszych i najjaśniejszych gwiazd w Mgławicy Tarantula w Wielkim Obłoku Magellana.

Wśród badanych obiektów naukowcy znaleźli gwiazdę VFTS 102. Okazało się, że obraca się ona wokół swojej osi z prędkością ponad 2 mln kilometrów na godzinę, czyli ponad trzysta razy szybciej niż Słońce. Gdyby gwiazda obracała się jeszcze szybciej, zostałaby rozerwana przez siły odśrodkowe.

Obiekt VFTS 102 jest najszybciej rotującą gwiazdą spośród znanych do tej pory w kategorii normalnych gwiazd. Szybciej obracają się jedynie pulsary, obiekty będące pozostałościami po wybuchach supernowych, mające niewielkie rozmiary (rzędu 10 km) i nie wytwarzające energii w reakcjach termojądrowych.

Astronomowie stwierdzili także, że gwiazda VFTS 102 ma masę 25 razy większą niż Słońce oraz jest około 100 tysięcy razy jaśniejsza od naszej gwiazdy. Co więcej, porusza się w przestrzeni inaczej niż sąsiednie gwiazdy w jej otoczeniu.

- Znaczna prędkość rotacji oraz nietypowy ruch w porównaniu do otaczających gwiazd pozwoliły nam zastanawiać się, czy gwiazda nie miała czasem nietypowego wczesnego etapu życia. Byliśmy podejrzliwi - powiedział Philip Dufton z Królewskiego Uniwersytetu w Belfaście w Irlandii Północnej, główny autor publikacji, która ukazała się w „Astrophysical Journal Letters”.

Różnica w prędkości może oznaczać, że VFTS 102 została wyrzucona z układu podwójnego, gdy drugi składnik układu wybuchł jako supernowa. Na możliwość takiego scenariusza wskazuje także obecność w niedalekim sąsiedztwie pulsara i pozostałości po supernowej. (PAP)

ast/ agt/

Voyager 1 dotarł do granic Układu Słonecznego

2011-12-22T15:10:00.000+01:00

Amerykańska agencja kosmiczna NASA poinformowała, że sonda Voyager 1 penetruje nowy obszar pomiędzy Układem Słonecznym, a przestrzenią międzygwiazdową. Sonda znajduje się obecnie 119 razy dalej od Słońca niż Ziemia.

Dane zebrane przez sondę Voyager 1 w trakcie ostatniego roku wskazują, że w obszarze tym uspokaja się wiatr słoneczny, złożony ze strumienia naładowanych cząstek biegnących od Słońca, a wysokoenergetyczne cząsteczki z wnętrza Układu Słonecznego wydają się uciekać w przestrzeń międzygwiazdową. Rejon ten można porównać do równikowego pasa ciszy, bezwietrznej strefy nad oceanami, występującej w okolicach równika.

- Voyager pokazuje nam, że znajduje się teraz w obszarze stagnacji w najbardziej zewnętrznej warstwie Układu Słonecznego. Chyba nie będziemy musieli długo czekać, by dowiedzieć się, jaka naprawdę jest przestrzeń międzygwiazdowa - uważa Ed Stone z California Institute of Technology w Pasadenie, naukowiec uczestniczący w projekcie Voyager.

Początek strefy, w której znajduje się obecnie, sonda osiągnęła w kwietniu 2010 roku. Wtedy to rejestrowana prędkość cząstek wiatru słonecznego spadła do około zera. Naukowcy wykonali kilkakrotnie manewry za pomocą sondy, aby sprawdzić, czy wiatr słoneczny nie wieje czasem z dużą prędkością w innym kierunku, ale okazało się, że nie.

Poza tym w ciągu ostatniego roku magnetometr sondy wykrył podwojenie intensywności pola magnetycznego, co może świadczyć o tym, że ciśnienie z przestrzeni międzygwiazdowej wpływa na pole magnetyczne.

Voyager 1 mierzy też energetyczne cząstki pochodzące z wnętrza Układu Słonecznego i docierające z kosmosu. Do połowy 2010 roku intensywność cząstek z wnętrza naszego układu była stała. Ale potem zaczęła spadać, co oznacza, że uciekają one w przestrzeń międzygwiazdową. Jednocześnie zwiększeniu uległa intensywność wysokoenergetycznych elektronów docierających spoza Układu Słonecznego.

Mimo że Voyager 1 znajduje się 18 miliardów kilometrów od Słońca (co odpowiada 119 jednostkom astronomicznym) ciągle nie znajduje się jeszcze w przestrzeni międzygwiazdowej. Nadal pozostaje w obrębie heliosfery, obszarze wokół Słońca, w którym występują naładowane cząstki wiatru słonecznego.

Nie wiadomo, kiedy dokładnie Voyager wleci w przestrzeń międzygwiazdową, ale zaobserwowane własności wskazują, że granica ta jest coraz bliżej. Wejście w przestrzeń międzygwiazdową może nastąpić w okresie od najbliższych kilku miesięcy do kilku lat.

Sonda Voyager 1 została wystrzelona z Ziemi w 1977 roku. Cały czas działa, podobnie jak jej bliźniaczka Voyager 2. (PAP)

ast/ agt/

NASA: Ta planeta to druga Ziemia

2011-12-22T15:07:00.000+01:00

Naukowcy z amerykańskiej agencji kosmicznej NASA potwierdzili odkrycie planety w "strefie warunków sprzyjających powstaniu życia". Planetę odkryto dzięki teleskopowi Keplera - poinformowała agencja na swojej stronie internetowej.

Określenia "strefa warunków sprzyjających powstaniu życia" (ang. habitable zone) naukowcy używają, gdy na planetach krążących wokół jakiejś gwiazdy mogą panować warunki umożliwiające powstanie, utrzymanie i rozwój organizmów żywych. Za najistotniejszy warunek uważa się istnienie ciekłej wody.

Planeta Kepler-22b jest odległa od Ziemi o 600 lat świetlnych. Jej promień jest około 2,4 razy większy od promienia Ziemi, a swoją gwiazdę obiega w 290 dni. Naukowcy nie wiedzą jeszcze, czy powierzchnia planety jest skalista, gazowa czy płynna. Sugerują za to, że panuje tam temperatura ok. 22 st. C. - sprzyjająca istnieniu wody. Jej gwiazda przypomina nieco nasze Słońce, choć jest od niego mniejsza i chłodniejsza.

Planeta Kepler-22b jest najmniejszą jak dotąd odkrytą, krążącą po orbicie wpisującej się w sam środek "strefy warunków sprzyjających zaistnieniu życia" wokół gwiazdy podobnej do naszego Słońca. - To wielki krok na drodze do znalezienia bliźniaczej Ziemi – ocenił jeden z badaczy realizujących program Kepler w waszyngtońskiej centrali NASA, Douglas Hudgins.

Kepler-22b jest pierwszą planetą o potwierdzonej tożsamości z grupy 54 kandydatów na planety, o których naukowcy z NASA informowali w lutym 2011 r. To tylko kwestia czasu, kiedy usłyszymy o kolejnych potwierdzeniach istnienia "drugich Ziem" - uważają eksperci.

Nową planetę wypatrzył Kepler - teleskop nastawiony na odkrywanie planet i kandydatów do tego miana. Urządzenie to mierzy zmiany jasności ponad 150 tys. gwiazd. Takie zmiany mogą być sygnałem tzw. tranzytu - przejścia planety na tle obserwowanej gwiazdy. Aby zweryfikować sygnał, teleskop Kepler musi zaobserwować co najmniej trzy takie tranzyty.

- Wraz z wykryciem tej planety los się do nas uśmiechnął - uważa William Borucki z NASA Ames Research Center w Moffett Field (Kalifornia), kierujący zespołem, który odkrył planetę Kepler-22b. - Pierwszy tranzyt, jaki dostrzegliśmy, trafił się zaledwie w trzy dni po tym, jak sygnalizowaliśmy sprawność sondy. Ostatni, trzeci tranzyt, zaobserwowaliśmy po sezonie wakacyjnym 2010 - powiedział.

Zaangażowani w projekt Kepler naukowcy korzystają z teleskopów naziemnych i z Kosmicznego Teleskopu Spitzera. Sprawdzają one wyniki obserwacji teleskopu Keplera, który "kandydatów na planety" wypatruje na pograniczu gwiazdozbiorów Łabędzia i Lutni.

Już wcześniej badacze realizujący projekt Kepler informowali o wykryciu 1 094 nowych obiektów - kandydatów na planety. Od lutego, kiedy po raz ostatni opublikowano ich spis, liczba kandydatów na planety wskazanych dzięki Keplerowi wzrosła i wynosi dziś 2 326. W tej grupie aż 207 obiektów ma wielkość podobną do Ziemi, 680 jest większych (określa się je jako "super Ziemia"), 1 181 przypomina wielkością Neptuna, 203 - Jowisza, a 55 jest od niego większych.

Odkrycia, których dokonano dzięki obserwacjom trwającym od maja 2009 r. do września 2010 r. świadczą o tym, że planet podobnych do Ziemi może być w kosmosie więcej, niż przypuszczano.

Informacje na temat nowej planety pojawią się w periodyku "Astrophysical Journal".(PAP)

zan/ agt/

Koniunkcja Jowisza i Księżyca - mikołajkowy prezent dla miłośników astronomii

2011-12-22T15:04:00.002+01:00

We wtorek, 6 grudnia wieczorem będziemy mieli okazję podziwiać na niebie złączenie jasnego Jowisza z Księżycem zbliżającym się do pełni - poinformował PAP dr hab. Arkadiusz Olech z Centrum Astronomicznego PAN w Warszawie.

- To ciekawa koniunkcja, czyli złączenia dwóch jasnych obiektów na sferze niebieskiej. Tym razem w rolach głównych wystąpi Księżyc zbliżający się do pełni oraz jasny Jowisz, czyli największa planeta UkładuSłonecznego – powiedział astronom.

Dodał, że do największego zbliżenia dojdzie o godzinie 17 naszego czasu.
- To bardzo dobry moment dla obserwatorów w Polsce. O tej porze jest już ciemno, a Jowisz i Księżyc świecą razem, w odległości 4 stopni od siebie, na wysokości trochę ponad 30 stopni nad południowo-wschodnim horyzontem – wyjaśnił dr Olech.

Jego zdaniem, ze względu na duży blask zarówno Księżyca, jak i Jowisza, nie powinniśmy mieć żadnych problemów z ich lokalizacją i podziwianiem. Całe zjawisko będzie doskonale widoczne gołym okiem, ale – jak zauważył naukowiec - użycie lunety lub teleskopu pozwoli podziwiać szczegóły powierzchni obu obiektów. (PAP)

aol/ agt/

Zagubiona sonda Fobos-Grunt spadnie na Ziemię

2011-12-22T15:03:00.000+01:00

Europejska Agencja Kosmiczna (ESA) zakomunikowała, że zaprzestała dalszych prób nawiązania łączności z rosyjską sondą marsjańską Fobos-Grunt, która wkrótce po wejściu na orbitę okołoziemską zamilkła i nie reaguje na sygnały z Ziemi.

Sonda Fobos-Grunt, która wystartowała na początku listopada, miała zbadać jeden z dwóch satelitów Marsa - Fobosa, ale nie będzie już w stanie wykonać tej misji. Wzajemne położenie Marsa i Ziemi powoduje, że odległość jest już zbyt duża.

Centrum Badań Kosmicznych ESA w Darmstadt podjęło próby nawiązania kontaktu z sondą na prośbę strony rosyjskiej. Wykorzystano m. in. antenę ESA o średnicy 15 metrów w Perth, w Australii. Tylko raz, nieco ponad tydzień temu, udało się ESA na krótko nawiązać łączność z sondą. Jednak rosyjscy specjaliści zamierzają kontynuować próby.

Obecnie sonda, której masa wynosi ok. 13 ton, znajduje się na niskiej orbicie okołoziemskiej i zaczyna się już z niej zsuwać. Jeśli nie uda się uruchomić silników sondy i zmienić orbity, wkrótce spadnie ona na powierzchnię Ziemi.

Na pokładzie sondy znajduje się polskie urządzenie, skonstruowane w Centrum Badań Kosmicznych PAN w Warszawie, o uroczej nazwie „CHOMIK”. Niestety straciliśmy nadzieję, że uda się uruchomić silniki sondy i będzie ona kontynuowała swoją podróż na tajemniczy księżyc Marsa. Dlaczego tajemniczy? Ponieważ przy swoich rozmiarach ma bardzo małą gęstość, wobec czego przypuszcza się, że jest obiektem silnie porowatym, trochę jak ser szwajcarski czy pumeks lub że jest zbudowany z lodu i skał. Poza tym tajemniczości dodaje mu to, że nic nie wiemy o jego pochodzeniu.

Naukowcy nie mogą ustalić czy Fobos powstał na granicy Układu Słonecznego w pasie Kuipera i w czasie swojej wędrówki do środka Układu Słonecznego został przechwycony przez Marsa, czy raczej uformował się na orbicie tej planety? I tu na scenę miał wejść polski CHOMIK, który miał za zadanie rozwiązać tę zagadkę.

CHOMIK miał wgryźć się w grunt Fobosa i wyrwać kawał skały. A odrobinę bardziej naukowo, to penetrator CHOMIK, gdyż tak brzmi oficjalna nazwa, to złożony instrument o niewielkiej masie (1,4 kg), który został specjalnie zaprojektowany do wbijania się w grunt i pobrania z niego próbki, nawet w przypadku, gdyby natrafił na lite i zwarte podłoże. Polscy naukowcy testowali CHOMIKA na rożnych materiałach, np. na cegle czy betonowej kostce i nawet z takiej betonowej kostki penetrator potrafił pobrać próbkę „gruntu”.

Wbijanie penetratora geologicznego w warunkach niewielkiej grawitacji wymaga dużej ostrożności. Naukowcy obawiali się, że siły reakcji powstające podczas uderzeń mogłyby nawet odepchnąć lądownik od powierzchni księżyca lub przewrócić go na bok, co skończyłoby się fiaskiem całej misji.

„Dzięki unikatowej konstrukcji, polski penetrator potrafi wbijać się samoczynnie, a wsparcie ze strony lądownika jest potrzebne jedynie przy pierwszych uderzeniach” - podkreślił szef projektu CHOMIK inż. Jerzy Grygorczuk z CBK PAN.

Sam penetrator składa się z elektromagnetycznego urządzenia wbijającego i pręta zakończonego kontenerem próbnikowym, w którym zmieściłoby się kilka centymetrów sześciennych gruntu. Uderzenia młotka wbijają kontener w regolit Fobosa i pobierają próbka gruntu.

Gdy kontener z próbką zostaje odrzucony, odsłania trzpień na końcu penetratora i dwa czujniki. Trzpień pozwala kruszyć skały i przygotowywać próbki dla innych instrumentów lądownika, a czujniki mierzą własności termiczne gruntu marsjańskiego księżyca. Do ustalenia, jakie są właściwości mechaniczne gruntu, służy ocena przyrostu zagłębienia po każdym uderzeniu młotka. W ten sposób CHOMIK miał odkryć część tajemnic księżyca jeszcze na jego powierzchni.

Lądownik misji Fobos-Grunt miał pozostać na księżycu i prowadzić dalsze badania powierzchni Czerwonej Planety, jej środowiska (zapylenia, pola magnetycznego itp.) oraz dynamiki atmosfery i sezonowych zmian klimatu. Na Ziemię miał wrócić w połowie 2014 roku w module powrotnym z kapsułą zawierającą próbkę gruntu, zamkniętą w wykonanym w Polsce pojemniku. Niestety wszystko wskazuje na to, że misja zakończy się porażką, a biorącym w niej udział Polakom nie będzie dane odkryć tajemnic księżyca planety Boga Wojny.

Czarne dziury przestały być zagadką !

2011-12-22T14:59:00.000+01:00

Dotychczas wszelkie informacje na temat czarnych dziur były jedynie domysłami naukowców. Udało się jednak znaleźć sposób na dokładne zbadanie tych tajemniczych obiektów.

Czarne dziury od lat stanowiły zagadkę. Wszelkie znane metody badania obiektów astronomicznych opierają się na przeanalizowaniu wysyłanego lub odbijanego promieniowania. Czarne dziury pochłaniają jednak wszystkie fale skierowane w ich kierunku. Dlatego nie dało się zbadać nawet najbardziej podstawowych właściwości tych obiektów, takich jak ich wielkość czy masa.

Naukowcy jednak znaleźli rozwiązanie tego problemu. Postanowili zbadać spektrum fal elektromagnetycznych pochłanianych i emitowanych przez pewien zespół ciał niebieskich, w skład którego wchodziła czarna dziura oraz gwiazda zaliczająca się do błękitnych olbrzymów. Układ tych dwóch ciał niebieskich nazwano systemem Cygnus X-1.

W celu zmierzenia dokładnej odległości, w jakiej badany obiekt znajduje się od Ziemi, naukowcy wykorzystują najczęściej efekt paralaksy. Przez rok obserwują jak zmienia się położenie np. gwiazdy na niebie. Następnie, wykorzystując proste zasady geometrii, można łatwo obliczyć odległość obiektu od Ziemi.

Niestety system Cygnus X-1 znajduje się za daleko, aby można było zaobserwować go za pomocą większości teleskopów. Dlatego do pomiarów użyto stacji VLBA (z ang. Very Long Baseline Array), w skład której wchodzi aż 10 identycznych radioteleskopów rozmieszczonych m.in. w Teksasie i na Hawajach. Analiza sygnałów rejestrowanych przez wszystkie urządzenia pozwala z bardzo dużą dokładnością określać położenia obiektów we wszechświecie.

Astronomowie oszacowali odległość czarnej dziury na 6060 lat świetlnych od Ziemi. Dla porównania Słońce jest oddalone od nas o prawie 150 mln km, co stanowi jedynie niewielki ułamek jednego roku świetlnego.

Kiedy badacze poznali już położenie obiektu, mogli skupić się na przestudiowaniu podstawowych jego właściwości, takich jak np. masa czy średnica.

Obiekty o różnej masie poruszają się z określoną prędkością. Dlatego naukowcy do wyznaczenia masy czarnej dziury potrzebowali znać jej prędkość obiegową po orbicie. Wielkość tę najłatwiej obliczyć znając czas, w jakim obiekt się przemieści z punktu A do B. Oczywiście nie można było zbadać bezpośrednio czarnej dziury, dlatego wyliczono prędkość gwiazdy poruszającej się wokół niej. Na tej podstawie oszacowano jak porusza się czarna dziura. Ostatecznie naukowcy odkryli, że jest ona aż 15 razy cięższa niż nasze Słońce.

Pomiar średnicy czarnej dziury okazał się bardzo łatwy. Tak więc gdy naukowcy umieli już znaleźć dokładne położenie gwiazdy, poczekali, aż ta znajdzie się na linii łączącej Ziemię z czarną dziurą. Gdy to nastąpiło, radioteleskopy odebrały promieniowanie, które wyglądało jak błękitny pierścień, w środku którego znajdowała się czarna plama. Czarna dziura pochłonęła całe promieniowanie, więc puste miejsce w otrzymanym obrazie dokładnie odzwierciedlało jej wymiary.

Ostatecznie okazało się, że czarna dziura jest malutkim obiektem. Jej średnica wynosi jedynie 44 km, gdy Słońce ma średnicę równą 1392 mln km! Aż trudno sobie wyobrazić, że tak mały obiekt może ważyć aż 15 razy więcej niż najbliższa nam gwiazda. Te najnowsze wyliczenia pokazują jak ogromne siły grawitacyjne muszą działać w środku czarnych dziur, skoro w tak małej objętości skupiona jest tak duża masa.

Robaki przygotują nam Marsa

2011-12-20T15:45:00.000+01:00

Robaki z wysypiska śmieci zostały wysłane w misję kosmiczną na Marsa. Przedsięwzięcie okazało się spektakularnym sukcesem. Obleńce wystrzelone w kosmos nie tylko przyczyniły się do odpowiedzi na szereg pytań naukowców, lecz również bezpiecznie wróciły na Ziemię z... potomstwem! Eksperci są zgodni – robaki pozwolą nam przygotować się do podróży na Marsa.

Mars to czwarta z kolei planeta od Słońca. Jedną ze swoich nazw (czerwona planeta) zawdzięcza ona rdzawo czerwonej powierzchni, w skład której wchodzą tlenki żelaza. Bliskie sąsiedztwo Marsa z Ziemią przyczyniło się do powstania wielu domysłów i legend na jego temat. Od końca XIX. wieku, kiedy astronomia zaczęła prężnie się rozwijać, popularny był pogląd mówiący o istnieniu inteligentnych istot na tej planecie.

Od pierwszej udanej misji, zakończonej lądowaniem radzieckich sond Mars 2 i Mars 3, minęło już 40 lat. Mimo, że badania Marsa udowodniły, że planeta ta jest wyjątkowo niegościnna i opustoszała, nadal pojawiają się domysły na temat istnienia marsjańskich stworzeń, a kilku astronomów wypowiada się także o sygnałach odbieranych z rejonów tej planety. Przypuszczenia te mają jednak charakter pseudonaukowy, bowiem badania Marsa pozwoliły jednoznacznie określić, że nie ma tam życia.

Nie przekreśla to jednak możliwości eksplorowania Marsa przez człowieka, a nawet szukania dogodnych warunków do przyszłej kolonizacji planety. Dr Nathaniel Szewczyk z Uniwersytetu w Nottingham tłumaczy, że w przyszłości będziemy zmuszeni korzystać z marsjańskich terenów, by umieszczać tam zagrożone wyginięciem gatunki. Mars miałby stać się „arką Noego” Ziemi.

Robaki podbijają kosmos

Historia robaków-astronautów zaczyna się w brytyjskim Uniwersytecie w Nottingham. Tam zespół badaczy w wyniku trwających kilka lat eksperymentów opracował optymalne warunki podróży w kosmos robaka o wdzięcznej nazwie Caenorhabditis elegans. Ten niepasożytniczy nicień, bytujący w glebach naszego klimatu, sprawdza się jako organizm modelowy już od lat 60. XX wieku,. Ten milimetrowy robak przysłużył się do poznania i opisania wielu chorób oraz mechanizmów, słusznych również dla organizmu ludzkiego. W 2002 rokuC. elegans przyczynił się nawet do otrzymania przez Sydney’a Brennera Nagrody Nobla w dziedzinie fizjologii i medycyny, stanowiąc doskonały model do badań dla tego biologa.

Wbrew pozorom, człowiek ma bardzo wiele cech wspólnych z tym nicieniem. Każdy z nas dzieli z C. elegansponad 20 tysięcy genów. Niektóre z nich to odcinki DNA kodujące białka sterujące pracą mięśni i układu nerwowego. Prace z wykorzystaniem C. elegans pozwoliły na poznanie mechanizmu apoptozy (programowanej śmierci komórek), które zachodzą również w ciele ludzkim. Badania z wykorzystaniem tego gatunku mają wiele zalet – robak żyje kilka tygodni i zaledwie 56 godzin zajmuje mu spłodzenie i wydanie na świat potomstwa. To pozwala szybko analizować wpływ eksperymentów na cykl płciowy i rozwój zarodków.

Dość oczywista wydaje się zatem decyzja naukowców, by w przestrzeń kosmiczną wysłać właśnie ten gatunek. Na początku 2011 roku wyselekcjonowana grupa robaków została wysłana w 6-miesięczną podróż na Międzynarodową Stację Kosmiczną. Warunki panujące podczas podróży były zbliżone do typowych dla misji na Marsa.

Udany powrót pionierów

Eksperyment miał na celu zbadanie, jak wydłużone przebywanie w przestrzeni kosmicznej wpływa na organizm nicienia. Ku zaskoczeniu wszystkich, robaki doskonale radziły sobie w niesprzyjających warunkach, a nawet były zdolne się rozmnażać. C. elegans żyje od 2 do 3 tygodni, dlatego na Ziemię wróciło 24. pokolenie wysłanej populacji. W przeprowadzonych w końcowym etapie projektu badaniach naukowcy analizowali czynności życiowe robaków – odżywianie, podstawowe odruchy, rozmnażanie – by przekonać się czy przebywanie w kosmosie na nie wpłynęło. Wyniki badań to obszerna baza danych, którą można wykorzystać w przygotowywaniu załogowych misji na Marsa.

Badania pozwalają także naukowcom wysnuć wnioski mające pomóc w leczeniu dystrofii mięśniowej. Schorzenie to jest wadą genetyczną, lecz podczas lotów kosmicznych cierpi na nie także wielu astronautów. Dzieje się tak, ponieważ podczas przedłużonego przebywania w stanie nieważkości następuje redukcja kluczowego dla aktywności mięśni białka – miozyny.

Rezultaty badań stanowią pomocne wskazówki dla naukowców odnośnie tego, jak przygotować astronautów do tak dalekich i wymagających misji kosmicznych. Naukowcy z NASA już od kilku lat zapewniają, że planują wysłać swoich astronautów na Marsa w ciągu 20-25 lat.

Za: Daily Mail

PL/mnd

Jak powstał wszechświat ? ? ?

2011-10-26T16:16:00.000+02:00

Ewolucja Wszechświata

Na podstawie obserwacji odległych obiektów Wszechświata, galaktyk i ich gromad oraz na podstawie rozważań teoretycznych i modelowania komputerowego astronomowie budują modele ewolucji Wszechświata. W miarę gromadzenia coraz większej liczby obserwacji różnych obiektów astronomowie mogą obserwować obiekty coraz bardziej odległe w czasie i przestrzeni.

Modele stają się więc coraz bardziej wiarygodne i prawdopodobnie coraz lepiej opisują rzeczywisty przebieg ewolucji Wszechświata. Przyjmowane w przeszłości były różne hipotezy. Poniżej opisane są dwa podstawowe modele, a na następnej podstronie przedstawione są nowe, szersze teorie.

Teoria Stanu Stacjonarnego

Bardzo popularną swojego czasu i mającą zwolenników do dziś jest Teoria Stanu Stacjonarnego. Jej podstawą jest silna (zwana również doskonałą lub mocną) zasada kosmologiczna, która do postulatów jednorodności i izotropowości wymaganych przez zwykłą zasadę kosmologiczną dodaje dodaje postulat stacjonarności Wszechświata. Głosi ona, że obraz Wszechświata jest niezależny nie tylko od położenia obserwatora w przestrzeni, lecz także od chwili, w jakiej dokonuje on obserwacji. Jeśli świat się rozszerza (co w modelu przyjmuje się za fakt obserwacyjny) a nie jest pusty, to jego obraz w całości może się nie zmieniać w czasie tylko, gdy gęstość materii jest stale uzupełniana przez powstającą materię.

Materia powinna powstawać z niczego w ilości jeden atom na jeden litr w czasie 5*1011 lat. W ten sposób kosztem odstępstwa od zasady zachowania energii (masy) można całkowicie wyeliminować początkową osobliwość (czyli Wielki Wybuch). Niestety model ten nie potrafi wytłumaczyć promieniowania reliktowego tła.

Teoria Wielkiego Wybuchu

Wszystkie modele dziś jednak ustąpiły wyraźnie Standardowemu Modelowi Kosmologicznemu inaczej nazwanemu Teorią Wielkiego Wybuchu lub nieco żartobliwie Big Bang. Obecnie jest to prawie powszechnie przyjmowany przez kosmologów model opisujący powstanie Wszechświata i jego dotychczasową historię. Pomysł bierze się z faktu, że Wszechświat się rozszerza, wobec tego kiedyś musiał być bardzo mały a jego gęstość bardzo duża. Początek ekspansji Wszechświata nazywamy właśnie Wielkim Wybuchem. Istniej kilka najważniejszych etapów w ewolucji Wszechświata zwanych erami. Podział na ery i ich nazwy różnią się od siebie w zależności od opracowania.

Era Plancka

Od 0 do 10-43sekundy

W pierwszych 10-43 sekundy przy gęstość większej od 1097 kg/m3 einstenowska teoria grawitacji nie obowiązuje i nie umiemy obecnie opisać zjawisk jakie wtedy zachodziły. Być może dopiero nowa kwantowa teoria grawitacji, którą fizycy próbują stworzyć, opisze ten etap. Spodziewamy się jedynie, że temperatura i gęstość Wszechświata malały. Jako Wszechświat rozumiemy sumę materii i energii, bowiem godnie z teorią względności te dwie wielkości są sobie równoważne. W początkowych erach występowała zdecydowana dominacja energii nad materią. Na zakończenie ery Plancka temperatura wynosiła 1032 kelwinów.

Era plazmy kwarkowo - gluonowej (hadronowa)

Od 10-43 do 10-4 sekundy

Na początku wszystkie oddziaływania, z wyjątkiem grawitacyjnego, czyli elektromagnetyczne, słabe i silne miały jednakowe znaczenie i były nieodróżnialne. Między tymi oddziaływaniami występowała symetria. Ten okres nazywa się wielką unifikacją. Symetria została złamana w chwili 10-35 sekundy, kiedy temperatura spadła do wartości 1028 kelwinów. Oddziaływanie silne oddzieliło się wtedy od oddziaływania słabego i elektromagnetycznego, a jego moc zaczęła przewyższać moc dwóch pozostałych, jak ma to miejsce i dzisiaj.

Konsekwencją złamania symetrii było wydzielenie się wielkiej ilości energii. Od 10-35 do 10-33 sekundy wyzwolona energia spowodowała gwałtowne przyspieszenie ekspansji Wszechświata, które trwa do dziś. Proces gwałtownego rozszerzania się Wszechświata nazywamy inflacją. Doprowadziło to do wygładzenia wszelkich większych niejednorodności jakie mogły istnieć we wcześniejszych fazach. Dlatego dzisiaj Wszechświat w dużych skalach jest jednorodny i izotropowy, czyli we wszystkich kierunkach wygląda tak samo.

Od czasu 10-33 sekundy ekspansja stała się znacznie wolniejsza, ale Wszechświat nadal zmniejszał swą gęstość i stygnął. Temperatura jednak była na tyle wysoka, że występowały wszystkie typy kwarków i była taka sama ilość antykwarków. Po obniżeniu się temperatury cięższe kwarki zaczęły się rozpadać, a lżejsze zaczęły się łączyć w hadrony. Najrozmaitsze odmiany hadronów znajdowały się w równowadze termodynamicznej ze sobą, nie tylko te najbardziej trwałe takie jak protony, neutrony, hiperony, piony, kaony, ale wiele krótkożyjących rezonansów.

Poza cząstkami w dużych ilościach istniały antycząstki i energia. Nieustannie powstawały pary cząstka-antycząstka i jednocześnie zachodziła anihilacja tych par. Z powodu istnienia dużej ilości hadronów tę część ery nazywa się również erą hadronową.

Gdy temperatura malała coraz bardziej dominował proces anihilacji. W końcu wszystkie pary barion-antybarion uległy anihilacji za wyjątkiem protonów i neutronów, które pozostały do dziś. Można to wytłumaczyć z zasady łamania symetrii między cząstkami i antycząstkami.

Era leptonowa

Od 10-4 sekundy do 10 sekund

W poprzedniej erze istniały również leptony, ale stanowiły jedynie nic nie znaczącą domieszkę. Obecnie to leptony wysunęły się na pierwsze miejsce. Powstawały pary elektron-pozyton mion-antymion, taon-antytaon i odpowiednie pary neutrino-antyneutrino. Wraz ze spadkiem temperatury malał proces powstawania par lepton-atylepton, a więcej było procesów anihilacji. W pierwszej kolejności zanihilowały cięższe cząstki czyli miony i taony.

W tej erze neutrina praktycznie przestały oddziaływać z pozostała materią i rozproszyły się. Jest więc nadzieja, że w przyszłości wykryjemy je w postaci "reliktowych neutrin tła".

Pod koniec tej ery zaczęły rozpadać się neutrony, które są cząstkami nietrwałymi. Część z uniknęła zagładzie, łącząc się z protonami w stabilne jądra.

Najpierw powstały jądra deuteru, z nich helu-3, a następnie cząstki alfa czyli jądra helu-4 (powstały również nieliczne jądra litu). Jak się sądzi w tym czasie nie było warunków do powstania ciężkich jąder ponieważ z początku było za mało cząstek alfa do syntezy, a później za mała gęstość materii. To z tego okresu pozostały międzygalaktyczne obłoki helowe. Proces ten trwał do około dziesięciu minut. Ten okres niektórzy oddzielają i nazywają erą nukleosyntezy.

Era promieniowania

Od 10 sekund do 300 000 lat

Po około 10 sekund elektrony i ich antycząstki zanihilowały, pozostawiając niewielką nadwyżkę elektronów, której istnienie tłumaczymy również z zasady łamania symetrii.

Zaczęła się era promieniowania, w której Wszechświat był wypełniony głównie fotonami z niewielką domieszką protonów i neutronów, oraz minimalnymi ilościami helu.

Cząstki te nieustannie oddziaływały ze sobą i temperatura promieniowani była równa temperaturze materii, Wszechświat był nieprzezroczysty. Po około 10000 lat od Wielkiego Wybuchu energia zawarta w promieniowaniu stała się mniejsza od energii związanej z materią. Mówimy, że Wszechświat przestał być zdominowany przez promieniowanie, a stał się zdominowany przez materię. Po około 300000 latach temperatura spadła do wartości 3000 kelwinów. Wtedy średnia energia fotonów zmalała poniżej energii jonizacji atomu wodoru. Protony połączyły się wtedy trwale z elektronami w atomy, a fotony poruszały się niemal swobodnie bez żadnego oddziaływania, tworząc promieniowania tła, które można obserwować obecnie.

Era gwiazdowa (galaktyczna)

Od 300 000 lat do dzisiaj

Od uwolnienia promieniowania aż do chwili, w której pojawiły się pierwsze gwiazdy (100 mln lat od Wielkiego Wybuchu), we Wszechświecie panowała niemal ciemność (epoka ciemności), ponieważ wodór był niezjonizowany. Pod osłoną ciemności toczyły się procesy, które doprowadziły do powstania galaktyk. Obecny zasięg informacji to około 1 miliard lat po Wielkim wybuchu

Stworzono wiele modeli powstawania galaktyk i ich układów, ale nadal proces tworzeni się galaktyk pozostaje zagadką. Po uwolnieniu promieniowania Wszechświat wypełniony był w miarę jednorodnym obłokiem wodoru z domieszką helu. Głównym oddziaływaniem, które zaczęło wówczas dominować, była siła grawitacji.

Powstawały obłoki gazu, zagęszczające się stopniowo dzięki sile grawitacji, a między nimi powstawała próżnia kosmiczna z malejącą gęstością materii. Nie wiemy niestety, czy najpierw powstawały galaktyki, które potem łączyły się w gromady, czy też najpierw tworzyły się większe obiekty i później dzieliły na mniejsze. Być może oba procesy zachodziły jednocześnie? Nie wiemy nawet, czy zarodki galaktyk i ich gromad były przypadkowymi zagęszczeniami gazu, czy też istniały jakieś twory, na przykład skupiska ciemnej materii, wokół których gaz się zagęszczał. Być może zalążki galaktyk powstawały już w erze inflacji.

Po uformowaniu galaktyk niestabilności grawitacyjne powodowały, że obłoki tęgo gazu zapadały się, tworząc pierwsze pokolenie gwiazd. Masy pierwszych gwiazd były bardzo duże dlatego w końcowych stadiach ewolucji tych gwiazd powstają w nich jądra ciężkich pierwiastków takich jak węgiel, tlen, neon, krzem, siarka aż do żelaza włącznie. Podczas wybuchu supernowych zewnętrzne warstwy zostają rozerwane i przenikają do materii międzygwiazdowej. Powstają przy tym jeszcze cięższe pierwiastki. Każde kolejne pokolenie gwiazd powstających z zapadających się obłoków gazu, zawiera więc coraz większą ilość pierwiastków ciężkich. Proces wzbogacania materii międzygwiazdowej w pierwiastki ciężkie trwa do chwili obecnej. Słońce jest gwiazdą drugiej lub trzeciej generacji dlatego zawiera w swym wnętrzu od 1% do 2% pierwiastków ciężkich.

Pierwsze gwiazdy nie miały prawdopodobnie swoich układów planetarnych. Do formowania się planet potrzebne są krystaliczne ziarna pyłu. Ziarna te zlepiając się tworzą większe ciała, tak zwane planetozymale, będące zalążkami planet. Ponieważ pył zbudowany jest z pierwiastków ciężkich nie mógł istnieć w pierwszych fazach rozwoju galaktyki. Kiedy jednak wytworzyła się wystarczająca ilość pierwiastków ciężkich, z materii otaczających nowo powstałe gwiazdy zaczęły formować się planety.

Nie było żadnego Wielkiego Wybuchu ! ! !

2011-10-26T16:02:00.000+02:00

Teoria Wielkiego Wybuchu tłumacząca powstanie wszechświata, tak naprawdę nie mówi o żadnym wielkim wybuchu! Pomyłka sprzed ponad stu lat do dzisiaj wywołuje wiele sporów i niejasności.

Powstanie Teorii Wielkiego Wybuchu zawdzięczamy Eddwinowi Hubble, który w 1929 roku zaobserwował przesuniecie się widma elektromagnetycznego galaktyk w kierunku czerwieni wraz z ich odległością od danej galaktyki. Obserwacja ta oznaczała, że wszechświat nie jest niezmiennym układem, w którym poruszają się galaktyki, lecz układem ciągle rozszerzającym się. Fakt ten tłumaczono na dwa sposoby, pierwszym była teoria stanu stacjonarnego, która zakładała, że wraz z rozszerzaniem się wszechświata powstaje nowa masa tak, aby gęstość wszechświata pozostała stała, natomiast drugim była teoria dziś znana pod nazwą Teorii Wielkiego Wybuchu.

Teorię tę zapoczątkował Georges-Henri Lemaître i nazwał Hipotezą Pierwszego Atomu, następnie rozwinął ją George Gamowa. Fred Hoyle, który był współtwórcą teorii stanu stacjonarnego, wyśmiewał teorię Gamowa i nazywał teorią wielkiego "bum", co spowodowało, że do dzisiaj znana jest pod mylną nazwą Teorii Wielkiego Wybuchu.

Co ciekawe, dzięki teorii Gamowa powstała teoria zakładająca jednorodną i izotropową budowę wszechświata. Oznacza to, że wszechświata oglądany z każdego punktu wygląda tak samo. Wydaje się to bezsensowne, ponieważ wiadomo, że nie każda gwiazda posiada system planetarny, tak jak Słońce oraz, że galaktyki nie są takie same. Jednak patrząc na wszechświat w ujęciu makroskopowym, okazuje się, że rozkład materii jest jednorodny. Założenie to oznacza, że nie ma czegoś takiego jak środek wszechświata.

Wróćmy jednak do Teorii Wielkiego Wybuchu. Zakłada ona, że na samym początku cała masa była zgromadzona w jednym punkcie o zerowych rozmiarach oraz nieskończenie dużej gęstości i temperaturze. W takich warunkach nie mogły powstać, żadne znane nam dzisiaj cząstki. Co więcej, do dzisiaj nie wiemy jakie cząstki znajdowały się w tej ściśniętej materii.

Problemem w określeniu dokładnego stanu masy w pierwszym momencie istnienia wszechświata jest brak znajomości praw fizyki jakie wtedy działały i które umożliwiły istnienie punktowej masy o nieskończonej gęstości. Według Teorii Wielkiego Wybuchu w środku masy działał tylko jeden rodzaj siły, z którego następnie wytworzyły się siły rządzące dzisiejszym wszechświatem. Do dzisiaj fizycy starają się znaleźć wytłumaczenie w jaki sposób mogła istnieć ta siła i w jaki sposób łączyła ona w sobie cztery podstawowe siły: elektromagnetyczną, grawitacji oraz słabych i silnych oddziaływań jądrowych.

W pewnym momencie wszechświat zaczął się rozszerzać. Ekspansja masy spowodowała powstanie podstawowych sił oraz wyodrębnienie się pierwszych cząstek. Gdyby nastąpiło to na skutek wybuchu, cząstki mieszczące się w początkowej, skondensowanej materii, po prostu zapełniłyby od razu obszar nowopowstałego wszechświata, nie dając szansy na wyodrębnienie się sił, czy też powstawanie kolejnych cząstek, atomów itd. Aż do powstania galaktyk i wszechświata takiego, jaki znamy teraz. W trakcie ekspansji, nawet zachodzącej bardzo szybko, mogą mieć miejsce np. różnego typu zderzenia cząstek prowadzące do powstania nowej materii.

Jak to się jednak stało, że wszechświat zaczął się rozszerzać? Dzisiejsza nauka jeszcze nie umie znaleźć odpowiedzi na to pytanie, jednak mamy już możliwości badania tego, co się stało po czasie 10-48 sekundy od momentu rozpoczęcia ekspansji.

W ośrodkach badawczych na całym świecie naukowcy próbują odtworzyć pierwsze zderzenia cząstek. Największym ośrodkiem zajmującym się m.in. wyjaśnianiem początków wszechświata jest CERN, znajdujący się na granicy Szwajcarii z Francją. Naukowcy z CERN starają się potwierdzić m.in. hipotezę istnienia bozonu Higgsa, znanego też jako „boska cząstka”. Była to cząstka, która istniała jedynie przez chwilę po rozpoczęciu ekspansji wszechświata i nadała masę nowopowstałym w wyniku zderzeń cząstkom.

Wiadomo, że podczas pierwszej sekundy wszechświat bardzo szybko się rozszerzył oraz schłodził, wtedy też materia podzieliła się na jasną i ciemną materię, następnie jasna materia podzieliła się na materię i antymaterię. Po czasie 10-11 sekundy rozpoczęły się pierwsze zderzenia cząstek oraz jednorodna siła podzieliła się na elektromagnetyczną, grawitacyjną i oddziaływań jądrowych. Powstałe fotony przewyższyły liczebnie pozostałe cząstki, jednak wszechświat ciągle był zbyt gęsty, aby mogły spokojnie się rozchodzić, co oznacza, że ciągle tonął w ciemnościach.

W 0,01 sekundy od momentu rozpoczęcia ekspansji uformowały się protony i neutrony, które stworzyły jądra pierwszych pierwiastków. Po 100 sekundach wszechświat był wypełniony głównie jądrami wodoru (75 proc.) i helu (24 proc.). Wszechświat był ciągle za gorący, aby elektrony mogły połączyć się z jądrami pierwiastków. Nastąpiło to dopiero po 380 000 latach i powstały pierwsze atomy. 100 milionów lat później uformowały się pierwsze galaktyki.

Dzisiaj wszechświat ma około 13-15 miliardów lat oraz temperaturę -270°C i jeszcze wiele miliardów lat istnienia przed sobą.

ab/AP

Warszawa widziana z kosmosu - niezwykłe zdjęcie !!!

2011-10-25T22:23:00.000+02:00

- Zrobiłem to zdjęcie mieniącej się ferią świateł Warszawy, stolicy Polski, nocą 21 kwietnia 2011 roku, kiedy Międzynarodowa Stacja Kosmiczna znalazła się na wysokości 387 km nad miastem - napisał Ron Garan na swoim profilu w jednym z popularnych serwisów społecznościowych.

Ron Garan jest amerykańskim astronautą, który na ISS spędził łącznie 164 dni. W kosmos poleciał po raz pierwszy 31 maja 2008, brał wtedy udział w misji STS-124. na Ziemię wrócił 14 czerwca tego samego roku.

Drugi raz Garan znalazł się w przestrzeni kosmicznej podczas Ekspedycji 27. Poza nim na ISS znalazło się pięciu astronautów tworzących stałą załogę od marca do maja 2011 roku. Garan, wraz z dwojgiem kolegów z tej misji Andriejem Borisenką i Aleksandrem Samokutjajevem, pozostał na ISS do 16 września 2011 roku.

Tutaj możesz zobaczyć zdjęcie Warszawy widzianej z kosmosu:picasaweb.google.com

Polecamy także w wydaniu internetowym: warszawa.naszemiasto.pl
(ŁT, db)