Selman Zebil

BEYŞEHİR-KUBADABAT SARAYI'NDA YER ALAN SİREN-HARPİ FİGÜRLÜ ÇİNİLER

2026-07-19T03:32:07.134-07:00

Beyşehir Kubadabad Sarayı’nda Yer Alan Siren-harpi Figürlü Çiniler

Beyşehir Kubadabad Sarayı Çinilerindeki Harpi-Siren öne çıkan figürleri Anadolu Selçukluların kuşkusuz en zengin süsleme sanatıydı. Kubadabad Sarayının çinilerinde grifon, siren (harpi), sfenks ve çift başlı kartal gibi fantastik yaratıklar figüratif motifler arasında özel bir konumu oluşturmaktadır. Bu sanatın, İslamiyet öncesi Türk kültürüne dayanan ve hayvan stilinden izler taşıyan bu yaratıkların, diğerlerine kıyasla daha gelişmiş mistik güç ve kudrete sahip oldukları, sarayı ve sakinlerini kötü ruhlardan ve kötü dileklerden koruma görevi verildiğine inanılmaktadır. Böylece efsanevi varlıkların hikayeleri, insan doğası, büyü ve tehlike gibi evrensel temaları yansıtırken, sanat ve sembolizmin önemli bir parçası olmuştur.

Beyşehir Kubadabad Selçuklu Sarayı çinilerinde bulunan Mitolojik bir figür olan grifon; Baş ve kanatları kartal, gövdesi aslan, başı kadın gövdesi kuş figürleri

İnsan başlı ve kuş gövdeli harpi-sirenin Türk-İslam kültürüne, Avrasya ortak kültürünün dışında Antik Yunan, Hint, Arap ve Fars kültürlerinde de yakın benzer semboller görülür. Ortaçağ Rus sanatında karşılaşılan bir diğer siren figürü de zengin Rus kadınlarının şapkalarına uygulanmıştır. Selçuklu harpilerinin ilahe Umay ile ilişkisi, Rus siren figürleri ile muhtemelen ortak Avrasya bağlantısı araştırılmalıdır. Hristiyanlık öncesi Hıristiyanlar, İslam öncesi Türklerde pagan izleri taşıyan bu tür figürlerin köklerinde, bütün Antik Avrasya kültürlerinde ortak sembollerdir. Temelinde Büyük Ana Tanrıçanın yattığı varsayılmaktadır. Selçuklu harpilerinin Tanrıça Umay ile ilişkisi ortak Avrasya köklerine dayandığı olasılığı vardır.

Dönersek zengin Kubadabad sarayı çinilerine, grifon, siren (harpi), sfenks, iki başlı kartal gibi fantastik yaratık figürler ve motifler özellikle, ökleriyle İç Asya'nın İslam Öncesi Türk geleneğine dayanan ve hayvan biçimlendirme özelliğini taşıyan bu canlıların diğerlerine göre daha gelişmiş mistik güce sahip olduğu, sarayı ve saray elemanlarını kötü ruhlardan ve kötü dualardan korumakla görevlendirildiği düşünülür. Sözü geçen bu fantastik yaratıklar arasında insan başlı ve kuş gövdeli harpi-sirenin Türk İslam sanatına ne zaman girdiği konusunda birçok söylenceler ireli sürülse de benzer simgelerin Orta Asya kültürü dışında, Antik Yunan, Hindistan, Arap ve İran sanatında da görülmektedir.

Beyşehir Kubadabad Anadolu Selçuklu 13. Yüzyıl Saray Çinileri üzerinde siren tasvirli

Sirenlerin sanat eserlerindeki çeşitli tasvirleri, çanak çömlek, heykel, resim, mimari unsurlar, mücevherler gibi çeşitli alanlarda incelenmiş, mitolojik açıdan, Siren figürünün kökenleri ve mitlerdeki rolü ayrıntılı biçimde incelenmiş olup bu figürler antik çağlardan günümüze kadar olan evrimi izlenmiştir. İkonografik analizler, Siren figürünün semantik açıdan, Siren figürünün taşıdığı sembolizmin insan toplumları üzerindeki etkili anlamları

derinlemesine açıklanmıştır. Sanatsal olarak siren figürünün çeşitli formlarında nasıl tasvir
edildiği ve bu figürün kültürel, dini ve toplumsal bağlamlarda nasıl kullanıldığı belirlenmiş olup siren figürünün ikonografik yapısını ve evrensel niteliğini anlamak, siren figürünün insanlık tarihindeki önemini ve etkisini vurgulanmaktadır.

Siren (simurg, harpi) başı insan, gövdesi kuş olarak tasvir edilen bir yaratık olup, olağanüstü güçler karşında insanları koruduğuna inanılır. Orta Asya’da “Tuğrul” da denen Kaf dağında yaşayan bu masal yaratığı, İslami destanlarda çaresizlere yardıma koşan bir melek olarak yerini almıştır.

Sır altı tekniğiyle yapılan bir yıldız çini örneğinde, güvercine benzer şişkin gövdeli bir
Siren figürü. Huand Hatun Hamamının duvarlarını kaplayan sır altı tekniğindeki çiniler, gerek form, gerekse desen, renk ve üslup açısından Kubadabad Sarayı figürlü çinilerinin paralelleridir ve onlar gibi zengin bir repertuar sunarlar: Köpek ve pantere benzer dört ayaklı hayvanlar; yırtıcı ve avcı kuşlar; tavus kuşu, ördek, kaz gibi av hayvanları; hayat ağacının yanında simetrik kuşlar; çift başlı kartal ve Siren gibi fantastik yaratıklar; yazılar ve bitkisel desenler Kubad Abad sarayında, sekiz kollu yıldız çinilerde işlenen tasvirlerin benzeridir. (1)

Beyşehir Kubadabad Anadolu Selçuklu 13. Yüzyıl Saray Çinileri üzerinde siren tasvirli

Konya Karatay Medresesi Çini Eserler Müzesi 1254 Envanter numaralı kayıtta geçen Siren figürü. (2) Konya Karatay Medresesi Çini Eserler Müzesi'nde 1254 envanter numarasıyla kayıtlı olan kırık kâsenin dip kısmında yer alan siren/harpi figürü, Orta Çağ seramikleri arasında önemli bir örnektir. Kâsenin alçak halka kaideli olan geniş gövdeli yapısı iç yüzeyinin sarı renkte sırlanmış olmasına karşın dışı ve kaidesi sırsız bırakılmıştır. Kâsenin ölçüleri 14,8 cm genişlik, 5,1 cm yükseklik ve 0,8 cm cidar kalınlığındadır ve hamuru açık kiremit kırmızısı renkte üretilmiştir. Siren/harpi figürü, kâsenin yüzünde cepheden, gövdesi ise profilden tasvir edilmiştir.
Orta Asya'daki Şaman inançlarında da benzer figürlere rastlanmıştır. Sirenlerin ölüm ve öteki dünya inançlarıyla ilişkilendirilmesi, antik Yunan döneminden günümüze kadar uzanan sanatsal ve dini bir motif olarak değerlendirilmiştir. Antik dönemde Siren, yasta olan kadınları temsil eden bir figür olarak ortaya çıkmıştır. Görsel olarak, insanileşmeye ve duygusal ifadelere sahip olma eğilimi göstermiştir, ancak genellikle kuş ayakları, alt beden ve kanatları gibi belirgin özelliklerini korumuştur.

Anadolu Selçuklu Sanatında Siren Figürü…
Siren baş kısmı kadın gövdesi kuş şeklinde olan fantastik bir hayvandır. Siren sözcüğü Farsça (otuz renk) anlamına gelen (sireng) deyiminden türediği söylenir. Siren figürü Türk sanatı yapılarda uygulanan bir motiftir. Bekçi, koruyucu, tılsımlı hayali bir yaratık olarak başta İslam el sanatlarında olmak üzere Anadolu’da da çok sık kullanılmıştır. Sirenler, koruyucu, uğur, talih getirici görevler yüklemiş olduğuna inanılır. Siren, saray, kale, türbe gibi sivil ve dini yapıtlarda yer alan bu yaratıklar bulundukları yapıtlara uygun sembolik değer kazandırırlar. Türbelerde ruh kuşu veya ölünün ruhuna refakat eden kuştur. Kalede ve saraylarda siren hâkimiyet, koruyucu, nazarlık, tılsım sembolü olarak kullanılmıştır.

Gazne Sarayına Ait Duvar Kabartması
Anadolu Selçuk sirenlerinin kaynağını daha önceki Gazne, Fatımi, İran Selçuk gibi İslam sanatı örneklerine bağlayabiliyoruz. Bazıları Anadolu Selçuk örneklerinden daha erken olan Ermeni sirenleri de tipik İslam Türk sanatı özellikleri gösterir. O hâlde etkisini aynı kaynaklardan alan bu figürler İslami örneklerle birlikte Anadolu Selçuklularına etkide bulunmuş yani bir aracı görevindedir.

Selçuklu seramiğindeki Türk Kadını, Orta Asya tipi

Anadolu Selçuklularında Siren Seramik Tabak ve Duvar Çinilerinde Kullanılmıştır.

Anadolu Selçuklularında siren figürü örnekleri genel olarak birbirine benzer özellikler taşıtlar. Figürde, Türk tipi dolgun yanaklı iri badem gözlü iri yassı burunlu, küçük ağızlı yüzler dikkati çeker. Saçlar boyun denginden dışa kıvrılma ile son bulur. Gövde pul motifli, kuyruk ise yelpaze biçimde dilimlidir. Bütün siren kabartmalarında denk gelinen taç tasvirlerinde Anadolu Selçuk insan kabartmalarından tanıdığımız bir özelliktir.

Siren figürü, taşıdığı kozmolojik anlam sebebiyle Anadolu Selçuklu sanatının birçok alanında uygulanmıştır. Bu figürlerin günümüze kadar gelebilen örnekler; Başta Beyşehir Kubadabad Sarayında olmak üzere, Konya Kalesi ve Alâeddin Sarayı alçılarında, Niğde Hüdavend Hatun Türbesi ve Kalesinde, Kayseri Karatay Han portalında görülmektedir. Siren, mimari yapıların cephelerinde kullanıldığı gibi Kubadabad Sarayı çinilerinde de hayat bularak sarayı zenginleştiren unsurlardan biridir.

Günümüze gelebilmiş en önemli siren figürü, Niğde Hüdavend Hatun Kümbetinde yer almaktadır. Kümbette kabartma tekniği ile işlenen sirenlerin gövdeleri profilden, başları ise cepheden verilmiştir. Sirenler, iri badem gözlü, kaş hattında birleşen yassı uzun burun ve küçük ağızlarıyla Orta Asya yüz tipine uygun olarak tasvir edilmiştir. Sirenlerin gövdeleri pul motifiyle işlenmiş olup kanat kısımları ejder başı ile sonlanmıştır. Bunların başlarında üç dilimli taç yer alan sirenlerin kuyrukları yelpaze şeklinde dilimlidir.

Konya İnce Minareli Medrese Müzesi’nde sergilenen taş kabartma üzerine işlenen siren, Orta Asya yüz tipi, yukardaki resimdeki gibi, volütlü saçları ve yelpaze şeklindeki kuyruğuyla Anadolu Selçuklu özelliklerini tekrar etmektedir. Selman zebil 2026 Beyşehir

Kaynakçalar:
(1) Ruşen Arık, (2000). “Kubadabad Selçuklu Saray ve Çinileri, İstanbul” T.İş Bankası Yayınları, no: 514.
R. Arık, (2007). “Anadolu Toprağının Hazinesi; Çini Selçuklu ve Beylikler Çağı Çinileri”, İstanbul, Kale Grubu Kültür Yayınları.
(2) Y. Özdemir (2021). Karatay Medresesi Çini Eserler Müzesinden Ünik Özellikte İki Siren/Harpi FigürlüSeramik, Arkhaia Anatolika Dergisi, 4.
S. Aker, (2010). Çini Tasarımı. Ankara: Detay Yayıncılık.
R. Arık, (2000). “Kubadabad Selçuklu Saray ve Çinileri, Türkiye İş Bankası Yayınları, no: 514, İstanbul.R. Arık, (2007), “Anadolu Selçuklu Saraylarında Çini”, Çini Selçuklu ve Beylikler Çağı Çinileri”
R. Arık, (2008). “Selçuklu Saray ve Köşkleri, Selçuklu Çağında Anadolu Sanatı”, Yapı Kredi Yayınları.

C. E. Arseven, (1973). Türk Sanatı, Cem Yayınevi, İstanbul.
M. J. Aasved, (1996). “The Sirens and Cargo Cult”, The Classical World, Vol. 89, No. 5: 383-392.
Lale Avşar, L. (2012). “Kubadabad Çinilerindeki Harpi-Siren Figürünün İzini Sürerken”, Akademik Bakış Dergisi, Sayı 31: 1-24.
B. Ayvazoğlu, (1992). İslam Estetiği, Ağaç Yayıncılık, İstanbul.
Toplam 33 adet kaynakça vardır.

TÜRK TARİHİNDE BOZKURT'UN ANLAM ve TARİHİ

2026-06-09T03:43:09.091-07:00

Bozkurt’un Anlamı ve Tarihi

Bozkurt sembolü, Bozkurt işareti veya Bozkurt eylemleri, Türklerin mitlerinden gelme olup, siyasi bir simge durumuna getirilmiştir. Bozkurt sembolünün kökeni, İslam öncesine dayanan Türk hakanları tarafından başarı anlamına gelen bir tür Utku (zafer) işareti olarak kullanılmıştır. Orta Asya’dan Türk boylarının Batıya göç ederlerken, soy belirtisi, biz Türk’üz anlamına gelmesi için bozkurt kültünü de yanlarında taşımışlardır.

Kurt, Türklerde mitolojik anlam taşıyan bir sembol olarak hiçbir siyasi görüşe mal edilmeden bütün Türk dünyasının ortak değer sembolü olarak kullanılmalıdır. Ancak MHP ortak ulusal değer olan Bozkurt sembolünü kendilerine zapt etmeleri sonucunda diğer Türkler, geçmiş değerleri unutarak, bir tür nefret görünüm olarak MHP’nin tekeline bırakmıştır. MHP’nin ilk lideri Alparslan Türkeş ve çevresi “Türk-İslam Sentezi” aklı ile, laik Türk yapısına rağmen Bozkurt’u, Türk-İslam sentezine uyarlamak için sürekli inceden inceye İslamlaştırma çabasındaydı.

Kurt simgesi, Türk mitolojisindeki çok eskilere dayanan İslam öncesi kökleri vardır ve Kan-Şaman, Budist ve Tengrici Türk kültürlerinden gelene, Türk halklarına sembol olan, derin tarihsel araştırmalardan çok iyi biçimde anlaşılmaktadır. Orta Asya bozkırlarından Batı'ya doğru göç eden Hunlar, Kıpçaklar ve Peçenekler, Oğuzlar gibi çeşitli Türk halkları tarafından soylarını anlatmak için kullandıkları gerçeği unutulmamalıdır.

Yandaki Resimdeki Uluyan Kurt Heykeli, Saka Türklerine ait olup, M.Ö.500-200 Cleveland Müzesi

Türk mitolojisinde dişi kurt Asena, bütün Türk ve Moğol boylarının ortak köken hikâyesinin bir parçasıdır. Orta Asya’da M.S.4. yüzyılda devlet kuran Göktürklerin mavi bayrağında kurt bulunmaktadır. Çünkü kurt, diğer hayvanlar gibi insanlar tarafından terbiye edilerek evcilleştirilmeyen tek hayvandı. Türklerde teslim olmayan, başka birilerinin terbiyesi altına girmeyi asla kabullenemedikleri için kendilerine kurttu sembol yapmışlar, savaşı, mücadele ruhlarını, özgürlüğünü sevmişlerdir.

Türk mitolojine göre Türk milletinin başına bir tehlike geldiğinde anında bir kurt ortaya çıkar ve onlara yolu gösterir. Obalarının önüne kurt başlı direkler koyarlardı. Göktürkler dönemi 5. yüzyıldan kalma taşa kazınmış anıtta, kurdu emziren bir çocuk tasvir ediliyor.

Anadolu’da Müslüman olmuş birçok Türk halk kültüründe cebinde kurt dişi taşırsa kötülüklerden, nazardan korunacağına inanılır. Hamile kadını nazardan korumak için yastığın altına kurt dişleri veya kurt derisi konur. Yakutlar da kurtlarının adı Bosko olur. Kırgızlar da ise kırda yürürken kurt görmek iyiye gelir ve güzeldir. Rüyada kurt görmek de iyiye işarettir. Eski Türklerde kurdun koyun sürüsüne dalması veya bir ağıla girmek kurt için bir nimet sayılıyordu. En önemlisi bir Türk efsanesine göre kurt atalarının önüne düşüp onlara yolu göstermiştir. Başkurtlar da “başları kurt” anlamına gelen Başkurtlar deniyordu.

Alparslan Türkeş bozkurt selamını 1991’de Gagavuz Türkü kızlardan öğrendi!
Bozkurt selamının zannedilenin aksine 30 yıllık bir geçmişi var. Türkeş’in işareti ilk olarak 1992’de Bakü’de Elçibey ile birlikte yaptığı mitingde görüp yaptığı söylenen ilk bozkurt işaretini 1991’de Ankara’ya gelen Gagavuz Türkleri gençlerden öğrenip, yapmıştı. O günden sonra Gagavuz Türk gençlerinin Türkeş’e ilk bozkurt selamını öğretirler, Gagavuz Türkü Güllü Karanfil, kendilerinin de bu işareti 1991’deki Türkiye gezisi sırasında ilk kez İstanbul’daki bazı ülkücü gençlerden öğrendiklerini söylüyor.

Merih Demiral'ın Türkiye -Avusturya maçı sonrasında dünyada da gündeme gelen Bozkurt işareti, hepimiz tarafından bilinse de bilmeyen arkadaşlarımızın için çok derinine inmeden bilgi vermek istiyoruz. Bozkurt işareti kültürümüz ve tarihimizde derin köklere sahip, milli kimlik, gurur ve direniş ruhunu simgeleyen bir semboldür. Kökenleri, Türk mitolojisi ve destanlarında yatmaktadır.

Bu sembole 10. yüz yıl İranlı Şair Firdevs’inin “Şahname” adlı yapıtında de dahi rastlanmaktadır. Türk kadınların minyatürünün yer aldığı bu yapıtta Bozkurt işareti yapan kadınlar resmedilmiştir.

Ayrıca Çin de bulunan bir heykele bakılınca da Bozkurt İşareti yapan Türk hakanı ilgi çekicidir. Bozkurt işaretinin, İslamiyet öncesi Göktürkler döneminde ve diğer Türk devletlerinin ve Türk hakanlarının zafer işareti olduğu, mağaralarda bulunan 6. yüzyıla ait, işlenmiş taştan yapılmış “Türk hakanı heykeli” açık bir göstergedir. (Selman Zebil 9 Haziran 2026)

BORKURT İŞARETİNİN KÖKENİ VE ANLAMI

2026-06-09T03:36:37.100-07:00

Bozkurt İşaretinin Anlamı ve Kökeni

4.07.2024 Murat Oktay, Türk kültürü için anlamlı olan ve bütün Türk dünyasında bilinen Bozkurt ve İşareti kullanılmaktadır. Bozkurt ve Bozkurt işaretinin Anlamı ve mitolojik kökeni nedir denirse, Bozkurt, Göktürklerin kuruluş felsefesinden gelen ve Göktürk mitolojisinde Türklere yol gösteren kutsal bir hayvan olarak tanımlanır ve Türklerin kökenine dair anlatılan en ünlü efsanelerden biridir. Yani, Göktürk Kağanlığının kuruluşunu ve Türk milletinin yeniden dirilişini anlatan bu Göktürk Destanı, Türk mitolojisinin ve tarihinin en ünlü ve önemli efsanelerinden biri olarak yer alır.

Destanın ana temelinde, düşmanlar tarafından yok edilme tehlikesiyle karşı karşıya kalan Türk boylarının, Gök Kurt veya daha bilineni Bozkurt'un öncülüğünde Türklerin yok olurken yeniden dirilip ayağa kalkıp yeniden doğuşu ve güçlenmesi olarak yer alır. Ancak Türk halkları tarafından Göktürk Bozkurt Destanı'nın değişik birkaç anlatımı var olup, özünde birbirine yakın benzerlikler bulunur.

Bozkurt Efsanesine göre…
Göktür Destanının ortaya çıkışı, Türklerin düşmanları tarafından saldırıya uğramasıyla ortaya çıkar. Bu düşman saldırılarda Türk boylarının büyük bir bölümü katledilir ve salt bir düşmanlar bu çocuğu o halde görürler ve ‘nasıl olsa ölür’ diye düşünen düşmanlar, çocuğun kol ve bacaklarını keserek bir sazlıklar arasında bir gölete atarlar. Ancak çocuk yaşama tutunur haldedir. Türklerin efsanesine göre, bu çocuğu bir dişi kurt (Asena) bulur ve onu kendi yavrusu gibi büyütür. Çocuk büyüdükçe, Asena ona hayatta kalma, savaşma ve liderlik etme yeteneklerini öğretir. Bir gün, çocuk yetişkin bir erkek olduğunda, ona gerçek kimliğini ve atalarının hikayesini anlatır.

Bozkurt İşaretinin Anlamı ve Kökeni…
Bu arada çocuğun hala yaşamakta olduğunu öğrenen düşmanlar onu öldürmek için yeniden yola çıkarlar. Durumu gören Asena, çocuğu denizin diğer tarafındaki Altay Dağları'nda bulunan bir mağaraya kaçırır. Orada geçen yılların ardından onunla Asena o çocukla evlenir ve 10 çocuk doğurur. Büyüyen bu çocukların her biri birer boy kurarak ayrılırlar. Daha sonra bu boylar birleşerek Göktürk Kağanlığını kurarlar.

Böylece Türk boyları, Bozkurt'un rehberliğinde yeniden güçlenir ve eski güçlü, gösterişli günlere kavuşurlar. Böylece Bozkurt, Türklerin hem kurtarıcı gücü olur hem de yeniden doğuşun simgesi olur.

Göktürk Yazıtlarında Bozkurt'un kutsallığı ve önemi biçimde yer alır…
Tarihe bakıldığında, Bozkurt, Göktürkler döneminde de önemli bir yere sahip olur ve Göktürk Kağanlığının bayrağında Bozkurt başı bir tür simge olarak bulunur. Bu Kurt başlı simge, Göktürklerin egemenliğini ve gücünü temsil ederdi.

Türkiye’de ve birçok dış Türklerde elle yapılan Bozkurt işareti kullanılmaktadır…
Günümüzde dahi, elle yapılan Bozkurt İşaretinin yapılış biçimi, serçe parmakların yukarı kaldırılması, orta ve yüzük parmakların baş parmakla birleşmesiyle kurda benzer biçimde oluşturulması ile geçekleştirilir. Yani bu eylemle, Bozkurt'un başını ve kulaklarını temsil eder biçimde görüntülenir…

Bozkurt'un sembolik anlamı ve günümüzdeki durumu…
Bozkurt işareti, eski Türk ulusal kimliğini gururunu, direniş ruhunu temsil eden ve kökeni Türk mitolojisine dayanan, Türk kültüründe önemli bir yere sahip olan güçlü bir simge olup, günümüzde siyasallaştırılarak siyasi bir partinin tekeline geçmesi ile Bozkurt işareti, köken anlamını çok kişiler arasında kaybettiği görülmektedir. Böylece 1960’dan itibaren Bozkurt, Türk milliyetçileri tarafından benimsenmiş ve yaygın olarak kullanılır olmuştur.

Ayrıca Bozkurt, Türklerin dışında, yakın ilişkiler içinde oldukları Tibet, Moğol kültüründe bir totem hayvandır. Bir örnek verilirse, Moğol Kağanının bozkurt anlamına gelen adı ise Borte-chinua olarak anılırdı.

Türk Ocakları, İstanbul’da Askeri Tıbbiye öğrencileri tarafından kurulur…

Osmanlı devletinin son dönemlerinin karmaşık yapısı içinde bir tepki ve kendini bulma akımı olarak biçimlenerek ortaya Türkçülük-Türk milliyetçiliği düşüncesi olarak 1911’de başlar ve Mart 1912 yılında kabul edilir. Bu kurumun kurulma nedeni, Osmanlı’nın son yıllarında çöküşe giden Osmanlı içinde Türk milliyetçilerinin eylemleri olur ve Bozkurt’u Türk Ocakları kendilerine simge yaparlar.

Cumhuriyetin ilk dönemlerinde Türk kâğıt paralarında ve Cumhuriyet Halk Partisinin ilk döneminde parti bayrak ve flamalarında bozkurt resimleri kullanılmıştır. Hatta Türkçülük rüzgârlaralar estiği cumhuriyetin ilk yıllarında paralarda, pullarda, logolarda kullanılmış.

Prof. Dr. Hakkı Uyar, Bozkurt simgesinin Türk tarihine gönderme olduğunu belirten Uyar, sözlerini şöyle anlatır, “1927'de basılan birinci emisyon paraların iki tanesinde bozkurt simgesinin kullanılması dikkat çekicidir. Yine 1922'den itibaren pullarda bozkurt kullanılmıştır.” Demektedir.

Ama bir el işareti olarak bozkurdun tarihi o kadar eski değil…
Tersini iddia edenler; Çin’de bulunan 5. Yüzyıla ait Zerdüşt bir tüccara ait Miho mezar anıtındaki kabartmalarda bulunan uzun saçlı Türk atlılardan birinin yaptığı el hareketinin bozkurt işareti olduğunu söylüyor.

1960’ların ortalarında siyasete giren Türkeş ile başlayan Bozkurt sembolü ile Ülkücü Hareketin sembolü olmuştur. Bozkurt işareti ise Ülkücü Hareketin ve MHP’nin sembolü haline gelmesi ise 1990’ların başından itibaren kullanılır olmuştur.

Daha önceleri, Türkeş’in MHP’yi kurduğu 1969 Adana kongresinden bu işareti kullanmadılar. Hatta 70’ler de 80’ler de kullanmadılar ta ki, 1990 yılına kadar. MHP’lilerin ve Ülkücülerin, MHP’lilerin veya Alpaslan Türkeş’in bozkurt işareti yaptığına dair hiçbir bilgi, kayıt ya da görüntülenen bir resim yok.

Türklere ulaşan Bozkurt işaretinin ana kaynağını da ilk kez Bozkurt işareti, Sovyetler Birliğinin dağılması sonrası 2 Mayıs 1992’de Azerbaycan’ın başkenti Bakü’de Ebulfeyz Elçibey’in düzenlediği bir mitingde bir milyona varan insanlar Alparslan Türkeş’i “Bozkurt” işaretiyle selamlarlar. O günden itibaren orada görülen Bozkurt işareti Türkiye’ye oradan gelir ve Türk Ülkücüler ve MHP’nin simgesi olur.

Bakü’deki mitinge katılan Alpaslan Türkeş’e Bozkurt selamı önce metalcilerin işaretine benzediği, bu selamın yanlış olduğunu söylese de daha sonra kabullendiği görülüyor. Bu Bozkurt simgesi o günlerde Türkiye’deki gazetelerde haber bile olmuştu.

Azerbaycanlı Prof. Dr. Halilova, Türkeş’e Bozkurt işaretini öğretişi…
Azerbaycan-Bakü’deki o günkü mitingde Türkeş’in yanında Azerbaycanlı milliyetçi bir akademisyen Prof. Dr. Hanım Halilova bulunuyordu. Halilova, Türkeş’e Bozkurt işaretini kendisinin öğrettiğini, Türkeş’in işareti önce yanlış yaptığını anlatıyordu.

Prof. Dr. Hanım Halilova şöyle anlatıyordu o günleri: “Milyonlar Türkeş beyi görmeye gelmiş. Herkes de bozkurt işareti yapıyor. Elçibey konuşma yapmaya gitti. Başbuğ bana sordu ‘Yavrum bu ne işaretidir’ Sayın Başbuğum bu Bozkurt işaretidir. Göktürklerden bize gelmiştir. Türklüğün simgesidir. Böyle yaptı. Sayın Başbuğum öyle olmaz, materyalistler öyle yapar. Parmaklarını düzelttim.” Diye anlatır.

Ancak Türkeş’in ilk bozkurt işaretini Gagavuz Türklerinden görür…
7 Ağustos 1991’de Türkeş, bozkurt işaretini ilk kez kendisini ziyaret eden Gagavuz Türkü gençlerden oluşan bir heyetten görmüştür.

Derleyen Selman Zebil 9 Haziran 2026

BOZKURT İŞARETİ ve ÜLKÜCÜLER

2026-06-09T03:25:55.851-07:00

Bozkurt İşareti ve Ülkücülerin Kullandığı Bozkurt Selâmı

Türkiye’de Ülkücüler arasında 1992’de başlayan ve Türk milliyetçiliğini ve Türkçülüğü sembolize eden bir tür el işaretidir. Bu diğer Türk cumhuriyetlerinde siyasi bir görüşe Türkiye’deki gibi bağlı olmadan benzer işaret kullanılmaktadır. Bu Bozkurt işareti Türk mitolojisinde anlam taşıyan bu sembol olup, bir siyasi görüşü temsil etmeden Türk halkları arasında kullanılagelmiş bir tür işarettir. Ancak Türkiye'de ise bu Kurt işaretini, genellikle MHP tekeline almış ve Ülkü Ocakları'yla özdeşleştirmiş olup, diğer Türkler bu işarette çekinceme koymasına neden olmuştur. (Kurt başlı tuğlar hâkimiyet alametiydi". Prof. Dr. Erhan Afyoncu. Sabah. İlber Ortaylı Anlatıyor: “Bozkurt” Türkler İçin Ne İfade Ediyor?”. CNN Türk.)

Kurt işretinin tarihçesi olarak, tarihçi Prof. Dr. Ahmet Taşağıl'ın anlatımlarına göre Kurt simgesi, Orta Asya'da yaşayan bütün Türk boyları bu sembolü 4’cü ve 5’inci yüzyıllarda kullanmıştır. Bu sembol ilk olarak MÖ 174'te Wusun adlı bir Türk boyu tarafından kullanılmıştır. (1) Sözcü gazetesi yazarı Ozan Bosun'a göre bozkurt işareti, Budizm kültüründen geçmiş bir semboldür. 10. yüzyılda şair olan Firdevs’inin Şehnâme destanındaki minyatürlerde bozkurt işareti yapan kadınlar resmedilmiştir. 6. yüzyıla ait bir bozkurt işareti yapan heykel Çin'de bulunmuştur. (2)

(1) Grey wolf sign, “Timeless emblem of thousands years of Turkish heritage” www.aa.com.tr.
(2) Ozan Bosun (2018), “Bozkurt işareti nedir? Ne anlama geliyor? İşte Bozkurt işaretinin tarihçesi”

Hanım Halilova'ya göre 1992 yılında Bozkurt işareti, Türkiye'de ilk olarak Milliyetçi Hareket Partisi'nin kurucusu Alparslan Türkeş tarafından Azerbaycan mitingi sonrası kullanılmıştır. Tarihi bin yıllara dayanan bu işarete Türkeş tarafından farklı bir anlam atfedilmiştir. Türkeş tarafından işaret, İslam ve Türklük kavramlarını birleştiren bir anlamla kullanıldı. (1-2) Türkeş, işareti açıklarken “Türk İslam mührünü dünyaya vuracağız” ifadesini kullandı. Türkeş'e lideri olduğu MHP ve kendisine bağlı Ülkü Ocakları işareti sembol olarak kullanmaya başlarlar. (3)

Bosun'un iddiasına göre bu işaret, 1991'de Bakü’de Ebulfez Elçibey'in düzenlediği mitingde insanların Türkeş'i bu işaretle selamlaması nedeniyle Türkiye'ye yayılmıştır.

(1) Prof. Dr. Hanım Halilova: “Türkeş'e bunu ben öğrettim". Odatv.
(2) İmanov, Ali (2023). “Sinema Filmlerinde Kurt İmgesi -Modern Dünya Halklarının Kültüründe Kurt İmgesinin Rolü ve İşlevi.” Eğitim Yayınevi. s. 38-40.
(3) Kıbrıs’ta Osmanlı Öncesi Türkler Sempozyumu: I. Uluslararası bildiri tam metin kitabı.

Azerbaycanlı Hanım Halilova’ın verdiği bir röportajda bozkurt işaretinin MHP'nin işareti olmadığını, Türklüğün simgelerinden birisi olduğunu belirtmiş, Rusların simgesinin ayı, Fransızların horoz, İngilizlerin aslan motiflerinin olduğunu, Türklerin ise simgesinin bozkurt olduğunu söylemiştir. Ayrıca, Türkeş’in bu işareti Azerbaycan'dan öğrendiğini vurgulamış ve bu işaretin siyasi bir sembol olmadığını belirtmiş, işaretin Türkiye'de keşfedilmesini sağlandığını söylemiştir. Halilova’ya göre, 1992'de Türkeş'in Azerbaycan'ı ziyaretinde, Azatlık Meydanı'nda toplanan bir milyon kişilik kalabalığın bozkurt işareti yaptığını gören Türkeş, bu işaretin anlamını sormuş ve ona bunun eski Türklerden gelen bir işaret olduğunu ve eski devletlerce kullanıldığını söylemiştir. (Prof. Dr. Hanım Halilova: “Türkeş'e bunu ben öğrettim". Odatv.)

AKP’li eski milletvekili İbrahim Korkmaz, Borzkurt işaretini eleştirmiştir…
İbrahim Korkmaz’a göre Bozkurt selamı ve milliyetçiliğin İslam'a aykırı olduğunu düşünen İslamcılar eleştirilmiştir. Eski AKP milletvekili İbrahim Korkmaz, bozkurt işaretinin “Hristiyan Gagavuzlar tarafından kullanıldığı için İslam'ın ruhuna aykırı” olduğunu söylemiştir.

İslamcı terör örgütü IŞİD ise, “Türkiye ve Irkçılık Ateşi” adlı bir propaganda videosunda bir militan, bozkurt işaretinin ve Türkler arasındaki her türlü kurt sembolüne karşı koyup “putperestlik” olduğunu söylemiştir.

Evrensel gazetesinde köşe yazarı Nuray Sancar, bozkurt işaretini, “Sedat Peker, Abdullah Çatlı gibi mafya şeflerinin, kanuni olmayan paramiliter grup mensuplarının, kara para aklayıcılarının kullandığı bir işaret” olarak tanımlayarak onu Hitler selamına benzetmiş ve milli bir sembole dönüştürülmesine karşı çıkmıştır.

2018 yılında Kurt işareti yapmayı, Fransa ve Avusturya'da yasaklanmıştır. Almanya'da sağ ve sol görüşlü birçok siyasetçi bozkurt selamının yasaklanmasını teklif etmiştir. (Selman Zebil Haziran 2026)

BOZKURT ARMALARI ve CUMHURİYETİN İLK YILLARI

2026-06-09T03:18:43.130-07:00

CUMHURİYETİN İLK YILLARINDA BAŞLAYAN BOZKURT

Cumhuriyet’in ilk yıllarında bozkurt, özellikle milliyetçilik ve Türk kimliğini simgeleyen bir motif olarak ortaya çıkartılır. Yeni cumhuriyetle birlikte yani 1920’lerin ortalarında başlar ve yeni Türkiye Cumhuriyeti’nin çeşitli görsel materyallerinde bozkurt figürü kullanılmaya başlar. 1927’de piyasaya sürülen bazı pullarda ve paralarda Bozkurt resmedilirken, bazı yerlerde ve trenler üzerine resmedilmiştir. Bu dönemde bozkurt, bir yandan Orta Asya Türk kökenli mitolojik bir rehber olarak, diğer yandan da genç Cumhuriyet’in “yeni ufuklara ilerleyişini” temsil eden bir sembol olarak anlam kazanır...

1922’de çıkartılan Bozkurtlu pul 3x4 T.C Darphanesi renkli

Petrol Ofisi Kurt Arması

1941 yılında TP ilk genel müdürü Talha Sabuncu, Türk mitolojinin ana figürlerinden olan dişi kurdu, kurumun logosunda kullanmaya karar verir. Dişleri arasında kıvrımlı dili görünen bir kurt çizimi yapar, kırmızı bir halka içine alır ve Türkiye’nin en büyük kurumlarından biri olan Petrol Ofisi Şirketinin logosu olarak günümüze kadar süre gelir.

Cumhuriyet tarihinde bozkurt yeri…
Türkiye’de Ülkücü olmayan Türk vatandaşları Ülkücülerin elinde Türklerin mitolojik değerlerinden biri olan Bozkurt, 1960’lı yıllardan itibaren tekellerine almalarından dolayı, ulusal değerini yitirmiştir. Önceleri Kurt, Cumhuriyet Halk Partisi'nin (CHP) yukardaki resimlerde görüldüğü gibi bozkurt simgesi 6 ok içinde ve banknotlarda ve pullarda bir amblem olarak yer aldığını görülmektedir. Yani, kurt sembolün Cumhuriyet tarihindeki yeri ve konumu önemli yer tutmaktaydı.

Yani MHP’nin eline geçen Kurt logoları, yine yukardaki CHP’nin amblemi olan 6 ok içinde yer alan Bozkurt simgeli CHP'nin kuruluş logosu olduğuna dair açık bir kanıt olarak görülmektedir. Daha açıkçası, CHP'nin “Altı Ok” simgesinin 1933 yılından bu yana CHP'nin logosunda yer alarak kullanımda olduğu belirlenmektedir.

Bozkurt simgesinin İsmet İnönü tarafından kaldırıldığına dair söylenceler olsa da bu iddia edildiği, “Bozkurtlu bayrağın Atatürk döneminde kullanılıp İsmet İnönü döneminde kaldırıldığı” iddiası doğru olmadığını Prof. Dr. Hakkı Uyar’ın açıklamasında, İnönü’nün Bozkurt simgesinin değiştirildiğine yönelik hiçbir bulgu bulunmuyor.” Açıklaması yapar.

Açıklanan gerçekler…
CHP'nin kuruluşundan bu yana sembol kullanımı ile ilgili açıklamalarda bulunan Prof. Dr. Hakkı Uyar Teyit Hattı'na yaptığı açıklamada, “CHP, Altı Oklu bayrağı 1933 yılında kullanmaya başladı. Bayrağın nasıl kullanılacağı ve şekli CHF Bayrak Talimatında açıklandı. Altı oklu bayrağın tasarımı Gazi Eğitim Enstitüsü'nde Resim-İş Bölümü'nde görevli olan İsmail Hakkı Tonguç tarafından yapıldı. Cumhuriyet’in kuruluşunun 10. Yılı kutlamalarından önce altı oklu bayraklar parti örgütlerine gönderilmişti. Dolayısıyla CHP'nin resmi bayrağı altı oklu bayraktır.” dedi.

Atatürk döneminde bozkurt kullanımı yaygındı…

Cumhuriyet'in ilk yıllarında bir milli kimlik yaratma amacıyla bozkurt simgesinin yaygın olarak kullanıldığını belirten Prof. Dr. Hakkı Uyar, çeşitli mecralarda bu simgenin zamanla yaygınlaştığını açıkladı. Bozkurt simgesini siyasal figür olarak siyasi bir partinin elinde değil milli bir figür olarak görmek çok önemli. Selman Zebil-Antalya

16. YÜZYILDA BEYŞEHİR ve SEYDİŞEHİR'Lİ KIZILBAŞ TÜRKMEN SÜRGÜNLERİ

2026-05-16T01:53:53.051-07:00

Anadolu’dan Türkmen Alevi-Kızılbaş Sürgünleri ve Etkileri

1514’ten itibaren bu ülkede çoğunlukta olan, Türkmen Kızılbaş toplumu Osmanlı Sultanı Yavuz Selim ile başlayan süreçlerde başta bilinçli bir biçimde inançsal olarak, toplumsal veya bireysel olarak sürekli şiddet ve baskılara maruz bırakılmış bir toplumdur. Osmanlı Sultanı Yavuz Selim ile 16. Yüzyıldan itibaren başlayan şiddettin her türlüsü, Anadolu’da Türkmen Kızılbaşlar üzerinde yoğunlaşır. Dil ile başlayan şiddet dozunu artırdıkça işin ucu fiziksel kıyımlara kadar uzanır. Kıyımlara varan şiddet dursa da hala Anadolu’da dil ile Alevi toplumu hakkında türlü iftiralar aynı oranda Alevi toplumuna benzer acılar veren iftira sözler şöyle veya böyle sürdürülmektedir.

Alevi katliamlarını, Alevilere yapılan baskıları anımsatmak gerekir…
Anadolu’da Aleviler üzerinde başlatılan kin ve nefretin üretilmesinde başta Yavuz Selim’in akıl hocası olan Şafi Kürt İdris-i Bitlisi (Bitlisli İdris) tarafından Kızılbaş Türkmen düşmanlığı başlar. Bu Kızılbaş Türklere kin ve nefretler, 17. Yüzyıldan itibaren resmi Osmanlı sistemi içerinde etkin biçimde propaganda ile başlar ve bu etkin propaganda diğer Sünni Türk toplumunun aklına iyice sindirilir ve unutulmaz bir biçimde günümüze kadar bu yalan ve iftiralarla dolu acı veren propaganda etkisi silinmeden sürmektedir...

1512 yılında başlayan Kıbrıs sürgününün ilki Antalya Finike limanından başlamış ve en yakın yer olan Girne Limanına indirilmiştir. Sürgüne gönderilen ilk kafile Alevi Bektaşiler geri dönmesin diye Girit, Rodos, Kıbrıs gibi Anadolu’dan uzak adalara gönderilmişlerdir.

İlk gidenler Karaman, Seydişehir, Antalya: Torosların eteklerinde yaşayan Alevilerdir. Finike’den hareket eden gemide bulunanların Torosların her iki yakasında kalan bugün ki Alevilerin yakınları, gidenlerden haber almak için Turna Kuşlarının gelmesini ve haber getirmesini beklemişler. Turna Kuşları, Osmanlı tarafında Mısır, Kıbrıs, Lodos, Girit adalarına sürgün edilen Alevilerden haber getirdiği, selam götürdüğü simgelenir.

1572 yılında Musul Kadısına yazılan 664 sayılı ferman ile, Mısır bölgesinde bulunan ve Kızılbaşlık ile bağı olanların Kıbrıs’a sürülmesine dair karar! Sürgüne gönderilen ilk kafile Alevi Bektaşiler geri dönmesin diye Girit, Rodos, Kıbrıs gibi Anadolu’dan uzak adalara gönderilmeleriydi…

1574 yılında Alanya’nın Morgil köyündeki 2 kardeşin medrese öğrencilerine verdiği eğitim gerekçe gösterilerek öğrencileri ile birlikte Kıbrıs’a gönderilmeleri…

Karaman’da Karabey adlı şahısın bütün sülalesi ile birlikte Kıbrıs’a gönderilmeleri ve Halep’ten başlayarak Konya ovası ve özellikle Karaman’da bulunan bütün varlığına da el konulmasına dair karar ve ferman…

Çorum Beyine yazılan 968 sayılı ferman ile Etrak’ların (Türk Kızılbaşların) çok cesur olduklarından ileriki süreçte başlarına bela olabileceği kanaati ile bir an önce seslerinin kesilmesi aksi halde Kıbrıs’a sürülmeleri…

1576 yılında Dulkadiriye ve Bozok Beylerbeyine gönderilen Fermanla Şah İsmail ve İran ile ilişkisi olan elebaşlarının idam edilmelerine, kalanların ise Kıbrıs’a sürülmelerine dair kara ve Ferman…

Karaman Kızılbaş ileri gelenlerinden Aksak Seyfettin, Kızılbaşlık ile ilişkili olduğu için derhal ortadan kaldırılmalı. Taifesi de Kıbrıs’a sürülmeli diye Karaman Beylerbeyine verilen kesin talimat…

1578 de Sivas Beylerbeyine gönderilen ferman ile bölgedeki Kızılbaşların liderlerini, Pirlerini ortadan kaldırın (İdam edin) kalanları da yanlarında kolluk kuvvetleri olmak üzere Kıbrıs’a gönderilmelerini sağlayınız.

Seydişehir ve Beyşehir Kadılarına aynı tarihte ayrı ayrı yazı göndererek Bölgenin en büyük Mülhid Başı Muharrem Dede önceden Kıbrıs’a gönderilmesine rağmen müritleri aynı yolda yürümeye devam ettiklerinden, kadınlı erkekli muhabbetler ettikleri tespit edildiğinden öncelikle elebaşlarından Hüseyin olmak üzere ileri gelenlerinin idam edilmelerine, kalanların da Kıbrıs’a gönderilmelerini emrediyorum…

1587 yılında Celali isyancılarından kalanların bir kısmı risk oluşturmakta ve Müslümanlara bela olmaktadırlar. Bunların derdest edilerek Kıbrıs’a gönderilmelerini ve Kıbrıs’da Mesarya denilen köye yerleştirilmeli ve kontrol altında tutulmalılar…

1700’lü yılların başlarında Hacı Bektaş Veli’nin yaşadığı bölgeden Nevşehir, Ürgüp, Bor, Kırşehir ve Niğde bölgelerinden gerekçesi bilinmeyen nedenlerle bol miktarda ailelerin Kıbrıs’a sürüldüğü bilinmektedir ve en ilginç olan yanı Hünkâr Hacı Bektaş Veli’nin yaşadığı bölgede o sürgünden sonra yok denilecek kadar Alevi kalmıştır…

1700’lü yıllarda bu bölgede o kadar çok olan Kızılbaş Türkmenler, günümüzde Niğde, Kırşehir ve Nevşehir illerinde birçok ilçelerinde Alevi köyleri artık yoktur. O dönemlerde Kıbrıs’a sürülenlerden sonra kalanlar ya öldürülmüşler ya da asimile edilmişlerdir. (Mehmet Kiraz'a sevgilerimle)

CHP'DE KİRLİ İŞLERE KARIŞANLAR AKP'YE GEÇEREK AKLANIYORLAR MI?

2026-05-09T00:16:52.929-07:00

Burcu Köksal Afyonkarahisar Belediye Meclisi’nin 2 Nisan 2026’daki toplantıda; "AKP'ye Geçecek" Söylentilerine Öfkeli bir biçimde ve Sanki Suçluluk Duygusu içindeymiş gibi: “Bırakın Bu FETÖ Taktiklerini!” Diyerek o Günkü Konuşmasını Şöyle Sürdürmüştü:

Köksal: “Yeter yahu yeter, yeter artık, bırakın görevimizi yapalım. Otursak suç, kalksak suç, olmayacak yerlerin fotoğrafını çekip mücavir alanlarda olmayan yerlerle alanımız olmayan yerlerle ilgili, bir laf, ilgili, bile haber yapıyorsunuz. Yeter artık ya! Buna bir dur deyin, nedir bu kişisel hazımsızlık, nedir bu husumet? 2 yıl geçti, 2 yıl. Allah ömür versin ömrünün sonuna kadar devam edecek herhalde bu hazımsızlığı. Hazmedecek arkadaş, hazmedecek. Sandıkta çıkana herkes hazmedecek. Halk seçti bizi, seçilmişe saygı duyacaksın. Nedir bu ya hakaret etmek? Dolandırıcı dedi, üçkağıtçı dedi, yolsuz dedi, rüşvetçi dedi. Varsa bi şey gelin alın beni. Alnım ak, başım dik, boğazımda bir kuruş haram lokma geçmedi. Ben Allah’tan korkuyorum. Ben Türkiye Cumhuriyeti’ne canını verecek kadar bağlıyım. Var mı o kadar yürek, o kadar yürek var mı karşımda. Bırakın Allah aşkına, Fetö taktikleriyle gelmeyin benim üstüme” diyordu.

Burcu Köksal ve eşi Yasin Köksal

Burcu Köksal’ın CHP Kongresindeki Sözleri Gündeme Düştü
Afyonkarahisar Belediye Başkanı Burcu Köksal’ın AKP’ye katılacağı iddiaların yeniden gündeme gelmesiyle birlikte, 29 Ekim 2025’te yaptığı açıklamalar yeniden kamuoyunun dikkatini çekti.

19 Ekim 2025’te parti değiştireceği yönündeki iddialara ilişkin konuşan Köksal, CHP 39. Olağan İl Kongresi’nde açıklamalarda bulunmuştu. O kongrede Burcu Köksal’ın yaptığı konuşmada: “Kumpaslara, iftiralara ve beni bu partiden göndermek isteyenlere inat Cumhuriyet Halk Partisi’ndeyim” diye açık biçimde konuşmuştu.

Köksal’ın o konuşmasından daha 1 yıl bile geçmeden sosyal medya ve siyasi kulislerde AK Parti’ye katılacağı yönündeki iddiaların gündeme gelerek ortaya serilmektedir. Bu konuda açıklamasını isteyen, en üste kademede olan CHP yöneticilerin telefonlarımı bile açıp iletişime geçmeyen Afyonkarahisar Belediye Başkanı Burcu Köksal, CHP’li yöneticilerle iletişimi kestiği anlaşılmaktadır. Bu da gösteriyor ki, Köksal’ın AKP’ye geçiş için süreci başlatıldığına işarettir.

CHP’li Burcu Köksal’ı Erdoğan’la Görüşmeye Götüren Süreç
07 Mayıs 2026’da Yeniçağ gazetesindeki bilgiye göre CHP’li Burcu Köksal’ın Cumhurbaşkanı Erdoğan’la görüştüğü sürecin nasıl geliştiğini yazmış. Yeniçağ, tarih tarih CHP’li Burcu Köksal’ın hamlelerini araştırdı. Afyonkarahisar Belediye Başkanı Burcu Köksal ilk işaretini açık kaynaktan verdi.

Cumhuriyet Halk Partisi'nden (CHP) aday olup seçimi kazanan Afyonkarahisar Belediye Başkanı Burcu Köksal'ın AKP'ye geçeceği iddiasını Yeniçağ gündeme getirmiştir.

Burcu Köksal 25 Nisan 2026 tarihli X (eski adıyla Twitter) mesajıyla eski CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu’na sahip çıkıp ona hakaret edenlere sert sözlerle yüklenir.

Köksal, Kılıçdaroğlu’na sahip çıkan mesajıyla doğrusu CHP yönetimine “mutlak butlan” ile Kılıçdaroğlu’nu işaret edip sert sözlerle CHP lideri Özgür Özel’e yüklenerek bayrak açmış oldu.

Artık Köksal’ın bu konuşmasında yaşanan bu gelişmelerle CHP’liler net olarak anladılar ki, Afyonkarahisar Belediye Başkanı CHP’li Burcu Köksal’ın AKP’ye geçiş sürecinin başladığını günlerin yaklaştığını anlamış olurlar.

Burcu Köksal’ın 25 Nisan ve 28 Nisan’daki mesajlarının ardından kararı netleşti. Köksal CHP’ye karşı ilk hamlesini ise 4 Mayıs 2026’da gerçekleştirdi. CHP Gençlik Kolları Başkanı ve aynı zamanda özel kalem müdürü olan Alperen Kayhan’ı görevden alan Burcu Köksal, Mezarlıklar Müdürlüğü emrine verdi.

CHP’yi açıktan hedefe koyan Burcu Köksal’ın Ankara yolculuğuna başlar...
Başkan Burcu Köksal 5 Mayıs 2026’da Ankara Yenimahalle Belediye Başkanı Fethi Yaşar’ı ziyaret etti.

Burcu Köksal’ın Erdoğan ile görüşmesine uzanan yolda, 6 Mayıs 2026’da ise Ankara Kalecik Belediye Başkanı Satılmış Karakoç’u ziyaret etti. Bu arada Köksal Ankara’da Cumhurbaşkanı ve AKP Genel Başkanı Tayyip Erdoğan’la yüz yüze bir görüşme yapar. Kulislere yansıyan bilgilere göre, Burcu Köksal ile Cumhurbaşkanı Erdoğan görüşmesi yüz yüze gerçekleşmiştir.

Böylece Afyonkarahisar Belediye Başkanı Burcu Köksal'ın CHP'den istifa ederek AKP'ye geçeceği öne sürülmektedir. İddiaya göre, Köksal'ın Cumhurbaşkanı ve AKP Genel Başkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Ankara'da bir görüşme gerçekleştirdiği ve AKP rozetinin önümüzdeki hafta düzenlenecek grup toplantısında takılacağı iddia edildi.

CHP’li Başkandan Aile Boyu Kumpas ve Rüşvet Yaygarası
22 Haziran 2025’te yandaş Sabah googlenews haberlerine göre, CHP’li başkandan aile boyu kumpas: Rüşvet haberi yapan gazeteyi mühürlemişlerdi! Afyonkarahisar’da CHP’li Belediye Başkanı Burcu Köksal, rüşvet haberi yapan gazeteyi mühürledi. Köksal’ın eşi ve rüşvet iddialarının odağındaki yani Köksal’ın da Gazeteciler Cemiyeti Başkan Yardımcısı olduğu, yaptığı açıklama ile eşine destek verdiği ortaya çıktı.

CHP’li iken Köksal ailesinin yolsuzluklarını yazan yandaş Sabah Gazetesinin yazdıklarına göre CHP’li başkandan aile boyu kumpas: Rüşvet haberi yapan gazeteyi mühürlemişlerdi. Türkiye İBB üzerinden devam eden rüşvet skandalını konuşurken, benzer skandal da Afyonkarahisar'da patladı. CHP'li Belediye Başkanı Burcu Köksal, eşi Yasin Köksal'ın adının karıştığı yolsuzluk iddialarını haberleştiren Kocatepe Gazetesi'ni “CİMER'den şikâyet var” bahanesiyle mühürletti. Gece 23'te yapılan denetimlerde sözde usulsüzlük tespit edildiği ileri sürülerek işlem yapıldı diye yazılıyordu.

Basına yönelik sansürün ardından basın kuruluşları Belediye Başkanı Köksal'a tepkilerini dile getirirken, Afyonkarahisar Gazeteciler Cemiyeti ise yaptığı tuhaf açıklama ile gündeme geldi. (Yararlanılan Kaynak: Ceyhan Torlak)

21 Haziran 2025’teki gazete haberine göre cemiyetten üst üste iki ayrı açıklama yapıldı. Ardından “Belediye tarafından yapılan işlemlerin CİMER'e yapılan şikâyete bağlı gerçekleştiği” vurgulanarak yapılanların “yasal” olduğu vurgusu dile getirildi. Kısa süre sonra belediyeyi temize çıkaran açıklama metnini kendisi de gazeteci olan ve aynı zamanda Afyonkarahisar Gazeteciler Cemiyeti Başkan Yardımcısı olan Burcu Köksal'ın eşi Yasin Köksal'ın kaleme aldığı ortaya çıktı.

Burcu Köksal

Belediye şirketleri ile yaptığı iş ve işlemler üzerinden 60 milyonluk rüşvet almakla suçlanan Köksal, böylece cemiyet üzerinden yaptığı açıklama ile kendisi hakkındaki rüşvet iddialarını örtmeye çalıştı. Derneğin başkanı olan Önder Artuk'un da CHP'li Belediye Başkanı Köksal'la arasının iyi olduğu, önümüzdeki dönem ise CHP'den milletvekili olmak için hazırlandığı ileri sürüldü.

Milyonluk rüşvet iddiası gazete mühürletti! CHP'li başkan basını böyle susturmaya çalıştı. Milyonluk rüşvet iddiası gazete mühürletti! CHP’li başkan basını böyle susturmaya çalıştı. Afyonkarahisar'da, CHP'li belediye “60 milyonluk rüşvet” haberinin ardından Kocatepe Gazetesi'ni, “CİMER'e şikâyet var” bahanesiyle mühürledi (Yararlanılan kaynak: Ceyhan Torlak)

CHP'li Belediyede Aile Boyu Skandal! 700 Milyonluk Rüşvet Çarkı
Yandaş Sabah Gazetesi 10 Ekim 2025 Cuma, Afyonkarahisar Belediyesi'nin CHP'li meclis üyesi Mustafa Kadem, müteahhit Mustafa G.'den ruhsat karşılığı çanta dolusu para alırken görüntülendi. Paranın, Başkan Burcu Köksal'ın eşinin talimatıyla istendiği, Yasin Köksal'ın aldığı rüşvetin 700 milyon lirayı bulduğu iddia edildi.

CHP'li belediyede aile boyu skandal! 700 milyonluk rüşvet çarkı…
CHP İstanbul il binasının satın alınması sırasında Ekrem İmamoğlu'nun kasası Fatih Keleş ve Tuncay Yılmaz'ın bavul ve çantalarla taşıdığı balya balya para sayma görüntüleri hafızalarda yerini korurken bu kez Afyonkarahisar'da para dolu valiz skandalı yaşandı. Afyonkarahisar'da CHP'li Belediye Meclis Üyesi Mustafa Kadem'in bir müteahhitten bir valiz dolusu para alırken görüntüleri ortaya çıktı.

Afyonkarahisar'da CHP'li Belediye Meclis Üyesi Mustafa Kadem'in bir müteahhitten çanta dolusu para alırken görüntüleri ortaya çıktı. Rüşvet çarkını Başkan Burcu Köksal'ın eşinin yönettiği öne sürüldü.

Burcu Köksal ve eşi Yasin Köksal
Para alışverişine ait video sosyal medyada yayılırken, müteahhit Mustafa G.'nin ruhsat alabilmek ve işleri hızlandırmak adına rüşvet parasını CHP'li Kadem vasıtasıyla belediye yetkililerine verdiği öne sürüldü. Konuyla ilgili savcılık soruşturma başlattı.

Soruşturma Başlatıldı…
Görüntülerde müteahhit Mustafa G., CHP'li meclis üyesi Kadem'e ait pide salonunda poşetten çıkardığı balya balya paraları siyah bir valizin içerisine aktardığı ve Kadem'e verdiği görülüyor. Müteahhit Mustafa G.'nin yaptığı inşaatlara iskân almak ve işleri hızlandırabilmek için rüşvete zorlandığı öğrenildi.

Konuyla ilgili müteahhidin şikâyetçi olduğu ve savcılık tarafından soruşturma başlatıldığı öğrenildi. Öte yandan Afyonkarahisar Belediyesi dün yaptığı açıklamada, çanta dolusu parayı alırken görüntülenen meclis üyesi ile ilgili inceleme başlattıklarını belirtti.

Sabah'ın haberine göre, Afyonkarahisar Belediye Başkanı Burcu Köksal'ın eşi Yasin Köksal'ın 'Gölge Başkan' olarak nitelendirildiği ve belediyeyi asıl yöneten kişi olduğu öne sürüldü. Yasin Köksal'ın talimatıyla çok sayıda müteahhit ve şirketten imar karşılığı rüşvet alındığı bu rakamın 700 milyon TL'yi bulduğu öğrenildi. Adeta rüşvet çarkı kuran Yasin Köksal'ın telefon takip ve dinlemesine yakalanmamak için yurtdışı hatları kullandığı öğrenildi.

Afyonkarahisar Cumhuriyet Başsavcılığının görüntüler üzerinden başlattığı soruşturmanın imardan sorumlu Belediye Başkan Yardımcısına kadar uzanabileceği ifade ediliyor. AK Parti Afyonkarahisar Milletvekili Ali Özkaya, “Görüyoruz ki CHP'li belediyenin olduğu her yerde rüşvet ve hırsızlık var” ifadelerini kullandı.

Gazeteye Mühür Vurdu…
Öte yandan; CHP'li yönetim, belediyeye ait olan ve yaklaşık 150 milyon TL değerindeki bir akaryakıt istasyonu arsasını, yine belediye iştiraki olan YÜNTAŞ A.Ş.'ye yaklaşık 50 milyon TL bedelle satmış, daha sonra ise bu arsa özel bir şirkete daha da düşük rakama satılmıştı. Bu skandalın da gün yüzüne çıkmasıyla İçişleri Bakanlığı, Afyonkarahisar Belediye Başkanı Burcu Köksal hakkında "Belediyeyi zarara uğratmak" suçlamasıyla soruşturma izni verdi. CHP'li Başkan Burcu Köksal, bir şirketten imar affı için 60 milyon lira istediği öne sürülen eşi Yasin Köksal ile ilgili haber yapan yerel Kocatepe Gazetesi'nin binasını geçtiğimiz aylarda mühürletmişti.

Burcu Köksal'ın AKP'ye Geçeceği İddiası
Bu iddia Afyon'u ayağa kaldırdı; halk tarafından protestolar başladı…
Afyonkarahisar Belediye Başkanı Burcu Köksal'ın CHP'den istifa ederek AKP'ye geçeceği iddialarının ardından kentte tansiyonu yükselerek kalabalık topluluktan oluşan vatandaşlar belediye binası önünde protesto gerçekleştirdi.

Afyonluların gösterileri

Halkın haykırdığı: “Başkan yapma Afyon'u satma”, “Biz seni Saray'a değil, Afyon'a seçtik” ve “Başkan Yapma” yazılı pankartlar taşıyan grup, sloganlar eşliğinde tepkisini belediye önünde ortaya koymuştur…

7 Mayıs 2026 Günü Telefonları Açmaz Oldu
CHM PM Üyesi Prof. Dr. Barış Övgün, Sözcü TV canlı yayınında yaptığı açıklamalarda Burcu Köksal'ın CHP'den gelen telefonlara yanıt vermediğini belirtti. Öte yandan gazeteci Barış Yarkadaş, Burcu Köksal'ın açıklamalarını aktardı. Köksal'ın 'kararını verdiğini' iddia eden Yarkadaş, "Burcu Köksal, 'salı günü genişletilmiş il başkanları toplantısında AK Parti'ye katılıyorum. Bu kararın arkasında herhangi bir tehdit ya da baskı yoktur. Hakkımda herhangi bir soruşturma da bulunmamaktadır' diyor” açıklama yapar.

17 Ekim 2025’te Burcu Köksal’ın “AKP’ye Geçeceği” İddiasına Yanıtı
Siyaset kulislere göre Afyonkarahisar Belediye Başkanı Burcu Köksal için “CHP'den AKP'ye geçeceği” konusunda Köksal'dan ilk açıklama: “Bulunduğum yerdeyim. Parti içinde beni istemeyenlere inat hiçbir yere gitmiyorum, yıllardır iftiraları çürüte çürüte, yalanları yıka yıka mücadeleme devam ediyorum” dedi. Hatta Köksal açıklamasında partisine sitemlerini de dile getirerek, pazar günü yapılacak olan il kongresine giderek “kuyusunu kazanlarla hesaplaşacağını” söylemiştir.

Kurultaydan sonraki açıklamaları…
Köksal açıklamasında: “37. kurultaydan beri huzurlu bir günüm olmadı. Yemediğim hakaret kalmadı. Dışarıdan saldıranları anlarım siyasette, ama ömrümü verdiğim partimden gelenlere ne diyeceğim? Memleketime belediye başkan adayı oldum. Hizmeti buradan sürdüreyim diye. Adaylığım sürecinde partimden kovuldum, linç edildim hatta CHP'li bazı gazeteciler tarafından ekranda 'Kazanamaz, yüzde 5 alır 10 alır' diye günlerce anti propagandaya maruz kaldım.” Diyordu.

Rekor oyla seçildiğini söyler…
Köksal: “Partideki marjinal bazı kişiler kazanmamam için kapı kapı çalıştı, hiçbir şey yapılmadı. Rekor oyla seçildim bu sefer iftiralarla gelmeye başladılar. Eşimi, çalışma arkadaşımı ve doğru dürüst tanımadığım bir müdürü 60 milyon rüşvet almakla suçladılar. Bunu yapan Yüntaş'ın avukatlığını vermeyi reddettiğim gençlik kolları başkanıydı. Yargıya müracaat ettik. Kişi ifadesinde basına numarasını servis edenin Parti Meclisi üyesi Y. G. olduğunu söylemiş…

Savcılık dosyasında ispatlı, ayrıca bunu PM üyesi Y.G. kadın kolları başkanına da Y.G.'nin ekip arkadaşı olan T.T. de eski bir partiliye atmış. Bunları genel merkeze ilettik. Yargı takipsizlik kararı verdi ama genel merkez bu PM üyesine hiçbir şey yapmadı hatta bütün kurultaylarda kendisini ödüllendirip yeniden PM’ye aldı…

Yetmedi örgütlerden sorumlu Genel Başkan yardımcısının yardımcısı yaptılar. Bu PM üyesinin ekip arkadaşı sosyal medyadan ne ırkçılığımı ne de faşistliğimi bıraktı. Adamı 'Disipline verin' dedim. Mevcut il başkanı disiplin kurulu toplanmıyor gibi bahanelerle hiçbir işlem yapmadı. Zaten bugüne kadar bana kim saldırdıysa mevcut il başkanının bir teşekkür etmediği kaldı. Hiçbir konuda yanımda olmadı…

Şimdi de tekrar aday olmuş, 'Belediyeyi kazandık' diye adımı kullanarak oy istiyor. Bana hakaret eden ilçe başkanına gereğini yap diyen ilçe başkanlarına ya önemsiz ben görmüyorum deyip geçiştiriyor. O ilçe başkanıyla gidip sırıtarak poz veriyor. Bu adam benim il başkanım öyle mi? Demokrasi bu mu? Seçilmişlere hakaret, iftira saygısızlık mı?

Yetmiyor sosyal medyada bana ırkçı faşist diye yazan adam PM üyesi Y. G’nin desteğiyle il başkan adayı oluyor niye benimle daha çok uğraşıp hakaret etsin diye.

İlçe delegasyonuna gidip atıp tutarak oy istiyorlar. Her yerde tek adaya giden genel merkezden Afyonkarahisar için ses yok hatta aldığım duyumlar bana hakaret eden İl başkan adayının desteklendiği yönünde. Her yerde tek aday burada 3 aday niye ola ki Burcu Köksal’ın karşısındaki aday kazanırsa onunla uğraşsın seçimlerde alt edemiyoruz belki itibarsızlaştırarak alt ederiz diye.

Alnım ak, başım dik…
Burcu Köksal: “En son bir restoranda çekilen saçma sapan bir görüntü üzerinden linç edildik. Trol hesaplarda neler yazılmadı ki kimisi videodakinin eşim olduğunu yazdı kimisi 700 milyon rüşvet diye yazdı ne senaryolar üretildi çok şükür alnım, ak başım dik”

İftira atıldı…
Köksal: “Ekşi yemedik karnımız ağrısın. Bizimle alakası olmayan bir konuda bile iftira atıldı kendi hakkımızı kendimiz savunduk, ömrümü verdiğim partimden yine ses yok. Benim suçum gecemi gündüzüme katarak çalışmak 74 yıl sonra belediyeyi kazanmak mıydı?

Her konuda yalınız bırakıldım…
Köksal: “Her konuda yalnız bırakıldık. Yarın hangi iftiraya maruz kalacağız hangi hakaretler edilecek bilmeden yaşamak hangi cephede savaşacağınızı bilemediğiniz bir hayat ne kadar huzurlu olur. Başkan seçildiğim günden beri alt etmeye çalışanlara çanak tutanlar onları ödüllendirenler yapılanlara sessiz kalanlar hakkımı savunmayanlar kim? Siyasette rakibiniz saldırır anlarım da kendi içinizden gelen saldırılar ne olacak?”

İl Kongresinde kuyumu kazanlar ile hesaplaşacağım…
Köksal: “Bir taraftan her türlü zorluk içinde hizmet etmeye çalışıyorum. Bir taraftan bunlarla uğraşıyorum. Çalışmaktan hizmet etmekten değil İçeri dışarı her türlü mücadele yoruyor. Şu ellerin taşı hiç bana değmez. İlle dostun bir tek gülü yaralar beni.

Kimsenin benim yüzümden artık iftira ve hakaretlere maruz kalmasını istemiyorum. Pazar günü il kongresinde olacağım benim kuyumu kazanlarla iftira atıp hakaret edenlerle Allah’tan korkmayıp kuldan utanmayanlarla hesaplaşacağım. Artık partimin içinde yaşadıklarıma ses çıkaracağım susmayacağım. Klama geldi.” (Yararlanılan Kaynak: Deniz Işık Balkan)

İSARAİL'İN ULAŞMAK İSTEDİĞİ "BÜYÜK İSRAİL" İDEALİNE DOĞRU!

2026-03-17T00:22:26.468-07:00

Türkiye-İsrail ile Gelgit İlişkileri ve İsrail'in İdali

İsrail’in Gazze’deki yaptığı insan soykırıma varan insan katli ABD desteği ile yapıtı. AKP’de Amerika’ya ve onun manyak lideri ABD ve Ronald Trump’a desteği yanında tek söz söyleyebildi mi?

Ankara'nın 2012'de, İsrail için casusluk yapan ve İran'ın nükleer silah programı hakkında bilgi toplayan 10 kadar İran vatandaşının kimliklerini İran'a bildirdi.

Erdoğan, Suriye mülteci krizini Avrupa Birliği'nden taviz koparmak için de kullandı.

2016 AB-Türkiye anlaşması ile AB'nin Ankara'nın düzensiz göçü durdurma taahhüdü karşılığında Türkiye'ye 6 milyar avro yardım sağlamayı kabul etti. Böylece Recep Erdoğan'ın AB ile anlaşması ile Türkiye'den artık mültecilerin Avrupa'ya girişini engellemeyeceği sözünü verdi. 2020 yılına gelindiğinde Türkiye’den Yunanistan’a göçmen geçişleri başlamasından dolayı, Yunanlılar ile sınır krizi yaşandı; Yunan hükümeti bunu “şantaj diplomasisi” olarak nitelendirdi.

Recep Erdoğan’ın manyaklıkta sınır tanımayan Trump’a tek kelime söz söyleme cesaret var mı? Yok. İsrail sınırlarımı Urfa’yı da içine alarak çizerken, sesi soluğu çıkmayanlar, meşrutiyet hakkını halktan alma yerine Amerika’dan alanlar, Amerika’nın önünde eğilip, ülkesini batırmaktan çekinmeyendir.

İsrail'in aklından çıkartmadığı, amaca ulaşmak için yapamayacağı olmayan bir karaktere sahip olup, zihinlere kabul görmüş devlet sınırları “Arz-ı Mev’ud” (Vaat Edilen Topraklar) olarak Türkiye sınırları içerindeki Urfa'ya kadar uzanmamaktadır.

İsrail’in kuzeyde Lübnan ve Suriye (Golan Tepeleri), doğuda Ürdün ve Batı Şeria, güneybatıda Mısır (Sina) ile sınırlıdır bir bölgeyi kapsamaktadır. Ancak, “Kitap-ı Mukaddes'te geçen ve teolojik-tarihi anlatıda, sınırların Mısır Irmağı'ndan Fırat Irmağı'na kadar uzandığı alanları kapsamaktadır.

Böylece İsrail'in Asıl hedefi, bütün çevre ülkeleri güçsüz duruma getirip son hedefi Türkiye sınırları ve Şanlıurfa olacaktır. Bu da İsrail'in şimdilik suskun, uykuya bıraktığı “Harran Projesi” olup uyandırılacağı günü beklemektedir.

İsrail’in hayalini gerçekleştirmek istediği, projesinde yaşattığı Arz-ı Mevud'a göre Kudüs'ten sonra mutlaka alınması gereken kent Şanlıurfa’dır. Çünkü Arz-ı Mevud idealine göre İsrail için Kudüs kadar önemli olan Harran ve Urfa kentidir.

Türkiye sınırları içerinde bulunan Urfa bir Türk kenti olarak tarihi geçmişi, kutsal kitaplarda, hadislerde adı sıkça geçen bir kenttir. Bu kenti vadedilen topraklar diye sürekli içselleştiren İsrail bu kenti kutsal ata yurdu olarak kabul etmekte olup asla, idelinden vaz geçmiş değildir.

Yahudiler, Hıristiyanlar tarafından yaşadıkları topraklar içinde kalan Kudüs'ten vahşi bir biçimde dünyanın birçok yerlerine sürüldü. Ancak Yahudiler kendi topraklarından sürülmeleri yetmedi, sürgün gittikleri her coğrafyada bunları seven olmadı katliama, ayrımcılığa ve zulme uğradılar ve her yerde kendilerini güvencede hissetmediler. 15. Yüzyıldan itibaren ise İspanya’da ayrımcılık görüp katledilen Yahudilere tek kucak açan Osmanlı Yönetimdeki ülke Türkiye oldu ve kendilerini yerleştikleri ve daha çok güvencede hissettikleri Türk beldeleriydi.

Bir söz vardır, “zulümle abat olunmaz” bu sözün en çok deneyimlisi olan Yahudiler olmasına rağmen bugün gözü dönmüş bir biçimde Filistinliler saldırmaları, birçok çocuk ve insanların öldürülmesine neden olan İsrail iki bin yıldır sürgünler görüp, sürgüne gittikleri ülkelerde gaz odalarına diri atılmalar, işkenceler, ölümler görmesine rağmen, kendileri benzer şeyleri başkalarına yapmaktadırlar. Yani Yahudiler 1949’da şimdiki bulundukları bölgelerinde devletleri kurdular, bilgedeki yerli insanlar ile çatıştılar, onların cellattı oldular, katillikte sınır tanımadılar, sürekli savaştılar, üç dinin kutsal saydığı Kudüs’ü ele geçirdiler. Böylece kendi cellatlarına rahmet okutur bir durum ile tarz-ı siyasetle oyununu oynayıp durdular.

İsrail bu cellatlığı yaparken, geçmişteki teknoloji anlatımları kendilerine rehber edinerek “Arz-ı Mev’ud” (Vaat Edilen Topraklar) güvencesiyle gerçekleştiriyordu.

Bunca yüzyıllık ide ile yola çıkan İsrail yöneticileri, toplumsal akıl dışına çıkarak öne sürdükleri “Arz-ı mevud” garabeti ile aklından uzaklaşıp bölgeyi terörize ediyor. İran sonrası BOP Planına göre Türkiye mi olur kaygıları ağır basmaktadır. İran’a saldıran delilik, Türkiye’ye de saldıramaz denemez. Yani Tarihte Türkler ve Yahudileri birbirine düşman olmamışlar ancak son gelişmeler gösteriyor ki artık düşmanlaşma kıyıda beklemekte midir? Görülecektir.

Arz-ı Mevud ve Urfa
Siyonist Yahudiler, “Am Hasagula" olarak adlandırdıkları bir üstünlük, seçilmişlik anlayışına sahiptir. Kendisini İbrahim Peygamber’in soyundan olarak tanımlayan Hasagulalar'ın ideolojik haritasına “Arz-ı Mevud” denir.

Bu haritada görülen en stratejik yerin Kudüs olduğunu biliniyor.
Arz-ı Mevud'a göre en az Kudüs kadar önemli olan diğer bir kent Urfa ve Harran olmaktadır. Bazı bulgulara göre siyasi olarak Harran İsrailler için Kudüs'ten daha çok önemli yer tutmaktadır.

Yahudi yazılı kitaplarında olsun, Sözlü Tora'da olsun “Arz-ı Mevud'a” göre bu topraklarda işlenen bütün günahlar affedileceği için bu toprakların elde edilmesine kadar her türlü zulmü ve hileyi kendilerine meşru görmektedirler. Ayrıca, Yahudiler öldükten sonra bu topraklar üzerinde toplanacaktır.

İşte tel burada kopar; çünkü Siyonist akla göre, İbrahim Peygamberin göç ederek Sina ve Mısır’a doğru ayrıldığı Harran topraklarıydı. Rab, İbrahim'e bu göçüyle ilgili büyük bir millet vaadinde bulunur. Buna dayanan Siyonistler bu yolculuğa çıkan topluluğun varisi olarak kendilerini görürler. Böylece bu anlayışa doğrultusunda ise Yahudiler kendilerini kutsanmış millet olarak görürler ve Siyonistler, Kenan soyundan bazı toplulukların Nuh Peygamber tarafından lanetlendiğini düşünerek toprakları ellerinden alıp onları sürmeyi dini bir gerekçe olarak görürler.

Yahudilere göre sınırları belirlenen kutsal toprakları…
İşte Yahudilerin anladığı vadedilen toprakların sınırları çizilir: “İsraillilere de ki, Miras olarak size düşecek Kenan ülkesine girince, sınırlarınız şöyle olacak; ‘Güney sınırınız Zin Çölü'nden Edom sınırı boyunca uzanacak. Doğuda, güney sınırınız Lut Gölü'nün ucundan başlayacak, Akrep Geçidi'nin güneyinden Zin'e geçip Kadeş-Barnea'nın güneyine dek uzanacak. Oradan Hasar Addar'a ve Asmon'a, oradan da Mısır Vadisi'ne uzanarak Akdeniz'de son bulacak. Batı sınırınız Akdeniz ve kıyısı olacak. Batıda sınırınız bu olacak. Kuzey sınırınız Akdeniz'den Hor Dağı'na dek uzanacak. Hor Dağı'ndan Levo-Hamat'a, oradan Sedat'a, Zifron'a doğru uzanarak Hasar-Enan'da son bulacak. Kuzeyde sınırınız bu olacak. Doğu sınırınız Hasar-Enan'dan Şefam'a dek uzanacak. Sınırınız Şefam'dan Ayin'in doğusundaki Rivla'ya dek inecek. Oradan Kinneret Gölü'nün doğu kıyısındaki yamaçlara dek uzanacak. Oradan Şeria (Ürdün) Irmağı boyunca uzanacak ve Lut Gölü'nde son bulacak. Musa İsraillilere, Miras olarak kurayla paylaştıracağınız ülke budur.”

Urfa'dan İsrail'e giden Yahudilere günümüzde “Urfalis” denilir.
Urfa vadedilmiş topraklar içerisinde gösterilmesinin nedeni, İbrahim Peygamberin anayurdu olduğundan dolayı burasını “ata toprağı” olarak görürler. Dolaysıyla da burası Kudüs'ten sonra en önemli idealleri Urfa'nın ele geçirilmesidir. Ele geçirilen Urfa ile Yahudiler için “Arz-ı Mevud” tamamlanmamış ve kehanet gerçekleşmemiş olacaktır.

Yahudilere göre eğer bu kehanet gerçekleşmez ise Yahudiler için bölgede huzur içinde bulamayıp, her an Kudüs’ten ve bölgeden yeniden sürülme tehlikesi ile karşı karşıya kalıp sürebileceğine inanırlar.

Dolaysıyla Yahudilerin Urfa’ya verdileri adlar; Ur, Kalde Ur'u, Harran Ur'u, Orhâi, Orrha, Orrhoa, Orhay, Vurhai, ve Edessa olarak tanımlanan Urfa, Yahudi İsrail Devletinin mutlak bekası için ele geçirilmesi gereken bir Harran bölgesi ve Urfa kentidir. Hatta Yahudiler için Urfa, Kudüs'ten daha öncelikli haç hacı yapma yeridi.

Selman Zebil 17 Mart 2026 Antalya
Bazı bölümlerde yararlanılan Kaynak: Mehmed Mazlum Çelik @MMazlumcel celikmehmedmazlum@gmail.com

TC MİLLİ EĞİTİM OKULLARINDA YASALAR MI ÇİĞNENENİYOR?

2026-02-27T06:38:00.000-08:00

Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin’in Amacı Nedir?

Türkiye’de günümüzde yavaş yavaş gelişen bir akım vardı, şu günlerde MEB Bakanı Yusuf Tekin’in İslamcı ideolojisine uygun ve gelişmeleri sesiz kalması bir yana destek vermesi ile bir daha dönülmez yola girerek tam manasıyla bir Orta Doğu ülkesi, daha da kötüsü bir Afganistan olma yolunda ilerliyor.

MEB’e bağlı okullarda resmen anayasal suç işlenerek, Bir tarafı Bingöl, bir tarafı Diyarbakır kökenli Halis Bayancuk Grubu, Selefi yemini andını okuttular öğrencilere.

Bunlar sinsice Türkiye’nin her bölgesine sinsi bir biçimde MEB’in desteği ile yayılmaktadırlar. Bunlar Türkiye’yi “kafir devlet” iddiasıyla, camilerde namaz kılmazlar, kendilerinin toplanabildiği camilerde propaganda ve namaz için kullanırlar.

Türkiye için tehlike çanlarının çalmasıdır…
İstanbul Arnavutköy Necip Fazıl Kısakürek Okulunda Tevvit ve Sünnet Cemaati selefi anttı okutuldu. IŞİD ideolojisiyle yargılanıp tahliye edilen Halis Bayancuk’tur bu işleri organize eden. Geç kalınmadan, ülke Afganistan’a dönüşmeden yolunu kesmek için demokrat, laik cumhuriyeti korumak için yurtsever cumhuriyetçiler birleşmelidir. Değilse bunlar her gün, iktidardan aldıkları güçle adım adım yol alıyorlar.

Resme bakar mısınız? Van’da kurulan Türkiye’nin ilk “Şeriat Derneği” hizmete girdi diye alt yazısı var. O yazı devam ediyor: Türkiye Şeriat Derneği Başkanı Recep Çalışkan diyor ki, “Zorla da olsa insanların şeriatı tanıması konusunda çaba göstereceğiz” diyordu. Van’dan sonra bunlar İzmir’de de yasalara rağmen “Şeriat Dernekleri” kurmaktadırlar, yasalar bunlara göz yumuyor, hatta desteklemektedirler de. Kimse bir şey yapamıyor, yapanlar ise derhal tutuklanıyor, herkesi korku sarmış!

Bunlar, “Türkiye İslam ülkesi değildir, Türkiye Cumhuriyeti kafir bir devlettir, İslamlaştırılması gerekir” diyenler, okulları ele geçirmiş, etki kara yobazlık propagandası yapar durma getirilmişlerdir. Bunlar sinsice Türkiye’nin her bölgesine sinsi bir biçimde Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin emrindeki MEB’in desteği ile ülke geneline yayılmaktadır. Bu yayılma Türkiye’de gericiliğin, Afganistan gibi olmanın çan sesleridir.

Bütün yasalar tek adam elinde, istediğini yaptırabilecek güce sahip…
Eşitsizlik, adaletsizlik, yandaş kayırmacılığı, yandaşa cezasızlık, muhalefet edenleri içeri atarak sorgusuz sualsiz cezalandırma, yani hesap sormak muhalefete, yandaşa kolaylık, kayyumlar muhalefete ve kök söktüren hesap sormalar yine muhalefet.

Doğa katliamları, zengin maden yataklarının, yolların, köprülerin pazarlanması, gerici kuşatma ile çocukların zihinlerine yobaz fikirler ile tecavüz etmelere sürmektedir.

Bu gelişen toplumda tartışma yaratan bu olaya Recep Erdoğan diyor ki, “Okul bahçelerinde yavrularımızın ilahi söylemesinden kimse rahatsız olmamalı. Hayırdır? Çocuklarımızın namazı, orucu öğrenecek olması sizin neden rahatsız ediyor? Laiklik kavramının arkasına saklanmaktan vazgeçin.” diyebildi…

İDDİALARA GÖRE YASALAR ÇİĞNENEREK OKULLARA SIZAN GERİCİLİK

İktidarın ve onun Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin’in laikliğe aykırı gerici uygulamaları okullarda gerici dernekler ile bağlantılı olarak söz sahibi olduğu etkinliklerle küçük çocukların zihinlerine işletilmesi yaygınlaşıyor. Halktan gelen tepkiler üzerine Tekin, uygulamaların “laikliğe aykırı olmadığı” doğrultuda savunma yapıyor.

Millî Eğitim Bakanlığı’nın (MEB) yayımladığı ‘Ramazan Genelgesi’ ile okullardaki gerici uygulamalar sürüyor. Başında “Milli” olup, “Milli” olmayan Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin ise göreve geldiği günden beri ilk yaptığı iş, laikliği hedefine koymuş gibi yemin ederek göreve gelmiş gibi, uygulamalar ön çıktıkça daha gerçekler görünür oluyor. Bunun en son örnekleri 2026 Ramazan orucu ile başlaması, okulda ilahiler ile başlayan oruç, namaz, sadaka üzerinden çocukların beyinleri birçok hurafe bilgiler ile yıkanmaktadır.

İstanbul’daki Necip Fazıl Kısakürek İmam Hatip Ortaokulu bünyesindeki çocuklara Anayasaya ve laikliğe aykırı olarak, “Tevhit ve Sünnet Cemaati” yemini, öğrencilere okutulmuştur. Halktan gelen tepkiler üzerine, İstanbul İl Milli Eğitim Müdürlüğü bu konuda söz konusu videonun okul idaresinin bilgisi dahilinde çekildiği konusunda bir açıklama yapıyor ve ardından ise konuyla ilgili soruşturma başlatıldığını belirtiyor.

Okul içini ne duruma getirmişler, sanki Arabistan Pazar yeri gibi…

Eleştiri alan Bakan Yusuf Tekin bu konuda yandaş TV Kanlı A-habere çıkarak konuşma yapıyor ve uygulamaların “laikliğe aykırı olmadığını” savunuyor. Tekin’e şu soru soruluyor: “okullardaki ramazan etkinlikleri görüntülerine ilişkin eleştirilerin olup olmadığının sorusu üzerine ise, “pedagojik ve akademik açıdan ciddiye alınabilecek nitelikte bir eleştiriyle karşılaşmadığını” iddiasında bulundu.

Okullarda yaşanan gelişmeler bununla da sınırlı değildi…
Ayrıca İstanbul Beşiktaş’ta bulunan Şair Nedim Ortaokulu’nda Okul Müdürü tarafından velilere gönderilen mesajda, velilerden “Ramazan yardımlaşması” adı altında “Sizlerin de desteğiyle bu kutsal ayın bereketini etrafımızda ulaşabildiğimiz herkese taşımak istiyoruz. Yaptığımız tüm iyilik, güzellik ve yardımlar biliyoruz ki hem bu dünyada hem öbür dünyada bizlere yine iyilik, güzellik olarak geri dönecektir. Okul aile birliği bağış hesabımıza yapacağınız bağışlarla sizler de Ramazan’da bir çalışan personelimize, okuyan bir öğrencimize yardımda bulunabilirsiniz” deniyordu.

Bu olumsuz gelişmelere karşı bir veli tepki kor ve ifadeye çağrılır…
Olay, Kocaeli’nin Derince ilçesindeki Çenesuyu Ortaokulu'nda teneffüs zilinin değiştirilerek “Kâbe’de Hu der” ilahisi okutulmaya başlanır. Buna tepki koyan veli okul bahçesinde demokratik bir hak olarak konuşur. Bu videolu konuşmasından sonra Soner Akbal karakola ifadeye çağrılır.

Veli Akbal, videonun ardından tehdit ve hakaretlere maruz kalır…
Akbal, “Videoda kullandığım ‘kanunsuzluk’ ifadesi (bazı yobazlıkta sınır tanımayan) insanlar tarafından ‘namussuzluk’ sözcüğünü kullandığım düşünülerek yansıtılmış. Ancak ben bu olayın kanunsuz olduğunu söyledim ve hâlâ da bunu savunuyorum. ‘Burası tarikat ya da dergâh değil’ demek isterken Kâbe demem doğru değildi. Fakat ben okuldaki laiklik karşıtı uygulamalara tepki gösterdim. Eşit yurttaşlığı savunuyorum. Bu okulda farklı mezhep, farklı inanca mensup veya hiçbir inanca inanmayan kişiler var. İlahiler dinimizin bir parçası ancak ilahinin dinleneceği yer okul değil” diye konuşur.

Çocuğunun okulunda “Kâbe'de Hacılar” ilahisinin zil sesi yapılmasına tepki gösteren Akbal’ın, videoda Kocaeli’nin Derince ilçesindeki Çenesuyu İlkokulu’nun bahçesinde okul Müdürü Cüneyt Dağ ile yaşadığı tartışmayı görüntülemişti. Akbal o videoda, zil sesinin ilahi bir sese çevrilmesine tepkisi okul müdürüne: “Bu yaptığın kanunsuzluk. Böyle bir parçayı zil sesi yapamazsınız! Siz bir eğiticisiniz, çocukları böyle bir durumda bırakamazsınız. Madem öyle, 12 İmamlar orucunda veya diğer önemli günlerde de aynı hassasiyeti gösterecek misiniz?” diye sesleniyordu. Okul yönetimi gelen tepkiler üzerine zil sesini değiştirdi.

Karakolda sorgulama sonrası ise konuşmasında Veli Soner Akbal: “Eşit yurttaşlığı savunuyorum. Ben okuldaki laiklik karşıtı uygulamalara tepki gösterdim. Okulda farklı mezhebe, farklı inanca mensup veya hiçbir inanca inanmayan kişiler var. İlahiler dinimizin bir parçası ancak ilahinin dinleneceği yer okul değil.” Diye tepkisini koyuyordu.

Soner Akbal’ın 4’üncü sınıfta okuyan bir öğrencinin babası olduğunu belirten veli, cep telefonu kamerasıyla kaydettiği görüntülerde okul müdürü ile tartışma yaşadı.
29 ŞUBAT 2026 Selman Zebil

cep telefonu kamerasıyla kaydettiği görüntülerde okul müdürü ile tartışma yaşadı.

AKP'Yİ SERT BİÇİMDE ELEŞTİREN AKP KURUCULARINDAN HÜSEYİN ÇELİK

2026-02-21T11:11:00.000-08:00

AKP Kurucularından Olan Hüseyin Çelik

21 Ocak 2026’da diyor ki, partisi AKP’nin tek adam partisine dönüştüğünü, “Kendini restore etme ihtimali yok.” Dedi ve Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’ni “Bize mahsus garabet" olarak niteledi ve MHP ittifakını ise “sarıldığı bitkiyi kurutan sarmaşığa” benzeterek sert biçimde partisini eleştirdi.

Medyascope'tan Emir Berke Yaşar'ın sorularını yanıtlayan Çelik, Gezi Parkı eylemlerinden, Ekrem İmamoğlu davasına ve Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'ne kadar birçok konuya dair açıklamalarda bulundu.

AKP için açıklamalarında: AK Parti bir kadro harekâtı olmaktan çıkıp tek adam partisine dönüşmüş durumda” der.

Hüseyin Çelik, AKP'nin mevcut durumunu şu sözlerle anlattı: “Üzülerek ifade etmeliyim ki, AK Parti'nin kendini restore etme gibi bir ihtimal yok. Çünkü AK Parti, bir kadro hareketi olmaktan çıkıp tek adam partisine dönüşmüş durumda. Başlangıçta partinin kurmay kadrosunda bulunan insanların yüzde doksanı zaman içinde tasfiye edildi. Parti'yi kurduğumuz zaman lideri, 'eşitler arasında birinci' diye tanımlamıştık. Dünyanın en yüksek tepesi Everest Tepesi'dir ama Everest oradaki varlığını ve duruşunu Himalaya Dağları'na borçludur. Himalayalar olmazsa Everest de orada olmazdı.” Diyordu.

Hüseyin Çelik şöyle sürdürdü eleştirilerini: “AK Parti'nin programı, son derece çoğulcu ve demokratik bir programdır. Ancak on yıldan fazla bir süredir bu program adeta rafa kalkmış durumda. Kuruluşta milletin partisi olarak kurulan parti, şu anda devlet partisi görünümündedir. Parti devletleşmiş, ne yazık ki devlet de partileşmiş durumdadır. Bugüne kadar parti içinden ‘fabrika ayarlarına dönün’ diyen herkese ‘ne demek fabrika ayarları?’ diye itiraz edilmektedir. Fabrika ayarları, partinin programıdır. Uygulanmayan bir program ölü metinler mezarlığıdır.”

Hüseyin Çelik: AİHM kararının uygulanması lütuf değildir, özgürlüklerin güvenliğe kurban edildiğini vurgulayarak: “AK Parti'nin kendisi olmaktan çıkmasının başlangıcı Gezi Olaylarıdır. O günden sonra özgürlük-güvenlik dengesi kayboldu. Özgürlükler, güvenlikçi kaygı ve politikalara kurban edildi. 2010 yılındaki Anayasa değişikliği çok iyi niyetlerle yapıldı. Ancak uygulamada denge ve denetim mekanizmaları ortadan kaldırılınca, siyasetin şeffaflığı ve hesap verebilirliği de ortadan kalktı. Partinin kendisini restore etmesi hem ülkede hem de partide gerçek anlamda demokratikleşme anlamına gelir ki, o da mevcut yapının işine gelmez.”

Çelik’in MHP sorumluluk yüklenmeden ittifakın içinde olmasına tepkisi…
Hüseyin Çelik, AKP'nin MHP ile kurduğu ittifakı sert bir dille eleştirdi ve MHP'yi “sorumsuz yetki kullanan” bir yapı olarak tanımladı. Böylece Çelik'in “sarmaşık” benzetmesi yaparak şunları söyledi: “Ben buna her zaman karşı oldum. AK Parti'nin sadece MHP ile değil, DEM Parti ile ittifak kurmasına da karşıydım. Din üzerinden ve etnisite üzerinden siyaset yapmayı her zaman tehlikeli bulmuşumdur. AK Parti, her bölgeden ve her etnik unsurdan homojen bir biçimde oy alıyordu. 2010'lu yılların başında bu konular gündeme geldikçe, MKYK'da, MYK'da -ki ben o zaman parti sözcüsüyüm -Türkçü siyasetle yakınlaşmamız hâlinde Kürtleri; Kürtçü siyasetle yakınlaşmamız hâlinde ise Türkleri kaybedeceğimizi hep söyledim. MHP, hangi merkez parti ile ittifak kurmuşsa kendisi avantajlı çıkmış, günün sonunda ise o partiye çok büyük zararlar vermiştir…

Bugün MHP, Cumhur İttifakı içinde ama hükümetin içinde değil. Herkesin bildiği bir şey var ki MHP, sorumluluk yüklenmeden her türlü etkinliği ve yetkinliği kullanıyor. MHP, özgül ağırlığıyla şu anda devlette ciddi anlamda söz sahibidir. AK Parti, MHP ile ittifak kurduğundan beri, bu kadar kötü bir muhalefet olmasına rağmen, sürekli oy kaybediyor. MHP'yi hep Arapça ismi ‘aşeka’ (aşk kelimesi buradan türetilmiştir) olan sarmaşığa benzetiyorum. Aşeka, kendisi büyürken sarıldığı diğer bitkileri kurutur.”

Hüseyin Çelik’in Ekrem İmamoğlu hakkındaki yorumu …
Hüseyin Çelik: “Adaletin terazisi şaştı mı, toplumda doğru hiçbir şey kalmaz. İmamoğlu'nun da başkasının da suç işleme imtiyazı yoktur. Hukuk, suç işleyen herkesin yakasına yapışır. Ancak İmamoğlu'nun yargılanmasında hem usulle ilgili hem de esasla ilgili birçok sıkıntı var. Ben davanın ne savcısı ne de hâkimiyim. Günün sonunda ben vicdanen İmamoğlu'nun ekibiyle birlikte yolsuzluk yaptığına, suç işlediğine kani olursam aldığı cezaya ‘oh olsun’ derim. Peki ya günün sonunda beraat ederse, bu yaşanan rezillikleri nereye koyacağız? İstanbul gibi bir metropolün belediye başkanı, iddialara dayalı olarak tutuklu yargılanmamalıydı. Gizli tanıklar, aleyhte delil oluşturma çabaları, davanın sürüncemede bırakılması ve daha birçok yönden bu dava sıkıntılıdır…

Sayın İmamoğlu, Cumhurbaşkanı adayı olduğunu açıklamasaydı muhtemelen bu davalara muhatap olmazdı. Belki de şu an görevinin başında olurdu. Adil yargılama konusunda, kamuoyundaki birçok kimse gibi ben de vicdanen tatmin olmuş değilim. Hele diplomasının otuz küsur yıl sonra iptal edilmesi, utanç duyulması gereken bir durumdur. Türkiye'de üniversite camiasının muktedirler karşısındaki zilleti bugüne mahsus değildir. 60 darbesini alkışlayan, neredeyse Cemal Gürsel'in elini öpecek olan İstanbul Üniversitesi'nin o zamanki, üstelik hukuk profesörü olan Rektörü Sıddık Sami Onar'ın duruşu ile İstanbul Üniversitesi'nin diploma iptaline imza atan mevcut rektörünün duruşu arasında ilkesel olarak bir fark yoktur. Sayın Erdoğan'ın belediye başkanlığını düşürüp onu cezaevine gönderen yargı anlayışı ile bugünkü arasında da prensipte bir fark yoktur. Güç kimdeyse, yargı ve üniversite ona mı çalışacak? Biz yıllar yılı ‘Üstünlerin hukuku değil, hukukun üstünlüğü’ dedik. Bugün yaşananlar, tam da üstünlerin hukukunun işlediğini gösteriyor. Hukuk, siyasetin enstrümanı hâline geldi mi, orada tuz kokmuş demektir.”

Hüseyin Çelik, Cumhurbaşkanlığı Hükümet sistemini eleştirmesi…
Çelik: “Cumhurbaşkanlığı Hükûmet Sistemi denen yapı, Türkiye'nin derdine deva olamamıştır. Bu sisteme geçildikten sonra başta hukuk devleti, adalet, demokratik standartlar, insan hakları, fikir özgürlüğü, basın özgürlüğü, şeffaflık ve hesap verilebilirlik olmak üzere her alanda katbekat geriye gidilmiştir. Ekonominin durumu zaten içler acısı. Bu sisteme geçildikten sonra tek bir göstergede bile bir iyileşmeden söz edilemez. Bu sisteme güya siyasî istikrar için gidildi. Sözüm ona Türkiye, bölük pörçük koalisyonların kucağına düşmeyecekti. Hani nerede? Parlamenter sistemde koalisyonlar seçimden sonra kurulurdu; şimdi seçimden önce kuruluyor. AK Parti, MHP, YRP, HÜDAPAR, BBP, DSP'den oluşan garip bir koalisyon var şimdi. Koalisyonun başında Sn. Erdoğan var ama koalisyonun ruhu MHP'ye teslim. Bu başkanlık sistemi, bize mahsus bir garabettir.” Diye açıklama yapar.

Hüseyin Çelik, “tek imza yetkisinin devleti kilitlediğini” dedi…
Çelik şunları dedi: “Bizde bütün büyükelçiler, rektörler, bütün üst düzey bürokratlar tek imza ile atanıyor. Hakkâri Millî Eğitim Müdürü'nü de Hatay Tarım İl Müdürü'nü de Yozgat Kültür ve Turizm İl Müdürünü de Sayın Cumhurbaşkanı tek imza ile atıyor. Bu kadar yetki ve sorumluluk bir insana yüklenmemeli. Yüklenirse ne olur? Bizdeki gibi devlet işlemez hâle gelir.”

Hüseyin Çelik, İktidarın Suriye politikasına da değindi…
Türkiye, Suriye'de bir tarafa ilan-ı aşk ederken, diğer tarafa aleni düşmanlık yaparak orada arabulucu olamaz" dedi ve ekledi: “Türkiye'de başlatılmış bir ‘Terörsüz Türkiye’ süreci var. Devlet, Parlamento, PKK'nın kurucusu Abdullah Öcalan'la görüşüp konuşuyor. Ancak ne gariptir ki, PKK'nın uzantısı olduğu ifade edilen SDG, YPG, PYD ile görüşmeyiz diyoruz...

Madem ki Türk ile Kürt kardeştir, kardeşlik hukuku neyi gerektiriyorsa onu yapmalıyız. Suriye'deki Kürtler, Türkiye'deki Kürtlerin akrabalarıdır. Dolayısıyla devletimiz bu bölge ile ilgili politikalar yaparken, Türkiye'deki Kürtlerle, Suriye'deki Kürtler arasındaki duygudaşlığı göz ardı etmemelidir. Bir yandan iç bünyeyi tahkim etmekten söz ederken, diğer yandan içeride yeni arızaların çıkmasına meydan vermemeliyiz.”

Hüseyin Çelik’in Erdoğan’a çağrı yapması…
Hüseyin Çelik, son olarak Erdoğan'a sorumluluk çağrısı yaparak AKP'nin kullandığı siyaset dilini “kutuplaştırıcı, ayrıştırıcı ve gerginliği tırmandırıcı” olarak niteleyerek şöyle sesleniyordu: “İktidar, bir sorumluluk makamıdır. Herkesin söylemde yanlış yapma lüksü var ama sizin yoktur. Sayın Cumhurbaşkanı isterse, bir hafta içinde Türkiye'de pırıl pırıl bir siyaset dili oluşur. Siyasette nezaket, zarafet, barış içinde yarış artık hayal oldu. Siyasi partiler birbirinin düşmanı değil rakibidir. Bizde ne yazık ki siyaset, rekabet zemininde değil, husumet zemininde yapılıyor.” Diye çağrı yapar. 21 Şubat 2026 Selman Zebil

AKP'Lİ ÖZLEM ZENGİN DİLİNDEN BAZI SÖZLER

2026-02-03T01:29:00.000-08:00

AKP Milletvekili Özlem Zengin’in Üslubu ve Zihin Bulandıran Sözleri
Diyor ki: “Muhalefet, gerçekte ilgi duymadığı konuları popüler kılmaya çalışıyor. Emeklilerle ilgili, hayatla ilgili problemler var. Bu problemleri sahici olarak gündemlerine almıyorlar, buradan ne kadar rating çıkar diye bakıyorlar.der.

AKP Milletvekili Özlem Zengin

Zengin: “Emeklileri gündeme getirmek reyting malzemesi oldu.” Diyor. Alışmışlar emeklilerin sus pus olmasına. Artık emekliler yetinemez oldular, akılları başlarına geldi, AKP’ye tepkileri her geçen gün artıyor, emeklilerin gündemde kalmasından rahatsız olmaya başladılar. Ey emekli sen bunlara hala oy verecek misin?

Özden Zengin emekli maaşları için: “Yeterli olmadığını biz de görüyoruz. Türkiye’nin şartları en müsait olduğunda düzeltilecektir.” 24 yıl geçti, ne zaman gelecek o günler?

Özlem Zengin’e CHP İstanbul milletvekili Gökhan Günaydın soruyor: “Binlerce insan boşta gezerken AKP'lileri ve yandaşların çocuklarını mülakatsız, sınavsız işe alıyorsunuz. Hiç mi utanmıyorsunuz?” tepkisine Özlem Zengin’in yanıtı: “Evet utanmıyoruz, gurur duyuyoruz yaptığımız işten.” Oluyor. Bu bir tür itiraf değil mi?

Özlem Zengin: “Garip, gureba bize her zaman oy verir. Emeklilerle alakalı mesele bizim için çok önemli bir meseledir. Daha alt gelir düzeyinde olanlar, daha az eğitimliler, hatta şehirli olmayanlar, bizim seçmenimizdir.” Diyerek emeklileri aşağılıyor bu sözleri ile!

Zengin’in bu sensiz sözlerine, yıllarca emek verip çalışıp, her ay tıkır tıkır emeklilik primini ve vergini ödeyip hak ettiği emeklilik parası alanlara “gariban” demesinden yoğun biçimde sert tepkiler almasından dolayı “utanmadan” emeklilerden helallik istedi. Özlem Zengin’in “gariban” bıraktıkları emeklilerin kendiler kendilerinin yanlış, yandaş siyasetleri yüzünden “gariban” oldular, sonra da helallik istemeye utanmıyor!

Ocak 2026’ya göre: Önce 18 bin 900 yüz lira yaptıkları emekli maaşını tepkiler üzerine 1000 lira artırarak 20 bin lira yapanlar, Özlem Zengin’e 170 bin lira emekli maaşı, 273 bin lira sürdürdüğü milletvekili maaşı olan 273 bin lira ile toplam 443 bin lira ödenmektedir. Ancak muhalefetin emekli maaşlarının artırılması için uğraşılarına, laka, çak konuşmakta!

Özlem Zengin’in üslubu ve konuşmaları zihinleri tırmalayıcı nitelikte…
Emeklilere ödenek paraları sanki devlet değil de AKP’nin kasasından ödüyorlarmış gibi velvele veriyorlar.

Ancak ülkede “Emekliler Fonu” var, o fonda toplanan paralar emeklilikleri gelenlere o fonda biriken paralardan ödenmesi gerekmektedir. İktidar sıkıştıkça o fona biriken paraları amacı dışında kullandığından, emeklilere yeteri kadar para veremiyorlar. O fonda biriken emekli paraları iktidar sıkıştıkça başka alanlarda kullanmamış olsaydı bugün en düşük emeklilerin alacağı aylık 50 bin lira olurdu!

Emekliler üzerinden dalga geçen AKP Milletvekili Özlem Zengin’e ve AKP’ye tepkiler çığ gibi büyüyor. Kendisinin her ay 450 bin lira maaşı cebine indiren Özlem Zengin 20 bin lira emekli maaşı ile geçim sıkıntısı çeken ve rezillik seviyesindeki emeklilere sözü: “günü geldiğinde haklarını gözden geçireceğiz” diyerek emeklileri avuttuğunu sanıyor.

20 bin lira alan asıl ile 450 bin lira alan vekil arasındaki denge alabildiğine uçurumda. Yani, milletin seçip vekil olarak meclise gönderdiği vekil, seçen emeklilerin 22.5 ayda aldığı parayı o vekil bir ayda alıyor. Sonra da emekli halka dalga geçercesine sözler dillendiriyor.

Ayrıca dünyada görülmemiş bir uygulama daha var ki, emek gücüyle çalışan bir işçi en az 25-30 yılda emekli olabiliyorken, bir milletvekili ise iki yıl meclis görevi sonrası emekli oluyor. Bu helal mıdır? Türkiye Büyük Millet Meclisinde vekillik görev yapan 600 milletvekilinin 500 tanesi emeklilik ve milletvekillik maaşı ile toplam 450 bin lira maaş alıyor. Bu hak mıdır? Özlem Zengin’de milletvekilliği emekliği ve sürdürdüğü milletvekilliği toplam maaşı 450 bin lira alanlardandır.

Yetmedi, ayrıca, milletvekilinin siyah pasaportu, Çakarlı araba kullanması, mecliste nerdeyse bedava sayılan cüzi bir ücret ödeyerek yeme içme olanağı, lüks kuaför hizmetleri, havalimanı ve gümrüklerde Vip geçiş olanağı, bedava sağlık hizmetleri cabası. Birde bakıyorsun vekil Özlem Zengin aldığı kıyak maaşıyla kalkıp emekliye verilen bir aylık 20 bin lira maaşının 22,5 katını bir ayda alarak ahkam kesip asli unsur olan emekliler ile dalgasına sözler dillerine yakıştırmaları cabası!

Değişik Basından alıntılar Şubat 2026

CHP'DEN SEÇİLİP AKP'YE GEÇEN HASAN UFUK ÇAKIR ve İDDİA EDİLEN SABIKALARI

2026-01-12T10:22:00.000-08:00

Hasan Ufuk Çakır, CHP’den AKP’ye Geçti Erdoğan'ın Posterine Bile Selam Verdi

Hasan Ufuk Çakır, Seçmeni aldatarak bile vicdanen, kalben, fikren ve aklen AKP’den yanaydım, şimdi ise bedenen AKP’li oldum” dedi.

Hasan Ufuk Çakır: “Millete sordum, ‘Nereye geçeyim’ dedim, ‘AK Parti’ye geç’ dediler. Ben de milletin dediğini yapıyorum.” Diyerek CHP’yi AKP grup toplantısında gazetecilerin “neler söylemek istersiniz?” sorusuna CHP’yi ağır biçimde suçlayan yanıtı şöyleydi: “Çok mutluyuz, memlekete hizmet etmek için geldik. Haksızlığın, pisliğin, iftiranın karşısında durmak için geldik. Bu kadar, net. Namuslu CHP seçmenleri iftiracıların peşinde olmaz. Sahte Atatürk’lerine peşinde olmaz. Devletinin, bayrağının yanında olur. İngiltere'ye, Almanya'ya şikâyet eden bir ana muhalefet partisini ne bir CHP'li ne de Türk milleti tanımaz” der.

Bu yukardaki CHP’yi pislik olarak gösteren Hasan Ufuk Çakır’ın karıştığı “pislikler” oluşturan 13 ayrı olay kaydı arasında “Oto hırsızlığı, “kasten yaralama”, “tehdit”, “hakaret”, “konut dokunulmazlığını ihlal”, “iş ve çalışma hürriyetinin ihlali” gibi suç başlıkları olduğu belirtilen haberde “Hasan Ufuk Çakır’ın Adli Sicil Belgesi’nin standart bölümde “Adli Sicil Kaydı Yoktur” ibaresi yer aldı. Belgeye eklenen arşiv bölümünde, ancak geçmişte verilen ve infazı tamamlanan cezaları gösteren “Adli Sicil Arşiv Kaydı” bulunduğuna dair bilgiler, arşiv dökümleri polis kayıtlarında yer alan olayların bir kısmına ilişkin yargılamalar sonucunda verilen kesinleşmiş kararlar olduğu gerçeği bulunmaktaydı denilmektedir.

İşte bu gibi kişileri alıp bünyesine milletvekili seçtirme hatasının ürünüydü bu sözler!

Çakır hakkındaki mahkeme kararları şöyle açıklanmaktadır: “Mahkeme kararlarına göre, Mersin Asliye Ceza Mahkemeleri’nde görülen iki ayrı dosyada, 2012 yılında işlenen suçlar nedeniyle Çakır hakkında 10’ar ay hapis cezası verildi. Belgelerde, bu cezaların infaz süreçlerinin tamamlandığı kaydedildi. 2013 tarihli bir başka olay nedeniyle ise 3 ay 22 gün hapis cezası verildiği, bu cezanın ertelendiği belirtildi. 2010 yılına ilişkin suçlamalar nedeniyle Mersin Sulh Ceza Mahkemesi’nin iki ayrı dosyasında, Çakır hakkında ‘Kamuya yararlı bir işte çalışma’ cezasına hükmedildiği arşiv kaydına geçti. 2007 yılındaki eylemler nedeniyle verilen ve infazı 2015 yılında tamamlanan, toplam 6.000 TL tutarında adli para cezası da arşiv dökümünde yer aldı.”

CHP'den AKP'ye geçen Hasan Ufuk Çakır: “Ali Mahir Başarır, benim sabıkalı olduğumu söyleyerek benim adaylığımı engellemeye çalıştı. Bizim yörede ufak tefek kavga dövüş olur. Ben sabıkalı değilim. Adli sicil kaydı var, bu sabıka kaydı değil.” Der.

Hasan Çakır için Bülent Arınç: “Bir milletvekili son grup toplantımızda partimize katılışı akabinde yaptığı konuşma ve tavırlarını son derece yadırgadım; kendi adıma da mahcup oldum Eskiler bu gibi durumlar için tabasbus kelimesini kullanırlar. Günümüz için daha anlaşılabilir bir hale getirmek gerekirse, insan onuru ve şahsiyeti her türlü maddi ve manevi çıkarsan üstündür, diyebiliriz ağır eleştiri yüklemiştir. 12 OCAK 2026

TÜRK UYGARLIĞINDA KEÇE ve KEÇECİLİK SANATI

2025-12-25T13:04:00.000-08:00

Türklerde Keçe ve Keçecilik Tarihi ve Üretimi

Keçenin ve keçeciliğin tarihi kaç yıllık olduğu konusunda kesin bir bilgi yoktur. Ancak keçe dokumasının ilk olarak M.Ö. 3. 4. Yüzyıllarda Orta Asya'da Ön Türklerden Hun, Göktürk ve oğuz boyları arasında üretildiği, kurganlarda (Tük mezarları) ortaya çıkan kalıntılardan anlaşılmaktadır. Keçe sanatı, Anadolu topraklarına Türk göçleri ile gelmiş, varlığını Anadolu Selçuklu Devleti döneminden itibaren sürdürerek günümüze taşınan bir sanat olayıdır.

Bir başka kaynaklarda, keçenin tarihi, M.Ö. 1200-1100 tarihine uzanan Hitit Kanunları ve Homeros'un İlyada adlı yapıtında yer almaktadır.

Tarihi kökenine bakıldığında büyük bir buluş olan keçe dokuması el sanatı olarak Türklerin geliştirdiğine dair kaynaklara göre keçecilik tarihi 3000 yıla kadar dayandığını yazarlar. Anadolu’da ise keçenin ve keçilik dokuma sanatının 10. ve 11. Yüzyıllarda Orta Asya’dan Anadolu'ya göçebe Türklerle birlikte girmiştir.

Keçe, Türklerin Orta Asya’nın doğa koşullarında sürüler ile konargöçer toplum olarak yaşamlarından dolayı yünden tepilerek sıkıştırılmasıyla oluşan bir tür kalın, su ve soğuk geçirmez bir dokumadır. Türklerde keçeden yapma “Yurt” adı verilen keçe çadırların en büyük özelliklerinden olan su, ısı, ışık ve ses geçirmezliğidir. Ayrıca mikrop ve böcek koğuculuğu ile önem taşır.

Orta Asya’dan Anadolu’ya getirilmiş, Anadolu’da Türk el sanatları olarak 11. Yüzyıldan itibaren yünlerden tepilerek üretilmiştir. Bu konuda en belirleyici kaynaklardan biri de Kaşgarlı Mahmud'un “Divan-ı Lügat-it-Türk” adlı ilk Türkçe yapıtında keçe deyimi orada ilk kez geçmektedir

Türkler keçeden içinde barınılan obalar (çadırlar) dışında birçok alanda kullanmışlardır. Bu işlemler arasında şapka, kepenek, evlerde sergide kullanılan ev eşyası, çeşitli süs eşyası, at eyerlerinde gibi alanlarda kullanılmıştır. Kafkas, Kırgız ve Kazak Türkleri keçeden bir tür resimde görüldüğü gibi “kalpak” adı verilerek kullanmaktadırlar.

Türkler arasında keçenin kullanım alanları, evlerde, çadırlarda yerlere serilen “yazgı” adıyla bilinen ev eşyası yapılması yanında, giyim ve süs eşyası olarak ta kullanıla gelmiştir. Ayrıca, eyer keçesi, süt keçesi, çobanların davar güderken karlı, yağmurlu ve soğuk havalarda giydikleri giysidir. Ayrıca kepenek yanında, başa giyilen başlık, ayağa giyilen çorap-çizme gibi alanlarda kullanılır.

Türklere ait en eski kurganlardan Pazırık Kurganı olmak üzere birçok kurganda keçeye rastlanılmakta, İskit ve Hun Türkleri başta olmak üzere Proto-Türkler'den beri Keçenin kullanıldığı yapılan arkeolojik bulgularla tespit edilmiştir.

Keçe denince Anadolu insanının aklına, koyunların yünleri kırkılarak elde edilen yünlerin keçeleşmesi için bu yünlerin ısı basınç ve nem altında tepilerek keçeleştirilmesinden meydana gelendir.
Yünden yapılan keçe, kolay kolay suyu emip içine çekmez. Ancak ortamdaki fazla nemi emer ve nem oranını doğal bir şekilde düzenler. Bir başka özelliği, ateşe karşı dirençli olup kolay kolay yanmaz. Ayrıca alerjik ortamların da olanak vermez. Dahi, bit, pire, akrep, yılan, karınca gibi birçok haşarat keçenin yanına yaklaşmaz.

Türkler keçeden yapılmış çadırlara “yurt” veya “oba” derler. Konargöçer yaşam sürdüren Türkler, Keçe çadıra bir başka, “dürüm ev” adını da vermişlerdir. Çünkü konargöçer Türkler bir yerden bir yere göç ederlerken derlenip toplanıp dürülen olmasından dolayı adına “dürüm ev” demişlerdir.

Bu dürüm evler soğuğa, sıcağa, yağışlara karşı dayanıklı olup, koruyucu özelliğini taşır. Bu bir adına yurt, bir adına da “dürüm ev” denen keçe çadırların içi kışın sıcak, yazın da serindir. Çobanların yağışlı ve soğuk havalarda giydiklerine “kepenek” denir. Hatta “yük keçesi” denilen keçede, konargöçerlerin bir yerden bir başka yere göç ederlerken eşyalar yaştan yağmurdan, pislikten korunsun diye içine eşya koydukları keçe çuvallar bile yaparlar.

Çeşitli desenlerle işlemeli süslerle donatılmış keçeler ile evlerde, çadırlarda sedir üzerine konanlara ve yere serilene de “yaygı” adı verilir.

Keçeden yapılan başlığa da “börk” denir.

Günümüzde genellikle Kazan Tatarları, Özbekler, Uygur Türkleri tarafından kullanılmaktadır. Hatta Uygur Türkleri keçe başlığı ulusal başlık olarak kabul ederler.

Elif Tacı-Ak Börk: Bilge kişi Hacı Bektaş'ın ak keçeden yapma başına taktığı başlığın daha sonra dönüşüme uğrayarak Bektaşi tarikatına bağlı yeniçeri ocağının başlığına dönüşmüştür. Ayrıca “taç” adı verilen, keçeden yapma şeyh ve dervişlerin giydiği başlık üzerinde destar ve dilimler ile bağlı olunan tarikatları belirler.

Yandaki oba (çadır) keçeden yapmadır...

Yandaki resimde görülen, keçeden başlık giyen Türk kadını

CHP TABANINDAN KENDİSİNE KARŞI ZITLIKLAR OLUŞTURAN KEMAL KILIÇDAROĞLU

2025-12-02T11:54:00.000-08:00

CHP Tabanında Kendisine Karşı Zıtlıklar Oluşturan Son Video Mesajında Gösterdi ki, Sanki CHP’yi Kilitleme Hesapları Yapan Dil kullanmıştır.

Eski CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu 24 Kasım günü parmağını sallaya sallaya yayınladığı sosyal medya videosunda öyle ağır sözler etti ki, CHP daha da yenilendi, Kılıçdaroğlu kendini en düşük sevilere indirgedi. Hatta bir tür siyasal intiharını gerçekleştirdi. Bilinmez artık ama, sırtını iktidara dayayarak yeni bir parti bile kursa asla başarı sağlayamaz. Çünkü Kemal Kılıçdaroğlu, bir dönemi kötü bir biçimde sonlandırdı…

Kılıçdaroğlu konuşmasında iktidarın bütün tezlerini, CHP’ye ve toplumsal muhalefete ilişkin bütün suçlamalarını kabul eden bir tutum ilan etti. Böylece, Kılıçdaroğlu AKP lideri Erdoğan’a pas verdi, Erdoğan kendisine yollanan mesajı kaçırmadı. Fırsatı değerlendirdi ve “Bakın gördünüz mü, ne kadar doğru bir iş yapmışız. Sayın Kılıçdaroğlu da koyunlarında besledikleri yılanı gördü. Hırsızlık ve yolsuzluk yapanları, İmamoğlu ve arkadaşlarını suçluyor (mealen) diye açıklama yaptı.

Recep Erdoğan’ın gözünde artık, “Bay Kemal” gitti, yerini, “Sayın Kılıçdaroğlu” aldı.
Yalvar yakar gibi olup, iktidar yardımıyla yeniden CHP’nin başına geçmek hayalleri mi kurdu bilinmez ama bir daha asla CHP’liler yanında güveni hiç kalmadı…

Dahası, parmak sallaya salaya o video konuşmasında, Kılıçdaroğlu CHP’nin İmralı heyetine katılmamasını da eleştirdi. İnanılır gibi değil. Aynı Kılıçdaroğlu yaklaşık 2,5 yıl önce “6’lı masa” oluşumu sırasında HDP’ye selam vermekten korkuyordu.

İyice anlaşıldı, Kemal Kılıçdaroğlu gösterdi ki siyasi zekadan uzak bir çıkış yaptı, CHP’nin 2025’te Kasım 27-28-29 günlerinde başlattığı olağan kurultayının 29 Ekim günü İktidarın sözcüsü Sabah Gazetesine röportaj verip, tam manşetten yayınlanan partisinin yolsuzlukları olduğu iddiasını dillendirmesi gösterdi ki, “Ben siyasi stratejiden hiç anlamam, anladığım 14 yıl boyunca siyasetim, kendi partimin başkanlık koltuğumu kaptırmamı içime sindiremedim, yeniden ele geçirmek için basit strateji kurnazlığı ile uğraşıp, Erdoğan ve partisinin iktidarda kalmasını arzusu ile yanmaktayım” der gibi oldu.

Dönersek 13 yıllık parti başkanlığına, Kılıçdaroğlu’nun Türkiye’de ne kadar kötü giden sistem sorunu yaşanmasında etkin rolü olmuştur. Hiç kuşkusuz, şu var edilen sistem, Kılıçdaroğlu’nun attığı yanlış adımları sayesinde geçekleştirilmiştir...

Dönüp geriye bakıldığında, mühürsüz oyların kabulünü, Ekmeleddin İhsanoğlu’nun cumhurbaşkanı adayı gösterilmesinde, oy verenlerin ikinci bir oy verme ihtimali göz önüne alınarak parmak boyası kullanılmasının kaldırılmasında, Anayasaya aykırı ama “evet” diyeceğiz sözlerine bakıldığında resmen muhalefet lideri gibi görünüp, Erdoğan iktidarını sanki eş başkanlığını yapmış gibi durum ortaya koyuşu muhalefet ve daha çok düşmanca CHP karşıtı Sabah gazetesindeki manşetten anlaşılmaktadır.

Mehmet Ali Güller yazıyor…
Şöyle diyor: “Kılıçdaroğlu henüz kayyım atanamadı gerçi ama CHP’nin İmralı’ya gitmeme kararı aldığı gün kararı eleştirerek “CHP İmralı’ya gitmeli” yayını yapması, misyonunu sürdürdüğüne işaret ediyor. Ki Kılıçdaroğlu daha önce “İmralı meşru bir organ değil” demişken, “Devlet Öcalan’la görüşmez” demişken, “Öcalan’la masaya oturmam” demişken!”

Recep Erdoğan’ın, “Bay Kemal, Bay-Baya Kemal” diyerek alaya aldığı Kemal Kılıçdaroğlu, iktidara, “kontrollü muhalefet edeceğim, yanımda olun” işaretini vermektedir.

Selman Zebil-Antalya 2 Aralık 2025

Recep Erdoğan’ın, “Bay Kemal, Bay-Baya Kemal” diyerek alaya aldığı Kemal Kılıçdaroğlu, iktidara, “kontrollü muhalefet edeceğim, yanımda olun” işaretini vermektedir.

NORVEÇ steigan.no SİTESİNDEN ALINTIDIR

2025-11-28T00:03:00.000-08:00

Polonya ve Türkiye, Ukrayna'yı, ipin asılmış adamı desteklemesi gibi destekliyor ile ilgili Paul Steigan-28 Kasım 2025

Polen og Tyrkia støtter Ukraina som repet støtter den hengte Av Pål Steigan -28. november 2025

Orjinali böyle başlıyor: EU revner, men hva kommer etterpå? Vi har begynt å se på mulige scenarier for hva som kan komme etter den totalitære direktivfabrikken i Brussel. I forrige artikkel pekte vi på tre underliggende «tektonske plater» som kan komme til syne igjen, eller som faktisk så smått har begynt å gjøre det:

Erdoğan, kendisini adeta Kanuni Sultan Süleyman'ın
reenkarnasyonu olarak görüyor.

AB dağılıyor, peki ya şimdi ne olacak? Brüksel'deki totaliter direktif fabrikasının ardından neler olabileceğine dair olası senaryolara bakmaya başladık. Önceki yazımızda, yeniden ortaya çıkabilecek veya gerçekten ortaya çıkmaya başlamış üç temel "tektonik plakaya" işaret etmiştik:

Habsburg monarşisinin dehşeti.

Polonya-Litvanya'nın gölgesi.

Osmanlı İmparatorluğu'nun dönüşü.

Bir okuyucumuz, Polonya ile Türkiye arasında zaten bir tür eksenin var olduğunu ve Rusya'nın Ukrayna savaşını kazanması durumunda bile bunun Rusya için sorun yaratabileceğini belirtti.

Okuyucumuz kesinlikle haklı: Polonya ve Türkiye, 600 yılı aşkın diplomatik geleneklere dayanan, ancak Rusya'nın 2022'deki Ukrayna işgalinden bu yana yeniden canlanan, giderek yakınlaşan bir "eksen" (genellikle stratejik ortaklık olarak anılır) geliştirdiler. Bu eksen, görünüşte NATO'daki ortak çıkarlar, Rus tehdidine karşı savunma, ekonomik iş birliği ve Doğu Avrupa'daki barış girişimleriyle ilgilidir. Her iki ülke de NATO'nun doğu ve güney kanatlarını oluşturur ve birlikte Avrupa'nın en büyük iki kara kuvvetine komuta ederler (Türkiye ABD'den sonra 2., Polonya ise 3. sıradadır), bu da onları güçlü bir ikili haline getirir.

Hem Polonya hem de Türkiye, NATO ve AB konusunda ikiyüzlüdür. Her ikisi de eski ilişkileri canlandırmak ve sürdürmek için bu durumdan faydalanmaktadır. Polonya-Litvanya, günümüzde Batı Ukrayna olarak bilinen bölgeyi uzun süre kontrol etmiş, Osmanlı İmparatorluğu ise günümüzde Rusya ve Güney Ukrayna olarak bilinen bölgenin bazı kısımlarını kontrol etmiştir. Bu, Kırım Hanlığı (1478'den itibaren) gibi vasal devletler ve 17. ve 18. yüzyıllarda güney ve doğudaki doğrudan işgaller aracılığıyla gerçekleştirilmiştir. Kapsam, Güney ve Doğu Ukrayna ile sınırlıydı; özellikle Kırım, Karadeniz kıyıları ve bozkırlarla (Budjak ve Yedisan dahil). Osmanlı kontrolü yaklaşık 1475'ten 18. yüzyılın sonuna kadar sürmüştür.

Erdoğan'ın şu ana kadar yaptığı en akıllıca hamle, Türkiye'yi aynı anda tüm taraflarla görüşebilen tek büyük güç olarak konumlandırdı:

Rusya ile: Gaz, S-400, Suriye bölümü.
ABD ile: NATO üyesi, İncirlik, F-16 satışı.
Çin ile: Türkiye üzerinden Kuşak ve Yol demiryolu.

Arabistan ile: Katar ittifakı + Müslüman Kardeşler.

Avrupa ile: Hala göç anlaşması + gümrük birliği (AB dağılsa bile Almanya'nın hala Türk otomobil parçalarına ihtiyacı var) Kaos içindeki Avrupa'da Türkiye bir anda en vazgeçilmez oyuncu haline geliyor. AB gerçekten dağıldığında ne olur? Türkiye'nin dört gerçekçi "toprak gaspı"

Bosna darbesi: Türkiye, Hırvat-Boşnak ayrılığını destekliyor, Saraybosna'da Türkiye yanlısı bir hükümet kuruyor ve Bosna'yı fiili bir vasal haline getiriyor (Kuzey Kıbrıs gibi).

Bulgar azınlık baskısı: Türk azınlıkları + DPS partisini kullanarak Bulgaristan'ı "özel ilişkiye" (enerji, askeri üsler, gümrük serbestisi) zorluyor.

Yeni Konstantinopolis rüyası: Yunanistan ekonomik olarak çökerse, Türk şirketleri Ege Denizi'ndeki adaları ve altyapıyı yavaş ama emin adımlarla satın alacaklar.

Büyük ödül: Batı Ukrayna veya tüm Karadeniz kıyıları, Rusya doğuda kazanırsa ama yorgun düşerse veya ilerleyişi diplomatik oyunla durdurulursa, Türkiye kendisini Odessa bölgesinin ve Kırım Tatarlarının "koruyucusu" olarak konumlandırabilir ve onlara Boğazlar ile Karadeniz'in kontrolünü sonsuza dek verecek yeni bir Montrö Sözleşmesi talep edebilir.

Montrö Sözleşmesi, Türkiye'ye İstanbul ve Çanakkale Boğazları'nın kontrolünü veren ve savaş gemilerinin geçişini düzenleyen 1936 tarihli bir anlaşmadır.

Sözleşme, Türkiye'ye boğazlar üzerinde tam kontrol sağlıyor ve barış zamanında sivil gemilere serbest geçiş hakkı tanıyor. Karadeniz ülkelerine ait olmayan savaş gemilerinin geçişini kısıtlıyor. Sözleşmenin şartları, özellikle Sovyetler Birliği'nin Akdeniz'e askeri erişimi konusunda, yıllar boyunca tartışmalara yol açtı.

Polonya ve Türkiye'nin ızgarada pişirilebilecek kendi sosisleri var...
Polonya kendisini yanlış anlaşılmış ve küçümsenmiş büyük bir güç olarak görüyor. Türkiye ise kendisini, Osmanlı İmparatorluğu'nun galipler tarafından paylaşıldığı 1918 Versay Antlaşması'nın kurbanı olarak görüyor ve Erdoğan da bir neo-Osmanlıcı.

İki ülke Ukrayna'yı desteklerken, öncelikle kendi çıkarlarını düşünüyorlar. Pasta yeniden paylaşıldığında ve yeni sınırlar çizildiğinde masada olmak istiyorlar.

Ukrayna'yı, asılmış bir adamı destekleyen ip gibi destekliyorlar.

Kaynak: Steigan.no

ETKİN PROPAGANDA ve PROVAKATÖRLÜK

2025-11-17T09:37:00.000-08:00

PROPAGANDA ve PROVAKATÖRLÜK

Propaganda veya yaymaca ile birçok sayıda insanın düşünce ve davranışlarını etkilemek amacını taşıyan önceden iyi planlanmış birçok mesajlar bütünüdür. Propaganda tarafsız bilgi sağlamak yerine, yalana dayalı ama inandırıcı bir biçimde kendi kitlesini etkileyecek yalan ile gerçekleri harmanlayarak bilgi sunmaktır. Genellikle politikada; siyasetçiler daha çok "seçim kampanyası sırasında seçim propagandası" veya bir kişinin veya kişilerin çıkar ilişkilerini güçlendirmek için iktidarların da desteğiyle kullanılır.

İyi yetiştirilmiş bir kışkırtıcı (provokatör)
ise hedef toplumun içine iyice zuhur eder, yerleşir. Kendini katıksız topluma kabul ettirir. Toplum şâhsa iyice inanır, güvenir duruma gelir. Din ile ilgiliyse hedefteki toplum dini kullanır; karşı toplumu dinsizlikle suçlar durur. Topluma her şeyi yaptırabilecek hale geldiğini hissettiği zaman kışkırtıcı propagandayı devreye sokar, kitleleri harekete geçirir... (Sivas’ta Cuma camiinden çıkıp Madımak otelindeki masum insanları ateşe verdikleri gibi, dahi Diyarbakır’da çocukları ve kadınları siteme karşı sokaklara döküp kolluk kuvvetlerine taş attırdıkları gibi)

Kışkırtıcı propagandacı, amaca ulaşmak için her yol mubah sayar... Bir ülkeyi devirebilir; bir ülkedeki siyasi sistemi devirebilir (Ukrayna’da ve Gürcistan’da turuncu adı verdikleri devrimler gibi. Daha sonra Irak'ta, Suriye'de, Mısır'da, Libya'da olanlar) Buna uygun zemin ve zaman kollanılır. Hedef ülkenin geçiş dönemleri en olgun gün olarak hesaplanır. Mesela bunlar, ekonomik kriz, işsizlik artması, dini düzen isteği, türban, ezan, etnik istenişler, hak ve özgürlükler, insan hakları vs. gibi buhranlı zamanlar iyi fırsatlardır...

Hedef toplumda cahiller, çabuk olaylara heyecanlanan, tez kızan kitleler kurban seçilir. Yıkıcı faaliyetler için sokaklara öfkelendirilmiş kitleler hâkim olmaya başlar, hâkim devlet emniyet güçleri çaresiz kalır... Yabancı ajanlar 1979’da Çorum’da, Kahramanmaraş’ta Alevi vatandaşların üzerine Ülkücüleri böyle kışkırtmıştır... Bu olayla da bolca kardeş kanı dökülmesine sebep Alman istihbaratının ve CIA’ nın elleri olduğu bilinmektedir...

Etkin şayia propagandalar...

Kamuoyu oluşturma da propagandanın en önemli unsuru insandır...

Nabız gıdıklayıcı tatlı sözler, belirli bir fikrin yüz yüze sohbetlerde yapılandır. Bazen de, sinsice olan, hedef ülkenin insanlarının kafalarını karıştırıp bulandırma, kahvehanelerde, toplantılarda, genelde lafa karışıp o değil den, ortaya ulu orta atılan dedi-kodu şayia propaganda sözlerin çevrede bulunanların anlayacağı biçimde yayılarak yapılan propagandalardır.

Bu tür şayia propagandalar, insan unsurunun bir amaç için toplandığı yerler (camiler, dernekler vs.) propaganda yapılarak tahrik edilirler (1993 Sivas olayları gibi) cemiyet halindeki insanlar, dışarıdan gelecek tehlikeler varmış gibi tahrik edilerek ayaklandırılır; camiden çıkanları cinayet işlemelerine yönlendirilirler.

Bir milletin sürekliliği uyanık olunmaktan geçer. Süreklilik için istihbarat çok önemlidir. Kötü niyetli kışkırtıcı propagandacıların planını ivedi davranıp bozmalı. Muhtemel bir eyleme geçmeden bertaraf edilmeli, halkı bu konuda bilgilendirilmelidir...

Nizami olmayan savaşlar etkin propagandanın ürünüdür...

Örneğin savaş türlerinden biri, bir milletin milliciliğini, çağrıştıran tarihi destanlarında geçen kutsiliği olan objelerinden bazı, “Ergenekon, Kumpas, Oğuzlar, Atabeyler” ve benzeri gibi adların çete ilişkileri içinde göstermek propagandanın bir parçasıdır, amaç bir milletin yetişen gençliğini geçmişine duyarsızlaştırmaktır... Türkler destanî kavimlerden biridir. Milletler destanlarıyla yaşarlar... Öyleyse destansı övülesi geçmişini unutturmak için, geçmişine leke sürülerek işe başlanılır...

Hedef ülkede asker-sivil karmasından suçlular yaratılır. Suçsuzlarla suçlular bir birlerine karıştırılır. Halk tarafsız gözle olayları T.V-gazete-dergi gibi iletişim araçlarından takip eder. Birkaç suçlunun yanına yüzlerce yurtsever suçsuz insanları oturturlar; sürekli yanıltıcı yalan, uyduruk suçlar isnat edilir, gizli tanıklar yaratılır, birilerini konuştururlar, doğruluğunu halk kavrayamadan beyni bulandırılır. Amaca ulaşıldığında halk, suçluyu suçsuzlardan ayırt edilemez hale gelirmiş olur. Böylece amaca ulaşılmış olunur...

Nizami olmayan savaşın taktik stratejisi...

Hedef ülkeyi mağlup etmede ille de nizami savaş gerekmez. Hedef ülkenin savaşsız çökertilmesinde taktik strateji gayri nizami savaştır. Bir ülke savunmasında kullanılan askeri güç, çok yönlü nedenlerle etkisiz kılınabilir (Irak’ta olduğu gibi) Önceden alınan tedbirle, birçok nedenlerle dağıtılmış askerin yerini dolduracak, dayanma gücü, önceden yetiştirilmiş iyi eğitilmiş özel kuvvetler yeraltından komuta ederek, dağılmış erinden en yüksek subayına kadar yurtsever sivillerle karma direniş güçleri oluştururlar...

Ordunun nizami olmayan savaş yapabilecek kabiliyette bazı kişileri eğiterek mukavemet olarak elinde tutması bir tür tedbirdir. Elbette bu düzen içinde bazı kötü niyetliler olabilir ama sonuç olarak bunu TSK kökünü kurutmaya kadar vardırmak altında başka niyetler aranır, milli amaca hizmet için verilen eğitimler saptırılabilir...

Stratejide kuraldır: “Düşmanı dost yaparak onu yok etmektir” Farkında ve yetenekli olmalı, uyumamalı, düşman her zaman gözü açık görmeli. Tarihte: “Türkler hep yarı uyanık yatırlar” olarak bilinirler. O zaman Türk vatandaşları olarak uyanık olmalıyız ve argümanları iyi çözümlemeliyiz. Çobanı bizdenmiş gibi görünebilir, ama o başkalarının hesabına çalışabilir. O çobanın önünde sürü gibi güdülen koyun olmamalıyız...

Psikolojik savaşta strateji...

Psikolojik savaşlar kışkırtma taktiklidir, entrika, desise, hile her şey mubah sayılır... Bu tür savaşlar, topla, tüfekle, donanımlı askerlerle göğüs göğse süngüyle falan yapılan savaşlara benzemez. Bu tür savaş; birçok türleri olan savaşların en tehlikelisidir. Akla dayanır savaş biçimindir; düşmanınız belirsizdir. Dost bildikleriniz; en güvendikleriniz bir gün gelir karşınıza düşman olarak çıkar, şaşırtabilir sizi...

Normal savaşlarda korunmak, gizlenmiş olmak; her halde düşmanı tanımakla, ona nasıl müdahale edeceğini bilirsin. Nasıl savunmada olacağını da bilirsin. Sonuçta savaşı ya kazanırsın ya da kaybedersin...

Devletler her zaman psikolojik savaşlara karşı tekbirli olmalıdır...

Psikolojik savaşta düşmanını tanımıyorsun. Ortada düşman yok; tank, top, tüfek yok olduğunu bilirsin dolayısıyla tekbirsiz kaldığın için bu savaşın kaybedeni olursun farkına bile varmadan...

Psikolojik düşük yoğunluklu savaşlar; hedef ülkenin sokakları güvensiz hale getirmekle başlar. Ülkede karışıklık yaratmak, korku salmak, toplumu canından bezdirmek, malına mülküne zara vermek, kap kaç olaylarını yaygın hale getirmek, toplum taşıma araçlarını kundaklatmak, özel araçları kundaklamak, caddelerdeki dükkânların camlarını kırmak gibi şeyler. Öğrencileri bir birleriyle kavgalı hal yapmak; üniversiteleri kargaşa ortamına çekmek, ülkenin değişik yerlerinde bombalar patlatmak vs...

Bu işleri yapanların fikir babaları hep geri planda olup, öne hep cezayı ehliyeti olmayan çocukları sürerler... Bunu yapanlar yerli işbirlikçileri görünenler olabilirler. Geri planda İşi yabancı istihbarat ajanları planlarlar, işletmesini yerli işbirlikçilere devrederler...

Korku kültürü; amaç kitleleri korkutarak sindirmektir. Normal vatandaşların devletten beklediği güvenlik, en temel hakkı olan can güvenliğidir. Can güvenliğinde çekincemesi olan halk, devletine güven duymaz hale gelir. İşte psikolojik savaşın kazanılmasında en güçlü hedeflerden birisinin kazanılmışlığı olur... Son söz, ülkeye bu olumsuz günleri yaşatmaya çalışan, bizden görünen, ancak bizim yıkımızı isteyn, başka mecralara çekmekte olan güçlerden uzaklaştırılmalıdır ülke...

Selman Zebil

ESKİ AKP'Lİ HÜSEYİN KOCABIYIK NEDEN TUTUKLANDI

2025-10-09T12:16:00.000-07:00

Eski AKP milletvekili Hüseyin Kocabıyık’ın 7 Ekim 2025’te Tutuklanışı
Eski AKP İzmir Milletvekili olan Hüseyin Kocabıyık, AKP’li Cumhurbaşkanı Erdoğan’a hakaret ettiği suçlamasıyla sabah saatlerinde Ankara’daki evinde gözaltına alınarak Emniyetteki işlemlerinin ardından adliyeye sevk edilerek tutuklandı...

Hüseyin Kocabıyık, tutuklanma kararımdan sonrası şu açıklamayı yapar: “Beni kimse cezaevine atarak susturamaz. Bu ülkede Anayasa'yı tanımayan hakimler ve savcılar var. Biz anayasal ve demokratik hukuk devleti için ülkemiz ve milletimiz için eskisinden daha fazla mücadele edeceğiz. Ben zaten tutuklanmazsam daha kötüydü. Bu benim için nişane.” Diyerek onurluluk sergilemiş olur.

Hüseyin Kocabıyık, İstanbul 7. Sulh Ceza Hakimliği’ne verdiği ifadede hakkındaki suçlamaları kabul etmeyen Kocabıyık’ın şöyle dedi: “Ben bütün hayatım boyunca kamuya açık bir insanım. Herkesin tanıdığı insanım. Genç yaşlarda Çiller’in hükümet danışmanlığını yaptım. Bir kanaat önderi olarak görev yaptım. Aşağı yukarı 30-35 yıllık hayat çizgisidir. Bir an bile bu küçük çizgiden sapmadım. Ben anayasal devlete inanan birisiyim. Bu Türk milletinin varlığı içindir. Hukukun üstünlüğüne inanırım. Bunların yıpranması halinde Türk milletinin bekasının tehlikeye gireceğini düşünürüm. Devletin anayasal tehlikeye gireceğini düşündüğümde herkesi eleştiririm. Tweetlerime ‘uyarıyorum’ diye başlamışımdır. Hiçbir makamı aklımdan geçirmemişimdir. Ben devlet bilen bir insanım. Devlet başkanlığını eleştirmem.

Yürütmenin başı olan insanı anayasa dışı, hukuk dışı gelişmelerden sorumlu gördüğüm için uyarıcı eleştirilerimi yapmışımdır. Tweetlerimde de ‘uyarıyorum’, ‘tavsiye ediyorum’ diye başlar bitiririm. Bu benim bir aydın olarak, yazar olarak hakkım değil görevimdir. Görev yaptım. Bunu yaparken kimsenin onurunu incitmedim. Kimseyi kişiselleştirmedim. Tamamıyla hayatımın merkezini temellendirdiğim, hayatımın merkezinde olan anayasal devletteki aksaklıkları bir siyasetçi ve aydın olarak eleştirmektir. Bunun dışında hiçbir şeyi kabul etmiyorum. Serbest bırakılmamı talep ediyorum.” Diye savunmasını yapar.

Hüseyin Kocabıyık, AKP’li olduğu döneme ilişkin çok çarpıcı açıklamalar yapar.
Kocabıyık: “AKP herkese bir şey dağıtıyor. Bana da verdiler. Eşimi vali yapmışlardı. O zaman iki bakan arkadaş beni arayıp ‘Seni nasıl ayağından çiviledik’ diye espri yapmıştı. Birtakım şeylere itiraz ettiğim için de geri aldılar. Sistem bu. O nedenle susuyorlar” demişti.

Kocabıyık, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu'nun gözaltına alındığı gün şu paylaşımı yapmıştı: “Recep Tayyip Erdoğan, geleceğin yer burası mıydı? Biz bunlar için mi mücadele ettik? Bunun için mi mahkemelerde süründük yıllarca? Sen aslında kendine darbe yaptın haberin yok!” diye mesaj vermişti.

Ayrıca Kocabıyık, 19 Mart 2025’teki paylaşımında ise Erdoğan'ın olası adaylığına dairde: “İmamoğlu dışarıya çıkmadan Erdoğan aday olamaz. Birbiriyle bağlantılı” demiştir. Paylaşımdan 3 gün sonra yani 22 Mart 2025’te kesin ihraç talebiyle AKP Merkez Disiplin Kurulu'na sevk edilen Kocabıyık, 26 Mart 2025 tarihinde ise partisinden ihraç edildi. 7 Ekim 2025 tarihinde "Cumhurbaşkanına hakaret" ettiği iddiasıyla tutuklandı.

Partiden ihraç edilmesini Kocabıyık, X hesabından yaptığı bir paylaşımla kararı eleştirdi. Cumhurbaşkanı Recep Erdoğan ile 1999 yılında Pınarhisar Cezaevi’nde çekilmiş fotoğrafını paylaşan Kocabıyık, şu sözlerle sitem etti: “Burası Pınarhisar Cezaevi. Bu fotoğrafın içinde o gün hukuksuzluğa, haksızlığa uğrayan Recep Tayyip Erdoğan var. Erol Olçok var, Hayati Yazıcı var, başımızda dikili gardiyan var ve ben varım.

Hüseyin Kocabıyık, 1999’da Pınarhisar Cezaevinde Erdoğan ile

Hüseyin Kocabıyık, 1999’da Pınarhisar Cezaevinde Erdoğan ile

Kısaca Hüseyin Kocabıyık Kimdir?
16 Ocak 1963 günü Konya’da doğumlu olan Hüseyin Kocabıyık, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Türkoloji Bölümü mezunu oldu. Atılım Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü’nde mastır derecesi aldı. Hüseyin Kocabıyık, 2015-2018 yılları arasında AKP İzmir Milletvekili olarak TBMM'de görev aldı. 9 Ekim 2025

BEYŞEHİR GÖLÜNDE YOK OLMA TEHLİKESİ TAŞIYAN BALIK TÜRLERİ

2025-09-07T23:34:00.000-07:00

Beyşehir Gölünün Kurumasına Neden Olan Tehditler
Doğa Derneği, GEF Küçük Destek Programı desteğiyle Beyşehir Gölü Havzası’ndaki Nesli Tehlike Altındaki Balık Türlerini Koruma Projesi kapsamında yaptığı alan araştırmaları boyunca soyu tehlike altındaki balık türlerine yönelik tehditleri belirlemeye çalışmıştır. Yerel türlere yönelik tehditlerin en başında göle sonradan aşılanan türlerden olan sudak (Sander lucioperca) yöredeki adıyla levrek ve dişli balık olarak bilinen Sudak etçil bir balık türü olması nedeniyle gölde yaşayan diğer otçul balık türlerini yemesi ile yok olmasına neden olmuştur. Bir diğer yandan sudak, ekonomik getirisi nedeniyle yerel balıkçıların salt kazanmak uğruna vazgeçemeyeceği bir tür av balığı durumunu almıştır.

Günümüzde soyu tehlike altındaki balıklardan nadiren görülebilenleri sudak gibi göle aşılanan yabancı türler nedeniyle göle akarak ulaşan akarsulara kaçmış ve buralara sığınarak yaşamlarını sürdürmeye çalışmışlardır.

Dahi, ayrıca 2000’li yılların başında göle aşılanmış olan gümüş balığı da çoğalarak büyük sürüler oluşturması ve zooplankton ve balık larvalarını yiyerek beslenmeleri nedeniyle gölü larva aşamada yaşam olanı olarak kullanan balıklar için büyük tehdit oluşturmaktadır.

Bölge balıkçılarının başka bir sorunu ise elektroşokla avlanmalarıdır. Bu avlanma yöntemi yalnızca bölge doğası ve canlı çeşitliliği için değil, insan yaşamı için de ciddi bir risk oluşturmaktadır. Balıkların aşamadığı setler, barajlar, deşarj ve sulama kanalları, tekstil fabrikası ve kanalizasyon atıkları göl ve gölde yaşayan balık türleri üzerine diğer tehditler olarak gözlenmektedir.

Böylece Beyşehir Gölü, değişik kaynaklardan gelen balıkların aşılanması nedeniyle, yabancı türlerin yerli balıklar için artan tehdidi altına sokulmuştur. Sudak adlı balığın nedeniyle yerli balık türleri ve göldeki diğer yerli canlı çeşitliliğin yok olmasına neden olmuştur. Son yıllarda Beyşehir gölünde ve gölü besleyen derelerdeki yabancı türler nedeniyle; Pseudorasobra parva, Knipowitschia caucasica ve Alburnus escherichii yerli türler üzerine olumsuz, ölümcül etkilerin arttığı gözlenmiştir. Son yıllarda gölün su seviyesi, gölü besleyen yüzey ve yer altı sularının kullanımı nedeniyle önemli derecede düşmüş olup, göl nerdeyse tamamen otlanıp bataklığa dönüşmüştür. Buda gölde suyun azalışından, güneşin gölün tabanına kolayca ulaşışından dolayı güneşi gören yerlerde ot ve sazlık alanlar otlanarak suyu boğmaktadır.

Son olarak 2025 Ağustos ayına gelindiğinde gittikçe gölün su seviyesi düşerek otlanmaya başlamıştır. Ayrıca gölü besleyen yüzey ve yer altı sularının kullanımının artması nedeniyle de önemli biçimde göldeki su dengesi düştükçe düşmüştür. Genelde yöre insanının ana geçim kaynakları tarım, hayvancılık ve balıkçılıktır. Özellikle tahıl ve baklagiller üretimi yaygındır. Göl Beyşehir halkının evlerinde içme amaçlı olduğu gibi sulama amaçlı da kullanılmaktadır. Gölün güneydoğusunda yer alan Beyşehir Kanalı ile önce Suğla Ovası’na giden göl suları, buradan da Apa Barajı’na aktarılarak Çumra Ovası sulamasında kullanılmakta ve hatta Tuz Gölü’ne bile drene edilmektedir.

Beyşehir Gölü Havzasında Soyu Tükenme Tehlikesinde Olan Balıklar

Yağlı Balık (Pseudophoxinus anatolicus) IUCN kategorisi: EN (Endangered)-Tehlike altında Dağılım: Türkiye’de Ereğli, Beyşehir ve Suğla Gölleri’nde ve bu göllerin havzalarındaki derelerde bulunur. Beyşehir Havzası’nda ve Suğla Havzası’nda hala bulunmaktadır. Büyükçay kaynağı, İlırmak Deresi, Küçükdere (Yenişarbademli) ve Şarkikaraağaç Salur Deresi bilindiği yerlerdir Popülasyonu: Bu türün nüfus eğilimleri hakkında veri bulunmamaktadır fakat bölgedeki birçok tehdit nedeniyle en iyi tahminle yavaş yavaş azaldığı görülmektedir. (Freyhof, 2014). (İlhan ve diğer., 2014).

Beyşehir Sirazı (Capoeta mauricii)
Beyşehir Şirazı (Capoeta mauricii) Soyu tükenmekte olup Kırmızı Liste Kategorisi: EN (Endangered)-Tehlike altındadır. Bu türün dağılım alanları: Beyşehir Havzası, Melendiz (Ihlara Vadisi) ve Karaman Yeşildere akarsularında kaydedilmiştir (Freyhof, 2014d).

Beyşehir Gölü’ne dökülen dereler ile Derebucak Çayı’nda yaygındır. Ayrıca Suğla Gölü’ne dökülen soğuksu kaynakları ile Gökçehüyük Göleti Çarşamba Kanalı, Apa Baraj Gölü, Sarıöz, Soğuksu ve Üstünler Çayları, Hüyük Mutluköy Göleti’nde ve Yeşildağ yakınlarında da bulunur (Küçük ve Gülle, 2014).

Beyşehir Şirazı (Capoeta mauricii)

Göle sonradan atılan ve oldukça çoğalan etçil yabancı bir tür olan sudak balığının getirilmesiyle Beyşehir Gölü’ndeki nüfus 1990’lı yılların sonlarına doğru çökmüştür. Bu türün neslinin tükenmiş olduğu düşünülüyordu ancak daha sonra Beyşehir Gölü’nün kollarında ve Melendiz ve Yeşildere akarsularında yaşayan küçük nüfuslar bulunmuştur. Beyşehir Gölü’nden bolca çıkan ekonomik değeri olan bir zamanlar önemli bir ticari türdü.

Bir zamanlar gölcül olan bu tür göle akan akarsularda üremek için, gölden uzaklaşmış, akar sulara sığınmıştır. Soyu tükendi sanılsa da salt göle akarsularda bulunmaktadır. Çok nadiren göllerde de bulunur Akıntılı ve bol oksijenli soğuk suları tercih etmekle birlikte, ılık ve durgun sulara da uyum sağlayabilen balıklardır. (Freyhof, 2014d). (Küçük ve Gülle, 2014)

Yağ balığı (Pseudophoxinus anatolicus)
Beyşehir Gölünde bolca çıkan Yağ Balığı olarak bilinen türün bölgede eti sevildiği için bu tanınırlığı almıştır. Bu nedenle popülasyonları üzerindeki etkisi yüksektir. 1970’li yıllara kadar bu balık türü, Beyşehir Gölü’nde oldukça bol bulunmakta olup bölgede en önemli bir ticari türdü. Artık çok nadir olması nedeniyle bugün ticari bir önemi kalmamıştır. Hala Beyşehir gölünün batı kesimlerindeki avlaklarda pek yoğun olmasa da avlanılmaktadır. Yaşam alanları ise, yoğun bitki örtüsü olan, durağan veya yavaş akan dereler ve göller.

Yağ Balığı (Pseudophoxinus anatolicus)

İç Anadolu göl balıklarının doğal avcıları yoktur. Sonuç olarak, yabancı bir avcı türler göle atılmasıyla ortaya çıkan etçil avcı balıklar için küçük yerli türler hızla biçimde yok oluyorlar. Beyşehir Gölü’nden bu türlerin tamamen nerdeyse soylarının yok olduğu gözlemlenmektedir. Bir yandan da gölün kurumasına doğu suların çekilmesi de büyük etkili olmaktadır. Ne yazık ki, bir daha üreyip çoğalmaları, korunmaları için bir güç artık yoktur. Ancak dere yataklarında kalan az miktarda olan balıklar için korunmalıdır.

Beyşehir Çöpçü Balığı (Oxynoemacheilus atili)
Beyşehir çöpçü balığı (Oxynoemacheilus atili) Soyu tükenmekte olup, Kırmızı Liste Kategorisi: NT-Tehlike altına girmeye yakındır. Bu balık türünün de Anadolu’ya özgü (endemik) olup Beyşehir Gölü’ne su akan derelerde ve Akdeniz Havzası olan Manavgat drenajında yaşarlar. Beyşehir Gölü’nün kıyısal alanları ve göle yavaş akan derelerin temiz bölgelerini tercih ederek oralarda yaşarlar. Türün en önemli yaşam alanı Beyşehir yakınlarında bulunan tarihi Eflatun Pınar olmaktadır. Araştırmalara göre bu türe ait nüfus verisi elde yoktur, ancak yayıldığı bütün derelerde bol ve yaygın olarak bulunurlar. Bu tür Beyşehir Gölü’ne akan 15’e yakın derede ve Manavgat nehrinde hala çok miktarda bulunmaktadır. (Freyhof, 2014j).

Beyşehir Çöpçü Balığı (Oxynoemacheilus atili)

Bu türün yaşam alanları, yavaş ve orta akışları olan suları tercih ederek yaşamakta. Bu türün tehlikeye girmesi, suyun azalması ve doğa değerinin bozulması türün yok olmasına başlıca nedendir. Tüm akarsularda hala bol miktarda bulunmakla birlikte akarsulardan su çekilmesi nedeniyle su sıkıntısı yaşanmaktadır. Hala akar sularda bulunması yanında gittikçe yaşam alanlarının daralmasına, suların çekilmesi ve yabancı avcı türlerin (etkileri bilinmemektedir) yaşam alanlarını istila etmesi nedeniyle yavaş yavaş azalmaktadır.

Kaya balığı (Gobio microlepidotus)
Kaya Balığı (Gobio microlepidotus) yok olmak üzere olduğu için Kırmızı Liste Kategorisi, VU (Vulnerable) bunmaktadır. Kaya Balığı Beyşehir Gölü’ne akan derelerde yaşamakta olup, çoğunlukla göle akan Eylikler, Üstünler, Sarıöz, Soğuksu, İlırmak ve Bozkır Çayı ile Çarşamba Kanalı, Eflatun Pınar kaynağında ve Suğla Gölünde yaşamaktadır.

Kaya Balığı (Gobio microlepidotus)

Üremesi konusunda ise eskisi gibi olmayıp, giderek nüfus yoğunluğunda düşmektedir. Ekonomik değeri: ise düşük değerli bir besindir. Yaşam alanları, kum ve çakıl altındaki yavaş akan veya orta derecede hızlı akan sularla, çok yoğun olan su bitkisi alanlarında yaşama tutunurlar. Bu balık türünün yaşamına tehdit, yaşadığı akar suların önlerine barajlar kurulması ile suların çekilmesi soyu, bir daha geriye dönüşümü olmayacak biçimde kaybolmaktadır. Ayrıca doğal yaşam alanı olan göle atılan etçil sudak balıkları tarafından yenir olması da yok olmasına neden olmaktadır. Bu göle sonradan atılan yabancı sudak balığı ve diğer yabancı türler göle sahip olduklarından bu balıklar ise çoğunlukla gölde kalırken bu türlerde gölden uzaklaşarak daha çok akar sulu derelerde yaşama tutunmuşlardır…

Yılanbalığı, Taşısıran (Cobitis bilseli)
Yılanbalığı (Cobitis bilseli) olan bu tür de Kırmızı Liste Kategorisi: EN-Tehlike altında bulunmaktadır. Beyşehir Gölü’nün kuzeydoğusuna doğru uzanan Sarıöz ve Sarıçay derelerinde ve Soğuksu ve Üstünler Çaylarında, Beyşehir göl çıkışındaki Çarşamba Kanalında, Seydişehir Suğla Gölü’nde de yaşamaktadır.

Yılanbalığı, Taşısıran (Cobitis bilseli)

Yılanbalığının üremesi ise yukarda adı geçen bütün bölgelerde oldukça bol bulunur ve var olan çoğunluk eğilimleri tam bilinmemektedir. Bu balık belirli bölgede yaşamı tehdit altındadır ve nüfus oranı tam olarak bilinmemektedir. Yılanbalığının ekonomik değeri ise balıkçılar için pek değeri olmayan bir türdür. Yaşam alanları ise, gölde veya bol suyu akan kumlu ve çakıllı, bol yoğun bitki örtüsüne olan derelerin tabanlarında yaşamayı severler.

Yılanbalığı türü, yaşadığı akarsuların ve kanallar kirlenmesi yaşamlarını tehdit etmektedir. Ayrıca göle atılan yerli, göle özgü olmayan sudak balığı nedeniyle göldeki yerli balık çeşitliliğinde azalmalar olmasının nedeni olmuştur. Yaşayanlar da etçil dişli sudak balığından kaçarak daha çok sudak balığının gidemediği kıyılara ve akar derelere sığınmışlardır.

Son yıllarda yabancı türler Pseudorasobra parva, Knipowitschia caucasica ve Alburnus escherichii adlı balık türlerinin yerli Beyşehir Gölü balık türlerinin bulunduğu derelerdeki nüfus türlerini artırdığı ve ayrıca yerli türler üzerine etkileri bilinmemektedir.

Yılanbalığı (Cobitis battalgili)

Yılanbalığı (Cobitis battalgili) Kırmızı Liste Kategorisi: EN (Endangered)-Tehlike altında! Bu türün Beyşehir havzasında bulunan kuzeyinde Çeltek Deresi, doğusunda Eflatun Pınarı Deresi, güneyinde İlırmak Deresi diye üç dere bulunmaktadır.

Ayrıca Akdeniz Havzasında Manavgat Deresi’nde bulunur. Türlerin yaşama karşı sürekli azalmaktadır. Halk arasında ekonomik değeri ise pek yoktur. Yaşam alanları ise çakıllı, kumlu, balçıklı alanlarda yaşama tutunurlar. Yani, balçıklı, kumlu yataklardan akan su ve yoğun su altı bitki örtüsü arasında yaşamayı sever. Beyşehir havzasındaki orta derecede kirlenmiş derelerde doğal olarak yaşayabilmektedir.

Yılanbalığı (Cobitis battalgili)

Koruma eylemleri: Bu türler için halihazırda herhangi bir koruma faaliyeti bulunmamaktadır. Bölgenin korunması, su kaynaklarının yönetimi ve yabancı türlerin artışına yönelik farkındalık ve bunun kontrolü önerilen faaliyetlerdir. Ayrıca, bu türün dağılımı bazı saha araştırmalarıyla daha iyi aydınlatılmalıdır (Freyhof, 2014f).

Kızılkanat, Kababurun (Chondrostoma beysehirense)
Kızılkanat Balığı (Chondrostoma beysehirense) Kababurun olarakta bilinen bu balık türü Kırmızı Liste Kategorisi: EN (Endangered)- Tehlike altındadır. Bu tür, salt Anadolu’daki Beyşehir Gölü’ne akan üç akarsudan Sarıöz kanalı, Soğuksu ve Üstünler Çayları ile Suğla Gölü olarak bilinmektedir. (Freyhof, 2014e ve Küçük ve Gülle, 2014).

Bu türün üremesi çok düşüktür ve salt içeriye doğru akan akarsularda görülürler. Türün Beyşehir Gölü havzasında görüldüğü ve 1954 yılında birileri tarafından göle atılan yabancı tür olan sudağın yüzünden dolayı Beyşehir Gölündeki yerli balıklar arasında çok büyük bir balık türlerinin yok olarak çöküşünü hazırlamıştır. Beyşehir halkı için ekonomik değeri olup, Beyşehir Gölünde yaşayan bu balık ticari bir türdü.

Kızılkanat Kababurun (Chondrostoma beysehirense)

Kızılkanat balığının yaşam alanları, orta derecede hızlı akan, suyun berrak ve genelde vejetasyon olan akıntılarda yaşar. Su çıkarma sondajların ve su akan derelere barajlar yapılması oraların su tutması yanında iklim değişikliği, yağışların azalması yüzünden ciddi kuraklıkla birlikte, göle atılan yabancı türlerin baskısı bu türe büyük tehdit olmuştur. Artık çok geç kalınmış, türün, göle sonradan atılan sudak balıklarının istilası sonucu bir daha yeniden üreyip çoğalması çok zordur, bu tür için aktif bir koruma söz konusu değildir artık.

Yararlanılan Kaynak: Freyhof, 2014e). 2014 yılında Orman ve Su İşleri Bakanlığı ve İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi işbirliği ile üretilen kızılkanatlar göle salınmıştır.

Dişli Sazancık Balığı (Aphanius anatoliae)
Dişli Sazancık Balığı (Aphanius anatoliae) Bir başka adı da yosun balığı olan bu tür, Kırmızı Liste Kategorisi: NT (Near Threatened)- Tehlike altına girmeye yakındır. Yaşam alanı ise, Anadolu’da endemik (yör3eye özgü) olan bu türün Beyşehir ve Eğirdir gölleri ile bu göllerin havzalarındaki durgun akarsular, kaynak sularında bulunur.

Dişli Sazancık Balığı (Aphanius anatoliae)

Beyşehir Gölü Havzası’ndaki Eflatun Pınar kaynağında ve gölün kıyısal alanlarında yaygın olup Büyükçay Kaynağı, İlırmak Deresi’nde de yaşadığı bilinmektedir. Üremesi ise, birçoğu bölgedeki pek çok tehdit nedeniyle yok olma eğilimindedir. Halk arasında da bu türün balıkçıların avladıkları türden değildir.

Dişli Sazancık Balığın yaşam alanları ise, temiz, iyi oksijenlenen akış halindeki tatlı sular, kaynaklar ve kaynakların oluşturduğu küçük gölcüklerde yaşarlar. Su çekilmesi ile, akarsuyun ve kaynakların kuruması, kurutulması bu türe yönelik büyük tehditlerdir. Yine bu tür, dışarıdan getirilen, Beyşehir Gölüne atılan sudak (Sander lucioperca), gümüşi havuz balığı (Carassius gibelio), sivrisinek balığı Gambusia sp. ve gümüş balığı (Atherina boyeri) türlerinden de etkilenmekte olup, şu anda sivrisinek balığının dağılımı, Beyşehir yöresinde düşük kış sıcaklıklarının artması ile gelecekte ki iklim değişikliği ile bölgede bu sivrisinek balığının çoğalma ve dağılım alanının artmasına neden olacaktır.

Hitit yağ balığı (Pseudophoxinus hittitorum)
Hitit Yağ Balığı (Pseudophoxinus hittitorum) IUCN kategorisi: EN (Endangered)- soyu tükenme tehlikesi altındadır. Bu tür Beyşehir Gölü’nün doğusunda bulunan Eflatun Pınar Deresi’nde ve Beyşehir Gölü’nün güneyinden akan Bakaran Deresi’nde ve Yeşildağ’da bulunan Deliktaş Kaynağı bulunmaktadır. En yaygın olduğu bölgeler ise Eflatun Pınarı, gölün batı kıyılarındaki kaynak suları ve Derebucak Çayıdır.

Hitit Yağ Balığı (Pseudophoxinus hittitorum)

Bu türün üremesi ve eğilimleri hakkında derinlemesine bir veri bulunmamaktadır, ancak bölgedeki birçok tehdit nedeniyle kuşkusuz yavaş yavaş azalarak yok olacağı biliniyor. Yetiştiği alanlar, yoğun bitki örtüsü olan dereler veya temiz, soğuk kaynaklı suları olan dereler tarafından beslenen ırmaklarda bulunur. Suların çekilmesi, barajlar tarafından akar suların önünün kesilmesi, sularda kirliliğin artması, iklim değişikliğine bağlı olarak yağışların git gide azalması bu tür için başlıca tehditlerdir. Selman Zebil 8 Eylül 2025

Yararlanılan Kaynaklar:
Burçin Feran, Itri Levent Erko

E. Bayçelebi, D. Turan, B. Japoshvili, 2015. Fish Fauna of Çoruh River and Two First Record for Turkey. Turkish Journal of Fisheries and Aquatic Sciences (15). pp. 783-794.

Doğa. 2018. “Diverse and Fragile: Turkey’s Wetlands” Doğa Derneği, İzmir. (Yayınlanmamış rapor)

J. Freyhof, 2014c. Pseudophoxinus hittitorum. The IUCN Red List of Threatened Species 2014: e.T19449272A19849689. http://dx.doi.org/10.2305/IUCN. UK.2014-1.RLTS.T19449272A19849689.en. Downloaded on 08 July 2017.

F. Küçük, İ. Gülle, “Beyşehir Sirazbalığı (Capoeta mauricii)’nın Yayılış Alanı, Korunması ve Geliştirilmesine Yönelik Yaklaşımlar.” 2. Balıklandırma ve Rezervuar Yönetimi Sempozyumu. Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, Eğirdir Su Ürünleri Arş. İstasyonu Müdürlüğü, 20-22 Mayıs 2015, Eğirdir

Eastern Mediterranean. Cambridge, UK, Malaga, Spain and Gland, Switzerland: IUCN. xiv+132pp.

D. Turan, M. Kottelat, S. Engin. 2009. “Two new species of trouts, resident and migratory, sympatric in streams of northern Anatolia (Salmoniformes: Salmonidae). Ichthyological Explorationof Freshwater” Journal, 20, 333-364.

D. Turan, M. Kottelat, Y. Bektaş, 2011. “Salmo tigridis, a new species of trout from the Tigris River, Turkey (Teleostei: Salmonidae)”. Zootaxa 2993: 23-33.

D. Turan, M. Kottelat, S. Engin, 2012. The trouts of the Mediterranean drainages of southern Anatolia, Turkey, with description of three new species (Teleostei: Salmonidae). Ichthyological Exploration of Freshwaters 23: 219–236.

D. Turan, M. Kottelat, S. Engin, 2014a. Two new species of trouts from the Euphrates drainage, Turkey (teleostei: Salmonidae). Ichthyological Exploration of Freshwaters 24 (3): 275-287.

BEYŞEHİR GÖLÜNDE YÖREYE ÖZGÜ (ENDEMİK) TÜR GÖĞÜCE BALIĞI YOK EDENLER

2025-09-05T03:01:00.000-07:00

Beyşehir Gölündeki Göğüce-Gökçe Balığı (Alburnus akili)
Başka göllerde bulunmayan, salt Beyşehir Gölü'nde yaşayan endemik bir tür olan Gökçe Balığı (Alburnus akili) nasıl yok oldu gitti (!?) Bu adı geçen balık bol çıkar, ucuz satılır, yoksulların doyasıya yedikleri balıktı. Beyşehir Gölündeki doğal yaşama bazı kirli kişiler, kirli ellerini uzatarak gölün otçul gökçe balığını, göle etçil balığını atarak yok ettiler. Türkiye'nin en büyük 3. Gölünden biri olan Beyşehir gölünde yaşayan, endemik (yöreye özgü, başka göllerde bulunmayan) bir tür balıktı, soyunu kuruttular. Bu bile tek başına ağır bir hıyanetti!

Göğüce, Gökçe Balığı (Alburnus akili) balığın yaşadığı Beyşehir bölgesi haritası.

Gökçe balığı (Alburnus akili), Kemikli balıklardan, sazangiller (Cyprinidae) ailesinden olup, yalnızca yakın geçmişte Türkiye'nin Beyşehir Gölü'nde yaşayan 40 yaş üzeri çok kişinin bildiği bu göğüce balığının soyu tümüyle tükendi, tüketildi. Gökçe balığın soyu sonradan göle 1955 yılında üremesi için, düşünülmeden, plansız bir biçimde atılan etçil balıklar yüzünden soyu tükendikçe bir yandan da aşırı biçimde avlanmaların sonucun da Beyşehir Gölü'ne 1955 yılında sudak adlı etçil (otobur) balığın atılmasıyla Gökçe balığının sayısı gittikçe azalmış 1998 yılına gelindiğinde ise sonu gelmiş bir daha hiç görülmemiştir.

Beyşehir Gölünde Var Olup Yok Edilen Gövce Balığı (Alburnus akili)

Kemikli balıklar türünden olan gökçe balığının iskeletleri kemik yapıda ve dentin kökenli elemanlar bulunan balıkları içeren bir omurgalı üst sınıftandır. Boyu 25 santime kadar olabilen, eti oldukça lezzetli, gölden bolca çıkan, uzuz yoksullar için elverişli bir balık türüydü. Balığın gövdesi füze biçimli, resimlerdeki gibi ağız üst durumlu, alt çene daha uzundu. Anüs yüzgeçleri uzun ve başlangıç ışını ise diğerlerine göre daha uzundu. Kuyruk yüzgeci çatallı olup lopların ucu sivriydi. Renk sırtta koyu gri, yanda ve karında gümüşi ak renkliydi. Gökçe balığı küçük gözlü fanyalı ağ, ığrıp ile avlanırdı.

Ayrıca vücut yapıları çeşitli şekillerde olabilir. Vücutları üzerindeki pullar sikloid, ktenoid veya ganoid tiptedir. Kuyruk yüzgeçleri genellikle homoserk yapıdadır, ancak çeşitli gruplarda farklılık gösteren balığın özelliklerinden olan göğüce balığı oldukça meraklı, kendini diğer balıklardan üstün gören bir yapıya sahip bir balık türündendi.

Bazı çıkarcı kişilerin hırsı ve doymazlığı yüzünden 1955 yılında göle Sudak ve Sazan balıklarının atılmasıyla bu tür balıklar tarafından soyu tükendi. Araştırmalara göre 2013 yılından itibaren soyu tükenen bu balık türü bir daha gölde hiç görülmemiştir.

Hıyanetin kara yüzü, otçul olan Göğüce balığını yaylım alanlarına aşırı avlanması ve istilacı, etçil türlerin bırakılması ve bu ot ile beslenen balıkları sonradan göle atılan et ile beslenen balıkların yemesi sonucu gölde kirlilik ve aşırı ölçüde otlanmasına neden olmuştur. Bunun vebali kime aittir? Bu fikri ortaya atan, kabul eden, geri zekalı veya kurnazlık olsun diye izin verenler cezasız mı kalmalıydı? Bunu neye dayanarak yapıldığını tam manasıyla bilen yok, sorgulayan ise hiç yok!

Gövce Balığı (Alburnus akili)

Önemli sorulardan biri de sudak balığı ve benzerleri, göle atılan bu balıklar etten başka bir şey yemezler. Gökçe balığı ise gölde var olan planktonlarla beslenir ve dolaylı olarak gölün otlanmasını engelleyici yönde büyük katkılar sağlarlardı. Hangi akla dayanıldıysa, göle atılan bu etçil balıklar salt gökçe balığını değil kendi türünden olan güçsüz balıkları da yiyorlar. Her Beyşehir sevdalısıyım diyeler bu konuda pek sesi çıkmamaktadır veya olayın vahametini bilmemektedir.

Gövce Balığı (Alburnus akili)

Beyşehir gölüne özgü olan endemik (yöreye özgü) gökçe balığı sürü halinde yaşar aşırı biçimde hızlı çoğalan bir balık olması ve Beyşehir gölünün tamamı bu balık ile doluydu.

Ne olduysa, 1955 yılında İstanbul Hidrobiyoloji Araştırma Enstitüsü, Beyşehir ve Eğirdir göllerine 10 bin adet yırtıcı et yiyici levrek türü olan Sudak balığını (Sander lucioperca) göle bırakmışlar. Bu etçil aynı balıkları, Konya Altınapa ve İvriz baraj göllerine ve Isparta Gölcük Gölü’ne de üremeleri için bilinçsizce, araştırmadan üreyerek çoğalmaları amacıyla bırakılmıştır. Ancak, bu yırtıcı levrek türü, bütün bu göllerdeki otçul, ot ile beslenen yerli balık türlerini yiyerek onlara baskın geldi ve git gide azalmasına ve sonunda yok olmasına neden olmuştur. Yani kısacası, etçil (etobur) balıkların göle bırakılan (Sudak balığı) otçul balık soyunun yok olmasına neden olmuştur. Selman Zebil 5 Eylül 2025

Yararlanılan Kaynaklar:
Ö. Zencir, Korkmaz, A.Ş. 2004. Beyşehir Gölü Kadife Balıklarının (Tinca tinca L.,1758) Et
Verimi ve Vücut Kompozisyonu. Tarım Bilimleri Dergisi, 10 (4): 474-480.
Guler, G. O., Aktumsek, A., Citil, O.B., Arslan, A., Torlak, E. 2007. Seasonal variations on total
fatty acid composition of fillets of zander (Sander lucioperca) in Beyşehir Lake (TURKEY). Food Chemistry, 103: 1241-1246.

Ş. Çınar, Çubuk, H., Tümgelir, L., Çetinkaya, S. 2006. Beyşehir Gölü’ndeki Sudak Popülasyonu

(Sander lucioperca Linnaeus, 1758)’nun Büyüme Özellikleri. 1. Uluslararası Beyşehir ve Yöresi Sempozyumu, Beyşehir-Konya, 11-13 Mayıs 2006, 710-717.

Emre Çağlak, Barış Karslı: Eğirdir Su Ürünleri Fakültesi Dergisi, 9 (1): 1-8 (2013)
Beyşehir Gölü Sudak (Sander lucioperca Linnaeus, 1758) Balıklarının Mevsimsel Et
Verimi ve Kimyasal Kompozisyonu.

Battalgil, 1942
M. Ali Kaya (Gövce Balığı)
Tekinşen, K. K., Gökmen, M. 2007. Beyşehir’de Üretilen Dondurulmuş Sudak Balığı (Stizostedion
lucioperca) Filetolarının Bakteriyolojik Kalitesi. Vet. Bil. Derg., 23 (3-4): 57-64.

BEYŞEHİR GÖLÜNDE YETİŞEN NİLÜFERLERİNDEN İKİSİ

2025-09-04T01:53:00.000-07:00

Ak Nilüfer (Nymphaea alba)
Nilüfergiller (Nymphaeaceae) ailesinden olup, bir tür nilüferdir. Kuzey Amerika, Avrupa ve Asya'nın batı ve orta kısımlarında genellikle yavaş akan ırmak kıyılarındaki görece sığ sularda, göl ve göletlerde doğal olarak yetişir ve bahar sonundan güz başına kadar gösterişli beyaz çiçekler açan bir bitkidir. Bitki soğuğa oldukça dayanıklı bir türdür.

Beyşehir Gölünde yetişen Ak nilüfer (Nymphaea alba L.)

Sulak alanları sevdiği için adını nimfler yani periler, Akhilleus ve Thamyris gibi, Yunan erkeklerinin doğaüstü güzelliklerine ve baştan çıkarıcı cazibelerine aşık nimflerden aldığına atıfta bulunulur. Diğer bir türü daha vardır, yaprakları yukarıdakine benzer, ancak kökü beyaz, çiçekleri ise parlak ve sarı renklidir. Kökü şarapla içilirse vajinadan gelen beyaz akıntılarla mücadele eder.

Yaprakları yuvarlak bir fincan şeklinde ancak sap kısmı hafif dar üçgen şeklinde açık olup, ortası sarı, kar beyazında gösterişli çiçekleri vardır. Alt kısmı kahverengimsi veya kırmızımsı esmer, üst yüzeyi koyu yeşil, derimsidir. Su içinden çıkarak tez büyüyen ve böyle olunca da küçük sığ havuzlar için uygun değildir. Bir metreye yakın su derinliğine suya gereksinim duyarak yetişir.

Köken Bilimi: Cins adı antik Yunancada “su perisi” anlamınadır. Adını hem Hellen hem de Roma mitolojisinde doğanın her köşesinde bulunduğuna inanılan ruhsal varlıklardan birinden almıştır. Bu adı alması, Hercules’e duyduğu kıskançlık nedeniyle ölen bir su perisidir. Nymphalara büyük saygı duyuluyor olsa da onların adına adanmış tapınakları yoktur. Bununla birlikte mağaralarda bu varlıklara ibadet edilirdi. Nymphalar su, dağ ve orman nymphaları olmak üzere üç belirgin gruba ayrılmışlardır. “Epitet” Latince ak anlamına, açık bir biçimde bu türün çiçek rengine işaret eder. Bitkinin ikili adlandırma öncesi adı “Nymphaea alba majör” olmaktadır.

Kullanımı ve Yaraları: Kökü nişasta bakımından zengin olup pişirilerek tüketilmektedir. Bunun yanında tohumları kavrularak kahve gibi içilmektedir. Ancak sinir sistemi üzerinde olumsuz etkileri olabilir. Yatıştırıcı ve afrodizyak özelliği vardır. Kökleri kaynatılarak dizanteri ve ishal tedavisinde kullanılmıştır. Böbrek ağrısı için ayrıca boğaz ağrısı için gargara olarak kullanılır. Ayrıca rizomları yatıştırıcı, sıraca tedavi edici, büzücü, kardiyo tonik ve sakinleştiricidir.

Dioscorides, kulunç, cilt hastalıkları, kellik, aşırı âdet kanaması, dizanteri ve mide, mesane ve dalak hastalıklarının tedavisinde kullanıldığını, sürekli alınmasının iktidarsızlığa neden olacağını belirtilmiş, ıslak rüya görenlere tavsiye etmiştir. Öksürük ve zatürre vakalarında başvurulduğunu belirtmiştir.

Nilüfer Anadolu’da, menenjit, uykusuzluk, cilt hastalıkları, saç ve sakal dökülmesi, melankoli, zatülcenp, idrar yolu hastalıkları, baş ağrısı, göz ağrısı, kulak ağrısı, nezle, boğaz rahatsızlıkları, göğüs hastalıkları, kalp hastalıkları, sıtma, işitme sorunları, hemoroid, epilepsi, çiçek, veba, nezle, ishal ve kadın hastalıklarının tedavisinde kullanılmış, hafıza güçlendirici, kaşıntı giderici, yanık giderici ve öksürük giderici olarak yararlanılmıştır. Ayrıca bitkiyi rüyada görmek hastalık olarak tabir edilmiştir.

Nilüfer Bitkisinin Türk Uygarlığındaki yeri: Nîlûfer, Nelumbo nucifera’nın Sanskritçedeki karşılığı olan nilotpaladan değişikliğe uğramıştır. Su meyvesi anlamını veren Halîmî, göllerde yetişen sarı çiçekli ünlü bir bitki olduğunu, şerbet yapımında kullanıldığını ve nilüfer ile nûfer adları ile bilinmektedir.

Sarı Nilüfer (Nuphar lutea)
Beyşehir Gölü içerinde yetişen Sarı nilüfer, nilüfer takımı nymphaeales olup, nilüfergiller (nymphaeaceae) ailesindendir. Görece olarak sığ sularda görülen ve bahar ortasından güz

başına kadar gösterişli sarı çiçekler açan bir bitki türü olup, nilüferiler ailesine bağlı sarı nilüfer cinsinden 3-8 santim çapında kalın rizomları olan ve genellikle 2-3 metre kadar boylanabilen bir bitkidir.

Beyşehir Gölünde yetişen Sarı nilüfer (Nuphar lutea L.)

Tanımı: Yaprak sapı 50 santime kadar uzunluğa ulaşır ve çıplak, yüzücü yaprak ayası eliptik, 15’ten 30 santime kadar uzayabilen, 10 ile 22 santim genişliğinde, derimsi, abaksiyal olarak çıplak veya havlı, adaksiyal olarak çıplak, tabanı yüreksi ve taban lobları yayılıcıdır. Çiçekler 50 santim uzunluğundaki çıplak sap üzerinde tek, 4-5 santim çapında, erselik, terminal ve suyun üzerindedir. Çanak yaprak parlak sarı renkli, yumurtamsı ila dairesel, 2-3 santim uzunluğunda ve 5 veya 6 tanedir. Çanak yapraklar tarafından gizlenmiş çok sayıda sarı renkli ve şeritsi taç yaprak bulunmaktadır. Başçıklar sarı renkli ve 4-7 milimetre kadar uzunluktadır.

Beyşehir Gölünde yetişen Sarı nilüfer (Nuphar lutea L.)

Bitki doğal olarak Avrupa, Asya ve Kuzey Afrika’da yayılış gösterir. Yaşam alanları dalgasız, derin olmayan durgun sularda ve yavaş akan derelerde yetiştiği görülmektedir. Genellikle nisan ve eylül ayları arasında sarı çiçek açar. Meyve yeşil renkli olup şişe biçimlidir ve çok sayıda tohumu içinde barındırır. Tohumlar zeytin yeşili renkli, yumurtamsı ve 5 milimetre uzunluğundadır.

Köken Yapısı: Cins adı Sanskritçe de nilüfer anlamına gelir. Türkçedeki nilüfer sözcüğü de bu dilden gelmektedir. Latince “Epitet” sarı anlamına gelir ve böylece açık bir biçimde türün çiçek rengine işaret eder. Beri taraftan Nuphar cinsine bağlı bütün türlerin çiçekleri sarı renklidir. Tür önceden Nymphaea cinsine bağlı idi ve onu Nymphaea Alba’dan ayırt etmek için çiçek rengi vurgulanmıştır. İkili adlandırma öncesi adı “Nymphaea lutea major” olarak dillendirilmiştir.

Kullanımı ve Yenilmesi: Kök çiğ ya da pişirilerek tüketilmektedir. Kökü nişasta bakımından zengin olduğundan, uzun süre kaynatıldığında koyun karaciğeri tadında olur. Tohumları ise öğütülerek ekmek veya çorba yapımında kullanılır. Çiçeklerinden ferahlatıcı bir içecek elde edilebilir. Bitkinin erken Neolitik çağda gıda amaçlı olarak tüketildiği bilinmektedir. Kış ve bahar aylarında toplanan kökler haşlandıktan ya da kavrulduktan sonra soyularak kurutulur ve sonra öğütülerek un haline getirilir.

Yaraları: Taze kök, yatıştırıcı, büzücüdür. Rizomlar kurutularak kanamayı durdurmak için kullanılmıştır. Ayrıca köklerden yapılan çaya dizanteri, ishal tedavisinde başvurulmuştur. Bunun yanında köklerden yapılan lapa, şişlik, çıban, tümör, iltihaplı cilt şikayetlerinin tedavisinde önerilmiştir. Selman Zebil 4 Eylül 2025

Ayrıntılı Bilgiler: © Doğan, Hüseyin (2023). Anadolu Türk Uygarlığında Bitkiler (XIII-XV. yy.) Yayımlanmamış Doktora tezi, Kocaeli Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kocaeli, s.567-568.
Nilüferler konusunda kaynak: Fl. Graec. Prodr. 1: 361 (1809). Yazar: (L.) Sm. Herbaryum veya Ascomycetes)

BEYŞEHİR GÖLÜ OTLANARAK KURUYOR, YAZIK!

2025-09-03T00:09:00.000-07:00

Yıldız su mercimeği Lemna trisulca L.)
Beyşehir Gölünde yaşayan su mercimeği Araceae ailesinden olup, bir tür su bitkisi türüdür. Bitkinin eş anlamlısı Staurogeton trisulcus (L.) Schur; Beyşehir Gölü içinde yetişen su mercimeği, sarmaşık yapraklı, yarı kozmopolit bir dağılıma sahiptir. Diğer su mercimeklerinin aksine bunun çiçeklenme veya meyve verme dönemleri dışında, yüzen değil, su altında kalan yaprakları vardır. Su yüzeyinin 12-14 milim altına kadar iner. Ayrıca diğer su mercimeklerinin aksine, çok sayıda yapraklar aynı anda birbirine bağlı kalır.

Beyşehir Gölünde Su mercimeği (Lemna trisulca L.)

Beyşehir Gölünde Bir Başka görüntülü Su mercimeği (Lemna trisulca L.)

Bu bitkide çiçek açan yapraklar, bitkisel yapraklardan daha küçüktür ve çiçekleri sunmak için suyun altından yüzeye doğru biraz kıvrılır. Yani bu, rahat bir görünümde, çiçek açan yaprakların ak çiçek lekeleriyle Lemna minor formatına daha çok benzeyen, hemen altında belirgin biçimde daha yeşil olan Lemna trisulca ile kızarık su mercimeklerine benzemesine neden olabiliyor…

Yivlisumercimeği Araceae Lemna / Lemna trisulca
Yivli sumercimeği (Lemna trisulca) Yılanyastığıgiller (Araceae) ailesinden bir türdür. Türkiye'de Istranca, Çatalca, Kocaeli, Ergene, Güney Marmara, Batı ve Doğu Karadeniz, Asıl Ege, İç Batı Anadolu, Yukarı Kızılırmak, Konya, Beyşehir Gölü, Yukarı Fırat, Yukarı Murat-Van, Antalya alt bölgelerinde doğal yayılış göstermektedir.

Su Mercimeği (Stuckenia pectinata)
Beyşehir Gölünde yaşayan su mercimeğinin eş anlamlısı (Potamogeton pectinatus), yaygın olarak sago su mercimeği veya rezene su mercimeği olarak adlandırılan ve bazen şerit otu olarak da bilinen, Antarktika hariç dışında bütün kıtalarda tatlı ve acı suda yetişen kozmopolit bir türdür. Rezene su merceği (Stuckenia pectinata) tamamen su altında yaşayan bir tür su bitkisidir ve yüzen veya çıkmış yaprakları yoktur.

Beyşehir Gölünde yetişen Rezene Su Mercimeği (Stuckenia pectinata) eş. Potamogeton pectinatus)

Su altında yaşayan rezene su merceği (Stuckenia pectinata) bir tür su bitkisi olarak su yüzüne çıkmış veya yüzen yaprakları yoktur. Ancak çiçekler rüzgarla tozlaşır, tohumlar yüzer. Nişasta bakımından zengin yumrular rizomlar üzerinde oluşur. Üreme, yumrular ve bitki parçalarıyla vejetatif veya tohumlarla eşeyli olabilir.

Beyşehir Gölünde Yetişen Rezene “saga” su mercimeği (Stuckenia pectinata)

Bitki bazı su kuşu türlerine besin sağlar. Besleyici yumrular, bitkinin yayılmasına yardımcı olan tuval sırtlı kuş da dahil olmak üzere su kuşları için gölde önemli bir besin kaynağı olur. Ancak, bu bitki, ötrofikasyona dayanıklı olduğundan kanallar ve diğer su yollarında rahatsız edici bir ot olabilir duruma gelmektedir.

Beyşehir Gölünde Yetişen Rezene “saga” su mercimeği (Stuckenia pectinata)

Beyşehir Gölünde Yetişen Rezene “saga” su mercimeği (Stuckenia pectinata)

Su Mercimeği (Potamogeton crispus)
Beyşehir Gölüne ve Türkiye’deki diğer büyük iç göllere getirilmiştir…
Bu bitki, kıvırcık yapraklı su mercimeği bitkisi olan bu bitki, istilacı bir tür olarak bilinir. bir metreye kadar uzayabilir ve yassı dallı bir gövde üreten rizomatöz olup, çok yıllık bir bitkidir. Bitkinin su altında kalan yaprakları dönüşümlü olarak dizilmiştir.

Bu bitkinin adları, çıtır yapraklı su mercimeği, kıvırcık su mercimeği, kıvırcık yapraklı su mercimeği veya kıvrık su mercimeği olarak bilinir ve Avrasya'ya özgü bir tür su bitkisi türüdür ancak Kuzey Amerika'ya da götürülerek bölgede genellikle zararlı bir ot türü sayılmıştır.

Beyşehir Gölünde Yetişen Çıtır yapraklı Su Mercimeği (Potamogeton crispus L.)

Daha Çok Yetiştiği Alanlar: Kıvırcık su mercimeği, küçük göletler ve hendekler de dahil olmak üzere, durgun ve yavaş akan sularda yetişen, doğal yaşam alanının çoğunda yaygın olarak yetişir. Durgun veya yavaş akan kireçli sularda ince substratlar gerektirir. Bununla birlikte, önemli besin kirliliğine dayanıklıdır ve bu bitki daha hassas su mercimeği türlerinin azaldığı yoğun tarım yapılan alanlarda varlığını sürdürmesini sağlamıştır.

Beyşehir Gölünde Yetişen Çıtır yapraklı Su Mercimeği (Potamogeton crispus L.)

Tel Susümbülü (Potamogeton lucens)
Susümbülügiller ailesine bağlı Su sümbülü cinsinden sürünücü rizomlu olan ve düz, yuvarlak, dallı gövdeleri bulunan, genelde 2,5 metreye kadar boylanabilen bir bitkidir. Bu Potamogeton lucens veya parlayan su mercimeği, Avrasya ve Kuzey Afrika'ya özgü çok yıllık bir tür su bitkisidir. Daha çok derin ve durgun veya yavaş akan, kireçli tatlı su kıyılarında yetişerek yaşamını sürdürür. Su sümbülü (Potamogeton lucens) bitkisi, göl ve derelerde görülen ve parlak yarı saydam yaprakları ile karakteristik olan sucul, suda yaşayan bir bitkidir.

Beyşehir Gölünde Yetişen Parlak Su Sümbülü (Potamogeton lucens)

Tanımı İse: Yapraklar dikdörtgensi mızraksı olup ters yumurtamsı eliptik, kıyıları sıklıkla dalgalı, 8 ile 20 santime kadar uzayabilen ve 2,5’tan 6,5 santime kadar genişleyebilen bir bitkidir. Bunlar soluk yeşil ya da sarımsı renkli, saydam ve belirgin damarlıdır.

Bitkinin Görünümü: Yaprakların tamamı su altında, genellikle sarımsı yeşil renkli, sapsız veya saplıdır. Yaprak sapı olursa 2 santim uzunluğuna kadardır. Dallardaki yapraklar gövdedeki yapraklardan daha küçüktür. Kulakçık 7 santim uzunluğunda ve otsudur.

Çiçek kurulu sapı 20 santim uzunluğunda ve tepeye doğru kalınlaşma eğilimindedir. Çiçek kurulu başak formunda ve olup, 6 santim uzunluğundadır. Küçücük meyveleri 2,5, 3,5 milimetre uzunluğunda ve ters oval ve yuvarlaktır.

Yetiştiği alanlar ise, göllerde ve sulu derelerde görülen bitki genellikle nisan ve temmuz ayları arasında çiçeklerini açar ve deniz seviyesinden 1500 metreye kadar olan yüksekliklere kadar yerlerde yetişir.

Bu cinsin adı Antik Yunanca “nehir komşusu” anlamına gelir ve dolayısıyla cinsin sucul karakterine işaret eder. Latince “Epitet” parlak anlamına gelir ve bu bağlamda türün yaprak yapısının parlak görünümüne işaret eder. İkili adlandırma öncesi “Potamogeton foliis angustis splendentibus” adını taşımaktadır. Selman Zebil 3 Eylül 2025

Not: Potamogeton lucens lucens “parlayan” anlamına gelir, Linnaeus'un Species Plantarum (1753) adlı yapıtında adlandırdığı özgün türlerden biriydi. Parlayan su mercimeği morfolojik olarak oldukça değişkendir ve bu nedenle şaşırtıcı sayıda eşanlamlısı vardır.

Bilimsel olarak Lemna trisulca L. şeklinde tanımlanır. Tür epiteti ardına yazılan kısaltmalar türü yayınlayan bilim insanını belirtir. L. kısaltması bilim insanı modern taksonominin babası İsveçli botanikçi doktor, zoolog Carl Linnaeus (1707-1778) için kullanılmıştır.

Kaynaklar:

Not: Bilimsel olarak Lemna trisulca L. şeklinde tanımlanır. Tür epiteti ardına yazılan kısaltmalar türü yayınlayan bilim insanını belirtir. L. kısaltması bilim insanı modern taksonominin babası İsveçli botanikçi doktor, zoolog Carl Linnaeus (1707-1778) için kullanılmıştır.

Kaynaklar
NGBB (2022). Bizim Bitkiler. https://bizimbitkiler.org.tr. (Türkiye bitkileri listesi, yayılış bilgileri ve Türkçe adları)
Kırsal Çevre (Sürekli). Kırsal Çevre ve Ormancılık Sorunları Araştırma Derneği. http://www.kirsalcevre.org.tr (Gönüllülerin bölgesel gözlemleri ile yayılış bilgilerinin güncellenmesi)

Wikipedia, “Çıtır yapraklı su mercimeği” (Potamogeton crispus)

NGBB (2022). Bizim Bitkiler. https://bizimbitkiler.org.tr. (Türkiye bitkileri listesi, yayılış bilgileri ve Türkçe adları)
Kırsal Çevre (Sürekli). Kırsal Çevre ve Ormancılık Sorunları Araştırma Derneği. http://www.kirsalcevre.org.tr (Gönüllülerin bölgesel gözlemleri ile yayılış bilgilerinin güncellenmesi)

Lindon, Heather, Gardiner, Lauren, Vorontsova, Maria, & Brady, Abigail. (2020). Gendered Author List International Plant Names Index 2020 (Version 2), Zenodo. https://doi.org/10.5281/zenodo.3911077 (Flora tür epitetlerinde kullanılan bilim insanlarının isim kısaltmaları)

IUCN (2022). The IUCN Red List of Threatened Species. Version 2022-1. (Türkiye´deki tehlike altında bulunan bitki türler listesi)

BEYŞEHİR GÖLÜ ÇEVRESİNDE BİYOLOJİK TÜRLER

2025-09-01T03:33:00.000-07:00

Beyşehir Gölü ve Çevresinin Biyolojik Özellikleri

Türkiye’nin en büyük tatlı su rezervine sahip Beyşehir Gölü gerek su içi gerekse içinde bulunan adalar ve kıyılarında oldukça zengin bitki örtüsü çeşitliliğini barındırmaktadır.

Bugüne kadar yapılan bütün çalışmalar ışığında gölde aşağıdaki canlı grupları tespit edilebilmiştir.

Bu türlerden 221 adet alg türü tespit edilmiştir. Göl suyunda yaşayan ve bir kısmı gözle görülmeyen mikroskobik bitki olan bu türler oksijen üreterek ve besin zincirinin ilk halkasını oluşturarak balık beslenmesine katkıda bulunurlar.

Yağız Afyon, 2006, Beyşehir yöresinde yapılan bir çalışmada, bir kısmı adalar ve kıyılarda da yetişenler.

Asklı mantarlar (Ascomycota, Ascomycetae veya Ascomycetes) sınıfından beş, Basidiomycetes sınıfından on altı adet olmak üzere yenen ve yenmeyen yirmi bir şapkalı mantar türü bulunmuştur. Bunlar içerisinde en bilinenler,

Kuzu Göbeği, Bayağı Mantar (Morchella vulgaris)
Morchella vulgaris, Morchellaceae familyasında (Ascomycota) yaygın bir mantardır…

Bu kuzugöbeği mantarının diğer adları sarı kuzugöbeği, gerçek kuzugöbeği ve sünger kuzugöbeği olarak bilinir) Ascomycota'nın Morchellaceae ailesine ait bir mantar türüdür.

Bu tür, başlığının ağırlıklı olarak gri renkte olması ve “kabarcıklı” olması, sırtlarının ve çukurlarının son derece düzensiz görünümü ile karakterize edilir. İyi pişirildiği zaman çok lezzetli bir mantardır olduğu damak tadı ile anlaşılır.

Beyşehir Ormanlık Alanlarda Yetişen Kuzu Göbeği (Morchella vulgaris)

Bu mantar bazı bilimsel adlarla değişiklikleri geçirdi ancak yaygın Latince adı, Morchella vulgaris olarak bilinmektedir. Çok yakın akrabası olan Sarı Kuzugöbeği ile karıştırılır. Bilimsel çalışmalardan anlaşıldığına göre, bağışıklık sistemini güçlendirebilen ve tümör gelişimini önleyebilen antioksidanlar bulmuş olup ayrıca hazımsızlığı giderici olarak kullanılırlar.

Mantarlar renk bakımından birbirinden çok değişkendirler...
Daha çok koyu gri renktedirler ancak olgunlaştıkça daha açık renk alırlar. Resimde göründüğü gibi, kapaklar koniktir ve düzensiz girintili-çıkıntılı bir ağa sahiptir. Kapaklar içi boştur, 6-8 santim eninde ve 10-12 santim boyundadır. Kökleri ise, aktan sarıya doğru gövde boyunca uzanan dikey çizgiler bulunur. Sapları genelde içi boştur ve tabana doğru sivrilir. 12 santime kadar uzanır.

Beyşehir Ormanlık Alanlarda Yetişen Kuzu Göbeği (Morchella vulgaris)

Ayrıca açık akımsı sarı, içi boş, mumsu, kırılgan. Kokusu ise hoş baharatlı, spermatik, mantar benzeri.

İki resimde de görüldüğü gibi; kuzu göbeği (morchella vulgaris) mantarına çok yakın benzer türlerinden (morchella esculenta) mantarı daha açık hücre rengine sahiptir ve kaburgalarda ve herhangi bir bölgesinde veya dokusunda ortaya çıkan anormal doku büyümeleri (nodül) yoktur.

Beyşehir Kırsallarında Yetişen Kuzu Göbeği (Morchella Esculenta)

Morchella crassipes Daha büyük meyve gövdesi boyutu ve daha açık renk ile karakterize edilir. Görünüm olarak daha basit olan Pezizales takımındaki (Ascomycota) bölümünden kap mantarlarıyla yakın akraba olan ve yenilebilir kese mantarı cinsidir. Bunun diğer mantarlardan ayırt ediciliğini oluşturan çukurlu sırt ağı nedeniyle bir tür petek görünümündedir.

Gerçek kuzugöbeği mantarı (Morchella crassipes)

Gerçek kuzugöbeği mantarı, bir adına da sarı kuzugöbeği mantarı da denilen, yenilebilen kuzugöbeği türleri içinde adına “Sarıgöbek, Sarı kuzugöbeği” pişirilerek te yenilmektedir. Bu mantar yenilirse ciddi biçimde mide, bağırsak zehirlenmesine neden olabilir. Pişirildiğinde çok lezzetli aranan bir mantardır. Yenildiğinde mantarımsı bir kokusu ve hoş baharatlı bir tadı vardır.

Sağlık açısından araştırmalara göre “hayati (şifalı) mantar, doğal yaşamsal tıbbi bir mantar olarak geleneksel Çin ve Japon tıbbında birçok hastalıkların tedavisinde kullanılmış, kullanılmaktadır da. Bilimsel araştırmalara göre kişilerde bağışıklık sistemini güçlendiren ve tümör oluşumunu engelleyebilen içerinde antioksidanlar buldu. Ayrıca hazımsızlık, nefes darlığı ve aşırı salgı için bir çare olarak kullanılırlar. Şifa mantarları içinde en önemlilerinden biri kabul edilmişlerdir.

Kuzu Göbeği Mantarları Çeşitleri: Morchella esculenta L. Guchi, kuzugöbeği mantarı, adi kuzugöbeği mantarı, gerçek kuzugöbeği mantarı, kuzugöbeği mantarı, sarı kuzugöbeği mantarı, sünger kuzugöbeği mantarı gibi adlarla da bilinen yenilebilir bir mantar cinsi olup, ekonomik açıdan yaralı yabani mantar türlerinden olup, daha çok soğuk iklim koşullarına sahip engebeli arazilerde doğal olarak 2500 metre yükseklikte Asya’da Himalaya Dağları, Avrupa ve Akdeniz'de bulunan sert ve iğne yapraklı ağaçlarda mantar denilen bitkinin ince kök sistemini kolonize ettiği, bitkiler ve belirli toprak mantarları (mikoriza) ve cansız organik maddelerle beslenen organizma mikroskobik düzeydeki döküntüler (saprobik) ilişki olarak bulunur.

Kuzugöbeği, (Morchella esculenta) mantar, önce İsveçli Carl Linnaeus tarafından Species Plantarum (1753) adlı yapıtında Phallus esculentus olarak adlandırdı. Var olan adı 1801'de yine İsveçli Mikolog Elias Magnus Fries tarafından verildi.

Morchella esculenta genellikle çeşitli isimlerle bilinir: moral, adi moral, gerçek moral, moral mantarı, sarı moral, sünger moral, Molly Moocher, samanlık ve kurak arazi balığı. Nepal'de Guchi chyau olarak bilinir. Özel sıfat olarak, Latince “yenilebilir” anlamına gelen esculenta sözcüğünden türetilmiştir.

OSMANLI'NIN 1917 YILINDA BERLİN'E GÖNDERDİĞ YETİM ÇOCUKLARIN DRAMI

2025-08-23T11:44:00.000-07:00

OSMANLI, ŞEHİT DÜŞMÜŞ TÜRK ASKERLERİNİN ÇOCUKLARINI ALMANYA'YA GÖNDERMESİ

Osmanlı Dönemi 2017’de Almanya-Berlin’e Gönderilen Osmanlı Yetim Çocuklarının Acılı Sonla Heder Olup Giden Tarihtir.

Osmanlı düştüğü durumlardan dolayı, genelde babaları savaşlardan geri dönememiş, şehit düşmüş olan kahramanları yetim kalmış o çocuklara bile bakamamıştır. Bunları bilen biri çıkıp ta Osmanlı Torunlarıyız deyip, yeni Osmanlıcılık hayalleri kurmaz.

Mavi Kep ve Pelerin: Cihan Harbi Yıllarında Almanya’da Osmanlı Yetimleri; en küçüğü ise 7 yaşındaki küçük İbrahim dışında, 15-16 yaşlarında yetim çocuklardılar. Bu çocuklar, 1. Dünya Savaşı sırasında vatan uğruna şehit düşen vatan evlatlarının sahip çıkılamayan yetim çocukları idi onlar. Acımasız savaş sürüyor, babalar şehit düşüyor, geride bıraktıkları çocukları yetim kalıyor ve her geçen gün Darüleytamlarda sayıları artıyordu...

Birinci Dünya Savaşı sırasında yetim çocuklar Almanya'ya gönderildi.

Almanya’ya gönüllü gittiği söyleniyordu ancak muhtemelen oraya vardıklarında üç yıl ücretsiz çalışıp, dördüncü sene maaş almaya başlayacaklarından haberleri yoktu.

Berlin’e Gönderilen Osmanlı Yetimleri…
Nisan 1917. Berlin’deki gara bir tren yanaşır. İçinden 14-16 yaşlarında 314 çocuk iner şaşkın ve meraklı bakışlarla. Almanya’ya zirai alanlarda çırak olarak çalışmaya gelen bu çocuklar, Osmanlı’nın yetim çocukları idi. Bu çocuklar, 1. Dünya Savaşında şehit düşen vatan evlatlarının yetim kalan çocuklarıydılar.

Savaş sürdükçe, şehit sayısı artıyor, onların yetim kalan çocuklarının da sayısı artıyordu. Bu yetim çocuklar için, “Darüleytamlar” (çocuk yuvaları) açılmasına kara verilir ve açılır

Osmanlı Yetimleri Almanya'da
Madenlerde ve zirai alanlarda çalıştırılmak için Almanya’ya gönderilen, Avrupai pelerinler ve kepler giydirilmiş 14-16 yaş arasındaki yetimlerimiz…

Osmanlı Devleti’nin darüleytamlara iaşe vermekte zorlandığı bir dönemde yetim çocukların Almanya’ya gönderilmesi bir çare olarak ortaya atılmıştı. Fakat bazı şeyler istenildiği gibi gitmemişti…

Zirai alanlarda çalışan Alman ustaların değil daha çok madenlerde çalışan Alman ustaların yanına verilmişti Osmanlı’nın yetim çocukları. Madenlerdeki şartların ağırlığı, çocukların hastalanıp ölmesine neden oluyordu. Yemeklerdeki kültürel farklılık, çocukların en çok zorlandığı konuların başında geliyordu.

Domuz etinin ucuzluğu nedeni ile Alman ustaların sık tükettiği domuz çorbalarına Osmanlı’nın kara bahtlı yetimleri el sürmüyordu.

Ekmekle karınlarını doyurmaya çalışıyorlardı. Tuvaletlerde taharet musluğunun olmaması da çocukları zorlayan bir diğer faktördü. Şartların ağırlığı, yetersiz beslenme, kıyafetlerin kifayetsiz olması gibi nedenlerden dolayı birçok çocuk hastalanıp ölüyordu.

Fırsatını bulanlar, kaçıp Berlin sokaklarında başıboş dolaşıyorlardı. Fakat Alman polisi çocukları yakalayıp tekrar Alman ustalara teslim ediyorlardı.

Bunun bu şekilde yürümeyeceği anlaşılınca bir kısım çocuk, trenlerle İstanbul’a geri yollanmış bir kısmında yaban ellerde yitip gitmişti. Gurbet ellerde anasız, babasız ve vatansız bırakılmış bu çocuklar bu topraklarda yaşanmış ya da yaşatılmış bir acı olarak kaldı

Mavi Kep ve Pelerin: Cihan Harbi Yıllarında Almanya’da Osmanlı Yetimleri
Türkiye’den Almanya’ya İlk Giden İşçiler 1960’lardaki Yetişkinler Değil Cihan Harbinde Yetim Kalmış Çocuklardı.

Türkiye’den Almanya’ya işçi gönderilmesinin miladı olarak, Türk-Alman İşçi Alımı Anlaşması’nın imzalandığı 31 Ekim 1961 tarihi kabul edilse de Almanya’ya ilk gidenler Birinci Dünya Savaşı’nda yetim kalmış çocuk işçilerdi. 1917-1918’de zanaatkâr çırağı, tarım çırağı ve maden işçisi olarak Osmanlı’dan Almanya’ya gönderilen yetimler, Türk, Ermeni, Arap, Yahudi asıllı yüzlerce öğrenci-işçi çocuktu. 314 kişilik grup Nisan 1917 sonunda Sirkeci’den askeri bir trene bindirilip on günde Berlin’e ulaştı. Gönüllü olan ancak gittikleri yerde maden ocaklarında çalışacaklarından haberi olmayan, 200 çocuktan oluşan ikinci gruptaki yetimlerse Maraş, Antep, Kilis, Ankara, Söğüt, Niğde, Konya, Bursa, Manisa, Karahisar ve Edirne’den gelmişlerdi. İçlerinde en küçüğü 7 en büyükleri ise 15-16 yaşlarındaki bu çocukların Almanya’ya gönüllü gittiği söyleniyordu ancak muhtemelen oraya vardıklarında üç yıl ücretsiz çalışıp, dördüncü sene maaş almaya başlayacaklarından haberleri yoktu.

Çocukların sağlık, beslenme, kıyafet, hijyen sorunları vardı. Dil bilmiyorlardı Çocukların tavrı da bir sorundu. Yöneticiler çalışmak istemediklerini, kaçtıklarını, kavga ettiklerini söylüyorlardı.

Neden savaşın ortasında yetimlerin Almanya’ya gönderilmesine karar verilmişti? Osmanlı açısından iyi eğitilmiş, iş becerisi olan işçi yetişmesi ve ülkeye dönüp sanayileşmeye katkı sunması olarak, Almanya açısından ise işgücü eksiğini karşılaması olarak açıklanıyordu. Ama Osmanlı açısından ekonomik açıklama yeterli değil. Hem Alman hem Osmanlı arşivlerinde gördüğüm, Osmanlı bu çocuklara iyi bir hayat ve eğitim vermekle değil, olabildiğince çok çocuk yollamakla ilgiliydi çünkü hazineye yük oluyorlardı. Almanların da tek dürtüsü ekonomik değil, yarı sömürgeci bir dürtüydü.

Bu konuda Türkiye’de en kapsamlı araştırmayı Nazan Maksudyan yapmıştır.
Osmanlı'dan Almanya'ya gönderilen 'Mehmet oğlu Yusuf Efendi' adlı yetim bir çocuğun kimlik kâğıdı alttadır.

Tarih Vakfı’nın ‘Perşembe konuşmaları’ serisi, Osmanlı’nın yetim çocukları üzerine odaklanıyor. Birinci Dünya Savaşı’nın yıldönümüne girdiğimiz günlerde, savaşın Osmanlı ve Avrupa üzerindeki tahribatının yanı sıra çocuklar üzerindeki etkisi de bu buluşmada dile getirilecek.

2014 Bahar dönemini tamamen Birinci Dünya Savaşı’na ayıran Tarih Vakfı’nın 20 Mart Perşembe düzenlenecek buluşmasında Sosyolog Nazan Maksudyan savaş nedeniyle yetim kalmış çocukların deneyimlerini anlatacak, çırak olarak Almanya’ya gönderilmeleri konusunu işleyecek.

Osmanlı Yetim Çocukları Almanya’da
Birinci Dünya Savaşı sırasında tek yönlü çırak eğitim programı aynı zamanda savaşın devam ettiği yıllarda, bir toplu çocuk sevkiyatı anlamına geliyordu. Ancak bu eğitim programının mahiyeti neydi ve sevk edilen çocukların akıbeti ne oldu gibi soruların yanıtları Nazan Maksudyan’ın konuşmasında cevap bulacak.

314 kişilik bir yetim grubu Nisan 1917 sonunda Sirkeci’den askeri bir trene bindirilir, ancak on gün sonra Berlin’e ulaşır. O zamanlar Balkanzug üç günde bu yolu kaderken, daha masraflı diye onu kullanmazlar.

Farklı şehirlerdeki görevlerine gitmeden evvel Berlin’de belediye meclisine ait binalarda misafir edilirler. Varışlarından kısa bir süre sonra, Koppenplatz’daki Grundschule avlusunda Harbiye, Ticaret ve Ziraat nazırlıklarından temsilciler ve büyükelçilikten Tahir Bey’in huzuruna çıkarlar. Hepsine Avrupai kesimli mavi pelerinler ve biraz fesi andıran mavi kepler giydirilmiştir. Formun Üstü

Anasız, babasız, vatansız Savaş Almanların ve Osmanlıların umduğu gibi İttifak Devletleri’nin zaferiyle sonuçlanmamıştı. İttihatçı liderler ortadan kaybolurken, DTV Almanya’daki yetimlerle ilgili ne yapacağına bir müddet karar verememişti. Ancak 1919 ortalarında Osmanlı uyrukluları geri götürecek Akdeniz ve Gülcemal vapurlarına, askerler, diplomatik görevliler ve talebelerle birlikte onların da binmesine karar verilmişti. 50 Ahmet Talip Osmanlı uyrukların geri çağrıldığını duymuş, ancak işinden ve hayatından memnun olduğu için gitmek istememişti.

Üstelik bu sıralarda kendi gibi yetim olan Anna Höhnow’la nişanlanmıştı. Birkaç yıl sonra evlenmek istediklerinde işler biraz karışmıştı. Ahmet’in doğum belgesine ihtiyaç duymuşlardı. Belgeyi konsolosluktan temin etmek mümkündü, ancak Ahmet İstiklal Harbi’nde savaşmadığı gerekçesiyle yeni Türkiye Cumhuriyeti’ni çıkardığı 1312 sayılı Kanun’a göre vatandaşlıktan atılmıştı. Henüz Alman vatandaşı da olmadığı için heimatlos statüsündeydi. Savaş Ahmet Talip’i yetim bırakmış, Osmanlı yönetimi başından savmış, Cumhuriyet rejimi vatansız yapmıştı…

1916’nın sonlarında Enver Paşa, Alman askeri ataşesine hükümetin 12 ila 18 yaşlarında 5 ila 10 bin erkek yetimi Almanya’ya göndermeye istekli olduğunu bildirdi. Başta, bu çocuklar, el sanatları, madencilik ve ormancılık ve sütçülük de dâhil olmak üzere ziraat alanlarında çırak olacaktı. Birincisi, harbiye nazırını böyle bir planı hayata geçirmeye sevk eden, sayıları günden güne artmasına rağmen barındırdıkları 10 binin üstünde yetimin masraflarını karşılamakta zorlanan darüleytamların durumu ve ardı arkası kesilmeyen yeni kabul başvurularıydı. Bunların barındırılması, bakımı, beslenmesi, eğitimi bir külfet gibi görülmeye başlayan Osmanlı, yetimleri Almanya’ya göndermenin hükümeti rahatlatacağı düşünülmüştü.

Proje, evlatlık verme akitlerine (tebenni) benziyordu. Zor durumdaki devlet baba, hanesindeki üretken hale “geti remediği” (fazla nüfusu), durumu daha iyi bir ailenin yanına gönderecekti. Türkleri seven, Türk dostu gazeteci Ernst Jäckh’in başında olduğu “Deutsch-Türkische Vereinigung”, (Alman-Türk Derneği), Enver’in önerisini hayata geçirmeye niyetliydi. Ancak Alman dışişleri, fikrin tutarlılığını binlerce değil de birkaç yüz yetimle tartmaya karar verdi. Alman Ticaret ve Sanayi Odaları kendilerine bağlı ustalarla temasa geçerek zanaat çıraklarının 1916’nın sonlarında Enver Paşa, Alman askeri ataşesine hükümetin 12 ila 18 yaşlarında 5 ila 10 bin erkek yetimi Almanya’ya göndermeye istekli olduğunu bildirdi. Bu çocuklar, el sanatları, madencilik ve ormancılık ve sütçülük de dâhil olmak üzere ziraat alanlarında çırak olacaktı.

Harbiye nazırını böyle bir planı hayata geçirmeye sevk eden, sayıları günden güne artmasına rağmen barındırdıkları 10 binin üstünde yetimin masraflarını karşılamakta zorlanan darüleytamların durumu ve ardı arkası kesilmeyen yeni kabul başvurularıydı. Barındırılması, bakımı, beslenmesi, eğitimi bir külfet gibi görülmeye başlayan yetimleri Almanya’ya göndermenin hükümeti rahatlatacağı düşünülmüştü.

Maarif Nezareti ve Darüleytam yönetimi, bu ilk grubu gönüllüler arasından, İstanbul yetimhanelerinden seçti. 7 yaşındaki minik İbrahim dışında, çoğu 14-16 yaşlarında oğlanlardı. Almanya’ya gidecek yetimler için Darüleytam Nezareti de hazırlık yapmış, özel pasaport hazırlanmıştı. Bu pasaportlarda çırakların kimlik bilgilerinin yanı sıra, pasaportun içerisinde çırağın ustası tarafından 3 ayda bir dolduracağı ve çocuk hakkındaki görüşlerinin yazıldığı bölümler de bulunmaktaydı.

Bir anlamda pasaportlardan öğrencinin mesleki ve ilmi gelişimini takip edebilmek mümkündü. 314 kişilik grup Nisan 1917 sonunda Sirkeci’den askeri bir trene bindirilir ve on günde Berlin’e ulaşır. Aynı mesafeyi üç günde kat eden Balkan zug (Balkan Sürat Katarı) masraflı bulunmuştur.

Görevlerine gitmeden evvel Berlin’de belediye meclisine ait binalarda (Sophienstraße 34) misafir edilirler. Varışlarından kısa bir süre sonra, Koppenplatz’daki Grundschule avlusunda Harbiye, Ticaret ve Ziraat nazırlıklarından temsilciler ve büyükelçilikten Tahir Bey’in huzuruna çıkarlar. Hepsine Avrupai kesimli mavi pelerinler ve biraz fesi andıran mavi kepler giydirilmiştir. Aynı gün çekilen fotoğrafları eşliğinde Berliner Tageblatt’a konu olurlar. Alman ve Osmanlı arşivlerinde çıraklarla ilgili tüm belgeler çocukların ismi esas alındığında Müslüman-Türk çocukların gönderildiğine işaret ediyor. Ancak, söz konusu gazete makalesinde, yetimlerin “çeşitli etnik gruplara (Völkerstämmen) dâhil olduğu” yazılmıştı. Fotoğrafa dayanarak, muhabir “aralarında Ermenilerin ve Yahudileri beyaz yüzlerini, Anadolulu tipleri ve ayrıca Arapları ve zencileri görebilirsiniz, diyordu.

Maden Ocaklarında Çalıştırıldılar
Anlaşmaya Göre bu yetim çocuklar çıraklık eğitimi ile meslek öğreneceklerdi.

Ardından DTV tarafından ayarlanan Augsburg, Breslau, Bromberg, Dusseldorf, Frankfurt a. Oder, Mannheim, Oldenburg, Schwerin, Weimar ve Ulm şehirlerindeki ustalarının yanına gönderilirler. Geri dönen Madenci çırakların hiçbirinin madenlerde çalışacaklarına dair en ufak bir fikri yoktu. Bir ustanın yanında sanat öğreneceklerini zannediyorlardı. Breslau’daki kömür madenindeki Osmanlı yetimleri hakkında ayrıntılı ve çok negatif bir rapor hazırlanmıştı. Çocuklar birlikte çalıştıkları diğer çıraklara çok kaba davranıyor, yapmaları istenen görevleri yerine getirmiyor ve canları isteyince madenden çıkıveriyorlardı. Selman Zebil 23 Ağustos 2025

Kaynaklar:
Nazan Maksudyan, “Cihan Harbi Yıllarında Almanya’da Osmanlı Yetimler Mavi Kep ve Pelerini”
Gül Güzel “Berlin’e gönderilen yetim köle çocuklar”
Nazan Maksudyan, “Cihan Harbi Yıllarında Almanya’da Osmanlı Yetimleri, Mavi Kep ve Pelerin”
2014 yılında Osmanlı yetimlerini konu alan, “Toplumsal Tarih” dergisinde çıkan bir araştırmalar.
Turkishnews.com

ERDOĞAN'IN GÜÇ HAYALLERİ (Kaynak: Paul Steigan.no-Norveç)

2025-08-22T00:41:00.000-07:00

ERDOĞAN'IN BÜYÜK GÜÇ HAYALLERİ İLE İLGİLİ

Paul Steigan-28 Ekim 2016

Erdoğans Stormaktsdrømmer (Erdoğan’ın Büyük Hayal Gücü)

Norveççe:
Den tyrkiske presidenten Recep Tayyip Erdoğan har holdt flere taler der han gir uttrykk for at Tyrkia har rettmessige krav på flere nabolands territorium. I en tale på universitetet Rize i Busra viste han til det såkalte National Covenant fra 1920. Det var en politisk erklæring fra det siste osmanske parlamentet. Vedtaket inneholdt Tyrkias krav …

Türkçesi:
Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Türkiye'nin birçok komşu ülkenin toprakları üzerinde meşru iddiaları olduğunu belirttiği birçok konuşma yaptı. Busra'daki Rize Üniversitesi'nde yaptığı bir konuşmada, 1920 tarihli ve son Osmanlı Meclisi'nin siyasi bir bildirgesi olan sözde Milli Misak'a atıfta bulundu. Kararda Türkiye'nin iddiaları da yer aldı.

Kararda, günümüz Türkiye'sinin sınırlarını belirleyen Lozan Konferansı öncesinde Türkiye'nin taleplerini içeriyordu.

Cumhurbaşkanı burada Türkiye'ye ait bazı bölgelere işaret etti: “Kıbrıs, Halep (Suriye'de), Musul ve Kerkük (Irak'ta), Batum (Gürcistan'da), Kırcaali ve Varna (Bulgaristan'da) ve Ege Adaları (Yunanistan'da).”

Ve makul bir şekilde yorumlanabilecek, 1923'teki sınırların yeniden düzenlenmesi talebi olarak yorumlanabilecek açıklamalarda bulundu Erdoğan: “Topraklarımız 2,5 milyon kilometrekare kadardı, Lozan Antlaşması'nın imzalanmasından dokuz yıl sonra Hatay'ın da eklenmesiyle 780 bin kilometrekareye düştü. Kurtuluş Savaşı'nı başlattığımızda amacımız Misak-ı Milli sınırlarına sahip çıkmaktı. Maalesef koruyamadık. 2016 yılında 1923 psikolojisiyle hareket edemeyiz. 1923'te kabul edilen sınırlarda ısrar etmek ülkeye ve millete yapılacak en büyük haksızlıktır. Günümüz dünyasında her şey değişirken 1923'teki konumumuzu korumayı başarı olarak göremeyiz.”

Kanuni Süleyman'ın 1566'da ölümünde Osmanlı İmparatorluğu

Erdoğan'ın “Neo-Osmanlıcılığı”nın, yani yüz yıldan fazla bir süre önce gerçek bir büyük güç olan Osmanlı İmparatorluğu'nu yeniden kurma hayalinin özü budur.

Erdoğan, kendisini Kanuni Sultan Süleyman'ın (İngilizcede dedikleri gibi) bir tür reenkarnasyonu olarak görüyor. Süleyman, ordusunun başında Belgrad'ı, Rodos'u ve Macaristan'ın neredeyse tamamını fethetti, Viyana'yı kuşattı ve Kuzey Afrika'nın büyük bir kısmını, hatta Fas'a kadar batıda kalan kısmını ve bugün Orta Doğu dediğimiz bölgenin büyük bir kısmını kontrolü altına aldı.

Türkiye'nin 1920'deki toprak kaybını gösteren harita

Alexander Mercouris, The Duran'da bunu gayet doğru yorumluyor; Erdoğan'ın gerçek talepleri olarak değil, Türkiye'nin çıkar alanını, yani Ankara'nın müdahale etme hakkının olduğu alanı teyit etmenin bir yolu olarak.

Ancak bu, komşu ülkelerde öfkeye yol açmasını engellemiyor. Birkaç yüz veya birkaç bin yıl öncesine dayanan tarihi iddialar Orta Doğu'da nadir değildir ve günümüzde de çekişme ve savaşlara yol açma eğilimindedir.

Osmanlı İmparatorluğu'nun bölünmesi, büyük güçler arasındaki güç dengesinin bugünkünden farklı olduğu bir dönemde gerçekleşti. 1. Dünya Savaşı'ndan sonra saltanat yıkıldı ve İngiltere ile Fransa, Orta Doğu ve Afrika'da toprak elde etmek için neredeyse istedikleri her şeyi yaptılar.

Suriye Savaşı ve Boş Alan Korkusu başlıklı makalemde de belirttiğim gibi, Sovyetler Birliği'nin çöküşü, Soğuk Savaş'ın galipleri arasında geniş toprak alanlarının yeniden paylaşımına açık kalmasına neden oldu. Bu da Birinci ve İkinci Dünya Savaşları (Versay + Lozan) ve Yalta'dan sonraki anlaşmaların artık geçerli olmadığı anlamına geliyordu. On milyonlarca cana mal olan ve geniş alanları harap eden iki korkunç savaşın sonuçları artık geçerli değil.

Öncelikle ABD'nin fetih ve müdahale savaşları yürütmesinin yolunu açtı, ancak aynı zamanda Fransa, İngiltere ve Almanya gibi daha küçük güçler için de. Ve dolayısıyla Polonya ve Türkiye için de. ABD hegemonyası kisvesi altında faaliyet göstermeleri, çıkarlarının ABD ile aynı olduğu veya ABD'nin onları tek tek kontrol edebildiği anlamına gelmemelidir.

Türkiye, NATO'nun en büyük ikinci ordusuna sahiptir. Almanya ile aynı nüfusa sahip olan ülke, önemli bir ekonomik büyüme kaydetmiştir. Nominal olarak Türkiye'nin GSYİH'si 2002'de 200 milyar dolardan 2013'te 823 milyar dolara yükselmiştir. Gayri safi yurtiçi hasıla o zamandan beri bir miktar düşüş gösterse de bölgesel bir ekonomik güçten bahsediyoruz. Satın alma gücü paritesine göre Türkiye, hâlâ bir G7 ülkesi olarak kabul edilen Kanada'nın ardından dünyada 17. sırada yer almaktadır.

Türkiye'nin ihracatı 2000 yılına göre yaklaşık altı kat arttı.
Türkiye, neoliberal dünya ekonomisine bir ihracat ülkesi olarak yerleşti, ancak 2013'ten sonra mekanizma durma noktasına geldi. İhracat ve GSYİH'de düşüş var. Bu, Türk kapitalizmi için bir tehdit oluşturuyor ve önde gelen sermaye güçlerinin kârlarını tekrar artırmak ve henüz vakit varken elde ettikleri konumu sömürmek için daha fazla militarizasyon istemelerine neden oluyor.

Ancak Türkiye'nin ekonomik büyüme için büyük bir güce bağımlı olduğu fark edilmezse, büyük güç siyaseti megalomani haline gelir. Amerika Birleşik Devletleri artık bu büyümeyi sağlayamaz. En bariz çözüm, Türkiye'nin Rusya ve Çin'in öncülüğünde Avrasya iş birliğine katılması olacaktır. Ancak Amerika Birleşik Devletleri buna izin vermeyecektir.

Lenin, emperyalist ülkelerin (ekonomik, askeri vb.) güçlerinin, aralarındaki dağılımı belirlediğini uzun zaman önce ortaya koymuştu. Ayrıca, bu güç ilişkilerinin eşitsiz bir şekilde geliştiğini ve bir süre sonra tamamen yeni güç ilişkilerinin ortaya çıkacağını da göstermişti. Yeni bir bölünme talebinin temelini oluşturan da işte bu yeni güç ilişkileridir. Lenin ayrıca, emperyalizm altında bu sorunu çözmenin tek yolunun savaş olduğunu da eklemişti.

Türkiye, pazarları, hammaddelere erişimi ve enerji kaynaklarını kontrol etmek ve yeni gücünü stratejik avantajlar elde etmek için kullanmak istiyor. Neo-Osmanlı politikasının temelinde, Erdoğan'ın (açıkça ortada olan) zenginleşme hırsları değil, tam da budur. Ve Orta Doğu'daki savaşlara şimdiden katkıda bulunuyor ve daha fazlası da olacak. 22 Ağustos 2025

DEVLETLER NEDEN ÇÖKER? KÜLTÜR YOZLAŞMASINDAN ÇÖKER

2025-08-04T01:20:00.000-07:00

BİR DEVLET NEDEN ÇÖKER, ÖZ KAYBEDİNCE, KADINI DIŞLAYINCA ÇÖKER

Selçuklu Sultanı Ahmet Sancar’a, “Devletin neden çöktü?” diye sorarlar.Sancar: “Büyük işleri küçük adamlara, küçük işleri büyük adamlara verdiğimi geç anladım! Küçük adamlar büyük işler yapamadılar, büyük adamlar küçük işleri yapmaya tenezzül etmediler. Böylece devlet düzeni bozuldu” der.

Sakit Məmmədov’dan ‘Tomris Hatun’ tablosu

Ne İdik Ne Yaptılar Bizden Olduğunu Sandıklarımız Bizlere…

Ben iyicene anladım ki, yaşanılan bölgede 300 yıl Selçuklular, 600 yıl Osmanlılar hükmetmişler, Arap Arapları sevmiş, Acemler Acemleri sevmiş. Savaştılar, şehitler Türklerdendi, zaferin hizmetleri Araplaraydı,

Zaman değiştikçe ne Türklerin kurduğu devletlerden Selçuklu Türk’ü sevdi ne de Osmanlı sevdi…

Türk Türk'ü sevince kıydılar, kıyımdan geçirdiler. Dilini yasakladılar, Arapça-Farsça karışımı ne idi belli olmayan yoz bir dil öne sürdüler, adına “Osmanlıca” dendi, kimsenin anlamadığı. Türkçe kaba saba dil, öf dediler. Şiirler yazdılar Arapça-Farsça, Türkmenler ise başka dil bilmediler öz Türkçe deyişler yazdılar, sazlarının tellerinde mırıldandılar yolsuz kervan geçmez, Torosların boydan boya uzanan sarp, dağlarda, dağ koyaklarında yaşama tutundular…

Ovalara sığdırmadılar, perem parça dağlara dağlara çekildiler, Türkmenlerin başına türlü çorap ören Osmanlı canımızı almasın, eli uzanmasın, etimize, sütümüze diye. Türkmenlerdi, Türkmenlerle kurdular, adına Osmanlı dediler, sonra Türk yoktur dediler, Türkmen düşmanı Yavuz Selim’in kâtibi Kürt kökenli İdris-i Bitlisi Türklere hakaretler yüklü kitaplar yazdı. Şeyhülislam Ebussuud’da, İbni Kemal Paşazade’ye fetvalar yazdırıp “Türk varsa katli vaciptir” dediler, Arapları “Kavmi Necip” (Üstün Kavim) olarak gördüler, kendi ulusunu horladılar, aşağıladılar.

Anadolu Türkmenleri ülkesiydi, 16. Yüzyıl itibariyle devşirmelerin yurdu yapıldı, Türk kendi yurdunda bir mekâna sığdırılmadı, kervan geçmez, Osmanlı adama uğrayamaz dağları kendilerine yurt ettiler. Devşirmeler, Osmanlı’nın yularını tuttular, Türklerin ana yurdunda azdıkça azdılar, kimini öldürdüler, kimini ağlattılar, çocukları anasız babasız yetim bıraktılar. Gülen olmadı, ağlayan çoktu. Bütün bunları, İslam diyerek geldiler, ne Türklerin töresini koydular, nede başlarına yıkılmadık kıl kara çadırlar koydular. Türk törelerini günah gördüler, ayıpladılar, töreleri Arap geleneklerine yenik düşürdüler. Kuteybe kanlı elleriyle Talkan’da, Cürcan’da katliamlar yaptı, yüz bin Türkü fersah fersah yol üstüne ağaçlara asarak öldürttü.

Yay gerdiler, ok attılar, kendileri gerilmediler. Börteçine dendi kurdun adı, Tanrı dağlarında Destanlarda yaşayan Kürşat kurdu orduyu, Urumiçine sürdü,

Çöküş, Araplaşmak Arap Hayranlığı ile Başlar…
Arap kültüründe kız doğmak insandan sayılmaz, bundan dolayı kız doğan çocuklara ad verilmezdi. Türkiye’de yaygın olarak, sanki kutsal, dini içerikli adlarmış gibi kız çocuklarına verilen adlar Araplar kültüründe kızları insandan saymadığı ve ad bile vermeye gerek görülmeyen kız çocuklarına numaralayarak adlar vermeleri Türkler arasında bile yaygın biçimde kız çocuklarına ad olarak verilmektedir. Mustafa Durmuş’un yazdığı “Tomris’ten Rabiya’a” adlı kitabında bu adlar:

1. Vahide, birinci demektir, ilk doğan kızlara verilir.
2. Saniye, ikinci demekti, ikinci doğan kız çocuğuna verilir.
3. Selase ve Bite, üçüncü demek olup, üçüncü doğan kız çocuğuna verilir.
4. Rabia, dördüncü demekti, dördüncü doğan kıza çocuğuna verilir.

Dünyada pek başka uluslarda görülmeyen ancak İslamiyet’e kadar Arap kültüründe görülen kız çocuklarını, diri diri toprağa gömen kültürüne sahip tek millet Araplardı.

Çünkü Arap kültüründe tefecilik yapan, fahiş fiyatlarla verdikleri paraları ödeyemeyen kişilerin kızlarına, karılarına el koyup pazarlayan insafsız ve ahlaksızlıkların o kadar çoktu ki, kızlarımız o egemen güçlerin eline düşmesinden korktukları için Araplar, yeni doğan kız çocuklarını diri diri toprağa gömerek bu kötü sonuçtan koruduklarını sanırlardı...

Arap kültürüyle tanışmadan, İslamlaşmadan önce Türk’ler nasıldı?
Türk’ler kadını insan yerine koyan, el üstünde tutan, onlara, “katun, kadın” yani “hatun” deyip önemseyen, çok değer veren, onları erkeğine eş, eşit kılan, komutanlar ve hakanlar gibi yetiştiren Gök Tanrılı (Tengrici) dine bağlı bir ulustu.

Eski Türkçede “namus” diye bir sözcüğü yoktu çünkü Türkler namussuzluk nedir bilmezlerdi! Türk töre ve geleneklerinde kadın eşti, erkeğe eşitti (1), arkadaştı, anneydi, sevgiliydi, tek başına bir devletti. Türk kültüründe kadın dövmek, kadına hakaret etmek yoktu, ancak Türkler İslamlaşarak Arap kültürüyle içli dışlı tanıştıkça kadın ötelenmeye, geri planlara atılmaya, daha da ileri giderek haremlere kapatılarak yaşama tutunmaya çalışılır.

Tarihe geçmiş, bir ortamda gelip halkına saygı sunan Mete Han herkesin Han’ı olduğunu söylendiği anda içeri giren eşini görünce de “İşte bu da benim Han’ım” der. Bu deyimin Cengizhan’ın eşi için söylediği: “Ben sizin Han’ınızım, bu da benim (2) Han’ım” dediği sözleriyle de bilinir. Böylece Türkçeye “hanım” deyiminin kökeni “Benim Han-ım" sözünden türeme olduğunu göstermektedir.

Eski Türk toplumsal düzeninde, bir ülkeyi, bir topluluğu veya bir boyu yöneten kadın yöneticilere Hanım (Kraliçe) demektir. Yani, Türklerde Hanım “hükümdar eşi, kraliçe, prenses” olarak kullanılmıştır. Moğolca ve Tatarca da Hanum, soylu kadın olarak 1600 yılından önceleri kullanılmaya başlar.

Türk Mitolojisinde tanrıçaların da sıfatı olarak kullanılan Kanım (Hanım) biçimini alarak söylenir. Bu deyim, Türklerde devlet yöneticilerinin kadınlar için; Han ve Hanım, Ece ve Eçe olarak da kullanmışlar. Moğollar ise "Han ve Hatan" (Kan, hakan ve katan, hatun) olarak ikili biçimlerde kullanmışlardır. Prenseslere ise Bike, Büke denilir. Hanım (Kraliçe) sözcüğünün türeyişi şu şekilde anlatılır.

Etimolojik olarak İslam öncesi Türklerde kadın yöneticilere Hanım denir... Günümüzde bu hanım sözcüğü Anadolu insanın toplumsal yaşamında kadın algısı olarak her evin eşi kadınına “hanım” der. Yani Han (Kağan) sözcüğünden Hanım'ın Anadolu erkeği bilmeden, tartışmasız olarak karısına Han’ım; kraliçem demek oluyor!..

Han’ımın türetilişine benzer bir durum da “Beg, Beğ” (Bey)’den türeyen Begüm sözcüğünün oluşumudur. Begüm; Bey’in dişil halidir ve hanım ağa, kadın yönetici, prenses gibi anlamlar içerir.

Tarihsel kaynaklarda kadına nasıl önem verildiğine dair kadınları şöyle: Süyünbike Hanım, Emese Hanım, Türkan Hanım, Çeçek Hanım, Tomris Hanım, Ipar Hanım, Mama Hanım, Börte Hanım, Kösem Hanım gibi adlar sıralanabilir…

Türk dilinde cinsiyet dönüştürme ekleriyle türetilen kadın ve erkek yönetici unvanlar, Türkçede eril ve dişil sözcükler türetmek için kullanılan (bazen) ım-im-çe-ça-es ekidir.

Han: Kral, Hanım: Kraliçe
Beğ: Begüm: Ağa: Hanımağa
Tigin: Tiginçe; Prens: Prenses
Bey: Erkek; Biyçe: Kadın
Ul: Erkek çocuk; Ulça: Kız çocuk.

Etimoloji
Türkçe dilbilimi olarak Kan kökünden Han türemiştir. Türkçede bu sözcük, soy ve soyluluk anlamları içerir. Moğolca, Tunguz’ca, Mançu’ca ve Türkçede küçük ses farklarıyla hep aynı anlamı taşır. G. J. Ramstedt’e göre “ke-kuan” (Çince: “ke” büyük + “kuan” prens), (3) Paul Pelliot ve Paul Olbricht'e göre “K'o-han” (Cücence: asil aile) biçimindedir. (4)-(5)

Dybo (2007), Benveniste 1966'nın görüşünü takiben, Han-Khagan'ın sonucu olan etimolojik kökünün Orta İran dilindeki “hva-kama” (kendi kendini yöneten, imparator) sözcüğünden geldiğini öne sürer. Alexander Savelyev ve Jeong 2020, her ikisinin de Han-Khagan için etimolojik kök olduğunu not eder ve onun kadın eşdeğeri Khatun, Doğu İran dillerinden, özellikle “Erken Saka” hvatuñ'dan türetilmiş olabileceğini derler. (6) Selman Zebil 4 Ağustos 2025

ilk Selçuklu dönemi seramiklerde kadınlar

(1) Hacı Bektaş’a soralar: “yanındaki kadın eşin mi?” diye Hacı Bektaş, “yok eşitim” der.

(2) Hanım sözcüğünün türeyişi şöyle gelişir. Mete Han (Cengiz Han olduğu da söylenir) gelip saygı sunan herkesin Han'ım şeklinde hitap ettiği bir ortamda, içeri giren eşini görünce “İşte bu da benim Hanım” der. O günden bu yana kadın yöneticilere Hanım (Kraliçe) denir.

(2) Paul Pelliot, (1920). "Note sur les Tou-yu-houen et les Sou-p'i". T'oung Pao. 20.

(3) G. J. Ramstedt (1939). “Alte Türkische und Mongolische Titel. Suomalais-Ugrilaisen Seuran Aikakauskirja.” s. 62.

(4) Paul Olbricht (1959). "Uchida's Prolegomena zu einer Geschichte der Jou-jan". Ural Altaische Jahrbücher. Cilt 26. s. 96.

(5) Paul Pelliot: "Note sur les Tou-yu-houen et les Sou-p'i". T'oung Pao. 20

(6) Savelyev, Alexander; Jeong, Choongwon (2020). "Early nomads of the Eastern Steppe and their tentative connections in the West". Evolutionary Human Sciences (İngilizce). 2: e20.

(6) Onaylanmış Soğdca xwt'w 'hükümdar' (*hva-tāvya) ve xwt'yn 'hükümdarın karısı sözcükleri ' (hva-tāvyani)”.

NOT: Yazımda Arap düşmanlığı aranmasın, Türklerin kültüründen apayrı, kendilerine özgü değerli kültürleri vardır!